📜

ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ

ອຠິຘມ຺ມປິຏເກ

ປຎ຺ຈປກຣຓ-ອຏ຺ຐກຖາ

ຘາຕຸກຖາ-ອຏ຺ຐກຖາ

ອຏ຺ຐາຣສຫິ ເຠເທຫິ, ວິຠງ຺ຄໍ ມາຣຠຎ຺ຊໂນ;

ເທສຍິຕ຺ວາ ມຫາວີໂຣ, ຍໍ ຕສ຺ເສວ ອນນ຺ຕຣໍ.

ອເທສຍິ ຘາຕຸກຖໍ, ຘາຕຸເຠທປ຺ປກາສໂນ;

ຕສ຺ສຕ຺ຖໍ ທີປຍິສ຺ສາມິ, ຕໍ ສຸຓາຖ ສມາຫິຕາຕິ.

໑. ມາຕິກາວຓ຺ຓນາ

໑. ນຍມາຕິກາວຓ຺ຓນາ

໑. ສງ຺ຄໂຫ ອສງ຺ຄໂຫຕິອາທີນຎ຺ຫິ ວເສນ ອິທໍ ປກຣຓໍ ຈຸທ຺ທສວິເຘນ ວິຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ອຸທ຺ເທສນິທ຺ເທສໂຕ ທ຺ວິຘາ ຐິຕໍ. ຕຕ຺ຖ ມາຕິກາ ອຸທ຺ເທໂສ. ສາ ປຎ຺ຈວິຘາ – ນຍມາຕິກາ, ອພ຺ຠນ຺ຕຣມາຕິກາ, ນຍມຸຂມາຕິກາ, ລກ຺ຂຓມາຕິກາ, ພາຫິຣມາຕິກາຕິ. ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຄໂຫ ອສງ຺ຄໂຫ…ເປ… ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕນ ສງ຺ຄຫິຕໍ ອສງ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ – ອຍໍ ຈຸທ຺ທສຫິ ປເທຫິ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ນຍມາຕິກາ ນາມ. ອຍຎ຺ຫິ ອິມິນາ ສງ຺ຄຫາທິເກນ ນເຍນ ຘາຕຸກຖາ ຘມ຺ມາ ວິຠຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ຐປິຕຕ຺ຕາ ນຍມາຕິກາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອເຕສໍ ປທານໍ ມູລຠູຕຕ຺ຕາ ມູລມາຕິກາຕິປິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

໒. ອພ຺ຠນ຺ຕຣມາຕິກາວຓ຺ຓນາ

໒. ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ …ເປ… ມນສິກາໂຣຕິ ອຍໍ ປຎ຺ຈວີສາຘິເກນ ປທສເຕນ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ອພ຺ຠນ຺ຕຣມາຕິກາ ນາມ. ອຍຎ຺ຫິ ‘‘ສພ຺ພາປິ ຘມ຺ມສງ຺ຄຓີ ຘາຕຸກຖາຍ ມາຕິກາ’’ຕິ ເອວໍ ອວຕ຺ວາ ສງ຺ຄຫາທິນາ ນເຍນ ວິຠຊິຕພ຺ເພ ຂນ຺ຘາທິຘມ຺ເມ ສຣູປໂຕ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຘາຕຸກຖາຍ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣເຍວ ຐປິຕຕ຺ຕາ ອພ຺ຠນ຺ຕຣມາຕິກາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຂນ຺ຘາທິປທານໍ ຘມ຺ມສງ຺ຄຓີມາຕິກາຍ ອສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ປກິຓ຺ຓກມາຕິກາຕິປິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

໓. ນຍມຸຂມາຕິກາວຓ຺ຓນາ

໓. ຕີຫິ ສງ຺ຄໂຫ, ຕີຫິ ອສງ຺ຄໂຫ; ຈຕູຫິ ສມ຺ປໂຍໂຄ, ຈຕູຫິ ວິປ຺ປໂຍໂຄຕິ ອຍໍ ຈຕູຫິ ປເທຫິ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ນຍມຸຂມາຕິກາ ນາມ. ອຍຎ຺ຫິ ສພ຺ເພສຸປິ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາທີສຸ ເຈວ ກຸສລຕ຺ຕິກາທີສຸ ຈ ມາຕິກາຘມ຺ເມສຸ, ຕີຫິ ຂນ຺ຘາຍຕນຘາຕຸປເທເຫວ ສງ຺ຄໂຫ ຈ ອສງ຺ຄໂຫ ຈ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ. ຕຖາ ຈຕູຫິ ອຣູປກ຺ຂນ຺ເຘຫິ ສມ຺ປໂຍໂຄ ຈ ວິປ຺ປໂຍໂຄ ຈ. ເອຕານິ ອິເມສໍ ສງ຺ຄຫາສງ຺ຄຫາທີນໍ ນຍານໍ ມຸຂານີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ຐປິຕຕ຺ຕາ ນຍມຸຂມາຕິກາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໔. ລກ຺ຂຓມາຕິກາວຓ຺ຓນາ

໔. ສຠາໂຄ, ວິສຠາໂຄຕິ ອຍໍ ທ຺ວີຫິ ປເທຫິ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ລກ຺ຂຓມາຕິກາ ນາມ. ອຍຎ຺ຫິ ສຠາຄລກ຺ຂເຓຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສງ຺ຄຫນໂຍ, ວິສຠາຄລກ຺ຂເຓຫິ ອສງ຺ຄຫນໂຍ, ຕຖາ ສມ຺ປໂຍຄວິປ຺ປໂຍຄນໂຍ ໂຍເຊຕພ຺ໂພຕິ ສຠາຄວິສຠາຄລກ຺ຂຓວເສນ ສງ຺ຄຫາທິລກ຺ຂຓໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ຐປິຕຕ຺ຕາ ລກ຺ຂຓມາຕິກາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໕. ພາຫິຣມາຕິກາວຓ຺ຓນາ

໕. ສພ຺ພາປິ ຘມ຺ມສງ຺ຄຓີ ຘາຕຸກຖາຍ ມາຕິກາຕິ ອຍໍ ຉສຏ຺ຐິ ຕິກປທານິ, ທ຺ເວ ຈ ທຸກປທສຕານິ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ພາຫິຣມາຕິກາ ນາມ. ອຍຎ຺ຫິ ‘‘ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ…ເປ… ມນສິກາໂຣ’’ຕິ ເອວໍ ຘາຕຸກຖາຍ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ອວຕ຺ວາ ‘‘ສພ຺ພາປິ ຘມ຺ມສງ຺ຄຓີ’’ຕິ ເອວໍ ຘາຕຸກຖາຍ ມາຕິກໂຕ ພຫິ ຐປິຕຕ຺ຕາ ພາຫິຣມາຕິກາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ເອວໍ ມາຕິກາຍ ປຎ຺ຈຘາ ຐິຕຠາວໍ ວິທິຕ຺ວາ ອິທານິ ‘ສງ຺ຄໂຫ ອສງ຺ຄໂຫ’ຕິອາທີສຸ ສງ຺ຄໂຫ ຕາວ ຊາຕິສຎ຺ຊາຕິກິຣິຍາຄຓນວເສນ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ. ຕຕ຺ຖ – ‘‘ສພ຺ເພ ຂຕ຺ຕິຍາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ, ສພ຺ເພ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ສພ຺ເພ ເວສ຺ສາ, ສພ຺ເພ ສຸທ຺ທາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ’’, ‘‘ຍາ ຈາວຸໂສ ວິສາຂ, ສມ຺ມາວາຈາ, ໂຍ ຈ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ, ໂຍ ຈ ສມ຺ມາອາຊີໂວ, ອິເມ ຘມ຺ມາ ສີລກ຺ຂນ຺ເຘ ສງ຺ຄຫິຕາ’’ຕິ ອຍໍ ຊາຕິສງ຺ຄໂຫ ນາມ. ‘‘ເອກຊາຕິກາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ວິຍ ຫິ ອິຘ ສພ຺ເພປິ ຊາຕິຍາ ເອກສງ຺ຄຫໍ ຄຕາ. ‘‘ສພ຺ເພ ໂກສລກາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ, ສພ຺ເພ ມາຄຘກາ, ສພ຺ເພ ຠາຣຸກຈ຺ຉກາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ’’, ‘‘ໂຍ ຈາວຸໂສ ວິສາຂ, ສມ຺ມາວາຍາໂມ; ຍາ ຈ ສມ຺ມາສຕິ, ໂຍ ຈ ສມ຺ມາສມາຘິ, ອິເມ ຘມ຺ມາ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ເຘ ສງ຺ຄຫິຕາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໖໒) ອຍໍ ສຎ຺ຊາຕິສງ຺ຄໂຫ ນາມ. ‘‘ເອກຏ຺ຐາເນ ຊາຕາ ສໍວຑ຺ຒາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ວິຍ ຫິ ອິຘ ສພ຺ເພປິ ສຎ຺ຊາຕິຐາເນນ ນິວຸຕ຺ໂຖກາເສນ ເອກສງ຺ຄຫໍ ຄຕາ. ‘‘ສພ຺ເພ ຫຕ຺ຖາໂຣຫາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ, ສພ຺ເພ ອສ຺ສາໂຣຫາ, ສພ຺ເພ ຣຖິກາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ’’, ‘‘ຍາ ຈາວຸໂສ ວິສາຂ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ, ໂຍ ຈ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ, ອິເມ ຘມ຺ມາ ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ເຘ ສງ຺ຄຫິຕາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໖໒) ອຍໍ ກິຣິຍາສງ຺ຄໂຫ ນາມ. ສພ຺ເພວ ເຫເຕ ອຕ຺ຕໂນ ກິຣິຍາກຣເຓນ ເອກສງ຺ຄຫໍ ຄຕາ. ‘‘ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ກຕມກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ? ຣູປກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. ຫຎ຺ຈິ ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເຕນ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ – ‘ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ສງ຺ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ (ກຖາ. ໔໗໑), ອຍໍ ຄຓນສງ຺ຄໂຫ ນາມ. ອຍມິຘ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ຕປ຺ປຏິປກ຺ເຂນ ອສງ຺ຄໂຫ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເຕສໍ ວິກປ຺ປໂຕ ສງ຺ຄຫິເຕນ ອສງ຺ຄຫິຕາທີນິ. ເອກຸປ຺ປາເທກນິໂຣຘເອກວຕ຺ຖຸກເອກາຣມ຺ມຓຕາວເສນ ສມ຺ປໂຍໂຄ, ຕປ຺ປຏິປກ຺ຂໂຕ ວິປ຺ປໂຍໂຄ. ເຕສໍ ວິກປ຺ປໂຕ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາທີນິ. ຕທຸຠຍສໍສຄ຺ຄວິກປ຺ປໂຕ ສງ຺ຄຫິເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິອາທີນິ. ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາຕິອາທີນິ ປນ ຂນ຺ຘວິຠງ຺ຄາທີສຸ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພານິ. ຜສ຺ສາທໂຍ ປເນຕ຺ຖ ສນ຺ນິຏ຺ຐານວເສນ ວຸຕ຺ຕສພ຺ພຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທສາຘາຣຓໂຕ ວຸຕ຺ຕາຕິ.

ມາຕິກາວຓ຺ຓນາ.

໒. ນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑. ປຐມນໂຍ ສງ຺ຄຫາສງ຺ຄຫປທວຓ຺ຓນາ

໑. ຂນ຺ຘປທວຓ຺ຓນາ

໖. ອິທານິ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາທິວເສນ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕມາຕິກໍ ‘ສງ຺ຄໂຫ ອສງ຺ຄໂຫ’ຕິອາທີຫິ ນຍມາຕິກາປເທຫິ ສທ຺ຘິໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ກຕິຫິ ຂນ຺ເຘຫີຕິອາທິນາ ນເຍນ ນິທ຺ເທສວາໂຣ ອາຣທ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ‘‘ສງ຺ຄໂຫ ອສງ຺ຄໂຫຕິອາທິກາຍ ນຍມາຕິກາຍ ‘‘ຕີຫິ ສງ຺ຄໂຫ, ຕີຫິ ອສງ຺ຄໂຫ’’ຕິ ນຍມຸຂມາຕິກາ ຐປິຕາ, ຕສ຺ມາ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທີນໍ ສງ຺ຄຫໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ກຕິຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ກຕິຫາຍຕເນຫິ ກຕິຫິ ຘາຕູຫີຕິ ຕີຓິ ຂນ຺ຘາຍຕນຘາຕຸປທາເນວ ອຸທ຺ຘຏານິ. ‘ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານີ’ຕິອາທີສຸ ເອກມ຺ປິ ນ ປຣາມຏ຺ຐໍ. ຍສ຺ມາ ຈ ‘‘ສຠາໂຄ ວິສຠາໂຄ’’ຕິ ເອວໍ ລກ຺ຂຓມາຕິກາ ຐປິຕາ, ຕສ຺ມາ ອິມສ຺ສ ປຎ຺ຫສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ເອເກນ ຂນ຺ເຘນາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຠາຄາ ຫິ ຕສ຺ສ ເອເຕ ຂນ຺ຘາທໂຍຕິ. ຕຕ຺ຖ ເອເກນ ຂນ຺ເຘນາຕິ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘເນວ. ຍຎ຺ຫິ ກິຎ຺ຈິ ຣູປໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘສຠາຄຕ຺ຕາ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘຕ຺ເວວ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘເນວ ຄຓິຕໍ, ຕໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘເນວ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ເອກາທສຫາຍຕເນຫີຕິ ມນາຍຕນວຊ຺ເຊຫິ. ສພ຺ໂພປິ ຫິ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ທສາຍຕນານິ ຘມ຺ມາຍຕເນກເທໂສ ຈ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ເອກາທສຫາຍຕເນຫິ ຄຓິໂຕ, ປຣິຈ຺ຉິນ຺ໂນ. ເອກາທສຫິ ຘາຕູຫີຕິ ສຕ຺ຕວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸວຊ຺ຊາຫິ ເອກາທສຫິ ເອຕາສຸ ຫິ ອປຣິຍາປນ຺ນໍ ຣູປໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ.

ອສງ຺ຄຫນຍນິທ຺ເທເສ ກຕິຫິ ອສງ຺ຄຫິໂຕຕິ ສງ຺ເຂເປເນວ ປຸຈ຺ຉາ ກຕາ. ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ປນສ຺ສ ຍສ຺ມາ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ວິສຠາຄາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘາ, ເອກໍ ມນາຍຕນໍ, ສຕ຺ຕ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໂຍ; ຕສ຺ມາ ຈຕູຫິ ຂນ຺ເຘຫີຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ພປເທສຸ ສງ຺ຄຫາສງ຺ຄໂຫ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ຂນ຺ຘນິທ຺ເທເສ – ‘‘ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ກຕິຫິ ຂນ຺ເຘຫີ’’ຕິອາທິມ຺ຫິ ຕາວ ເອກມູລເກ ສງ຺ຄຫນເຍ ສຣູເປເນວ ທສ຺ສິຕາ ປຎ຺ຈ ປຸຈ຺ຉາ, ປຎ຺ຈ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ. ອສງ຺ຄຫນເຍ ສງ຺ເຂເປນ ທສ຺ສິຕາ ປຎ຺ຈ ປຸຈ຺ຉາ, ປຎ຺ຈ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ທຸກມູລກາທີສຸປິ ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ຣູປກ຺ຂນ຺ຘມູລກາເຍວ ເຈຕ຺ຖ ທຸກຕິກຈຕຸກ຺ກາ ທສ຺ສິຕາ. ປຎ຺ຈເກ ປນ ‘‘ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ຈ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ ຈາ’’ຕິ ເອວໍ ເຠທໂຕ ຈ, ‘‘ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ກຕິຫິ ຂນ຺ເຘຫີ’’ຕິ ເອວໍ ອເຠທໂຕ ຈາຕິ ທ຺ວິຘາ ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ກຕານິ. ເອວໍ ປາຬິນໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

໒. ອາຍຕນປທາທິວຓ຺ຓນາ

໒໒. ອາຍຕນປທນິທ຺ເທສາທີສຸ ອາຍຕນປທນິທ຺ເທເສ ຕາວ ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ເອເກນ ຂນ຺ເຘນາຕິ ເອເກນ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘເນວ, ເອເກນ ຈກ຺ຂາຍຕເນເນວ ເອກາຍ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸຍາວ ສງ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ໂສຕາຍຕນາທີສຸປິ ອິມິນາວ ນເຍນ ສງ຺ຄຫາສງ຺ຄໂຫ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອສງ຺ຂຕໍ ຂນ຺ຘໂຕ ຐເປຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ຍສ຺ມາ ອສງ຺ຂຕໍ ຘມ຺ມາຍຕນໍ ນາມ ນິພ຺ພານໍ, ຕຎ຺ຈ ຂນ຺ຘສງ຺ຄຫໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ; ຕສ຺ມາ ‘ຂນ຺ຘໂຕ ຐເປຕ຺ວາ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈຕູຫິ ຂນ຺ເຘຫີຕິ ຣູປເວທນາສຎ຺ຎາສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ເຘຫິ. ນິພ຺ພານວຊ຺ຊຎ຺ຫິ ຘມ຺ມາຍຕນໍ ເອເຕຫິ ສງ຺ຄຫິຕໍ. ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ເຘນ ປນ ຐເປຕ຺ວາ ຘມ຺ມາຍຕນຘມ຺ມຘາຕຸໂຍ ເສສາຍຕນຘາຕູຫິ ຈ ຕໍ ນ ສງ຺ຄຍ຺ຫຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເອເກນ ຂນ຺ເຘນ, ເອກາທສຫາຍຕເນຫິ, ສຕ຺ຕຣສຫິ ຘາຕູຫິ ອສງ຺ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ. ຍຖາ ຈ ເຕ ເຫຏ຺ຐາ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘມູລກາ, ເອວມິຘາປິ ຈກ຺ຂາຍຕນມູລກາວ ນຍາ ເວທິຕພ຺ພາ. ທຸກມຕ຺ຕເມວ ປນ ປາຬິຍໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ‘‘ທ຺ວາທສາຍຕນານີ’’ຕິ ອເຠທໂຕວ ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ກຕໍ. ຘາຕຸນິທ຺ເທເສປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໔໐. ສຈ຺ຈນິທ຺ເທເສ – ສພ຺ເພປິ ທຸກຕິກຈຕຸກ຺ກາ ປາຬິຍໍ ທສ຺ສິຕາ. ຍສ຺ມາ ຈ ທຸກຕິເກສຸ ສມຸທຍສຈ຺ຈສທິສເມວ ມຄ຺ຄສຈ຺ເຈປິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ສມຸທຍານນ຺ຕຣໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໕໐. ອິນ຺ທ຺ຣິຍນິທ຺ເທເສ – ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ທ຺ວີຫິ ຂນ຺ເຘຫີຕິ ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ, ອຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ເຘນ ສງ຺ຄຫິຕໍ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ປາຬິວວຕ຺ຖານໍ ປເນຕ຺ຖ ອາຍຕນຘາຕຸນິທ຺ເທສສທິສເມວ.

໖. ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທວຓ຺ຓນາ

໖໑. ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທນິທ຺ເທເສ – ‘‘ອວິຊ຺ຊາ ກຕິຫິ ຂນ຺ເຘຫີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉໍ ອນາຣຠິຕ຺ວາ ອວິຊ຺ຊາ ເອເກນ ຂນ຺ເຘນາຕິ ເອວໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນເມວ ທສ຺ສິຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ປວຕ຺ເຕ ຈ ສພ຺ພມ຺ປິ ວິປາກວິຎ຺ຎາຓໍ. ເຕເນວາຫ – ‘‘ສຕ຺ຕຫິ ຘາຕູຫິ ສງ຺ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ. ນາມຣູປມ຺ປິ ປຏິສນ຺ຘິປວຕ຺ຕິວເສເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເຕເນເວຕ຺ຖ ສທ຺ທາຍຕນມ຺ປິ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເອກາທສຫາຍຕເນຫິ ສງ຺ຄໂຫ ທສ຺ສິໂຕ. ຜສ຺ສາທີສຸ ຂນ຺ຘເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຎ຺ເຎເນວ ຫິ ເອເກນ ຂນ຺ເຘນ ຜສ຺ໂສ ສງ຺ຄຫິໂຕ, ອຎ຺ເຎນ ເວທນາ, ຕຓ຺ຫາອຸປາທານກມ຺ມຠວາ ປນ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ເຘເນວ ສງ຺ຄຫິຕາ. ຠວປທຎ຺ເຈຕ຺ຖ ກມ຺ມຠວາທີນໍ ວເສນ ເອກາທສຘາ ວິຠຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມຠໂວ ຜສ຺ສາທີຫິ ສທິສວິສຊ຺ຊນຕ຺ຕາ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ເອກໂຕ ທສ຺ສິໂຕ. ອຸປປຕ຺ຕິຠວກາມຠວສຎ຺ຎາຠວປຎ຺ຈໂວກາຣຠວາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນຕ຺ຕາ ເອກໂຕ ທສ຺ສິຕາ. ຍສ຺ມາ ເຈເຕ ອຸປາທິນ຺ນກຘມ຺ມາວ ຕສ຺ມາ ‘‘ເອກາທສຫາຍຕເນຫິ ສຕ຺ຕຣສຫິ ຘາຕູຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສທ຺ທາຍຕນຎ຺ຫິ ອນຸປາທິນ຺ນໍ, ຕໍ ເອຕ຺ຖ ນ ຄຫິຕໍ.

໖໘. ຣູປຠວນິທ຺ເທເສ – ປຎ຺ຈຫາຍຕເນຫີຕິ ຈກ຺ຂຸໂສຕມນຣູປຘມ຺ມາຍຕເນຫິ. ອຏ຺ຐຫິ ຘາຕູຫີຕິ ຈກ຺ຂຸໂສຕຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໂສຕວິຎ຺ຎາຓຣູປຘມ຺ມມໂນຘາຕຸມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕູຫິ. ອຣູປຠວາທໂຍປິ ຕໂຍ ສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນຕ຺ຕາວ ເອກໂຕ ທສ຺ສິຕາ. ຕຖາ ອສຎ຺ຎາຠວເອກໂວກາຣຠວາ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ວີຫາຍຕເນຫີຕິ ຣູປາຍຕນຘມ຺ມາຍຕເນຫິ. ຘາຕູສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອກຕລວາສິການຎ຺ຫິ ເສສພ຺ຣຫ຺ມານໍ ຈກ຺ຂຸສພ຺ຠາວໂຕ ຕສ຺ສາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ຕຕ຺ຖ ຣູປາຍຕນໍ ອຸທ຺ຘຏໍ.

໗໑. ຊາຕິ ທ຺ວີຫິ ຂນ຺ເຘຫີຕິ ຣູປຊາຕິ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ, ອຣູປຊາຕິ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ເຘນ. ຊຣາມຣເຓສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ໂສກາທີສຸປິ ເອເກນ ຂນ຺ເຘນາຕິ ໂສກທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສານິ ເວທນາກ຺ຂນ຺ເຘນ, ປຣິເທໂວ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ, ອຸປາຍາສາທໂຍ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ເຘນາຕິ ເອວໍ ຂນ຺ຘວິເສໂສ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໗໓. ອິທ຺ຘິປາໂທ ທ຺ວີຫີຕິ ສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ເຘຫິ, ມນາຍຕນຘມ຺ມາຍຕເນຫິ, ຘມ຺ມຘາຕຸມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕູຫິ ຈ. ຌານໍ ທ຺ວີຫີຕິ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ເຘຫິ. ອປ຺ປມຎ຺ຎາທໂຍ ສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນຕ຺ຕາ ເອກໂຕ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ. ຈິຕ຺ຕໍ ປນ ເຈຕນານນ຺ຕຣໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕມ຺ປິ ອສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນຕ຺ຕາ ປຈ຺ຉາ ຄຫິຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອປ຺ປມຎ຺ຎາທີສຸ ເອເກນ ຂນ຺ເຘນາຕິ ເວທນາ ເວທນາກ຺ຂນ຺ເຘນ, ສຎ຺ຎາ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ເຘນ, ເສສາ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ເຘນ ສງ຺ຄຫິຕາຕິ ເອວໍ ຂນ຺ຘວິເສໂສ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໗. ຕິກປທວຓ຺ຓນາ

໗໗. ເອວໍ ອພ຺ຠນ຺ຕຣມາຕິກາຍ ສງ຺ຄຫໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ພາຫິຣມາຕິກາຍ ສງ຺ຄຫໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ກຸສລາ ຘມ຺ມາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ເວທນາຕ຺ຕິເກ ຕີຫິ ຘາຕູຫີຕິ ກາຍວິຎ຺ຎາຓມໂນວິຎ຺ຎາຓຘມ຺ມຘາຕູຫິ. ສຕ຺ຕຫິ ຘາຕູຫີຕິ ຈກ຺ຂຸໂສຕຆານຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓຘາຕູຫິ ເຈວ ມໂນຘາຕຸຘມ຺ມຘາຕຸມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕູຫິ ຈ. ວິປາກຕ຺ຕິເກ ອຏ຺ຐຫິ ຘາຕູຫີຕິ ກາຍວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ສທ຺ຘິໍ ຕາຫິເຍວ. ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ມາ ປນ ສໍກິລິຏ຺ຐສໍກິເລສິເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນຕ຺ຕາ ເອກໂຕ ຄຫິຕາ. ຍຖາ ເຈເຕ, ເອວໍ ສພ຺ພຕິກທຸກປເທສຸ ຍໍ ຍໍ ປທໍ ເຍນ ເຍນ ປເທນ ສທ຺ຘິໍ ສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ໂຫຕິ, ຕໍ ຕໍ ອຸປ຺ປຏິປາຏິຍາປິ ເຕນ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕໍ. ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕານຸສາເຣເນວ ສງ຺ຄຫາສງ຺ຄຫນໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ສງ຺ຄຫາສງ຺ຄຫປທວຓ຺ຓນາ.

໒. ທຸຕິຍນໂຍ ສງ຺ຄຫິເຕນອສງ຺ຄຫິຕປທວຓ຺ຓນາ

໑໗໑. ອິທານິ ສງ຺ຄຫິເຕນ ອສງ຺ຄຫິຕປທໍ ຠາເຊຕຸໍ ຈກ຺ຂາຍຕເນນາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຣິທໍ ລກ຺ຂຓໍ – ອິມສ຺ມິຎ຺ຫິ ວາເຣ ຍໍ ຂນ຺ຘປເທນ ສງ຺ຄຫິຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ອາຍຕນຘາຕຸປເທຫິ ອສງ຺ຄຫິຕໍ, ຂນ຺ຘາຍຕນປເທຫິ ວາ ສງ຺ຄຫິຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ຘາຕຸປເທນ ອສງ຺ຄຫິຕໍ, ຕສ຺ສ ຂນ຺ຘາທີຫິ ອສງ຺ຄຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ກຕໍ. ຕໍ ປນ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທີສຸ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ຫິ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘວ ສງ຺ຄຫິໂຕ. ໂສ ຈ ອຑ຺ເຒກາທສຫິ ອາຍຕນຘາຕູຫິ ອສງ຺ຄຫິໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ເວທນາກ຺ຂນ຺ເຘນ ຈ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘວ ສງ຺ຄຫິໂຕ. ໂສປິ ຘມ຺ມາຍຕນຘມ຺ມຘາຕູຫິ ອສງ຺ຄຫິໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ເອວໍ ອສງ຺ຄຫິຕຕາຍ ອຠາວໂຕ ເອຕານິ ອຎ຺ຎານິ ຈ ເອວຣູປານິ ມນາຍຕນຘມ຺ມາຍຕນາທີນິ ປທານິ ອິມສ຺ມິໍ ວາເຣ ນ ຄຫິຕານິ. ຍານິ ປນ ປທານິ ຣູເປກເທສໍ ອຣູເປນ ອສມ຺ມິສ຺ສໍ, ວິຎ຺ຎາເຓກເທສຎ຺ຈ ອຎ຺ເຎນ ອສມ຺ມິສ຺ສໍ ທີເປນ຺ຕິ, ຕານິ ອິຘ ຄຫິຕານິ. ປຣິໂຍສາເນ ຈ –

‘‘ທສາຍຕນາ ສຕ຺ຕຣສ ຘາຕຸໂຍ,

ສຕ຺ຕິນ຺ທ຺ຣິຍາ ອສຎ຺ຎາຠໂວ ເອກໂວກາຣຠໂວ;

ປຣິເທໂວ ສນິທສ຺ສນສປ຺ປຏິຆໍ,

ອນິທສ຺ສນໍ ປຸນເທວ ສປ຺ປຏິຆໍ ອຸປາທາ’’ຕິ.

ເອວໍ ອຸທ຺ທານຄາຖາຍ ທສ຺ສິຕາເນວ. ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ວເສເນວ ສງ຺ຄຫາສງ຺ຄໂຫ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຎ຺ຫວເສນ ຫິ ອິມສ຺ມິໍ ວາເຣ ອາຍຕນຘາຕຸວເສເນວ ສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ວີສຕິ ຘມ຺ເມ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ເອໂກ ປຎ຺ໂຫ ກໂຕ, ສຕ຺ຕ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໂຍ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ເອໂກ, ສຕ຺ຕິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ເອໂກ, ທ຺ເວ ຠເວ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ເອໂກ, ປຣິເທເວນ ຈ ສນິທສ຺ສນສປ຺ປຏິເຆຫິ ຈ ເອໂກ, ອນິທສ຺ສນສປ຺ປຏິເຆຫິ ເອໂກ, ສນິທສ຺ສເນຫິ ເອໂກ, ສປ຺ປຏິເຆຫິ ຈ ອຸປາທາຘມ຺ເມຫິ ຈ ເອໂກຕິ ອຏ຺ຐ ປຎ຺ຫາ ກຕາ. ເຕສຸ ຂນ຺ຘາທິວິຠາໂຄ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ໂພ ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ປຐມປຎ຺ເຫ ຕາວ ຈຕູຫິ ຂນ຺ເຘຫີຕິ ອຣູປກ຺ຂນ຺ເຘຫິ, ທ຺ວີຫາຍຕເນຫີຕິ ຈກ຺ຂາຍຕນາທີສຸ ເອເກເກນ ສທ຺ຘິໍ ມນາຍຕເນນ, ອຏ຺ຐຫິ ຘາຕູຫີຕິ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸອາທີສຸ ເອເກກາຍ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຕຫິ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕູຫິ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ນໂຍ – ຈກ຺ຂາຍຕເນນ ຫິ ຂນ຺ຘສງ຺ຄເຫນ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ສງ຺ຄຫິໂຕ. ຕສ຺ມິໍ ສງ຺ຄຫິເຕ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘ ອາຍຕນສງ຺ຄເຫນ ຈກ຺ຂາຍຕນເມເວກໍ ສງ຺ຄຫິຕໍ. ເສສານິ ທສ ອາຍຕນານິ ອສງ຺ຄຫິຕານິ. ຘາຕຸສງ຺ຄເຫນປິ ເຕນ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸເຍເວກາ ສງ຺ຄຫິຕາ. ເສສາ ທສ ຘາຕຸໂຍ ອສງ຺ຄຫິຕາ. ອິຕິ ຍານິ ເຕນ ອສງ຺ຄຫິຕານິ ທສາຍຕນານິ, ຕານິ ຈກ຺ຂາຍຕນມນາຍຕເນຫິ ທ຺ວີຫິ ອສງ຺ຄຫິຕານິ. ຍາປິ ເຕນ ອສງ຺ຄຫິຕາ ທສ ຘາຕຸໂຍ, ຕາ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸຍາ ເຈວ ສຕ຺ຕຫິ ຈ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕູຫິ ອສງ຺ຄຫິຕາຕິ. ຣູປາຍຕນາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໑໗໒. ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ – ຍສ຺ມາ ຍາຍ ກາຍຈິ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ສງ຺ຄຫິໂຕ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ ມນາຍຕເນນ ອສງ຺ຄຫິໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ອາຍຕນສງ຺ຄເຫນ ສງ຺ຄຫິຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ປນ ຈຕູຫິ ຂນ຺ເຘຫີຕິ ຣູປາທີຫິ ຈຕູຫິ. ເອກາທສຫາຍຕເນຫີຕິ ມນາຍຕນວຊ຺ເຊຫິ. ທ຺ວາທສຫິ ຘາຕູຫີຕິ ຍຖານຸຣູປາ ຉ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໂຍ ອປເນຕ຺ວາ ເສສາຫິ ທ຺ວາທສຫິ. ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ຫິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸເຍວ ສງ຺ຄຫິຕາ, ອິຕຣາ ອສງ຺ຄຫິຕາ. ໂສຕວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໑໗໓. ຕຕິຍປຎ຺ເຫ – ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍາທີນໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ຈກ຺ຂາຍຕນາທິສທິສເມວ. ອິຕ຺ຖິນ຺ທ຺ຣິຍປຸຣິສິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ປນ ຘມ຺ມາຍຕເນນ ສທ຺ຘິໍ ທ຺ເວ ອາຍຕນານິ, ຘມ຺ມຘາຕຸຍາ ຈ ສທ຺ຘິໍ ອຏ຺ຐ ຘາຕຸໂຍ ເວທິຕພ຺ພາ.

໑໗໔. ຈຕຸຕ຺ຖປຎ຺ເຫ – ຕີຫາຍຕເນຫີຕິ ຣູປາຍຕນຘມ຺ມາຍຕນມນາຍຕເນຫິ. ເຕສຸ ຫິ ຠເວສຸ ຣູປາຍຕນຘມ຺ມາຍຕນວເສນ ທ຺ເວວ ອາຍຕນານິ ເຕຫິ ສງ຺ຄຫິຕານິ. ເສສານິ ນວ ຣູປາຍຕນານິ ເຕເຫວ ຈ ທ຺ວີຫິ, ມນາຍຕເນນ ຈາຕິ ຕີຫິ ອສງ຺ຄຫິຕານິ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ນວຫິ ຘາຕູຫີຕິ ຣູປຘາຕຸຘມ຺ມຘາຕູຫິ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຕຫິ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕູຫິ.

໑໗໕. ປຎ຺ຈມປຎ຺ເຫ – ທ຺ວີຫາຍຕເນຫີຕິ ປຐມປທໍ ສນ຺ຘາຍ ສທ຺ທາຍຕນມນາຍຕເນຫິ. ທຸຕິຍປທໍ ສນ຺ຘາຍ ຣູປາຍຕນມນາຍຕເນຫິ. ຘາຕຸໂຍປິ ເຕສໍເຍວ ເອເກເກນ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຕ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໂຍ ເວທິຕພ຺ພາ.

໑໗໖. ຉຏ຺ຐປຎ຺ເຫ – ທສຫາຍຕເນຫີຕິ ຣູປາຍຕນຘມ຺ມາຍຕນວຊ຺ເຊຫິ. ໂສຬສຫິ ຘາຕູຫີຕິ ຣູປຘາຕຸຘມ຺ມຘາຕຸວຊ຺ເຊເຫວ. ກຖໍ? ອນິທສ຺ສນສປ຺ປຏິຆາ ຫິ ຘມ຺ມາ ນາມ ນວ ໂອຬາຣິກາຍຕນານິ. ເຕຫິ ຂນ຺ຘສງ຺ຄເຫນ ສງ຺ຄຫິເຕ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘ, ອາຍຕນສງ຺ຄເຫນ ຕາເນວ ນວາຍຕນານິ ສງ຺ຄຫິຕານິ. ຣູປາຍຕນຘມ຺ມາຍຕນານິ ອສງ຺ຄຫິຕານິ. ຘາຕຸສງ຺ຄເຫນປິ ຕາ ເອວ ນວ ຘາຕຸໂຍ ສງ຺ຄຫິຕາ. ຣູປຘາຕຸຘມ຺ມຘາຕຸໂຍ ອສງ຺ຄຫິຕາ. ອິຕິ ຍານິ ເຕຫິ ອສງ຺ຄຫິຕານິ ທ຺ເວ ອາຍຕນານິ, ຕານິ ຣູປາຍຕນວຊ຺ເຊຫິ ນວຫິ ໂອຬາຣິກາຍຕເນຫິ, ມນາຍຕເນນ ຈາຕິ ທສຫິ ອສງ຺ຄຫິຕານິ. ຍາປິ ເຕຫິ ອສງ຺ຄຫິຕາ ທ຺ເວ ຘາຕຸໂຍ, ຕາ ຣູປຘາຕຸວຊ຺ຊາຫິ ນວຫິ ໂອຬາຣິກຘາຕູຫິ, ສຕ຺ຕຫິ ຈ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕູຫີຕິ ໂສຬສຫິ ອສງ຺ຄຫິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

໑໗໗. ສຕ຺ຕມປຎ຺ເຫ – ທ຺ວີຫາຍຕເນຫີຕິ ຣູປາຍຕນມນາຍຕເນຫິ. ອຏ຺ຐຫິ ຘາຕູຫີຕິ ຣູປຘາຕຸຍາ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຕຫິ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕູຫິ.

໑໗໘. ອຏ຺ຐມປຎ຺ເຫ – ເອກາທສຫາຍຕເນຫີຕິ ສປ຺ປຏິຆຘມ຺ເມ ສນ຺ຘາຍ ຘມ຺ມາຍຕນວຊ຺ເຊຫິ, ອຸປາທາຘມ຺ເມ ສນ຺ຘາຍ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຍຕນວຊ຺ເຊຫິ. ຘາຕູສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຕ຺ຖໂຍຊນາ ປເນຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາຕິ.

ສງ຺ຄຫິເຕນອສງ຺ຄຫິຕປທວຓ຺ຓນາ.

໓. ຕຕິຍນໂຍ ອສງ຺ຄຫິເຕນສງ຺ຄຫິຕປທວຓ຺ຓນາ

໑໗໙. ອິທານິ ອສງ຺ຄຫິເຕນສງ຺ຄຫິຕປທໍ ຠາເຊຕຸໍ ເວທນາກ຺ຂນ຺ເຘນາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຣິທໍ ລກ຺ຂຓໍ – ອິມສ຺ມິຎ຺ຫິ ວາເຣ ຍໍ ຂນ຺ຘປເທນ ອສງ຺ຄຫິຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ອາຍຕນຘາຕຸປເທຫິ ສງ຺ຄຫິຕໍ, ຕສ຺ສ ຂນ຺ຘາທີຫິ ສງ຺ຄຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ກຕໍ. ຕໍ ປນ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ຘຈກ຺ຂາຍຕນາທີສຸ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ຫິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ຂນ຺ຘສງ຺ຄເຫນ ອສງ຺ຄຫິຕາ. ເຕສຸ ເຕນ ເອກຘມ຺ໂມປິ ອາຍຕນຘາຕຸສງ຺ຄເຫນ ສງ຺ຄຫິໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ນນຸ ຈ ເວທນາທໂຍ ຘມ຺ມາຍຕເນນ ສງ຺ຄຫິຕາຕິ? ສງ຺ຄຫິຕາ. ນ ປນ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘວ ຘມ຺ມາຍຕນໍ, ຣູປກ຺ຂນ຺ຘໂຕ ຫິ ສຸຂຸມຣູປມຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມາຍຕນໍ ຠຊຕິ. ຕສ຺ມາ ເຍ ຘມ຺ມາຍຕເນນ ສງ຺ຄຫິຕາ, ນ ເຕ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ສງ຺ຄຫິຕາ ນາມ. ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ເຘນປິ ອິຕເຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ອສງ຺ຄຫິຕາ. ເຕສຸ ເຕນ ເອໂກປິ ອາຍຕນຘາຕຸສງ຺ຄເຫນ ສງ຺ຄຫິໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ເອວໍ ສງ຺ຄຫິຕຕາຍ ອຠາວໂຕ ເອຕານິ ອຎ຺ຎານິ ຈ ເອວຣູປານິ ຈກ຺ຂາຍຕນາທີນິ ປທານິ ອິມສ຺ມິໍ ວາເຣ ນ ຄຫິຕານິ. ຍານິ ປນ ປທານິ ວິຎ຺ຎາເຓນ ວາ ໂອຬາຣິກຣູເປນ ວາ ອສມ຺ມິສ຺ສໍ ຘມ຺ມາຍຕເນກເທສໍ ທີເປນ຺ຕິ, ຕານິ ອິຘ ຄຫິຕານິ. ເຕສໍ ອິທມຸທ຺ທານໍ –

‘‘ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ ຕຖາ ສຈ຺ຈາ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຈ ໂສຬສ;

ປທານິ ປຈ຺ຈຍາກາເຣ, ຈຸທ຺ທສູປຣິ ຈຸທ຺ທສ.

‘‘ສມຕິໍສ ປທາ ໂຫນ຺ຕິ, ໂຄຈ຺ຉເກສຸ ທສສ຺ວຖ;

ທຸເວ ຈູຬນ຺ຕຣທຸກາ, ອຏ຺ຐ ໂຫນ຺ຕິ ມຫນ຺ຕຣາ’’ຕິ.

ເອເຕສຸ ປນ ປເທສຸ ສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ປທານິ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ສພ຺ເພປິ ທ຺ວາທສ ປຎ຺ຫາ ວຸຕ຺ຕາ. ເຕສຸ ເອວໍ ຂນ຺ຘວິຠາໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອາຍຕນຘາຕູສຸ ປນ ເຠໂທ ນຕ຺ຖິ. ຕຕ຺ຖ ປຐມປຎ຺ເຫ ຕາວ – ຕີຫິ ຂນ຺ເຘຫີຕິ ຣູປສຎ຺ຎາສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ເຘຫິ. ອາຍຕນຘາຕຸໂຍ ປນ ຘມ຺ມາຍຕນຘມ຺ມຘາຕຸວເສນ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ນໂຍ – ເວທນາກ຺ຂນ຺ເຘນ ຫິ ນິພ຺ພານຎ຺ຈ ສຸຂຸມຣູປສຎ຺ຎາສງ຺ຂາຣາ ຈ ຂນ຺ຘສງ຺ຄເຫນ ອສງ຺ຄຫິຕາ ຫຸຕ຺ວາ ອາຍຕນຘາຕຸສງ຺ຄເຫນ ສງ຺ຄຫິຕາ. ເຕສຸ ນິພ຺ພານໍ ຂນ຺ຘສງ຺ຄຫໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ເສສາ ຣູປສຎ຺ຎາສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ເຘຫິ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອາຍຕນຘາຕຸສງ຺ຄຫໍ ປນ ນິພ຺ພານມ຺ປິ ຄຈ຺ຉເຕວ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອສງ຺ຂຕໍ ຂນ຺ຘໂຕ ຐເປຕ຺ວາ ຕີຫິ ຂນ຺ເຘຫິ, ເອເກນາຍຕເນນ, ເອກາຍ ຘາຕຸຍາ ສງ຺ຄຫິຕາ’’ຕິ. ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ຘປກ຺ເຂ ປເນຕ຺ຖ ສຎ຺ຎໍ ອປເນຕ຺ວາ ເວທນາຍ ສທ຺ຘິໍ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ ສງ຺ຂາຣາທີສຸ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘໍ ອປເນຕ຺ວາ ຣູປເວທນາສຎ຺ຎາວເສນ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ ເວທິຕພ຺ພາ.

໑໘໐. ທຸຕິເຍ – ຈຕູຫິ ຂນ຺ເຘຫີຕິ ວິຎ຺ຎາຓວຊ຺ເຊຫິ. ເຕ ຫິ ນິໂຣເຘນ ຂນ຺ຘສງ຺ຄເຫນ ອສງ຺ຄຫິຕາ ຫຸຕ຺ວາ ອາຍຕນຘາຕຸສງ຺ຄເຫນ ສງ຺ຄຫິຕາ.

໑໘໑. ຕຕິເຍ – ທ຺ວີຫີຕິ ເວທນາສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ເຘຫິ. ຣູປາຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິເຍນ ຫິ ເວທນາສຎ຺ຎາວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ຘາ ຈ ຂນ຺ຘສງ຺ຄເຫນ ອສງ຺ຄຫິຕາ. ເຕສຸ ປນ ເວທນາສຎ຺ຎາວ ອາຍຕນຘາຕຸສງ຺ຄເຫນ ສງ຺ຄຫິຕາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເວທນາສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ເຘຫີ’’ຕິ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຂນ຺ຘເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິໂຕ ປຣຎ຺ຫິ ຂນ຺ຘານໍ ນາມມຕ຺ຕເມວ ວກ຺ຂາມ.

໑໘໒. ຈຕຸຕ຺ເຖ – ຕີຫິ ຂນ຺ເຘຫີຕິ ອິຕ຺ຖິນ຺ທ຺ຣິຍປຸຣິສິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ເວທນາສຎ຺ຎາສງ຺ຂາເຣຫິ, ເວທນາປຎ຺ຈເກ ຣູປສຎ຺ຎາສງ຺ຂາເຣຫິ; ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍາທີສຸ ຜສ຺ສປຣິໂຍສາເນສຸ ຣູປເວທນາສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ເຘຫິ. ເວທນາຍ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘສທິໂສວ ຕຓ຺ຫຸປາທານກມ຺ມຠເວສຸ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘສທິໂສວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

໑໘໓. ປຎ຺ຈເມ – ຊາຕິຊຣາມຣເຓສຸ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍສທິໂສວ. ຌາເນນ ປນ ນິພ຺ພານໍ ສຸຂຸມຣູປໍ ສຎ຺ຎາ ຈ ຂນ຺ຘສງ຺ຄເຫນ ອສງ຺ຄຫິຕາ ຫຸຕ຺ວາ ອາຍຕນຘາຕຸສງ຺ຄເຫນ ສງ຺ຄຫິຕາ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ຘານໍ ວເສນ ທ຺ເວ ຂນ຺ຘາ ເວທິຕພ຺ພາ.

໑໘໔. ຉຏ຺ເຐ – ໂສກາທິຕ຺ຕເຍ ເວທນາຍ ສທິໂສ. ອຸປາຍາສາທີສຸ ສງ຺ຂາຣສທິໂສ. ປຸນ ເວທນາຍ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘສທິໂສ, ສຎ຺ຎາຍ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ຘສທິໂສ, ເຈຕນາທີສຸ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘສທິໂສ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສຕ຺ຕມປຎ຺ຫາທີສຸປິ ສງ຺ຄຫາສງ຺ຄໂຫ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ອສງ຺ຄຫິເຕນສງ຺ຄຫິຕປທວຓ຺ຓນາ.

໔. ຈຕຸຕ຺ຖນໂຍ ສງ຺ຄຫິເຕນສງ຺ຄຫິຕປທວຓ຺ຓນາ

໑໙໑. ອິທານິ ສງ຺ຄຫິເຕນສງ຺ຄຫິຕປທໍ ຠາເຊຕຸໍ ສມຸທຍສຈ຺ເຈນາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຂນ຺ຘາທີຫິ ສງ຺ຄຫິເຕນ ຂນ຺ຘາທິວເສນ ສງ຺ຄຫິຕໍ, ປຸນ ຕສ຺ເສວ ຂນ຺ຘາທີຫິ ສງ຺ຄຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ກຕໍ. ຕໍ ຂນ຺ຘາຍຕນຘາຕູສຸ ເອກມ຺ປິ ສກລໂກຏ຺ຐາສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຐິຕປເທສຸ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ສກເລນ ຫິ ຂນ຺ຘາທິປເທນ ອຎ຺ຎໍ ຂນ຺ຘາທິວເສນ ສງ຺ຄຫິຕໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຍໍ ອຕ຺ຕໂນ ສງ຺ຄາຫກໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ປຸນ ເຕເນວ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ. ຕສ຺ມາ ຕຖາຣູປານິ ປທານິ ອິມສ຺ມິໍ ວາເຣ ນ ຄຫິຕານິ. ຍານິ ປນ ປທານິ ສງ຺ຂາເຣກເທສໍ ວາ ອຎ຺ເຎນ ອສມ຺ມິສ຺ສໍ ທີເປນ຺ຕິ – ເວທເນກເທສໍ ວາ ສຸຂຸມຣູປໍ ວາ ສທ຺ເທກເທສໍ ວາ, ຕານິ ອິຘ ຄຫິຕານິ. ເຕສໍ ອິທມຸທ຺ທານໍ –

‘‘ທ຺ເວ ສຈ຺ຈາ ປນ຺ນຣສິນ຺ທ຺ຣິຍາ, ເອກາທສ ປຏິຈ຺ຈປທາ;

ອຸທ຺ຘໍ ປຸນ ເອກາທສ, ໂຄຈ຺ຉກປທເມຕ຺ຖ ຕິໍສວິຘ’’ນ຺ຕິ.

ປຎ຺ຫາ ປເນຕ຺ຖ ທ຺ເວເຍວ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ປຸຈ຺ຉາຍ ອຸທ຺ຘຏໍ ປທໍ, ຕເທວ ເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ຂນ຺ຘາທິວເສນ ສງ຺ຄຫິຕໍ, ເຕ ຘມ຺ເມ ສນ຺ຘາຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ເອເກນ ຂນ຺ເຘນາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ນໂຍ – ສມຸທຍສຈ຺ເຈນ ຫິ ຕຓ຺ຫາວຊ຺ຊາ ເສສາ ສງ຺ຂາຣາ ຂນ຺ຘາທິສງ຺ຄເຫນ ສງ຺ຄຫິຕາ. ປຸນ ເຕຫິ ຕຓ຺ຫາວ ສງ຺ຄຫິຕາ. ສາ ຕຓ຺ຫາ ປຸນ ສງ຺ຂາເຣເຫວ ຂນ຺ຘາທິສງ຺ຄເຫນ ສງ຺ຄຫິຕາຕິ. ເອເສວ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ອຣູປຘມ຺ມປຸຈ຺ຉາສຸ ປເນຕ຺ຖ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘ ວາ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ວາ ເອໂກ ຂນ຺ໂຘ ນາມ. ຣູປຘມ຺ມປຸຈ຺ຉາສຸ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ. ປຣິເທວປຸຈ຺ຉາຍ ສທ຺ທາຍຕນໍ ເອກໍ ອາຍຕນໍ ນາມ. ສທ຺ທຘາຕຸ ເອກາ ຘາຕຸ ນາມ, ເສສຏ຺ຐາເນສຸ ຘມ຺ມາຍຕນຘມ຺ມຘາຕຸວເສເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ສງ຺ຄຫິເຕນສງ຺ຄຫິຕປທວຓ຺ຓນາ.

໕. ປຎ຺ຈມນໂຍ ອສງ຺ຄຫິເຕນອສງ຺ຄຫິຕປທວຓ຺ຓນາ

໑໙໓. ອິທານິ ອສງ຺ຄຫິເຕນ ອສງ຺ຄຫິຕປທໍ ຠາເຊຕຸໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຂນ຺ຘາທີຫິ ອສງ຺ຄຫິເຕນ ຂນ຺ຘາທິວເສນ ອສງ຺ຄຫິຕໍ, ປຸນ ຕສ຺ເສວ ຂນ຺ຘາທີຫິ ອສງ຺ຄຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ກຕໍ. ຕໍ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘຄ຺ຄາຫເກສຸ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈາທີສຸ ວິຎ຺ຎາເຓນ ສທ຺ຘິໍ ສຸຂຸມຣູປຄ຺ຄາຫເກສຸ ອນິທສ຺ສນອປ຺ປຏິຆາທີສຸ ຈ ປເທສຸ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ຕາທິເສນ ຫິ ປເທນ ນິພ຺ພານໍ ຂນ຺ຘສງ຺ຄຫມຕ຺ຕໍ ນ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ. ເສສາ ຂນ຺ຘາທີຫິ ອສງ຺ຄຫິຕຘມ຺ມາ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ຕຖາຣູປານິ ປທານິ ອິມສ຺ມິໍ ວາເຣ ນ ຄຫິຕານິ. ຍານິ ປນ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ເຘ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ສຸຂຸມຣູເປນ ສທ຺ຘິໍ ເອກໂຕ ນ ທີເປນ຺ຕິ, ຕານິ ອິຘ ຄຫິຕານິ. ເຕສໍ ອິທມຸທ຺ທານໍ –

‘‘ສພ຺ເພ ຂນ຺ຘາ ຕຖາຍຕນຘາຕຸໂຍ ສຈ຺ຈໂຕ ຕໂຍ;

ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິປິ ສພ຺ພານິ, ເຕວີສຕິ ປຏິຈ຺ຈໂຕ.

‘‘ປຣໂຕ ໂສຬສ ປທາ, ເຕຈຕ຺ຕາລີສກໍ ຕິເກ;

ໂຄຈ຺ຉເກ ສຕ຺ຕຕິ ທ຺ເວ ຈ, ສຕ຺ຕ ຈູຬນ຺ຕເຣ ປທາ.

‘‘ມຫນ຺ຕເຣ ປທາ ວຸຕ຺ຕາ, ອຏ຺ຐາຣສ ຕໂຕ ປຣໍ;

ອຏ຺ຐາຣເສວ ຎາຕພ຺ພາ, ເສສາ ອິຘ ນ ຠາສິຕາ’’ຕິ.

ປຎ຺ຫາ ປເນຕ຺ຖ ສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນານໍ ວເສນ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ກຕິຫິ ສທ຺ຘິໍ ສພ຺ເພປິ ຈຕຸຕ຺ຕິໍສ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ປຸຈ຺ຉາຍ ອຸທ຺ຘຏໍ ປທໍ, ຕເທວ ເຍຫິ ຂນ຺ຘາທີຫິ ອສງ຺ຄຫິຕໍ, ເຕ ຘມ຺ເມ ສນ຺ຘາຍ ເອເກນ ຂນ຺ເຘນາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ນໂຍ – ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ຫິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ນິພ຺ພານຎ຺ຈ ຂນ຺ຘສງ຺ຄເຫນ ອສງ຺ຄຫິຕາ. ອາຍຕນຘາຕຸສງ຺ຄເຫນ ປນ ຐເປຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອວເສສາ ສງ຺ຄຫິຕາຕິ ວິຎ຺ຎາຓເມວ ຕີຫິປິ ຂນ຺ຘສງ຺ຄຫາທີຫິ ອສງ຺ຄຫິຕໍ ນາມ. ປຸນ ເຕນ ວິຎ຺ຎາເຓນ ສທ຺ຘິໍ ນິພ຺ພາເນນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ຂນ຺ຘາທິສງ຺ຄເຫນ ອສງ຺ຄຫິຕາ. ເຕ ສພ຺ເພປິ ປຸນ ວິຎ຺ຎາເຓເນວ ຂນ຺ຘາທິສງ຺ຄເຫນ ອສງ຺ຄຫິຕາຕິ ເອເກນ ຂນ຺ເຘນ, ເອເກນາຍຕເນນ, ສຕ຺ຕຫິ ຘາຕູຫິ ອສງ຺ຄຫິຕາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ອຖ ວາ – ຍເທຕໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ວິຎ຺ຎາຓເມວ ຕີຫິ ຂນ຺ຘາທິສງ຺ຄເຫຫິ ອສງ຺ຄຫິຕໍ, ເຕຫິປິ ວິຎ຺ຎາຓຘມ຺ເມຫິ ເຕ ຣູປຘມ຺ມາວ ຕີຫິ ສງ຺ຄເຫຫິ ອສງ຺ຄຫິຕາ. ປຸນ ເຕ ຣູປຘມ຺ມາ ວິຎ຺ຎາເຓເນວ ຕີຫິ ສງ຺ຄເຫຫິ ອສງ຺ຄຫິຕາ. ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ຂນ຺ຘໂຕ ເອໂກ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ອາຍຕນໂຕ ເອກໍ ມນາຍຕນໍ, ຘາຕຸໂຕ ສຕ຺ຕ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໂຍ. ຕສ຺ມາ ‘‘ເອເກນ ຂນ຺ເຘນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຍໍ ປຸຈ຺ຉາຍ ອຸທ຺ຘຏໍ ປທໍ, ຕເທວ ເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ຂນ຺ຘາທິວເສນ ອສງ຺ຄຫິຕໍ, ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ວເສນ ຂນ຺ຘາທໂຍ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ຕາວ – ຣູປວິຎ຺ຎາຓານໍ ວເສນ ເວທິຕພ຺ພາ. ເວທນາທໂຍ ຫິ ຣູປວິຎ຺ຎາເຓເຫວ ຂນ຺ຘາທິສງ຺ຄເຫນ ອສງ຺ຄຫິຕາ. ເຕ ຈ ທ຺ເວ ຂນ຺ຘາ ເອກາທສາຍຕນານິ ສຕ຺ຕຣສ ຘາຕຸໂຍ ໂຫນ຺ຕິ.

໑໙໕. ຕຕິຍປຎ຺ເຫ – ວິຎ຺ຎາຓໍ ຣູປາທີຫິ ຈຕູຫິ ອສງ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ເຕສໍ ວເສນ ຂນ຺ຘາທໂຍ ເວທິຕພ຺ພາ.

໑໙໖. ຈຕຸຕ຺ຖປຎ຺ເຫ – ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ເວທນາທີຫິ ຈຕູຫີຕິ ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຂນ຺ຘາທໂຍ ເວທິຕພ຺ພາ. ປຣິໂຍສາເນ – ຣູປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາຍຕນນ຺ຕິ ອຸທ຺ທານຄາຖາຍ ທສ຺ສິຕຘມ຺ມາເຍວ ອຎ຺ເຎນາກາເຣນ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕາຕິ.

ອສງ຺ຄຫິເຕນອສງ຺ຄຫິຕປທວຓ຺ຓນາ.

໖. ຉຏ຺ຐນໂຍ ສມ຺ປໂຍຄວິປ຺ປໂຍຄປທວຓ຺ຓນາ

໒໒໘. ອິທານິ ສມ຺ປໂຍຄວິປ຺ປໂຍຄປທໍ ຠາເຊຕຸໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ລພ຺ຠຕິ ຍຎ຺ຈ ນ ລພ຺ຠຕິ ຕໍ ສພ຺ພໍ ປຸຈ຺ຉາຍ ຄຫິຕໍ. ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ປນ ຍໍ ນ ລພ຺ຠຕິ, ຕໍ ນຕ຺ຖີຕິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ຈຕູຫິ ສມ຺ປໂຍໂຄ, ຈຕູຫິ ວິປ຺ປໂຍໂຄ; ສຠາໂຄ ວິສຠາໂຄຕິ ຫິ ວຈນໂຕ ຈຕູຫິ ອຣູປກ຺ຂນ຺ເຘເຫວ ສຠາຄານໍ ເອກສນ຺ຕານສ຺ມິໍ ເອກກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘານໍເຍວ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສມ຺ປໂຍໂຄ ລພ຺ຠຕິ. ຣູປຘມ຺ມານໍ ປນ ຣູເປນ ນິພ຺ພາເນນ ວາ, ນິພ຺ພານສ຺ສ ຈ ຣູເປນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ປໂຍໂຄ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຕຖາ ຣູປນິພ຺ພານານໍ ອຣູປກ຺ຂນ຺ເຘຫິ, ວິສຠາຄາ ຫິ ເຕ ເຕສໍ. ຍຖາ ຈ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘານໍ ຣູປນິພ຺ພາເນຫິ, ເອວໍ ຠິນ຺ນສນ຺ຕາເນຫິ ນານາກ຺ຂຓິເກຫິ ອຣູປຘມ຺ເມຫິປິ ສທ຺ຘິໍ ນຕ຺ຖິເຍວ. ເຕປິ ຫິ ເຕສໍ ສນ຺ຕານກ຺ຂຓວິສຠາຄຕາຍ ວິສຠາຄາເຍວ. ອຍໍ ປນ ວິສຠາຄຕາ ສງ຺ຄຫຏ຺ເຐນ ວິຣຸຊ຺ຌນໂຕ ສງ຺ຄຫນເຍ ນຕ຺ຖິ. ຄຓນູປຄມຕ຺ຕຎ຺ຫິ ສງ຺ຄຫຏ຺ໂຐ. ສມ຺ປໂຍຄນເຍ ປນ ອຕ຺ຖິ, ເອກຸປ຺ປາທຕາທິລກ຺ຂຓຎ຺ຫິ ສມ຺ປໂຍຄຏ຺ໂຐຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ຍສ຺ສ ເອກຘມ຺ເມນປິ ສມ຺ປໂຍຄລກ຺ຂຓໍ ນ ຍຸຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ສ ປຸຈ຺ຉາຍ ສງ຺ຄຫໍ ກຕ຺ວາປິ ນຕ຺ຖີຕິ ປຏິກ຺ເຂໂປ ກໂຕ. ຍສ຺ສ ວິປ຺ປໂຍຄລກ຺ຂຓໍ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ວິປ຺ປໂຍໂຄ ທສ຺ສິໂຕ. ຍານິ ປນ ປທານິ ສຕ຺ຕສຸ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕູສຸ ເອກາຍປິ ອວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ຣູເປນ ນິພ຺ພາເນນ ວາ ມິສ຺ສກຘມ຺ເມ ທີເປນ຺ຕິ, ຕານິ ສພ຺ພຖາປິ ອິຘ ນ ຍຸຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ນ ຄຫິຕານິ. ເຕສໍ ອິທມຸທ຺ທານໍ –

‘‘ຘມ຺ມາຍຕນໍ ຘມ຺ມຘາຕຸ, ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈຎ຺ຈ ຊີວິຕໍ;

ສຬາຍຕນໍ ນາມຣູປໍ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ມຫາຠວາ.

‘‘ຊາຕິຊຣາ ຈ ມຣຓໍ, ຕິເກສ຺ເວກູນວີສຕິ;

ໂຄຈ຺ຉເກສຸ ຈ ປຎ຺ຎາສ, ອຏ຺ຐ ຈູຬນ຺ຕເຣ ປທາ.

‘‘ມຫນ຺ຕເຣ ປນ຺ນຣສ, ອຏ຺ຐາຣສ ຕໂຕ ປເຣ;

ເຕວີສ ປທສຕໍ ເອຕໍ, ສມ຺ປໂຍເຄ ນ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ.

ຘມ຺ມາຍຕນຎ຺ຫິ ຣູປນິພ຺ພານມິສ຺ສກຕ຺ຕາ ຕສ຺ມິໍ ອປຣິຍາປນ຺ເນນ ວິຎ຺ຎາເຓນປິ ນ ສກ຺ກາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ. ຍສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ເວທນາທໂຍ ວິຎ຺ຎາເຓນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິປິ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖາປິ ເອຕານິ ນ ຍຸຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອິຘ ນ ຄຫິຕານິ. ເສສານິ ຂນ຺ຘາທີນິ ຍຸຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ຕານິ ຄເຫຕ຺ວາ ເອເກກວເສນ ຈ ສໂມຘາເນນ ຈ ປຎ຺ຫວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ກຕໍ. ເຕສຸ ປຎ຺ເຫສຸ, ປຐເມ – ເອເກນາຍຕເນນາຕິ ມນາຍຕເນນ. ເກຫິຈີຕິ ຘມ຺ມາຍຕນຘມ຺ມຘາຕຸປຣິຍາປນ຺ເນຫິ ເວທນາສຎ຺ຎາສງ຺ຂາເຣຫິ.

໒໒໙. ທຸຕິເຍ – ຕີຫີຕິ ປຸຈ຺ຉິຕໍ ປຸຈ຺ຉິຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ເສເສຫິ. ເກຫິຈິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕຕິ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ສຎ຺ຎາສງ຺ຂາເຣຫິ. ອິຕເຣປິ ອຕ຺ຕານໍ ຐເປຕ຺ວາ ອິຕເຣຫິ. ເກຫິຈິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕຕິ ຣູປນິພ຺ພາເນຫິ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຣູປສ຺ສ ວິປ຺ປໂຍເຄ ຘມ຺ມາຍຕນຘມ຺ມຘາຕູສຸ ອຣູປໍ, ອຣູປສ຺ສ ວິປ຺ປໂຍເຄ ຣູປໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຕຕິຍປຎ຺ໂຫ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ໂຖວ.

໒໓໑. ຈຕຸຕ຺ເຖ – ‘ກຕິຫິ ຂນ຺ເຘຫີ’ຕິອາທິໍ ອວຕ຺ວາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ນຕ຺ຖີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໍ ປນ ຂນ຺ຘາທີນໍເຍວ ວເສນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ປຣໂຕປິ ເອວຣູເປສຸ ປຎ຺ເຫສຸ ເອເສວ ນໂຍ. ອາທິປຎ຺ຫສ຺ມິຎ຺ຫິ ສຣູປໂຕ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຣໂຕ ປາຬິ ສໍຂິຕ຺ຕາ. ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍຕ຺ຖ ປນ ນາຕິປາກຏາ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕຕ຺ຖ ນໍ ປາກຏໍ ກຕ຺ວາວ ຄມິສ຺ສາມ.

໒໓໔. ໂສຬສຫິ ຘາຕູຫີຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ຕາວ ອຕ຺ຕານໍ ຐເປຕ຺ວາ ຉຫິ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕູຫິ, ທສຫິ ຈ ຣູປຘາຕູຫິ. ເສສາສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໒໓໕. ຕີຫິ ຂນ຺ເຘຫີຕິ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘໍ ຐເປຕ຺ວາ ເສເສຫິ. ເອກາຍ ຘາຕຸຍາຕິ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ. ສມຸທຍມຄ຺ຄານຎ຺ຫິ ອຎ຺ຎາຍ ຘາຕຸຍາ ສມ຺ປໂຍໂຄ ນຕ຺ຖິ. ເອເກນ ຂນ຺ເຘນາຕິ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ເຘນ. ເອເກນາຍຕເນນາຕິ ຘມ຺ມາຍຕເນນ. ເອກາຍ ຘາຕຸຍາຕິ ຘມ຺ມຘາຕຸຍາ. ເອເຕສຸ ຫິ ຕໍ ສຈ຺ຈທ຺ວຍໍ ເກຫິຈິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ.

໒໓໘. ສຸຂິນ຺ທ຺ຣິຍາທິປຎ຺ເຫ – ຕີຫີຕິ ສຎ຺ຎາສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາເຓຫິ. ເອກາຍ ຘາຕຸຍາຕິ ກາຍວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ, ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ຈ. ຉຫິ ຘາຕູຫີຕິ ກາຍວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸວຊ຺ຊາຫິ.

໒໔໕. ຣູປຠວປຎ຺ເຫ – ສພ຺ເພສມ຺ປິ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘານໍ ອຣູປາຍຕນານຎ຺ຈ ອຕ຺ຖິຕາຍ ນ ເກຫິຈີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຆານຊິວ຺ຫາກາຍວິຎ຺ຎາຓຘາຕູນໍ ປນ ນຕ຺ຖິຕາຍ ຕີຫິ ຘາຕູຫິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໕໖. ອຘິໂມກ຺ຂປຎ຺ເຫ – ທ຺ວີຫິ ຘາຕູຫີຕິ ມໂນຘາຕຸມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕູຫິ. ປນ຺ນຣສຫີຕິ ເສສາຫິ ທສຫິ ຣູປຘາຕູຫິ, ປຎ຺ຈຫິ ຈ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີຫິ.

໒໕໗. ກຸສລປຎ຺ເຫ – ກຸສເລຫິ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ຂນ຺ຘານໍ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ສມ຺ປໂຍໂຄ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ.

໒໕໘. ເວທນາຕ຺ຕິກປຎ຺ເຫ – ເອເກນ ຂນ຺ເຘນາຕິ ເວທນາກ຺ຂນ຺ເຘເນວ. ປນ຺ນຣສຫີຕິ ຈກ຺ຂຸໂສຕຆານຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸມໂນຘາຕູຫິ ເຈວ ຣູປຘາຕູຫິ ຈ. ເອກາທສຫີຕິ ກາຍວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ສທ຺ຘິໍ ຣູປຘາຕູຫິ.

໒໖໒. ເນວວິປາກນວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ມປຎ຺ເຫ – ປຎ຺ຈຫີຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີຫິ. ອນຸປາທິນ຺ນອນຸປາທານິຍປຎ຺ເຫ – ຉຫີຕິ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸວຊ຺ຊາຫິ. ສວິຕກ຺ກສວິຈາຣປຎ຺ເຫ – ປນ຺ນຣສຫີຕິ ປຎ຺ຈຫິ ວິຎ຺ຎາເຓຫິ ສທ຺ຘິໍ ຣູປຘາຕູຫິ. ອວິຕກ຺ກວິຈາຣມຕ຺ຕປຎ຺ເຫ – ເອເກນ ຂນ຺ເຘນາຕິອາທິ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘວເສເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ທຸຕິຍຊ຺ຌານວິຈາຣຎ຺ຫິ ຐເປຕ຺ວາ ເສສາ ອວິຕກ຺ກວິຈາຣມຕ຺ຕາ ນາມ. ປີຕິໍ ຐເປຕ຺ວາ ເສສາ ປີຕິສຫຄຕາ. ຕຕ຺ຖ ວິຈາໂຣ ວິຈາເຣນ, ປີຕິ ຈ ປີຕິຍາ ນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາຕິ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘຘມ຺ມາຍຕນຘມ຺ມຘາຕູສຸ ເກຫິຈິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ນາມ. ໂສຬສຫີຕິ ຘມ຺ມຘາຕຸມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸວຊ຺ຊາເຫວ. ອວິຕກ຺ກອວິຈາຣປຎ຺ເຫ – ເອກາຍ ຘາຕຸຍາຕິ ມໂນຘາຕຸຍາ. ສຸຂສຫຄຕາ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາ ຈ ເວທນາຕ຺ຕິເກ ວຸຕ຺ຕາວ. ທສ຺ສເນນປຫາຕພ຺ພາທໂຍ ກຸສລສທິສາວ.

໒໗໑. ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓໍ ວິປາກຘມ຺ມສທິສໍ. ເອກາຍ ຘາຕຸຍາຕິ ຘມ຺ມຘາຕຸຍາ. ເກຫິຈີຕິ ເຍ ຕຕ຺ຖ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕຫິ. ຘມ຺ມຘາຕຸ ປນ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓານໍ ຉນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທານໍ ວເສນ ຈຕູຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ປຐມປຏິກ຺ເຂປເມວ ຠຊຕິ. ມຫຄ຺ຄຕາຣມ຺ມຓາທໂຍ ກຸສລສທິສາວ.

໒໗໓. ອນຸປ຺ປນ຺ເນສຸ – ປຎ຺ຈຫິ ຘາຕູຫີຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີຫິ. ຕານິ ຫິ ເອກນ຺ເຕນ ອຸປ຺ປາທິຘມ຺ມຠູຕາເນວ, ອຸປ຺ປນ຺ນໂກຏ຺ຐາສມ຺ປິ ປນ ຠຊນ຺ຕິ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓາທໂຍ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓສທິສາວ. ເຫຕຸອາທໂຍ ສມຸທຍສທິສາວ. ສເຫຕຸກາ ເຈວ ນ ຈ ເຫຕູປິ ປີຕິສຫຄຕສທິສາວ. ຕຖາ ປຣາມາສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ. ອນຸປາທິນ຺ນາ ອນຸປ຺ປນ຺ນສທິສາວ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ສມ຺ປໂຍຄວິປ຺ປໂຍຄປທວຓ຺ຓນາ.

໗. ສຕ຺ຕມນໂຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປທວຓ຺ຓນາ

໓໐໖. ອິທານິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປທໍ ຠາເຊຕຸໍ ເວທນາກ຺ຂນ຺ເຘນາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຣິທໍ ລກ຺ຂຓໍ – ອິມສ຺ມິຎ຺ຫິ ວາເຣ ປຸຈ຺ຉາຍ ອຸທ຺ຘຏປເທນ ເຍ ຘມ຺ມາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ເຕຫິ ເຍ ຘມ຺ມາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ເຕສໍ ຂນ຺ຘາທີຫິ ວິປ຺ປໂຍຄໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ກຕໍ. ຕໍ ປນ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທີສຸ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ຕຎ຺ຈ ອຎ຺ຎານິ ຈ ເອວຣູປານິ ປທານິ ອິມສ຺ມິໍ ວາເຣ ນ ຄຫິຕານິ. ຍານິ ປນ ປທານິ ຘມ຺ມຘາຕຸຍາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ຘມ຺ເມ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ອຎ຺ເຎນ ອສມ຺ມິສ຺ສໍ ທີເປນ຺ຕິ, ຕານິ ອິຘ ຄຫິຕານິ. ເຕສໍ ອິທມຸທ຺ທານໍ –

‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາຍຕນຎ຺ຈ ເອກໍ,

ທ຺ເວ ອິນ຺ທ຺ຣິຍາ ຘາຕຸປທານິ ສຕ຺ຕ;

ຕໂຍ ປຏິຈ຺ຈາ ອຖ ຜສ຺ສສຕ຺ຕກໍ,

ຕິເກ ຕໂຍ ສຕ຺ຕ ມຫນ຺ຕເຣ ຈ.

‘‘ເອກໍ ສວິຕກ຺ກໍ, ສວິຈາຣເມກໍ;

ຍຸຕ຺ຕໍ ອຸເປກ຺ຂາຍ ຈ ເອກເມວາ’’ຕິ.

ປຣິໂຍສາເນ – ຂນ຺ຘາ ຈຕຸໂຣຕິອາທິນາປິ ອຍເມວຕ຺ໂຖ ສງ຺ຄຫິໂຕ. ຕຕ຺ຖ ຍານິ ປທານິ ສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ, ຕານິ ອຸປ຺ປຏິປາຏິຍາປິ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທິກາ ປຎ຺ຫາ ກຕາ. ເຕສຸ ເອວໍ ຂນ຺ຘາທິວິຠາໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທິປຎ຺ເຫ ຕາວ – ເອເກນາຕິ ມນາຍຕເນນ. ສຕ຺ຕຫີຕິ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕູຫິ. ເກຫິຈີຕິ ຘມ຺ມາຍຕເນ ເວທນາທີຫິ. ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸປຎ຺ເຫ – ເຕ ຘມ຺ມາ ນ ເກຫິຈີຕິ ເຕ ປຸຈ຺ຉາຍ ອຸທ຺ຘຏປທໍ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໍ ຐເປຕ຺ວາ ເສສາ ຉ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຘມ຺ມາ, ຣູປໍ, ນິພ຺ພານຎ຺ຈ. ເຕຫິ ສພ຺ເພສໍ ຂນ຺ຘາຍຕນານໍ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ນ ເກຫິຈິ ຂນ຺ເຘຫິ ອາຍຕເນຫິ ວາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ. ເອກາຍ ຘາຕຸຍາຕິ ຍາ ຍາ ປຸຈ຺ຉາຍ ອຸທ຺ຘຏາ ໂຫຕິ ຕາຍ ຕາຍ.

໓໐໙. ອຸເປກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍປຎ຺ເຫ – ປຎ຺ຈຫີຕິ ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາຫິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸອາທີຫິ. ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປຸຈ຺ຉາຍ ອຸທ຺ຘຏປເທເນວ ສທ຺ຘິໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ວເສນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປທວຓ຺ຓນາ.

໘. ອຏ຺ຐມນໂຍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປທວຓ຺ຓນາ

໓໑໗. ອິທານິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປທໍ ຠາເຊຕຸໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ພາປິ ປຸຈ຺ຉາ ໂມຆປຸຈ຺ຉາວ. ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ຫິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ນາມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ, ເຕສໍ ອຎ຺ເຎຫິ ສມ຺ປໂຍໂຄ ນຕ຺ຖິ. ເວທນາກ຺ຂນ຺ເຘນ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຣູປໍ ນິພ຺ພານຎ຺ຈ, ຕສ຺ສ ຈ ເກນຈິ ສມ຺ປໂຍໂຄ ນຕ຺ຖິ. ເອວໍ ສພ຺ພປເທສຸ. ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ປນ ສມ຺ປໂຍຄາຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິຕິ ປຸຈ຺ຉາຍ ໂມຆຕ຺ຕາ ສພ຺ພວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸ ນຕ຺ຖິ ນຕ຺ຖິອິຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ.

ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປທວຓ຺ຓນາ.

໙. ນວມນໂຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປທວຓ຺ຓນາ

໓໑໙. ອິທານິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປທໍ ຠາເຊຕຸໍ ເວທນາກ຺ຂນ຺ເຘນາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຂນ຺ຘາທິວເສນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ, ປຸນ ຕສ຺ເສວ ຂນ຺ຘາທີຫິ ສມ຺ປໂຍຄໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ກຕໍ. ຕໍ ຣູເປນ ວາ ຣູປມິສ຺ສເກຫິ ວາ ສພ຺ພຣູປກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຄາຫເກຫິ ວາ ປເທຫິ ສທ຺ຘິໍ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ຣູເປນ ຫິ ຣູປມິສ຺ສເກນ ວາ ອຎ຺ເຎສໍ ສມ຺ປໂຍໂຄ ນຕ຺ຖິ. ສພ຺ພຣູປກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຄາຫເກຫິ ສພ຺ເພສໍ ສມ຺ປໂຍຄາຣຫານໍ ຂນ຺ຘາທີນໍ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ອຎ຺ຎໍເຍວ ນຕ຺ຖິ, ຍໍ ເຕນ ສຫ ສມ຺ປໂຍຄໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ. ຕສ຺ມາ ຕຖາຣູປານິ ປທານິ ອິຘ ນ ຄຫິຕານິ. ຍານິ ປນ ປທານິ ຣູເປນ ອສມ຺ມິສ຺ສໍ ອຣູເປກເທສໍ ທີເປນ຺ຕິ, ຕານິ ອິຘ ຄຫິຕານິ. ເຕສໍ ອິທມຸທ຺ທານໍ –

‘‘ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘາ ຈຕ຺ຕາໂຣ, ມນາຍຕນເມວ ຈ;

ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໂຍ ສຕ຺ຕ, ທ຺ເວ ສຈ຺ຈາ ຈຸທ຺ທສິນ຺ທ຺ຣິຍາ.

‘‘ປຈ຺ຈເຍ ທ຺ວາທສ ປທາ, ຕໂຕ ອຸປຣິ ໂສຬສ;

ຕິເກສຸ ອຏ຺ຐ ໂຄຈ຺ຉເກ, ເຕຈຕ຺ຕາລີສເມວ ຈ.

‘‘ມຫນ຺ຕຣທຸເກ ສຕ຺ຕ, ປທາ ປິຏ຺ຐິທຸເກສຸ ຉ;

ນວມສ຺ສ ປທສ຺ເສເຕ, ນິທ຺ເທເສ ສງ຺ຄຫໍ ຄຕາ’’ຕິ.

ສພ຺ພປຎ຺ເຫສຸ ປນ ເຍ ຘມ຺ມາ ປຸຈ຺ຉາຍ ອຸທ຺ຘຏາ, ເຕ ເຍຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສໍ ວເສນ ຂນ຺ຘາທິເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເວທນາກ຺ຂນ຺ເຘນ ຫິ ອິຕເຣ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ປຸນ ເຕຫິ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ. ໂສ ເຕຫິ ສຎ຺ຎາທີຫິ ຕີຫິ ຂນ຺ເຘຫິ, ເອເກນ ມນາຍຕເນນ, ສຕ຺ຕຫິ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕູຫິ, ເອກສ຺ມິໍ ຘມ຺ມາຍຕເນ, ຘມ຺ມຘາຕຸຍາ ຈ, ເກຫິຈິ ສຎ຺ຎາສງ຺ຂາເຣເຫວ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ. ເອເສວ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ.

ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປທວຓ຺ຓນາ.

໑໐. ທສມນໂຍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕນວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປທວຓ຺ຓນາ

໓໕໓. ອິທານິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕນວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປທໍ ຠາເຊຕຸໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ສມ຺ປໂຍຄວິປ຺ປໂຍຄປທນິທ຺ເທເສ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທໂຍ ຘມ຺ມາ ອຸທ຺ຘຏາ, ສພ຺ພປຸຈ຺ຉາສຸ ເຕເຍວ ອຸທ຺ຘຏາ. ສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນານໍ ປນ ເອກໂຕ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ປທານິ ອຎ຺ຎາຍ ປຏິປາຏິຍາ ອາຄຕານິ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ປທໍ ປຸຈ຺ຉາຍ ອຸທ຺ຘຏໍ, ຕໍ ເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ, ເຕສໍ ວເສນ ຂນ຺ຘາທິວິຠາໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ຫິ ເວທນາທໂຍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ເຕຫິ ຈ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ. ນິພ຺ພານໍ ປນ ສຸຂຸມຣູປຄຕິກເມວ. ໂສ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ຈຕູຫິ ຂນ຺ເຘຫິ, ເອເກນ ມນາຍຕເນນ ສຕ຺ຕຫິ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕູຫິ, ຘມ຺ມາຍຕນຘມ຺ມຘາຕູສຸ, ເກຫິຈິ ເວທນາທີຫິ ຘມ຺ເມເຫວ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ. ເອເສວ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ.

ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕນວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປທວຓ຺ຓນາ.

໑໑. ເອກາທສມນໂຍ ສງ຺ຄຫິເຕນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປທວຓ຺ຓນາ

໔໐໙. ອິທານິ ສງ຺ຄຫິເຕນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປທໍ ຠາເຊຕຸໍ ສມຸທຍສຈ຺ເຈນາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ສງ຺ຄຫິເຕນສງ຺ຄຫິຕປທນິທ຺ເທເສ ສມຸທຍສຈ຺ຈາທໂຍວ ຘມ຺ມາ ອຸທ຺ຘຏາ, ສພ຺ພປຸຈ຺ຉາສຸ ເຕເຍວ ອຸທ຺ຘຏາ. ສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນານໍ ປນ ເອກໂຕ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ປທານິ ອຎ຺ຎາຍ ປຏິປາຏິຍາ ອາຄຕານິ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ຘມ຺ມາ ປຸຈ຺ຉາຍ ອຸທ຺ຘຏປເທນ ຂນ຺ຘາທິສງ຺ຄເຫນ ສງ຺ຄຫິຕາ, ເຕສໍ ເຍຫິ ສມ຺ປໂຍໂຄ ວາ ວິປ຺ປໂຍໂຄ ວາ ໂຫຕິ, ເຕສໍ ວເສນ ຂນ຺ຘາທິວິຠາໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ນໂຍ – ສມຸທຍສຈ຺ເຈນ ຕາວ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘປຣິຍາປນ຺ນາ ຘມ຺ມາ ຂນ຺ຘາທິສງ຺ຄເຫນ ສງ຺ຄຫິຕາ. ເຕ ຈ ເສເສຫິ ຕີຫິ ຂນ຺ເຘຫິ, ເອເກນ ມນາຍຕເນນ, ສຕ຺ຕຫິ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕູຫິ, ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ເຘ ຘມ຺ມາຍຕນຘມ຺ມຘາຕູສຸ ຈ ຐເປຕ຺ວາ ຕຓ຺ຫໍ ເສເສຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເກຫິຈິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ນາມ. ເອເກນ ປນ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ, ທສຫິ ຣູປາຍຕເນຫິ, ຣູປຘາຕູຫິ ຈ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ເອກສ຺ມິໍ ຘມ຺ມາຍຕເນ ຘມ຺ມຘາຕຸຍາ ຈ, ຣູປນິພ຺ພາເນຫິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເກຫິຈິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ນາມ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ສງ຺ຄຫິເຕນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປທວຓ຺ຓນາ.

໑໒. ທ຺ວາທສມນໂຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນສງ຺ຄຫິຕາສງ຺ຄຫິຕປທວຓ຺ຓນາ

໔໑໗. ອິທານິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນສງ຺ຄຫິຕາສງ຺ຄຫິຕປທໍ ຠາເຊຕຸໍ ເວທນາກ຺ຂນ຺ເຘນາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປທນິທ຺ເທເສ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທໂຍ ຘມ຺ມາ ອຸທ຺ຘຏາ, ສພ຺ພປຸຈ຺ຉາສຸ ເຕເຍວ ອຸທ຺ຘຏາ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ຘມ຺ມາ ປຸຈ຺ຉາຍ ອຸທ຺ຘຏປເທນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ເຕສໍ ເຍຫິ ສງ຺ຄໂຫ ວາ ອສງ຺ຄໂຫ ວາ ໂຫຕິ, ເຕສໍ ວເສນ ຂນ຺ຘາທິເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ນໂຍ – ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ຫິ ສຎ຺ຎາທີຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ. ເຕ ສຎ຺ຎາທໂຍ ຕີຫິ ສຎ຺ຎາທິກ຺ຂນ຺ເຘຫິ, ທ຺ວີຫິ ຘມ຺ມາຍຕນມນາຍຕເນຫິ, ຘມ຺ມຘາຕຸຍາ ເຈວ, ສຕ຺ຕຫິ ຈ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕູຫີຕິ ອຏ຺ຐຫິ ຘາຕູຫິ ສງ຺ຄຫິຕາ, ເສສາຫິ ຂນ຺ຘາຍຕນຘາຕູຫິ ອສງ຺ຄຫິຕາ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນສງ຺ຄຫິຕາສງ຺ຄຫິຕປທວຓ຺ຓນາ.

໑໓. ເຕຣສມນໂຍ ອສງ຺ຄຫິເຕນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປທວຓ຺ຓນາ

໔໔໘. ອິທານິ ອສງ຺ຄຫິເຕນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປທໍ ຠາເຊຕຸໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ປຎ຺ຈເມ ອສງ຺ຄຫິເຕນອສງ຺ຄຫິຕປທນິທ຺ເທເສ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ສທິສປຎ຺ຫາ ຘມ຺ມາ, ເຍ ຈ ອຣູປຠເວນ ສທິສາ, ເຕເຍວ ອຸທ຺ຘຏາ. ເສສາ ປນ ນ ຣຸຫນ຺ຕີຕິ ນ ອຸທ຺ຘຏາ. ເວທນາກ຺ຂນ຺ເຘນ ຫິ ຂນ຺ຘາທິວເສນ ປນ ຣູປາຣູປຘມ຺ມາ ອສງ຺ຄຫິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຎ຺ຈ ສມ຺ປໂຍໂຄ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ຍານິ ປທານິ ຣຸຫນ຺ຕິ, ຕາເນວ ສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊເນຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘຏານິ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ຘມ຺ມາ ປຸຈ຺ຉາຍ ອຸທ຺ຘຏຘມ຺ເມຫິ ຂນ຺ຘາທິວເສນ ອສງ຺ຄຫິຕາ, ເຕ ເຍຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຈ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຈ, ເຕສໍ ວເສນ ຂນ຺ຘາທິວິຠາໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ນໂຍ – ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ຕາວ ວິຎ຺ຎາຓເມວ ຕີຫິ ສງ຺ຄເຫຫິ ອສງ຺ຄຫິຕໍ. ຕໍ ເວທນາທີຫິ ຕີຫິ ຂນ຺ເຘຫິ, ຘມ຺ມາຍຕນຘມ຺ມຘາຕູສຸ ຈ ເວທນາທີເຫວ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ. ເອເກນ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ, ທສຫິ ຣູປາຍຕນຣູປຘາຕູຫິ, ຘມ຺ມາຍຕນຘມ຺ມຘາຕູສຸ ຈ ຣູປນິພ຺ພານຘມ຺ເມຫິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ເຕ ຘມ຺ມາ ຕີຫິ ຂນ຺ເຘຫີຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ອສງ຺ຄຫິເຕນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປທວຓ຺ຓນາ.

໑໔. ຈຸທ຺ທສມນໂຍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕນສງ຺ຄຫິຕາສງ຺ຄຫິຕປທວຓ຺ຓນາ

໔໕໖. ອິທານິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕນສງ຺ຄຫິຕາສງ຺ຄຫິຕປທໍ ຠາເຊຕຸໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ປທານໍ ວິປ຺ປໂຍໂຄ ນ ຣຸຫຕິ, ຕານິ ອິມສ຺ມິໍ ວາເຣ ນ ຄຫິຕານິ. ການິ ປນ ຕານີຕິ? ຘມ຺ມາຍຕນາທີນິ. ຘມ຺ມາຍຕນສ຺ສ ຫິ ຂນ຺ຘາທີສຸ ເອເກນາປິ ວິປ຺ປໂຍໂຄ ນ ຣຸຫຕິ. ຘມ຺ມຘາຕຸອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເຕສໍ ອິທມຸທ຺ທານໍ –

‘‘ຘມ຺ມາຍຕນໍ ຘມ຺ມຘາຕຸ, ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍເມວ ຈ;

ນາມຣູປປທຎ຺ເຈວ, ສຬາຍຕນເມວ ຈ.

‘‘ຊາຕິອາທິຕ຺ຕຍໍ ເອກໍ, ປທໍ ວີສຕິເມ ຕິເກ;

ຕິກາວສານິກໍ ເອກໍ, ສຕ຺ຕ ຈູຬນ຺ຕເຣ ປທາ.

‘‘ທເສວ ໂຄຈ຺ຉເກ ໂຫນ຺ຕິ, ມຫນ຺ຕຣມ຺ຫິ ຈຸທ຺ທສ;

ຉ ປທານິ ຕໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ສພ຺ພານິປິ ສມາສໂຕ;

ປທານິ ຈ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ຈຕ຺ຕາລີສຎ຺ຈ ສຕ຺ຕ ຈາ’’ຕິ.

ປຣິໂຍສາເນ ຈ – ຘມ຺ມາຍຕນໍ ຘມ຺ມຘາຕູຕິ ຄາຖາປິ ອິມເມວຕ຺ຖໍ ທີເປຕຸໍ ວຸຕ຺ຕາ. ອິມານິ ປນ ຐເປຕ຺ວາ ເສສານິ ສພ຺ພານິປິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ເຕສຸ ຂນ຺ຘາທິວິຠາໂຄ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣເນວ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕນສງ຺ຄຫິຕາສງ຺ຄຫິຕປທວຓ຺ຓນາ.

ນິຄມນກຖາ

ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ –

ຘາຕຸປ຺ປເຠທກຸສໂລ, ຍໍ ຘາຕຸກຖໍ ຕຖາຄໂຕ ອາຫ;

ຕສ຺ສາ ນຍມຸຂເຠທ-ປ຺ປກາສນໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ໂຫຕິ.

ອິມິນາ ນຍມຸຂເຠທ-ປ຺ປກາສເນນ ຫິ ວິຠາວິນາ ສກ຺ກາ;

ຎາຕຸໍ ສພ຺ເພປິ ນຍາ, ສງ຺ເຂປກຖາວ ອິຕິ ວຸຕ຺ຕາ.

ເອເກກສ຺ສ ປນ ສເຈ, ປທສ຺ສ ວິຕ຺ຖາຣເມວ ຠາເສຍ຺ຍໍ;

ວຈນຎ຺ຈ ອຕິວິຍ ພຫຸໍ, ຠເວຍ຺ຍ ອຕ຺ໂຖ ຈ ອວິເສໂສ.

ອິຕິ ອູນຠາຓວາຣທ຺ວຍາຍ, ຍໍ ຕນ຺ຕິຍາ ມຍາ ເອຕໍ;

ກຸຣຸນາ ປຕ຺ຕໍ ປຸຎ຺ຎໍ, ສຸຂາຍ ຕໍ ໂຫຕຸ ໂລກສ຺ສາຕິ.

ຘາຕຸກຖາ-ອຏ຺ຐກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ

ອຠິຘມ຺ມປິຏເກ

ປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕິ-ອຏ຺ຐກຖາ

ນິປຸຓຕ຺ຖໍ ປກຣຓໍ, ຘາຕຸເຠທປ຺ປກາສໂນ;

ສຕ຺ຖາ ຘາຕຸກຖໍ ນາມ, ເທສຍິຕ຺ວາ ສຸຣາລເຍ.

ອນນ຺ຕຣໍ ຕສ຺ສ ຊິໂນ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕິເຠທທີປນໍ;

ອາຫ ປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ, ຍໍ ໂລເກ ອຄ຺ຄປຸຄ຺ຄໂລ.

ຕສ຺ສາ ສໍວຓ຺ຓໂນກາໂສ, ຍສ຺ມາ ທານິ ອຸປາຄໂຕ;

ຕສ຺ມາ ນໍ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມິ, ຕໍ ສຸຓາຖ ສມາຫິຕາຕິ.

໑. ມາຕິກາວຓ຺ຓນາ

໑. ຉ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ – ຂນ຺ຘປຎ຺ຎຕ຺ຕິ…ເປ… ປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ອຍໍ ຕາວ ປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ອຸທ຺ເທໂສ. ຕຕ຺ຖ ຉາຕິ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉໂທ. ເຕນ ເຍ ຘມ຺ເມ ອິຘ ປຎ຺ຎເປຕຸກາໂມ ເຕສໍ ຄຓນວເສນ ສໍເຂປໂຕ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິປຣິຈ຺ເຉທໍ ທສ຺ເສຕິ. ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍຕິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຘມ຺ມນິທສ຺ສນໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອາຈິກ຺ຂຕິ ເທເສຕິ ປຎ຺ຎເປຕິ ປຏ຺ຐເປຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໒.໒໐) ອາຄຕຏ຺ຐາເນ ປຎ຺ຎາປນາ ທສ຺ສນາ ປກາສນາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ. ‘‘ສຸປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ມຎ຺ຈປີຐ’’ນ຺ຕິ (ປາຣາ. ໒໖໙) ອາຄຕຏ຺ຐາເນ ຐປນາ ນິກ຺ຂິປນາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ. ອິຘ ອຸຠຍມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ຉ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍຕິ ຫິ ຉ ປຎ຺ຎາປນາ, ຉ ທສ຺ສນາ ປກາສນາຕິປິ; ຉ ຐປນາ ນິກ຺ຂິປນາຕິປິ ອິຘ ອຘິປ຺ເປຕເມວ. ນາມປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຫິ ເຕ ເຕ ຘມ຺ເມ ທສ຺ເສຕິປິ, ເຕນ ເຕນ ໂກຏ຺ຐາເສນ ຐເປຕິປິ.

ຂນ຺ຘປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິອາທິ ປນ ສໍເຂປໂຕ ຕາສໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕີນໍ ສຣູປທສ຺ສນໍ. ຕຕ຺ຖ ຂນ຺ຘານໍ ‘ຂນ຺ຘາ’ຕິ ປຎ຺ຎາປນາ ທສ຺ສນາ ປກາສນາ ຐປນາ ນິກ຺ຂິປນາ ຂນ຺ຘປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ. ອາຍຕນານໍ ອາຍຕນານີຕິ, ຘາຕູນໍ ຘາຕຸໂຍຕິ, ສຈ຺ຈານໍ ສຈ຺ຈານີຕິ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານີຕິ, ປຸຄ຺ຄລານໍ ປຸຄ຺ຄລາຕິ ປຎ຺ຎາປນາ ທສ຺ສນາ ປກາສນາ ຐປນາ ນິກ຺ຂິປນາ ປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ.

ປາຬິມຸຕ຺ຕເກນ ປນ ອຏ຺ຐກຖານເຍນ ອປຣາປິ ຉ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ – ວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ວິຊ຺ຊມາເນນ ອວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອວິຊ຺ຊມາເນນ ວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ວິຊ຺ຊມາເນນ ວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອວິຊ຺ຊມາເນນ ອວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ. ຕຕ຺ຖ ກຸສລາກຸສລສ຺ເສວ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ຖວເສນ ວິຊ຺ຊມານສ຺ສ ສໂຕ ສມ຺ຠູຕສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ປຎ຺ຎາປນາ ວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ. ຕຖາ ອວິຊ຺ຊມານສ຺ສ ໂລກນິຣຸຕ຺ຕິມຕ຺ຕສິທ຺ຘສ຺ສ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສາທິກສ຺ສ ປຎ຺ຎາປນາ ອວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ. ສພ຺ພາກາເຣນປິ ອນຸປລພ຺ຠເນຍ຺ຍສ຺ສ ວາຈາວຕ຺ຖຸມຕ຺ຕສ຺ເສວ ປຎ຺ຈມສຈ຺ຈາທິກສ຺ສ ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ອຓຸປກຕິປຸຣິສາທິກສ຺ສ ວາ ປຎ຺ຎາປນາປິ ອວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິເຍວ. ສາ ປນ ສາສນາວຈຣາ ນ ໂຫຕີຕິ ອິຘ ນ ຄຫິຕາ. ອິຕິ ອິເມສໍ ວິຊ຺ຊມານາວິຊ຺ຊມານານໍ ວິກປ຺ປນວເສນ ເສສາ ເວທິຕພ຺ພາ. ‘ເຕວິຊ຺ໂຊ’, ‘ຉຬຠິຎ຺ໂຎ’ຕິອາທີສຸ ຫິ ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ຉ ອຠິຎ຺ຎາ ຈ ວິຊ຺ຊມານາ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອວິຊ຺ຊມາໂນ. ຕສ຺ມາ ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ອສ຺ສາຕິ ເຕວິຊ຺ໂຊ, ຉ ອຠິຎ຺ຎາ ອສ຺ສາຕິ ຉຬຠິຎ຺ໂຎຕິ ເອວໍ ວິຊ຺ຊມາເນນ ອວິຊ຺ຊມານສ຺ສ ປຎ຺ຎາປນໂຕ ເອວຣູປາ ວິຊ຺ຊມາເນນ ອວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ. ‘ອິຕ຺ຖິຣູປໍ’, ‘ປຸຣິສຣູປ’ນ຺ຕິອາທີສຸ ປນ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສາ ອວິຊ຺ຊມານາ, ຣູປໍ ວິຊ຺ຊມານໍ. ຕສ຺ມາ ອິຕ຺ຖິຍາ ຣູປໍ ອິຕ຺ຖິຣູປໍ, ປຸຣິສສ຺ສ ຣູປໍ ປຸຣິສຣູປນ຺ຕິ ເອວໍ ອວິຊ຺ຊມາເນນ ວິຊ຺ຊມານສ຺ສ ປຎ຺ຎາປນໂຕ ເອວຣູປາ ອວິຊ຺ຊມາເນນ ວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ. ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ໂສ, ໂສຕສມ຺ຜສ຺ໂສຕິອາທີສຸ ຈກ຺ຂຸໂສຕາທໂຍປິ ຜສ຺ໂສປິ ວິຊ຺ຊມາໂນເຍວ. ຕສ຺ມາ ຈກ຺ຂຸມ຺ຫິ ສມ຺ຜສ຺ໂສ, ຈກ຺ຂຸໂຕ ຊາໂຕ ສມ຺ຜສ຺ໂສ, ຈກ຺ຂຸສ຺ສ ວາ ຜລຠູໂຕ ສມ຺ຜສ຺ໂສ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ໂສຕິ ເອວໍ ວິຊ຺ຊມາເນນ ວິຊ຺ຊມານສ຺ສ ປຎ຺ຎາປນໂຕ ເອວຣູປາ ວິຊ຺ຊມາເນນ ວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ. ຂຕ຺ຕິຍປຸຕ຺ໂຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓປຸຕ຺ໂຕ, ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ໂຕຕິອາທີສຸ ຂຕ຺ຕິຍາທໂຍປິ ອວິຊ຺ຊມານາ, ປຸຕ຺ໂຕປິ. ຕສ຺ມາ ຂຕ຺ຕິຍສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ຂຕ຺ຕິຍປຸຕ຺ໂຕຕິ ເອວໍ ອວິຊ຺ຊມາເນນ ອວິຊ຺ຊມານສ຺ສ ປຎ຺ຎາປນໂຕ ເອວຣູປາ ອວິຊ຺ຊມາເນນ ອວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ. ຕາສຸ ອິມສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ປຸຣິມາ ຕິສ຺ໂສວ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ‘‘ຂນ຺ຘປຎ຺ຎຕ຺ຕິ…ເປ… ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ ອິມສ຺ມິຎ຺ຫິ ຐາເນ ວິຊ຺ຊມານສ຺ເສວ ປຎ຺ຎາປິຕຕ຺ຕາ ວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ລພ຺ຠຕິ. ‘‘ປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ ປເທ ອວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ປຣໂຕ ປນ ‘ເຕວິຊ຺ໂຊ’, ‘ຉຬຠິຎ຺ໂຎ’ຕິອາທີສຸ ວິຊ຺ຊມາເນນ ອວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ລພ຺ຠຕີຕິ.

ອຏ຺ຐກຖາມຸຕ຺ຕເກນ ປນ ອາຈຣິຍນເຍນ ອປຣາປິ ຉ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ – ອຸປາທາປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອຸປນິຘາປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ສໂມຘານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອຸປນິກ຺ຂິຕ຺ຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ຕຊ຺ຊາປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ສນ຺ຕຕິປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ຣູປເວທນາທີຫິ ເອກຕ຺ເຕນ ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ເຕນ ວາ ຣູປເວທນາທໂຍ ວິຍ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖນ ອນຸປລພ຺ຠສຠາໂວປິ ຣູປເວທນາທິເຠເທ ຂນ຺ເຘ ອຸປາທາຍ ນິສ຺ສາຍ ກາຣຓໍ ກຕ຺ວາ ສມ຺ມໂຕ ສຕ຺ໂຕ. ຕານິ ຕານິ ອງ຺ຄານິ ອຸປາທາຍ ຣໂຖ ເຄຫໍ ມຸຏ຺ຐິ ອຸທ຺ຘນນ຺ຕິ ຈ; ເຕ ເຕເຍວ ຣູປາທໂຍ ອຸປາທາຍ ຆໂຏ ປໂຏ; ຈນ຺ທສູຣິຍປຣິວຕ຺ຕາທໂຍ ອຸປາທາຍ ກາໂລ, ທິສາ; ຕໍ ຕໍ ຠູຕນິມິຕ຺ຕຎ຺ເຈວ ຠາວນານິສໍສຎ຺ຈ ອຸປາທາຍ ນິສ຺ສາຍ ກາຣຓໍ ກຕ຺ວາ ສມ຺ມຕໍ ເຕນ ເຕນາກາເຣນ ອຸປຏ຺ຐິຕໍ ອຸຄ຺ຄຫນິມິຕ຺ຕໍ ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຍໍ ເອວຣູປາ ອຸປາທາປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ. ປຎ຺ຎເປຕພ຺ພຏ຺ເຐນ ເຈສາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ, ນ ປຎ຺ຎາປນຏ຺ເຐນ. ຍາ ປນ ຕສ຺ສຕ຺ຖສ຺ສ ປຎ຺ຎາປນາ, ອຍໍ ອວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິເຍວ.

ຍາ ປຐມທຸຕິຍາທີນິ ອຸປນິຘາຍ ທຸຕິຍໍ ຕຕິຍນ຺ຕິອາທິກາ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎຎ຺ຈ ອຸປນິຘາຍ ທີຆໍ ຣສ຺ສໍ, ທູຣໍ, ສນ຺ຕິກນ຺ຕິອາທິກາ ປຎ຺ຎາປນາ; ອຍໍ ອຸປນິຘາປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ. ອປິເຈສາ ອຸປນິຘາປຎ຺ຎຕ຺ຕິ – ຕທຎ຺ຎາເປກ຺ຂູປນິຘາ, ຫຕ຺ຖຄຕູປນິຘາ, ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕູປນິຘາ, ສມາໂຣປິຕູປນິຘາ, ອວິທູຣຄຕູປນິຘາ, ປຏິຠາຄູປນິຘາ, ຕພ຺ພຫຸລູປນິຘາ, ຕພ຺ພິສິຏ຺ຐູປນິຘາຕິອາທິນາ ເຠເທນ ອເນກປ຺ປກາຣາ.

ຕຕ຺ຖ ທຸຕິຍໍ ຕຕິຍນ຺ຕິອາທິກາວ ຕທຎ຺ຎໍ ອເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕຕາຍ ຕທຎ຺ຎາເປກ຺ຂູປນິຘາ ນາມ. ຉຕ຺ຕປາຓິ, ສຕ຺ຖປາຓີຕິອາທິກາ ຫຕ຺ຖຄຕໍ ອຸປນິຘາຍ ວຸຕ຺ຕຕາຍ ຫຕ຺ຖຄຕູປນິຘາ ນາມ. ກຸຓ຺ຑລີ, ສິຂຣີ, ກິຣິຏີຕິອາທິກາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ອຸປນິຘາຍ ວຸຕ຺ຕຕາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕູປນິຘາ ນາມ. ຘຎ຺ຎສກຏໍ, ສປ຺ປິກຸມ຺ໂຠຕິອາທິກາ ສມາໂຣປິຕໍ ອຸປນິຘາຍ ວຸຕ຺ຕຕາຍ ສມາໂຣປິຕູປນິຘາ ນາມ. ອິນ຺ທສາລຄຸຫາ, ປິຍງ຺ຄຸຄຸຫາ, ເສຣີສກນ຺ຕິອາທິກາ ອວິທູຣຄຕໍ ອຸປນິຘາຍ ວຸຕ຺ຕຕາຍ ອວິທູຣຄຕູປນິຘາ ນາມ. ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ໂຓ, ອຸສຠຄາມີຕິອາທິກາ ປຏິຠາຄໍ ອຸປນິຘາຍ ວຸຕ຺ຕຕາຍ ປຏິຠາຄູປນິຘາ ນາມ. ປທຸມສ຺ສໂຣ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາໂມຕິອາທິກາ ຕພ຺ພຫຸລໍ ອຸປນິຘາຍ ວຸຕ຺ຕຕາຍ ຕພ຺ພຫຸລູປນິຘາ ນາມ. ມຓິກຏກໍ, ວຊິຣກຏກນ຺ຕິອາທິກາ ຕພ຺ພິສິຏ຺ຐໍ ອຸປນິຘາຍ ວຸຕ຺ຕຕາຍ ຕພ຺ພິສິຏ຺ຐູປນິຘາ ນາມ.

ຍາ ປນ ເຕສໍ ເຕສໍ ສໂມຘານມເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ຕິທຓ຺ຑໍ, ອຏ຺ຐປທໍ, ຘຎ຺ຎຣາສິ, ປຸປ຺ຜຣາສີຕິອາທິກາ ປຎ຺ຎາປນາ, ອຍໍ ສໂມຘານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ. ຍາ ປຸຣິມສ຺ສ ປຸຣິມສ຺ສ ອຸປນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທ຺ເວ, ຕີຓິ, ຈຕ຺ຕາຣີຕິອາທິກາ ປຎ຺ຎາປນາ, ອຍໍ ອຸປນິກ຺ຂິຕ຺ຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ. ຍາ ຕໍ ຕໍ ຘມ຺ມສຠາວໍ ອເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ປຖວີ, ເຕໂຊ, ກກ຺ຂຬຕາ, ອຸຓ຺ຫຕາຕິອາທິກາ ປຎ຺ຎາປນາ, ອຍໍ ຕຊ຺ຊາປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ. ຍາ ປນ ສນ຺ຕຕິວິຈ຺ເຉທາຠາວໍ ອເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ອາສີຕິໂກ, ນາວຸຕິໂກຕິອາທິກາ ປຎ຺ຎາປນາ, ອຍໍ ສນ຺ຕຕິປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ. ເອຕາສຸ ປນ ຕຊ຺ຊາປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິເຍວ. ເສສາ ອວິຊ຺ຊມານປກ຺ຂຎ຺ເຈວ, ອວິຊ຺ຊມາເນນ ອວິຊ຺ຊມານປກ຺ຂຎ຺ຈ ຠຊນ຺ຕິ.

ອຏ຺ຐກຖາມຸຕ຺ຕເກນ ອາຈຣິຍນເຍເນວ ອປຣາປິ ຉ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ – ກິຈ຺ຈປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ສຓ຺ຐານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ລິງ຺ຄປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ຠູມິປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ປຈ຺ຈຕ຺ຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອສງ຺ຂຕປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ. ຕຕ຺ຖ ຠາຓໂກ, ຘມ຺ມກຖິໂກຕິອາທິກາ ກິຈ຺ຈວເສນ ປຎ຺ຎາປນາ ກິຈ຺ຈປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ. ກິໂສ, ຖູໂລ, ປຣິມຓ຺ຑໂລ, ຈຕຸຣສ຺ໂສຕິອາທິກາ ສຓ຺ຐານວເສນ ປຎ຺ຎາປນາ ສຓ຺ຐານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ. ອິຕ຺ຖີ, ປຸຣິໂສຕິອາທິກາ ລິງ຺ຄວເສນ ປຎ຺ຎາປນາ ລິງ຺ຄປຎ຺ຎຕິ ນາມ. ກາມາວຈຣາ, ຣູປາວຈຣາ, ອຣູປາວຈຣາ, ໂກສລກາ, ມາຘຸຣາຕິອາທິກາ ຠູມິວເສນ ປຎ຺ຎາປນາ ຠູມິປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ. ຕິສ຺ໂສ, ນາໂຄ, ສຸມໂນຕິອາທິກາ ປຈ຺ຈຕ຺ຕນາມກຣຓມຕ຺ຕວເສນ ປຎ຺ຎາປນາ ປຈ຺ຈຕ຺ຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ. ນິໂຣໂຘ, ນິພ຺ພານນ຺ຕິອາທິກາ ອສງ຺ຂຕຘມ຺ມສ຺ສ ປຎ຺ຎາປນາ ອສງ຺ຂຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ເອກຈ຺ຈາ ຠູມິປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ອສງ຺ຂຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຈ ວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິເຍວ, ກິຈ຺ຈປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ວິຊ຺ຊມາເນນ ອວິຊ຺ຊມານປກ຺ຂໍ ຠຊຕິ. ເສສາ ອວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ ນາມ.

໒. ອິທານິ ຍາສໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕີນໍ ອຸທ຺ເທສວາເຣ ສງ຺ເຂປໂຕ ສຣູປທສ຺ສນໍ ກຕໍ, ສງ຺ເຂປໂຕເຍວ ຕາວ ຕາສໍ ວຕ຺ຖຸໍ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ສນວເສນ ຕາ ທສ຺ເສຕຸໍ ກິຕ຺ຕາວຕາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປຸຈ຺ຉາຍ ຕາວ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ – ຍາ ອຍໍ ຂນ຺ຘານໍ ‘ຂນ຺ຘາ’ຕິ ປຎ຺ຎາປນາ, ທສ຺ສນາ, ຐປນາ, ສາ ກິຕ຺ຕເກນ ໂຫຕີຕິ ກເຖຕຸກມ຺ຍຕາປຸຈ຺ຉາ. ປຣໂຕ ກິຕ຺ຕາວຕາ ອາຍຕນານນ຺ຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ວິສ຺ສຊ຺ຊເນປິ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ – ຍຕ຺ຕເກນ ປຎ຺ຎາປເນນ ສງ຺ເຂປໂຕ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາຕິ ວາ ປເຠທໂຕ ‘‘ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ’’ຕິ ວາ; ຕຕ຺ຣາປິ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ກາມາວຈໂຣ, ເສສາ ຈຕຸຠູມິກາຕິ ວາ ເອວຣູປໍ ປຎ຺ຎາປນໍ ໂຫຕິ; ເອຕ຺ຕເກນ ຂນ຺ຘານໍ ‘ຂນ຺ຘາ’ຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ໂຫຕິ.

໓. ຕຖາ ຍຕ຺ຕເກນ ປຎ຺ຎາປເນນ ສງ຺ເຂປໂຕ ທ຺ວາທສາຍຕນານີຕິ ວາ, ປເຠທໂຕ ‘‘ຈກ຺ຂາຍຕນໍ…ເປ… ຘມ຺ມາຍຕນ’’ນ຺ຕິ ວາ; ຕຕ຺ຣາປິ ທສາຍຕນາ ກາມາວຈຣາ, ທ຺ວາຍຕນາ ຈຕຸຠູມິກາຕິ ວາ, ເອວຣູປໍ ປຎ຺ຎາປນໍ ໂຫຕິ; ເອຕ຺ຕເກນ ອາຍຕນານໍ ອາຍຕນານີຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ໂຫຕິ.

໔. ຍຕ຺ຕເກນ ປຎ຺ຎາປເນນ ສງ຺ເຂປໂຕ ອຏ຺ຐາຣສ ຘາຕຸໂຍຕິ ວາ, ປເຠທໂຕ ‘‘ຈກ຺ຂຸຘາຕຸ…ເປ… ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕູ’’ຕິ ວາ; ຕຕ຺ຣາປິ ໂສຬສ ຘາຕຸໂຍ ກາມາວຈຣາ, ທ຺ເວ ຘາຕຸໂຍ ຈຕຸຠູມິກາຕິ ວາ ເອວຣູປໍ ປຎ຺ຎາປນໍ ໂຫຕິ; ເອຕ຺ຕເກນ ຘາຕູນໍ ຘາຕູຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ໂຫຕິ.

໕. ຍຕ຺ຕເກນ ປຎ຺ຎາປເນນ ສງ຺ເຂປໂຕ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານີຕິ ວາ, ປເຠທໂຕ ‘‘ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ…ເປ… ນິໂຣຘສຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ວາ; ຕຕ຺ຣາປິ ທ຺ເວ ສຈ຺ຈາ ໂລກິຍາ, ທ຺ເວ ສຈ຺ຈາ ໂລກຸຕ຺ຕຣາຕິ ວາ ເອວຣູປໍ ປຎ຺ຎາປນໍ ໂຫຕິ; ເອຕ຺ຕເກນ ສຈ຺ຈານໍ ‘ສຈ຺ຈານີ’ຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ໂຫຕິ.

໖. ຍຕ຺ຕເກນ ປຎ຺ຎາປເນນ ສງ຺ເຂປໂຕ ພາວີສຕິນ຺ທ຺ຣິຍານີຕິ ວາ, ປເຠທໂຕ ‘‘ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ…ເປ… ອຎ຺ຎາຕາວິນ຺ທ຺ຣິຍ’’ນ຺ຕິ ວາ; ຕຕ຺ຣາປິ ທສິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ກາມາວຈຣານິ, ນວິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ມິສ຺ສການິ, ຕີຓິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ໂລກຸຕ຺ຕຣານີຕິ ວາ ເອວຣູປໍ ປຎ຺ຎາປນໍ ໂຫຕິ; ເອຕ຺ຕເກນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານີຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ສງ຺ເຂປໂຕ ວຕ຺ຖຸໍ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ສນວເສນ ປຎ຺ຈ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ ທສ຺ສິຕາ ໂຫນ຺ຕິ.

໗. ອິທານິ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ວຕ຺ຖຸໍ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ສນວເສນ ປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ສມຍວິມຸຕ຺ໂຕ ອສມຍວິມຸຕ຺ໂຕຕິອາທິມາຫ. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ຫິ ຕິເລ ວິສາຣຍມາເນນ ວິຍ, ວາເກ ຫີຣຍມາເນນ ວິຍ ຈ, ເຫຏ຺ຐາ ວິຠງ຺ຄປ຺ປກຣເຓ ອິມາສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕີນໍ ວຕ຺ຖຸຠູຕາ ຂນ຺ຘາທໂຍ ນິປ຺ປເທເສນ ກຖິຕາຕິ ເຕນ ເຕ ອິຘ ເອກເທເສເນວ ກເຖສິ. ຉຏ຺ຐາ ປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ເຫຏ຺ຐາ ອກຖິຕາວ. ອິຘາປິ ອຸທ຺ເທສວາເຣ ເອກເທເສເນວ ກຖິຕາ; ຕສ຺ມາ ຕໍ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ກເຖຕຸກາໂມ ສມຍວິມຸຕ຺ໂຕ ອສມຍວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ເອກກໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ທສກາ ມາຕິກໍ ຐເປສີຕິ.

ມາຕິກາວຓ຺ຓນາ.

໒. ນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑. ເອກກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑. ອິທານິ ຍຖາຐປິຕໍ ມາຕິກໍ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ – ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ສມຍວິມຸຕ຺ໂຕຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຕ຺ຕໂລເກ. ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ເອໂກ ປຸຄ຺ຄໂລ. ກາເລນ ກາລນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຠຸມ຺ມວເສນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອເກກສ຺ມິໍ ກາເລຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສມເຍນ ສມຍນ຺ຕິ ອິທໍ ປຸຣິມສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ອຏ຺ຐ ວິໂມກ຺ເຂຕິ ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິໂຍ. ຕາສຎ຺ຫິ ປຈ຺ຈນີກຘມ຺ເມຫິ ວິມຸຈ຺ຈນໂຕ ວິໂມກ຺ໂຂຕິ ນາມໍ. ກາເຍນາຕິ ວິໂມກ຺ຂສຫຊາເຕນ ນາມກາເຍນ. ຜຸສິຕ຺ວາ ວິຫຣຕີຕິ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ອິຣິຍຕິ. ກຕມສ຺ມິໍ ປເນສ ກາເລ ວິໂມກ຺ເຂ ຜຸສິຕ຺ວາ ວິຫຣຕີຕິ? ສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິຕຸກາມສ຺ສ ຫິ ກາໂລ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ອກາໂລ ນາມ ອຕ຺ຖິ. ຕຕ຺ຖ ປາໂຕວ ສຣີຣປຏິຊຄ຺ຄນກາໂລ, ວຕ຺ຕກຣຓກາໂລ ຈ ສມາປຊ຺ຊນສ຺ສ ອກາໂລ ນາມ. ສຣີຣໍ ປນ ປຏິຊຄ຺ຄິຕ຺ວາ ວຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ວສນຏ຺ຐານໍ ປວິສິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ຍາວ ປິຓ຺ຑາຍ ຄມນກາໂລ ນາຄຈ຺ຉຕິ, ເອຕສ຺ມິໍ ອນ຺ຕເຣ ສມາປຊ຺ຊນສ຺ສ ກາໂລ ນາມ.

ປິຓ຺ຑາຍ ຄມນກາລໍ ປນ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ນິກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ ເຈຕິຍວນ຺ທນກາໂລ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸຕສ຺ສ ວິຕກ຺ກມາຬເກ ຐານກາໂລ ປິຓ຺ຑາຍ ຄມນກາໂລ ຄາເມ ຈຣຓກາໂລ; ອາສນສາລາຍ ຍາຄຸປານກາໂລ ວຕ຺ຕກຣຓກາໂລຕິ ອຍມ຺ປິ ສມາປຊ຺ຊນສ຺ສ ອກາໂລ ນາມ. ອາສນສາລາຍ ປນ ວິວິຕ຺ເຕ ໂອກາເສ ສຕິ ຍາວ ຠຕ຺ຕກາໂລ ນາຄຈ຺ຉຕິ, ເອຕສ຺ມິມ຺ປິ ອນ຺ຕເຣ ສມາປຊ຺ຊນສ຺ສ ກາໂລ ນາມ. ຠຕ຺ຕໍ ປນ ຠຸຎ຺ຊນກາໂລ, ວິຫາຣຄມນກາໂລ, ປຕ຺ຕຈີວຣປຏິສາມນກາໂລ, ທິວາວຕ຺ຕກຣຓກາໂລ, ປຣິປຸຈ຺ຉາທານກາໂລຕິ ອຍມ຺ປິ ສມາປຊ຺ຊນສ຺ສ ອກາໂລ ນາມ. ໂຍ ອກາໂລ, ສ຺ເວວ ອສມໂຍ. ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສເສ ກາເລ ກາເລ, ສມເຍ ສມເຍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣ ອຏ຺ຐ ວິໂມກ຺ເຂ ສຫຊາຕນາມກາເຍນ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ໂຕ, ‘‘ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ…ເປ… ວິຫຣຕີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ອປິເຈສ ສຜສ຺ສເກຫິ ສຫຊາຕນາມຘມ຺ເມຫິ ສຫຊາຕຘມ຺ເມ ຜຸສຕິເຍວ ນາມ, ອຸປຈາເຣນ ອປ຺ປນໍ ຜຸສຕິເຍວ ນາມ. ປຸຣິມາຍ ອປ຺ປນາຍ ອປຣໍ ອປ຺ປນໍ ຜຸສຕິເຍວ. ເຍນ ຫິ ສທ຺ຘິໍ ເຍ ຘມ຺ມາ ສຫຊາຕາ, ເຕນ ເຕ ປຏິລທ຺ຘາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ຜສ຺ເສນາປິ ຜຸຏ຺ຐາເຍວ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ອຸປຈາຣມ຺ປິ ອປ຺ປນາຍ ປຏິລາຠກາຣຓເມວ, ຕຖາ ປຸຣິມາ ອປ຺ປນາ ອປຣອປ຺ປນາຍ. ຕຕ຺ຣາສ຺ສ ເອວໍ ສຫຊາເຕຫິ ສຫຊາຕານໍ ຜຸສນາ ເວທິຕພ຺ພາ – ປຐມຊ຺ຌານຎ຺ຫິ ວິຕກ຺ກາທີຫິ ປຎ຺ຈງ຺ຄິກໍ. ຕສ຺ມິໍ ຐເປຕ຺ວາ ຕານິ ອງ຺ຄານິ ເສສາ ອຕິເຣກປຓ຺ຓາສຘມ຺ມາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕນ ນາມກາເຍນ ປຐມຊ຺ຌານສມາປຕ຺ຕິວິໂມກ຺ຂໍ ຜຸສິຕ຺ວາ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ປີຕິສຸຂຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາຫິ ຕິວງ຺ຄິກໍ, ຕຕິຍໍ ສຸຂຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາຫິ ທຸວງ຺ຄິກໍ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ອຸເປກ຺ຂາຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາຫິ ທຸວງ຺ຄິກໍ, ຕຖາ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ…ເປ… ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ຐເປຕ຺ວາ ຕານິ ອງ຺ຄານິ ເສສາ ອຕິເຣກປຓ຺ຓາສຘມ຺ມາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕນ ນາມກາເຍນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິວິໂມກ຺ຂໍ ຜຸສິຕ຺ວາ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ.

ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ທິສ຺ວາຕິ ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາຍ ສງ຺ຂາຣຄຕໍ, ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ເມ ປສ຺ສິຕ຺ວາ. ເອກຈ຺ເຈ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຸປຑ຺ຒຸປຑ຺ຒາ ປຐມມຄ຺ຄາທິວຊ຺ຌາ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ສມຍວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠີ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ເຕນ ນາມກາເຍນ ຜຸສິຕ຺ວາ ວິຫຣຕີຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ປາຬິຍໍ ປນ ‘‘ເອກຈ຺ເຈ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ຈ ຂີຓາ ອາສວາ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ໂສ ນ ຄຫິໂຕ. ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠີ ຂີຓາສໂວປິ ເຕນ ນາມກາເຍນ ຜຸສິຕ຺ວາ ວິຫຣຕີຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຕສ຺ສ ປນ ອປຣິກ຺ຂີຓາສວາ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ໂສປິ ນ ຄຫິໂຕ. ສມຍວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ປນ ຕິຓ຺ຓໍ ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິອນາຄາມີນໍເຍເວຕໍ ນາມນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໒. ອສມຍວິມຸຕ຺ຕນິທ຺ເທເສ – ປຸຣິມສທິສໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອສມຍວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ປເນຕ຺ຖ ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສກຂີຓາສວສ຺ເສຕໍ ນາມໍ. ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສກາ ປນ ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິອນາຄາມິໂນ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠິໂນ ຈ ຂີຓາສວາ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ ຈ ອິມສ຺ມິໍ ທຸເກ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ທຸກມຸຕ຺ຕກປຸຄ຺ຄລາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ສຕ຺ຖາ ອຕ຺ຕໂນ ພຸທ຺ຘສຸພຸທ຺ຘຕາຍ ເຫຏ຺ຐາ ຄຫິເຕ ຈ ອຄ຺ຄຫິເຕ ຈ ສງ຺ກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ສທ຺ຘິໍ ປິຏ຺ຐິວຏ຺ຏເກຫິ ຕນ຺ຕິໍ ອາໂຣເປນ຺ໂຕ ສພ຺ເພປິ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຣິເຍ ວິໂມກ຺ເຂຕິ ກິເລເສຫິ ອາຣກຕ຺ຕາ ອຣິເຍຕິ ສງ຺ຂໍ ຄເຕ ໂລກຸຕ຺ຕຣວິໂມກ຺ເຂ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ພາຫິຣານຎ຺ຫິ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ສມາປຕ຺ຕີນໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ສມໂຍປິ ອຕ຺ຖິ ອສມໂຍປິ. ມຄ຺ຄວິໂມກ຺ເຂນ ວິມຸຈ຺ຈນສ຺ສ ສມໂຍ ວາ ອສມໂຍ ວາ ນຕ຺ຖິ. ຍສ຺ສ ສທ຺ຘາ ພລວຕີ, ວິປສ຺ສນາ ຈ ອາຣທ຺ຘາ, ຕສ຺ສ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕສ຺ສ ນິສີທນ຺ຕສ຺ສ ນິປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ຂາທນ຺ຕສ຺ສ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ມຄ຺ຄຜລປຏິເວໂຘ ນາມ ນ ໂຫຕີຕິ ນຕ຺ຖິ. ອິຕິ ມຄ຺ຄວິໂມກ຺ເຂນ ວິມຸຈ຺ຈນສ຺ສ ສມໂຍ ວາ ອສມໂຍ ວາ ນຕ຺ຖີຕິ ເຫຏ຺ຐາ ຄຫິເຕ ຈ ອຄ຺ຄຫິເຕ ຈ ສງ຺ກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ອິມໍ ປິຏ຺ຐິວຏ຺ຏກໍ ຕນ຺ຕິໍ ອາໂຣເປສິ ຘມ຺ມຣາຊາ. ສມາປຕ຺ຕິລາຠີ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ອິມາຍປິ ຕນ຺ຕິຍາ ອຄ຺ຄຫິໂຕວ. ຠຊາປິຍມາໂນ ປນ ສມາປຕ຺ຕິວິກ຺ຂມ຺ຠິຕານໍ ກິເລສານໍ ວເສນ ສມຍວິມຸຕ຺ຕຠາວໍ ຠເຊຍ຺ຍ.

໓. ກຸປ຺ປຘມ຺ມາກຸປ຺ປຘມ຺ມນິທ຺ເທເສສຸ – ຍສ຺ສ ອຘິຄໂຕ ສມາປຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ ກຸປ຺ປຕິ ນສ຺ສຕິ, ໂສ ກຸປ຺ປຘມ຺ໂມ. ຣູປສຫຄຕານນ຺ຕິ ຣູປນິມິຕ຺ຕສງ຺ຂາເຕນ ຣູເປນ ສຫຄຕານໍ. ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ປວຕ຺ຕານໍ ນ ວິນາ ຣູປາຣມ຺ມຓານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ຣູປາວຈຣຊ຺ຌານານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຣູປສຫຄຕານນ຺ຕິ ຣູປໂຕ ອຎ຺ຎໍ, ນ ຣູປນ຺ຕິ ອຣູປໍ. ອຣູເປນ ສຫຄຕານໍ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ປວຕ຺ຕານໍ ນ ວິນາ ອຣູປາຣມ຺ມຓານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣູປາວຈຣຊ຺ຌານານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ນິກາມລາຠີຕິ ປຎ຺ຈຫາກາເຣຫິ ອຈິຓ຺ຓວສິຕາຍ ອິຈ຺ຉິຕາກາເຣນ ອລທ຺ຘຕ຺ຕາ ນ ນິກາມລາຠີ. ອປ຺ປຄຸຓສມາປຕ຺ຕິໂກຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ອກິຈ຺ຉລາຠີຕິ ກິຈ຺ຉລາຠີ ທຸກ຺ຂລາຠີ. ໂຍ ອາຄມນມ຺ຫິ ກິເລເສ ວິກ຺ຂມ຺ເຠນ຺ໂຕ ອຸປຈາຣໍ ປາເປນ຺ໂຕ ອປ຺ປນໍ ປາເປນ຺ໂຕ ຈິຕ຺ຕມຎ຺ຊູສໍ ລຠນ຺ໂຕ ທຸກ຺ເຂນ ກິຈ຺ເຉນ ສສງ຺ຂາເຣນ ສປ຺ປໂຍເຄນ ກິລມນ຺ໂຕ ຕໍ ສມ຺ປທໍ ປາປຸຓິຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ໂສ ນ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ນາມ. ນ ອກສິຣລາຠີຕິ ອວິປຸລລາຠີ. ສມາປຕ຺ຕິໍ ອປ຺ເປຕ຺ວາ ອທ຺ຘານໍ ຜຣິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ເອກໍ ທ຺ເວ ຈິຕ຺ຕວາເຣ ວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ສຫສາວ ວຸຏ຺ຐາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຍຕ຺ຖິຈ຺ຉກນ຺ຕິ ຍສ຺ມິໍ ໂອກາເສ ສມາປຕ຺ຕິໍ ອປ຺ເປຕ຺ວາ ນິສີທິຕຸໍ ອິຈ຺ຉຕິ. ຍທິຈ຺ຉກນ຺ຕິ ກສິຓຊ຺ຌານໍ ວາ ອານາປານຊ຺ຌານໍ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣຊ຺ຌານໍ ວາ ອສຸຠຊ຺ຌານໍ ວາຕິ ຍໍ ຍໍ ສມາປຕ຺ຕິໍ ອປ຺ເປຕ຺ວາ ນິສີທິຕຸໍ ອິຈ຺ຉຕິ. ຍາວຕິຈ຺ຉກນ຺ຕິ ອທ຺ຘານປຣິຈ຺ເຉເທນ ຍຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ອິຈ຺ຉຕິ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ຍໍ ຍໍ ສມາປຕ຺ຕິໍ ຍຕ຺ຕກໍ ອທ຺ຘານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕຸມ຺ປິ ວຸຏ຺ຐາຕຸມ຺ປິ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຕໍ ຕໍ ສມາປຕ຺ຕິໍ ຕຕ຺ຕກໍ ອທ຺ຘານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕຸມ຺ປິ ວຸຏ຺ຐາຕຸມ຺ປິ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ຈນ຺ທໍ ວາ ສູຣິຍໍ ວາ ອຸລ຺ໂລເກຕ຺ວາ ‘ອິມສ຺ມິໍ ຈນ຺ເທ ວາ ສູຣິເຍ ວາ ເອຕ຺ຕກໍ ຐານໍ ຄເຕ ວຸຏ຺ຐຫິສ຺ສາມີ’ຕິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຌານໍ ສມາປນ຺ໂນ ຍຖາປຣິຈ຺ເຉເທນ ວຸຏ຺ຐາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ອນ຺ຕຣາວ ວຸຏ຺ຐາຕິ; ສມາປຕ຺ຕິຍາ ອປ຺ປຄຸຓຕາຍາຕິ.

ປມາທມາຄມ຺ມາຕິ ປມາທໍ ປຏິຈ຺ຈ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວໍວິໂຘ ປຸຄ຺ຄໂລ ກຸປ຺ປຘມ຺ໂມຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິທໍ ປນ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠິໂນ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ສກທາຄາມິໂນຕິ ຕິຓ຺ຓໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ນາມໍ. ເອເຕສຎ຺ຫິ ສມາຘິປາຣິພນ຺ຘກາ ວິປສ຺ສນາປາຣິພນ຺ຘກາ ຈ ຘມ຺ມາ ນ ສຸວິກ຺ຂມ຺ຠິຕາ, ນ ສຸວິກ຺ຂາລິຕາ, ເຕນ ເຕສໍ ສມາປຕ຺ຕິ ນສ຺ສຕິ ປຣິຫາຍຕິ. ສາ ຈ ໂຂ ເນວ ສີລເຠເທນ, ນາປຕ຺ຕິວີຕິກ຺ກເມນ. ນ ຄຣຸກໂມກ຺ຂຘມ຺ໂມ ປເນສ ອປ຺ປມຕ຺ຕເກນປິ ກິຈ຺ຈກຣຓີເຍນ ວາ ວຕ຺ຕເຠທມຕ຺ຕເກນ ວາ ນສ຺ສຕິ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ວຕ຺ຖຸ – ເອໂກ ກິຣ ເຖໂຣ ສມາປຕ຺ຕິໍ ວຬຎ຺ເຊຕິ. ຕສ຺ມິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຄາມໍ ປວິຏ຺ເຐ ທາຣກາ ປຣິເວເຓ ກີຬິຕ຺ວາ ປກ຺ກມິໍສຸ. ເຖໂຣ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘ປຣິເວຓໍ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ‘ສມາປຕ຺ຕິໍ ອປ຺ເປສ຺ສາມີ’ຕິ ນິສີທິ. ໂສ ອປ຺ເປຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ, ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ອາວຣຓ’ນ຺ຕິ ສີລໍ ອາວຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອປ຺ປມຕ຺ຕກມ຺ປິ ວີຕິກ຺ກມໍ ອທິສ຺ວາ ‘ວຕ຺ຕເຠໂທ ນຸ ໂຂ ອຕ຺ຖີ’ຕິ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ປຣິເວຓສ຺ສ ອສມ຺ມຏ຺ຐຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປວິສິຕ຺ວາ ນິສີທນ຺ໂຕ ສມາປຕ຺ຕິໍ ອປ຺ເປນ຺ໂຕວ ນິສີທິ.

໔. ອກຸປ຺ປຘມ຺ມນິທ຺ເທໂສ ວຸຕ຺ຕປຏິປກ຺ຂວເສເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອກຸປ຺ປຘມ຺ໂມຕິ ອິທໍ ປນ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠິໂນ ອນາຄາມິສ຺ສ ເຈວ ຂີຓາສວສ຺ສ ຈາຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ນາມໍ. ເຕສຎ຺ຫິ ສມາຘິປາຣິພນ຺ຘກາ ວິປສ຺ສນາປາຣິພນ຺ຘກາ ຈ ຘມ຺ມາ ສຸວິກ຺ຂມ຺ຠິຕາ ສຸວິກ຺ຂາລິຕາ; ເຕນ ເຕສໍ ຠສ຺ສສງ຺ຄຓິກາຣາມາທິກິຈ຺ເຈນ ວາ ອຎ຺ເຎນ ວາ ເຍນ ເກນຈິ ອຕ຺ຕໂນ ອນຸຣູເປນ ປມາເທນ ວີຕິນາເມນ຺ຕານມ຺ປິ ສມາປຕ຺ຕິ ນ ກຸປ຺ປຕິ, ນ ນສ຺ສຕິ. ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສກາ ປນ ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິອນາຄາມິຂີຓາສວາ ອິມສ຺ມິໍ ທຸເກ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ; ທຸກມຸຕ຺ຕກປຸຄ຺ຄລາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ສຕ຺ຖາ ອຕ຺ຕໂນ ພຸທ຺ຘສຸພຸທ຺ຘຕາຍ ເຫຏ຺ຐາ ຄຫິເຕ ຈ ອຄ຺ຄຫິເຕ ຈ ສງ຺ກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິມ຺ປິ ທຸເກ ສທ຺ຘິໍ ປິຏ຺ຐິວຏ຺ຏເກຫິ ຕນ຺ຕິໍ ອາໂຣເປນ຺ໂຕ ສພ຺ເພປິ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລາຕິອາທິມາຫ. ອຏ຺ຐນ຺ນຎ຺ຫິ ສມາປຕ຺ຕີນໍ ກຸປ຺ປນໍ ນສ຺ສນໍ ຠເວຍ຺ຍ, ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມສ຺ສ ປນ ສກິໍ ປຏິວິທ຺ຘສ຺ສ ກຸປ຺ປນໍ ນສ຺ສນໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໕. ປຣິຫານຘມ຺ມາປຣິຫານຘມ຺ມນິທ຺ເທສາປິ ກຸປ຺ປຘມ຺ມາກຸປ຺ປຘມ຺ມນິທ຺ເທສວເສເນວ ເວທິຕພ຺ພາ. ເກວລຎ຺ຫິ ອິຘ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປມາທໍ ປຏິຈ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ປຣິຫານມ຺ປິ ອປຣິຫານມ຺ປິ ຄຫິຕນ຺ຕິ ອິທໍ ປຣິຍາຍເທສນາມຕ຺ຕເມວ ນານໍ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຕາທິສເມວ.

໗. ເຈຕນາຠພ຺ພນິທ຺ເທເສ – ເຈຕນາຠພ຺ໂພຕິ ເຈຕນາຍ ອປຣິຫານິໍ ອາປຊ຺ຊິຕຸໍ ຠພ຺ໂພ. ສເຈ ອນຸສຎ຺ເຈເຕຕີຕິ, ສເຈ ສມາປຊ຺ຊຕິ. ສມາປຕ຺ຕິຎ຺ຫິ ສມາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອນຸສຎ຺ເຈເຕຕິ ນາມ. ໂສ ນ ປຣິຫາຍຕິ, ອິຕໂຣ ປຣິຫາຍຕິ.

໘. ອນຸຣກ຺ຂຓາຠພ຺ພນິທ຺ເທເສ – ອນຸຣກ຺ຂຓາຠພ຺ໂພຕິ ອນຸຣກ຺ຂຓາຍ ອປຣິຫານິໍ ອາປຊ຺ຊິຕຸໍ ຠພ຺ໂພ. ສເຈ ອນຸຣກ຺ຂຕີຕິ ສເຈ ອນຸປກາຣຘມ຺ເມ ປຫາຍ ອຸປກາຣຘມ຺ເມ ເສວນ຺ໂຕ ສມາປຊ຺ຊຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອນຸຣກ຺ຂຕິ ນາມ. ໂສ ນ ປຣິຫາຍຕິ, ອິຕໂຣ ປຣິຫາຍຕິ.

ອິເມ ທ຺ເວປິ ສມາປຕ຺ຕິໍ ຐເປຕຸໍ ຖາວຣໍ ກາຕຸໍ ປຏິພລາ. ເຈຕນາຠພ຺ພໂຕ ປນ ອນຸຣກ຺ຂຓາຠພ຺ໂພວ ພລວຕໂຣ. ເຈຕນາຠພ຺ໂພ ຫິ ອຸປກາຣານຸປກາເຣ ຘມ຺ເມ ນ ຊານາຕິ. ອຊານນ຺ໂຕ ອຸປກາຣຘມ຺ເມ ນຸທຕິ ນີຫຣຕິ, ອນຸປກາຣຘມ຺ເມ ເສວຕິ. ໂສ ເຕ ເສວນ຺ໂຕ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ປຣິຫາຍຕິ. ອນຸຣກ຺ຂຓາຠພ຺ໂພ ອຸປກາຣານຸປກາເຣ ຘມ຺ເມ ຊານາຕິ. ຊານນ຺ໂຕ ອນຸປກາຣຘມ຺ເມ ນຸທຕິ ນີຫຣຕິ, ອຸປກາຣຘມ຺ເມ ເສວຕິ. ໂສ ເຕ ເສວນ຺ໂຕ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ນ ປຣິຫາຍຕິ.

ຍຖາ ຫິ ທ຺ເວ ເຂຕ຺ຕປາລາ ເອໂກ ປຓ຺ຑຸໂຣເຄນ ສໂຣໂຄ ອກ຺ຂໂມ ສີຕາທີນໍ, ເອໂກ ອໂຣໂຄ ສີຕາທີນໍ ສໂຫ. ສໂຣໂຄ ເຫຏ຺ຐາກຸຏິໍ ນ ໂອຕຣຕິ, ຣຕ຺ຕາຣກ຺ຂໍ ທິວາຣກ຺ຂໍ ວິຊຫຕິ. ຕສ຺ສ ທິວາ ສຸກໂມຣາທໂຍ ເຂຕ຺ຕໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ສາລິສີສໍ ຂາທນ຺ຕິ, ຣຕ຺ຕິໍ ມິຄສູກຣາທໂຍ ປວິສິຕ຺ວາ ຂລໍ ຕຈ຺ຉິ ຕໍ ວິຍ ເຉຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ປມຕ຺ຕກາຣຓາ ປຸນ ພີຊມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ລຠຕິ. ອິຕໂຣ ຣຕ຺ຕາຣກ຺ຂໍ ທິວາຣກ຺ຂໍ ນ ວິຊຫຕິ. ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ອປ຺ປມຕ຺ຕກາຣຓາ ເອກກຣີສໂຕ ຈຕ຺ຕາຣິປິ ອຏ຺ຐປິ ສກຏານິ ລຠຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສໂຣຄເຂຕ຺ຕປາໂລ ວິຍ ເຈຕນາຠພ຺ໂພ, ອໂຣໂຄ ວິຍ ອນຸຣກ຺ຂຓາຠພ຺ໂພ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ສໂຣຄສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ປມາເທນ ປຸນ ພີຊມຕ຺ຕສ຺ສປິ ອລຠນໍ ວິຍ ເຈຕນາຠພ຺ພສ຺ສ ອຸປກາຣານຸປກາເຣ ຘມ຺ເມ ອຊານິຕ຺ວາ ອຸປກາເຣ ປຫາຍ ອນຸປກາເຣ ເສວນ຺ຕສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິຍາ ປຣິຫານໍ. ອິຕຣສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ອປ຺ປມາເທນ ເອກກຣີສມຕ຺ຕໂຕ ຈຕຸອຏ຺ຐສກຏອຸທ຺ຘຣຓໍ ວິຍ ອນຸຣກ຺ຂຓາຠພ຺ພສ຺ສ ອຸປກາຣານຸປກາເຣ ຘມ຺ເມ ຊານິຕ຺ວາ ອນຸປກາເຣ ປຫາຍ ອຸປກາເຣ ເສວນ຺ຕສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິຍາ ອປຣິຫານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ເຈຕນາຠພ຺ພໂຕ ອນຸຣກ຺ຂຓາຠພ຺ໂພວ ສມາປຕ຺ຕິໍ ຖາວຣໍ ກາຕຸໍ ພລວຕໂຣຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໙. ປຸຖຸຊ຺ຊນນິທ຺ເທເສ – ຕີຓິ ສໍໂຍຊນານີຕິ ທິຏ຺ຐິສໍໂຍຊນສີລພ຺ພຕປຣາມາສສໍໂຍຊນວິຈິກິຈ຺ຉາສໍໂຍຊນານິ. ເອຕານິ ຫິ ຜລກ຺ຂເຓ ປຫີນານິ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ອຍໍ ປນ ຜລກ຺ຂເຓປິ ນ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຕສໍ ຘມ຺ມານນ຺ຕິ ເຕສໍ ສໍໂຍຊນຘມ຺ມານໍ. ມຄ຺ຄກ຺ຂຓສ຺ມິຎ຺ຫິ ເຕສໍ ປຫານາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ນາມ ໂຫຕິ. ອຍໍ ປນ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓປິ ນ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ວິສ຺ສຏ຺ຐກມ຺ມຏ຺ຐາໂນ ຖູລພາລປຸຖຸຊ຺ຊໂນວ ອິຘ ກຖິໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໑໐. ໂຄຕ຺ຣຠຸນິທ຺ເທເສ – ເຍສໍ ຘມ຺ມານນ຺ຕິ ເຍສໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸຎາເຓນ ສທ຺ຘິໍ ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ປໂຣປຓ຺ຓາສກຸສລຘມ຺ມານໍ. ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສາຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄສ຺ສ. ອວກ຺ກນ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ໂອກ຺ກນ຺ຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ປາຕຸຠາໂວ ໂຫຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມເຓນ ຎາເຓນ ສພ຺ພໍ ປຸຖຸຊ຺ຊນສງ຺ຂໍ ປຸຖຸຊ຺ຊນໂຄຕ຺ຕໍ ປຸຖຸຊ຺ຊນມຓ຺ຑລໍ ປຸຖຸຊ຺ຊນປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອຣິຍສງ຺ຂໍ ອຣິຍໂຄຕ຺ຕໍ ອຣິຍມຓ຺ຑລໍ ອຣິຍປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ໂອກ຺ກມນໂຕ ໂຄຕ຺ຣຠູປຸຄ຺ຄໂລ ນາມ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໑໑. ຠຍູປຣຕນິທ຺ເທເສ – ຠເຍນ ອຸປຣໂຕຕິ ຠຍູປຣໂຕ. ສຕ຺ຕປິ ເສກ຺ຂາ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ ຈ ຠາຍິຕ຺ວາ ປາປໂຕ ໂອຣມນ຺ຕິ ປາປໍ ນ ກໂຣນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ ທຸຄ຺ຄຕິຠຍໍ, ວຏ຺ຏຠຍໍ, ກິເລສຠຍໍ, ອຸປວາທຠຍນ຺ຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຠຍານິ ຠາຍນ຺ຕິ. ເຕສຸ ຠາຍິຕພ຺ພຏ຺ເຐນ ທຸຄ຺ຄຕິເຍວ ຠຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິຠຍໍ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕຕ຺ຖ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ‘ສເຈ ຕ຺ວໍ ປາປໍ ກຣິສ຺ສສິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອປາຍາ ມຸຂໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ຐິຕຈ຺ຉາຕອຊຄຣສທິສາ, ເຕສຸ ທຸກ຺ຂໍ ອນຸຠວນ຺ໂຕ ກຖໍ ຠວິສ຺ສສີ’ຕິ ທຸຄ຺ຄຕິຠຍໍ ຠາຍິຕ຺ວາ ປາປໍ ນ ກໂຣຕິ. ອນມຕຄ຺ຄສໍສາຣວຏ຺ຏໍເຍວ ປນ ວຏ຺ຏຠຍໍ ນາມ. ສພ຺ພມ຺ປິ ອກຸສລໍ ກິເລສຠຍໍ ນາມ. ຄຣຫາ ປນ ອຸປວາທຠຍໍ ນາມ. ຕານິປິ ຠາຍິຕ຺ວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ປາປໍ ນ ກໂຣຕິ. ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິອນາຄາມິໂນ ປນ ຕໂຍ ເສກ຺ຂາ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ອຕີຕຕ຺ຕາ ເສສານິ ຕີຓິ ຠຍານິ ຠາຍິຕ຺ວາ ປາປໍ ນ ກໂຣນ຺ຕິ. ມຄ຺ຄຏ຺ຐກເສກ຺ຂາ ອາຄມນວເສນ ວາ ອສມຸຈ຺ຉິນ຺ນຠຍຕ຺ຕາ ວາ ຠຍູປຣຕາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ຂີຓາສໂວ ອິເມສຸ ຈຕູສຸ ຠເຍສຸ ເອກມ຺ປິ ນ ຠາຍຕິ. ໂສ ຫິ ສພ຺ພໂສ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນຠໂຍ; ຕສ຺ມາ ອຠຍູປຣໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິໍ ປນ ໂສ ອຸປວາທມ຺ປິ ນ ຠາຍຕີຕິ? ນ ຠາຍຕິ. ອຸປວາທໍ ປນ ຣກ຺ຂຕີຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ໂທຓຸປ຺ປລວາປິຄາເມ ຂີຓາສວຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ.

໑໒. ອຠພ຺ພາຄມນນິທ຺ເທເສ – ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາມາຄມນສ຺ສ ອຠພ຺ໂພຕິ ອຠພ຺ພາຄມໂນ. ກມ຺ມາວຣເຓນາຕິ ປຎ຺ຈວິເຘນ ອານນ຺ຕຣິຍກມ຺ເມນ. ກິເລສາວຣເຓນາຕິ ນິຍຕມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິຍາ. ວິປາກາວຣເຓນາຕິ ອເຫຕຸກທຸເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິຍາ. ອສ຺ສທ຺ຘາຕິ ພຸທ຺ຘຘມ຺ມສງ຺ເຆສຸ ສທ຺ຘາຣຫິຕາ. ອຈ຺ຉນ຺ທິກາຕິ ກຕ຺ຕຸກມ຺ຍຕາກຸສລຈ຺ຉນ຺ທຣຫິຕາ. ເຕ ຐເປຕ຺ວາ ຊມ຺ພຸທີປໍ ອິຕຣທີປຕ຺ຕຍວາສິໂນ ເວທິຕພ຺ພາ. ເຕສຸ ຫິ ມນຸສ຺ສາ ອຈ຺ຉນ຺ທິກຠາວໍ ປວິຏ຺ຐາ ນາມ. ທຸປ຺ປຎ຺ຎາຕິ ຠວງ຺ຄປຎ຺ຎາຣຫິຕາ. ອຠພ຺ພາຕິ ອປ຺ປຏິລທ຺ຘມຄ຺ຄຜລູປນິສ຺ສຍາ. ນິຍາມນ຺ຕິ ມຄ຺ຄນິຍາມໍ, ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາມໍ. ໂອກ຺ກມິຕຸນ຺ຕິ ເອຕໍ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສມ຺ມຕ຺ຕສງ຺ຂາຕໍ ນິຍາມໍ ໂອກ຺ກມິຕຸໍ ປວິສິຕຸໍ ຕຕ຺ຖ ປຕິຏ຺ຐາຕຸໍ ອຠພ຺ພາ.

໑໓. ຠພ຺ພາຄມນນິທ຺ເທໂສ ວຸຕ຺ຕປຏິປກ຺ຂນເຍນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອວມິມສ຺ມິໍ ທຸເກ ເຍ ຈ ປຸຄ຺ຄລາ ປຎ຺ຈານນ຺ຕຣິຍກາ, ເຍ ຈ ນິຍຕມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ, ເຍຫິ ຈ ອເຫຕຸກທຸເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິ ຄຫິຕາ, ເຍ ຈ ພຸທ຺ຘາທີນໍ ນ ສທ຺ທຫນ຺ຕິ, ເຍສຎ຺ຈ ກຕ຺ຕຸກມ຺ຍຕາຉນ຺ໂທ ນຕ຺ຖິ, ເຍ ຈ ອປຣິປຸຓ຺ຓຠວງ຺ຄປຎ຺ຎາ, ເຍສຎ຺ຈ ມຄ຺ຄຜລານໍ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ນຕ຺ຖິ, ເຕ ສພ຺ເພປິ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາມໍ ໂອກ຺ກມິຕຸໍ ອຠພ຺ພາ, ວິປຣີຕາ ຠພ຺ພາຕິ ວຸຕ຺ຕາ.

໑໔. ນິຍຕານິຍຕນິທ຺ເທເສ – ອານນ຺ຕຣິກາຕິ ອານ຺ຕຣິກກມ຺ມສມງ຺ຄິໂນ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາຕິ ນິຍຕມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິສມງ຺ຄິໂນ. ສພ຺ເພປິ ເຫເຕ ນິຣຍສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ນິຍຕຕ຺ຕາ ນິຍຕາ ນາມ. ອຏ຺ຐ ປນ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລາ ສມ຺ມາຠາວາຍ ອຸປຣູປຣິມຄ຺ຄຜລຕ຺ຖາຍ ເຈວ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານຕ຺ຖາຍ ຈ ນິຍຕຕ຺ຕາ ນິຍຕາ ນາມ. ອວເສສປຸຄ຺ຄລາ ປນ ອນິພທ຺ຘຄຕິກາ. ຍຖາ ອາກາເສ ຂິຕ຺ຕທຓ຺ໂຑ ປຖວິຍໍ ປຕນ຺ໂຕ ‘ອຄ຺ເຄນ ວາ ມຊ຺ເຌນ ວາ ມູເລນ ວາ ປຕິສ຺ສຕີ’ຕິ ນ ຎາຍຕິ; ເອວເມວ ‘ອສຸກຄຕິຍາ ນາມ ນິພ຺ພຕ຺ຕິສ຺ສນ຺ຕີ’ຕິ ນິຍມາຠາວາ ອນິຍຕາ ນາມາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍາ ປນ ອຸຕ຺ຕຣກຸຣຸການໍ ນິຍຕຄຕິກຕາ ວຸຕ຺ຕາ, ນ ສາ ນິຍຕຘມ຺ມວເສນ. ມິຈ຺ຉຕ຺ຕສມ຺ມຕ຺ຕນິຍຕຘມ຺ມາເຍວ ຫິ ນິຍຕາ ນາມ. ເຕສຎ຺ຈ ວເສນາຍໍ ປຸຄ຺ຄລນິຍໂມ ກຖິໂຕຕິ.

໑໕. ປຏິປນ຺ນກນິທ຺ເທເສ – ມຄ຺ຄສມງ຺ຄິໂນຕິ ມຄ຺ຄຏ຺ຐກປຸຄ຺ຄລາ. ເຕ ຫິ ຜລຕ຺ຖາຍ ປຏິປນ຺ນຕ຺ຕາ ປຏິປນ຺ນກາ ນາມ. ຜລສມງ຺ຄິໂນຕິ ຜລປຏິລາຠສມງ຺ຄິຕາຍ ຜລສມງ຺ຄິໂນ. ຜລປຏິລາຠໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຫິ ເຕ ຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ອສມາປນ຺ນາປິ ຜເລ ຐິຕາເຍວ ນາມ.

໑໖. ສມສີສີນິທ຺ເທເສ – ອປຸພ຺ພໍ ອຈຣິມນ຺ຕິ ອປຸເຣ ອປຈ຺ຉາ, ເອກປ຺ປຫາເຣເນວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣິຍາທານນ຺ຕິ ປຣິກ຺ຂໂຍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ສມສີສີ ນາມ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂສ ປເນສ ຕິວິໂຘ ໂຫຕິ – ອິຣິຍາປຖສມສີສີ, ໂຣຄສມສີສີ, ຊີວິຕສມສີສີຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ຈງ຺ກມນ຺ໂຕວ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ຈງ຺ກມນ຺ໂຕວ ປຣິນິພ຺ພາຕິ ປທຸມຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ; ຐິຕໂກວ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ຐິຕໂກວ ປຣິນິພ຺ພາຕິ ໂກຏປພ຺ພຕວິຫາຣວາສີຕິສ຺ສຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ; ນິສິນ຺ໂນວ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນວ ປຣິນິພ຺ພາຕິ, ນິປນ຺ໂນວ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ນິປນ຺ໂນວ ປຣິນິພ຺ພາຕິ – ອຍໍ ອິຣິຍາປຖສມສີສີ ນາມ.

ໂຍ ປນ ເອກໍ ໂຣຄໍ ປຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕໂຣເຄເຍວ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ເຕເນວ ໂຣເຄນ ປຣິນິພ຺ພາຕິ – ອຍໍ ໂຣຄສມສີສີ ນາມ.

ກຕໂຣ ຊີວິຕສມສີສີ ນາມ? ‘‘ສີສນ຺ຕິ ເຕຣສ ສີສານິ – ປລິໂພຘສີສຎ຺ຈ ຕຓ຺ຫາ, ວິນິພນ຺ຘນສີສຎ຺ຈ ມາໂນ, ປຣາມາສສີສຎ຺ຈ ທິຏ຺ຐິ, ວິກ຺ເຂປສີສຎ຺ຈ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ, ສໍກິເລສສີສຎ຺ຈ ອວິຊ຺ຊາ, ອຘິໂມກ຺ຂສີສຎ຺ຈ ສທ຺ຘາ, ປຄ຺ຄຫສີສຎ຺ຈ ວີຣິຍໍ, ອຸປຏ຺ຐານສີສຎ຺ຈ ສຕິ, ອວິກ຺ເຂປສີສຎ຺ຈ ສມາຘິ, ທສ຺ສນສີສຎ຺ຈ ປຎ຺ຎາ, ປວຕ຺ຕສີສຎ຺ຈ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ໂຄຈຣສີສຎ຺ຈ ວິໂມກ຺ໂຂ, ສງ຺ຂາຣສີສຎ຺ຈ ນິໂຣໂຘ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໘໗). ຕຕ຺ຖ ກິເລສສີສໍ ອວິຊ຺ຊໍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ປຣິຍາທິຍຕິ. ປວຕ຺ຕສີສໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທິຍຕິ. ອວິຊ຺ຊາປຣິຍາທາຍກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປຣິຍາທາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍປຣິຍາທາຍກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອວິຊ຺ຊໍ ປຣິຍາທາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ອວິຊ຺ຊາປຣິຍາທາຍກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຎ຺ຎໍ, ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍປຣິຍາທາຍກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຎ຺ຎໍ. ຍສ຺ສ ເຈຕໍ ສີສທ຺ວຍໍ ສມໍ ປຣິຍາທານໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ໂສ ຊີວິຕສມສີສີ ນາມ.

ກຖມິທໍ ສມໍ ໂຫຕີຕິ? ວາຣສມຕາຍ. ຍສ຺ມິຎ຺ຫິ ວາເຣ ມຄ຺ຄວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ – ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄ ປຎ຺ຈ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓານິ, ສກທາຄາມິມຄ຺ເຄ ປຎ຺ຈ, ອນາຄາມິມຄ຺ເຄ ປຎ຺ຈ, ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ເອກູນວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາເຓ ປຕິຏ຺ຐາຍ ຠວງ຺ຄໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ. ອິມາຍ ວາຣສມຕາຍ ອິທໍ ອຸຠຍສີສປຣິຍາທານໍ ສມໍ ໂຫຕິ ນາມ. ເຕນາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ຊີວິຕສມສີສີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຍເມວ ຈ ອິຘ ອຘິປ຺ເປໂຕ.

໑໗. ຐິຕກປ຺ປີນິທ຺ເທເສ – ຐິໂຕ ກປ຺ໂປຕິ ຐິຕກປ຺ໂປ, ຐິຕກປ຺ໂປ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ຐິຕກປ຺ປີ. ກປ຺ປໍ ຐເປຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸຑ຺ຑຍ຺ຫນເວລາ ອສ຺ສາຕິ ຌາຍນກາໂລ ຠເວຍ຺ຍ. ເນວ ຕາວາຕິ ຍາວ ເອສ ມຄ຺ຄສມງ຺ຄີ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ນ ສຈ຺ຉິກໂຣຕິ, ເນວ ຕາວ ກປ຺ໂປ ຌາເຍຍ຺ຍ. ຌາຍມາໂນປິ ອຊ຺ຌາຍິຕ຺ວາວ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ. ກປ຺ປວິນາໂສ ຫິ ນາມ ມຫາວິກາໂຣ ມຫາປໂຍໂຄ ໂກຏິສຕສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬສ຺ສ ຌາຍນວເສນ ມຫາໂລກວິນາໂສ. ອຍມ຺ປິ ເອວໍ ມຫາວິນາໂສ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ ວາຕິ ວທຕິ. ສາສເນ ປນ ຘຣມາເນ ອຍໍ ກປ຺ປວິນາໂສ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ກປ຺ປວິນາເສ ສາສນໍ ນຕ຺ຖິ. ຄຕໂກຏິເກ ຫິ ກາເລ ກປ຺ປວິນາໂສ ນາມ ໂຫຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ສຕ຺ຖາ ອນ຺ຕຣາຍາຠາວໍ ທີເປຕຸໍ ອິທໍ ກາຣຓໍ ອາຫຣິ – ‘‘ອິທມ຺ປິ ຠເວຍ຺ຍ, ມຄ຺ຄສມງ຺ຄິໂນ ປນ ຜລສ຺ສ ອນ຺ຕຣາໂຍ ນ ສກ຺ກາ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ. ອຍໍ ປນ ປຸຄ຺ຄໂລ ກປ຺ປໍ ຐເປນ຺ໂຕ ກິຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ຐເປຍ຺ຍາຕິ? ຍສ຺ມິໍ ວາເຣ ມຄ຺ຄວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ, ອຖ ຠວງ຺ຄໍ ອາວຏ຺ເຏນ຺ຕໍ ມໂນທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕໂຕ ຕີຓິ ອນຸໂລມານິ, ເອກໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸຈິຕ຺ຕໍ, ເອກໍ ມຄ຺ຄຈິຕ຺ຕໍ, ທ຺ເວ ຜລຈິຕ຺ຕານິ, ປຎ຺ຈ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓານີຕິ ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ຐເປຍ຺ຍ. ອິມໍ ປນຕ຺ຖໍ ພາຫິຣາຍ ອາຄນ຺ຕຸກູປມາຍປິ ເອວໍ ທີປຍິໍສຸ. ສເຈ ຫິ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄສມງ຺ຄິສ຺ສ ມຕ຺ຖກູປຣິ ໂຍຊນິກໍ ເອກຄ຺ຆນເສລໍ ຕິວຏ຺ຏາຍ ຣຊ຺ຊຸຍາ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ໂອລມ຺ເພຍ຺ຍ, ເອກສ຺ມິໍ ວຏ຺ເຏ ຉິນ຺ເນ ທ຺ວີຫິ ໂອລມ຺ເພຍ຺ຍ, ທ຺ວີສຸ ຉິນ຺ເນສຸ ເອເກນ ໂອລມ຺ເພຍ຺ເຍວ, ຕສ຺ມິມ຺ປິ ຉິນ຺ເນ ອພ຺ຠກູຏໍ ວິຍ ອາກາເສ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ, ນ ຕ຺ເວວ ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ມຄ຺ຄານນ຺ຕຣຜລສ຺ສ ອນ຺ຕຣາຍໍ ກເຣຍ຺ຍາຕິ. ອຍໍ ປນ ທີປນາ ປຣິຕ຺ຕາ, ປຸຣິມາວ ມຫນ຺ຕາ. ນ ເກວລໍ ປນ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຏ຺ໂຐວ ກປ຺ປໍ ຐເປຕິ, ອິຕເຣ ມຄ຺ຄສມງ຺ຄິໂນປິ ຐເປນ຺ຕິເຍວ. ເຕນ ຠຄວາ ເຫຏ຺ຐາ ຄຫິຕຎ຺ຈ ອຄ຺ຄຫິຕຎ຺ຈ ສພ຺ພໍ ສງ຺ກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ສທ຺ຘິໍ ປິຏ຺ຐິວຏ຺ຏກປຸຄ຺ຄເລຫິ ອິມໍ ຕນ຺ຕິໍ ອາໂຣເປສິ – ‘‘ສພ຺ເພປິ ມຄ຺ຄສມງ຺ຄິໂນ ປຸຄ຺ຄລາ ຐິຕກປ຺ປິໂນ’’ຕິ.

໑໘. ອຣິຍນິທ຺ເທເສ – ກິເລເສຫິ ອາຣກຕ຺ຕາ ອຣິຍາ. ສເທວເກນ ໂລເກນ ອຣຓີຍຕ຺ຕາ ອຣິຍາ. ອຣິຍຏ຺ໂຐ ນາມ ປຣິສຸທ຺ຘຏ຺ໂຐຕິ ປຣິສຸທ຺ຘຕ຺ຕາປິ ອຣິຍາ. ເສສາ ອປຣິສຸທ຺ຘຕາຍ ອນຣິຍາ.

໑໙. ເສກ຺ຂນິທ຺ເທເສ – ມຄ຺ຄສມງ຺ຄິໂນ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ, ຜລສມງ຺ຄິໂນ ຈ ຜລກ຺ຂເຓ, ອຘິສີລສິກ຺ຂາທິກາ ຕິສ຺ໂສປິ ສິກ຺ຂາ ສິກ຺ຂນ຺ຕິເຍວາຕິ ເສກ຺ຂາ. ອຣຫຕາ ປນ ອຣຫຕ຺ຕຜລກ຺ຂເຓ ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ ສິກ຺ຂິຕາ. ປຸນ ຕສ຺ສ ສິກ຺ຂນກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖີຕິ ອເສກ຺ຂາ. ອິຕິ ສຕ຺ຕ ອຣິຍາ ສິກ຺ຂນ຺ຕີຕິ ເສກ຺ຂາ. ຂີຓາສວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ສີລາທີນໍ ສິກ຺ຂິຕຕ຺ຕາ ສິກ຺ຂິຕອເສກ຺ຂາ ນາມ. ພຸທ຺ຘປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ສຍມ຺ຠູຕຕາຍ ອສິກ຺ຂິຕອເສກ຺ຂາ ນາມ. ເສສປຸຄ຺ຄລາ ເນວ ສິກ຺ຂນ຺ຕິ ນ ສິກ຺ຂິຕາຕິ ເນວເສກ຺ຂານາເສກ຺ຂາ.

໒໐. ເຕວິຊ຺ຊນິທ຺ເທເສ – ປຐມໍ ປຸພ຺ເພນິວາສທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓານິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕປິ, ປຐມໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ປຸພ຺ເພນິວາສທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓນິພ຺ພຕ຺ຕໂກປິ ເຕວິຊ຺ໂຊເຍວ ນາມ. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕກຖາ ປນ ປຣິຍາຍເທສນາ ອຠິຘມ຺ມກຖາ ນິປ຺ປຣິຍາຍເທສນາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ອາຄມນີຍເມວ ຘຸຣໍ. ຕສ຺ມາ ປຐມໍ ທ຺ເວ ວິຊ຺ຊາ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕວ ອິຘ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ຉຬຠິຎ຺ເຎປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໒໒. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘນິທ຺ເທເສ – ປຸພ຺ເພ ອນນຸສ຺ສຸເຕສູຕິ ປຈ຺ຉິມຠເວ ສຈ຺ຈປ຺ປຏິເວຘໂຕ ປຸພ຺ເພ ອຎ຺ຎສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ສນ຺ຕິເກ ອສ຺ສຸຕປຸພ຺ເພສຸ. ຕໂຕ ປຸຣິມປຸຣິເມສຸ ປນ ຠເວສຸ ສພ຺ພຎ຺ຎຸໂພຘິສຕ຺ຕາ ພຸທ຺ຘສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຕີຓິ ປິຏການິ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຄຕປຈ຺ຈາຄຕວຕ຺ຕໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອນຸໂລມໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸໍ ອາຫຈ຺ຈ ຐເປນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ປຈ຺ຉິມຠວສ຺ມິໍເຍວ ອນາຈຣິຍກຠາວໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕທາ ຫິ ຕຖາຄໂຕ ປູຣິຕປາຣມິຕ຺ຕາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ສາມໍ ອນນຸສ຺ສຸເຕສຸ ສງ຺ຂຕາສງ຺ຂຕຘມ຺ເມສຸ ‘‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂໍ…ເປ… ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’’ຕິ ອຕ຺ຕປຈ຺ຈກ຺ເຂນ ຎາເຓນ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຈາຕິ ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ຈຕຸສຈ຺ຈສມ຺ໂພຘິສງ຺ຂາເຕ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄ. ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕໍ ປາປຸຓາຕິ ພເລສຸ ຈ ວສີຠາວນ຺ຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓຎ຺ເຈວ ພເລສຸ ຈ ຈິຓ຺ຓວສີຠາວໍ ປາປຸຓາຕິ. ພຸທ຺ຘານຎ຺ຫິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສ຺ສ ເຈວ ທສພລຎາຓສ຺ສ ຈ ອຘິຄມນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຎ຺ຎໍ ກາຕພ຺ພໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຍຖາ ປນ ອຸຠໂຕສຸຊາຕສ຺ສ ຂຕ຺ຕິຍກຸມາຣສ຺ສ ອຠິເສກປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ‘ອິທໍ ນາມ ອິສ຺ສຣິຍໍ ອນາຄຕ’ນ຺ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ສພ຺ພໍ ອາຄຕເມວ ໂຫຕິ. ເອວເມວ ພຸທ຺ຘານໍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄສ຺ສ ອາຄມນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ‘ອຍໍ ນາມ ຄຸໂຓ ນ ອາຄໂຕ, ນ ປຏິວິທ຺ໂຘ, ນ ປຈ຺ຈກ຺ໂຂ’ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ, ສພ຺ເພປິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຄຸຓາ ອາຄຕາ ປຏິວິທ຺ຘາ ປຈ຺ຈກ຺ຂກຕາວ ໂຫນ຺ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວໍ ປາຣມີປູຣຓສິທ຺ຘານຸຠາເວນ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ປຏິວິທ຺ຘສພ຺ພຎ຺ຎຸຄຸໂຓ ປຸຄ຺ຄໂລ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໒໓. ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘນິທ຺ເທເສປິ – ປຸພ຺ເພ ອນນຸສ຺ສຸເຕສູຕິ ປເທ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘປິ ຫິ ປຈ຺ຉິມຠເວ ອນາຈຣິຍໂກ ອຕ຺ຕຸກ຺ກໍສິກຎາເຓເນວ ປຏິວິທ຺ຘສຈ຺ໂຈ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓຎ຺ເຈວ ພເລສຸ ຈ ຈິຓ຺ຓວສີຠາວໍ ນ ປາປຸຓາຕິ.

໒໔. ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ຕນິທ຺ເທເສ – ອຏ຺ຐ ວິໂມກ຺ເຂ ກາເຍນ ຜຸສິຕ຺ວາ ວິຫຣຕີຕິ ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ສຫຊາຕນາມກາເຍນ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ທິສ຺ວາຕິ ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາຍ ສງ຺ຂາຣຄຕໍ, ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ອາສວາ ຂີຓາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ ນາມາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຍຎ຺ຫິ ທ຺ວີຫິ ຠາເຄຫິ ທ຺ເວ ວາເຣ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ເຖຣວາໂທ – ຕິປິຏກຈູຬນາຄຕ຺ເຖໂຣ ຕາວ ອາຫ – ‘‘ສມາປຕ຺ຕິຍາ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວິໂມກ຺ເຂນ, ມຄ຺ເຄນ ສມຸຈ຺ເຉທວິໂມກ຺ເຂນ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ອຸຠໂຕຠາເຄຫິ ທ຺ເວ ວາເຣ ວິມຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ຕິປິຏກມຫາຘມ຺ມຣກ຺ຂິຕຕ຺ເຖໂຣ ‘‘ນາມນິສ຺ສິຕໂກ ເອໂສ’’ຕິ ວຕ຺ວາ –

‘‘ອຈ຺ຈີ ຍຖາ ວາຕເວເຄນ ຂິຕ຺ຕາ, (ອຸປສີວາຕິ ຠຄວາ;)

ອຕ຺ຖໍ ປເລຕິ ນ ອຸເປຕິ ສງ຺ຂໍ;

ເອວໍ ມຸນີ ນາມກາຍາ ວິມຸຕ຺ໂຕ,

ອຕ຺ຖໍ ປເລຕິ ນ ອຸເປຕິ ສງ຺ຂ’’ນ຺ຕິ. (ສຸ. ນິ. ໑໐໘໐);

ວຕ຺ວາ ສຸຕ຺ຕໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ‘‘ນາມກາຍໂຕ ຈ ຣູປກາຍໂຕ ຈ ສຸວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ອາຫ. ຕິປິຏກຈູຬາຠຍຕ຺ເຖໂຣ ປນາຫ – ‘‘ສມາປຕ຺ຕິຍາ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວິໂມກ຺ເຂນ ເອກວາຣໍ ວິມຸຕ຺ໂຕ ມຄ຺ເຄນ ສມຸຈ຺ເຉທວິໂມກ຺ເຂນ ເອກວາຣໍ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ອິເມ ປນ ຕໂຍປິ ເຖຣາ ປຓ຺ຑິຕາ, ‘ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ ວາເທ ກາຣຓໍ ທິສ຺ສຕີ’ຕິ ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ ວາທໍ ຕນ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ຐປຍິໍສຸ.

ສງ຺ເຂປໂຕ ປນ ອຣູປສມາປຕ຺ຕິຍາ ຣູປກາຍໂຕ ວິມຸຕ຺ໂຕ, ມຄ຺ເຄນ ນາມກາຍໂຕ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ອຸໂຠຫິ ຠາເຄຫິ ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ. ໂສ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣູປສມາປຕ຺ຕີນໍ ເອເກກໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ສງ຺ຂາເຣ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ, ນິໂຣຘາ ວຸຏ຺ຐາຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ອນາຄາມິໂນ ຈ ວເສນ ປຎ຺ຈວິໂຘ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຸຣິມາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມາປຕ຺ຕິສີສໍ ນິໂຣຘໍ ນ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ປຣິຍາເຍນ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ຕາ ນາມ. ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠີ ອນາຄາມີ ຕໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕຕິ ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ຕເສຏ຺ໂຐ ນາມ. ນນຸ ຈ ອຣູປາວຈຣຊ຺ຌານມ຺ປິ ອຸເປກ຺ຂາຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາຫິ ທຸວງ຺ຄິກໍ ຣູປາວຈຣຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານມ຺ປິ, ຕສ຺ມາ ຕມ຺ປິ ປທຏ຺ຐານໍ ກຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ເຕນ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ເຕນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ? ນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ກສ຺ມາ? ຣູປກາຍໂຕ ອວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ຕຎ຺ຫິ ກິເລສກາຍໂຕວ ວິມຸຕ຺ຕໍ, ນ ຣູປກາຍໂຕ; ຕສ຺ມາ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ ນາມ ນ ໂຫຕິ. ອຣູປາວຈຣໍ ປນ ນາມກາຍໂຕ ຈ ວິມຸຕ຺ຕໍ ຣູປກາຍໂຕ ຈາຕິ ຕເທວ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໒໕. ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕນິທ຺ເທເສ – ປຎ຺ຎາຍ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ. ໂສ ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສໂກ ຈຕູຫິ ຌາເນຫິ ວຸຏ຺ຐາຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈາຕິ ປຎ຺ຈວິໂຘ ໂຫຕິ. ເອເຕສຸ ຫິ ເອໂກປິ ອຏ຺ຐວິໂມກ຺ຂລາຠີ ນ ໂຫຕິ. ເຕເນວ ນ ເຫວ ໂຂ ອຏ຺ຐ ວິໂມກ຺ເຂຕິອາທິມາຫ. ອຣູປາວຈຣຊ຺ຌາເນສຸ ປນ ເອກສ຺ມິໍ ສຕິ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕເຍວ ນາມ ໂຫຕີຕິ.

໒໖. ກາຍສກ຺ຂິນິທ຺ເທເສ – ເອກຈ຺ເຈ ອາສວາຕິ ເຫຏ຺ຐິມມຄ຺ຄຕ຺ຕຍວຊ຺ຌາ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ກາຍສກ຺ຂີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂສ ຫິ ຜຸຏ຺ຐນ຺ຕໍ ສຈ຺ຉິກໂຣຕີຕິ ກາຍສກ຺ຂີ. ຌານຜສ຺ສໍ ປຐມໍ ຜຸສຕິ, ປຈ຺ຉາ ນິໂຣຘໍ ນິພ຺ພານໍ ສຈ຺ຉິກໂຣຕີຕິປິ ກາຍສກ຺ຂີ. ໂສ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລຏ຺ຐໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ຍາວ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຏ຺ຐາ ຉພ຺ພິໂຘ ໂຫຕິ.

໒໗. ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ຕນິທ຺ເທເສ – ອິທໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ອິທໍ ທຸກ຺ຂໍ, ເອຕ຺ຕກໍ ທຸກ຺ຂໍ, ນ ອິໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ທຸກ຺ຂໍ. ທຸກ຺ຂສມຸທຍາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕີຕິ ຐເປຕ຺ວາ ຕຓ຺ຫໍ ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘ ‘ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈ’ນ຺ຕິ ຍາຖາວສຣສໂຕ ປຊານາຕິ. ຕຓ຺ຫາ ປນ ທຸກ຺ຂໍ ຊເນຕິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ, ປຠາເວຕິ, ຕໂຕ ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ສມຸເທຕິ; ຕສ຺ມາ ນໍ ອຍໍ ‘ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ອິທໍ ທຸກ຺ຂຎ຺ຈ ສມຸທໂຍ ຈ ນິພ຺ພານໍ ປຕ຺ວາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ວູປສມ຺ມນ຺ຕິ ອປ຺ປວຕ຺ຕິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ; ຕສ຺ມາ ນໍ ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ອຣິໂຍ ປນ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ, ຕໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘໍ ຄຈ຺ຉຕິ; ເຕນ ຕໍ ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ນານາກ຺ຂເຓ ສຈ຺ຈວວຕ຺ຖານໍ ທສ຺ສິຕໍ. ອິທານິ ເອກກ຺ຂເຓ ທສ຺ເສຕຸໍ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິຕາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິຕາຕິ ມຫາໂພຘິມຓ຺ເຑ ນິສີທຕ຺ວາ ຕຖາຄເຕນ ປຏິວິທ຺ຘາ ວິທິຕາ ປາກຏີກຕາ. ຘມ຺ມາຕິ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມາ. ໂວທິຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ສຸທິຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕິ. ໂວຈຣິຕາຕິ ສຸຈຣິຕາ. ເຕສຸ ອເນນ ປຎ຺ຎາ ສຸຏ຺ຐຸ ຈຣາປິຕາ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຍຎ຺ຫິ ທິຏ຺ຐນ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ. ‘‘ທຸກ຺ຂາ ສງ຺ຂາຣາ, ສຸໂຂ ນິໂຣໂຘ’’ຕິ ຎາຓໍ ໂຫຕິ. ທິຏ຺ຐໍ ວິທິຕໍ ສຈ຺ຉິກຕໍ ປສ຺ສິຕໍ ປຎ຺ຎາຍາຕິ ທິຏ຺ຐປ຺ປຕ຺ໂຕ. ອຍມ຺ປິ ກາຍສກ຺ຂີ ວິຍ ຉພ຺ພິໂຘວ ໂຫຕິ.

໒໘. ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ຕນິທ຺ເທເສ – ໂນ ຈ ໂຂ ຍຖາ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ຍຖາ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ, ນ ເອວໍ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກິໍ ປນ ເນສໍ ກິເລສປ຺ປຫາເນ ນານຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖີຕິ? ນຕ຺ຖິ. ອຖ ກສ຺ມາ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ຕໍ ນ ປາປຸຓາຕີຕິ? ອາຄມນີຍນານຕ຺ເຕນ. ທິຏ຺ຐິປ຺ປໂຕ ຫິ ອາຄມນມ຺ຫິ ກິເລເສ ວິກ຺ຂມ຺ເຠນ຺ໂຕ ອປ຺ປທຸກ຺ເຂນ ອປ຺ປກສິເຣນ ອກິລມນ຺ໂຕວ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ. ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ ປນ ທຸກ຺ເຂນ ກສິເຣນ ກິລມນ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ຕສ຺ມາ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ຕໍ ນ ປາປຸຓາຕິ. ອປິຈ ເນສໍ ປຎ຺ຎາຍປິ ນານຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖິເຍວ. ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ຫິ ອຸປຣິ ຕິຓ຺ຓໍ ມຄ຺ຄານໍ ວິປສ຺ສນາຎາຓໍ ຕິກ຺ຂໍ ສູຣໍ ປສນ຺ນໍ ຫຸຕ຺ວາ ວຫຕິ. ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ວິປສ຺ສນາຎາຓໍ ໂນ ຕິກ຺ຂໍ ສູຣໍ ປສນ຺ນໍ ຫຸຕ຺ວາ ວຫຕິ, ຕສ຺ມາປິ ໂສ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ຕໍ ນ ປາປຸຓາຕິ.

ຍຖາ ຫິ ທ຺ວີສຸ ຕຣຸເຓສຸ ສິປ຺ປໍ ທສ຺ເສນ຺ເຕສຸ ເອກສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ຕິຂິໂຓ ອສິ, ເອກສ຺ສ ກຸຓ຺ໂຐ. ຕິຂິເຓນ ອສິນາ ກທລີ ຉິຊ຺ຊມານາ ສທ຺ທໍ ນ ກໂຣຕິ. ກຸຓ຺ເຐນ ອສິນາ ຉິຊ຺ຊມານາ ‘ກຏກຏາ’ຕິ ສທ຺ທໍ ກໂຣຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕິຂິເຓນ ອສິນາ ສທ຺ທໍ ອກໂຣນ຺ຕິຍາ ເອວ ກທລິຍາ ເຉທນໍ ວິຍ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ຕິຓ຺ຓໍ ມຄ຺ຄານໍ ວິປສ຺ສນາຎາຓສ຺ສ ຕິຂິຓສູຣວິປ຺ປສນ຺ນຠາໂວ. ກຸຓ຺ເຐນ ອສິນາ ສທ຺ທໍ ກໂຣນ຺ຕິຍາປິ ກທລິຍາ ເຉທນໍ ວິຍ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ຕິຓ຺ຓໍ ມຄ຺ຄານໍ ວິປສ຺ສນາຎາຓສ຺ສ ອຕິຂິຓອສູຣອປ຺ປສນ຺ນຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມໍ ປນ ນຍໍ ‘ໂນ’ຕິ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ, ອາຄມນີຍນານຕ຺ເຕເນວ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ຕໍ ນ ປາປຸຓາຕີຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ກຕໍ.

ອາຄມຏ຺ຐກຖາສຸ ປນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເອເຕສຸ ຫິ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາຄມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ສທ຺ທຫນ຺ຕສ຺ສ ວິຍ ໂອກປ຺ເປນ຺ຕສ຺ສ ວິຍ ອຘິມຸຈ຺ຈນ຺ຕສ຺ສ ວິຍ ຈ ກິເລສກ຺ຂໂຍ ໂຫຕິ. ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາຄມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ກິເລສຈ຺ເຉທກຎາຓໍ ອທນ຺ຘໍ ຕິຂິຓໍ ສູຣໍ ຫຸຕ຺ວາ ວຫຕິ. ຕສ຺ມາ ຍຖາ ນາມ ອຕິຂິເຓນ ອສິນາ ກທລິໍ ຉິນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ ຉິນ຺ນຏ຺ຐານໍ ນ ມຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ, ອສິ ນ ສີຆໍ ວຫຕິ, ສທ຺ໂທ ສຸຍ຺ຍຕິ, ພລວຕໂຣ ວາຍາໂມ ກາຕພ຺ໂພ ໂຫຕິ; ເອວຣູປາ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາຄມຄ຺ຄຠາວນາ. ຍຖາ ປນ ສຸນິສິເຕເນວ ອສິນາ ກທລິໍ ຉິນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ ຉິນ຺ນຏ຺ຐານໍ ມຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ, ອສິ ສີຆໍ ວຫຕິ, ສທ຺ໂທ ນ ສຸຍ຺ຍຕິ, ພລວວາຍາມກິຈ຺ຈໍ ນ ໂຫຕິ; ເອວຣູປາ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາຄມຄ຺ຄຠາວນາ ເວທິຕພ຺ພາ’’ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຍຎ຺ຫິ ສທ຺ທຫນ຺ໂຕ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ. ອຍມ຺ປິ ກາຍສກ຺ຂີ ວິຍ ຉພ຺ພິໂຘວ ໂຫຕິ.

໒໙. ຘມ຺ມານຸສາຣີນິທ຺ເທເສ – ປຏິປນ຺ນສ຺ສາຕິ ອິມິນາ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຏ຺ໂຐ ທສ຺ສິໂຕ. ອຘິມຕ຺ຕນ຺ຕິ ພລວໍ. ປຎ຺ຎໍ ວາເຫຕີຕິ ປຎ຺ຎາວາຫີ. ປຎ຺ຎາ ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວຫຕີຕິ ປຎ຺ຎາວາຫີຕິປິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປຎ຺ຎາປຸພ຺ພງ຺ຄມນ຺ຕິ ປຎ຺ຎໍ ປຸເຣຈາຣິກໍ ກຕ຺ວາ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ຘມ຺ມານຸສາຣີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂສ ຫິ ປຎ຺ຎາສງ຺ຂາເຕນ ຘມ຺ເມນ ສຣຕິ ອນຸສ຺ສຣຕີຕິ ຘມ຺ມານຸສາຣີ. ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຏ຺ຐສ຺ເສເວຕໍ ນາມໍ. ຜເລ ປນ ປຕ຺ເຕ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ໂຕ ນາມ ໂຫຕິ.

໓໐. ສທ຺ຘານຸສາຣີນິທ຺ເທເສປິ – ສທ຺ຘໍ ວາເຫຕີຕິ ສທ຺ຘາວາຫີ. ສທ຺ຘາ ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວຫຕີຕິ ສທ຺ຘາວາຫີຕິປິ ວຸຕ຺ຕເມວ. ສທ຺ຘາປຸພ຺ພງ຺ຄມນ຺ຕິ ສທ຺ຘໍ ປຸເຣຈາຣິກໍ ກຕ຺ວາ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ສທ຺ຘານຸສາຣີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂສ ຫິ ສທ຺ຘາຍ ສຣຕິ. ອນຸສ຺ສຣຕີຕິ ສທ຺ຘານຸສາຣີ. ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຏ຺ຐສ຺ເສເວຕໍ ນາມໍ. ຜເລ ປນ ປຕ຺ເຕ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ ນາມ ໂຫຕິ. ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມຎ຺ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ຕານໍ ທ຺ເວ ຘຸຣານິ ນາມ, ທ຺ເວ ອຠິນິເວສາ ນາມ, ທ຺ເວ ສີສານິ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ສທ຺ຘາຘຸຣໍ ປຎ຺ຎາຘຸຣນ຺ຕິ – ທ຺ເວ ຘຸຣານິ ນາມ. ເອໂກ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ສມຖາຠິນິເວເສນ ອຠິນິວິສຕິ, ເອໂກ ວິປສ຺ສນາຠິນິເວເສນາຕິ – ອິເມ ທ຺ເວ ອຠິນິເວສາ ນາມ. ເອໂກ ຈ ມຕ຺ຖກໍ ປາປຸຓນ຺ໂຕ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ເອໂກ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕຕິ – ອິມານິ ທ຺ເວ ສີສານິ ນາມ. ເຍ ເກຈິ ຫິ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ຕິ, ສພ຺ເພ ເຕ ອິເມ ທ຺ເວ ຘມ຺ເມ ຘຸຣໍ ກຕ຺ວາ ອິເມສຸ ທ຺ວີສຸ ຐາເນສຸ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ອິເມຫິ ທ຺ວີຫິ ຐາເນຫິ ວິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເຕສຸ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠີ ປຎ຺ຎໍ ຘຸຣໍ ກຕ຺ວາ ສມຖວເສນ ອຠິນິວິຏ຺ໂຐ ອຎ຺ຎຕຣໍ ອຣູປສມາປຕ຺ຕິໍ ປທຏ຺ຐານໍ ກຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕິ, ໂສ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ຘມ຺ມານຸສາຣີ ນາມ. ປຣໂຕ ປນ ຉສຸ ຐາເນສຸ ກາຍສກ຺ຂີ ນາມ. ອຣຫຕ຺ຕຜເລ ປຕ຺ເຕ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ ນາມ.

ອປໂຣ ປຎ຺ຎເມວ ຘຸຣໍ ກຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາວເສນ ອຠິນິວິຏ຺ໂຐ ສຸທ຺ຘສງ຺ຂາເຣ ວາ ຣູປາວຈຣຊ຺ຌາເນສຸ ວາ ອຎ຺ຎຕຣໍ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕິ, ອຍມ຺ປິ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄກ຺ຂເຓເຍວ ຘມ຺ມານຸສາຣີ ນາມ. ປຣໂຕ ປນ ຉສຸ ຐາເນສຸ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ໂຕ ນາມ. ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕ຺ເຕ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ ນາມ. ອິຘ ທ຺ເວ ນາມານິ ອປຸພ຺ພານິ, ຕານິ ປຸຣິເມຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຎ຺ຈ ໂຫນ຺ຕິ. ອປໂຣ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠີ ສທ຺ຘໍ ຘຸຣໍ ກຕ຺ວາ ສມາຘິວເສນ ອຠິນິວິຏ຺ໂຐ ອຎ຺ຎຕຣໍ ອຣູປສມາປຕ຺ຕິໍ ປທຏ຺ຐານໍ ກຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕິ – ອຍໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ສທ຺ຘານຸສາຣີ ນາມ. ປຣໂຕ ຉສຸ ຐາເນສຸ ກາຍສກ຺ຂີເຍວ ນາມ. ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕ຺ເຕ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕເຍວ ນາມ. ອິຘ ເອກເມວ ນາມໍ ອປຸພ຺ພໍ. ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ປຸຣິມານິ ປຎ຺ຈ ຉ ໂຫນ຺ຕິ. ອປໂຣ ສທ຺ຘເມວ ຘຸຣໍ ກຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາວເສນ ອຠິນິວິຏ຺ໂຐ ສຸທ຺ຘສງ຺ຂາເຣ ວາ ຣູປາວຈຣຊ຺ຌາເນສຸ ວາ ອຎ຺ຎຕຣໍ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕິ. ອຍມ຺ປິ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ສທ຺ຘານຸສາຣີ ນາມ. ປຣໂຕ ຉສຸ ຐາເນສຸ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ ນາມ. ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕ຺ເຕ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ ນາມ. ອິຘາປິ ເອກເມວ ນາມໍ ອປຸພ຺ພໍ. ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ປຸຣິມານິ ຉ ສຕ຺ຕ ໂຫນ຺ຕິ. ອິເມ ສຕ຺ຕ ປຸຄ຺ຄລາ ໂລເກ ອຄ຺ຄທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາ ນາມາຕິ.

໓໑. ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມນິທ຺ເທເສ – ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸນ຺ຕິ ສຕ຺ຕວາເຣ. ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມາ ຠວູປປຕ຺ຕິ ອຕ຺ຕຠາວຄ຺ຄຫຓໍ ອສ຺ສ, ຕໂຕ ປຣໍ ອຏ຺ຐມໍ ຠວໍ ນາທິຍຕີຕິ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣໂມ. ໂສຕາປນ຺ໂນ ໂຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ໂສໂຕຕິ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ, ເຕນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂສຕາປນ຺ໂນ ນາມ. ຍຖາຫ –

‘‘ໂສໂຕ ໂສໂຕຕິ ຫິທໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຕໂມ ນຸ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ໂສໂຕຕິ? ອຍເມວ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ໂສໂຕ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘີຕິ. ໂສຕາປນ຺ໂນ ໂສຕາປນ຺ໂນຕິ, ຫິທໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຕໂມ ນຸ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ໂສຕາປນ຺ໂນຕິ? ໂຍ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ອິມິນາ ອຣິເຍນ ອຏ຺ຐງ຺ຄິເກນ ມຄ຺ເຄນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ໂສຕາປນ຺ໂນ, ສ຺ວາຍໍ ອາຍສ຺ມາ ເອວໍນາໂມ ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ ອິຕິ ວາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໑໐໐໑).

ເອວໍ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓປິ ໂສຕາປນ຺ໂນ ນາມ ໂຫຕິ. ອິຘ ປນ ມຄ຺ເຄນ ຜລສ຺ສ ນາມໍ ທິນ຺ນນ຺ຕິ ຜລກ຺ຂເຓ ໂສຕາປນ຺ໂນ ອຘິປ຺ເປໂຕ.

ອວິນິປາຕຘມ຺ໂມຕິ ວິນິປາຕສງ຺ຂາຕໍ ອປາຍໍ ອຸປປຕ຺ຕິວເສນ ອນາຄມນສຠາໂວ. ນິຍໂຕຕິ ມຄ຺ຄນິຍາເມນ ນິຍໂຕ. ສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂຓຕິ ພຸຊ຺ຌນກຠາວປຣາຍໂຓ. ໂສ ຫິ ປຏິລທ຺ຘມຄ຺ເຄນ ພຸຊ຺ຌຕີຕິ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂຓ. ອຸປຣິ ຕີຫິ ມຄ຺ເຄຫິ ອວສ຺ສໍ ພຸຊ຺ຌິສ຺ສຕີຕິ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂຓ. ເທເວ ຈ ມນຸສ຺ເສ ຈາຕິ ເທວໂລກຎ຺ຈ ມນຸສ຺ສໂລກຎ຺ຈ. ສນ຺ຘາວິຕ຺ວາ ສໍສຣິຕ຺ວາຕິ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ອປຣາປຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ. ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກໂຣຕີຕິ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຣິຍນ຺ຕໍ ປຣິວຏຸມໍ ກໂຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣໂມ ນາມ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຍໍ ປນ ກາເລນ ເທວໂລກສ຺ສ ກາເລນ ມນຸສ຺ສໂລກສ຺ສ ວເສນ ມິສ຺ສກຠເວນ ກຖິໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໓໒. ໂກລໍໂກລນິທ຺ເທເສ – ກຸລໂຕ ກຸລໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ໂກລໍໂກໂລ. ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍໂຕ ຫິ ປຏ຺ຐາຍ ນີເຈ ກຸເລ ອຸປປຕ຺ຕິ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ມຫາໂຠຄກຸເລສຸເຍວ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທ຺ເວ ວາ ຕີຓິ ວາ ກຸລານີຕິ ເທວມນຸສ຺ສວເສນ ທ຺ເວ ວາ ຕໂຍ ວາ ຠເວ. ອິຕິ ອຍມ຺ປິ ມິສ຺ສກຠເວເນວ ກຖິໂຕ. ເທສນາມຕ຺ຕເມວ ເຈຕໍ – ‘ທ຺ເວ ວາ ຕີຓິ ວາ’ຕິ. ຍາວ ຉຏ຺ຐຠວາ ສໍສຣນ຺ໂຕປິ ປນ ໂກລໍໂກໂລວ ໂຫຕິ.

໓໓. ເອກພີຊິນິທ຺ເທເສ – ຂນ຺ຘພີຊໍ ນາມ ກຖິຕໍ. ຍສ຺ສ ຫິ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ເອກໍເຍວ ຂນ຺ຘພີຊໍ ອຕ຺ຖິ, ເອກໍ ອຕ຺ຕຠາວຄ຺ຄຫຓໍ, ໂສ ເອກພີຊີ ນາມ. ມານຸສກໍ ຠວນ຺ຕິ ອິທໍ ປເນຕ຺ຖ ເທສນາມຕ຺ຕເມວ. ເທວຠວໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕີຕິປິ ປນ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ຠຄວຕາ ຄຫິຕນາມວເສເນວ ເຈຕານິ ເອເຕສໍ ນາມານິ. ເອຕ຺ຕກໍ ຐານໍ ຄໂຕ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣໂມ ນາມ ໂຫຕິ, ເອຕ຺ຕກໍ ໂກລໍໂກໂລ, ເອຕ຺ຕກໍ ເອກພີຊີຕິ ຠຄວຕາ ເອເຕສໍ ນາມໍ ຄຫິຕໍ. ນິຍມໂຕ ປນ ອຍໍ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣໂມ, ອຍໍ ໂກລໍໂກໂລ, ອຍໍ ເອກພີຊີຕິ ນຕ຺ຖິ.

ໂກ ປນ ເຕສໍ ເອຕໍ ປເຠທໍ ນິຍເມຕີຕິ? ເກຈິ ຕາວ ເຖຣາ ‘ປຸພ຺ພເຫຕຸ ນິຍເມຕີ’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ເກຈິ ‘ປຐມມຄ຺ໂຄ’, ເກຈິ ‘ອຸປຣິ ຕໂຍ ມຄ຺ຄາ’, ເກຈິ ‘ຕິຓ຺ຓໍ ມຄ຺ຄານໍ ວິປສ຺ສນາ’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘ປຸພ຺ພເຫຕຸ ນິຍເມຕີ’ຕິ ວາເທ ‘ປຐມມຄ຺ຄສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ກໂຕ ນາມ ໂຫຕິ, ອຸປຣິ ຕໂຍ ມຄ຺ຄາ ນິຣຸປນິສ຺ສຍາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ’ຕິ ວຈນໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ‘ປຐມມຄ຺ໂຄ ນິຍເມຕີ’ຕິ ວາເທ ອຸປຣິ ຕິຓ຺ຓໍ ມຄ຺ຄານໍ ນິຣຕ຺ຖກຕາ ອາປຊ຺ຊຕິ. ‘ອຸປຣິ ຕໂຍ ມຄ຺ຄາ ນິຍເມນ຺ຕີ’ຕິ ວາເທ ‘ອຏ຺ຐມມຄ຺ເຄ ອນຸປ຺ປນ຺ເນເຍວ ອຸປຣິ ຕໂຍ ມຄ຺ຄາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ’ຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ. ‘ຕິຓ຺ຓໍ ມຄ຺ຄານໍ ວິປສ຺ສນາ ນິຍເມຕີ’ຕິ ວາໂທ ປນ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ສເຈ ຫິ ອຸປຣິ ຕິຓ຺ຓໍ ມຄ຺ຄານໍ ວິປສ຺ສນາ ພລວຕີ ໂຫຕິ, ເອກພີຊີ ນາມ ໂຫຕິ; ຕໂຕ ມນ຺ທຕຣາຍ ໂກລໍໂກໂລ; ຕໂຕ ມນ຺ທຕຣາຍ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣໂມຕິ.

ເອກຈ຺ໂຈ ຫິ ໂສຕາປນ຺ໂນ ວຏ຺ຏຊ຺ຌາສໂຍ ໂຫຕິ, ວຏ຺ຏາຠິຣໂຕ, ປຸນປ຺ປຸນໍ ວຏ຺ຏສ຺ມິໍເຍວ ວິຈຣຕິ ສນ຺ທິສ຺ສຕິ. ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ເສຏ຺ຐິ, ວິສາຂາ ອຸປາສິກາ, ຈູຬຣຖມຫາຣຖາ ເທວປຸຕ຺ຕາ, ອເນກວຓ຺ໂຓ ເທວປຸຕ຺ໂຕ, ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາ, ນາຄທຕ຺ໂຕ ເທວປຸຕ຺ໂຕຕິ ອິເມ ຫິ ເອຕ຺ຕກາ ຊນາ ວຏ຺ຏຊ຺ຌາສຍາ ວຏ຺ຏາຠິຣຕາ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຉ ເທວໂລເກ ໂສເຘຕ຺ວາ ອກນິຏ຺ເຐ ຐຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ອິເມ ອິຘ ນ ຄຫິຕາ. ນ ເກວລຎ຺ຈິເມ; ໂຍປິ ມນຸສ຺ເສສຸເຍວ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ສໍສຣິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕິ, ໂຍປິ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ເທເວສຸເຍວ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ອປຣາປຣໍ ສໍສຣິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕິ, ອິເມປິ ອິຘ ນ ຄຫິຕາ. ມິສ຺ສກຠວວເສເນວ ປເນຕ຺ຖ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມໂກລໍໂກລາ ມານຸສກຠວນິພ຺ພຕ຺ຕໂກເຍວ ຈ ເອກພີຊີ ຄຫິໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ເອເກໂກ ທຸກ຺ຂາປຏິປທາທິວເສນ ຈຕຸພ຺ພິຘຠາວໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ສທ຺ຘາຘຸເຣເນວ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂກລໍໂກລາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ເອກພີຊິໂນຕິ ທ຺ວາທສ ໂຫນ຺ຕິ. ສເຈ ປຎ຺ຎາຍ ສກ຺ກາ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕຸໍ, ‘ອຫໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ຘມ຺ມໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສ຺ສາມີ’ຕິ ເອວໍ ປຎ຺ຎໍ ຘຸຣໍ ກຕ຺ວາ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມາທິຠາວໍ ປຕ຺ຕາປິ ປຏິປທາວເສນ ທ຺ວາທເສວາຕິ ອິເມ ຈຕຸວີສຕິ ໂສຕາປນ຺ນາ ອິຫຏ຺ຐກນິຊ຺ຌານິກວເສເນວ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ກຖິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

໓໔. ສກທາຄາມິນິທ຺ເທເສ – ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ສກິໍ ອາຄຈ຺ຉຕີຕິ ສກທາຄາມີ. ສກິເທວາຕິ ເອກວາຣໍເຍວ. ອິມໍ ໂລກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ອິມິນາ ປຎ຺ຈສຸ ສກທາຄາມີສຸ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ເອໂກວ ຄຫິໂຕ. ເອກຈ຺ໂຈ ຫິ ອິຘ ສກທາຄາມິຜລໍ ປຕ຺ວາ ອິເຘວ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ, ເອກຈ຺ໂຈ ອິຘ ປຕ຺ວາ ເທວໂລເກ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ, ເອກຈ຺ໂຈ ເທວໂລເກ ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ, ເອກຈ຺ໂຈ ເທວໂລເກ ປຕ຺ວາ ອິຘູປປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ – ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ອິຘ ນ ຄຫິຕາ. ໂຍ ປນ ອິຘ ປຕ຺ວາ ເທວໂລເກ ຍາວຕາຍຸກໍ ວສິຕ຺ວາ ປຸນ ອິຘູປປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ – ອຍໍ ເອໂກວ ອິຘ ຄຫິໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເສສເມຕ຺ຖ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ ຕໍ ສພ຺ພໍ ເຫຏ຺ຐາ ຘມ຺ມສງ຺ຄຫຏ຺ຐກຖາຍໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລນິທ຺ເທເສ ວຸຕ຺ຕເມວ. ອິມສ຺ສ ປນ ສກທາຄາມິໂນ ເອກພີຊິນາ ສທ຺ຘິໍ ກິໍ ນານາກຣຓນ຺ຕິ? ເອກພີຊິສ຺ສ ເອກາວ ປຏິສນ຺ຘິ, ສກທາຄາມິສ຺ສ ທ຺ເວ ປຏິສນ຺ຘິໂຍ – ອິທໍ ເນສໍ ນານາກຣຓນ຺ຕິ.

໓໕. ອນາຄາມິນິທ຺ເທເສ – ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານນ຺ຕິ ໂອຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ກາມຘາຕຸ. ຍສ຺ສ ອິມານິ ປຎ຺ຈ ພນ຺ຘນານິ ອປ຺ປຫີນານິ ໂຫນ຺ຕິ, ໂສ ຠວຄ຺ເຄ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕປິ ຄິລິຕພຬິໂສ ມຈ຺ໂຉ ວິຍ ທີຆສຸຕ຺ຕເກນ ປາເທ ພທ຺ຘກາໂກ ວິຍ ເຕຫິ ພນ຺ຘເນຫິ ອາກຑ຺ຒິຍມາໂນ ກາມຘາຕຸຍໍເຍວ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ປຎ຺ຈ ພນ຺ຘນານິ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານີຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເຫຏ຺ຐາຠາຄິຍານິ ເຫຏ຺ຐາໂກຏ຺ຐາສິການີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣິກ຺ຂຍາຕິ ເຕສໍ ພນ຺ຘນານໍ ປຣິກ຺ຂເຍນ. ໂອປປາຕິໂກຕິ ອຸປປາຕໂຍນິໂກ. ອິມິນາສ຺ສ ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ປຣິນິພ຺ພາຍີຕິ ຕຕ຺ຖ ສຸທ຺ຘາວາສໂລເກ ປຣິນິພ຺ພາຍິຕາ. ອນາວຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ ຕສ຺ມາ ໂລກາຕິ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓວເສນ ຕສ຺ມາ ໂລກາ ອິຘ ອນາວຕ຺ຕນສຠາໂວ. ພຸທ຺ຘທສ຺ສນເຖຣທສ຺ສນຘມ຺ມສ຺ສວນານໍ ປນຕ຺ຖາຍສ຺ສ ອາຄມນໍ ອນິວາຣິຕໍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວໍວິໂຘ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ປຸນ ອນາຄມນໂຕ ອນາຄາມີ ນາມ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໓໖. ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍິນິທ຺ເທເສ – ອຸປປນ຺ນໍ ວາ ສມນນ຺ຕຣາຕິ ອຸປປນ຺ນສມນນ຺ຕຣາ ວາ ຫຸຕ຺ວາ. ອປ຺ປຕ຺ຕໍ ວາ ເວມຊ຺ຌໍ ອາຍຸປ຺ປມາຓນ຺ຕິ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ເວມຊ຺ຌໍ ອປ຺ປຕ຺ຕໍ ວາ ຫຸຕ຺ວາ ອຣິຍມຄ຺ຄໍ ສຎ຺ຊເນຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວາສທ຺ທວິກປ຺ປໂຕ ປນ ເວມຊ຺ຌໍ ປຕ຺ຕນ຺ຕິປິ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ຕໂຍ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍິໂນ ສິທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຸປຣິຏ຺ຐິມານໍ ສໍໂຍຊນານນ຺ຕິ ອຸປຣິ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອຸທ຺ຘມ຺ຠາຄິຍສໍໂຍຊນານໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ວາ ກິເລສານໍ. ປຫານາຍາຕິ ເອເຕສໍ ປຊຫນຕ຺ຖາຍ ມຄ຺ຄໍ ສຎ຺ຊເນຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາຍຸເວມຊ຺ຌສ຺ສ ອນ຺ຕຣາເຍວ ປຣິນິພ຺ພາຍນໂຕ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໓໗. ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍິນິທ຺ເທເສ – ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ເວມຊ຺ຌໍ ອາຍຸປ຺ປມາຓນ຺ຕິ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ເວມຊ຺ຌໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ. ອຸປຫຈ຺ຈ ວາ ກາລກິຣິຍນ຺ຕິ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ກາລກິຣິຍໍ. ອາຍຸກ຺ຂຍສ຺ສ ອາສນ຺ເນ ຐຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ອວິເຫສຸ ຕາວ ກປ຺ປສຫສ຺ສປ຺ປມາຓສ຺ສ ອາຍຸໂນ ປຎ຺ຈກປ຺ປສຕສງ຺ຂາຕໍ ເວມຊ຺ຌໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຉຏ຺ເຐ ວາ ກປ຺ປສເຕ ສຕ຺ຕມຏ຺ຐມນວມານໍ ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ທສເມເຍວ ວາ ກປ຺ປສເຕ ຐຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ກິເລສປຣິນິພ຺ພາເນນ ປຣິນິພ຺ພາຍນໂຕ ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໓໘. ອສງ຺ຂາຣສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍິນິທ຺ເທເສສຸ – ອສງ຺ຂາເຣນ ອປ຺ປທຸກ຺ເຂນ ອຘິມຕ຺ຕປໂຍຄໍ ອກຕ຺ວາວ ກິເລສປຣິນິພ຺ພາເນນ ປຣິນິພ຺ພານຘມ຺ໂມຕິ ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ. ສສງ຺ຂາເຣນ ທຸກ຺ເຂນ ກສິເຣນ ອຘິມຕ຺ຕປໂຍຄໍ ກຕ຺ວາວ ກິເລສປຣິນິພ຺ພາເນນ ປຣິນິພ຺ພາຍນຘມ຺ໂມຕິ ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ.

໔໐. ອຸທ຺ຘໍໂສຕນິທ຺ເທເສ – ອຸທ຺ຘໍ ວາຫິຠາເວນ ອຸທ຺ຘມສ຺ສ ຕຓ຺ຫາໂສຕໍ ວຏ຺ຏໂສຕໍ ວາຕິ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ. ອຸທ຺ຘໍ ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຏິລຠິຕພ຺ພໂຕ ອຸທ຺ຘມສ຺ສ ມຄ຺ຄໂສຕນ຺ຕິ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ. ອກນິຏ຺ຐໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອກນິຏ຺ຐຄາມີ. ອວິຫາ ຈຸໂຕ ອຕປ຺ປໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິອາທີສຸ ອວິເຫ ກປ຺ປສຫສ຺ສໍ ວສນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕຸໍ ອສກ຺ກຸຓິຕ຺ວາ ອຕປ຺ປໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕຕ຺ຣາປິ ທ຺ເວ ກປ຺ປສຫສ຺ສານິ ວສນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕຸໍ ອສກ຺ກຸຓິຕ຺ວາ ສຸທສ຺ສໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕຕ຺ຣາປິ ຈຕ຺ຕາຣິ ກປ຺ປສຫສ຺ສານິ ວສນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕຸໍ ອສກ຺ກຸຓິຕ຺ວາ ສຸທສ຺ສິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕຕ຺ຣາປິ ອຏ຺ຐ ກປ຺ປສຫສ຺ສານິ ວສນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕຸໍ ອສກ຺ກຸຓິຕ຺ວາ ອກນິຏ຺ຐໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕຕ຺ຖ ວສນ຺ໂຕ ອຣິຍມຄ຺ຄໍ ສຎ຺ຊເນຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອິເມສໍ ປນ ອນາຄາມີນໍ ປເຠທຊານນຕ຺ຖໍ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ອກນິຏ຺ຐຄາມີຈຕຸກ຺ກໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ອວິຫໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ເທວໂລເກ ໂສເຘຕ຺ວາ ອກນິຏ຺ຐໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ ອຍໍ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ອກນິຏ຺ຐຄາມີ ນາມ. ໂຍ ປນ ເຫຏ຺ຐາ ຕໂຍ ເທວໂລເກ ໂສເຘຕ຺ວາ ສຸທສ຺ສີເທວໂລເກ ຐຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ – ອຍໍ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ, ນ ອກນິຏ຺ຐຄາມີ ນາມ. ໂຍ ປນ ອິໂຕ ອກນິຏ຺ຐເມວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ, ອຍໍ ນ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ, ອກນິຏ຺ຐຄາມີ ນາມ. ໂຍ ປນ ເຫຏ຺ຐາ ຈຕູສຸ ເທວໂລເກສຸ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ, ອຍໍ ນ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ, ນ ອກນິຏ຺ຐຄາມີ ນາມາຕິ. ເອວເມເຕ ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສ ອນາຄາມິໂນ ໂຫນ຺ຕິ.

ກຖໍ? ອວິເຫ ຕາວ ຕໂຍ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍິໂນ, ເອໂກ ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີ, ເອໂກ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ເຕ ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍິໂນ ປຎ຺ຈ, ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍິໂນ ປຎ຺ຈາຕິ ທສ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຖາ ອຕປ຺ປາສຸທສ຺ສາສຸທສ຺ສີສູຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ທສກາ ຈຕ຺ຕາລີສໍ. ອກນິຏ຺ເຐ ປນ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ນຕ຺ຖິ. ຕໂຍ ປນ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍິໂນ, ເອໂກ ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີ. ເຕ ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍິໂນ ຈຕ຺ຕາໂຣ, ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍິໂນ ຈຕ຺ຕາໂຣຕິ ອຏ຺ຐ. ເອວໍ ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສໍ ໂຫນ຺ຕິ.

ເຕ ສພ຺ເພປິ ປປຏິໂກປມາຍ ທີປິຕາ – ທິວສໍ ສນ຺ຕຕ຺ຕານມ຺ປິ ຫິ ອາຣກຓ຺ຏກວິປ຺ຜລິກນຂຈ຺ເຉທນານໍ ອໂຍມຸເຂ ຫຎ຺ຎມາເນ ປປຏິກາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາວ ນິພ຺ພາຍຕິ – ເອວຣູໂປ ປຐໂມ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກສ຺ມາ? ອຸປ຺ປນ຺ນສມນນ຺ຕຣາວ ກິເລສປຣິນິພ຺ພາເນນ ປຣິນິພ຺ພາຍນໂຕ. ຕໂຕ ມຫນ຺ຕຕເຣ ອໂຍມຸເຂ ຫຎ຺ຎມາເນ ປປຏິກາ ອາກາສໍ ອຸລ຺ລງ຺ຆິຕ຺ວາ ນິພ຺ພາຍຕິ – ເອວຣູໂປ ທຸຕິໂຍ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ກສ຺ມາ? ເວມຊ຺ຌໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍນໂຕ. ຕໂຕ ມຫນ຺ຕຕເຣ ອໂຍມຸເຂ ຫຎ຺ຎມາເນ ປປຏິກາ ອາກາສໍ ອຸລ຺ລງ຺ຆິຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕມານາ ປຖວິຍໍ ອນຸປຫຈ຺ຈຕລາ ຫຸຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ – ເອວຣູໂປ ຕຕິໂຍ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ກສ຺ມາ? ເວມຊ຺ຌໍ ປຕ຺ວາ ອນຸປຫຈ຺ຈ ປຣິນິພ຺ພາຍນໂຕ. ຕໂຕ ມຫນ຺ຕຕເຣ ອໂຍມຸເຂ ຫຎ຺ຎມາເນ ປປຏິກາ ອາກາສໍ ອຸລ຺ລງ຺ຆິຕ຺ວາ ປຖວິຍໍ ປຕິຕ຺ວາ ອຸປຫຈ຺ຈຕລາ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພາຍຕິ – ເອວຣູໂປ ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກສ຺ມາ? ກາລກິຣິຍໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ອາຍຸຄຕິໍ ເຂເປຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍນໂຕ. ຕໂຕ ມຫນ຺ຕຕເຣ ອໂຍມຸເຂ ຫຎ຺ຎມາເນ ປປຏິກາ ປຣິຕ຺ເຕ ຕິຓກຏ຺ເຐ ປຕິຕ຺ວາ ຕໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ຕິຓກຏ຺ຐໍ ຌາເປຕ຺ວາ ນິພ຺ພາຍຕິ – ເອວຣູໂປ ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກສ຺ມາ? ອປ຺ປໂຍເຄນ ລຫຸສາຍ ຄຕິຍາ ປຣິນິພ຺ພາຍນໂຕ. ຕໂຕ ມຫນ຺ຕຕເຣ ອໂຍມຸເຂ ຫຎ຺ຎມາເນ ປປຏິກາ ວິປຸເລ ຕິຓກຏ຺ຐປຸຎ຺ເຊ ປຕິຕ຺ວາ ຕໍ ວິປຸລໍ ຕິຓກຏ຺ຐປຸຎ຺ຊໍ ຌາເປຕ຺ວາ ນິພ຺ພາຍຕິ – ເອວຣູໂປ ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກສ຺ມາ? ສປ຺ປໂຍເຄນ ອລຫຸສາຍ ຄຕິຍາ ປຣິນິພ຺ພາຍນໂຕ. ອປຣາ ມຫນ຺ເຕສຸ ຕິຓກຏ຺ຐປຸຎ຺ເຊສຸ ປຕຕິ, ຕຕ຺ຖ ມຫນ຺ເຕສຸ ຕິຓກຏ຺ຐປຸຎ຺ເຊສຸ ຌາຍມາເນສຸ ວີຕຈ຺ຈິຕງ຺ຄາໂຣ ວາ ຊາລາ ວາ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ກມ຺ມາຣສາລໍ ຌາເປຕ຺ວາ ຄາມນິຄມນຄຣຣຏ຺ຐໍ ຌາເປຕ຺ວາ ສມຸທ຺ທນ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ນິພ຺ພາຍຕິ – ເອວຣູໂປ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ອກນິຏ຺ຐຄາມີ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ກສ຺ມາ? ອເນກຠວພີຊວິປ຺ຜາຣໍ ຜຸສ຺ສ ຜຸສ຺ສ ພ຺ຍນ຺ຕີກຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍນໂຕ. ຍສ຺ມາ ປນ ອາຣກຓ຺ຏກາທິເຠທໍ ຂຸທ຺ທກມ຺ປິ ມຫນ຺ຕມ຺ປິ ອໂຍກປາລເມວ, ຕສ຺ມາ ສຸຕ຺ເຕ ສພ຺ພວາເຣສຸ ອໂຍກປາລນ຺ຕ຺ເວວ ວຸຕ຺ຕໍ (ອ. ນິ. ໗.໕໕). ຍຖາຫ –

‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ‘ໂນ ຈສ຺ສ, ໂນ ຈ ເມ ສິຍາ, ນ ຠວິສ຺ສຕິ, ນ ເມ ຠວິສ຺ສຕິ, ຍທຕ຺ຖິ ຍໍ ຠູຕໍ, ຕໍ ປຊຫາມີ’’’ຕິ ອຸເປກ຺ຂໍ ປຏິລຠຕິ. ໂສ ຠເວ ນ ຣຊ຺ຊຕິ, ສມ຺ຠເວ ນ ຣຊ຺ຊຕິ, ອຕ຺ຖຸຕ຺ຕຣິ ປທໍ ສນ຺ຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສຕິ. ຕຎ຺ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ປທໍ ນ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ສຈ຺ຉິກຕໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ນ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ມານານຸສໂຍ ປຫີໂນ ໂຫຕິ, ນ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ຠວຣາຄານຸສໂຍ ປຫີໂນ ໂຫຕິ, ນ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ ປຫີໂນ ໂຫຕິ. ໂສ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິວສໍ ສນ຺ຕຕ຺ເຕ ອໂຍກປາເລ ຫຎ຺ຎມາເນ ປປຏິກາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ນິພ຺ພາເຍຍ຺ຍ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ໂນ ຈສ຺ສ…ເປ… ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ.

‘‘ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ໂນ ຈສ຺ສ…ເປ… ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິວສໍ ສນ຺ຕຕ຺ເຕ ອໂຍກປາເລ ຫຎ຺ຎມາເນ ປປຏິກາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ນິພ຺ພາເຍຍ຺ຍ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ໂນ ຈສ຺ສ…ເປ… ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ.

‘‘ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ໂນ ຈສ຺ສ…ເປ… ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິວສໍ ສນ຺ຕຕ຺ເຕ ອໂຍກປາເລ ຫຎ຺ຎມາເນ ປປຏິກາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ອນຸປຫຈ຺ຈ ຕລໍ ນິພ຺ພາເຍຍ຺ຍ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ໂນ ຈສ຺ສ…ເປ… ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ.

‘‘ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ໂນ ຈສ຺ສ…ເປ… ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິວສໍ ສນ຺ຕຕ຺ເຕ ອໂຍກປາເລ ຫຎ຺ຎມາເນ ປປຏິກາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ອຸປຫຈ຺ຈ ຕລໍ ນິພ຺ພາເຍຍ຺ຍ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ໂນ ຈສ຺ສ…ເປ… ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ.

‘‘ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ໂນ ຈສ຺ສ…ເປ… ປຣິກ຺ຂຍາ ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິວສໍ ສນ຺ຕຕ຺ເຕ ອໂຍກປາເລ ຫຎ຺ຎມາເນ ປປຏິກາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ປຣິຕ຺ເຕ ຕິຓປຸຎ຺ເຊ ວາ ກຏ຺ຐປຸຎ຺ເຊ ວາ ນິປເຕຍ຺ຍ, ສາ ຕຕ຺ຖ ອຄ຺ຄິມ຺ປິ ຊເນຍ຺ຍ, ຘູມມ຺ປິ ຊເນຍ຺ຍ, ອຄ຺ຄິມ຺ປິ ຊເນຕ຺ວາ ຘູມມ຺ປິ ຊເນຕ຺ວາ ຕເມວ ປຣິຕ຺ຕໍ ຕິຓປຸຎ຺ຊໍ ວາ ກຏ຺ຐປຸຎ຺ຊໍ ວາ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ອນາຫາຣາ ນິພ຺ພາເຍຍ຺ຍ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ໂນ ຈສ຺ສ…ເປ… ປຣິກ຺ຂຍາ ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ.

‘‘ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ໂນ ຈສ຺ສ…ເປ… ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິວສໍ ສນ຺ຕຕ຺ເຕ ອໂຍກປາເລ ຫຎ຺ຎມາເນ ປປຏິກາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ວິປຸເລ ຕິຓປຸຎ຺ເຊ ວາ ກຏ຺ຐປຸຎ຺ເຊ ວາ ນິປເຕຍ຺ຍ, ສາ ຕຕ຺ຖ ອຄ຺ຄິມ຺ປິ ຊເນຍ຺ຍ…ເປ… ຕເມວ ວິປຸລໍ ຕິຓປຸຎ຺ຊໍ ວາ ກຏ຺ຐປຸຎ຺ຊໍ ວາ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ອນາຫາຣາ ນິພ຺ພາເຍຍ຺ຍ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ໂນ ຈສ຺ສ…ເປ… ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ.

‘‘ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ໂນ ຈສ຺ສ…ເປ… ປຣິກ຺ຂຍາ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ໂຫຕິ ອກນິຏ຺ຐຄາມີ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິວສໍ ສນ຺ຕຕ຺ເຕ ອໂຍກປາເລ ຫຎ຺ຎມາເນ ປປຏິກາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ມຫນ຺ເຕ ຕິຓປຸຎ຺ເຊ ວາ ກຏ຺ຐປຸຎ຺ເຊ ວາ ນິປເຕຍ຺ຍ, ສາ ຕຕ຺ຖ ອຄ຺ຄິມ຺ປິ ຊເນຍ຺ຍ…ເປ… ຕເມວ ມຫນ຺ຕໍ ຕິຓປຸຎ຺ຊໍ ວາ ກຏ຺ຐປຸຎ຺ຊໍ ວາ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉມ຺ປິ ທເຫຍ຺ຍ, ທາຍມ຺ປິ ທເຫຍ຺ຍ, ຄຈ຺ຉມ຺ປິ ທຫິຕ຺ວາ ທາຍມ຺ປິ ທຫິຕ຺ວາ ຫຣິຕນ຺ຕໍ ວາ ປຖນ຺ຕໍ ວາ ເສລນ຺ຕໍ ວາ ອຸທກນ຺ຕໍ ວາ ຣມຓີຍໍ ວາ ຠູມິຠາຄໍ ອາຄມ຺ມ ອນາຫາຣາ ນິພ຺ພາເຍຍ຺ຍ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ໂນ ຈສ຺ສ…ເປ… ປຣິກ຺ຂຍາ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ໂຫຕິ ອກນິຏ຺ຐຄາມີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໗.໕໕).

໔໑-໔໔. ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປຏິປນ຺ນາທິນິທ຺ເທສາ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາວ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຣຫາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ທ຺ວາທສ ອຣຫນ຺ໂຕ ເວທິຕພ຺ພາ. ກຖໍ? ຕໂຍ ຫິ ວິໂມກ຺ຂາ – ສຸຎ຺ຎໂຕ, ອນິມິຕ຺ໂຕ, ອປ຺ປຓິຫິໂຕຕິ. ຕຕ຺ຖ ສຸຎ຺ຎຕວິໂມກ຺ເຂນ ວິມຸຕ຺ຕຂີຓາສໂວ ປຏິປທາວເສນ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ ໂຫຕິ; ຕຖາ ອນິມິຕ຺ຕອປ຺ປຓິຫິຕວິໂມກ຺ເຂຫີຕິ – ເອວໍ ທ຺ວາທສ ອຣຫນ຺ໂຕ ເວທິຕພ຺ພາ. ອິຕິ ອິເມ ທ຺ວາທສ ອຣຫນ຺ໂຕ ວິຍ ທ຺ວາທເສວ ສກທາຄາມິໂນ, ຈຕຸວີສຕິ ໂສຕາປນ຺ນາ, ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສ ອນາຄາມິໂນຕິ ເອຕ຺ຕກາ ປຸຄ຺ຄລາ ອິໂຕ ມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ພຫິທ຺ຘາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອິມສ຺ມິຎ຺ເຎວ ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ຘສາສເນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ.

ເອກກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

໒. ທຸກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໔໕. ທຸກນິທ຺ເທເສ ໂກຘໂນຕິ ກຸຊ຺ຌນສີໂລ ມຫາໂກໂຘ. ເອວໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາປິ ຘມ຺ເມນ ປຸຄ຺ຄລໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ໂກໂຘຕິອາທິມາຫ. ອຸປນາຫີນິທ຺ເທສາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ໂກໂຘ ກຸຊ຺ຌນາຕິອາທີນິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາເນວ. ຕຖາ ອຸປນາຫີນິທ຺ເທສາທີສຸ ປຸພ຺ພກາລໍ ໂກໂຘຕິອາທີນິ. ອຍໍ ໂກໂຘ ອປ຺ປຫີໂນຕິ ອຍໍ ເອຕ຺ຕໂກ ໂກໂຘ ວິກ຺ຂມ຺ຠນປ຺ປຫາເນນ ວາ ຕທງ຺ຄປ຺ປຫາເນນ ວາ ສມຸຈ຺ເຉທປ຺ປຫາເນນ ວາ ອປ຺ປຫີໂນ. ປຣໂຕ ອຸປນາຫາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໕໓. ອຫິຣິກນິທ຺ເທສາທີສຸ – ອິມິນາ ອຫິຣິເກນາຕິ ອິມິນາ ເອວໍປກາເຣນ ອຫິຣິກຘມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ອິມິນາ ອໂນຕ຺ຕປ຺ເປນາຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໖໓. ອຊ຺ຌຕ຺ຕສໍໂຍຊໂນຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພນ຺ຘໂນ. ພຫິທ຺ຘາສໍໂຍຊໂນຕິ ພຫິທ຺ຘາພນ຺ຘໂນ. ເຕ ອຸໂຠປິ ວຈ຺ຉກສາລູປມາຍ ທີເປຕພ຺ພາ. ວຈ຺ຉກສາລາຍ ຫິ ອນ຺ໂຕ ພທ຺ໂຘ ອນ຺ໂຕເຍວ ສຍິຕວຈ຺ຉໂກ ວິຍ ອິຘຏ຺ຐກໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິໂນ. ເຕສຎ຺ຫິ ພນ຺ຘນມ຺ປິ ອິເຘວ, ສຍມ຺ປິ ອິເຘວ. ອນ຺ໂຕ ພທ຺ໂຘ ປນ ພຫິ ສຍິຕວຈ຺ຉໂກ ວິຍ ຣູປາຣູປຠເວ ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິໂນ. ເຕສຎ຺ຫິ ພນ຺ຘນເມວ ອິຘ, ສຍໍ ປນ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ຐິຕາ. ພຫິ ພທ຺ໂຘ ພຫິ ສຍິຕວຈ຺ຉໂກ ວິຍ ຣູປາຣູປຠເວ ອນາຄາມີ. ຕສ຺ສ ຫິ ພນ຺ຘນມ຺ປິ ພຫິທ຺ຘາ, ສຍມ຺ປິ ພຫິທ຺ຘາວ. ພຫິ ພທ຺ໂຘ ປນ ອນ຺ໂຕສຍິຕວຈ຺ຉໂກ ວິຍ ອິຘຏ຺ຐກອນາຄາມີ. ຕສ຺ສ ຫິ ພນ຺ຘນໍ ຣູປາຣູປຠເວສຸ, ສຍໍ ປນ ອິຘ ຐິໂຕ.

໖໕. ອກ຺ໂກຘນນິທ຺ເທສາທີສຸ – ປຫີໂນຕິ ວິກ຺ຂມ຺ຠນປ຺ປຫາເນນ ວາ, ຕທງ຺ຄປ຺ປຫາເນນ ວາ, ສມຸຈ຺ເຉທປ຺ປຫາເນນ ວາ ປຫີໂນ.

໘໓. ທຸລ຺ລຠນິທ຺ເທເສ – ທຸລ຺ລຠາຕິ ນ ສຸລຠາ. ປຸພ຺ພກາຣີຕິ ປຐມເມວ ກາຣໂກ. ກຕເວທີຕິ ກຕໍ ເວເທຕິ, ວິທິຕໍ ປາກຏໍ ກໂຣຕິ. ເຕ ອຄາຣິຍານຄາຣິເຍຫິ ທີເປຕພ຺ພາ. ອຄາຣິເຍສຸ ຫິ ມາຕາປິຕໂຣ ປຸພ຺ພກາຣິໂນ ນາມ. ປຸຕ຺ຕຘີຕໂຣ ປນ ມາຕາປິຕໂຣ ປຏິຊຄ຺ຄນ຺ຕາ ອຠິວາທນາທີນິ ເຕສໍ ກຸຣຸມານາ ກຕເວທິໂນ ນາມ. ອນຄາຣິເຍສຸ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍາ ປຸພ຺ພກາຣິໂນ ນາມ. ອນ຺ເຕວາສິກສທ຺ຘິວິຫາຣິກາ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາເຍ ປຏິຊຄ຺ຄນ຺ຕາ ອຠິວາທນາທີນິ ເຕສໍ ກຸຣຸມານາ ກຕເວທິໂນ ນາມ. ເຕສໍ ອາວິຠາວຕ຺ຖາຍ ອຸປຊ຺ຌາຍໂປສກໂສຓຕ຺ເຖຣາທີນໍ ວຕ຺ຖູນິ ກເຖຕພ຺ພານິ.

ອປໂຣ ນໂຍ – ປເຣນ ອກເຕເຍວ ອຸປກາເຣ ອຕ຺ຕນິ ກຕໍ ອຸປກາຣໍ ອນເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ກາຣໂກ ປຸພ຺ພກາຣີ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມາຕາປິຕໂຣ ເຈວ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍາ ຈ. ໂສ ທຸລ຺ລໂຠ; ສຕ຺ຕານໍ ຕຓ຺ຫາຠິຠູຕຕ຺ຕາ. ປເຣນ ກຕສ຺ສ ອຸປກາຣສ຺ສ ອນຸຣູປປ຺ປວຕ຺ຕິໍ ອຕ຺ຕນິ ກຕໍ ອຸປກາຣໍ ອຸປກາຣໂຕ ຊານນ຺ໂຕ, ເວທິຍນ຺ໂຕ, ກຕຎ຺ຎຸກຕເວທີ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ມາຕາປິຕຸອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາເຍສຸ ສມ຺ມາ ປຏິປນ຺ໂນ. ໂສປິ ທຸລ຺ລໂຠ; ສຕ຺ຕານໍ ອວິຊ຺ຊາຠິຠູຕຕ຺ຕາ.

ອປິຈ – ອກາຣຓວຈ຺ຉໂລ ປຸພ຺ພກາຣີ, ສກາຣຓວຈ຺ຉໂລ ກຕຎ຺ຎຸກຕເວທີ. ‘ກຣິສ຺ສຕິ ເມ’ຕິ ເອວມາທິກາຣຓນິຣເປກ຺ຂກິຣິໂຍ ປຸພ຺ພກາຣີ. ‘ກຣິສ຺ສຕິ ເມ’ຕິ ເອວມາທິກາຣຓສາເປກ຺ຂກິຣິໂຍ ກຕຎ຺ຎຸກຕເວທີ. ຕໂມໂຊຕິປຣາຍໂຓ ປຸພ຺ພກາຣີ, ໂຊຕິໂຊຕິປຣາຍໂຓ ກຕຎ຺ຎຸກຕເວທີ. ເທເສຕາ ປຸພ຺ພກາຣີ, ປຏິປຊ຺ຊິຕາ ກຕຎ຺ຎຸກຕເວທີ. ສເທວເກ ໂລເກ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ປຸພ຺ພກາຣີ, ອຣິຍສາວໂກ ກຕຎ຺ຎຸກຕເວທີຕິ. ທຸກນິປາຕຏ຺ຐກຖາຍໍ (ອ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໒.໑໒໐) ປນ – ‘‘‘ປຸພ຺ພກາຣີ’ຕິ ປຐມໍ ອຸປກາຣສ຺ສ ກາຣໂກ, ‘ກຕຎ຺ຎຸກຕເວທີ’ຕິ ເຕນ ກຕໍ ຎຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ກາຣໂກ. ເຕສຸ ປຸພ຺ພກາຣີ ອິຓໍ ເທມີຕິ ສຎ຺ຎໍ ກໂຣຕິ, ປຈ຺ຉາກາຣໂກ ‘ອິຓໍ ຊີຣາເປມີ’ຕິ ສຎ຺ຎໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຕກເມວ ວຸຕ຺ຕໍ.

໘໔. ທຸຕ຺ຕປ຺ປຍນິທ຺ເທເສ – ທຸຕ຺ຕປ຺ປຍາຕິ ອຕປ຺ປຍາ, ນ ສກ຺ກາ ເກນຈິ ຕປ຺ເປຕຸໍ. ໂຍ ຫິ ອຸປຏ຺ຐາກກຸລໍ ວາ ຎາຕິກຸລໍ ວາ ນິສ຺ສາຍ ວສມາໂນ ຈີວເຣ ຊິຓ຺ເຓ ເຕຫິ ທິນ຺ນໍ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປຕິ, ນ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ. ປຸນປ຺ປຸນໍ ທິນ຺ນມ຺ປິ ຄເຫຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິປເຕວ. ໂຍ ຈ ເຕເນວ ນເຍນ ລທ຺ຘໍ ລທ຺ຘໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ ປຣສ຺ສ ເທຕິ. ປຸນປ຺ປຸນໍ ລທ຺ຘມ຺ປິ ຕເຖວ ກໂຣຕິ. ອິເມ ທ຺ເວ ປຸຄ຺ຄລາ ສກເຏຫິປິ ປຈ຺ຈເຍ ອຸປເນນ຺ເຕນ ຕປ຺ເປຕຸໍ ນ ສກ຺ກາຕິ ທຸຕ຺ຕປ຺ປຍາ ນາມ.

໘໕. ສຸຕປ຺ປຍນິທ຺ເທເສ – ນ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອກຕ຺ວາ ປຣສ຺ສ ນ ເທຕິ. ອຕິເຣເກ ປນ ສຕິ ນ ນິກ຺ຂິປຕິ ປຣສ຺ສ ເທຕິ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ອຸປຏ຺ຐາກກຸລາ ວາ ຎາຕິກຸລາ ວາ ຊິຓ຺ຓຈີວໂຣ ສາຏກໍ ລຠິຕ຺ວາ ຈີວຣໍ ກຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ນ ນິກ຺ຂິປຕິ; ອຄ຺ຄຬໍ ທຕ຺ວາ ປາຣຸປນ຺ໂຕປິ ປຸນ ທິຍ຺ຍມາເນ ສຫສາ ນ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ໂຍ ຈ ລທ຺ຘໍ ລທ຺ຘໍ ອຕ຺ຕນາ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ປເຣສໍ ນ ເທຕິ. ອິເມ ທ຺ເວປິ ສຸເຂນ ສກ຺ກາ ຕປ຺ເປຕຸນ຺ຕິ ສຸຕປ຺ປຍາ ນາມາຕິ.

໘໖. ອາສວາຕິ ກິເລສາ. ນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍິຕພ຺ພໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍຕີຕິ ນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍິຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍຕິ. ສູກຣມໍສໍ ລຠິຕ຺ວາ ອຈ຺ຉມໍສນ຺ຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍຕິ, ມິຄມໍສໍ, ລຠິຕ຺ວາ ທີປິມໍສນ຺ຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍຕິ. ກາເລ ສນ຺ເຕເຍວ ‘ກາໂລ ນຕ຺ຖີ’ຕິ, ອປ຺ປວາເຣຕ຺ວາວ ‘ປວາຣິໂຕສ຺ມີ’ຕິ, ປຕ຺ເຕ ຣຊສ຺ມິໍ ອປຕິເຕເຍວ ‘ປຕິຕ’ນ຺ຕິ, ອຕ຺ຕານໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ມຈ຺ຉມໍເສ ອກເຕເຍວ ‘ມໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ກຕ’ນ຺ຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍຕິ. ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍິຕພ຺ພໍ ນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍຕີຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍິຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍຕິ. ອຈ຺ຉມໍສໍ ລຠິຕ຺ວາ ສູກຣມໍສນ຺ຕິ ນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍຕິ…ເປ… ອຕ຺ຕານໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ມຈ຺ຉມໍເສ ກເຕ ‘ມໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ກຕ’ນ຺ຕິ ນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍຕິ. ອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ – ‘‘‘ນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ ສງ຺ຆໂຠຄສ຺ສ ອປຏ຺ຐປນໍ ອວິຈາຣຓໍ ນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍິຕພ຺ພໍ ນາມ, ຕໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍຕິ. ‘ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ ຕສ຺ເສວ ປຏ຺ຐປນໍ ວິຈາຣຓໍ, ຕໍ ນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຕກເມວ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິເມສນ຺ຕິ ອິເມສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ສຸຠູມິຍໍ ຕິຓລຕາທີນິ ວິຍ ຣຕ຺ຕິມ຺ປິ ທິວາປິ ອາສວາ ວຑ຺ຒນ຺ຕິເຍວ. ສຸກ຺ກປກ຺ເຂ ກປ຺ປິຍມໍສໍ ລຠິຕ຺ວາ ກປ຺ປິຍມໍສນ຺ຕ຺ເວວ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍິຕພ຺ພໍ ນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍຕິ ນາມາຕິ ອິມິນາ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໘໘. ຫີນາຘິມຸຕ຺ໂຕຕິ ຫີນຊ຺ຌາສໂຍ. ທຸສ຺ສີໂລຕິ ນິສ຺ສີໂລ. ປາປຘມ຺ໂມຕິ ລາມກຘມ຺ໂມ.

໘໙. ປຓີຕາຘິມຸຕ຺ໂຕຕິ ປຓີຕຊ຺ຌາສໂຍ. ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມຕິ ຠທ຺ທກຘມ຺ໂມ, ສຸຈິຘມ຺ໂມ, ສຸນ຺ທຣຘມ຺ໂມ.

໙໐. ຕິຕ຺ໂຕຕິ ສຸຫິໂຕ ປຣິໂຍສິໂຕ. ຕປ຺ເປຕາຕິ ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ຕິຕ຺ຕິກໂຣ. ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ຘາ ເຍ ຈ ຕຖາຄຕສາວກາຕິ ເອຕ຺ຖ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ນວຫິ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ເມຫິ ສຍໍ ຕິຕ຺ຕາ ປຣິປຸຓ຺ຓາ. ອຎ຺ເຎ ປນ ຕປ຺ເປຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ເຕສຎ຺ຫິ ຘມ຺ມກຖາຍ ອຠິສມໂຍ ນ ໂຫຕິ. ສາວການໍ ປນ ຘມ຺ມກຖາຍ ອປຣິມາຓານມ຺ປິ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ອຠິສມໂຍ ໂຫຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ຍສ຺ມາ ປນ ເຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕາ ນ ອຕ຺ຕໂນ ວຈນໍ ກຕ຺ວາ ກເຖນ຺ຕິ, ພຸທ຺ຘານໍ ວຈນໍ ກຕ຺ວາ ກເຖນ຺ຕິ. ໂສຕຸໍ ນິສິນ຺ນປຣິສາປິ ‘ອຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ນ ອຕ຺ຕນາ ປຏິວິທ຺ຘຘມ຺ມໍ ກເຖຕິ, ພຸທ຺ເຘຫິ ປຏິວິທ຺ຘຘມ຺ມໍ ກເຖຕີ’ຕິ ຈິຕ຺ຕີກາຣໍ ກໂຣຕິ. ອິຕິ ໂສ ຈິຕ຺ຕີກາໂຣ ພຸທ຺ຘານໍເຍວ ໂຫຕິ. ເອວໍ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘວ ຕປ຺ເປຕາ ນາມ. ຍຖາ ຫິ ‘ອສຸກສ຺ສ ນາມ ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ເທຖາ’ຕິ ຣຎ຺ຎາ ອາຓຕ຺ຕາ ກິຎ຺ຈາປິ ອາເນຕ຺ວາ ເທນ຺ຕິ, ອຖ ໂຂ ຣາຊາວ ຕຕ຺ຖ ທາຍໂກ. ເຍຫິປິ ລທ຺ຘໍ ໂຫຕິ, ເຕ ‘ຣຎ຺ຎາ ອມ຺ຫາກໍ ຐານນ຺ຕຣໍ ທິນ຺ນໍ, ອິສ຺ສຣິຍວິຠໂວ ທິນ຺ໂນ’ຕ຺ເວວ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ນ ຣາຊປຸຣິເສຫີຕິ. ເອວໍສມ຺ປທມິທໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ທຸກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

໓. ຕິກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໙໑. ຕິກນິທ຺ເທເສ – ທຸສ຺ສີໂລຕິ ນິສ຺ສີໂລ. ປາປຘມ຺ໂມຕິ ລາມກຘມ຺ໂມ. ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ວາ ທຸສ຺ສີໂລ, ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິຍາ ປາປຘມ຺ໂມ. ກາຍວຈີສໍວຣເຠເທນ ທຸສ຺ສີໂລ, ເສສສໍວຣເຠເທນ ປາປຘມ຺ໂມ. ອສຸທ຺ຘປໂຍຄຕາຍ ທຸສ຺ສີໂລ, ອສຸທ຺ຘາສຍຕາຍ ປາປຘມ຺ໂມ. ກຸສລສີລວິຣເຫນ ທຸສ຺ສີໂລ; ອກຸສລສີລສມນ຺ນາຄເມນ ປາປຘມ຺ໂມ. ອສຸຈີຕິ ອສຸຈີຫິ ກາຍກມ຺ມາທີຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ສງ຺ກສ຺ສຣສມາຈາໂຣຕິ ສງ຺ກາຍ ປເຣຫິ ສຣິຕພ຺ພສມາຈາໂຣ. ກິຎ຺ຈິເທວ ອສາຣຸປ຺ປໍ ທິສ຺ວາ ‘ອິທໍ ອິມິນາ ກຕໍ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ ເອວໍ ປເຣຫິ ອາສງ຺ກນີຍສມາຈາໂຣ, ອຕ຺ຕໂນເຍວ ວາ ສງ຺ກາຍ ສຣິຕພ຺ພສມາຈາໂຣ – ສາສງ຺ກສມາຈາໂຣຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ສ ຫິ ທິວາຏ຺ຐານາທີສຸ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ກິຎ຺ຈິເທວ ມນ຺ຕຍນ຺ເຕ ຠິກ຺ຂູ ທິສ຺ວາ ‘ອິເມ ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ມນ຺ເຕນ຺ຕິ, ກຈ຺ຈິ ນຸ ໂຂ ມຍາ ກຕກມ຺ມໍ ຊານິຕ຺ວາ ມນ຺ເຕນ຺ຕີ’ຕິ ເອວໍ ສາສງ຺ກສມາຈາໂຣ ໂຫຕິ.

ປຏິຈ຺ຉນ຺ນກມ຺ມນ຺ໂຕຕິ ປຏິຈ຺ຉາເທຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕເກນ ປາປກມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ອສ຺ສມໂຓ ສມຓປຏິຎ຺ໂຎຕິ ອສ຺ສມໂຓ ຫຸຕ຺ວາວ ສມຓປຕິຣູປກຕາຍ ‘ສມໂຓ ອຫ’ນ຺ຕິ ເອວໍ ປຏິຎ຺ໂຎ. ອພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິປຏິຎ຺ໂຎຕິ ອຎ຺ເຎ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໂນ ສຸນິວຕ຺ເຖ ສຸປາຣຸເຕ ສຸມ຺ຠກປຕ຺ຕຘເຣ ຄາມນິຄມຊນປທຣາຊຘານີສຸ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ສຍມ຺ປິ ຕາທິເສນ ອາກາເຣນ ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊນໂຕ ‘ອຫໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ’ຕິ ປຏິຎ຺ຎໍ ເທນ຺ໂຕ ວິຍ ໂຫຕິ. ‘ອຫໍ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຸໂປສຖຄ຺ຄາທີນິ ປວິສນ຺ໂຕ ປນ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິປຏິຎ຺ໂຎ ໂຫຕິເຍວ, ຕຖາ ສງ຺ຆິກໍ ລາຠໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ. ອນ຺ໂຕປູຕີຕິ ປູຕິນາ ກມ຺ເມນ ອນ຺ໂຕ ອນຸປວິຏ຺ໂຐ, ນິຄ຺ຄຸຓຕາຍ ວາ ຄຸຓສາຣວິຣຫິຕຕ຺ຕາ ອນ຺ໂຕປູຕິ. ອວສ຺ສຸໂຕຕິ ຣາຄາທີຫິ ຕິນ຺ໂຕ. ກສມ຺ພຸຊາໂຕຕິ ສຎ຺ຊາຕຣາຄາທິກຈວໂຣ. ອຖ ວາ ກສມ຺ພຸ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕິນ຺ຕກຸຓປຄຕໍ ກສຏອຸທກໍ. ອິມສ຺ມິຎ຺ຈ ສາສເນ ທຸສ຺ສີໂລ ນາມ ຊິຄຸຈ຺ຉນີຍຕ຺ຕາ ຕິນ຺ຕກຸຓປກສຏອຸທກສທິໂສ. ຕສ຺ມາ ກສມ຺ພຸ ວິຍ ຊາໂຕຕິ ກສມ຺ພຸຊາໂຕ.

ຕສ຺ສ ນ ເອວໍ ໂຫຕີຕິ ກສ຺ມາ ນ ໂຫຕິ? ຍຕ຺ຖ ປຕິຏ຺ຐິເຕນ ສກ຺ກາ ຠເວຍ຺ຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ລທ຺ຘຸໍ, ຕສ຺ສາ ປຕິຏ຺ຐາຍ ຠິນ຺ນຕ຺ຕາ. ຍຖາ ຫິ ຈຓ຺ຑາລກຸມາຣກສ຺ສ ‘ອສຸໂກ ນາມ ຂຕ຺ຕິຍກຸມາໂຣ ຣຊ຺ເຊ ອຠິສິຕ຺ໂຕ’ຕິ ສຸຕ຺ວາປິ, ຍສ຺ມິໍ ກຸເລ ປຈ຺ຈາຊາຕາ ອຠິເສກໍ ປາປຸຓນ຺ຕິ, ຕສ຺ມິໍ ກຸເລ ອປຈ຺ຈາຊາຕຕ຺ຕາ ນ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ກຸທາສ຺ສຸ ນາມາຫມ຺ປິ ໂສ ຂຕ຺ຕິຍກຸມາໂຣ ວິຍ ອຠິເສກໍ ປາປຸເຓຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ; ເອວເມວ ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ‘ອສຸໂກ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ’ຕິ ສຸຕ຺ວາປິ, ຍສ຺ມິໍ ສີເລ ປຕິຏ຺ຐິເຕນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ສ ອຠາວໂຕ ‘ກຸທາສ຺ສຸ ນາມາຫມ຺ປິ ໂສ ສີລວາ ວິຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸເຓຍ’ນ຺ຕິ ນ ເອວໍ ໂຫຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຣຫຕ຺ຕາສາຍ ອຠາວາ ນິຣາໂສຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໙໒. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕີຕິ ກສ຺ມາ ໂຫຕິ? ຍສ຺ມິໍ ປຕິຏ຺ຐິເຕນ ສກ຺ກາ ຠເວຍ຺ຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິຕຸໍ, ຕສ຺ສາ ປຕິຏ຺ຐາຍ ຖິຣຕ຺ຕາ. ຍຖາ ຫິ ສຸຊາຕສ຺ສ ຂຕ຺ຕິຍກຸມາຣສ຺ສ ‘ອສຸໂກ ນາມ ຂຕ຺ຕິຍກຸມາໂຣ ຣຊ຺ເຊ ອຠິສິຕ຺ໂຕ’ຕິ ສຸຕ຺ວາວ ຍສ຺ມິໍ ກຸເລ ປຈ຺ຈາຊາຕາ ອຠິເສກໍ ປາປຸຓນ຺ຕິ, ຕສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈາຊາຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ກຸທາສ຺ສຸ ນາມາຫມ຺ປິ, ໂສ ກຸມາໂຣ ວິຍ ອຠິເສກໍ ປາປຸເຓຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ ເອວເມວ ສີລວໂຕ ‘ອສຸໂກ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ’ຕິ ສຸຕ຺ວາວ ຍສ຺ມິໍ ສີເລ ປຕິຏ຺ຐິເຕນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ສາ ປຕິຏ຺ຐາຍ ຖິຣຕ຺ຕາ – ‘ກຸທາສ຺ສຸ ນາມາຫມ຺ປິ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ວິຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸເຓຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ ເອວໍ ໂຫຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາສໍໂສ ນາມ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂສ ຫິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ອາສໍສຕິ ປຕ຺ເຖຕີຕິ ອາສໍໂສ.

໙໓. ຍາ ຫິສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ອວິມຸຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ຍາ ຕສ຺ສ ຂີຓາສວສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ອຣຫຕ຺ຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ອວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ວິມຸຕ຺ຕາສາ ອໂຫສິ, ສາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ, ຕສ຺ມາ ນ ເອວໍ ໂຫຕິ. ຍຖາ ຫິ ອຠິສິຕ຺ຕສ຺ສ ຂຕ຺ຕິຍສ຺ສ ‘ອສຸໂກ ນາມ ຂຕ຺ຕິຍກຸມາໂຣ ຣຊ຺ເຊ ອຠິສິຕ຺ໂຕ’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ເອກສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຣຊ຺ຊາຠິເສການໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕານໍ ອຠາວາ ນ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘‘ກຸທາສ຺ສຸ ນາມາຫມ຺ປິ ໂສ ກຸມາໂຣ ວິຍ ອຠິເສກໍ ປາປຸເຓຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ; ເອວເມວ ຂີຓາສວສ຺ສ ‘ອສຸໂກ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ’ຕິ ສຸຕ຺ວາ, ທ຺ວິນ຺ນໍ ອຣຫຕ຺ຕານໍ ອຠາວາ – ‘ກຸທາສ຺ສຸ ນາມາຫມ຺ປິ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ວິຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸເຓຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ ນ ເອວໍ ໂຫຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຣຫຕ຺ຕາສາຍ ວິຄຕຕ຺ຕາ ວິຄຕາໂສຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໙໔. ຄິລານູປມນິທ຺ເທເສ – ຍາຍ ອຸປມາຍ ເຕ ຄິລານູປມາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຕໍ ຕາວ ອຸປມໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ຕໂຍ ຄິລານາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສປ຺ປາຍານີຕິ ຫິຕານິ ວຸທ຺ຘິກຣານິ. ປຕິຣູປນ຺ຕິ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ. ເນວ ວຸຏ຺ຐາຕິ ຕມ຺ຫາ ອາພາຘາຕິ ອິມິນາ ອເຕກິຈ຺ເຉນ ວາຕາປມາຣາທິນາ ໂຣເຄນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ນິຏ຺ຐປ຺ປຕ຺ໂຕ ຄິລາໂນ ກຖິໂຕ. ວຸຏ຺ຐາຕິ ຕມ຺ຫາ ອາພາຘາຕິ ອິມິນາ ຂິປິຕກຈ຺ຉຸຕິຓປຸປ຺ຜກຊຣາທິປ຺ປເຠໂທ ອປ຺ປມຕ຺ຕກາພາໂຘ ກຖິໂຕ.

ລຠນ຺ໂຕ ສປ຺ປາຍານິ ໂຠຊນານິ ໂນ ອລຠນ຺ໂຕຕິ ອິມິນາ ປນ ເຍສໍ ປຏິຊຄ຺ຄເນນ ຜາສຸກໍ ໂຫຕິ, ສພ຺ເພປິ ເຕ ອາພາຘາ ກຖິຕາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປຕິຣູໂປ ອຸປຏ຺ຐາໂກ ນາມ ຄິລານຸປຏ຺ຐາກອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ປຓ຺ຑິໂຕ ທກ຺ໂຂ ອນລໂສ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຄິລານຸປຏ຺ຐາໂກ ອນຸຎ຺ຎາໂຕຕິ ‘ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ທາຕພ຺ໂພ’ຕິ ອນຸຎ຺ຎາໂຕ. ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ຄິລາເນ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ຍາເປຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ເຕ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ‘ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸ ຈ ສາມເຓໂຣ ຈ ອິມໍ ປຏິຊຄ຺ຄຖາ’ຕິ ອປໂລເກຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພາ. ຍາວ ປນ ເຕ ຕໍ ປຏິຊຄ຺ຄນ຺ຕິ, ຕາວ ຄິລານສ຺ສ ຈ ເຕສຎ຺ຈ ທ຺ວິນ຺ນໍ ເຍນຕ຺ໂຖ ສພ຺ພໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ເສວ ຠາໂຣ. ອຎ຺ເຎປິ ຄິລານາ ອຸປຏ຺ຐາຕພ຺ພາຕິ ອິຕເຣປິ ທ຺ເວ ຄິລານາ ອຸປຏ຺ຐາຕພ຺ພາ. ກິໍ ກາຣຓາ? ໂຍປິ ຫິ ນິຏ຺ຐປ຺ປຕ຺ຕຄິລາໂນ, ໂສ ອນຸປຏ຺ຐິຍມາໂນ ‘ສເຈ ມໍ ປຏິຊຄ຺ເຄຍ຺ຍຸໍ, ຜາສຸກໍ ເມ ຠເວຍ຺ຍ, ນ ໂຂ ປນ ມໍ ປຏິຊຄ຺ຄນ຺ຕີ’ຕິ ມໂນປໂທສໍ ກຕ຺ວາ ອປາເຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຍ຺ຍ. ປຏິຊຄ຺ຄິຍມານສ຺ສ ປນ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ຍໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ຕໍ ສພ຺ພໍ ກຕໍ, ມຍ຺ຫໍ ປນ ກມ຺ມວິປາໂກ ອີທິໂສ’ຕິ ໂສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ເມຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ສຄ຺ເຄ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ. ໂຍ ປນ ອປ຺ປມຕ຺ຕເກນ ພ຺ຍາຘິນາ ສມນ຺ນາຄໂຕ ລຠນ຺ໂຕປິ ອລຠນ຺ໂຕປິ ວຸຏ຺ຐາຕິເຍວ, ຕສ຺ສ ວິນາປິ ເຠສຊ຺ເຊນ ວູປສມນກພ຺ຍາຘິ ເຠສຊ຺ເຊ ກເຕ ຂິປ຺ປຕຣໍ ວູປສມ຺ມຕິ. ຕໂຕ ໂສ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ວາ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ສມຓຘມ຺ມໍ ວາ ກາຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສຕິ. ອິມິນາ ກາຣເຓນ ອຎ຺ເຎປິ ຄິລານາ ອຸປຏ຺ຐາຕພ຺ພາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເນວ ໂອກ຺ກມຕີຕິ ເນວ ປວິສຕິ. ນິຍາມໍ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສມ຺ມຕ຺ຕນ຺ຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ມຄ຺ຄນິຍາມສງ຺ຂາຕໍ ສມ຺ມຕ຺ຕໍ. ອິມິນາ ປທປຣໂມ ປຸຄ຺ຄໂລ ກຖິໂຕ. ທຸຕິຍວາເຣນ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎູ ຄຫິໂຕ ສາສເນ ນາຬກຕ຺ເຖຣສທິໂສ. ພຸທ຺ຘນ຺ຕເຣ ເອກວາຣໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ ສນ຺ຕິເກ ໂອວາທໍ ລຠິຕ຺ວາ ປຏິວິທ຺ຘປຈ຺ເຈກໂພຘິຎາໂຓ ຈ. ຕຕິຍວາເຣນ ວິປຎ຺ຈິຕຎ຺ຎູ ປຸຄ຺ຄໂລ ກຖິໂຕ. ເນຍ຺ໂຍ ປນ ຕນ຺ນິສ຺ສິໂຕວ ໂຫຕິ.

ຘມ຺ມເທສນາ ອນຸຎ຺ຎາຕາຕິ ມາສສ຺ສ ອຏ຺ຐ ວາເຣ ຘມ຺ມກຖາ ອນຸຎ຺ຎາຕາ. ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ຘມ຺ໂມ ເທເສຕພ຺ໂພຕິ ອິຕເຣສມ຺ປິ ຘມ຺ໂມ ກເຖຕພ຺ໂພ. ກິໍ ກາຣຓາ? ປທປຣມສ຺ສ ຫິ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາເວ ຘມ຺ມໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕສ຺ສາປິ ອນາຄເຕ ປຈ຺ຈໂຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ໂຍ ປນ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຣູປທສ຺ສນໍ ລຠນ຺ໂຕປິ ອລຠນ຺ໂຕປິ ຘມ຺ມວິນຍຎ຺ຈ ສວນາຍ ລຠນ຺ໂຕປິ ອລຠນ຺ໂຕປິ ຘມ຺ມໍ ອຠິສເມຕິ; ໂສ ອລຠນ຺ໂຕ ນ ຕາວ ອຠິສເມຕິ, ລຠນ຺ໂຕ ປນ ຂິປ຺ປເມວ ອຠິສເມສ຺ສຕີຕິ ອິມິນາ ກາຣເຓນ ເຕສໍ ຘມ຺ໂມ ເທເສຕພ຺ໂພ. ຕຕິຍສ຺ສ ປນ ປຸນປ຺ປຸນໍ ເທເສຕພ຺ໂພວ. ກາຍສກ຺ຂິທິຏ຺ຐປ຺ປຕ຺ຕສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ຕາ ເຫຏ຺ຐາ ກຖິຕາເຍວ.

໙໘. ຄູຖຠາຓີອາທີສຸ – ສຠຄ຺ຄໂຕຕິ ສຠາຍໍ ຐິໂຕ. ປຣິສຄ຺ຄໂຕຕິ ຄາມປຣິສາຍ ຐິໂຕ. ຎາຕິມຊ຺ຌຄໂຕຕິ ທາຍາທານໍ ມຊ຺ເຌ ຐິໂຕ. ປູຄມຊ຺ຌຄໂຕຕິ ເສຓີນໍ ມຊ຺ເຌ ຐິໂຕ. ຣາຊກຸລມຊ຺ຌຄໂຕຕິ ຣາຊກຸລສ຺ສ ມຊ຺ເຌ ມຫາວິນິຈ຺ຉເຍ ຐິໂຕ. ອຠິນີໂຕຕິ ປຸຈ຺ຉນຕ຺ຖາຍ ນີໂຕ. ສກ຺ຂິປຸຏ຺ໂຐຕິ ສກ຺ຂິໍ ກຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິໂຕ. ເອຫມ຺ໂຠ ປຸຣິສາຕິ ອາລປນເມຕໍ. ອຕ຺ຕເຫຕຸ ວາ ປຣເຫຕຸ ວາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວາ ປຣສ຺ສ ວາ ຫຕ຺ຖປາທາທິເຫຕຸ ວາ ຘນເຫຕຸ ວາ. ອາມິສກິຎ຺ຈິກ຺ຂເຫຕຸ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ອາມິສນ຺ຕິ ລາໂຠ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ກິຎ຺ຈິກ຺ຂນ຺ຕິ ຍໍ ວາ ຕໍ ວາ ອປ຺ປມຕ຺ຕກໍ. ອນ຺ຕມໂສ ຕິຕ຺ຕິຣວຏ຺ຏກສປ຺ປິປິຓ຺ຑນວນີຕປິຓ຺ຑາທິອປ຺ປມຕ຺ຕກສ຺ສາປິ ລຎ຺ຊສ຺ສ ເຫຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມ຺ປຊານມຸສາ ຠາສິຕາ ໂຫຕີຕິ ຊານນ຺ໂຕເຍວ ມຸສາວາທໍ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ຄູຖສທິສວຈນຕ຺ຕາ ຄູຖຠາຓີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍຖາ ຫິ ຄູຖໍ ນາມ ມຫາຊນສ຺ສ ອນິຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ ອກນ຺ຕໍ; ເອວເມວ ອິມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວຈນໍ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ອນິຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ ອກນ຺ຕໍ.

໙໙. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຸປ຺ຜສທິສວຈນຕ຺ຕາ ປຸປ຺ຜຠາຓີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍຖາ ຫິ ຜຸລ຺ລານິ ວສ຺ສິການິ ວາ ອຘິມຸຕ຺ຕການິ ວາ ມຫາຊນສ຺ສ ອິຏ຺ຐານິ ກນ຺ຕານິ ໂຫນ຺ຕິ; ເອວເມວ ອິມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວຈນໍ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ອິຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ ກນ຺ຕໍ.

໑໐໐. ເນລາຕິ ເອລໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ໂທໂສ. ນາສ຺ສາ ເອລນ຺ຕິ ເນລາ. ນິທ຺ໂທສາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ‘‘ເນລງ຺ໂຄ ເສຕປຈ຺ຉາໂທ’’ຕິ (ອຸທາ. ໖໕) ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕເນລໍ ວິຍ. ກຓ຺ຓສຸຂາຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊນມຘຸຣຕາຍ ກຓ຺ຓານໍ ສຸຂາ. ສູຈິວິຊ຺ຌນໍ ວິຍ ກຓ຺ຓສູລໍ ນ ຊເນຕິ. ອຕ຺ຖມຘຸຣຕາຍ ສກລສຣີເຣ ໂກປໍ ອຊເນຕ຺ວາ ເປມໍ ຊເນຕີຕິ ເປມນີຍາ. ຫທຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ ອປ຺ປຏິຫຎ຺ຎມານາ ສຸເຂນ ຈິຕ຺ຕໍ ປວິສຕີຕິ ຫທຍງ຺ຄມາ. ຄຸຓປຣິປຸຓ຺ຓຕາຍ ປຸເຣ ຠວາຕິ ໂປຣີ. ປຸເຣ ສໍວຑ຺ຒນາຣີ ວິຍ ສຸກຸມາຣາຕິປິ ໂປຣີ. ປຸຣສ຺ສ ເອສາຕິປິ ໂປຣີ. ນຄຣວາສີນໍ ກຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນຄຣວາສິໂນ ຫິ ຍຸຕ຺ຕກຖາ ໂຫນ຺ຕິ. ປິຕິມຕ຺ຕໍ ປິຕາຕິ, ມາຕິມຕ຺ຕໍ ມາຕາຕິ, ຠາຕິມຕ຺ຕໍ ຠາຕາຕິ ວທນ຺ຕິ. ເອວຣູປີ ກຖາ ພຫຸໂນ ຊນສ຺ສ ກນ຺ຕາ ໂຫຕີຕິ ພຫຸຊນກນ຺ຕາ. ພຫຸຊນສ຺ສ ກນ຺ຕຠາເວເນວ ພຫຸໂນ ຊນສ຺ສ ມນາປາ ຈິຕ຺ຕວຸທ຺ຘິກຣາຕິ ພຫຸຊນມນາປາ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ມຘຸຠາຓີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ມຸທຸຠາຓີຕິປິ ປາໂຐ. ອຸຠຍຕ຺ຖາປິ ມຘຸຣວຈໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາ ຫິ ຈຕຸມຘຸຣໍ ນາມ ມຘຸຣໍ ປຓີຕໍ; ເອວເມວ ອິມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວຈນໍ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ມຘຸຣໍ ໂຫຕິ.

໑໐໑. ອຣຸກູປມຈິຕ຺ຕາທີສຸ – ອຠິສຊ຺ຊຕີຕິ ລຄ຺ຄຕິ. ກຸປ຺ປຕີຕິ ໂກປວເສນ ກຸປ຺ປຕິ. ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕີຕິ ປກຕິຠາວໍ ປຊຫຕິ, ປູຕິໂກ ໂຫຕິ. ປຕິຕ຺ຖີຍຕີຕິ ຖິນຠາວໍ ຖທ຺ຘຠາວຎ຺ຈ ອາປຊ຺ຊຕິ. ໂກປນ຺ຕິ ທຸພ຺ພລໂກຘໍ. ໂທສນ຺ຕິ ທຸສ຺ສນວເສນ ຕໂຕ ພລວຕຣໍ. ອປ຺ປຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ອຕຸຏ຺ຐາກາຣໍ ໂທມນສ຺ສໍ. ທຸຏ຺ຐາຣຸໂກຕິ ປຸຣາຓວໂຓ. ກຏ຺ເຐນາຕິ ທຓ຺ຑກໂກຏິຍາ. ກຐລາຍາຕິ ກປາເລນ. ອາສວໍ ເທຕີຕິ ອປຣາປຣໍ ສວຕິ. ປຸຣາຓວໂຓ ຫິ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ເອວ ປຸພ຺ພໍ ໂລຫິຕໍ ຍູສນ຺ຕິ ອິມານິ ຕີຓິ ສວຕິ, ຆຏ຺ຏິໂຕ ປນ ຕານິ ອຘິກຕຣໍ ສວຕິ. ເອວເມວໍ ໂຂຕິ ເອຕ຺ຖ ອິທໍ ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນໍ, ທຸຏ຺ຐາຣຸໂກ ວິຍ ຫິ ໂກຘໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ. ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ສວນໍ ວິຍ ໂກຘນສ຺ສປິ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ອຸທ຺ຘຸມາຕກສ຺ສ ວິຍ ຈຓ຺ຑິກຕສ຺ສ ຈຣຓໍ. ກຏ຺ເຐນ ວາ ກຐລາຍ ວາ ຆຏ຺ຏນໍ ວິຍ ອປ຺ປມຕ຺ຕກມ຺ປິ ວຈນໍ ຠິຍ຺ໂຍໂສ ມຕ຺ຕາຍ ສວນໍ ວິຍ ‘ມາທິສໍ ນາມ ເອສ ເອວໍ ວທຕີ’ຕິ ຠິຍ຺ໂຍໂສ ມຕ຺ຕາຍ ອຸທ຺ຘຸມາຍນຠາໂວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຣຸກູປມຈິຕ຺ໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປຸຣາຓວຓສທິສຈິຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໐໒. ຣຕ຺ຕນ຺ຘກາຣຕິມິສາຍາຕິ ຣຕ຺ຕິໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຸປ຺ປຕ຺ຕິນິວາຣເຓນ ອນ຺ຘຠາວກຣເຓ ພຫລຕເມ. ວິຊ຺ຊນ຺ຕຣິກາຍາຕິ ວິຊ຺ຊຸປ຺ປຕ຺ຕິກ຺ຂເຓ. ອິຘາປິ ອິທໍ ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນໍ – ຈກ຺ຂຸມາ ປຸຣິໂສ ວິຍ ຫິ ໂຍຄາວຈໂຣ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອນ຺ຘກາຣໍ ວິຍ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄວຊ຺ຌາ ກິເລສາ. ວິຊ຺ຊຸສຎ຺ຈຣຓໍ ວິຍ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຎາຓສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກາໂລ. ວິຊ຺ຊນ຺ຕຣິກາຍ ຈກ຺ຂຸມໂຕ ປຸຣິສສ຺ສ ສາມນ຺ຕາ ຣູປທສ຺ສນໍ ວິຍ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ນິພ຺ພານທສ຺ສນໍ. ປຸນ ອນ຺ຘກາຣາວຕ຺ຖຣຓໍ ວິຍ ສກທາຄາມິມຄ຺ຄວຊ຺ຌາ ກິເລສາ. ປຸນ ວິຊ຺ຊຸສຎ຺ຈຣຓໍ ວິຍ ສກທາຄາມິມຄ຺ຄຎາຓສ຺ສ ອຸປ຺ປາໂທ. ວິຊ຺ຊນ຺ຕຣິກາຍ ຈກ຺ຂຸມໂຕ ປຸຣິສສ຺ສ ສາມນ຺ຕາ ຣູປທສ຺ສນໍ ວິຍ ສກທາຄາມິມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ນິພ຺ພານທສ຺ສນໍ. ປຸນ ອນ຺ຘກາຣາວຕ຺ຖຣຓໍ ວິຍ ອນາຄາມິມຄ຺ຄວຊ຺ຌາ ກິເລສາ. ປຸນ ວິຊ຺ຊຸສຎ຺ຈຣຓໍ ວິຍ ອນາຄາມິມຄ຺ຄຎາຓສ຺ສ ອຸປ຺ປາໂທ. ວິຊ຺ຊນ຺ຕຣິກາຍ ຈກ຺ຂຸມໂຕ ປຸຣິສສ຺ສ ສາມນ຺ຕາ ຣູປທສ຺ສນໍ ວິຍ ອນາຄາມິມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ນິພ຺ພານທສ຺ສນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ວິຊ຺ຊູປມຈິຕ຺ໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິຕ຺ຕຣກາໂລຠາເສນ ວິຊ຺ຊຸສທິສຈິຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໐໓. ວຊິຣູປມຈິຕ຺ຕຕາຍປິ ອິທໍ ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນໍ – ວຊິຣໍ ວິຍ ຫິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາຓໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ມຓິຄຓ຺ຐິປາສາຓຄຓ຺ຐິ ວິຍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄວຊ຺ຌາ ກິເລສາ. ວຊິຣສ຺ສ ມຓິຄຓ຺ຐິໍ ວາ ປາສາຓຄຓ຺ຐິໍ ວາ ວິນິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຄມນຠາວສ຺ສ ນຕ຺ຖິຠາໂວ ວິຍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາເຓນ ອຈ຺ເຉຊ຺ຊານໍ ກິເລສານໍ ນຕ຺ຖິຠາໂວ. ວຊິເຣນ ນິພ຺ພິທ຺ຘເວຘສ຺ສ ປຸນ ອປຏິປູຣຓໍ ວິຍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ຉິນ຺ນານໍ ກິເລສານໍ ປຸນ ອນຸປ຺ປາໂທ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ວຊິຣູປມຈິຕ຺ໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິເລສານໍ ມູລຆາຕກຣຓສມຕ຺ຖຕາຍ ວຊິເຣນ ສທິສຈິຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໐໔. ອນ຺ຘາທີສຸ ຕຖາຣູປໍ ຈກ຺ຂຸ ນ ໂຫຕີຕິ ຕຖາຊາຕິກໍ ຕຖາສຠາວໍ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸ ນ ໂຫຕິ. ຜາຕິໍ ກເຣຍ຺ຍາຕິ ຜີຕໍ ວຑ຺ຒິຕໍ ກເຣຍ຺ຍ. ສາວຊ຺ຊານວຊ຺ເຊຕິ ສໂທສນິທ຺ໂທເສ. ຫີນປ຺ປຓີເຕຕິ ອຘມຸຕ຺ຕເມ. ກຓ຺ຫສຸກ຺ກສປ຺ປຏິຠາເຄຕິ ກຓ຺ຫສຸກ຺ກາເຍວ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຏິພາຫນໂຕ ປຏິປກ຺ຂວເສນ ສປ຺ປຏິຠາຄາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ – ກຸສເລ ຘມ຺ເມ ‘ກຸສລາ ຘມ຺ມາ’ຕິ ເຍນ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸນາ ຊາເນຍ຺ຍ, ອກຸສເລ ຘມ຺ເມ ‘ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ’ຕິ, ສາວຊ຺ຊາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ກຓ຺ຫສຸກ຺ກສປ຺ປຏິຠາເຄສຸ ປນ ກຓ຺ຫຘມ຺ເມ ‘ສຸກ຺ກສຸປ຺ປຏິຠາຄາ’ຕິ, ສຸກ຺ກຘມ຺ເມ ‘ກຓ຺ຫສປ຺ປຏິຠາຄາ’ຕິ ເຍນ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸນາ ຊາເນຍ຺ຍ. ຕຖາຣູປມ຺ປິສ຺ສ ຈກ຺ຂຸ ນ ໂຫຕີຕິ ອິມິນາ ນເຍນ ເສສຏ຺ຐາເນສຸປິ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກໂຠຄສໍຫຣຓປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸໂນ ຈ ສມ຺ປຣາຍິກຕ຺ຖໂສຘນປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸໂນ ຈ ອຠາວາ ອນ຺ໂຘຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ທຸຕິໂຍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກໂຠຄສໍຫຣຓປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸໂນ ຠາວາ, ສມ຺ປຣາຍິກຕ຺ຖໂສຘນປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸໂນ ປນ ອຠາວາ ເອກຈກ຺ຂູຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຕິໂຍ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ຠາວາ ທ຺ວິຈກ຺ຂູຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໑໐໗. ອວກຸຊ຺ຊປຎ຺ຎາທີສຸ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕີຕິ ອຸປາສໂກ ຘມ຺ມສ຺ສວນຕ຺ຖາຍ ອາຄໂຕຕິ ອຕ຺ຕໂນ ກມ຺ມໍ ປຫາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕິ. ອາທິກລ຺ຍາຓນ຺ຕິ ອາທິມ຺ຫິ ກລ຺ຍາຓໍ ຠທ຺ທກໍ ອນວຊ຺ຊໍ ນິທ຺ໂທສໍ ກຕ຺ວາ ເທເສນ຺ຕິ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອຕ຺ຖ ປນ ອາທີຕິ ປຸພ຺ພປຏ຺ຐປນາ. ມຊ຺ຌນ຺ຕິ ກຖາເວມຊ຺ຌໍ. ປຣິໂຍສານນ຺ຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ. ອິຕິສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ກເຖນ຺ຕາ ປຸພ຺ພປຏ຺ຐປເນປິ ກລ຺ຍາຓໍ ຠທ຺ທກໍ ອນວຊ຺ຊເມວ ກຕ຺ວາ ກເຖນ຺ຕິ, ເວມຊ຺ເຌປິ, ປຣິໂຍສາເນປິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອຕ຺ຖິ ເທສນາຍ ອາທິມຊ຺ຌປຣິໂຍສານານິ, ອຕ຺ຖິ ສາສນສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ເທສນາຍ ຕາວ – ຈຕຸປ຺ປທິກຄາຖາຍ ປຐມປທໍ ອາທິ, ທ຺ເວ ປທານິ ມຊ຺ຌໍ, ອວສານປທໍ ປຣິໂຍສານໍ. ເອການຸສນ຺ຘິກສຸຕ຺ຕສ຺ສ – ນິທານໍ ອາທິ, ອນຸສນ຺ຘິ ມຊ຺ຌໍ, ອິທມໂວຈາຕິ ອປ຺ປນາ ປຣິໂຍສານໍ. ອເນການຸສນ຺ຘິກສ຺ສ – ປຐໂມ ອນຸສນ຺ຘິ ອາທິ, ຕໂຕ ປຣໍ ເອໂກ ວາ ອເນກາ ວາ ມຊ຺ຌໍ, ປຈ຺ຉິໂມ ປຣິໂຍສານໍ. ອຍໍ ຕາວ ເທສນາຍ ນໂຍ.

ສາສນສ຺ສ ປນ ສີລໍ ອາທິ, ສມາຘິ ມຊ຺ຌໍ, ວິປສ຺ສນາ ປຣິໂຍສານໍ. ສມາຘິ ວາ ອາທິ, ວິປສ຺ສນາ ມຊ຺ຌໍ, ມຄ຺ໂຄ ປຣິໂຍສານໍ. ວິປສ຺ສນາ ວາ ອາທິ, ມຄ຺ໂຄ ມຊ຺ຌໍ, ຜລໍ ປຣິໂຍສານໍ. ມຄ຺ໂຄ ວາ ອາທິ, ຜລໍ ມຊ຺ຌໍ, ນິພ຺ພານໍ ປຣິໂຍສານໍ. ທ຺ເວ ທ຺ເວ ວາ ກຣິຍມາເນ ສີລສມາຘໂຍ ອາທິ, ວິປສ຺ສນາມຄ຺ຄາ ມຊ຺ຌໍ, ຜລນິພ຺ພານານິ ປຣິໂຍສານໍ. ສາຕ຺ຖນ຺ຕິ ສາຕ຺ຖກໍ ກຕ຺ວາ ເທເສນ຺ຕິ. ສພ຺ຍຎ຺ຊນນ຺ຕິ ອກ຺ຂຣປາຣິປູຣິໍ ກຕ຺ວາ ເທເສນ຺ຕິ. ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓນ຺ຕິ ສກລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ອນູນໍ ກຕ຺ວາ ເທເສນ຺ຕິ. ປຣິສຸທ຺ຘນ຺ຕິ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ນິຊ຺ຊຏໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຐິໍ ກຕ຺ວາ ເທເສນ຺ຕິ. ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສນ຺ຕີຕິ ເອວໍ ເທເສນ຺ຕາ ຈ ເສຏ຺ຐຈຣິຍຠູຕໍ ສິກ຺ຂຕ຺ຕຍສງ຺ຄຫິຕໍ ອຣິຍໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ປກາເສນ຺ຕິ. ເນວ ອາທິໍ ມນສິ ກໂຣຕີຕິ ເນວ ປຸພ຺ພປຏ຺ຐປນໍ ມນສິ ກໂຣຕິ. ກຸມ຺ໂຠຕິ ຆໂຏ. ນິກ຺ກຸຊ຺ໂຊຕິ ອໂຘມຸໂຂ ຐປິໂຕ. ເອວເມວນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ກຸມ຺ໂຠ ນິກ຺ກຸຊ຺ໂຊ ວິຍ ອວກຸຊ຺ຊປຎ຺ໂຎ ປຸຄ຺ຄໂລ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອຸທກາສິຎ຺ຈນກາໂລ ວິຍ ຘມ຺ມເທສນາຍ ລທ຺ຘກາໂລ. ອຸທກສ຺ສ ວິວຏ຺ຏນກາໂລ ວິຍ ຕສ຺ມິໍ ອາສເນ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ອຸຄ຺ຄເຫຕຸໍ ອສມຕ຺ຖກາໂລ. ອຸທກສ຺ສ ອສຓ຺ຐານກາໂລ ວິຍ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອສລ຺ລກ຺ຂຓກາໂລ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ອວກຸຊ຺ຊປຎ຺ໂຎຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອໂຘມຸຂປຎ຺ໂຎຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໐໘. ອາກິຓ຺ຓານີຕິ ປກ຺ຂິຕ຺ຕານິ. ສຕິສມ຺ໂມສາ ປກິເຣຍ຺ຍາຕິ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິຕາຍ ວິກິເຣຍ຺ຍ. ເອວເມວນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸຈ຺ຉງ຺ໂຄ ວິຍ ອຸຈ຺ຉງ຺ຄປຎ຺ໂຎ ປຸຄ຺ຄໂລ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ນານາຂຊ຺ຊການິ ວິຍ ນານປ຺ປກາຣໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ. ອຸຈ຺ຉງ຺ເຄ ນານາຂຊ຺ຊການິ ຂາທນ຺ຕສ຺ສ ນິສິນ຺ນກາໂລ ວິຍ ຕສ຺ມິໍ ອາສເນ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ອຸຄ຺ຄຫຓກາໂລ. ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສ ສຕິສມ຺ໂມສາ ວິກິຣຓກາໂລ ວິຍ ຕສ຺ມາ ອາສນາ ວຸຏ຺ຐາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ອສລ຺ລກ຺ຂຓກາໂລ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸຈ຺ຉງ຺ຄປຎ຺ໂຎຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຸຈ຺ຉງ຺ຄສທິສປຎ຺ໂຎຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໐໙. ອຸກ຺ກຸຊ຺ໂຊຕິ ອຸປຣິມຸໂຂ ຐປິໂຕ. ສຓ຺ຐາຕີຕິ ປຕິຏ຺ຐຫຕິ. ເອວເມວ ໂຂຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸປຣິມຸໂຂ ຐປິໂຕ ກຸມ຺ໂຠ ວິຍ ປຸຖຸປຎ຺ໂຎ ປຸຄ຺ຄໂລ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອຸທກສ຺ສ ອາສິຕ຺ຕກາໂລ ວິຍ ເທສນາຍ ລທ຺ຘກາໂລ. ອຸທກສ຺ສ ສຓ຺ຐານກາໂລ ວິຍ ຕຕ຺ຖ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ອຸຄ຺ຄຫຓກາໂລ. ໂນ ວິວຏ຺ຏນກາໂລ ວິຍ ອຸຏ຺ຐາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ສລ຺ລກ຺ຂຓກາໂລ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຸຖຸປຎ຺ໂຎຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວິຕ຺ຖາຣິກປຎ຺ໂຎຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໑໐. ອວີຕຣາຄາທີສຸ – ຍຖາ ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິໂນ, ເອວໍ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນປິ ປຎ຺ຈສຸ ກາມຄຸເຓສຸ, ຕີສຸ ຈ ຠເວສຸ ອວີຕຣາໂຄ. ອທພ຺ພຕາຍ ປນ ນ ຄຫິໂຕ. ຍຖາ ຫິ ເຉໂກ ວຑ຺ຒກີ ທພ຺ພສມ຺ຠາຣຕ຺ຖໍ ວນໍ ປວິຏ຺ໂຐ ນ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສມ຺ປຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕຣຸກ຺ເຂ ຉິນ຺ທຕິ, ເຍ ປນສ຺ສ ທພ຺ພສມ຺ຠາຣູປຄາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕເຍວ ຉິນ຺ທຕິ; ເອວມິຘາປິ ຠຄວຕາ ທພ຺ພຊາຕິກາ ອຣິຍາວ ຄຫິຕາ, ປຸຖຸຊ຺ຊນາ ປນ ອທພ຺ພຕາຍ ນ ຄຫິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ກາເມສຸ ວີຕຣາໂຄຕິ ປຎ຺ຈສຸ ກາມຄຸເຓສຸ ວີຕຣາໂຄ. ຠເວສຸ ອວີຕຣາໂຄຕິ ຣູປາຣູປຠເວສຸ ອວີຕຣາໂຄ.

໑໑໓. ປາສາຓເລຂູປມາທີສຸ – ອນຸເສຕີຕິ ອປ຺ປຫີນຕາຍ ອນຸເສຕິ. ນ ຂິປ຺ປໍ ລຸຊ຺ຊຕີຕິ ນ ອນ຺ຕຣາ ນສ຺ສຕິ, ກປ຺ປຸຏ຺ຐາເນເນວ ນສ຺ສຕິ. ເອວເມວນ຺ຕິ ເອວໍ ຕສ຺ສາປິ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ໂກໂຘ ນ ອນ຺ຕຣາ ປຸນທິວເສ ວາ ອປຣທິວເສ ວາ ນິພ຺ພາຕິ, ອທ຺ຘນິໂຍ ປນ ໂຫຕິ. ມຣເຓເນວ ນິພ຺ພາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ປາສາຓເລຂາ ວິຍ ກຸຊ຺ຌນຠາເວນ ຈິຣຏ຺ຐິຕິກໂຕ ປາສາຓເລຂູປໂມຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໑໑໔. ໂສ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ໂກໂຘຕິ ໂສ ອປ຺ປມຕ຺ຕເກປິ ກາຣເຓ ສຫສາ ກຸທ຺ຘສ຺ສ ໂກໂຘ. ນ ຈິຣນ຺ຕິ ອຈິຣໍ ອປ຺ປຫີນຕາຍ ນານຸເສຕິ. ຍຖາ ປນ ປຖວິຍໍ ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ກຕເລຂາ ວາຕາທີຫິ ຂິປ຺ປໍ ນສ຺ສຕິ, ເອວມສ຺ສ ສຫສາ ອຸປ຺ປນ຺ໂນປິ ໂກໂຘ ຂິປ຺ປເມວ ນິພ຺ພາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຖວິຍໍ ເລຂາ ວິຍ ກຸຊ຺ຌນຠາເວນ ອຈິຣຏ຺ຐິຕິກໂຕ ປຖວີເລຂູປໂມຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໑໑໕. ອາຄາຬ຺ເຫນາຕິ ອຕິຄາຬ຺ເຫນ ມມ຺ມຈ຺ເຉທເກນ ຖທ຺ຘວຈເນນ. ຜຣຸເສນາຕິ ນ ໂສຕສຸເຂນ. ອມນາເປນາຕິ ນ ຈິຕ຺ຕສຸເຂນ. ສໍສນ຺ທຕີຕິ ເອກີຠວຕິ. ສນ຺ຘິຍຕີຕິ ຆຏຍຕິ. ສມ຺ໂມທຕີຕິ ນິຣນ຺ຕໂຣ ໂຫຕິ. ອຖ ວາ – ສໍສນ຺ທຕີຕິ ຈິຕ຺ຕກິຣິຍາທີສຸ ຈິຕ຺ເຕນ ສໂມຘານໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຂີໂຣທກໍ ວິຍ ເອກີຠາວໍ ອຸເປຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສນ຺ຘິຍຕີຕິ ຐານຄມນາທີສຸ ກາຍກິຣິຍາທີສຸ ກາເຍນ ສໂມຘານໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕິລຕຓ຺ຑຸລາ ວິຍ ມິສ຺ສີຠາວໍ ອຸເປຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມ຺ໂມທຕີຕິ ອຸທ຺ເທສປຣິປຸຈ຺ຉາທີສຸ ວຈີກິຣິຍາສຸ ວາຈາຍ ສໂມຘານໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ວິປ຺ປວາສຄໂຕປິ ປິຍສຫາຍໂກ ວິຍ ປິຍຕຣຠາວໍ ອຸເປຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປິຈ – ກິຈ຺ຈກຣຓີເຍສຸ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ອາທິໂຕວ ເອກກິຣິຍຠາວໍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ສໍສນ຺ທຕິ. ຍາວ ມຊ຺ຌາ ປວຕ຺ຕນ຺ໂຕ ສນ຺ຘິຍຕິ, ຍາວ ປຣິໂຍສານາ ອນິວຕ຺ຕນ຺ໂຕ ສມ຺ໂມທຕີຕິປິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸທກເລຂາ ວິຍ ຂິປ຺ປໍ ສໍສນ຺ທນໂຕ ອຸທກເລຂູປໂມຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໑໑໖. ໂປຕ຺ຖກູປເມສຸ – ຍາຍ ອຸປມາຍ ເຕ ໂປຕ຺ຖກູປມາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຕໍ ຕາວ ອຸປມໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ຕໂຍ ໂປຕ຺ຖກາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ນໂວຕິ ນວວາຍິໂມ. ໂປຕ຺ຖໂກຕິ ສາຓວາກສາຏໂກ. ທຸພ຺ພຓ຺ໂຓຕິ ວິວຓ຺ໂຓ. ທຸກ຺ຂສມ຺ຜສ຺ໂສຕິ ຂຣສມ຺ຜສ຺ໂສ. ອປ຺ປຄ຺ໂຆຕິ ອຕິພຫຸໍ ອຄ຺ຆນ຺ໂຕ ກຫາປຓຄ຺ຆນໂກ ໂຫຕິ. ມຊ຺ຌິໂມຕິ ປຣິໂຠຄມຊ຺ຌິໂມ. ໂສ ຫິ ນວຠາວໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຊິຓ຺ຓຠາວໍ ອປ຺ປຕ຺ໂຕ ມຊ຺ເຌ ປຣິໂຠຄກາເລປິ ທຸພ຺ພຓ຺ໂຓ ຈ ທຸກ຺ຂສມ຺ຜສ຺ໂສ ຈ ອປ຺ປຄ຺ໂຆເຍວ ຈ ໂຫຕິ. ອຕິພຫຸໍ ອຄ຺ຆນ຺ໂຕ ອຑ຺ຒໍ ອຄ຺ຆຕິ. ຊິຓ຺ຓກາເລ ປນ ອຑ຺ຒມາສກໍ ວາ ກາກຓິກໍ ວາ ອຄ຺ຆຕິ. ອຸກ຺ຂລິປຣິມຊ຺ຊນນ຺ຕິ ກາຬຸກ຺ຂລິປຣິປຸຎ຺ຉນໍ.

ນໂວຕິ ອຸປສມ຺ປທາຍ ປຎ຺ຈວສ຺ສກາລໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ຊາຕິຍາ ສຏ຺ຐິວສ຺ໂສປິ ນໂວເຍວ. ທຸພ຺ພຓ຺ຓຕາຍາຕິ ສຣີຣວຓ຺ເຓນປິ ຄຸຓວຓ຺ເຓນປິ ທຸພ຺ພຓ຺ຓຕາຍ. ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ຫິ ປຣິສມຊ຺ເຌ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ນິຕ຺ເຕຊຕາຍ ສຣີຣວຓ຺ໂຓປິ ນ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຄຸຓວຓ຺ເຓ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ. ເຍ ໂຂ ປນສ຺ສາຕິ ເຍ ໂຂ ປນ ຕສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐາກາ ວາ ຎາຕິມິຕ຺ຕາທໂຍ ວາ ເອຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ເສວນ຺ຕິ. ເຕສໍ ຕນ຺ຕິ ເຕສໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ຉ ສຕ຺ຖາເຣ ເສວນ຺ຕານໍ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິການໍ ວິຍ, ເທວທຕ຺ຕໍ ເສວນ຺ຕານໍ ໂກກາລິກາທີນໍ ວິຍ ຈ ຕໍ ເສວນໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ໂຫຕິ. ມຊ຺ຌິໂມຕິ ປຎ຺ຈວສ຺ສກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ນວວສ຺ສກາລາ ມຊ຺ຌິໂມ ນາມ. ເຖໂຣຕິ ທສວສ຺ສກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເຖໂຣ ນາມ. ເອວມາຫໍສູຕິ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ. ກິໍ ນຸ ໂຂ ຕຸຍ຺ຫນ຺ຕິ ຕຸຍ຺ຫໍ ພາລສ຺ສ ຠຓິເຕນ ໂກ ອຕ຺ໂຖຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕຖາຣູປນ຺ຕິ ຕຖາຊາຕິກໍ ຕຖາສຠາວໍ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ມສ຺ສ ກາຣຓຠູຕໍ.

໑໑໗. ກາສິກວຕ຺ຖູປເມສຸ – ກາສິກວຕ຺ຖໍ ນາມ ຕໂຍ ກປ຺ປາສໍສູ ຄເຫຕ຺ວາ ກນ຺ຕິຕສຸຕ຺ເຕນ ວາຍິຕໍ ສຸຂຸມວຕ຺ຖໍ. ຕໍ ນວວາຍິມໍ ອນຄ຺ຆໍ ໂຫຕິ. ປຣິໂຠຄມຊ຺ຌິມໍ ວີສມ຺ປິ ຕິໍສມ຺ປິ ສຫສ຺ສານິ ອຄ຺ຆຕິ. ຊິຓ຺ຓກາເລ ປນ ອຏ຺ຐປິ ທສປິ ສຫສ຺ສານິ ອຄ຺ຆຕິ.

ເຕສໍ ຕໍ ໂຫຕີຕິ ເຕສໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາທໂຍ ເສວນ຺ຕານໍ ວິຍ ຕໍ ເສວນໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ໂຫຕິ. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘຎ຺ຫິ ເອກໍ ນິສ຺ສາຍ ຍາວຊ຺ຊກາລາ ມຸຈ຺ຈນກສຕ຺ຕານໍ ປມາຓໍ ນຕ຺ຖິ. ຕຖາ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານຕ຺ເຖເຣ ອວເສເສ ຈ ອສີຕິມຫາສາວເກ ນິສ຺ສາຍ ສຄ຺ຄໍ ຄຕສຕ຺ຕານໍ ປມາຓໍ ນຕ຺ຖິ. ຍາວຊ຺ຊກາລາ ເຕສໍ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ປຏິປນ຺ນສຕ຺ຕານມ຺ປິ ປມາຓໍ ນຕ຺ຖິເຍວ. ອາເຘຍ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ຕສ຺ສ ມຫາເຖຣສ຺ສ ຕໍ ອຕ຺ຖນິສ຺ສິຕໍ ວຈນໍ ຍຖາ ຄນ຺ຘກຣຓ຺ຑເກ ກາສິກວຕ຺ຖໍ ອາຘາຕພ຺ພຕໍ ຐເປຕພ຺ພຕໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອວໍ ອຸຕ຺ຕມງ຺ເຄ ສິຣສ຺ມິໍ ຫທເຍ ຈ ອາຘາຕພ຺ພຕໍ ຐເປຕພ຺ພຕມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕານຸສາເຣເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໑໑໘. ສຸປ຺ປເມຍ຺ຍາທີສຸ – ສຸເຂນ ປເມຕພ຺ໂພຕິ ສຸປ຺ປເມຍ຺ໂຍ. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຕ຺ຕໂລເກ. ອຸທ຺ຘໂຕຕິ ອຸທ຺ຘຈ຺ເຈນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ອຸນ຺ນໂຬຕິ ອຸຄ຺ຄຕນໂຬ; ຕຸຈ຺ຉມານໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຐິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈປໂລຕິ ປຕ຺ຕມຓ຺ຑນາທິນາ ຈາປລ຺ເລນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ມຸຂໂຣຕິ ມຸຂຂໂຣ. ວິກິຓ຺ຓວາໂຈຕິ ອສໍຍຕວຈໂນ. ອສມາຫິໂຕຕິ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາຣຫິໂຕ. ວິພ຺ຠນ຺ຕຈິຕ຺ໂຕຕິ ຠນ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ, ຠນ຺ຕຄາວີຠນ຺ຕມິຄີສປ຺ປຏິຠາໂຄ. ປາກຏິນ຺ທ຺ຣິໂຍຕິ ວິວຏິນ຺ທ຺ຣິໂຍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘ສຸປ຺ປເມຍ຺ໂຍ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍຖາ ຫິ ປຣິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທກສ຺ສ ສຸເຂນ ປມາຓໍ ຄຍ຺ຫຕິ; ເອວເມວ ອິເມຫິ ອຄຸຓງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ສຸເຂນ ປມາຓໍ ຄຍ຺ຫຕິ. ເຕເນສ ‘ສຸປ຺ປເມຍ຺ໂຍ’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ.

໑໑໙. ທຸກ຺ເຂນ ປເມຕພ຺ໂພຕິ ທຸປ຺ປເມຍ຺ໂຍ. ອນຸທ຺ຘຕາທີນິ ວຸຕ຺ຕປຏິປກ຺ຂວເສນ ເວທິຕພ຺ພານິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘ທຸປ຺ປເມຍ຺ໂຍ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍຖາ ຫິ ມຫາສມຸທ຺ທສ຺ສ ທຸກ຺ເຂນ ປມາຓໍ ຄຍ຺ຫຕິ; ເອວເມວ ອິເມຫິ ຄຸຓງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ທຸກ຺ເຂນ ປມາຓໍ ຄຍ຺ຫຕິ. ຕາທິໂສ ‘ອນາຄາມີ ນຸ ໂຂ, ຂີຓາສໂວ ນຸ ໂຂ’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເຕເນສ ‘ທຸປ຺ປເມຍ຺ໂຍ’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ.

໑໒໐. ນ ສກ຺ກາ ປເມຕຸນ຺ຕິ ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ. ຍຖາ ຫິ ອາກາສສ຺ສ ນ ສກ຺ກາ ປມາຓໍ ຄເຫຕຸໍ, ເອວໍ ຂີຓາສວສ຺ສ. ເຕເນສ ‘ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ.

໑໒໑. ນ ເສວິຕພ຺ພາທີສຸ – ນ ເສວິຕພ຺ໂພຕິ ນ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ໂພ. ນ ຠຊິຕພ຺ໂພຕິ ນ ອລ຺ລີຍິຕພ຺ໂພ. ນ ປຍິຣຸປາສິຕພ຺ໂພຕິ ນ ສນ຺ຕິເກ ນິສີທນວເສນ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອຸປາສິຕພ຺ໂພ. ຫີໂນ ໂຫຕິ ສີເລນາຕິອາທີສຸ ອຸປາທາຍຸປາທາຍ ຫີນຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ໂຍ ຫິ ປຎ຺ຈ ສີລານິ ຣກ຺ຂຕິ, ໂສ ທສ ສີລານິ ຣກ຺ຂນ຺ເຕນ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ. ໂຍ ປນ ທສ ສີລານິ ຣກ຺ຂຕິ, ໂສ ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີລໍ ຣກ຺ຂນ຺ເຕນ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອນຸທ຺ທຍາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອນຸກມ຺ປາຕິ ຐເປຕ຺ວາ ອນຸທ຺ທຍຎ຺ຈ ອນຸກມ຺ປຎ຺ຈ. ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ເອວ ຫິ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ. ອນຸທ຺ທຍານຸກມ຺ປາວເສນ ປນ ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

໑໒໒. ສທິໂສ ໂຫຕີຕິ ສມາໂນ ໂຫຕິ. ສີລສາມຎ຺ຎຄຕານໍ ສຕນ຺ຕິ ສີເລນ ສມານຠາວໍ ຄຕານໍ ສນ຺ຕານໍ. ສີລກຖາ ຈ ໂນ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ເອວໍ ສມານສີລານໍ ອມ຺ຫາກໍ ສີລເມວ ອາຣພ຺ຠ ກຖາ ຠວິສ຺ສຕິ. ສາ ຈ ໂນ ຜາສຸ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ສາ ຈ ສີລກຖາ ອມ຺ຫາກໍ ຜາສຸວິຫາໂຣ ສຸຂວິຫາໂຣ ຠວິສ຺ສຕິ. ສາ ຈ ໂນ ປວຕ຺ຕິນີ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ສາ ຈ ອມ຺ຫາກໍ ກຖາ ທິວສມ຺ປິ ກເຖນ຺ຕານໍ ປວຕ຺ຕິນີ ຠວິສ຺ສຕິ, ນ ປຏິຫຎ຺ຎິສ຺ສຕິ. ທ຺ວີສຸ ຫິ ສີລວນ຺ເຕສຸ ເອເກນ ສີລສ຺ສ ວຓ຺ເຓ ກຖິເຕ ອິຕໂຣ ອນຸໂມທຕິ; ເຕນ ເຕສໍ ກຖາ ຜາສຸ ເຈວ ໂຫຕິ, ປວຕ຺ຕິນີ ຈ. ເອກສ຺ມິໍ ປນ ທຸສ຺ສີເລ ສຕິ ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ສີລກຖາ ທຸກ຺ກຖາຕິ ເນວ ສີລກຖາ ໂຫຕິ, ນ ຜາສຸ ໂຫຕິ, ນ ປວຕ຺ຕິນີ. ສມາຘິປຎ຺ຎາກຖາສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ທ຺ເວ ຫິ ສມາຘິລາຠິໂນ ສມາຘິກຖໍ, ສປ຺ປຎ຺ຎາ ຈ ປຎ຺ຎາກຖໍ ກເຖນ຺ຕາ, ຣຕ຺ຕິໍ ວາ ທິວສໍ ວາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມ຺ປິ ນ ຊານນ຺ຕິ.

໑໒໓. ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາຕິ ສກ຺ກາຣຎ຺ເຈວ ຄຣຸກາຣຎ຺ຈ ກຣິຕ຺ວາ. ອຘິໂກ ໂຫຕີຕິ ອຕິເຣໂກ ໂຫຕິ. ສີລກ຺ຂນ຺ຘນ຺ຕິ ສີລຣາສິໍ. ປຣິປູເຣສ຺ສາມີຕິ ຕໍ ອຕິເຣກສີລໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ນິສ຺ສາຍ ອຕ຺ຕໂນ ອປຣິປູຣໍ ສີລຣາສິໍ ປຣິປູຣໍ ກຣິສ຺ສາມິ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາຍ ອນຸຄ຺ຄເຫສ຺ສາມີຕິ ເອຕ຺ຖ ສີລສ຺ສ ອສປ຺ປາເຍ ອນຸປກາຣຘມ຺ເມ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ສປ຺ປາເຍ ອຸປກາຣຘມ຺ເມ ເສວນ຺ໂຕ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ຐາເນ ສີລກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຎ຺ຎາຍ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ນາມ. ສມາຘິປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ເຘສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໑໒໔. ຊິຄຸຈ຺ຉິຕພ຺ພາທີສຸ – ຊິຄຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພຕິ ຄູຖໍ ວິຍ ຊິຄຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ. ອຖ ໂຂ ນນ຺ຕິ ອຖ ໂຂ ອສ຺ສ. ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທຕິ ກຖາສທ຺ໂທ. ເອວເມວນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຄູຖກູໂປ ວິຍ ທຸສ຺ສີລ຺ຍໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຄູຖກູເປ ປຕິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ຘມນີອຫິ ວິຍ ທຸສ຺ສີລປຸຄ຺ຄໂລ. ຄຸຖກູປໂຕ ອຸທ຺ຘຣິຍມາເນນ ເຕນ ອຫິນາ ປຸຣິສສ຺ສ ສຣີຣໍ ອາຣຸຬ຺ເຫນາປິ ອທຏ຺ຐຠາໂວ ວິຍ ທຸສ຺ສີລໍ ເສວມານສ຺ສາປິ ຕສ຺ສ ກິຣິຍາຍ ກາຣຓຠາໂວ ສຣີຣໍ ຄູເຖນ ມກ຺ເຂຕ຺ວາ ອຫິໂນ ຄຕກາໂລ ວິຍ ທຸສ຺ສີລໍ ເສວມານສ຺ສ ປາປກິຕ຺ຕິສທ຺ທສ຺ສ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄມນກາໂລ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໑໒໕. ຕິນ຺ທຸກາລາຕນ຺ຕິ ຕິນ຺ທຸກຣຸກ຺ຂອລາຕໍ. ຠິຍ຺ໂຍໂສ ມຕ຺ຕາຍ ຈິຈ຺ຈິຏາຍຕີຕິ ຕຎ຺ຫິ ຌາຍມານໍ ປກຕິຍາປິ ປປຏິກາໂຍ ມຸຎ຺ຈນ຺ຕໍ ຈິຈ຺ຈິຏາຍຕິ ຈິຏິຈິຏາຕິ ສທ຺ທໍ ກໂຣຕິ. ຆຏ຺ຏິຕໍ ປນ ອຘິມຕ຺ຕໍ ກໂຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວເມວນ຺ຕິ ເອວເມວໍ ໂກຘໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍປິ ອຸທ຺ຘໂຕ ຈຓ຺ຑິກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຈຣຕິ. ອປ຺ປມຕ຺ຕກໍ ປນ ວຈນໍ ວຸຕ຺ຕກາເລ ‘ມາທິສໍ ນາມ ເອວໍ ວທຕີ’ຕິ ອຕິເຣກຕຣໍ ອຸທ຺ຘໂຕ ຈຓ຺ຑິກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຈຣຕິ. ຄູຖກູໂປຕິ ຄູຖປຸຓ຺ຓກູໂປ, ຄູຖຣາສິເຍວ ວາ. ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນໍ ປເນຕ຺ຖ ປຸຣິມນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕສ຺ມາ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕພ຺ໂພ, ນ ເສວິຕພ຺ໂພຕິ ຍສ຺ມາ ໂກຘໂນ ອຕິເສວິຍມາໂນປິ ອຕິອຸປສງ຺ກມິຍມາໂນປິ ກຸຊ຺ຌຕິເຍວ, ‘ກິໍ ອິມິນາ’ຕິ ປຏິກ຺ກມນ຺ໂຕປິ ກຸຊ຺ຌຕິເຍວ, ຕສ຺ມາ ປລາລຄ຺ຄິ ວິຍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕພ຺ໂພ, ນ ເສວິຕພ຺ໂພ. ກິໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ? ໂຍ ຫິ ປລາລຄ຺ຄິໍ ອຕິອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕປ຺ປຕິ, ຕສ຺ສ ສຣີຣໍ ຌາຍຕິ. ໂຍ ອຕິປຏິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຕປ຺ປຕິ, ຕສ຺ສ ສີຕໍ ນ ວູປສມ຺ມຕິ. ອນຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອປຏິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປນ ມຊ຺ຌຕ຺ຕຠາເວນ ຕປ຺ເປນ຺ຕສ຺ສ ສີຕໍ ວູປສມ຺ມຕິ, ກາໂຍປິ ນ ຑຍ຺ຫຕິ. ຕສ຺ມາ ປລາລຄ຺ຄິ ວິຍ ໂກຘໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ມຊ຺ຌຕ຺ຕຠາເວນ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕພ຺ໂພ, ນ ເສວິຕພ຺ໂພ, ນ ຠຊິຕພ຺ໂພ, ນ ປຍິຣຸປາສິຕພ຺ໂພ.

໑໒໖. ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕຕິ ສຸຈິມິຕ຺ໂຕ. ກລ຺ຍາຓສຫາໂຍຕິ ສຸຈິສຫາໂຍ. ສຫາໂຍຕິ ສຫຄາມີ ສທ຺ຘິໍຈໂຣ. ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ໂກຕິ ກລ຺ຍາເຓສຸ ສຸຈິປຸຄ຺ຄເລສຸ ສມ຺ປວງ຺ໂກ, ຕນ຺ນິນ຺ນຕປ຺ໂປຓຕປ຺ປພ຺ຠາຣມານໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໒໗. ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣີຕິອາທີສຸ – ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣິໂນຕິ ເອເຕ ອຣິຍສາວກາ ຍານິ ຕານິ ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ອາທິຠູຕານິ, ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍການິ, ປາຣາຊິກສງ຺ຂາຕານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ມຫາສີລສິກ຺ຂາປທານິ, ເຕສໍ ອວີຕິກ຺ກມນໂຕ ຍານິ ຂຸທ຺ທານຸຂຸທ຺ທການິ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເຕຫິ ຈ ວຸຏ຺ຐານໂຕ ສີເລສຸ ຍໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ປຣິປູຣໍ ສມຕ຺ຕໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ‘ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣິໂນ’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ສມາຘິປາຣິພນ຺ຘການໍ ປນ ກາມຣາຄພ຺ຍາປາທານໍ, ປຎ຺ຎາປາຣິພນ຺ຘກສ຺ສ ຈ ສຈ຺ຈປຏິຈ຺ຉາທກສ຺ສ ໂມຫສ຺ສ ອສມູຫຕຕ຺ຕາ, ສມາຘິໍ ປຎ຺ຎຎ຺ຈ ຠາເວນ຺ຕາປິ ສມາຘິປຎ຺ຎາສຸ ຍໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ຕໍ ມຕ຺ຕໂສ ປມາເຓນ ປເທສມຕ຺ຕເມວ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ສມາຘິສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎາຍ ຈ ມຕ຺ຕໂສ ກາຣິໂນຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ອິຕເຣສຸປິ ທ຺ວີສຸ ນເຍສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ອປໂຣປິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕນໂຍ –

‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣີ ໂຫຕິ, ສມາຘິສ຺ມິໍ ມຕ຺ຕໂສ ກາຣີ, ປຎ຺ຎາຍ ມຕ຺ຕໂສ ກາຣີ. ໂສ ຍານິ ຕານິ ຂຸທ຺ທານຸຂຸທ຺ທການິ ສິກ຺ຂາປທານິ ຕານິ ອາປຊ຺ຊຕິປິ, ວຸຏ຺ຐາຕິປິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ນ ຫິ ເມຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຠພ຺ພຕາ ວຸຕ຺ຕາ. ຍານິ ຈ ໂຂ ຕານິ ສິກ຺ຂາປທານິ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍການິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສາຣຸປ຺ປານິ, ຕຕ຺ຖ ຘຸວສີໂລ ຈ ໂຫຕິ, ຐິຕສີໂລ ຈ, ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ. ໂສ ຕິຓ຺ຓໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ໂສຕາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ອວິນິປາຕຘມ຺ໂມ ນິຍໂຕ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂຓ. ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສີເລສຸ…ເປ… ໂສ ຕິຓ຺ຓໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ, ຣາຄໂທສໂມຫານໍ ຕນຸຕ຺ຕາ, ສກທາຄາມີ ໂຫຕິ; ສກິເທວ ອິມໍ ໂລກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກໂຣຕິ. ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣີ ໂຫຕິ, ສມາຘິສ຺ມິໍ ປຣິປູຣກາຣີ, ປຎ຺ຎາຍ ມຕ຺ຕໂສ ກາຣີ. ໂສ ຍານິ ຕານິ…ເປ… ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ. ໂສ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ…ເປ… ອນາວຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ ຕສ຺ມາ ໂລກາ. ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣີ, ສມາຘິສ຺ມິໍ ປຣິປູຣກາຣີ, ປຎ຺ຎາຍ ປຣິປູຣກາຣີ. ໂສ ຍານິ ຕານິ ຂຸທ຺ທານຸຂຸທ຺ທການິ…ເປ… ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ. ໂສ ອາສວານໍ ຂຍາ…ເປ… ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໘໗).

໑໓໐. ສຕ຺ຖາຣນິທ຺ເທເສ – ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປຕີຕິ ປຫານໍ ສມຕິກ຺ກມໍ ປຎ຺ຎເປຕິ. ຕຕ຺ຣາຕິ ເຕສຸ ຕີສຸ ຊເນສຸ. ເຕນ ທຏ຺ຐພ຺ໂພຕິ ເຕນ ປຎ຺ຎາປເນນ ໂສ ສຕ຺ຖາ ຣູປາວຈຣສມາປຕ຺ຕິຍາ ລາຠີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຸຕິຍວາເຣປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ສຕ຺ຖາ ເຕນ ທຏ຺ຐພ຺ໂພຕິ ເຕນ ຕິຕ຺ຖິເຍຫິ ອສາຘາຣເຓນ ປຎ຺ຎາປເນນ ອຍໍ ຕຕິໂຍ ສຕ຺ຖາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ໂຘ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຕິຕ຺ຖິຍາ ຫິ ກາມານໍ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕາ ຣູປຠວໍ ວກ຺ຂນ຺ຕິ. ຣູປານໍ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕາ ອຣູປຠວໍ ວກ຺ຂນ຺ຕິ. ເວທນານໍ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕາ ອສຎ຺ຎຠວໍ ວກ຺ຂນ຺ຕິ. ສມ຺ມາ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕາ ‘ເອວໍ ປຎ຺ຎເປຍ຺ຍຸໍ’, ໂນ ຈ ສມ຺ມາ ປຎ຺ຎເປຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ປນ ກາມານໍ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຫານໍ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄນ ປຎ຺ຎເປຕິ. ຣູປເວທນານໍ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຫານໍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ປຎ຺ຎເປຕິ. ອິເມ ຕໂຍ ສຕ຺ຖາໂຣຕິ ອິເມ ທ຺ເວ ຊນາ ພາຫິຣກາ, ເອໂກ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິ – ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ຕໂຍ ສຕ຺ຖາໂຣ ນາມ.

໑໓໑. ທຸຕິເຍ ສຕ຺ຖາຣນິທ຺ເທເສ – ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມຕິ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາເວ. ອຕ຺ຕານໍ ສຈ຺ຈໂຕ ເຖຕໂຕ ປຎ຺ຎເປຕີຕິ ‘‘ອຕ຺ຕາ ນາເມໂກ ອຕ຺ຖິ ນິຈ຺ໂຈ ຘຸໂວ ສສ຺ສໂຕ’’ຕິ ຠູຕໂຕ ຖິຣໂຕ ປຎ຺ຎເປຕິ. ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈາຕິ ອປຣສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາເວ ເອວເມວ ປຎ຺ຎເປຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ຕິກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

໔. ຈຕຸກ຺ກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໓໒. ຈຕຸກ຺ກນິທ຺ເທເສ – ອສປ຺ປຸຣິໂສຕິ ລາມກປຸຣິໂສ. ປາຓໍ ອຕິປາເຕຕີຕິ ປາຓາຕິປາຕີ. ອທິນ຺ນໍ ອາທິຍຕີຕິ ອທິນ຺ນາທາຍີ. ກາເມສຸ ມິຈ຺ຉາ ຈຣຕີຕິ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣີ. ມຸສາ ວທຕີຕິ ມຸສາວາທີ. ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາເທ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐາຍີ.

໑໓໓. ປາຓາຕິປາເຕ ສມາທເປຕີຕິ ຍຖາ ປາຓໍ ອຕິປາເຕຕິ, ຕຖາ ນໍ ຕຕ຺ຖ ຄຫຓໍ ຄຓ຺ຫາເປຕິ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ຍສ຺ມາ ສຍໍ ກເຕນ ຈ ທຸສ຺ສີລ຺ເຍນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຍຎ຺ຈ ສມາທປິເຕນ ກຕໍ, ຕໂຕ ອຸປຑ຺ຒສ຺ສ ທາຍາໂທ, ຕສ຺ມາ ອສປ຺ປຸຣິເສນ ອສປ຺ປຸຣິສຕໂຣຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສປ຺ປຸຣິໂສຕິ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິໂສ.

໑໓໕. ສປ຺ປຸຣິເສນ ສປ຺ປຸຣິສຕໂຣຕິ ອຕ຺ຕນາ ກເຕນ ສຸສີລ຺ເຍນ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ຍຎ຺ຈ ສມາທປິໂຕ ກໂຣຕິ. ຕໂຕ ອຸປຑ຺ຒສ຺ສ ທາຍາທຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິເສນ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິສຕໂຣ.

໑໓໖. ປາໂປຕິ ອກຸສລກມ຺ມປຖສງ຺ຂາເຕນ ທສວິເຘນ ປາເປນ ສມນ຺ນາຄໂຕ.

໑໓໘. ກລ຺ຍາໂຓຕິ ກຸສລກມ຺ມປຖສງ຺ຂາເຕນ ທສວິເຘນ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສຸທ຺ຘໂກ ຠທ຺ຣໂກ. ເສສເມຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

໑໔໐. ປາປຘມ຺ມາທີສຸ – ປາໂປ ຘມ຺ໂມ ອສ຺ສາຕິ ປາປຘມ຺ໂມ. ກລ຺ຍາໂຓ ຘມ຺ໂມ ອສ຺ສາຕິ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

໑໔໔. ສາວຊ຺ຊາທີສຸ – ສາວຊ຺ໂຊຕິ ສໂທໂສ. ສາວຊ຺ເຊນ ກາຍກມ຺ເມນາຕິ ສໂທເສນ ປາຓາຕິປາຕາທິນາ ກາຍກມ຺ເມນ. ອິຕເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕີຫິ ທ຺ວາເຣຫິ ອາຍູຫນກມ຺ມສ຺ສ ສໂທສຕ຺ຕາ, ຄູຖກຸຓປາທິຠຣິໂຕ ປເທໂສ ວິຍ ສາວຊ຺ໂຊຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໑໔໕. ສາວຊ຺ເຊນ ພຫຸລນ຺ຕິ ຍສ຺ສ ສາວຊ຺ຊເມວ ກາຍກມ຺ມໍ ພຫຸ ໂຫຕິ, ອປ຺ປໍ ອນວຊ຺ຊໍ; ໂສ ສາວຊ຺ເຊນ ພຫຸລໍ ກາຍກມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ອປ຺ປໍ ອນວຊ຺ເຊນາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິຕເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ໂກ ປນ ເອວຣູໂປ ໂຫຕີຕິ? ໂຍ ຄາມຘມ຺ມຕາຍ ວາ ນິຄມຘມ຺ມຕາຍ ວາ ກທາຈິ ກຣຫຈິ ອຸໂປສຖໍ ສມາທິຍຕິ, ສີລານິ ປູເຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕີຫິ ທ຺ວາເຣຫິ ອາຍູຫນກມ຺ເມສຸ ສາວຊ຺ຊສ຺ເສວ ພຫຸລຕາຍ ອນວຊ຺ຊສ຺ສ ອປ຺ປຕາຍ ວຊ຺ຊພຫຸໂລຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ຍຖາ ຫິ ເອກສ຺ມິໍ ປເທເສ ທຸພ຺ພຓ຺ຓານິ ທຸຄ຺ຄນ຺ຘານິ ປຸປ຺ຜານິ ຣາສິກຕານສ຺ສຸ, ເຕສໍ ອຸປຣິ ຕຫໍ ຕຫໍ ອຕິມຸຕ຺ຕກວສ຺ສິກປາຏລານິ ປຕິຕານິ ຠເວຍ຺ຍຸໍ. ເອວຣູໂປ ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍຖາ ປນ ເອກສ຺ມິໍ ປເທເສ ອຕິມຸຕ຺ຕກວສ຺ສິກປາຏລານິ ຣາສິກຕານສ຺ສຸ, ເຕສໍ ອຸປຣິ ຕຫໍ ຕຫໍ ທຸພ຺ພຓ຺ຓທຸຄ຺ຄນ຺ຘານິ ພທຣປຸປ຺ຜາທີນິ ປຕິຕານິ ຠເວຍ຺ຍຸໍ. ເອວຣູໂປ ຕຕິໂຍ ປຸຄ຺ຄໂລ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຈຕຸຕ຺ໂຖ ປນ ຕີຫິປິ ທ຺ວາເຣຫິ ອາຍູຫນກມ຺ມສ຺ສ ນິທ຺ໂທສຕ຺ຕາ, ຈຕຸມຘຸຣຠຣິຕສຸວຓ຺ຓປາຕິ ວິຍ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເຕສຸ ປຐໂມ ອນ຺ຘພາລປຸຖຸຊ຺ຊໂນ. ທຸຕິໂຍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ກຸສລສ຺ສ ກາຣໂກ ໂລກິຍປຸຖຸຊ຺ຊໂນ. ຕຕິໂຍ ໂສຕາປນ຺ໂນ ສກທາຄາມິອນາຄາມິໂນປິ ເອເຕເນວ ສງ຺ຄຫິຕາ. ຈຕຸຕ຺ໂຖ ຂີຓາສໂວ. ໂສ ຫິ ເອກນ຺ເຕນ ອນວຊ຺ໂຊເຍວ. ອຍໍ ອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣຏ຺ຐກຖາໂຍ.

໑໔໘. ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎູອາທີສຸ – ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎູຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸຄ຺ຆຏິຕໍ ນາມ ຎາຓຸຄ຺ຆາຏນໍ, ຎາເຓ ອຸຄ຺ຆຏິຕມຕ຺ເຕເຍວ ຊານາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຫ ອຸທາຫຏເວລາຍາຕິ ອຸທາຫາເຣ ອຸທາຫຏມຕ຺ເຕເຍວ. ຘມ຺ມາຠິສມໂຍຕິ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມສ຺ສ ຎາເຓນ ສທ຺ຘິໍ ອຠິສມໂຍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ມາຕິກາຍ ຐປິຍມານາຍ ເທສນານຸສາເຣນ ຎາຓໍ ເປເສຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎູຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໑໔໙. ວິປຎ຺ຈິຕໍ ວິຕ຺ຖາຣິຕເມວ ອຕ຺ຖໍ ຊານາຕີຕິ ວິປຎ຺ຈິຕຎ຺ຎູ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ສງ຺ຂິຕ຺ເຕນ ມາຕິກໍ ຐເປຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ເຖ ຠາຊິຍມາເນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ປຸຄ຺ຄໂລ ວິປຎ຺ຈິຕຎ຺ຎູຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໑໕໐. ອຸທ຺ເທສາທີຫິ ເນຕພ຺ໂພຕິ ເນຍ຺ໂຍ. ອນຸປຸພ຺ເພນ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ໂຫຕີຕິ ອນຸກ຺ກເມນ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕິ.

໑໕໑. ພ຺ຍຎ຺ຊນປທເມວ ປຣມໍ ອສ຺ສາຕິ ປທປຣໂມ. ນ ຕາຍ ຊາຕິຍາ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ໂຫຕີຕິ ນ ເຕນ ອຕ຺ຕຠາເວນ ຌານໍ ວາ ວິປສ຺ສນໍ ວາ ມຄ຺ຄໍ ວາ ຜລໍ ວາ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕຸໍ ສກ຺ໂກຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໕໒. ຍຸຕ຺ຕປຏິຠານາທີສຸ – ປຏິຠານໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຎາຓມ຺ປິ, ຎາຓສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐິຕວຈນມ຺ປິ. ຕໍ ອິຘ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ອຕ຺ຖຍຸຕ຺ຕໍ ກາຣຓຍຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ປຏິຠານມສ຺ສາຕິ ຍຸຕ຺ຕປ຺ປຏິຠາໂນ. ປຸຈ຺ຉິຕານນ຺ຕຣເມວ ສີຆໍ ພ຺ຍາກາຕຸໍ ອສມຕ຺ຖຕາຍ ໂນ ມຸຕ຺ຕໍ ປຏິຠານມສ຺ສາຕິ ໂນ ມຸຕ຺ຕປ຺ປຏິຠາໂນ. ອິມິນາ ນເຍນ ເສສາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອຕ຺ຖ ປນ ປຐໂມ – ກິຎ຺ຈິ ກາລໍ ວີມໍສິຕ຺ວາ ຍຸຕ຺ຕເມວ ເປກ຺ຂຕິ, ຕິປິຏກຈູຬນາຄຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ. ໂສ ກິຣ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຍຸຕ຺ຕປຍຸຕ຺ຕກາຣຓເມວ ກເຖຕິ.

ທຸຕິໂຍ – ປຸຈ຺ຉານນ຺ຕຣເມວ ເຍນ ວາ ເຕນ ວາ ວຈເນນ ປຏິພາຫຕິ, ວີມໍສິຕ຺ວາປິ ຈ ຍຸຕ຺ຕໍ ນ ເປກ຺ຂຕິ ຈຕຸນິກາຍິກປຓ຺ຑິຕຕິສ຺ສຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ. ໂສ ກິຣ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ປຎ຺ຫປຣິໂຍສານມ຺ປິ ນາຄເມຕິ, ຍໍ ວາ ຕໍ ວາ ກເຖຕິເຍວ. ວຈນຕ຺ຖໍ ປນສ຺ສ ວີມໍສິຍມານໍ ກຕ຺ຖຈິ ນ ລຄ຺ຄຕິ.

ຕຕິໂຍ – ປຸຈ຺ຉາສມກາລເມວ ຍຸຕ຺ຕໍ ເປກ຺ຂຕິ, ຕງ຺ຂຓຎ຺ເຎວ ວຈນໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ ຕິປິຏກຈູຬາຠຍຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ. ໂສ ກິຣ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ສີຆເມວ ກເຖຕິ, ຍຸຕ຺ຕປຍຸຕ຺ຕກາຣໂຓ ຈ ໂຫຕິ.

ຈຕຸຕ຺ໂຖ – ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ເນວ ຍຸຕ຺ຕໍ ເປກ຺ຂຕິ, ນ ເຍນ ວາ ເຕນ ວາ ປຏິພາຫິຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ ຕິພ຺ພນ຺ຘກາຣນິມຸຄ຺ໂຄ ວິຍ ໂຫຕິ ລາຬຸທາຍິຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ.

໑໕໖. ຘມ຺ມກຖິເກສຸ – ອປ຺ປຎ຺ຈ ຠາສຕີຕິ ສມ຺ປຕ຺ຕປຣິສາຍ ໂຖກເມວ ກເຖຕິ. ອສຫິຕຎ຺ຈາຕິ ກເຖນ຺ໂຕ ຈ ປນ ນ ອຕ຺ຖຍຸຕ຺ຕໍ ກາຣຓຍຸຕ຺ຕໍ ກເຖຕິ. ປຣິສາ ຈສ຺ສ ນ ກຸສລາ ໂຫຕີຕິ ໂສຕຸໍ ນິສິນ຺ນປຣິສາ ຈສ຺ສ ຍຸຕ຺ຕາຍຸຕ຺ຕໍ ກາຣຓາກາຣຓໍ ສິລິຏ຺ຐາສິລິຏ຺ຐໍ ນ ຊານາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວຣູໂປຕິ ອຍໍ ເອວໍຊາຕິໂກ ພາລຘມ຺ມກຖິໂກ. ເອວໍຊາຕິກາຍ ພາລປຣິສາຍ ຘມ຺ມກຖິໂກຕ຺ເວວ ນາມໍ ລຠຕິ. ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອຕ຺ຖ ຈ ທ຺ເວເຍວ ຊນາ ສຠາວຘມ຺ມກຖິກາ, ອິຕເຣ ປນ ຘມ຺ມກຖິການໍ ອນ຺ຕເຣ ປວິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕາ.

໑໕໗. ວລາຫກູປເມສຸ ວລາຫກາຕິ ເມຆາ. ຄຊ຺ຊິຕາຕິ ຖນິຕາ. ຕຕ຺ຖ ຄຊ຺ຊິຕ຺ວາ ໂນ ວສ຺ສນຠາໂວ ນາມ ປາປໂກ. ມນຸສ຺ສາ ຫິ ຍຖາ ເທໂວ ຄຊ຺ຊຕິ ‘ສຸວຸຏ຺ຐິກາ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ ພີຊານິ ນີຫຣິຕ຺ວາ ວປນ຺ຕິ. ອຖ ເທເວ ອວສ຺ສນ຺ເຕ ເຂຕ຺ເຕ ພີຊານິ ເຂຕ຺ເຕເຍວ ນສ຺ສນ຺ຕິ, ເຄເຫ ພີຊານິ ເຄເຫເຍວ ນສ຺ສນ຺ຕີຕິ ທຸພ຺ຠິກ຺ຂໍ ໂຫຕິ. ໂນ ຄຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວສ຺ສນຠາໂວປິ ປາປໂກວ. ມນຸສ຺ສາ ຫິ ‘ອິມສ຺ມິໍ ກາເລ ທຸພ຺ພຸຏ຺ຐິກາ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ ນິນ຺ນຏ຺ຐາເນສຸເຍວ ວປ຺ປໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ອຖ ເທໂວ ວສ຺ສິຕ຺ວາ ສພ຺ພພີຊານິ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ປາເປຕິ, ທຸພ຺ຠິກ຺ຂເມວ ໂຫຕິ. ຄຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວສ຺ສນຠາໂວ ປນ ຠທ຺ທໂກ. ຕທາ ຫິ ສຸຠິກ຺ຂໍ ໂຫຕິ. ໂນ ຄຊ຺ຊິຕ຺ວາ ໂນ ວສ຺ສນຠາໂວ ເອກນ຺ຕປາປໂກວ.

ຠາສິຕາ ໂຫຕິ ໂນ ກຕ຺ຕາຕິ ‘ອິທານິ ຄນ຺ຖຘຸຣໍ ປູເຣສ຺ສາມິ, ວາສຘຸຣໍ ປູເຣສ຺ສາມີ’ຕິ ກເຖຕິເຍວ, ນ ປນ ອຸທ຺ເທສໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ນ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຠາເວຕິ.

ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ ໂນ ຠາສິຕາຕິ ‘ຄນ຺ຖຘຸຣໍ ວາ ປູເຣສ຺ສາມິ ວາສຘຸຣໍ ວາ’ຕິ ນ ຠາສຕິ. ສມ຺ປຕ຺ເຕ ປນ ກາເລ ຕມຕ຺ຖໍ ສມ຺ປາເທຕິ. ອິມິນາ ນເຍນ ອິຕເຣປິ ເວທິຕພ຺ພາ. ສພ຺ພໍ ປເນຕໍ ປຈ຺ຈຍທາຍເກເນວ ກຖິຕໍ. ເອໂກ ຫິ ‘ອສຸກທິວເສ ນາມ ທານໍ ທສ຺ສາມີ’ຕິ ສງ຺ຆໍ ນິມນ຺ເຕຕິ, ສມ຺ປຕ຺ຕກາເລ ໂນ ກໂຣຕິ. ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຸຎ຺ເຎນ ປຣິຫາຍຕິ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆປິ ລາເຠນ ປຣິຫາຍຕິ. ອປໂຣ ສງ຺ຆໍ ອນິມນ຺ເຕຕ຺ວາວ ສກ຺ກາຣໍ ກຕ຺ວາ ‘ຠິກ຺ຂູ ອາເນສ຺ສາມີ’ຕິ ນ ລຠຕິ, ສພ຺ເພ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ນິມນ຺ຕິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຍມ຺ປິ ປຸຎ຺ເຎນ ປຣິຫາຍຕິ, ສງ຺ໂຆປິ ເຕນ ລາເຠນ ປຣິຫາຍຕິ. ອປໂຣ ປຐມໍ ສງ຺ຆໍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ, ປຈ຺ຉາ ສກ຺ກາຣໍ ກຕ຺ວາ ທານໍ ເທຕິ, ອຍໍ ກິຈ຺ຈກາຣີ ໂຫຕິ. ອປໂຣ ເນວ ສງ຺ຆໍ ນິມນ຺ເຕຕິ, ນ ທານໍ ເທຕິ, ອຍໍ ‘ປາປປຸຄ຺ຄໂລ’ຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໑໕໘. ມູສິກູປເມສຸ – ຄາຘໍ ກຕ຺ຕາ ໂນ ວສິຕາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອາສຍໍ ພິລໍ ກູປໍ ຂຓຕິ, ໂນ ຕຕ຺ຖ ວສຕິ, ກິສ຺ມິຎ຺ຈິເທວ ຐາເນ ວສຕິ, ເອວໍ ພິຬາຣາທິອມິຕ຺ຕວສໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຂຕ຺ຕາຕິປິ ປາໂຐ. ວສິຕາ ໂນ ຄາຘໍ ກຕ຺ຕາຕິ ສຍໍ ນ ຂຓຕິ, ປເຣນ ຂເຕ ພິເລ ວສຕິ, ເອວໍ ຊີວິຕໍ ຣກ຺ຂຕິ. ຕຕິຍາ ທ຺ເວປິ ກໂຣນ຺ຕີ, ຊີວິຕໍ ຣກ຺ຂຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖາ ທ຺ເວປິ ອກໂຣນ຺ຕີ ອມິຕ຺ຕວສໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອິມາຍ ປນ ອຸປມາຍ ອຸປມິເຕສຸ ປຸຄ຺ຄເລສຸ ປຐໂມ ຍຖາ ສາ ມູສິກາ ຄາຘໍ ຂຓຕິ, ເອວໍ ນວງ຺ຄໍ ສຕ຺ຖຸສາສນໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຍຖາ ປນ ສາ ຕຕ຺ຖ ນ ວສຕິ, ກິສ຺ມິຎ຺ຈິເທວ ຐາເນ ວສນ຺ຕີ, ອມິຕ຺ຕວສໍ ຄຈ຺ຉຕິ; ຕຖາ ອຍມ຺ປິ ປຣິຍຕ຺ຕິວເສນ ຎາຓໍ ເປເສຕ຺ວາ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມໍ ນ ປຏິວິຊ຺ຌຕິ, ໂລກາມິສຏ຺ຐາເນສຸເຍວ ຈຣນ຺ໂຕ ມຈ຺ຈຸມາຣກິເລສມາຣເທວປຸຕ຺ຕມາຣສງ຺ຂາຕານໍ ອມິຕ຺ຕານໍ ວສໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ທຸຕິໂຍ ຍຖາ ສາ ມູສິກາ ຄາຘໍ ນ ຂຓຕິ, ເອວໍ ນວງ຺ຄໍ ສຕ຺ຖຸສາສນໍ ນ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຍຖາ ປນ ປເຣນ ຂຕພິເລ ວສນ຺ຕີ ຊີວິຕໍ ຣກ຺ຂຕິ; ເອວໍ ປຣສ຺ສ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຕິຓ຺ຓໍ ມາຣານໍ ວສໍ ອຕິກ຺ກມຕິ. ອິມິນາ ນເຍນ ຕຕິຍຈຕຸຕ຺ເຖສຸປິ ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໑໕໙. ອມ຺ພູປເມສຸ – ອາມໍ ປກ຺ກວຓ຺ຓີຕິ ອນ຺ໂຕ ອາມໍ ພຫິ ປກ຺ກສທິສໍ. ປກ຺ກໍ ອາມວຓ຺ຓີຕິ ອນ຺ໂຕ ປກ຺ກໍ ພຫິ ອາມສທິສໍ. ເສສທ຺ວເຍສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕຕ຺ຖ ຍຖາ ອມ຺ເພ ອປກ຺ກຠາໂວ ອາມຕາ ໂຫຕິ, ເອວໍ ປຸຄ຺ຄເລປິ ປຸຖຸຊ຺ຊນຠາໂວ ອາມຕາ, ອຣິຍຠາໂວ ປກ຺ກຕາ. ຍຖາ ຈ ຕຕ຺ຖ ປກ຺ກສທິສຕາ ປກ຺ກວຓ຺ຓິຕາ; ເອວໍ ປຸຄ຺ຄເລປິ ອຣິຍານໍ ອຠິກ຺ກມນາທິສທິສຕາ ປກ຺ກວຓ຺ຓິຕາຕິ – ອິມິນາ ນເຍນ ອຸປມິຕປຸຄ຺ຄເລສຸ ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໑໖໐. ກຸມ຺ຠູປເມສຸ – ກຸມ຺ໂຠຕິ ຆໂຏ. ຕຸຈ຺ໂຉຕິ ອນ຺ໂຕ ຣິຕ຺ໂຕ. ປິຫິໂຕຕິ ປິທຫິຕ຺ວາ ຐປິໂຕ. ປຸໂຣຕິ ອນ຺ໂຕ ປຸຓ຺ໂຓ. ວິວໂຏຕິ ວິວຣິຕ຺ວາ ຐປິໂຕ. ອຸປມິຕປຸຄ຺ຄເລສຸ ປເນຕ຺ຖ ອນ຺ໂຕ ຄຸຓສາຣວິຣຫິໂຕ ຕຸຈ຺ໂຉ ພາຫິຣໂສຠນຕາຍ ປິຫິໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໑໖໑. ອຸທກຣຫທູປເມສຸ – ອຸທກຣຫໂທ ຕາວ ຊຓ຺ຓຸມຕ຺ເຕປິ ອຸທເກ ສຕິ ປຓ຺ຓຣສສມ຺ຠິນ຺ນວຓ຺ຓຕ຺ຕາ ວາ ພຫລຕ຺ຕາ ວາ ອຸທກສ຺ສ ອປຎ຺ຎາຍມານຕໂລ ອຸຕ຺ຕາໂນ ຄມ຺ຠີໂຣຠາໂສ ນາມ ໂຫຕິ. ຕິໂປຣິສ ຈຕຸໂປຣິເສປິ ປນ ອຸທເກ ສຕິ ອຈ຺ຉຕ຺ຕາ ອຸທກສ຺ສ ປຎ຺ຎາຍມານຕໂລ ຄມ຺ຠີໂຣ ອຸຕ຺ຕາໂນຠາໂສ ນາມ ໂຫຕິ. ອຸຠຍກາຣຓສມ຺ຠາວໂຕ ປນ ອິຕເຣ ທ຺ເວ ເວທິຕພ຺ພາ. ປຸຄ຺ຄໂລປິ ກິເລສຸສ຺ສທຠາວໂຕ ຄຸຓຄມ຺ຠີຣຕາຍ ຈ ອຠາວໂຕ ຄຸຓຄມ຺ຠີຣານໍ ສທິເສຫິ ອຠິກ຺ກມາທີຫິ ຍຸຕ຺ໂຕ ອຸຕ຺ຕາໂນ ຄມ຺ຠີໂຣຠາໂສ ນາມ. ອິມິນາ ນເຍນ ເສສາປິ ເວທິຕພ຺ພາ.

໑໖໒. ພລີພທ຺ທູປເມສຸ – ພລີພທ຺ໂທ ຕາວ ໂຍ ອຕ຺ຕໂນ ໂຄຄຓໍ ຆຏ຺ເຏຕິ ອຸພ຺ເພເຊຕິ, ປຣໂຄຄເຓ ປນ ໂສຣໂຕ ສຸຂສີໂລ ໂຫຕິ – ອຍໍ ສກຄວຈຓ຺ໂຑ ໂນ ປຣຄວຈຓ຺ໂຑ ນາມ. ປຸຄ຺ຄໂລປິ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິສໍ ຆຏ຺ເຏນ຺ໂຕ ວິຊ຺ຌນ຺ໂຕ ຜຣຸເສນ ສມຸທາຈຣນ຺ໂຕ, ປຣປຣິສາຍ ປນ ໂສຣຈ຺ຈໍ ນິວາຕວຸຕ຺ຕິຕໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ສກຄວຈຓ຺ໂຑ ໂຫຕິ ໂນ ປຣຄວຈຓ຺ໂຑ ນາມາຕິ. ອິມິນາ ນເຍນ ເສສາປິ ເວທິຕພ຺ພາ. ນິທ຺ເທສວາເຣ ປເນຕ຺ຖ ອຸພ຺ເພຊິຕາ ໂຫຕີຕິ ຆຏ຺ເຏຕ຺ວາ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຸພ຺ເພຄປ຺ປຕ຺ຕໍ ກໂຣຕິຈ຺ເຈວ ອຕ຺ໂຖ.

໑໖໓. ອາສີວິສູປເມສຸ – ອາສີວິໂສ ຕາວ ຍສ຺ສ ວິສໍ ອາສຸໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ ສີຆໍ ຜຣຕິ; ໂຆຣໍ ປນ ນ ໂຫຕິ, ຈິຣກາລໍ ນ ປີເຬຕິ – ອຍໍ ອາຄຕວິໂສ ໂນ ໂຆຣວິໂສ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປຸຄ຺ຄລວິຠາຊນໍ ປນ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

໑໖໔. ອນນຸວິຈ຺ຈ ອປຣິໂຍຄາເຫຕ຺ວາ ອວຓ຺ຓາຣຫສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕີຕິອາທີສຸ ອນນຸວິຈ຺ຈາຕິ ອຕຸລຍິຕ຺ວາ, ອປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ. ອປຣິໂຍຄາເຫຕ຺ວາຕິ ປຎ຺ຎາຍ ຄຸເຓ ອໂນຄາເຫຕ຺ວາ.

໑໖໖. ຠູຕໍ ຕຈ຺ຉນ຺ຕິ ວິຊ຺ຊມານໂຕ ຠູຕໍ, ອວິປຣີຕໂຕ ຕຈ຺ຉໍ. ກາເລນາຕິ ຍຸຕ຺ຕປຍຸຕ຺ຕກາເລນ. ຕຕ຺ຣ ກາລຎ຺ຎູ ໂຫຕີຕິ ຍມິທໍ ກາເລນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຣ ໂຍ ປຸຄ຺ຄໂລ ກາລຎ຺ຎູ ໂຫຕິ, ກາລໍ ຊານາຕິ, ຕສ຺ສ ປຎ຺ຫສ຺ສ ເວຍ຺ຍາກຣຓຕ຺ຖາຍ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ກາເລ ປຸຈ຺ຉິເຕນາປິ ມຍາ ນ ກເຖຕພ຺ພາ, ອິມສ຺ມິໍ ກາເລ ກເຖຕພ຺ພາ’’ຕິ – ອຍໍ ກາເລນ ຠຓຕິ ນາມ. ອຸເປກ຺ຂໂກ ວິຫຣຕີຕິ ມຊ຺ຌຕ຺ຕຠູຕາຍ ອຸເປກ຺ຂາຍ ຐິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

໑໖໗. ອຸຏ຺ຐານຜລູປຊີວີຕິອາທີສຸ – ໂຍ ອຸຏ຺ຐານວີຣິເຍເນວ ທິວສໍ ວີຕິນາເມຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ທຜລມຕ຺ຕໍ ກິຎ຺ຈິເທວ ລຠິຕ຺ວາ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປຕິ, ຕໍ ປນ ອຸຏ຺ຐານໍ ອາຄມ຺ມ ກິຎ຺ຈິ ປຸຎ຺ຎຜລໍ ນ ປຏິລຠຕິ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ຍສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຸຏ຺ຐຫໂຕຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕູປຣິ ເທວາຕິ ຕໂຕ ອຸປຣິ ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິກາທໂຍ ເທວາ. ເຕສຎ຺ຫິ ອຸຏ຺ຐານວີຣິເຍນ ກິຈ຺ຈໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ປຸຎ຺ຎຜລເມວ ອຸປຊີວນ຺ຕິ. ປຸຎ຺ຎວໂຕ ຈາຕິ ອິທໍ ປຸຎ຺ຎວນ຺ເຕ ຂຕ຺ຕິຍພ຺ຣາຫ຺ມຓາທໂຍ ເຈວ ຠຸມ຺ມເທເວ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ນິມ຺ມານຣຕິປຣິໂຍສາເນ ເທເວ ຈ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສພ຺ເພປິ ເຫເຕ ວາຍາມຜລຎ຺ເຈວ ປຸຎ຺ຎຜລຎ຺ຈ ອນຸຠວນ຺ຕິ. ເນຣຍິກາ ປນ ເນວ ອຸຏ຺ຐາເນນ ອາຊີວໍ ອຸປ຺ປາເທຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ນາປິ ເນສໍ ປຸຎ຺ຎຜເລນ ໂກຈິ ອາຊີໂວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

໑໖໘. ຕມາທີສຸ – ‘‘ນີເຈ ກຸເລ ປຈ຺ຈາຊາໂຕ’’ຕິອາທິເກນ ຕເມນ ຍຸຕ຺ໂຕຕິ ຕໂມ. ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທີຫິ ປຸນ ນິຣຍຕມູປຄມນໂຕ ຕມປຣາຍໂຓ. ເນສາທກຸເລຕິ ມິຄລຸທ຺ທກາທີນໍ ກຸເລ. ເວນກຸເລຕິ ວິລີວກາຣກຸເລ. ຣຖກາຣກຸເລຕິ ຈມ຺ມກາຣກຸເລ. ປຸກ຺ກຸສກຸເລຕິ ປຸປ຺ຜຉຑ຺ຑກກຸເລ. ກສິຣວຸຕ຺ຕິເກຕິ ທຸກ຺ຂວຸຕ຺ຕິເກ. ທຸພ຺ພຓ຺ໂຓຕິ ປໍສຸປິສາຈໂກ ວິຍ ຌາມຂາຓຸວຓ຺ໂຓ. ທຸທ຺ທສິໂກຕິ ວິຊາຕມາຕຸຍາປິ ອມນາປທສ຺ສໂນ. ໂອໂກຏິມໂກຕິ ລກຸຓ຺ຑໂກ. ກາໂຓຕິ ເອກກ຺ຂິກາໂຓ ວາ ອຸຠຍກ຺ຂິກາໂຓ ວາ. ກຸຓີຕິ ເອກຫຕ຺ຖກຸຓີ ວາ ອຸຠຍຫຕ຺ຖກຸຓີ ວາ. ຂຎ຺ໂຊຕິ ເອກປາທຂຎ຺ໂຊ ວາ ອຸຠຍປາທຂຎ຺ໂຊ ວາ. ປກ຺ຂຫໂຕຕິ ຫຕປກ຺ໂຂ ປີຐສປ຺ປີ. ປທີເປຍ຺ຍສ຺ສາຕິ ເຕລກປລ຺ລກາທິໂນ ປທີປູປກຣຓສ຺ສ. ເອວໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕໂມ ໂຫຕິ ຕມປຣາຍໂຓຕິ ເອຕ຺ຖ ເອໂກ ປຸຄ຺ຄໂລ ພຫິທ຺ຘາ ອາໂລກໍ ອທິສ຺ວາ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິສ຺ມິຎ຺ເຎວ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ອປາເຍສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ໂຕ ສກເລປິ ກປ຺ເປ ສໍສຣຕິ. ໂສປິ ຕໂມ ຕມປຣາຍໂຓວ. ໂສ ປນ ກຸຫກປຸຄ຺ຄໂລ ຠເວຍ຺ຍ. ກຸຫກສ຺ສ ຫິ ເອວຣູປາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ນີເຈ ກຸເລ ປຈ຺ຈາຊາໂຕ ໂຫຕິ ຈຓ຺ຑາລກຸເລ ວາຕິອາທີຫິ ອາຄມນວິປຕ຺ຕິ ເຈວ ປຸພ຺ພຸປ຺ປນ຺ນປຈ຺ຈຍວິປຕ຺ຕິ ຈ ທສ຺ສິຕາ. ທລິທ຺ເທຕິອາທີຫິ ປວຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍວິປຕ຺ຕິ. ກສິຣວຸຕ຺ຕິເກຕິອາທີຫິ ອາຊີວຸປາຍວິປຕ຺ຕິ. ທຸພ຺ພຓ຺ໂຓຕິອາທີຫິ ຣູປວິປຕ຺ຕິ. ພຫ຺ວາພາໂຘຕິອາທີຫິ ທຸກ຺ຂກາຣຓສມາໂຍໂຄ. ນ ລາຠີຕິອາທີຫິ ສຸຂກາຣຓວິປຕ຺ຕິ ເຈວ ອຸປໂຠຄວິປຕ຺ຕິ ຈ. ກາເຍນ ທຸຈ຺ຈຣິຕນ຺ຕິອາທີຫິ ຕມປຣາຍຓຠາວສ຺ສ ກາຣຓສມາໂຍໂຄ. ກາຍສ຺ສ ເຠທາຕິອາທີຫິ ສມ຺ປຣາຍິກຕມູປຄໂມ. ສຸກ຺ກປກ຺ໂຂ ວຸຕ຺ຕປຏິປກ຺ຂນເຍນ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອປິເຈຕ຺ຖ ຕິວິຘາຍ ກຸລສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈາຊາຕິອາທິເກນ ໂຊຕິນາ ຍຸຕ຺ຕໂຕ ໂຊຕິ, ອາໂລກຠູໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ກາຍສຸຈຣິຕາທີຫິ ປນ ສຄ຺ຄູປປຕ຺ຕິໂຊຕິຠາວູປຄມນໂຕ ໂຊຕິປຣາຍໂຓ. ຂຕ຺ຕິຍມຫາສາລກຸເລ ວາຕິອາທີສຸ ຂຕ຺ຕິຍມຫາສາລາຕິ ຂຕ຺ຕິຍາ ມຫາສາຣາ ມຫາສາຣປ຺ປຕ຺ຕາ ຂຕ຺ຕິຍາ. ເຍສຎ຺ຫິ ຂຕ຺ຕິຍານໍ ເຫຏ຺ຐິມນ຺ເຕນ ໂກຏິສຕໍ ນິຘານຄຕໍ ໂຫຕິ, ຕໂຍ ກຫາປຓກຸມ຺ຠາ ວຬຎ຺ຊນຕ຺ຖາຍ ເຄຫມຊ຺ເຌ ຣາສິໍ ກຕ຺ວາ ຐປິຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ຂຕ຺ຕິຍມຫາສາລາ ນາມ. ເຍສໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ອສີຕິໂກຏິຘນໍ ນິຫິຕໍ ໂຫຕິ, ທິຍຑ຺ໂຒ ກຫາປຓກຸມ຺ໂຠ ວຬຎ຺ຊນຕ຺ຖາຍ ເຄຫມຊ຺ເຌ ຣາສິໍ ກຕ຺ວາ ຐປິໂຕ ໂຫຕິ, ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລາ ນາມ. ເຍສໍ ຄຫປຕີນໍ ຈຕ຺ຕາລີສໂກຏິຘນໍ ນິຫິຕໍ ໂຫຕິ, ກຫາປຓກຸມ຺ໂຠ ວຬຎ຺ຊຕ຺ຖາຍ ເຄຫມຊ຺ເຌ ຣາສິໍ ກຕ຺ວາ ຐປິໂຕ ໂຫຕິ, ເຕ ຄຫປຕິມຫາສາລາ ນາມ. ເຕສໍ ກຸເລຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຑ຺ເຒຕິ ອິສ຺ສເຣ. ນິຘານຄຕຘນສ຺ສ ມຫນ຺ຕຕາຍ ມຫທ຺ຘເນ. ສຸວຓ຺ຓຣຊຕຠາຊນາທີນໍ ອຸປໂຠຄຠຓ຺ຑານໍ ມຫນ຺ຕຕາຍ ມຫາໂຠເຄ. ນິຘານຄຕສ຺ສ ຊາຕຣູປຣຊຕສ຺ສ ປຫູຕຕາຍ ປຫູຕຊາຕຣູປຣຊເຕ. ວິຕ຺ຕູປກຣຓສ຺ສ ຕຸຏ຺ຐິກຣຓສ຺ສ ປຫູຕຕາຍ ປຫູຕວິຕ຺ຕູປກຣເຓ. ໂຄຘນາທີນຎ຺ຈ ສຕ຺ຕວິຘຘຎ຺ຎານຎ຺ຈ ປຫູຕຕາຍ ປຫູຕຘນຘຎ຺ເຎ. ອຠິຣູໂປຕິ ສຸນ຺ທຣຣູໂປ. ທສ຺ສນີໂຍຕິ ອຎ຺ຎໍ ກມ຺ມໍ ປຫາຍ ທິວສມ຺ປິ ປສ຺ສິຕພ຺ພຍຸຕ຺ໂຕ. ປາສາທິໂກຕິ ທສ຺ສເນເນວ ຈິຕ຺ຕປສາທາວໂຫ. ປຣມາຍາຕິ ອຸຕ຺ຕມາຍ. ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍາຕິ ໂປກ຺ຂຣວຓ຺ຓຕາຍ. ໂປກ຺ຂຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ສຣີຣໍ. ຕສ຺ສ ວຓ຺ຓສມ຺ປຕ຺ຕິຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ອຸເປໂຕ.

໑໖໙. ໂອຓໂຕຓຕາທີສຸ – ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກາຍ ວາ ສມ຺ປຣາຍິກາຍ ວາ ສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວິຣຫິໂຕ ໂອຓໂຕ. ນີໂຈ, ລາມໂກຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕພ຺ພິປກ຺ຂໂຕ ອຸຓ຺ຓໂຕ. ອຸຈ຺ໂຈ, ອຸຄ຺ຄໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສເມຕ຺ຖ ຕມາທີສຸ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອປິຈ – ໂອຓໂຕຓໂຕຕິ ອິທານິ ນີໂຈ, ອາຍຕິມ຺ປິ ນີໂຈວ ຠວິສ຺ສຕິ. ໂອຓຕຸຓ຺ຓໂຕຕິ ອິທານິ ນີໂຈ, ອາຍຕິໍ ອຸຈ຺ໂຈ ຠວິສ຺ສຕິ. ອຸຓ຺ຓໂຕຓໂຕຕິ ອິທານິ ອຸຈ຺ໂຈ, ອາຍຕິໍ ນີໂຈ ຠວິສ຺ສຕິ. ອຸຓ຺ຓຕຸຓ຺ຓໂຕຕິ ອິທານິ ອຸຈ຺ໂຈ, ອາຍຕິມ຺ປິ ອຸຈ຺ໂຈວ ຠວິສ຺ສຕີຕິ.

໑໗໐. ຣຸກ຺ຂູປເມສຸ – ຣຸກ຺ໂຂ ຕາວ ເຜຄ຺ຄຸສາຣປຣິວາໂຣຕິ ວນເຊຏ຺ຐກຣຸກ຺ໂຂ ສຍໍ ເຜຄ຺ຄຸ ໂຫຕິ, ປຣິວາຣຣຸກ຺ຂາ ປນສ຺ສ ສາຣາ ໂຫນ຺ຕິ. ອິມິນາ ນເຍນ ເສສາ ເວທິຕພ຺ພາ. ປຸຄ຺ຄເລສຸ ປນ ສີລສາຣວິຣຫໂຕ ເຜຄ຺ຄຸຕາ, ສີລາຈາຣສມນ຺ນາຄເມນ ຈ ສາຣຕາ ເວທິຕພ຺ພາ.

໑໗໑. ຣູປປ຺ປມາຓາທີສຸ – ສມ຺ປຕ຺ຕິຍຸຕ຺ຕໍ ຣູປໍ ປມາຓໍ ກໂຣຕີຕິ ຣູປປ຺ປມາໂຓ. ຕຕ຺ຖ ປສາທໍ ຊເນຕີຕິ ຣູປປ຺ປສນ຺ໂນ. ກິຕ຺ຕິສທ຺ທຠູຕໍ ໂຆສໍ ປມາຓໍ ກໂຣຕີຕິ ໂຆສປ຺ປມາໂຓ. ອາໂຣຫໍ ວາຕິອາທີສຸ ປນ – ອາໂຣຫນ຺ຕິ ອຸຈ຺ຈຕ຺ຕນໍ. ປຣິຓາຫນ຺ຕິ ກິສຖູລຠາວາປຄຕໍ ປຣິກ຺ເຂປສມ຺ປຕ຺ຕິໍ. ສຓ຺ຐານນ຺ຕິ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄານໍ ທີຆຣສ຺ສວຏ຺ຏຕາທິຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນສຸ ຕຖາຠາວໍ. ປາຣິປູຣິນ຺ຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣານໍ ອນູນຕໍ, ລກ຺ຂຓປຣິປຸຓ຺ຓຠາວໍ ວາ. ປຣວຓ຺ຓນາຍາຕິ ປເຣຫິ ປຣມ຺ມຸຂາ ນິຈ຺ຉາຣິຕາຍ ຄຸຓວຓ຺ຓນາຍ. ປຣໂຖມນາຍາຕິ ປເຣຫິ ຖຸຕິວເສນ ຄາຖາທິອຸປນິພນ຺ຘເນນ ວຸຕ຺ຕາຍ ໂຖມນາຍ. ປຣປສໍສນາຍາຕິ ປເຣຫິ ສມ຺ມຸຂາ ວຸຕ຺ຕາຍ ປສໍສາຍ. ປຣວຓ຺ຓຫາຣິກາຍາຕິ ປຣມ຺ປຣຖຸຕິວເສນ ປເຣຫິ ປວຕ຺ຕິຕາຍ ວຓ຺ຓຫຣຓາຍ.

໑໗໒. ຈີວຣລູຂນ຺ຕິ ຈີວຣສ຺ສ ທຸພ຺ພຓ຺ຓາທິຠາເວນ ລູຂຕໍ. ປຕ຺ຕລູຂນ຺ຕິ ຠາຊນສ຺ສ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານວຕ຺ຖູຫິ ລູຂຕໍ. ເສນາສນລູຂນ຺ຕິ ນາຏກາທິສມ຺ປຕ຺ຕິວິຣເຫນ ເສນາສນສ຺ສ ລູຂຕໍ. ວິວິຘນ຺ຕິ ອເຈລກາທິຠາເວນ ອເນກປ຺ປກາຣໍ. ທຸກ຺ກຣກາຣິກນ຺ຕິ ສຣີຣຕາປນໍ.

ອປໂຣ ນໂຍ – ອິເມສຸ ຫິ ຈຕູສຸ ປຸຄ຺ຄເລສຸ ຣູເປ ປມາຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປສນ຺ໂນ ຣູປປ຺ປມາໂຓ ນາມ. ຣູປປ຺ປສນ຺ໂນຕິ ຕສ຺ເສວ ອຕ຺ຖວຈນໍ. ໂຆເສ ປມາຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປສນ຺ໂນ ໂຆສປ຺ປມາໂຓ ນາມ. ຈີວຣລູຂປຕ຺ຕລູເຂສຸ ປມາຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປສນ຺ໂນ ລູຂປ຺ປມາໂຓ ນາມ. ຘມ຺ເມ ປມາຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປສນ຺ໂນ ຘມ຺ມປ຺ປມາໂຓ ນາມ. ອິຕຣານິ ເຕສໍເຍວ ອຕ຺ຖວຈນານິ. ສພ຺ພສຕ຺ເຕ ຈ ຕໂຍ ໂກຏ຺ຐາເສ ກຕ຺ວາ ທ຺ເວ ໂກຏ຺ຐາສາ ຣູປປ຺ປມາຓາ, ເອໂກ ນ ຣູປປ຺ປມາໂຓ. ປຎ຺ຈ ໂກຏ຺ຐາເສ ກຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂກຏ຺ຐາສາ ໂຆສປ຺ປມາຓາ, ເອໂກ ນ ໂຆສປ຺ປມາໂຓ. ທສ ໂກຏ຺ຐາເສ ກຕ຺ວາ ນວ ໂກຏ຺ຐາສາ ລູຂປ຺ປມາຓາ, ເອໂກ ນ ລູຂປ຺ປມາໂຓ. ສຕສຫສ຺ສໍ ໂກຏ຺ຐາເສ ກຕ຺ວາ ປນ ເອໂກ ໂກຏ຺ຐາໂສວ ຘມ຺ມປ຺ປມາໂຓ, ເສສາ ນ ຘມ຺ມປ຺ປມາຓາ. ເອວມຍໍ ຈຕຸປ຺ປມາໂຓ ໂລກສນ຺ນິວາໂສ.

ເອຕສ຺ມິໍ ຈຕຸປ຺ປມາເຓ ໂລກສນ຺ນິວາເສ ພຸທ຺ເຘສຸ ອປ຺ປສນ຺ນາ ມນ຺ທາ, ປສນ຺ນາວ ພຫຸກາ. ຣູປປ຺ປມາຓສ຺ສ ຫິ ພຸທ຺ຘຣູປໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ປສາທາວຫໍ ຣູປໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ໂຆສປ຺ປມາຓສ຺ສ ພຸທ຺ຘານໍ ກິຕ຺ຕິໂຆສໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ປສາທາວໂຫ ໂຆໂສ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ລູຂປ຺ປມາຓສ຺ສ ກາສິການິ ວຕ຺ຖານິ ມຫາຣຫານິ ກຎ຺ຈນຠາຊນານິ ຕິຓ຺ຓໍ ອຸຕູນໍ ອນຸຈ຺ຉວິເກ ສພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິຍຸຕ຺ເຕ ປາສາທວເຣ ປຫາຍ ປໍສຸກູລຈີວຣເສລມຍປຕ຺ຕຣຸກ຺ຂມູລາທິເສນາສນເສວິໂນ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ລູຂໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ປສາທາວຫໍ ອຎ຺ຎໍ ລູຂໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຘມ຺ມປ຺ປມາຓສ຺ສ ສເທວເກ ໂລເກ ອສາຘາຣຓສີລາທິຄຸຓສ຺ສ ຕຖາຄຕສ຺ສ ສີລາທິຄຸຓໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ປສາທາວໂຫ ອຎ຺ໂຎ ສີລາທິຄຸໂຓ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ອິຕິ ຠຄວາ ອິມໍ ຈຕຸປ຺ປມາຓິກໍ ໂລກສນ຺ນິວາສໍ ມຸຏ຺ຐິນາ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຍ ຐິໂຕຕິ.

໑໗໓. ອຕ຺ຕຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ນາທີສຸ – ສີລສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ສີເລນ ສມ຺ປນ຺ໂນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ສມາຘິສມ຺ປນ຺ໂນຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ສີລໍ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ກຖິຕໍ. ຕຖາ ສມາຘິປຎ຺ຎາ ຈ. ວິມຸຕ຺ຕິ ອຣຫຕ຺ຕຜລວິມຸຕ຺ຕິເຍວ. ຎາຓທສ຺ສນໍ ເອກູນວີສຕິວິຘໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓໍ. ໂນ ປຣນ຺ຕິອາທີສຸ – ປຣປຸຄ຺ຄລໍ ‘‘ຕຍາປິ ສີລສມ຺ປນ຺ເນນ ຠວິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຍຖາ ສີລໍ ສມາທິຍຕິ, ເອວໍ ນ ສມາທເປຕິ, ນ ຄຓ຺ຫາເປຕິ. ເອເສວ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ເອເຕສຸ ປນ ຈຕູສຸ ປຐໂມ ວກ຺ກລິຕ຺ເຖຣສທິໂສ ໂຫຕິ. ທຸຕິໂຍ ອຸປນນ຺ທສກ຺ຍປຸຕ຺ຕສທິໂສ. ຕຕິໂຍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານຕ຺ເຖຣສທິໂສ. ຈຕຸຕ຺ໂຖ ເທວທຕ຺ຕສທິໂສຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໑໗໔. ອຕ຺ຕນ຺ຕປາທີສຸ – ອຕ຺ຕານໍ ຕປຕິ ທຸກ຺ຂາເປຕີຕິ ອຕ຺ຕນ຺ຕໂປ. ອຕ຺ຕໂນ ປຣິຕາປນານຸໂຍຄໍ ອຕ຺ຕປຣິຕາປນານຸໂຍຄໍ. ອເຈລໂກຕິ ນິຈ຺ເຈໂລ, ນຄ຺ໂຄ. ມຸຕ຺ຕາຈາໂຣຕິ ວິສຏ຺ຐາຈາໂຣ. ອຸຈ຺ຈາຣກມ຺ມາທີສຸ ໂລກິຍກຸລປຸຕ຺ຕາຈາເຣນ ວິຣຫິໂຕ ຐິຕໂກວ ອຸຈ຺ຈາຣໍ ກໂຣຕິ, ປສ຺ສາວໍ ກໂຣຕິ, ຂາທຕິ, ຠຸຎ຺ຊຕິ ຈ. ຫຕ຺ຖາປເລຂໂນຕິ ຫຕ຺ເຖ ປິຓ຺ຑມ຺ຫິ ນິຏ຺ຐິເຕ ຊິວ຺ຫາຍ ຫຕ຺ຖໍ ອປເລຂຕິ. ອຸຈ຺ຈາຣໍ ວາ ກຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖສ຺ມິຎ຺ເຎວ ທຓ຺ຑກສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ຫຕ຺ເຖນ ອປເລຂຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຕ ກິຣ ທຓ຺ຑກໍ ສຕ຺ໂຕຕິ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ປຏິປທໍ ປູເຣນ຺ໂຕ ເອວໍ ກໂຣຕິ. ຠິກ຺ຂາຄຫຓຕ຺ຖໍ ‘ເອຫິ ຠທ຺ທນ຺ເຕ’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ນ ເອຕີຕິ ນເອຫິຠທ຺ທນ຺ຕິໂກ. ເຕນ ຫິ ‘ຕິຏ຺ຐ ຠທ຺ທນ຺ເຕ’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕປິ ນ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ນຕິຏ຺ຐຠທ຺ທນ຺ຕິໂກ. ຕທຸຠຍມ຺ປິ ເຫຕໍ ຕິຕ຺ຖິຍາ ‘‘ເອຕສ຺ສ ວຈນໍ ກຕໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ນ ກໂຣນ຺ຕິ. ອຠິຫຏນ຺ຕິ ປຸເຣຕຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຫຏໍ ຠິກ຺ຂໍ. ອຸທ຺ທິສ຺ສກຕນ຺ຕິ ‘‘ອິມໍ ຕຸມ຺ເຫ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ກຕ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ອາໂຣຈິຕຠິກ຺ຂໍ. ນ ນິມນ຺ຕນນ຺ຕິ ‘‘ອສຸກໍ ນາມ ກຸລໍ ວາ ວີຖິໍ ວາ ຄາມໍ ວາ ປວິເສຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ ເອວໍ ນິມນ຺ຕິຕຠິກ຺ຂມ຺ປິ ນ ສາທິຍຕິ, ນ ຄຓ຺ຫາຕິ.

ນ ກຸມ຺ຠິມຸຂາຕິ ກຸມ຺ຠິໂຕ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ທິຍ຺ຍມານໍ ຠິກ຺ຂໍ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ. ນ ກໂຬປິມຸຂາຕິ ກໂຬປີຕິ ອຸກ຺ຂລິ, ປຈ຺ຉິ ວາ. ຕໂຕປິ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ. ກສ຺ມາ? ກຸມ຺ຠີ ກໂຬປິໂຍ ກຏຈ຺ຉຸນາ ປຫາຣໍ ລຠນ຺ຕີຕິ. ນ ເອຬກມນ຺ຕຣນ຺ຕິ ອຸມ຺ມາຣໍ ອນ຺ຕຣໍ ກຕ຺ວາ ທິຍ຺ຍມານໍ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ. ກສ຺ມາ? ອຍໍ ມໍ ນິສ຺ສາຍ ອນ຺ຕຣກຣຓໍ ລຠຕີຕິ. ທຓ຺ຑມຸສເລສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ທ຺ວິນ຺ນນ຺ຕິ ທ຺ວີສຸ ຠຸຎ຺ຊມາເນສຸ ເອກສ຺ມິໍ ອຸຏ຺ຐາຍ ເທນ຺ເຕ ນ ຄຓ຺ຫຕິ. ກສ຺ມາ? ກພຬນ຺ຕຣາໂຍ ໂຫຕີຕິ. ນ ຄພ຺ຠິນິຍາຕິອາທີສຸ ປນ ຄພ຺ຠິນິຍາ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ທາຣໂກ ກິລມຕິ. ປາຍນ຺ຕິຍາ ທາຣກສ຺ສ ຂີຣນ຺ຕຣາໂຍ ໂຫຕິ. ປຸຣິສນ຺ຕຣຄຕາຍ ຣຕິອນ຺ຕຣາໂຍ ໂຫຕີຕິ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ ນ ສງ຺ກິຕ຺ຕີສູຕິ ສງ຺ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ກຕຠຕ຺ເຕສຸ. ທຸພ຺ຠິກ຺ຂສມເຍ ກິຣ ອເຈລກສາວກາ ອເຈລການໍ ອຕ຺ຖາຍ ຕໂຕ ຕໂຕ ຕຓ຺ຑຸລາທີນິ ສມາທເປຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕໍ ປຈນ຺ຕິ, ອຸກ຺ກຏ຺ຐາເຈລໂກ ຕໂຕ ນ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ນ ຍຕ຺ຖ ສາຕິ ຍຕ຺ຖ ສຸນໂຂ ‘ປິຓ຺ຑໍ ລຠິສ຺ສາມີ’ຕິ ອຸປຏ຺ຐິໂຕ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕສ຺ສ ອທຕ຺ວາ ອາຫຏໍ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ. ກສ຺ມາ? ເອຕສ຺ສ ປິຓ຺ຑນ຺ຕຣາໂຍ ໂຫຕີຕິ.

ສຓ຺ຑສຓ຺ຑຈາຣິນີຕິ ສມູຫສມູຫຈາຣິນີ. ສເຈ ຫິ ອເຈລກໍ ທິສ຺ວາ ‘ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂໍ ທສ຺ສາມາ’ຕິ ມານຸສ຺ສກາ ຠຕ຺ຕເຄຫໍ ປວິສນ຺ຕິ, ເຕສຸ ຈ ປວິສນ຺ເຕສຸ ກໂຬປິມຸຂາທີສຸ ນິລີນາ ມກ຺ຂິກາ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ສຓ຺ຑສຓ຺ຑາ ຈຣນ຺ຕິ, ຕໂຕ ອາຫຏໍ ຠິກ຺ຂໍ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ. ກສ຺ມາ? ມໍ ນິສ຺ສາຍ ມກ຺ຂິການໍ ໂຄຈຣນ຺ຕຣາໂຍ ຊາໂຕຕິ. ຖຸໂສທກນ຺ຕິ ສພ຺ພສສ຺ສສມ຺ຠາເຣຫິ ກຕໍ ໂສວີຣກໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ສຸຣາປານເມວ ສາວຊ຺ຊໍ. ອຍໍ ປນ ເອຕສ຺ມິມ຺ປິ ສາວຊ຺ຊສຎ຺ຎີ. ເອກາຄາຣິໂກຕິ ໂຍ ເອກສ຺ມິໍເຍວ ເຄເຫ ຠິກ຺ຂໍ ລຠິຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕຕິ. ເອກາໂລປິໂກຕິ ໂຍ ເອເກເນວ ອາໂລເປນ ຍາເປຕິ. ທ຺ວາຄາຣິກາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອກິສ຺ສາປິ ທຕ຺ຕິຍາຕິ ເອກາຍ ທຕ຺ຕິຍາ. ທຕ຺ຕິ ນາມ ເອກາ ຂຸທ຺ທກປາຕິ ໂຫຕິ, ຍຕ຺ຖ ອຄ຺ຄຠິກ຺ຂໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຐເປນ຺ຕິ.

ເອກາຫິກນ຺ຕິ ເອກທິວສນ຺ຕຣິກໍ. ອຑ຺ຒມາສິກນ຺ຕິ ອຑ຺ຒມາສນ຺ຕຣິກໍ. ປຣິຍາຍຠຕ຺ຕໂຠຊນນ຺ຕິ ວາຣຠຕ຺ຕໂຠຊນໍ. ເອກາຫວາເຣນ ທ຺ວີຫວາເຣນ ສຕ຺ຕາຫວາເຣນ ອຑ຺ຒມາສວາເຣນາຕິ – ເອວໍ ທິວສວາເຣນ ອາຠຕຠຕ຺ຕໂຠຊນໍ. ສາກຠກ຺ໂຂຕິ ອລ຺ລສາກຠກ຺ໂຂ. ສາມາກຠກ຺ໂຂຕິ ສາມາກຕຓ຺ຑຸລຠກ຺ໂຂ. ນີວາຣາທີສຸ – ນີວາຣາ ນາມ ຕາວ ອຣຎ຺ເຎ ສຍໍ ຊາຕາ ວີຫິຊາຕິ. ທທ຺ທຸລນ຺ຕິ ຈມ຺ມກາເຣຫິ ຈມ຺ມໍ ວິລິຂິຕ຺ວາ ຉຑ຺ຑິຕກສຏໍ. ຫຏໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ສິເລໂສປິ, ເສວາໂລປິ ກຓິກາຣາທິຣຸກ຺ຂນິຍ຺ຍາໂສປິ. ກຓນ຺ຕິ ກຸຓ຺ຑກໍ. ອາຈາໂມຕິ ຠຕ຺ຕອຸກ຺ຂລິກາຍ ລຄ຺ໂຄ ຌາໂມທໂນ. ຕໍ ຉຑ຺ຑິຕຏ຺ຐາເນ ຄເຫຕ຺ວາ ຂາທຕິ. ‘‘ໂອທນກຎ຺ຊິຍ’’ນ຺ຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ປິຎ຺ຎາກາທໂຍ ປາກຏາ ເອວ. ປວຕ຺ຕຜລໂຠຊີຕິ ປຕິຕຜລໂຠຊີ.

ສາຓານີຕິ ສາຓວາກເຈລານິ. ມສາຓານີຕິ ມິສ຺ສກເຈລານິ. ຉວທຸສ຺ສານີຕິ ມຕສຣີຣໂຕ ຉຑ຺ຑິຕວຕ຺ຖານິ. ເອຣກຕິຓາທີນິ ວາ ຄນ຺ເຖຕ຺ວາ ກຕນິວາສນານິ. ປໍສຸກູລານີຕິ ປຖວິຍໍ ຉຑ຺ຑິຕນນ຺ຕການິ. ຕິຣີຏານີຕິ ຣຸກ຺ຂຕ຺ຕຈວຕ຺ຖານິ. ອຊິນນ຺ຕິ ອຊິນມິຄຈມ຺ມໍ. ອຊິນກ຺ຂິປນ຺ຕິ ຕເທວ ມຊ຺ເຌ ຜາລິຕໍ. ສຂຸຣກນ຺ຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ກຸສຈີຣນ຺ຕິ ກຸສຕິຓານິ ຄນ຺ເຖຕ຺ວາ ກຕຈີຣກໍ. ວາກຈີຣຜລກຈີເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເກສກມ຺ພລນ຺ຕິ ມນຸສ຺ສເກເສຫິ ກຕກມ຺ພລໍ. ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍານິ ການິຈິ ຕນ຺ຕາວຸຕານໍ ວຕ຺ຖານໍ ເກສກມ຺ພໂລ ເຕສໍ ປຕິກຸຏ຺ໂຐ ອກ຺ຂາຍຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໑໓໘). ວາຬກມ຺ພລນ຺ຕິ ອສ຺ສວາຬາທີຫິ ກຕກມ຺ພລໍ. ອຸລູກປກ຺ຂນ຺ຕິ ອຸລູກປຕ຺ຕານິ ຄນ຺ເຖຕ຺ວາ ກຕນິວາສນໍ. ອຸພ຺ຠຏ຺ຐໂກຕິ ອຸທ຺ຘໍ ຐິຕໂກ.

ອຸກ຺ກຸຏິກປ຺ປຘານມນຸຍຸຕ຺ໂຕຕິ ອຸກ຺ກຸຏິກວີຣິຍໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ. ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕປິ ອຸກ຺ກຸຏິໂກວ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ. ກຓ຺ຏກາປສ຺ສຍິໂກຕິ ອຍກຓ຺ຏເກ ວາ ປກຕິກຓ຺ຏເກ ວາ ຠູມິຍໍ ໂກຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຈມ຺ມໍ ອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຐານຈງ຺ກມາທີນິ ກໂຣຕິ. ເສຍ຺ຍນ຺ຕິ ສຍນ຺ໂຕປິ ຕຕ຺ເຖວ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ. ສາຍໍ ຕຕິຍມສ຺ສາຕິ ສາຍຕຕິຍກໍ. ‘‘ປາໂຕ, ມຊ຺ຌນ຺ຫິເກ, ສາຍນ຺ຕິ ທິວສສ຺ສ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປາປໍ ປວາເຫສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຸທໂກໂຣຫນານຸໂຍຄໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ ວິຫຣຕິ.

໑໗໕. ປຣໍ ຕປຕີຕິ ປຣນ຺ຕໂປ. ປເຣສໍ ປຣິຕາປນານຸໂຍຄໍ ປຣປຣິຕາປນານຸໂຍຄໍ. ໂອຣພ຺ຠິກາທີສຸ – ອຸຣພ຺ຠາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ເອຬກາ. ອຸຣພ຺ເຠ ຫນຕີຕິ ໂອຣພ຺ຠິໂກ. ສູກຣິກາທີສຸປິ – ເອເສວ ນໂຍ. ລຸທ຺ໂທຕິ ທາຣຸໂຓ ກກ຺ຂໂຬ. ມຈ຺ຉຆາຕໂກຕິ ມຈ຺ຉພນ຺ໂຘ ເກວຏ຺ໂຏ. ພນ຺ຘນາຄາຣິໂກຕິ ພນ຺ຘນາຄາຣໂຄປໂກ. ກຸຣູຣກມ຺ມນ຺ຕາຕິ ທາຣຸຓກມ຺ມນ຺ຕາ.

໑໗໖. ມຸທ຺ຘາວສິຕ຺ໂຕຕິ ຂຕ຺ຕິຍາຠິເສເກນ ມຸທ຺ຘນິ ອຠິສິຕ຺ໂຕ. ປຸຣຕ຺ຖິເມນ ນຄຣສ຺ສາຕິ ນຄຣໂຕ ປຸຣຕ຺ຖິມທິສາຍ. ສນ຺ຘາຄາຣນ຺ຕິ ຍຎ຺ຎສາລໍ. ຂຣາຊິນໍ ນິວາເສຕ຺ວາຕິ ສຂຸຣໍ ອຊິນຈມ຺ມໍ ນິວາເສຕ຺ວາ. ສປ຺ປິເຕເລນາຕິ ສປ຺ປິນາ ຈ ເຕເລນ ຈ. ຐເປຕ຺ວາ ຫິ ສປ຺ປິໍ ອວເສໂສ ໂຍ ໂກຈິ ສ຺ເນໂຫ ເຕລນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຓ຺ຑຸວມາໂນຕິ ນຂານໍ ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ກຓ຺ຑຸວິຕພ຺ພກາເລ ເຕນ ກຓ຺ຑຸວມາໂນ. ອນນ຺ຕຣຫິຕາຍາຕິ ອສນ຺ຖຕາຍ. ສຣູປວຈ຺ຉາຍາຕິ ສທິສວຈ຺ຉາຍ. ສເຈ ຄາວີ ເສຕາ ໂຫຕິ, ວຈ຺ໂຉປິ ເສຕໂກວ ສເຈ ກພຣາ ວາ, ຣຕ຺ຕາ ວາ, ວຈ຺ໂຉປິ ຕາທິໂສວາຕິ – ເອວໍ ສຣູປວຈ຺ຉາຍ. ໂສ ເອວມາຫາຕິ ໂສ ຣາຊາ ເອວໍ ວເທຕິ. ວຈ຺ຉຕຣາຕິ ຕຣຸຓວຈ຺ຉກຠາວໍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ ພລວວຈ຺ຉາ. ວຈ຺ຉຕຣີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ພຣິຫິສຕ຺ຖາຍາຕິ ປຣິກ຺ເຂປກຣຓຕ຺ຖາຍ ເຈວ ຍຎ຺ຎຠູມິຍໍ ອຕ຺ຖຣຓຕ຺ຖາຍ ຈ.

໑໗໗. ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມຕິ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ອຕ຺ຕຠາເວ. ນິຈ຺ຉາໂຕຕິ ຉາຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕຓ຺ຫາ, ສາ ອສ຺ສ ນຕ຺ຖີຕິ ນິຈ຺ຉາໂຕ. ສພ຺ພກິເລສານໍ ນິພ຺ພຸຕຕ຺ຕາ ນິພ຺ພຸໂຕ. ອນ຺ໂຕ ຕາປນກິເລສານໍ ອຠາວາ ສີຕໂລ ຊາໂຕຕິ ສີຕີຠູໂຕ. ຌານມຄ຺ຄຜລນິພ຺ພານສຸຂານິ ປຏິສໍເວເທຕີຕິ ສຸຂປ຺ປຏິສໍເວທີ. ພ຺ຣຫ຺ມຠູເຕນ ອຕ຺ຕນາຕິ ເສຏ຺ຐຠູເຕນ ອຕ຺ຕນາ.

ອິມໍ ປນ ປຸຄ຺ຄລໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາທໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທສ຺ເສຕຸໍ – ອິຘ ຕຖາຄໂຕຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຕຖາຄໂຕຕິ ອຏ຺ຐຫິ ກາຣເຓຫິ ຠຄວາ ຕຖາຄໂຕ – ຕຖາ ອາຄໂຕຕິ ຕຖາຄໂຕ, ຕຖາ ຄໂຕຕິ ຕຖາຄໂຕ, ຕຖລກ຺ຂຓໍ ອາຄໂຕຕິ ຕຖາຄໂຕ, ຕຖຘມ຺ເມ ຍາຖາວໂຕ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິ ຕຖາຄໂຕ, ຕຖທສ຺ສິຕາຍ ຕຖາຄໂຕ, ຕຖາວາທິຕາຍ ຕຖາຄໂຕ, ຕຖາກາຣິຕາຍ ຕຖາຄໂຕ, ອຠິຠວນຏ຺ເຐນ ຕຖາຄໂຕຕິ. ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິອາທີນິ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ວິຕ຺ຖາຣິຕາເນວ. ຕໍ ຘມ຺ມນ຺ຕິ ຕໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣສມ຺ປທໍ ຘມ຺ມໍ. ສຸຓາຕິ ຄຫປຕິ ວາຕິ ກສ຺ມາ ປຐມໍ ຄຫປຕິໍ ນິທ຺ທິສຕິ? ນິຫຕມານຕ຺ຕາ ອຸສ຺ສນ຺ນຕ຺ຕາ ຈ. ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຫິ ຂຕ຺ຕິຍກຸລໂຕ ປພ຺ພຊິຕາ ຊາຕິໍ ນິສ຺ສາຍ ມານໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸລາ ປພ຺ພຊິຕາ ມນ຺ເຕ ນິສ຺ສາຍ ມານໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ຫີນຊຈ຺ຈກຸລາ ປພ຺ພຊິຕາ ອຕ຺ຕໂນ ວິຊາຕິຕາຍ ປຕິຏ຺ຐາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ຄຫປຕິທາຣກາ ປນ ກຈ຺ເຉຫິ ເສທໍ ມຸຎ຺ຈນ຺ເຕຫິ ປິຏ຺ຐິຍາ ໂລຓໍ ປຸປ຺ຜມານາຍ ຠູມິໍ ກສິຕ຺ວາ ຕາທິສສ຺ສ ມານສ຺ສ ອຠາວໂຕ ນິຫຕມານທປ຺ປາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ມານໍ ວາ ທປ຺ປໍ ວາ ອກຕ຺ວາ ຍຖາພລໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕາ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາຕຸໍ. ອິຕເຣຫິ ຈ ກຸເລຫິ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕາ ນາມ ນ ພຫຸກາ, ຄຫປຕິກາວ ພຫຸກາ. ອິຕິ ນິຫຕມານຕ຺ຕາ ອຸສ຺ສນ຺ນຕ຺ຕາ ຈ ປຐມໍ ຄຫປຕິໍ ນິທ຺ທິສຕີຕິ.

ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ວາຕິ ອິຕເຣສໍ ວາ ກຸລານໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ. ປຈ຺ຈາຊາໂຕຕິ ປຕິຊາໂຕ. ຕຖາຄເຕ ສທ຺ຘໍ ປຏິລຠຕີຕິ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ຘມ຺ມສ຺ສາມິມ຺ຫິ ຕຖາຄເຕ ‘‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວຕ ໂສ ຠຄວາ’’ຕິ ສທ຺ຘໍ ປຏິລຠຕິ. ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕີຕິ ເອວໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ. ສມ຺ພາໂຘ ຆຣາວາໂສຕິ ສເຈປິ ສຏ຺ຐິຫຕ຺ເຖ ຆເຣ ໂຍຊນສຕນ຺ຕເຣປິ ວາ ທ຺ເວ ຊາຍມ຺ປຕິກາ ວສນ຺ຕິ, ຕຖາປິ ເນສໍ ສກິຎ຺ຈນສປລິໂພຘຏ຺ເຐນ ຆຣາວາໂສ ສມ຺ພາໂຘເຍວ. ຣໂຊປໂຖຕິ ຣາຄຣຊາທີນໍ ອຸຏ຺ຐານຏ຺ຐານນ຺ຕິ ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາຄມນປໂຖຕິປິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອລຄ຺ຄນຏ຺ເຐນ ອພ຺ໂຠກາໂສ ວິຍາຕິ ອພ຺ໂຠກາໂສ. ປພ຺ພຊິໂຕ ຫິ ກູຏາຄາຣຣຕນປາສາເທ ຈ ເທວວິມານາທີສຸ ຈ ສຸປິຫິຕທ຺ວາຣວາຕປາເນສຸ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນສຸ ວສນ຺ໂຕປິ ເນວ ລຄ຺ຄຕິ, ນ ສຊ຺ຊຕິ, ນ ພຊ຺ຌຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອພ຺ໂຠກາໂສ ປພ຺ພຊ຺ຊາ’’ຕິ.

ອປິຈ – ສມ຺ພາໂຘ ຆຣາວາໂສ ກຸສລກິຣິຍາຍ ໂອກາສາຠາວໂຕ. ຣໂຊປໂຖ ອສໍວຸຕສງ຺ກາຣຏ຺ຐານໍ ວິຍ ຣຊານໍ ກິເລສຣຊານໍ ສນ຺ນິປາຕຏ຺ຐານໂຕ. ອພ຺ໂຠກາໂສ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ກຸສລກິຣິຍາຍ ຍຖາສຸຂໍ ໂອກາສສມ຺ຠາວໂຕ. ນຍິທໍ ສຸກຣໍ…ເປ… ປພ຺ພເຊຍ຺ຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຍໍ ສງ຺ເຂປກຖາ – ຍເທຕໍ ສິກ຺ຂຕ຺ຕຍພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ເອກມ຺ປິ ທິວສໍ ອຂຓ຺ຑໍ ກຕ຺ວາ ຈຣິມກຈິຕ຺ຕໍ ປາເປຕພ຺ພຕາຍ ເອກນ຺ຕປຣິປຸຓ຺ຓໍ. ເອກທິວສມ຺ປິ ຈ ກິເລສມເລນ ອມລິນໍ ກຕ຺ວາ ຈຣິມກຈິຕ຺ຕໍ ປາເປຕພ຺ພຕາຍ ເອກນ຺ຕປຣິສຸທ຺ຘໍ. ສງ຺ຂລິຂິຕໍ ລິຂິຕສງ຺ຂສທິສໍ ໂຘຕສງ຺ຂສປ຺ປຏິຠາຄໍ ຈຣິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ ນ ສຸກຣໍ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕາ ອຄາຣມຊ຺ເຌ ວສນ຺ເຕນ ເອກນ຺ຕປຣິປຸຓ຺ຓໍ…ເປ… ຈຣິຕຸໍ – ‘‘ຍໍນູນາຫໍ ເກເສ ຈ ມສ຺ສຸຎ຺ຈ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກສາຍຣສປີຕຕາຍ ກາສາຍານິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣນ຺ຕານໍ ອນຸຈ຺ຉວິການິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ປຣິທຫິຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພເຊຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຍສ຺ມາ ອຄາຣສ຺ສ ຫິຕໍ ກສິວາຓິຊ຺ຊາທິກມ຺ມໍ ‘‘ອຄາຣິຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕຎ຺ຈ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ‘‘ອນຄາຣິຍ’’ນ຺ຕິ ຎາຕພ຺ພາ. ຕໍ ອນຄາຣິຍໍ. ປພ຺ພເຊຍ຺ຍນ຺ຕິ ປຏິປຊ຺ເຊຍ຺ຍໍ. ອປ຺ປໍ ວາຕິ ສຫສ຺ສໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ໂຠຄກ຺ຂນ຺ໂຘ ອປ຺ໂປ ນາມ ໂຫຕິ, ສຫສ຺ສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ມຫາ. ອພນ຺ຘນຏ຺ເຐນ ຎາຕິເຍວ ຎາຕິປຣິວຏ຺ໂຏ. ໂສປິ ວີສຕິຍາ ເຫຏ຺ຐາ ອປ຺ໂປ ໂຫຕິ, ວີສຕິຍາ ປຏ຺ຐາຍ ມຫາ.

໑໗໘. ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາສາຊີວສມາປນ຺ໂນຕິ ຍາ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຘິສີລສງ຺ຂາຕາ ສິກ຺ຂາ, ຕຎ຺ຈ. ຍຕ຺ຖ ເຈເຕ ສຫ ຊີວນ຺ຕິ, ເອກຊີວິກາ ສຠາຄວຸຕ຺ຕິໂນ ໂຫນ຺ຕິ, ຕໍ ຠຄວຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທສງ຺ຂາຕໍ ສາຊີວຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ສິກ຺ຂນຠາເວນ ສມາປນ຺ໂນຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາສາຊີວສມາປນ຺ໂນ. ສມາປນ຺ໂນຕິ ສິກ຺ຂໍ ປຣິປູເຣນ຺ໂຕ ສາຊີວຎ຺ຈ ອວີຕິກ຺ກມນ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຕທຸຠຍໍ ອຸປຄໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປາຓາຕິປາຕໍ ປຫາຍາຕິອາທີສຸ ປາຓາຕິປາຕາທິກຖາ ເຫຏ຺ຐາ ວິຕ຺ຖາຣິຕາ ເອວ. ປຫາຍາຕິ ອິມໍ ປາຓາຕິປາຕເຈຕນາສງ຺ຂາຕໍ ທຸສ຺ສີລ຺ຍໍ ປຊຫິຕ຺ວາ. ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕີຕິ ປຫີນກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕໂຕ ທຸສ຺ສີລ຺ຍໂຕ ໂອຣໂຕ ວິຣໂຕວ ໂຫຕິ. ນິຫິຕທຓ຺ໂຑ ນິຫິຕສຕ຺ໂຖຕິ ປຣູປຆາຕຕ຺ຖາຍ ທຓ຺ຑໍ ວາ ສຕ຺ຖໍ ວາ ອາທາຍ ອວຕ຺ຕນໂຕ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕທຓ຺ໂຑ ເຈວ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕສຕ຺ໂຖ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຐເປຕ຺ວາ ທຓ຺ຑໍ, ສພ຺ພມ຺ປິ ອວເສສໍ ອຸປກຣຓໍ ສຕ຺ຕານໍ ວິນາສນຠາວໂຕ ‘ສຕ຺ຖ’ນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍໍ ປນ ຠິກ຺ຂູ ກຕ຺ຕຣທຓ຺ຑໍ ວາ ທນ຺ຕກຏ຺ຐວາສິໍ ວາ ປິປ຺ຜລິກໍ ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ຕິ, ນ ຕໍ ປຣູປຆາຕຕ຺ຖາຍ. ຕສ຺ມາ ນິຫິຕທຓ຺ຑາ ນິຫິຕສຕ຺ຖາຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ລຊ຺ຊີຕິ ປາປຊິຄຸຈ຺ຉນລກ຺ຂຓາຍ ລຊ຺ຊາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ທຍາປນ຺ໂນຕິ ທຍໍ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຕໍ ອາປນ຺ໂນ. ສພ຺ພປາຓຠູຕຫິຕານຸກມ຺ປີຕິ ສພ຺ເພ ປາຓຠູເຕ ຫິເຕນ ອນຸກມ຺ປໂກ. ຕາຍ ທຍາປນ຺ນຕາຍ ສພ຺ເພສໍ ປາຓຠູຕານໍ ຫິຕຈິຕ຺ຕໂກຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິຫຣຕີຕິ ອິຣິຍຕິ, ປາເລຕິ.

ທິນ຺ນເມວ ອາທິຍຕີຕິ ທິນ຺ນາທາຍີ. ຈິຕ຺ເຕນປິ ທິນ຺ນເມວ ປຏິກງ຺ຂຕີຕິ ທິນ຺ນປາຏິກງ຺ຂີ. ເຖເນຕີຕິ ເຖໂນ. ນ ເຖເນນ ອເຖເນນ. ອເຖນຕ຺ຕາເຍວ ສຸຈິຠູເຕນ. ອຕ຺ຕນາຕິ ອຕ຺ຕຠາເວນ. ອເຖນໍ ສຸຈິຠູຕໍ ອຕ຺ຕຠາວໍ ກຕ຺ວາ ວິຫຣຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕິ ອເສຏ຺ຐຈຣິຍໍ. ພ຺ຣຫ຺ມໍ ເສຏ຺ຐໍ ອາຈາຣໍ ຈຣຕີຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ. ອາຣາຈາຣີຕິ ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໂຕ ທູຣຈາຣີ. ເມຖຸນາຕິ ຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐານວເສນ ສທິສຕ຺ຕາ ເມຖຸນກາຕິ ລທ຺ຘໂວຫາເຣຫິ ປຏິເສວິຕພ຺ພໂຕ ເມຖຸນາຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຕາ ອສທ຺ຘມ຺ມາ. ຄາມຘມ຺ມາຕິ ຄາມວາສີນໍ ຘມ຺ມາ.

ສຈ຺ຈໍ ວທຕີຕິ ສຈ຺ຈວາທີ. ສຈ຺ເຈນ ສຈ຺ຈໍ ສນ຺ທຫຕິ ຆເຏຕີຕິ ສຈ຺ຈສນ຺ໂຘ. ນ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ມຸສາ ວທຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂຍ ຫິ ປຸຣິໂສ ກທາຈິ ມຸສາ ວທຕິ, ກທາຈິ ສຈ຺ຈໍ, ຕສ຺ສ ມຸສາວາເທນ ອນ຺ຕຣິຕຕ຺ຕາ ສຈ຺ຈໍ ສຈ຺ເຈນ ນ ຆຏີຍຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ໂສ ສຈ຺ຈສນ຺ໂຘ. ອຍໍ ປນ ນ ຕາທິໂສ. ຊີວິຕເຫຕຸປິ ມຸສາ ອວຕ຺ວາ ສຈ຺ເຈນ ສຈ຺ຈໍ ສນ຺ທຫຕິເຍວາຕິ ສຈ຺ຈສນ຺ໂຘ. ເຖໂຕຕິ ຖິໂຣ, ຖິຣກໂຖຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອໂກ ຫິ ປຸຄ຺ຄໂລ ຫລິທ຺ທິຣາໂຄ ວິຍ, ຖຸສຣາສິມ຺ຫິ ນິຂາຕຂາຓຸໂກ ວິຍ, ອສ຺ສປິຏ຺ເຐ ຐປິຕກຸມ຺ຠຓ຺ຑມິວ ຈ, ນ ຖິຣກໂຖ ໂຫຕິ. ເອໂກ ປາສາຓເລຂາ ວິຍ, ອິນ຺ທຂີໂລ ວິຍ ຈ ຖິຣກໂຖ ໂຫຕິ. ອສິນາ ສີເສ ຉິນ຺ທນ຺ເຕປິ ທ຺ເວ ກຖາ ນ ກເຖຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ເຖໂຕ. ປຈ຺ຈຍິໂກຕິ ປຕ຺ຕິຍາຍິຕພ຺ພໂກ, ສທ຺ຘາຍິໂກຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອກຈ຺ໂຈ ຫິ ປຸຄ຺ຄໂລ ນ ປຈ຺ຈຍິໂກ ໂຫຕິ. ‘ອິທໍ ເກນ ວຸຕ຺ຕໍ? ອສຸເກນາ’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘ມາ ຕສ຺ສ ວຈນໍ ສທ຺ທຫຖາ’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເອໂກ ປຈ຺ຈຍິໂກ ໂຫຕິ. ‘ອິທໍ ເກນ ວຸຕ຺ຕໍ? ອສຸເກນາ’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘ຍທິ ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມວ ປມາຓໍ, ອິທານິ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ ນຕ຺ຖິ, ເອວເມວ ອິທ’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຈ຺ຈຍິໂກ. ອວິສໍວາທໂກ ໂລກສ຺ສາຕິ ຕາຍ ສຈ຺ຈວາທິຕາຍ ໂລກໍ ນ ວິສໍວາເທຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອິເມສໍ ເຠທາຍາຕິ ເຍສໍ ອິໂຕ ສຸຕ຺ວາຕິ ວຸຕ຺ຕານໍ ສນ຺ຕິເກ ສຸຕໍ, ເຕສໍ ເຠທາຍ. ຠິນ຺ນານໍ ວາ ສນ຺ຘາຕາຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ມິຕ຺ຕານໍ ວາ ສມານຸປຊ຺ຌາຍກາທີນໍ ວາ ເກນຈິເທວ ກາຣເຓນ ຠິນ຺ນານໍ ເອກເມກໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ – ‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ອີທິເສ ກຸເລ ຊາຕານໍ, ເອວໍ ພຫຸສ຺ສຸຕານໍ ອິທໍ ນ ຍຸຕ຺ຕ’ນ຺ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ສນ຺ຘານໍ ກຕ຺ຕາ. ອນຸປ຺ປທາຕາຕິ ສນ຺ຘານານຸປ຺ປທາຕາ. ທ຺ເວ ຊເນ ສມຄ຺ເຄ ທິສ຺ວາ – ‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ເອວຣູເປ ກຸເລ ຊາຕານໍ, ເອວຣູເປຫິ ຄຸເຓຫິ ສມນ຺ນາຄຕານໍ ອນຸຈ຺ຉວິກເມຕ’ນ຺ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ທຬ຺ຫີກມ຺ມໍ ກຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມຄ຺ໂຄ ອາຣາໂມ ອສ຺ສາຕິ ສມຄ຺ຄາຣາໂມ. ຍຕ຺ຖ ສມຄ຺ຄາ ນຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ວສິຕຸມ຺ປິ ນ ອິຈ຺ຉຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມຄ຺ຄຣາໂມຕິປິ ປາຬິ. ອຍເມວ ອຕ຺ໂຖ. ສມຄ຺ຄຣໂຕຕິ ສມຄ຺ເຄສຸ ຣໂຕ. ເຕ ປຫາຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຄນ຺ຕຸມ຺ປິ ນ ອິຈ຺ຉຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມຄ຺ເຄ ທິສ຺ວາປິ ສຸຕ຺ວາປິ ນນ຺ທຕີຕິ ສມຄ຺ຄນນ຺ທີ. ສມຄ຺ຄກຣຓິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາຕິ ຍາ ວາຈາ ສຕ຺ເຕ ສມຄ຺ເຄເຍວ ກໂຣຕິ, ຕໍ ສາມຄ຺ຄີຄຸຓປຣິທີປກເມວ ວາຈໍ ຠາສຕິ, ນ ອິຕຣນ຺ຕິ.

ກາເລນ ວທຕີຕິ ກາລວາທີ. ວຕ຺ຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກາລໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ວທຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠູຕໍ ຕຖໍ ຕຈ຺ຉໍ ສຠາວເມວ ວທຕີຕິ ຠູຕວາທີ. ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສມ຺ປຣາຍິກຕ຺ຖສນ຺ນິສ຺ສິຕເມວ ກຕ຺ວາ ວທຕີຕິ ອຕ຺ຖວາທີ. ນວໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມສນ຺ນິສ຺ສິຕໍ ກຕ຺ວາ ວທຕີຕິ ຘມ຺ມວາທີ. ສໍວຣວິນຍປຫານວິນຍສນ຺ນິສ຺ສິຕໍ ກຕ຺ວາ ວທຕີຕິ ວິນຍວາທີ. ນິຘານໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຐປໂນກາໂສ. ນິຘານມສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ນິຘານວຕີ. ຫທເຍ ນິຘາຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກາເລນາຕິ ເອວຣູປິໍ ຠາສມາໂນປິ ຈ ‘‘ອຫໍ ນິຘານວຕິໍ ວາຈໍ ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ນ ອກາເລນ ຠາສຕິ. ຍຸຕ຺ຕກາລໍ ປນ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາວ ຠາສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສາປເທສນ຺ຕິ ສອຸປມໍ, ສກາຣຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣິຍນ຺ຕວຕິນ຺ຕິ ປຣິຈ຺ເຉທໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ. ຍຖາສ຺ສາ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ເອວໍ ຠາສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕ຺ຖສໍຫິຕນ຺ຕິ ອເນເກຫິປິ ນເຍຫິ ວິຠຊນ຺ເຕນ ປຣິຍາທາຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕາຍ ອຕ຺ຖສມ຺ປນ຺ນໍ ຠາສຕິ. ຍໍ ວາ ໂສ ອຕ຺ຖວາທີ ອຕ຺ຖໍ ວທຕິ, ເຕນ ອຕ຺ເຖນ ສໍຫິຕຕ຺ຕາ ອຕ຺ຖສໍຫິຕໍ ວາຈໍ ຠາສຕິ. ນ ອຎ຺ຎໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ຠາສຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໑໗໙. ພີຊຄາມຠູຕຄາມສມາຣມ຺ຠາຕິ ມູລພີຊໍ, ຂນ຺ຘພີຊໍ, ຜຬຸພີຊໍ, ອຄ຺ຄພີຊໍ ພີຊພີຊນ຺ຕິ ປຎ຺ຈວິຘສ຺ສ ພີຊຄາມສ຺ສ ເຈວ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ນີລຕິຓຣຸກ຺ຂາທິກສ຺ສ ຠູຕຄາມສ຺ສ ຈ ສມາຣມ຺ຠາ. ເຉທນເຠທນປຈນາທິຠາເວນ ວິໂກປນາ ປຏິວິຣໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອກຠຕ຺ຕິໂກຕິ ປາຕຣາສຠຕ຺ຕໍ, ສາຍມາສຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ທ຺ເວ ຠຕ຺ຕານິ. ເຕສຸ ປາຕຣາສຠຕ຺ຕໍ ອນ຺ໂຕມຊ຺ຌນ຺ຫິເກນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ອິຕຣໍ ມຊ຺ຌນ຺ຫິກໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ອນ຺ໂຕອຣຸເຓນ. ຕສ຺ມາ ອນ຺ໂຕມຊ຺ຌນ຺ຫິເກ ທສກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຠຸຎ຺ຊມາໂນປິ ເອກຠຕ຺ຕິໂກວ ໂຫຕິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ – ເອກຠຕ຺ຕິໂກຕິ. ຣຕ຺ຕິຍາ ໂຠຊນໍ ຣຕ຺ຕິ, ຕໂຕ ອຸປຣໂຕຕິ ຣຕ຺ຕູປຣໂຕ. ອຕິກ຺ກນ຺ເຕ ມຊ຺ຌນ຺ຫິເກ ຍາວ ສູຣິຍສຕ຺ຖງ຺ຄມນາ ໂຠຊນໍ ວິກາລໂຠຊນໍ ນາມ, ຕໂຕ ວິຣຕຕ຺ຕາ ວິຣໂຕ ວິກາລໂຠຊນາ. ສາສນສ຺ສ ອນນຸໂລມຕ຺ຕາ ວິສູກໍ ປຏາຓີຠູຕໍ ທສ຺ສນນ຺ຕິ ວິສູກທສ຺ສນໍ. ອຕ຺ຕນາ ນຈ຺ຈນນຈ຺ຈາປນາທິວເສນ ນຈ຺ຈາ ຈ ຄີຕາ ຈ ວາທິຕາ ຈ ອນ຺ຕມໂສ ມຍູຣນຈ຺ຈນາປນາທິວເສນປິ ປວຕ຺ຕານໍ ນຈ຺ຈາທີນໍ ວິສູກຠູຕາ ທສ຺ສນາ ຈາຕິ ນຈ຺ຈຄີຕວາທິຕວິສູກທສ຺ສນາ. ນຈ຺ຈາທີນິ ຫິ ອຕ຺ຕນາ ປໂຍເຊຕຸໍ ວາ ປເຣຫິ ປໂຍຊາເປຕຸໍ ວາ ຍຸຕ຺ຕານິ ປສ຺ສິຕຸໍ ວາ ເນວ ຠິກ຺ຂູນໍ ນ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ມາລາທີສຸ – ມາລາຕິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ປຸປ຺ຜໍ. ຄນ຺ຘນ຺ຕິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຄນ຺ຘຊາຕໍ. ວິເລປນນ຺ຕິ ຉວິຣາຄກຣຓໍ. ຕຕ຺ຖ ປິຬນ຺ຘນ຺ໂຕ ຘາເຣຕິ ນາມ. ອູນຏ຺ຐານໍ ປູເຣນ຺ໂຕ ມຓ຺ເຑຕິ ນາມ. ຄນ຺ຘວເສນ ຉວິຣາຄວເສນ ຈ ສາທິຍນ຺ໂຕ ວິຠູເສຕິ ນາມ. ຐານໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ກາຣຓໍ. ຕສ຺ມາ ຍາຍ ທຸສ຺ສີລ຺ຍເຈຕນາຍ ຕານິ ມາລາຘາຣຓາທີນິ ມຫາຊໂນ ກໂຣຕິ, ຕໂຕ ປຏິວິຣໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸຈ຺ຈາສຍນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕໍ. ມຫາສຍນໍ ອກປ຺ປິຍສນ຺ຖຕໍ, ຕໂຕ ປຏິວິຣໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຊາຕຣູປນ຺ຕິ ສຸວຓ຺ຓໍ. ຣຊຕນ຺ຕິ ກຫາປໂຓ, ໂລຫມາສໂກ, ຊຕຸມາສໂກ, ທາຣຸມາສໂກຕິ ເຍ ໂວຫາຣໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ອຸຠຍສ຺ສາປິ ປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ, ເນວ ນໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ນ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປຕິ, ນ ອຸປນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ສາທິຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອາມກຘຎ຺ຎປຏິຄ຺ຄຫຓາຕິ ສາລິວີຫິຍວໂຄຘຸມກງ຺ຄຸວຣກກຸທ຺ຣູສກສງ຺ຂາຕສ຺ສ ສຕ຺ຕວິຘສ຺ສາປິ ອາມກຘຎ຺ຎສ຺ສ ປຏິຄ຺ຄຫຓາ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ເອເຕສໍ ປຏິຄ຺ຄຫຓເມວ, ອາມສນມ຺ປິ ຠິກ຺ຂູນໍ ນ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ອາມກມໍສປຏິຄ຺ຄຫຓາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ໂອທິສ຺ສ ອນຸຎ຺ຎາຕາ ອາມກມຈ຺ຉມໍສານໍ ປຏິຄ຺ຄຫຓເມວ ຠິກ຺ຂູນໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ໂນ ອາມສນໍ. ອິຕ຺ຖິກຸມາຣິກປຏິຄ຺ຄຫຓາຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຕ຺ຖີຕິ ປຸຣິສນ຺ຕຣຄຕາ. ອິຕຣາ ກຸມາຣິກາ ນາມ. ຕາສໍ ປຏິຄ຺ຄຫຓມ຺ປິ ອາມສນມ຺ປິ ອກປ຺ປິຍເມວ. ທາສິທາສປຏິຄ຺ຄຫຓາຕິ ເອຕ຺ຖ ທາສິທາສວເສເນວ ເຕສໍ ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ‘ກປ຺ປິຍກາຣກໍ ທມ຺ມິ’, ‘ອາຣາມິກໍ ທມ຺ມີ’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ວຏ຺ຏຕິ. ອເຊຬກາທີສຸປິ ເຂຕ຺ຕວຕ຺ຖຸປຣິໂຍສາເນສຸ ກປ຺ປິຍາກປ຺ປິຍນໂຍ ວິນຍວເສນ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ເຂຕ຺ຕໍ ນາມ ຍສ຺ມິໍ ປຸພ຺ພຓ຺ຓໍ ຣຸຫຕິ. ວຕ຺ຖຸ ນາມ ຍສ຺ມິໍ ອປຣຓ຺ຓໍ ຣຸຫຕິ. ຍຕ຺ຖ ວາ ອຸຠຍມ຺ປິ ຣຸຫຕິ ຕໍ ເຂຕ຺ຕໍ. ຕທຕ຺ຖາຍ ອກຕຠູມິຠາໂຄ ວຕ຺ຖຸ. ເຂຕ຺ຕວຕ຺ຖຸສີເສນ ເຈຕ຺ຖ ວາປິຕຬາກາທີນິປິ ສງ຺ຄຫິຕາເນວ.

ທູເຕຍ຺ຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ທູຕກມ຺ມໍ. ຄິຫີນໍ ປຫິຕໍ ປຓ຺ຓໍ ວາ ສາສນໍ ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຄມນໍ. ປຫີຓຄມນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຣຆຣໍ ເປສິຕສ຺ສ ຂຸທ຺ທກຄມນໍ. ອນຸໂຍໂຄ ນາມ ຕທຸຠຍກຣຓໍ. ຕສ຺ມາ ທູເຕຍ຺ຍປຫີຓຄມນານໍ ອນຸໂຄຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ກຍວິກ຺ກຍາຕິ ກຍາ ຈ ວິກ຺ກຍາ ຈ. ຕຸລາກູຏາທີສຸ – ກູຏນ຺ຕິ ວຎ຺ຈນໍ. ຕຕ຺ຖ ຕຸລາກູຏໍ ນາມ ຣູປກູຏໍ, ອງ຺ຄກູຏໍ ຄຫຓກູຏໍ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນກູຏນ຺ຕິ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຣູປກູຏໍ ນາມ ທ຺ເວ ຕຸລາ ສມຣູປາ ກຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ມຫຕິຍາ ຄຓ຺ຫາຕິ, ທທນ຺ໂຕ ຂຸທ຺ທິກາຍ ເທຕິ. ອງ຺ຄກູຏໍ ນາມ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ປຈ຺ຉາຠາເຄ ຫຕ຺ເຖນ ຕຸລໍ ອກ຺ກມຕິ, ທທນ຺ໂຕ ປຸພ຺ພຠາເຄ. ຄຫຓກູຏໍ ນາມ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ມູເລ ຣຊ຺ຊຸໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ທທນ຺ໂຕ ອຄ຺ເຄ. ປຏິຈ຺ຉນ຺ນກູຏໍ ນາມ ຕຸລໍ ສຸສິຣໍ ກຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕ ອຍຈຸຓ຺ຓໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຕໍ ປຈ຺ຉາຠາເຄ ກໂຣຕິ, ທທນ຺ໂຕ ອຄ຺ຄຠາເຄ.

ກໍໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ ສຸວຓ຺ຓປາຕິ. ຕາຍ ວຎ຺ຈນໍ ກໍສກູຏໍ. ກຖໍ? ເອກໍ ສຸວຓ຺ຓປາຕິໍ ກຕ຺ວາ ອຎ຺ຎາ ທ຺ເວ ຕິສ຺ໂສ ໂລຫປາຕິໂຍ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓາ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕໂຕ ຊນປທໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກິຎ຺ຈິເທວ ອຑ຺ຒກຸລໍ ປວິສິຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓຠາຊນານິ ກິຓຖາ’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຄ຺ເຆ ປຸຈ຺ຉິເຕ ສມຄ຺ຆຕຣໍ ທາຕຸກາມາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕໂຕ ເຕຫິ ‘ກຖໍ ອິເມສໍ ສຸວຓ຺ຓຠາໂວ ຊານິຕພ຺ໂພ’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘ວີມໍສິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫຖາ’ຕິ ສຸວຓ຺ຓປາຕິໍ ປາສາເຓ ຆໍສິຕ຺ວາ ສພ຺ພປາຕິໂຍ ທຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

ມານກູຏໍ ນາມ ຫທຍເຠທສິຂາເຠທຣຊ຺ຊຸເຠທວເສນ ຕິວິຘໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຫທຍເຠໂທ ສປ຺ປິເຕລາທິມິນນກາເລ ລພ຺ຠຕິ. ຕານິ ຫິ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ຉິທ຺ເທນ ມາເນນ ‘ສຓິກໍ ອາສິຎ຺ຈາ’ຕິ ວຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕຠາຊເນ ພຫຸໍ ປຄ຺ຆຣາເປຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ. ທທນ຺ໂຕ ຉິທ຺ທໍ ປິຘາຍ ສີຆໍ ປູເຣຕ຺ວາ ເທຕິ. ສິຂາເຠໂທ ຕິລຕຓ຺ຑຸລາທິມິນນກາເລ ລພ຺ຠຕິ. ຕານິ ຫິ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ສຓິກໍ ສິຂໍ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ. ທທນ຺ໂຕ ເວເຄນ ປູເຣຕ຺ວາ ສິຂໍ ຉິນ຺ທນ຺ໂຕ ເທຕິ. ຣຊ຺ຊຸເຠໂທ ເຂຕ຺ຕວຕ຺ຖຸມິນນກາເລ ລພ຺ຠຕິ. ລຎ຺ຊໍ ອລຠນ຺ຕາ ຫິ ເຂຕ຺ຕໍ ອມຫນ຺ຕມ຺ປິ ມຫນ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ມິນນ຺ຕິ.

ອຸກ຺ໂກຏນາທີສຸ – ອຸກ຺ໂກຏນນ຺ຕິ ອສ຺ສາມິເກ ສາມິເກ ກາຕຸໍ ລຎ຺ຊຄ຺ຄຫຓໍ. ວຎ຺ຈນນ຺ຕິ ເຕຫິ ເຕຫິ ອຸປາເຍຫິ ປເຣສໍ ວຎ຺ຈນໍ. ຕຕ຺ຣິທເມກໍ ວຕ຺ຖຸ – ເອໂກ ກິຣ ລຸທ຺ທໂກ ມິຄຎ຺ຈ ມິຄໂປຕກຎ຺ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ຕເມໂກ ຘຸຕ຺ໂຕ – ‘‘ກິໍ ໂຠ ມິໂຄ ອຄ຺ຆຕິ, ກິໍ ມິຄໂປຕໂກ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ມິໂຄ ທ຺ເວ ກຫາປເຓ, ມິຄໂປຕໂກ ເອກ’’ນ຺ຕິ ຈ ວຸຕ຺ເຕ ກຫາປຓໍ ທຕ຺ວາ ມິຄໂປຕກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ໂຖກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນິວຕ຺ໂຕ, ‘‘ນ ເມ ໂຠ ມິຄໂປຕເກນ ອຕ຺ໂຖ, ມິຄໍ ເມ ເທຫີ’’ຕິ ອາຫ. ເຕນ ຫິ ‘‘ທ຺ເວ ກຫາປເຓ ເທຫີ’’ຕິ. ໂສ ອາຫ – ‘‘ນນຸ ເຕ, ໂຠ, ມຍາ ປຐມໍ ເອໂກ ກຫາປໂຓ ທິນ຺ໂນ’’ຕິ? ‘‘ອາມ ທິນ຺ໂນ’’ຕິ. ອິທມ຺ປິ ມິຄໂປຕກໍ ຄຓ຺ຫ, ເອວໍ ໂສ ຈ ກຫາປໂຓ ອຍຎ຺ຈ ກຫາປຓຄ຺ຆຓໂກ ມິຄໂປຕໂກຕິ ທ຺ເວ ກຫາປຓາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີຕິ. ໂສ ‘‘ກາຣຓໍ ວທຕີ’’ຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ມິຄໂປຕກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ມິຄໍ ອທາສີຕິ.

ນິກຕີຕິ ໂຍຄວເສນ ວາ ມາຍາວເສນ ວາ ອປາມງ຺ຄໍ ປາມງ຺ຄນ຺ຕິ, ອມຓິໍ ມຓີຕິ, ອສຸວຓ຺ຓໍ ສຸວຓ຺ຓນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ປຕິຣູປເກນ ວຎ຺ຈນໍ. ສາຈິໂຍໂຄຕິ ກຸຏິລໂຍໂຄ. ເອເຕສໍເຍວ ອຸກ຺ໂກຏນາທີນເມຕໍ ນາມໍ. ຕສ຺ມາ ອຸກ຺ໂກຏນສາຈິໂຍໂຄ ວຎ຺ຈນສາຈິໂຍໂຄ ນິກຕິສາຈິໂຍໂຄຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເກຈິ ອຎ຺ຎໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ປຣິວຕ຺ຕນໍ ‘ສາຈິໂຍໂຄ’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕໍ ປນ ວຎ຺ຈເນເນວ ສງ຺ຄຫິຕໍ.

ເຉທນາທີສຸ – ເຉທນນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖຈ຺ເຉທນາທິ. ວໂຘຕິ ມາຣຓໍ. ພນ຺ໂຘຕິ ຣຊ຺ຊຸພນ຺ຘນາທີຫິ ພນ຺ຘນໍ. ວິປຣາໂມໂສຕິ ຫິມວິປຣາໂມໂສ, ຄຸມ຺ພວິປຣາໂມໂສຕິ ທຸວິໂຘ. ຍຎ຺ຫິ ຫິມປາຕສມເຍ ຫິເມນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ຫຸຕ຺ວາ ມຄ຺ຄປ຺ປຏິປນ຺ນໍ ຊນໍ ມຸສນ຺ຕິ, ອຍໍ ຫິມວິປຣາໂມໂສ. ຍໍ ຄຸມ຺ພາທີຫິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ມຸສນ຺ຕິ, ອຍໍ ຄຸມ຺ພວິປຣາໂມໂສ. ອາໂລໂປ ວຸຈ຺ຈຕິ ຄາມນິຄມາທີນໍ ວິໂລປກຣຓໍ. ສຫສາກາໂຣຕິ ສາຫສິກກິຣິຍາ. ເຄຫໍ ປວິສິຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສານໍ ອຸເຣ ສຕ຺ຖໍ ຐເປຕ຺ວາ ອິຈ຺ຉິຕຠຓ຺ຑຄ຺ຄຫຓໍ. ເອວເມຕສ຺ມາ ເຉທນ…ເປ… ສຫສາກາຣາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ.

໑໘໐. ໂສ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ໂຫຕີຕິ ໂສ ຈຕູສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ທ຺ວາທສວິເຘນ ອິຕຣີຕຣປຈ຺ຈຍສນ຺ໂຕເສນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ. ກາຍປຣິຫາຣິເກນາຕິ ກາຍໍ ປຣິຫຣຓມຕ຺ຕເກນ. ກຸຈ຺ຉິປຣິຫາຣິເກນາຕິ ກຸຈ຺ຉິປຣິຫຣຓມຕ຺ຕເກນ. ສມາທາເຍວ ປກ຺ກມຕີຕິ ອຏ຺ຐວິຘໍ ຠິກ຺ຂຸ ປຣິກ຺ຂາຣມຕ຺ຕກໍ ສພ຺ພໍ ຄເຫຕ຺ວາວ ກາຍປຏິພທ຺ຘໍ ກຕ຺ວາວ ຄຈ຺ຉຕິ. ‘‘ມມ ວິຫາໂຣ ປຣິເວຓໍ ອຸປຏ຺ຐາໂກ’’ຕິ ສງ຺ໂຄ ວາ ພທ຺ໂຘ ວາ ນ ໂຫຕິ. ໂສ ຊິຍາ ມຸຕ຺ຕສໂຣ ວິຍ ຍູຖາ ປກ຺ກນ຺ໂຕ, ມຕ຺ຕຫຕ຺ຖີ ວິຍ ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕໍ ເສນາສນໍ ວນສຓ຺ຑໍ ຣຸກ຺ຂມູລໍ ວນປຕ຺ຖໍ ປພ຺ຠາຣໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ເອໂກວ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເອໂກວ ນິສີທຕິ. ສພ຺ພິຣິຍາປເຖສຸ ເອໂກວ ອທຸຕິໂຍ.

‘‘ຈາຕຸທ຺ທິໂສ ອປ຺ປຏິໂຆ ຈ ໂຫຕິ,

ສນ຺ຕຸສ຺ສມາໂນ ອິຕຣີຕເຣນ;

ປຣິສ຺ສຍານໍ ສຫິຕາ ອຉມ຺ຠີ,

ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ’’ຕິ. (ສຸ. ນິ. ໔໒);

ເອວໍ ວຓ຺ຓິຕໍ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ປຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ.

ອິທານິ ຕມຕ຺ຖໍ ອຸປມາຍ ສາເຘນ຺ໂຕ, ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປກ຺ຂີ ສກຸໂຓຕິ ປກ຺ຂຍຸຕ຺ໂຕ ສກຸໂຓ. ເຑຕີຕິ ອຸປ຺ປຕຕິ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ສກຸໂຓ ນາມ ‘‘ອສຸກສ຺ມິໍ ປເທເສ ຣຸກ຺ໂຂ ປຣິປກ຺ກຜໂລ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ນານາທິສາຫິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ນຂປກ຺ຂຕຸຓ຺ຑາທີຫິ ຕສ຺ສ ຜລານິ ວິຊ຺ຌນ຺ຕາ ວິຘຸນນ຺ຕາ ຂາທນ຺ຕິ. ‘‘ອິທໍ ອຊ຺ຊຕນາຍ, ອິທໍ ສ຺ວາຕນາຍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເຕສໍ ນ ໂຫຕິ. ຜເລ ປນ ຂີເຓ ເນວ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ອາຣກ຺ຂໍ ຐເປນ຺ຕິ, ນ ຕຕ຺ຖ ປຕ຺ຕໍ ວາ ນຂໍ ວາ ຕຸຓ຺ຑໍ ວາ ຐເປນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຕສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ເຂ ອນເປກ຺ໂຂ ຫຸຕ຺ວາ ໂຍ ຍໍ ທິສາຠາຄໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ໂສ ເຕນ ສປຕ຺ຕຠາໂຣວ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວເມວ ອຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ນິສ຺ສງ຺ໂຄ ນິຣເປກ຺ໂຂເຍວ ປກ຺ກມຕິ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ສມາທາເຍວ ປກ຺ກມຕີຕິ. ອຣິເຍນາຕິ ນິທ຺ໂທເສນ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕນ຺ຕິ ສເກ ອຕ຺ຕຠາເວ. ອນວຊ຺ຊສຸຂນ຺ຕິ ນິທ຺ໂທສສຸຂໍ.

໑໘໑. ໂສ ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາຕິ ໂສ ອິມິນາ ອຣິເຍນ ສີລກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາເຓນ ຣູປໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສປເທສຸປິ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕເມວ. ອພ຺ຍາເສກສຸຂນ຺ຕິ ກິເລເສຫິ ອນວສິຕ຺ຕສຸຂໍ. ອວິກິຓ຺ຓສຸຂນ຺ຕິປິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣສຸຂຎ຺ຫິ ທິຏ຺ຐາທີສຸ ທິຏ຺ຐມຕ຺ຕາທິວເສນ ປວຕ຺ຕຕາຍ ອວິກິຓ຺ຓໍ ໂຫຕິ.

໑໘໒. ໂສ ອຠິກ຺ກນ຺ເຕ ປຏິກ຺ກນ຺ເຕຕິ ໂສ ມນຈ຺ຉຏ຺ຐານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ສໍວເຣນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອິເມສຸ ອຠິກ຺ກນ຺ຕປຏິກ຺ກນ຺ຕາທີສຸ ສຕ຺ຕສຸ ຐາເນສຸ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎວເສນ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ຕໍ ຌານວິຠງ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕເມວ.

ໂສ ອິມິນາ ຈາຕິອາທິນາ ກິໍ ທສ຺ເສຕິ? ອຣຎ຺ຎວາສສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕິ. ຍສ຺ສ ຫິ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈຍາ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ສ ອຣຎ຺ຎວາໂສ ນ ອິຊ຺ຌຕິ, ຕິຣຈ຺ຉານຄເຕຫິ ວາ ວນຈຣເກຫິ ວາ ສທ຺ຘິໍ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອຣຎ຺ເຎ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາ ‘‘ກິໍ ເອວຣູປສ຺ສ ປາປຠິກ຺ຂຸໂນ ອຣຎ຺ຎວາເສນາ’’ຕິ ເຠຣວໍ ສທ຺ທໍ ສາເວນ຺ຕິ. ຫຕ຺ເຖຫິ ສີສໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ປລາຍນາກາຣໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ‘‘ອສຸໂກ ຠິກ຺ຂຸ ອຣຎ຺ຎໍ ປວິສິຕ຺ວາ ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ປາປກມ຺ມໍ ອກາສີ’’ຕິ ອຍໂສ ປຕ຺ຖຣຕິ. ຍສ຺ສ ປເນເຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈຍາ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ສ ອຣຎ຺ຎວາໂສ ອິຊ຺ຌຕິ. ໂສ ຫິ ອຕ຺ຕໂນ ສີລໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ໂຕ ກິຎ຺ຈິ ກາຬກໍ ວາ ຕິລກໍ ວາ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປີຕິໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ຕໍ ຂຍໂຕ ວຍໂຕ ສມ຺ມສນ຺ໂຕ ອຣິຍຠູມິໍ ໂອກ຺ກມຕິ. ອຣຎ຺ເຎ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາ ອຕ຺ຕມນາ ວຓ຺ຓໍ ຠາສນ຺ຕິ. ອິຕິສ຺ສ ອຸທເກ ປກ຺ຂິຕ຺ຕເຕລພິນ຺ທຸ ວິຍ ຍໂສ ວິຕ຺ຖາຣິໂກ ໂຫຕິ. ວິວິຕ຺ຕນ຺ຕິອາທີນິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາເນວ. ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ…ເປ… ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕີຕິ ເອຕ຺ຕເກ ຐາເນ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕເມວ.

໑໘໕. ຕຕິຍວິຊ຺ຊາຍ ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕຕິ ວິປສ຺ສນາປາທກໍ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານຈິຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອາສວານໍ ຂຍຎາຓາຍາຕິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາຓຕ຺ຖາຍ. ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ຫິ ອາສວານໍ ວິນາສນໂຕ ອາສວານໍ ຂໂຍຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຕ຺ຣ ເຈຕໍ ຎາຓໍ ຕປ຺ປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາຕິ. ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມຕີຕິ ວິປສ຺ສນາຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນີຫຣຕິ. ໂສ ອິທໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ເອວມາທີສຸ – ‘‘ເອຕ຺ຕກໍ ທຸກ຺ຂໍ, ນ ອິໂຕ ຠິຍ຺ໂຍ’’ຕິ ສພ຺ພມ຺ປິ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ສຣສລກ຺ຂຓປ຺ປຏິເວເຘນ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ປຏິວິຊ຺ຌຕິ. ຕສ຺ສ ຈ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິກໍ ຕຓ຺ຫໍ – ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍຕິ; ຕທຸຠຍມ຺ປິ ຍໍ ຐານໍ ປຕ຺ວາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕໍ ເຕສໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕິໍ ນິພ຺ພານໍ – ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘຕິ; ຕສ຺ສ ຈ ສມ຺ປາປກໍ ອຣິຍມຄ຺ຄໍ – ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາຕິ ສຣສລກ຺ຂຓປຏິເວເຘນ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ປຏິວິຊ຺ຌຕີຕິ – ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ເອວໍ ສຣູປໂຕ ສຈ຺ຈານິ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ກິເລສວເສນ ປຣິຍາຍໂຕ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອິເມ ອາສວາຕິອາທິມາຫ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ຊານໂຕ ເອວໍ ປສ຺ສໂຕຕິ ຕສ຺ສ ເອວໍ ຊານນ຺ຕສ຺ສ ເອວໍ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ສຫ ວິປສ຺ສນາຍ ໂກຏິປ຺ປຕ຺ຕໍ ມຄ຺ຄໍ ກເຖຕິ. ກາມາສວາຕິ ກາມາສວໂຕ. ວິມຸຈ຺ຈຕີຕິ ອິມິນາ ມຄ຺ຄກ຺ຂຓໍ ທສ຺ເສຕິ. ວິມຸຕ຺ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ອິມິນາ ຜລກ຺ຂຓໍ ທສ຺ເສຕິ. ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ຜລກ຺ຂເຓ ວິມຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ວິມຸຕ຺ຕສ຺ມິໍ ວິມຸຕ຺ຕມິຕິ ຎາຓນ຺ຕິ ອິມິນາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓໍ ທສ຺ເສຕິ. ຂີຓາ ຊາຕີຕິອາທີຫິ ຕສ຺ສ ຠູມິໍ. ເຕນ ຫິ ຎາເຓນ ໂສ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ໂຕ ‘ຂີຓາ ຊາຕີ’ຕິອາທີນິ ປຊານາຕິ. ວຸສິຕນ຺ຕິ ວຸຏ຺ຐໍ ປຣິວຸຏ຺ຐໍ ກຕໍ ຈຣິຕໍ ນິຏ຺ຐິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕິ ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ. ປຸຖຸຊ຺ຊນກລ຺ຍາຓເກນ ຫິ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຕ ເສກ຺ຂາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາສໍ ວສນ຺ຕິ ນາມ. ຂີຓາສໂວ ວຸຏ຺ຐວາໂສ. ຕສ຺ມາ ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາສໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ໂຕ ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕິ ປຊານາຕິ. ກຕໍ ກຣຓີຍນ຺ຕິ ຈຕູສຸ ສຈ຺ເຈສຸ ຈຕູຫິ ມຄ຺ເຄຫິ ປຣິຎ຺ຎາປຫານສຈ຺ຉິກິຣິຍາຠາວນາວເສນ ໂສຬສວິຘມ຺ປິ ກິຈ຺ຈໍ ນິຏ຺ຐາປິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸຖຸຊ຺ຊນກລ຺ຍາຓກາທໂຍ ຫິ ຕໍ ກິຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ຕິ; ຂີຓາສໂວ ກຕກຣຓີໂຍ. ຕສ຺ມາ ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ກຣຓີຍໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ໂຕ. ‘‘ກຕໍ ກຣຓີຍ’’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ. ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາຕິ ‘‘ອິທານິ ປຸນ ເອຕ຺ຖຠາວາຍ ເອວໍ ໂສຬສກິຈ຺ຈຠາວາຍ ກິເລສກ຺ຂຍາຍ ວາ ມຄ຺ຄຠາວນາກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ປຊານາຕິ.

໑໘໖. ສຣາຄາທີສຸ – ອປ຺ປຫີໂນຕິ ວິກ຺ຂມ຺ຠນປ຺ປຫາເນນ ວາ ຕທງ຺ຄປ຺ປຫາເນນ ວາ ສມຸຈ຺ເຉທປ຺ປຫາເນນ ວາ ອປ຺ປຫີໂນ.

໑໘໗. ລາຠີ ໂຫຕີຕິອາທີສຸ – ລາຠີຕິ ລາຠວາ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ຐິໂຕ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມຖສ຺ສາຕິ ນິຍກຊ຺ຌຕ຺ຕສງ຺ຂາເຕ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ເຕ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ເຈໂຕສມຖສ຺ສ. ອຘິປຎ຺ຎາຘມ຺ມວິປສ຺ສນາຍາຕິ ອຘິປຎ຺ຎາສງ຺ຂາຕາຍ ຂນ຺ຘຘມ຺ເມສຸ ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ປວຕ຺ຕາຍ ວິປສ຺ສນາຍ. ຣູປສຫຄຕານນ຺ຕິ ຣູປນິມິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓານໍ ຣູປາວຈຣສມາປຕ຺ຕີນໍ. ອຣູປສຫຄຕານນ຺ຕິ ນ ຣູປນິມິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓານໍ ອຣູປສມາປຕ຺ຕີນໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປຐໂມ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠີ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ. ທຸຕິໂຍ ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສກອຣິຍສາວໂກ. ຕຕິໂຍ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠີ ອຣິຍສາວໂກ. ຈຕຸຕ຺ໂຖ ໂລກິຍມຫາຊໂນ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໑໘໘. ອນຸໂສຕຄາມີອາທີສຸ – ອນຸໂສຕຄາມີຕິ ວຏ຺ຏໂສຕໍ ອນຸຄໂຕ, ວຏ຺ຏໂສເຕ ນິມຸຄ຺ໂຄ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຏິໂສຕຄາມີຕິ ປຏິໂສຕຄມໂນ. ອນຸໂສຕໍ ອຄນ຺ຕ຺ວາ ປຏິໂສຕໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ປາປຎ຺ຈ ກມ຺ມໍ ນ ກໂຣຕີຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ວີຕິກ຺ກມນ຺ໂຕ ນ ກໂຣຕິ. ສຫາປິ ທຸກ຺ເຂນ ສຫາປິ ໂທມນສ຺ເສນາຕິ ກິເລສປຣິຍຸຏ຺ຐາເນ ສຕິ ອຸປ຺ປນ຺ເນນ ທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ເສນ ສທ຺ຘິມ຺ປິ. ປຣິປຸຓ຺ຓນ຺ຕິ ຕິສ຺ສນ຺ນໍ ສິກ຺ຂານໍ ເອກາຍປິ ອນູນໍ. ປຣິສຸທ຺ຘນ຺ຕິ ນິຣຸປກ຺ກິເລສໍ. ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕິ ເສຏ຺ຐຈຣິຍໍ. ອິມິນາ ວາເຣນ ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິໂນ ກຖິຕາ. ກິໍ ປນ ເຕ ຣຸທນ຺ຕາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣນ຺ຕີຕິ? ອາມ. ກິເລສໂຣທເນນ ຣຸທນ຺ຕາ ຈຣນ຺ຕິ ນາມ. ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ປຸຖຸຊ຺ຊນຠິກ຺ຂຸປິ ເອຕ຺ເຖວ ສງ຺ຄຫິໂຕ.

ຐິຕຕ຺ໂຕຕິ ຐິຕສຠາໂວ. ອນາຄາມີຕິ ກາມຣາຄພ຺ຍາປາເທຫິ ອກມ຺ປນີຍຈິຕ຺ຕຕາຍ ຈ ຕມ຺ຫາ ໂລກາ ອນາວຕ຺ຕິຘມ຺ມຕາຍ ຈ ຐິຕສຠາໂວ ນາມ. ຕິຓ຺ໂຓຕິ ຕຓ຺ຫາໂສຕໍ ອຸຕ຺ຕິຓ຺ໂຓ. ປາຣງ຺ຄໂຕຕິ ນິພ຺ພານປາຣໍ ຄໂຕ. ຖເລ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາປຕ຺ຕິຖເລ ຕິຏ຺ຐຕິ. ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິນ຺ຕິ ຜລສມາຘິໍ. ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິນ຺ຕິ ຜລຎາຓໍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ຂີຓາສໂວ ‘‘ຕິຓ຺ໂຓ ປາຣງ຺ຄໂຕ ຖເລ ຕິຏ຺ຐຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ພາຫິຕປາປຕາຍ ຫິ ເອສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ນາມ.

໑໘໙. ອປ຺ປສ຺ສຸຕາທີສຸ – ອປ຺ປກໍ ສຸຕໍ ໂຫຕີຕິ ນວງ຺ເຄ ສຕ຺ຖຸສາສເນ ກິຎ຺ຈິເທວ ໂຖກໍ ສຸຕໍ ໂຫຕິ. ນ ອຕ຺ຖມຎ຺ຎາຍ, ນ ຘມ຺ມມຎ຺ຎາຍ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕີຕິ ອຏ຺ຐກຖຎ຺ຈ ປາຬິຎ຺ຈ ຊານິຕ຺ວາ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມສ຺ສ ອນຸຣູປຘມ຺ມໍ ປຸພ຺ພຠາຄປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ໂນ ນ ໂຫຕິ. ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໑໙໐. ສມຓມຈລາທີສຸ – ສມຓມຈໂລຕິ ສມຓອຈໂລ, ມກາໂຣ ປທສນ຺ຘິກໂຣ. ນິຈ຺ຈລສມໂຓ, ຖິຣສມໂຓຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ໂສຕາປນ຺ໂນ ສາສເນ ມູລຊາຕາຍ ສທ຺ຘາຍ ປຕິຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາ ‘ສມຓມຈໂລ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສກທາຄາມີ ປນ ຣຊ຺ຊນກິເລສສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕາຍ ສມຓປທຸໂມຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ຣຕ຺ຕຏ຺ໂຐ ຫິ ອິຘ ປທຸມຏ຺ໂຐ ນາມາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອນາຄາມີ ກາມຣາຄສງ຺ຂາຕສ຺ສ ຣຊ຺ຊນກິເລສສ຺ສ ນຕ຺ຖິຕາຍ ສມຓປຸຓ຺ຑຣີໂກຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ປຓ຺ຑຣຏ຺ໂຐ ຫິ ອິຘ ປຸຓ຺ຑຣີກຏ຺ໂຐ ນາມາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຂີຓາສໂວ ຈ ຖທ຺ຘຠາວກຣານໍ ກິເລສານໍ ອຠາເວນ ສມເຓສຸ ສມຓສຸຂຸມາໂລ ນາມາຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ອປ຺ປທຸກ຺ຂຏ຺ເຐນປິ ເຈສ ສມຓສຸຂຸມາໂລເຍວາຕິ.

ຈຕຸກ຺ກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

໕. ປຎ຺ຈກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໙໑. ປຎ຺ຈເກ – ຕຕ຺ຣາຕິ ເຕສຸ ‘‘ອາຣຠຕິ ຈ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ຈ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ເຫຏ຺ຐາ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐປຸຄ຺ຄເລສຸ. ຍ຺ວາຍນ຺ຕິ ໂຍ ອຍໍ. ອາຣຠຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອາຣມ຺ຠສທ຺ໂທ ກມ຺ມກິຣິຍາຫິໍສນວີຣິຍວິໂກປນາປຕ຺ຕິວີຕິກ຺ກເມສຸ ວຕ຺ຕຕິ. ຕຖາ ເຫສ ‘‘ຍໍກິຎ຺ຈິ ທຸກ຺ຂໍ ສມ຺ໂຠຕິ, ສພ຺ພໍ ອາຣມ຺ຠປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ (ສຸ. ນິ. ໗໔໘) ກມ຺ເມ ອາຄໂຕ. ‘‘ມຫາຍຎ຺ຎາ ມຫາຣມ຺ຠາ, ນ ເຕ ໂຫນ຺ຕິ ມຫປ຺ຜລາ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໔.໓໙) ກິຣິຍາຍໍ. ‘‘ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປາຓໍ ອາຣຠນ຺ຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໒.໕໑-໕໒) ຫິໍສເນ. ‘‘ອາຣຠຖ, ນິກ຺ຂມຖ, ຍຸຎ຺ຊຖ ພຸທ຺ຘສາສເນ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໑໘໕) ວີຣິເຍ. ‘‘ພີຊຄາມຠູຕຄາມສມາຣມ຺ຠາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໑໐, ໑໙໔; ມ. ນິ. ໑.໒໙໓) ວິໂກປເນ. ‘‘ອາຣຠຕິ ຈ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ຈ ໂຫຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໕.໑໔໒) ອຍໍ ປນ ອາປຕ຺ຕິວີຕິກ຺ກເມ ອາຄໂຕ. ຕສ຺ມາ ອາປຕ຺ຕິວີຕິກ຺ກມວເສນ ອາຣຠຕິ ເຈວ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ຈ ໂຫຕີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ.

ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕີຕິ ອນຘິຄຕຕ຺ຕາ ຍຖາສຠາວໂຕ ນ ຊານາຕິ. ຍຕ຺ຖສ຺ສາຕິ ຍສ຺ມິໍ ອສ຺ສ, ຍໍ ຐານໍ ປຕ຺ວາ ເອຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອປຣິເສສາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກິໍ ປນ ປຕ຺ວາ ເຕ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ? ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄໍ. ຜລປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປນ ນິຣຸທ຺ຘາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ອິຘ ມຄ຺ຄກິຈ຺ຈວເສນ ຜລເມວ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອາຣມ຺ຠຊາຕິ ອາປຕ຺ຕິວີຕິກ຺ກມສມ຺ຠວາ. ວິປ຺ປຏິສາຣຊາຕິ ວິປ຺ປຏິສາຣໂຕ ຊາຕາ. ປວຑ຺ຒນ຺ຕີຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊເນນ ວຑ຺ຒນ຺ຕິ. ສາຘູຕິ ອາຍາຈນສາຘຸ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຍາວ ອປຣທ຺ຘຎ຺ຈ ວຕ ອາຍສ຺ມຕາ, ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ມຍໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ຍາຈາມ – ‘‘ເທເສຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກສ຺ສ ເທສນາຍ, ວຸຏ຺ຐາຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກສ຺ສ ວຸຏ຺ຐາເນນ, ອາວິກາຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກສ຺ສ ອາວິກິຣິຍາຍ, ອາຣມ຺ຠເຊ ອາສເວ ປຫາຍ, ສຸທ຺ຘນ຺ເຕ ຐິຕຠາວປຈ຺ຈເວກ຺ຂເຓນ ວິປ຺ປຏິສາຣເຊ ອາສເວ ປຏິວິໂນເທຕ຺ວາ ນີຫຣິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາຈິຕ຺ຕຎ຺ເຈວ ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎຎ຺ຈ ຠາເວຕູ’’ຕິ. ອມຸນາ ປຎ຺ຈເມນ ປຸຄ຺ຄເລນາຕິ ເອເຕນ ປຎ຺ຈເມນ ຂີຓາສວປຸຄ຺ຄເລນ. ສມສໂມ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣຄຸເຓຫິ ສມຠາເວເນວ ສໂມ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ເອວໍ ຂີຓາສເວນ ໂອວທິຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອາຣຠຕິ ນ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ໂຫຕີຕິ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຕໍ ປນ ເທເສຕຸໍ ສຠາຄປຸຄ຺ຄລໍ ປຣິເຍສຕິ. ຕສ຺ມາ ນ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ໂຫຕິ. ອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ວຸຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາ ນ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ອາຣຠຕິ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ໂຫຕີຕິ ອາປຕ຺ຕິໍ ນາປຊ຺ຊຕິ, ວິນຍປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍໍ ປນ ອໂກວິທຕ຺ຕາ ອນາປຕ຺ຕິຍໍ ອາປຕ຺ຕິສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ໂຫຕິ. ອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ສກິໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ປຈ຺ຉາ ກິຎ຺ຈາປິ ນາປຊ຺ຊຕິ, ວິປ຺ປຏິສາຣໍ ປນ ວິໂນເທຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ອາຣຠຕິ ນ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ໂຫຕີຕິ ເນວ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ນ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ໂຫຕິ. ກຕໂມ ປເນສ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ? ໂອສ຺ສຏ຺ຐວີຣິຍປຸຄ຺ຄໂລ. ໂສ ຫິ ‘‘ກິໍ ເມ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘກາເລ ປຣິນິພ຺ພາເນນ, ອນາຄເຕ ເມຕ຺ເຕຍ຺ຍສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘກາເລ ປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວິສຸທ຺ຘສີໂລປິ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ນ ປູເຣຕິ. ໂສປິ ‘‘ກິມຕ຺ຖໍ ອາຍສ຺ມາ ປມຕ຺ໂຕ ວິຫຣຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ນາມ ຄຕິ ອນິພທ຺ຘາ. ອາຍສ຺ມາ ຫິ ເມຕ຺ເຕຍ຺ຍສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສມ຺ມຸຂຠາວໍ ລເຠຍ຺ຍປິ ນ ລເຠຍ຺ຍາປີຕິ ອຣຫຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ວິປສ຺ສນໍ ຠາເວຫີ’’ຕິ ໂອວທິຕພ຺ໂພວ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໑໙໒. ທຕ຺ວາ ອວຊານາຕີຕິອາທີສຸ – ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸ ມຫາປຸຎ຺ໂຎ ຈຕຸປຈ຺ຈຍລາຠີ ໂຫຕິ. ໂສ ຈີວຣາທີນິ ລຠິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ອປ຺ປປຸຎ຺ຎໍ ອາປຸຈ຺ຉຕິ. ໂສປິ ຕສ຺ມິໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອາປຸຈ຺ຉນ຺ເຕປິ ຄຓ຺ຫາຕິເຍວ. ອຖສ຺ສ ອິຕໂຣ ໂຖກໍ ກຸປິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ມງ຺ກຸຠາວໍ ອຸປ຺ປາເທຕຸກາໂມ ວທຕິ – ‘‘ອຍໍ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ຈີວຣາທີນິ ນ ລຠຕິ, ອມ຺ເຫ ນິສ຺ສາຍ ລຠຕີ’’ຕິ. ເອວໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ທຕ຺ວາ ອວຊານາຕິ ນາມ. ເອໂກ ປນ ເອເກນ ສທ຺ຘິໍ ທ຺ເວ ຕີຓິ ວສ຺ສານິ ວສນ຺ໂຕ ປຸພ຺ເພ ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ກາເລ ຈິຕ຺ຕີກາຣໍ ນ ກໂຣຕິ, ອາສນາປິ ນ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ອຸປຏ຺ຐານມ຺ປິ ນ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ສໍວາເສນ ອວຊານາຕິ ນາມ.

ອາເຘຍ຺ຍມຸໂຂຕິ ອາທິໂຕ ເຘຍ຺ຍມຸໂຂ. ປຐມວຈນສ຺ມິໍເຍວ ຐປິຕມຸໂຂຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຘິມຸຈ຺ຈິຕາ ໂຫຕີຕິ ສທ຺ຘາຕາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ນໂຍ – ເອໂກ ປຸຄ຺ຄໂລ ສາຣຸປ຺ປໍເຍວ ຠິກ຺ຂຸໍ ‘ອສາຣຸປ຺ໂປ ເອໂສ’ຕິ ກເຖຕິ, ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເອສ ນິຏ຺ຐໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ປຸນ ອຎ຺ເຎນ ສຠາເຄນ ຠິກ຺ຂຸນາ ‘ສາຣຸປ຺ໂປ ອຍ’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ຕສ຺ສ ວຈນໍ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ ‘‘ອສຸເກນ ນາມ ‘ອສາຣຸປ຺ໂປ ອຍ’ນ຺ຕິ ອມ຺ຫາກໍ ກຖິຕ’’ນ຺ຕິ ປຸຣິມຠິກ຺ຂຸໂນວ ກຖໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ອປໂຣປິສ຺ສ ທຸສ຺ສີລໍ ‘ສີລວາ’ຕິ ກເຖຕິ. ຕສ຺ສ ວຈນໍ ສທ຺ທຫິຕ຺ວາ ປຸນ ອຎ຺ເຎນ ‘‘ອສາຣຸປ຺ໂປ ເອສ ຠິກ຺ຂຸ, ນາຍໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ສນ຺ຕິກໍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ ຍຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕປິ ຕສ຺ສ ວຈນໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຸຣິມສ຺ເສວ ກຖໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ອປໂຣ ວຓ຺ຓມ຺ປິ ກຖິຕໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ອວຓ຺ຓມ຺ປິ ກຖິຕໍ ຄຓ຺ຫາຕິເຍວ. ອຍມ຺ປິ ອາເຘຍ຺ຍມຸໂຂເຍວ ນາມ. ອາຘາຕພ຺ພມຸໂຂ ຍໍ ຍໍ ສຸຓາຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຐປິຕມຸໂຂຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ໂລໂລຕິ ສທ຺ຘາທີນໍ ອິຕ຺ຕຣກາລຏ຺ຐິຕິກຕ຺ຕາ ອສ຺ສທ຺ຘິຍາທີຫິ ລຸລິຕຠາເວນ ໂລໂລ. ອິຕ຺ຕຣສທ຺ໂຘຕິ ປຣິຕ຺ຕສທ຺ໂຘ, ອປຣິປຸຓ຺ຓສທ຺ໂຘ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອຕ຺ຖ ປນ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຠຊນວເສນ ສທ຺ຘາວ ຠຕ຺ຕິ. ເປມໍ ສທ຺ຘາເປມໍ ເຄຫສິຕເປມມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ປສາໂທ ສທ຺ຘາປສາໂທວ. ເອວໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂລໂລ ໂຫຕີຕິ ເອວໍ ອິຕ຺ຕຣສທ຺ຘາທິຕາຍ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂລໂລ ນາມ ໂຫຕິ. ຫລິທ຺ທິຣາໂຄ ວິຍ, ຖຸສຣາສິມ຺ຫິ ໂກຏ຺ຏິຕຂາຓຸໂກ ວິຍ, ອສ຺ສປິຏ຺ຐິຍໍ ຐປິຕກຸມ຺ຠຓ຺ຑໍ ວິຍ ຈ ອນິພທ຺ຘຏ຺ຐາໂນ ມຸຫຸຕ຺ເຕນ ປສີທຕິ, ມຸຫຸຕ຺ເຕນ ກຸປ຺ປຕິ.

ມນ຺ໂທ ໂມມູໂຫຕິ ອຎ຺ຎາຓຠາເວນ ມນ຺ໂທ ອວິສທຕາຍ ໂມມູໂຫ. ມຫາມູຬ຺ໂຫຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໙໓. ໂຍຘາຊີວູປເມສຸ – ໂຍຘາຊີວາຕິ ຍຸທ຺ຘູປຊີວິໂນ. ຣຊຄ຺ຄນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສາທີນໍ ປາທປ຺ປຫາຣຠິນ຺ນາຍ ຠູມິຍາ ອຸຄ຺ຄຕໍ ຣຊກ຺ຂນ຺ຘໍ. ນ ສນ຺ຖມ຺ຠຕີຕິ ສນ຺ຖມ຺ຠິຕ຺ວາ ຐາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ສຫຕິ ຣຊຄ຺ຄນ຺ຕິ ຣຊກ຺ຂນ຺ຘໍ ທິສ຺ວາປິ ອຘິວາເສຕິ. ຘຊຄ຺ຄນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສາທິປິຏ຺ເຐສຸ ວາ ຣເຖສຸ ວາ ອຸສ຺ສາປິຕານໍ ຘຊານໍ ອຄ຺ຄໍ. ອຸສ຺ສາຣຓນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສຣຖາທີນຎ຺ເຈວ ພລກາຍສ຺ສ ຈ ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທມຫາສທ຺ທໍ. ສມ຺ປຫາເຣຕິ ສມາຄເຕ ອປ຺ປມຕ຺ຕເກປິ ປຫາເຣ. ຫຎ຺ຎຕີຕິ ວິຫຎ຺ຎຕິ, ວິຆາຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕີຕິ ວິປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ປກຕິຠາວໍ ຊຫຕິ. ສຫຕິ ສມ຺ປຫາຣນ຺ຕິ ທ຺ເວ ຕໂຍ ປຫາເຣ ປຕ຺ວາປິ ສຫຕິ, ອຘິວາເສຕິ. ຕເມວ ສງ຺ຄາມສີສນ຺ຕິ ຕເມວ ຊຍຂນ຺ຘາວາຣຏ຺ຐານໍ. ອຊ຺ຌາວສຕີຕິ ສຕ຺ຕາຫມຕ຺ຕໍ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ອາວສຕິ. ກິໍ ກາຣຓາ? ລທ຺ຘປ຺ປຫາຣານໍ ປຫາຣຊຄ຺ຄນຕ຺ຖຎ຺ເຈວ ກຕກມ຺ມານໍ ວິເສສໍ ຎຕ຺ວາ ຐານນ຺ຕຣທານຕ຺ຖຎ຺ຈ ອິສ຺ສຣິຍສຸຂານຸຠວນຕ຺ຖຎ຺ຈ.

໑໙໔. ອິທານິ ຍສ຺ມາ ສຕ຺ຖຸ ໂຍຘາຊີເວຫິ ກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ, ອິມສ຺ມິໍ ປນ ສາສເນ ຕຖາຣູເປ ປຎ຺ຈ ປຸຄ຺ຄເລ ທສ຺ເສຕຸໍ ອິທໍ ໂອປມ຺ມໍ ອາຠຕໍ, ຕສ຺ມາ ເຕ ປຸຄ຺ຄເລ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ເອວເມວນ຺ຕິອາທິມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ສໍສີທຕີຕິ ມິຈ຺ຉາວິຕກ຺ກສ຺ມິໍ ວິສີທຕິ, ອນຸປວິສຕິ. ນ ສກ຺ໂກຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ສນ຺ຘາເຣຕຸນ຺ຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາສໍ ອນຸປຈ຺ຉິຊ຺ຊມານໍ ໂຄເປຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ສິກ຺ຂາທຸພ຺ພລ຺ຍໍ ອາວິກຕ຺ວາຕິ ສິກ຺ຂາຍ ທຸພ຺ພລຠາວໍ ປກາເສຕ຺ວາ. ກິມສ຺ສ ຣຊຄ຺ຄສ຺ມິນ຺ຕິ ກິໍ ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຣຊຄ຺ຄໍ ນາມາຕິ ວທຕິ. ອຠິຣູປາຕິ ອຠິຣູປວຕີ. ທສ຺ສນີຍາຕິ ທສ຺ສນໂຍຄ຺ຄາ. ປາສາທິກາຕິ ທສ຺ສເນເນວ ຈິຕ຺ຕປ຺ປສາທາວຫາ. ປຣມາຍາຕິ ອຸຕ຺ຕມາຍ. ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍາຕິ ສຣີຣວຓ຺ເຓນ ເຈວ ອງ຺ຄສຓ຺ຐາເນນ ຈ.

໑໙໖. ອູຫສຕີຕິ ອວຫສຕິ. ອຸລ຺ລປຕີຕິ ກເຖຕິ. ອຸຊ຺ຊຄ຺ຆຕີຕິ ປາຓິໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ມຫາຫສິຕໍ ຫສຕິ. ອຸປ຺ປຓ຺ເຑຕີຕິ ອຸປ຺ປຓ຺ຑນກຖໍ ກເຖຕິ.

໑໙໗. ອຠິນິສີທຕີຕິ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ສນ຺ຕິເກ ວາ ເອກາສເນ ວາ ນິສີທຕິ. ທຸຕິຍປເທປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣຕີຕິ ອວຕ຺ຖຣຕິ.

໑໙໘. ວິນິເວເຐຕ຺ວາ ວິນິໂມເຈຕ຺ວາຕິ ຄຫິຕຏ຺ຐານໂຕ ຕສ຺ສ ຫຕ຺ຖໍ ວິນິເວເຐຕ຺ວາ ເຈວ, ໂມເຈຕ຺ວາ ຈ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

໑໙໙. ປິຓ຺ຑປາຕິເກສຸ – ມນ຺ທຕ຺ຕາ ໂມມູຫຕ຺ຕາຕິ ເນວ ສມາທານໍ ຊານາຕິ, ນ ອານິສໍສໍ; ອຕ຺ຕໂນ ປນ ມນ຺ທຕ຺ຕາ ໂມມູຫຕ຺ຕາ ອຎ຺ຎາເຓເນວ ປິຓ຺ຑປາຕິໂກ ໂຫຕິ. ປາປິຈ຺ໂຉ ອິຈ຺ຉາປກໂຕຕິ ປິຓ຺ຑປາຕິກສ຺ສ ເມ ສໂຕ ‘‘ອຍໍ ປິຓ຺ຑປາຕິໂກ’’ຕິ ຈຕຸປຈ຺ຈຍສກ຺ກາຣໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ. ລຊ຺ຊີ, ອປ຺ປິຈ຺ໂຉຕິອາທີຫິ ຈ ຄຸເຓຫິ ສມ຺ຠາເວສ຺ສນ຺ຕີຕິ. ເອວໍ ປາປິກາຍ ອິຈ຺ຉາຍ ຐຕ຺ວາ ຕາຍ ປາປິຈ຺ຉາຍ ອຠິຠູໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑປາຕິໂກ ໂຫຕິ. ອຸມ຺ມາທວເສນ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ໂຕ ປນ ອຸມ຺ມາທາ ຈິຕ຺ຕວິກ຺ເຂປາ ປິຓ຺ຑປາຕິໂກ ນາມ ໂຫຕິ. ວຓ຺ຓິຕນ຺ຕິ ອິທໍ ປິຓ຺ຑປາຕິກງ຺ຄໍ ນາມ ພຸທ຺ເຘຫິ ຈ ພຸທ຺ຘສາວເກຫິ ຈ ວຓ຺ຓິຕໍ ປສຕ຺ຖນ຺ຕິ ປິຓ຺ຑປາຕິໂກ ໂຫຕິ. ອປ຺ປິຈ຺ຉຕໍເຍວ ນິສ຺ສາຍາຕິອາທີສຸ – ‘‘ອິຕິ ອປ຺ປິຈ຺ໂຉ ຠວິສ຺ສາມິ, ອິທໍ ເມ ປິຓ຺ຑປາຕິກງ຺ຄໍ ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາຍ ສໍວຕ຺ຕິສ຺ສຕິ; ‘ອິຕິ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ຠວິສ຺ສາມິ ອິທໍ ເມ ປິຓ຺ຑປາຕິກງ຺ຄໍ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ ສໍວຕ຺ຕິສ຺ສຕິ’; ‘ອິຕິ ກິເລເສ ສໍລິຂິສ຺ສາມິ’, ອິທໍ ເມ ປິຓ຺ຑປາຕິກງ຺ຄໍ ກິເລສສລ຺ເລຂນຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ຕິສ຺ສຕີ’’ຕິ ປິຓ຺ຑປາຕິໂກ ໂຫຕິ. ອິທມຕ຺ຖິຕນ຺ຕິ ອິມາຍ ກລ຺ຍາຓາຍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ອຕ຺ຖິກຠາວໍ, ອິມິນາ ວາ ປິຓ຺ຑປາຕມຕ຺ເຕນ ອຕ຺ຖິກຠາວໍ. ຍໍ ຍໍ ລທ຺ຘໍ ເຕນ ເຕເນວ ຍາປນຠາວໍ ນິສ຺ສາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຄ຺ໂຄຕິ ເຊຏ຺ຐໂກ. ເສສານິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນານິ.

ຄວາ ຂີຣນ຺ຕິ ຄາວິໂຕ ຂີຣໍ ນາມ ໂຫຕິ, ນ ວິນາ ຄາວິຍາ. ຂີຣມ຺ຫາ ທຘີຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອວເມວນ຺ຕິ ຍຖາ ເອເຕສຸ ປຎ຺ຈສຸ ໂຄຣເສສຸ ສປ຺ປິມຓ຺ໂຑ ອຄ຺ໂຄ; ເອວເມວໍ ອິເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ປິຓ຺ຑປາຕິເກສຸ ຍ຺ວາຍໍ ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາທີນິ ນິສ຺ສາຍ ປິຓ຺ຑປາຕິໂກ ໂຫຕິ. ອຍໍ ອຄ຺ໂຄ ຈ ເສຏ຺ໂຐ ຈ ປາໂມກ຺ໂຂ ຈ ອຸຕ຺ຕໂມ ຈ ປວໂຣ ຈ. ອິເມສຸ ປນ ປຎ຺ຈສຸ ປິຓ຺ຑປາຕິເກສຸ ທ຺ເວວ ຊນາ ປິຓ຺ຑປາຕິກາ, ຕໂຍ ນ ປິຓ຺ຑປາຕິກາ. ນາມມຕ຺ເຕນ ປນ ປິຓ຺ຑປາຕິກາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຂລຸປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕິກາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍຕິ.

ປຎ຺ຈກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

໖. ຉກ຺ກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໒໐໒. ຉກ຺ເກ – ຕຕ຺ຣາຕິ ເຕສຸ ຉສຸ ປຸຄ຺ຄເລສຸ. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ເຕນ ທຏ຺ຐພ຺ໂພຕິ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ເຕນ ອນາຈຣິຍເກນ ອຕ຺ຕນາ ອຸປ຺ປາທິເຕນ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາເຓນ ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ໂຘ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ເຕນາຕິອາທີສຸປິ ເຕນ ປຈ຺ເຈກສມ຺ໂພຘິຎາເຓນ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ. ເຕນ ສາວກປາຣມີຎາເຓນ ເຕ ປຸຄ຺ຄລາ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານາ. ເຕນ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕກຣເຓນ ເຕ ປຸຄ຺ຄລາ ອວເສສາ ອຣຫນ຺ໂຕ. ເຕນ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ ອນາຄມເນນ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ອນາຄາມີ. ເຕນ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ ອາຄມເນນ ເຕ ປຸຄ຺ຄລາ ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິໂນ ທຏ຺ຐພ຺ພາຕິ.

ຉກ຺ກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

໗. ສຕ຺ຕກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໒໐໓. ສຕ຺ຕເກ – ສກິໍ ນິມຸຄ຺ໂຄຕິ ເອກວາຣໍ ນິມຸຄ຺ໂຄ. ເອກນ຺ຕກາຬເກຫີຕິ ເອກນ຺ເຕເນວ ກາຬເກຫິ ນຕ຺ຖິກວາທອເຫຕຸກວາທອກິຣິຍວາທສງ຺ຂາເຕຫິ ນິຍຕມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິຘມ຺ເມຫິ. ເອວໍ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ອິມິນາ ກາຣເຓນ ປຸຄ຺ຄໂລ ເອກວາຣໍ ນິມຸຄ຺ໂຄ ຕຖາ ນິມຸຄ຺ໂຄວ ໂຫຕິ. ເອຕສ຺ສ ຫິ ປຸນ ຠວໂຕ ວຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ວທນ຺ຕິ. ມກ຺ຂລິໂຄສາລາທໂຍ ວິຍ ເຫຏ຺ຐາ ນຣກຄ຺ຄີນໍເຍວ ອາຫາໂຣ ໂຫຕິ.

ສາຫຸ ສທ຺ຘາ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສູຕິ ກຸສລຘມ຺ເມສຸ ສທ຺ຘາ ນາມ ສາຘຸລທ຺ຘິກາຕິ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊຕິ. ໂສ ຕາວຕເກເນວ ກຸສເລນ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊຕິ ນາມ. ສາຘຸ ຫິຣີຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຫາຍຕິເຍວາຕິ ຈງ຺ກວາເຣ ອາສິຕ຺ຕອຸທກໍ ວິຍ ເອກນ຺ເຕນ ປຣິຫາຍເຕວ. ເອວໍ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ເອວໍ ສາຫຸ ສທ຺ຘາຕິ. ອິເມສໍ ສທ຺ຘາທີນໍ ວເສນ ເອກວາຣໍ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ເຕສໍ ປຣິຫານິຍາ ປຸນ ນິມຸຊ຺ຊຕິເຍວ, ເທວທຕ຺ຕາທໂຍ ວິຍ. ເທວທຕ຺ໂຕ ຫິ ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ, ປຎ຺ຈ ຈ ອຠິຎ຺ຎາໂຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາປິ ປຸນ ພຸທ຺ຘານໍ ປຏິກຓ຺ຏກຕາຍ ເຕຫິ ຄຸເຓຫິ ປຣິຫີໂນ ຣຸຫິຣຸປ຺ປາທກມ຺ມໍ ສງ຺ຆເຠທກມ຺ມຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ທຸຕິຍຈິຕ຺ຕວາເຣນ ນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ໂກກາລິໂກ ທ຺ເວ ອຄ຺ຄສາວເກ ອຸປວທິຕ຺ວາ ປທຸມນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ.

ເນວ ຫາຍຕິ ໂນ ວຑ຺ຒຕີຕິ ອປ຺ປໂຫນກກາເລປິ ນ ຫາຍຕິ, ປໂຫນກກາເລປິ ນ ວຑ຺ຒຕິ. ອຸຠຍມ຺ປິ ປເນຕໍ ອຄາຣິເກນປິ ອນຄາຣິເກນປິ ທີເປຕພ຺ພໍ. ເອກຈ຺ໂຈ ຫິ ອຄາຣິໂກ ອປ຺ປໂຫນກກາເລ ປກ຺ຂິກຠຕ຺ຕໍ ວາ ສລາກຠຕ຺ຕໍ ວາ ວສ຺ສາວາສິກໍ ວາ ອຸປນິພນ຺ຘາເປຕິ. ໂສ ປຈ຺ຉາ ປໂຫນກກາເລປິ ປກ຺ຂິກຠຕ຺ຕາທິມຕ຺ຕເມວ ປວຕ຺ເຕຕິ. ອນຄາຣິໂກປິ ອາທິມ຺ຫິ ອປ຺ປໂຫນກກາເລ ອຸທ຺ເທສໍ ວາ ຘຸຕງ຺ຄໍ ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ, ເມຘາພລວີຣິຍສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປໂຫນກກາເລປິ ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ນ ກໂຣຕິ. ເອວໍ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ເອວໍ ອິມາຍ ສທ຺ຘາທີນໍ ຐິຕິຍາ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ນາມ ໂຫຕິ.

ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສຕິ ວິໂລເກຕີຕິ ໂສຕາປນ຺ໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຄມນມຄ຺ຄໍ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ ທິສໍ ວາ ອາໂລເກຕິ ນາມ.

ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຕຣຕີຕິ ສກທາຄາມິປຸຄ຺ຄໂລ ກິເລສຕນຸຕາຍ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພທິສາຠິມຸໂຂ ປຕຣຕິ ນາມ.

ປຕິຄາຘປ຺ປຕ຺ໂຕ ໂຫຕີຕິ ອນາຄາມິປຸຄ຺ຄໂລ ອຸຏ຺ຐາຍ ວິໂລເກຕ຺ວາ ປຕຣິຕ຺ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ປຕິຏ຺ຐາປຕ຺ໂຕ ນາມ ໂຫຕິ, ຕິຏ຺ຐຕິ, ນ ປຸນາຄຈ຺ຉຕິ.

ຕິຓ຺ໂຓ ປາຣງ຺ຄໂຕ ຖເລ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ສພ຺ພກິເລໂສຆໍ ຕຣິຕ຺ວາ ປຣຕີຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນິພ຺ພານຖເລ ຐິໂຕ ນາມ ໂຫຕິ. ອິເມ ປນ ສຕ຺ຕ ປຸຄ຺ຄລາ ອຸທໂກປເມນ ທີປິຕາ.

ສຕ຺ຕ ກິຣ ຊງ຺ຆວາຓິຊາ ອທ຺ຘານມຄ຺ຄປຏິປນ຺ນາ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ເອກໍ ປຸຓ຺ຓນທິໍ ປາປຸຓິໍສຸ. ເຕສຸ ປຐມໍ ໂອຕິຓ຺ໂຓ ອຸທກຠີຣຸໂກ ປຸຣິໂສ ໂອຕິຓ຺ຓຏ຺ຐາເນເຍວ ນິມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຸນ ອຸຏ຺ຐາຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ, ອນ຺ໂຕເຍວ ມຈ຺ຉກຈ຺ຉປຠກ຺ໂຂ ຊາໂຕ. ທຸຕິໂຍ ໂອຕິຓ຺ຓຏ຺ຐາເນ ນິມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສກິໍ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປຸນ ນິມຸຄ຺ໂຄ ອຸຏ຺ຐາຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ, ອນ຺ໂຕເຍວ ມຈ຺ຉກຈ຺ຉປຠກ຺ໂຂ ຊາໂຕ. ຕຕິໂຍ ນິມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐຫິ. ໂສ ມຊ຺ເຌ ນທິຍາ ຐຕ຺ວາ ເນວ ໂອຣໂຕ ອາຄນ຺ຕຸໍ, ນ ປຣໂຕ ຄນ຺ຕຸໍ ອສກ຺ຂິ. ຈຕຸຕ຺ໂຖ ອຸຏ຺ຐາຍ ຐິໂຕ ອຸຕ຺ຕຣຓຕິຕ຺ຖໍ ໂອໂລເກສິ. ປຎ຺ຈໂມ ໂອຕຣຓຕິຕ຺ຖໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ປຕຣິ. ຉຏ຺ໂຐ ຕຣິຕ຺ວາ ປາຣິມຕີຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກຏິປ຺ປມາເຓ ອຸທເກ ຐິໂຕ. ສຕ຺ຕໂມ ປາຣິມຕີຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຄນ຺ຘຈຸຓ຺ຓາທີຫິ ນ຺ຫາຕ຺ວາ ວຣວຕ຺ຖານິ ນິວາເສຕ຺ວາ ສຸຣຠິວິເລປນໍ ວິລິມ຺ປິຕ຺ວາ ນີລຸປ຺ປລາທີນິ ປິຬນ຺ຘິຕ຺ວາ ນານາລງ຺ກາຣປຏິມຓ຺ຑິໂຕ ມຫານຄຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ປາສາທວຣມາຣຸຍ຺ຫ ອຸຕ຺ຕມໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊິ.

ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ຕ ຊງ຺ຆວາຓິຊາ ວິຍ ອິເມ ສຕ຺ຕ ປຸຄ຺ຄລາ. ນທີ ວິຍ ວຏ຺ຏໍ. ປຐມສ຺ສ ອຸທກຠີຣຸກສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ໂອຕິຓ຺ຓຏ຺ຐາເນເຍວ ນິມຸຊ຺ຊນໍ ວິຍ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ ວຏ຺ເຏ ນິມຸຊ຺ຊນໍ. ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິມຸຄ຺ຄປຸຣິໂສ ວິຍ ສທ຺ຘາທີນໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິມຕ຺ຕເກນ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ເຕສໍ ປຣິຫານິຍາ ນິມຸຄ຺ຄປຸຄ຺ຄໂລ. ມຊ຺ເຌ ນທິຍາ ຐິໂຕ ວິຍ ສທ຺ຘາທີນໍ ຐິຕິຍາ ຐິຕປຸຄ຺ຄໂລ. ອຸຕ຺ຕຣຓຕິຕ຺ຖໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ວິຍ ຄນ຺ຕພ຺ພມຄ຺ຄໍ ຄນ຺ຕພ຺ພທິສໍ ວາ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ໂສຕາປນ຺ໂນ. ປຕຣິຕປຸຣິໂສ ວິຍ ກິເລສຕນຸຕາຍ ປຕຣນ຺ໂຕ ສກທາຄາມີ. ຕຣິຕ຺ວາ ກຏິມຕ຺ເຕ ອຸທເກ ຐິຕປຸຣິໂສ ວິຍ ອນາວຕ຺ຕິຕຘມ຺ມຕາຍ ຐິໂຕ ອນາຄາມີ. ນ຺ຫຕ຺ວາ ປາຣິມຕີຣໍ ອຸຕ຺ຕຣິຕ຺ວາ ຖເລ ຐິຕປຸຣິໂສ ວິຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂອເຆ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ນິພ຺ພານຖເລ ຐິໂຕ ຂີຓາສວພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ. ຖເລ ຐິຕປຸຣິສສ຺ສ ນຄຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ປາສາທວຣໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ອຸຕ຺ຕມໂຠຊນຠຸຎ຺ຊນໍ ວິຍ ຂີຓາສວສ຺ສ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓໍ ຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ອປ຺ເປຕ຺ວາ ວີຕິນາມນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ຕາທໂຍ ເຫຏ຺ຐາ ປກາສິຕາເຍວາຕິ.

ສຕ຺ຕກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

໒໐໗. ອຏ຺ຐກນວກນິທ຺ເທສາປິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາ.

໑໐. ທສກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໒໐໙. ທສກນິທ຺ເທເສ – ອິຘາຕິ ກາມາວຈຣຠູມິຍໍ. ກາມາວຈຣຠູມິຍຎ຺ຫິ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມາທີນໍ ກາມາວຈຣຠູມິຍຎ຺ເຎວ ນິຏ຺ຐາ ໂຫຕິ. ກາມາວຈຣຕ຺ຕຠາເວເນວ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕິ ຈ ອນຸປາທິເສສນິພ຺ພານປ຺ປຕ຺ຕິ ຈ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອິຘ ວິຫາຍາຕິ ອິຘ ກາມາວຈເຣ ອຕ຺ຕຠາເວ ວິຫາຍ ສຸທ຺ຘາວາສຕ຺ຕຠາເວ ຐິຕານໍ ນິຏ຺ຐາ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍິອາທໂຍ ຫິ ອິຘ ອນາຄາມິຜລໍ ປຕ຺ວາ ອິໂຕ ຈຸຕາ ສຸທ຺ຘາວາເສສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ເຕນ ອຕ຺ຕຠາເວນ ອຣຫຕ຺ຕຎ຺ເຈວ ອນຸປາທິເສສນິພ຺ພານຘາຕຸຎ຺ຈ ປາປຸຓນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິຘ ວິຫາຍ ນິຏ຺ຐາ’’ຕິ.

ທສກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

ນິຄມນກຖາ

ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ –

ຍໍ ເວ ປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ, ໂລເກ ອປ຺ປຏິປຸຄ຺ຄໂລ;

ນາຕິສງ຺ເຂປໂຕ ສຕ຺ຖາ, ເທເສສິ ຕິທສາລເຍ.

ຕສ຺ສາ ອຏ຺ຐກຖຎ຺ເຈວ, ທີປຠາສາຍ ສງ຺ຂຕໍ;

ອາຄມຏ຺ຐກຖາໂຍ ຈ, ໂອຄາເຫຕ຺ວາ ອເສສໂຕ.

ສຸວິຠຕ຺ໂຕ ອສໍກິຓ຺ໂຓ, ໂຍ ໂຍ ອຕ຺ໂຖ ຍຫິໍ ຍຫິໍ;

ຕໂຕ ຕໂຕ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ, ປຫາຍ ອຕິວິຕ຺ຖາຣໍ.

ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ອນາທາຍ ສງ຺ຂຕາ;

ນາຕິສງ຺ເຂປວິຕ຺ຖາຣ-ນເຍນຏ຺ຐກຖາ ອຍໍ.

ຕໍ ເອຕໍ ສຕ຺ຕມຕ຺ເຕຫິ, ຠາຓວາເຣຫິ ຕນ຺ຕິຍາ;

ຈິຣຏ຺ຐິຕຕ຺ຖໍ ຘມ຺ມສ຺ສ, ສງ຺ຂໂຣນ຺ເຕນ ຍໍ ມຍາ.

ສມ຺ປຕ຺ຕໍ ກຸສລໍ ເຕນ, ສທ຺ຘມ຺ມໍ ສຸຂຸມໍ ສິວໍ;

ໂອໂລເກນ຺ຕຸ ວິສຸທ຺ເຘນ, ປາຓໂຍ ຘມ຺ມຈກ຺ຂຸນາຕິ.

ປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕິ-ອຏ຺ຐກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ

ອຠິຘມ຺ມປິຏເກ

ກຖາວຕ຺ຖຸ-ອຏ຺ຐກຖາ

ນິສິນ຺ໂນ ເທວໂລກສ຺ມິໍ, ເທວສງ຺ຆປຸຣກ຺ຂໂຕ;

ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ, ສຕ຺ຖາ ອປ຺ປຏິປຸຄ຺ຄໂລ.

ສພ຺ພປຎ຺ຎຕ຺ຕິກຸສໂລ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕິປຣິທີປນໍ;

ວຕ຺ວາ ປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ, ໂລເກ ອຸຕ຺ຕມປຸຄ຺ຄໂລ.

ຍໍ ປຸຄ຺ຄລກຖາທີນໍ, ກຖານໍ ວຕ຺ຖຸຠາວໂຕ;

ກຖາວຕ຺ຖຸປ຺ປກຣຓໍ, ສງ຺ເຂເປນ ອເທສຍີ.

ມາຕິກາຐປເນເນວ, ຐປິຕສ຺ສ ສຸຣາລເຍ;

ຕສ຺ສ ໂມຄ຺ຄລິປຸຕ຺ເຕນ, ວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ມຫີຕເລ.

ອິທານິ ຍສ຺ມາ ສມ຺ປຕ຺ໂຕ, ອຕ຺ຖສໍວຓ຺ຓນາກ຺ກໂມ;

ຕສ຺ມາ ນໍ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມິ, ຕໍ ສຸຓາຖ ສມາຫິຕາຕິ.

ນິທານກຖາ

ຍມກປາຏິຫີຣາວສານສ຺ມິຎ຺ຫິ ຠຄວາ ຕິທສປຸເຣ ປາຣິຈ຺ຉຕ຺ຕກມູເລ ປຓ຺ຑຸກມ຺ພລສິລາຍໍ ວສ຺ສໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ມາຕຣໍ ກາຍສກ຺ຂິໍ ກຕ຺ວາ ເທວປຣິສາຍ ອຠິຘມ຺ມກຖໍ ກເຖນ຺ໂຕ ຘມ຺ມສງ຺ຄຓີວິຠງ຺ຄຘາຕຸກຖາປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕິປ຺ປກຣຓານິ ເທສຍິຕ຺ວາ ກຖາວຕ຺ຖຸເທສນາຍ ວາເຣ ສມ຺ປຕ຺ເຕ ‘‘ອນາຄເຕ ມມ ສາວໂກ ມຫາປຎ຺ໂຎ ໂມຄ຺ຄລິປຸຕ຺ຕຕິສ຺ສຕ຺ເຖໂຣ ນາມ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ສາສນມລໍ ໂສເຘຕ຺ວາ ຕຕິຍສງ຺ຄີຕິໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ມຊ຺ເຌ ນິສິນ຺ໂນ ສກວາເທ ປຎ຺ຈ ສຸຕ຺ຕສຕານິ ປຣວາເທ ປຎ຺ຈາຕິ ສຸຕ຺ຕສຫສ຺ສໍ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ອິມໍ ປກຣຓໍ ຠາເຊສ຺ສຕີ’’ຕິ ຕສ຺ໂສກາສໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຍາ ເຈສາ ປຸຄ຺ຄລວາເທ ຕາວ ຈຕູສຸ ປຎ຺ເຫສຸ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຎ຺ຈການໍ ວເສນ ອຏ຺ຐມຸຂາ ວາທຍຸຕ຺ຕິ, ຕໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ສພ຺ພກຖາມຄ຺ເຄສຸ ອສມ຺ປຸຓ຺ຓຠາຓວາຣມຕ຺ຕາຍ ຕນ຺ຕິຍາ ມາຕິກໍ ຐເປສິ. ອຖາວເສສໍ ອຠິຘມ຺ມກຖໍ ວິຕ຺ຖາຣນເຍເນວ ກເຖຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຖວສ຺ໂສ ສຸວຓ຺ຓຣຊຕໂສປານມຊ຺ເຌ ມຓິມເຍນ ໂສປາເນນ ເທວໂລກໂຕ ສງ຺ກສ຺ສນຄເຣ ໂອຣຸຍ຺ຫ ສຕ຺ຕຫິຕໍ ສມ຺ປາເທນ຺ໂຕ ຍາວຕາຍຸກໍ ຐຕ຺ວາ ອນຸປາທິເສສາຍ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ປຣິນິພ຺ພາຍິ.

ອຖສ຺ສ ມຫາກສ຺ສປປ຺ປມຸໂຂ ວສີຄໂຓ ອຊາຕສຕ຺ຕຸຣາຊານໍ ສຫາຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຘມ຺ມວິນຍສຣີຣໍ ສງ຺ຄຫໍ ອາໂຣເປສິ. ຕໂຕ ວສ຺ສສຕສ຺ສ ອຈ຺ຈເຍນ ວຊ຺ຊິປຸຕ຺ຕກາ ຠິກ຺ຂູ ທສ ວຕ຺ຖູນິ ທີປຍິໍສຸ. ຕານິ ສຸຕ຺ວາ ກາກຓ຺ຑກສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ຍສຕ຺ເຖໂຣ ສຸສຸນາຄປຸຕ຺ຕໍ ກາລາໂສກໍ ນາມ ຣາຊານໍ ສຫາຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ທ຺ວາທສນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂຸສຕສຫສ຺ສານໍ ອນ຺ຕເຣ ສຕ຺ຕເຖຣສຕານິ ອຸຈ຺ຈິນິຕ຺ວາ ຕານິ ທສວຕ຺ຖູນິ ມທ຺ທິຕ຺ວາ ຘມ຺ມວິນຍສຣີຣໍ ສງ຺ຄຫໍ ອາໂຣເປສິ.

ເຕຫິ ປນ ຘມ຺ມສງ຺ຄາຫກຕ຺ເຖເຣຫິ ນິຄ຺ຄຫິຕາ ທສສຫສ຺ສາ ວຊ຺ຊິປຸຕ຺ຕກາ ຠິກ຺ຂູ ປກ຺ຂໍ ປຣິເຍສມານາ ອຕ຺ຕໂນ ອນຸຣູປໍ ທຸພ຺ພລປກ຺ຂໍ ລຠິຕ຺ວາ ວິສຸໍ ມຫາສງ຺ຆິກາຈຣິຍກຸລໍ ນາມ ອກໍສຸ. ຕໂຕ ຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອປຣານິ ທ຺ເວ ອາຈຣິຍກຸລານິ ຊາຕານິ – ໂຄກຸລິກາ ຈ ເອກພ຺ໂຍຫາຣິກາ ຈ. ໂຄກຸລິກນິກາຍໂຕ ຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອປຣານິ ທ຺ເວ ອາຈຣິຍກຸລານິ ຊາຕານິ – ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາທາ ຈ ພາຫຸລິຍາ ຈ. ພຫຸສ຺ສຸຕິກາຕິປິ ເຕສໍເຍວ ນາມໍ. ເຕສໍເຍວ ອນ຺ຕເຣ ເຈຕິຍວາທາ ນາມ ອປເຣ ອາຈຣິຍວາທາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ. ເອວໍ ມຫາສງ຺ຆິກາຈຣິຍກຸລໂຕ ທຸຕິເຍ ວສ຺ສສເຕ ປຎ຺ຈາຈຣິຍກຸລານິ ອຸປ຺ປນ຺ນານິ. ຕານິ ມຫາສງ຺ຆິເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ຉ ໂຫນ຺ຕິ.

ຕສ຺ມິໍເຍວ ທຸຕິເຍ ວສ຺ສສເຕ ເຖຣວາທໂຕ ຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ທ຺ເວ ອາຈຣິຍວາທາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ – ມຫິສາສກາ ຈ ວຊ຺ຊິປຸຕ຺ຕກາ ຈ. ຕຕ຺ຖ ວຊ຺ຊິປຸຕ຺ຕກວາທໂຕ ຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອປເຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຈຣິຍວາທາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ – ຘມ຺ມຸຕ຺ຕຣິຍາ, ຠທ຺ຣຍານິກາ, ຉນ຺ນາຄາຣິກາ, ສມິຕິຍາຕິ. ປຸນ ຕສ຺ມິໍເຍວ ທຸຕິເຍ ວສ຺ສສເຕ ມຫິສາສກວາທໂຕ ຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສພ຺ພຕ຺ຖິວາທາ ຘມ຺ມຄຸຕ຺ຕິກາຕິ ທ຺ເວ ອາຈຣິຍວາທາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ. ປຸນ ສພ຺ພຕ຺ຖິວາທກຸລໂຕ ຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ກສ຺ສປິກາ ນາມ ຊາຕາ. ກສ຺ສປິເກສຸ ຠິນ຺ເນສຸ ອປເຣ ສງ຺ກນ຺ຕິກາ ນາມ ຊາຕາ. ສງ຺ກນ຺ຕິເກສຸ ຠິນ຺ເນສຸ ສຸຕ຺ຕວາທາ ນາມ ຊາຕາຕິ ເຖຣວາທໂຕ ຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອິເມ ເອກາທສ ອາຈຣິຍວາທາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ. ເຕ ເຖຣວາເທຫິ ສທ຺ຘິໍ ທ຺ວາທສ ໂຫນ຺ຕິ. ອິຕິ ອິເມ ຈ ທ຺ວາທສ, ມຫາສງ຺ຆິການຎ຺ຈ ຉ ອາຈຣິຍວາທາຕິ ສພ຺ເພວ ອຏ຺ຐາຣສ ອາຈຣິຍວາທາ ທຸຕິເຍ ວສ຺ສສເຕ ອຸປ຺ປນ຺ນາ. ອຏ຺ຐາຣສ ນິກາຍາຕິປິ, ອຏ຺ຐາຣສາຈຣິຍກຸລານີຕິປິ ເອເຕສໍເຍວ ນາມໍ. ເອເຕສຸ ປນ ສຕ຺ຕຣສ ວາທາ ຠິນ຺ນກາ, ເຖຣວາໂທ ອສມ຺ຠິນ຺ນໂກຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ ທີປວໍເສ –

‘‘ນິກ຺ກຑ຺ຒິຕາ ປາປຠິກ຺ຂູ, ເຖເຣຫິ ວຊ຺ຊິປຸຕ຺ຕກາ;

ອຎ຺ຎໍ ປກ຺ຂໍ ລຠິຕ຺ວານ, ອຘມ຺ມວາທີ ພຫູ ຊນາ.

‘‘ທສສຫສ຺ສາ ສມາຄນ຺ຕ຺ວາ, ອກໍສຸ ຘມ຺ມສງ຺ຄຫໍ;

ຕສ຺ມາຍໍ ຘມ຺ມສງ຺ຄີຕິ, ມຫາສງ຺ຄີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ມຫາສງ຺ຄີຕິກາ ຠິກ຺ຂູ, ວິໂລມໍ ອກໍສຸ ສາສເນ;

ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ມູລສງ຺ຄຫໍ, ອຎ຺ຎໍ ອກໍສຸ ສງ຺ຄຫໍ.

‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສງ຺ຄຫິຕາ ສຸຕ຺ຕໍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອກຣິໍສຸ ເຕ;

ອຕ຺ຖໍ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ຠິນ຺ທິໍສຸ, ວິນເຍ ນິກາເຍສຸ ຈ ປຎ຺ຈສຸ.

‘‘ປຣິຍາຍເທສິຕຎ຺ຈາປິ, ອໂຖ ນິປ຺ປຣິຍາຍເທສິຕໍ;

ນີຕຕ຺ຖຎ຺ເຈວ ເນຍ຺ຍຕ຺ຖໍ, ອຊານິຕ຺ວານ ຠິກ຺ຂໂວ.

‘‘ອຎ຺ຎໍ ສນ຺ຘາຍ ຠຓິຕໍ, ອຎ຺ຎໍ ອຕ຺ຖໍ ຐປຍິໍສຸ ເຕ;

ພ຺ຍຎ຺ຊນຈ຺ຉາຍາຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ, ພຫຸໍ ອຕ຺ຖໍ ວິນາສຍຸໍ.

‘‘ຉຑ຺ເຑຕ຺ວານ ເອກເທສໍ, ສຸຕ຺ຕໍ ວິນຍຄມ຺ຠີຣໍ;

ປຕິຣູປໍ ສຸຕ຺ຕໍ ວິນຍໍ, ຕຎ຺ຈ ອຎ຺ຎໍ ກຣິໍສຸ ເຕ.

‘‘ປຣິວາຣໍ ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາຣໍ, ອຠິຘມ຺ມໍ ຉປ຺ປກຣຓໍ;

ປຏິສມ຺ຠິທຎ຺ຈ ນິທ຺ເທສໍ, ເອກເທສຎ຺ຈ ຊາຕກໍ.

‘‘ເອຕ຺ຕກໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວານ, ອຎ຺ຎານິ ອກຣິໍສຸ ເຕ;

ນາມໍ ລິງ຺ຄໍ ປຣິກ຺ຂາຣໍ, ອາກປ຺ປກຣຓານິ ຈ.

‘‘ປກຕິຠາວໍ ຊຫິຕ຺ວາ, ຕຎ຺ຈ ອຎ຺ຎໍ ອກໍສຸ ເຕ;

ປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ຠິນ຺ນວາທາ, ມຫາສງ຺ຄີຕິກາຣກາ.

‘‘ເຕສຎ຺ຈ ອນຸກາເຣນ, ຠິນ຺ນວາທາ ພຫູ ອຫຸ;

ຕໂຕ ອປຣກາລມ຺ຫິ, ຕສ຺ມິໍ ເຠໂທ ອຊາຍຖ.

‘‘ໂຄກຸລິກາ ເອກພ຺ໂຍຫາຣິ, ທ຺ວິຘາ ຠິຊ຺ຊິຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂໂວ;

ໂຄກຸລິການໍ ທ຺ເວ ເຠທາ, ອປຣກາລມ຺ຫິ ຊາຍຖ.

‘‘ພຫຸສ຺ສຸຕິກາ ຈ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ທ຺ວິຘາ ຠິຊ຺ຊິຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂໂວ;

ເຈຕິຍາ ຈ ປຸນວາທີ, ມຫາສງ຺ຄີຕິເຠທກາ.

‘‘ປຎ຺ຈວາທາ ອິເມ ສພ຺ເພ, ມຫາສງ຺ຄີຕິມູລກາ;

ອຕ຺ຖໍ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ຠິນ຺ທິໍສຸ, ເອກເທສຎ຺ຈ ສງ຺ຄຫໍ.

‘‘ຄນ຺ຖຎ຺ຈ ເອກເທສຎ຺ຫິ, ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ອກໍສຸ ເຕ;

ນາມໍ ລິງ຺ຄໍ ປຣິກ຺ຂາຣໍ, ອາກປ຺ປກຣຓານິ ຈ.

‘‘ປກຕິຠາວໍ ຊຫິຕ຺ວາ, ຕຎ຺ຈ ອຎ຺ຎໍ ອກໍສຸ ເຕ;

ວິສຸທ຺ຘຕ຺ເຖຣວາທມ຺ຫິ, ປຸນ ເຠໂທ ອຊາຍຖ.

‘‘ມຫິສາສກາ ວຊ຺ຊິປຸຕ຺ຕກາ, ທ຺ວິຘາ ຠິຊ຺ຊິຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂໂວ;

ວຊ຺ຊິປຸຕ຺ຕກວາທມ຺ຫິ, ຈຕຸຘາ ເຠໂທ ອຊາຍຖ.

‘‘ຘມ຺ມຸຕ຺ຕຣິກາ ຠທ຺ທຍານິກາ, ຉນ຺ນາຄາຣິກາ ຈ ສມິຕິ;

ມຫິສາສການໍ ທ຺ເວ ເຠທາ, ອປຣກາລມ຺ຫິ ອຊາຍຖ.

‘‘ສພ຺ພຕ຺ຖິວາທາ ຘມ຺ມຄຸຕ຺ຕາ, ທ຺ວິຘາ ຠິຊ຺ຊິຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂໂວ;

ສພ຺ພຕ຺ຖິວາທານໍ ກສ຺ສປິກາ, ສງ຺ກນ຺ຕິກສ຺ສປິເກນ ຈ.

‘‘ສງ຺ກນ຺ຕິການໍ ສຸຕ຺ຕວາທີ, ອນຸປຸພ຺ເພນ ຠິຊ຺ຊຖ;

ອິເມ ເອກາທສ ວາທາ, ສມ຺ຠິນ຺ນາ ເຖຣວາທໂຕ.

‘‘ອຕ຺ຖໍ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ຠິນ຺ທິໍສຸ, ເອກເທສຎ຺ຈ ສງ຺ຄຫໍ;

ຄນ຺ຖຎ຺ຈ ເອກເທສຎ຺ຫິ, ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ອກໍສຸ ເຕ.

‘‘ນາມໍ ລິງ຺ຄໍ ປຣິກ຺ຂາຣໍ, ອາກປ຺ປກຣຓານິ ຈ;

ປກຕິຠາວໍ ຊຫິຕ຺ວາ, ຕຎ຺ຈ ອຎ຺ຎໍ ອກໍສຸ ເຕ.

‘‘ສຕ຺ຕຣສ ຠິນ຺ນວາທາ, ເອກວາໂທ ອຠິນ຺ນໂກ;

ສພ຺ເພວຏ຺ຐາຣສ ໂຫນ຺ຕິ, ຠິນ຺ນວາເທນ ເຕ ສຫ.

‘‘ນິຄ຺ໂຣໂຘວ ມຫາຣຸກ຺ໂຂ, ເຖຣ ວາທານມຸຕ຺ຕໂມ;

ອນູນໍ ອນຘິກຎ຺ຈ, ເກວລໍ ຊິນສາສນໍ.

‘‘ສນ຺ຕກາ ວິຍ ຣຸກ຺ຂມ຺ຫິ, ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ວາທເສສກາ;

ປຐເມ ວສ຺ສສເຕ ນຕ຺ຖິ, ທຸຕິເຍ ວສ຺ສສຕນ຺ຕເຣ;

ຠິນ຺ນາ ສຕ຺ຕຣສ ວາທາ, ອຸປ຺ປນ຺ນາ ຊິນສາສເນ’’ຕິ.

ອປຣາປຣໍ ປນ ເຫມວຕິກາ, ຣາຊຄິຣິກາ, ສິທ຺ຘຕ຺ຖິກາ, ປຸພ຺ພເສລິຍາ, ອປຣເສລິຍາ, ວາຊິຣິຍາຕິ ອຎ຺ເຎປິ ຉ ອາຈຣິຍວາທາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ. ເຕ ອິຘ ອນຘິປ຺ເປຕາ. ປຸຣິມການໍ ປນ ອຏ຺ຐາຣສນ຺ນໍ ອາຈຣິຍວາທານໍ ວເສນ ປວຕ຺ຕມາເນ ສາສເນ ປຏິລທ຺ຘສທ຺ໂຘ ອໂສໂກ ຘມ຺ມຣາຊາ ທິວເສ ທິວເສ ພຸທ຺ຘປູຊາຍ ສຕສຫສ຺ສໍ, ຘມ຺ມປູຊາຍ ສຕສຫສ຺ສໍ, ສງ຺ຆປູຊາຍ ສຕສຫສ຺ສໍ, ອຕ຺ຕໂນ ອາຈຣິຍສ຺ສ ນິຄ຺ໂຣຘຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສຕສຫສ຺ສໍ, ຈຕູສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ເຠສຊ຺ຊຕ຺ຖາຍ ສຕສຫສ຺ສນ຺ຕິ ປຎ຺ຈສຕສຫສ຺ສານິ ປຣິຈ຺ຈຊນ຺ໂຕ ສາສເນ ອຸຬາຣໍ ລາຠສກ຺ກາຣໍ ປວຕ຺ເຕສິ.

ຕິຕ຺ຖິຍາ ຫຕລາຠສກ຺ກາຣາ ອນ຺ຕມໂສ ຆາສຈ຺ຉາທນມຕ຺ຕມ຺ປິ ອລຠນ຺ຕາ ລາຠສກ຺ກາຣໍ ປຕ຺ຖຍມານາ ຠິກ຺ຂູສຸ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ສການິ ສການິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ – ‘‘ອຍໍ ຘມ຺ໂມ, ອຍໍ ວິນໂຍ, ອິທໍ ສຕ຺ຖຸສາສນ’’ນ຺ຕິ ທີເປນ຺ຕິ. ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອລຠມານາປິ ສຍເມວ ເກເສ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ວິຫາເຣສຸ ວິຈຣນ຺ຕາ ອຸໂປສຖກມ຺ມາທິກຣຓກາເລ ສງ຺ຆມຊ຺ຌໍ ປວິສນ຺ຕິ. ເຕ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ຘມ຺ເມນ ວິນເຍນ ສຕ຺ຖຸສາສເນນ ນິຄ຺ຄຍ຺ຫມານາປິ ຘມ຺ມວິນຍານຸໂລມາຍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ອສຓ຺ຐຫນ຺ຕາ ອເນກຣູປໍ ສາສນສ຺ສ ອພ຺ພຸທຎ຺ຈ ມລຎ຺ຈ ກຓ຺ຏກຎ຺ຈ ສມຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ. ເກຈິ ອຄ຺ຄິໍ ປຣິຈຣນ຺ຕິ, ເກຈິ ປຎ຺ຈາຕເປ ຕປນ຺ຕິ, ເກຈິ ອາທິຈ຺ຈໍ ອນຸປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ເກຈິ ‘‘ຘມ຺ມຎ຺ຈ ວິນຍຎ຺ຈ ໂວຠິນ຺ທິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຕຖາ ຕຖາ ປຄ຺ຄຓ຺ຫິໍສຸ. ຕທາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ນ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຸໂປສຖໍ ວາ ປວາຣຓໍ ວາ ອກາສິ. ອໂສກາຣາເມ ສຕ຺ຕ ວສ຺ສານິ ອຸໂປສໂຖ ອຸປຈ຺ຉິຊ຺ຊິ.

ຣາຊາ ‘‘ອາຓາຍ ກາເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ ວາຍມນ຺ໂຕປິ ກາເຣຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ, ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ທຸຄ຺ຄຫິຕຄາຫິນາ ພາເລນ ອມຈ຺ເຈນ ອເນເກສຸ ຠິກ຺ຂູສຸ ຊີວິຕາ ໂວໂຣປິເຕສຸ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ອໂຫສິ. ໂສ ຕຎ຺ຈ ວິປ຺ປຏິສາຣໍ ຕຎ຺ຈ ສາສເນ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອພ຺ພຸທໍ ວູປສເມຕຸກາໂມ ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ປຏິພໂລ’’ຕິ ສງ຺ຆໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ໂມຄ຺ຄລິປຸຕ຺ຕຕິສ຺ສຕ຺ເຖໂຣ, ມຫາຣາຊາ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ວຈເນນ ອໂຫຄງ຺ຄາປພ຺ພຕໂຕ ເຖຣໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ອິທ຺ຘິປາຏິຫາຣິຍທສ຺ສເນນ ເຖຣສ຺ສ ອານຸຠາເວ ນິພ຺ພິຈິກິຈ຺ໂຉ ອຕ຺ຕໂນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວິປ຺ປຏິສາຣໍ ວູປສເມສິ. ເຖໂຣປິ ຕໍ ຣາຊຸຍ຺ຍາເນເຍວ ວສນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕ ທິວສານິ ສມຍໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປສິ. ໂສ ອຸຄ຺ຄຫິຕສມໂຍ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ອໂສກາຣາເມ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ສນ຺ນິປາຕາເປຕ຺ວາ ສາຓິປາກາຣໍ ປຣິກ຺ຂິປາເປຕ຺ວາ ສາຓິປາກາຣນ຺ຕເຣ ນິສິນ຺ໂນ ເອກລທ຺ຘິເກ ເອກລທ຺ຘິເກ ຠິກ຺ຂູ ເອກໂຕ ເອກໂຕ ກາເຣຕ຺ວາ ເອກເມກໍ ຠິກ຺ຂຸສມູຫໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ກິໍວາທີ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ? ຕໂຕ ສສ຺ສຕວາທິໂນ – ‘‘ສສ຺ສຕວາທີ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ເອກຈ຺ຈສສ຺ສຕິກາ, ອນ຺ຕານນ຺ຕິກາ, ອມຣາວິກ຺ເຂປິກາ, ອຘິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນິກາ, ສຎ຺ຎີວາທາ, ອສຎ຺ຎີວາທາ, ເນວສຎ຺ຎີນາສຎ຺ຎີວາທາ, ອຸຈ຺ເຉທວາທາ, ທິຏ຺ຐຘມ຺ມນິພ຺ພານວາທາ – ‘‘ທິຏ຺ຐຘມ຺ມນິພ຺ພານວາທີ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ຣາຊາ ປຐມເມວ ສມຍສ຺ສ ອຸຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ນຍິເມ ຠິກ຺ຂູ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ອິເມຕິ ຎຕ຺ວາ ເຕສໍ ເສຕການິ ວຕ຺ຖານິ ທຕ຺ວາ ອຸປ຺ປພ຺ພາເຊສິ. ເຕ ສພ຺ເພປິ ສຏ຺ຐິສຫສ຺ສາ ອເຫສຸໍ.

ອຖຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ກິໍວາທີ, ຠນ຺ເຕ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ? ‘‘ວິຠຊ຺ຊວາທີ, ມຫາຣາຊາ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ຣາຊາ ເຖຣໍ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ວິຠຊ຺ຊວາທີ, ຠນ຺ເຕ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ມຫາຣາຊາ’’ຕິ. ຕໂຕ ຣາຊາ ‘ສຸທ຺ຘໍ ທານິ, ຠນ຺ເຕ, ສາສນໍ, ກໂຣຕຸ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ອຸໂປສຖ’ນ຺ຕິ ອາຣກ຺ຂໍ ທຕ຺ວາ ນຄຣໍ ປາວິສິ. ສມຄ຺ໂຄ ສງ຺ໂຆ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ອຸໂປສຖໍ ອກາສິ. ຕສ຺ມິໍ ສນ຺ນິປາເຕ ສຏ຺ຐິຠິກ຺ຂຸສຕສຫສ຺ສານິ ອເຫສຸໍ. ຕສ຺ມິໍ ສມາຄເມ ໂມຄ຺ຄລິປຸຕ຺ຕຕິສ຺ສຕ຺ເຖໂຣ ຍານິ ຈ ຕທາ ອຸປ຺ປນ຺ນານິ ວຕ຺ຖູນິ, ຍານິ ຈ ອາຍຕິໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ, ສພ຺ເພສມ຺ປິ ເຕສໍ ປຏິພາຫນຕ຺ຖໍ ສຕ຺ຖາຣາ ທິນ຺ນນຍວເສເນວ ຕຖາຄເຕນ ຐປິຕມາຕິກໍ ວິຠຊນ຺ໂຕ ສກວາເທ ປຎ຺ຈ ສຸຕ຺ຕສຕານິ ປຣວາເທ ປຎ຺ຈາຕິ ສຸຕ຺ຕສຫສ຺ສໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ອິມໍ ປຣປ຺ປວາທມຖນໍ ອາຍຕິລກ຺ຂຓໍ ກຖາວຕ຺ຖຸປ຺ປກຣຓໍ ອຠາສິ.

ຕໂຕ ສຏ຺ຐິສຕສຫສ຺ສສງ຺ຂ຺ເຍສຸ ຠິກ຺ຂູ ອຸຈ຺ຈິນິຕ຺ວາ ຕິປິຏກປຣິຍຕ຺ຕິຘຣານໍ ປຠິນ຺ນປຏິສມ຺ຠິທານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ສຫສ຺ສເມກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຍຖາ ມຫາກສ຺ສປຕ຺ເຖໂຣ ຈ ຍສຕ຺ເຖໂຣ ຈ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ວິນຍຎ຺ຈ ສງ຺ຄາຍິໍສຸ; ເອວເມວ ສງ຺ຄາຍນ຺ໂຕ ສາສນມລໍ ວິໂສເຘຕ຺ວາ ຕຕິຍສງ຺ຄີຕິໍ ອກາສິ. ຕຕ຺ຖ ອຠິຘມ຺ມໍ ສງ຺ຄາຍນ຺ໂຕ ອິມໍ ຍຖາຠາສິຕໍ ປກຣຓໍ ສງ຺ຄຫໍ ອາໂຣເປສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ຍໍ ປຸຄ຺ຄລກຖາທີນໍ, ກຖານໍ ວຕ຺ຖຸຠາວໂຕ;

ກຖາວຕ຺ຖຸປ຺ປກຣຓໍ, ສງ຺ເຂເປນ ອເທສຍີ.

‘‘ມາຕິກາຐປເນເນວ, ຐປິຕສ຺ສ ສຸຣາລເຍ;

ຕສ຺ສ ໂມຄ຺ຄລິປຸຕ຺ເຕນ, ວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ມຫີຕເລ.

‘‘ອິທານິ ຍສ຺ມາ ສມ຺ປຕ຺ໂຕ, ອຕ຺ຖສໍວຓ຺ຓນາກ຺ກໂມ;

ຕສ຺ມາ ນໍ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມິ, ຕໍ ສຸຓາຖ ສມາຫິຕາ’’ຕິ.

ນິທານກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ມຫາວຄ຺ໂຄ

໑. ປຸຄ຺ຄລກຖາ

໑. ສຸທ຺ຘສຈ຺ຈິກຏ຺ໂຐ

໑. ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີກວຓ຺ຓນາ

໑. ຕຕ຺ຖ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕິ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖນາຕິ ອຍໍ ປຸຈ຺ຉາ. ອາມນ຺ຕາຕິ ອຍໍ ປຏິຊານນາ. ກສ຺ສ ປນາຍໍ ປຸຈ຺ຉາ, ກສ຺ສ ປຏິຊານນາຕິ? ອສຸກສ຺ສາຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ຠຄວຕາ ຫິ ອິມສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ນານປ຺ປກາຣານໍ ລທ຺ຘີນໍ ວິໂສຘນຕ຺ຖໍ ຕນ຺ຕິວເສນ ມາຕິກາ ຐປິຕາ. ສາ ເຖເຣນ ສຕ຺ຖາຣາ ທິນ຺ນນເຍ ຐຕ຺ວາ ຕນ຺ຕິວເສນ ວິຠຕ຺ຕາ. ນ ຫິ ເຖໂຣ ຍຕ຺ຕກາ ເອຕ຺ຖ ວາທມຄ຺ຄາ ທສ຺ສິຕາ, ຕຕ຺ຕເກຫິ ວາທີຫິ ສທ຺ຘິໍ ວາເທນ ວິຄ຺ຄາຫິກກຖໍ ກເຖສິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ປນ ຕາສໍ ຕາສໍ ກຖານໍ ອຕ຺ຖສ຺ສ ສຸຂາວຘາຣຓຕ຺ຖໍ ສກວາທີປຸຈ຺ຉາ, ປຣວາທີປຸຈ຺ຉາ, ສກວາທີປຏິຎ຺ຎາ, ປຣວາທີປຏິຎ຺ຎາຕິ ເອວໍ ວິຠາຄໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາວ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນໍ ກຣິສ຺ສາມ.

ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕິ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖນາຕິ ຫິ ອຍໍ ສກວາທີປຸຈ຺ຉາ. ຕາຍ ‘‘ເຍ ອຕ຺ຖິ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ເອວໍລທ຺ຘິກາ ປຸຄ຺ຄລວາທິໂນ, ເຕ ເອວໍ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພາ’’ຕິ ທີເປຕິ. ເກ ປນ ປຸຄ຺ຄລວາທິໂນຕິ? ສາສເນ ວຊ຺ຊິປຸຕ຺ຕກາ ເຈວ ສມິຕິຍາ ຈ ພຫິທ຺ຘາ ຈ ພຫູ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ. ຕຕ຺ຖ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ອຕ຺ຕາ, ສຕ຺ໂຕ ຊີໂວ. ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ປຎ຺ຎາຍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ລພ຺ຠຕິ, ຎາຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖນາຕິ ເອຕ຺ຖ ສຈ຺ຈິກຏ຺ໂຐຕິ ມາຍາມຣີຈິອາທໂຍ ວິຍ ອຠູຕາກາເຣນ ອຄ຺ຄເຫຕພ຺ໂພ ຠູຕຏ຺ໂຐ. ປຣມຕ຺ໂຖຕິ ອນຸສ຺ສວາທິວເສນ ອຄ຺ຄເຫຕພ຺ໂພ ອຸຕ຺ຕມຕ຺ໂຖ. ອຸຠເຍນາປິ ໂຍ ປຣໂຕ ‘‘ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕິ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖນ, ຣູປຎ຺ຈ ອຸປລພ຺ຠຕີ’’ຕິອາທິນາ ຂນ຺ຘາຍຕນຘາຕຸອິນ຺ທ຺ຣິຍວເສນ ສຕ຺ຕປຎ຺ຎາສວິໂຘ ຘມ຺ມປ຺ປເຠໂທ ທສ຺ສິໂຕ. ຍຖາ ໂສ ຠູເຕນ ສຠາວຏ຺ເຐນ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ເອວໍ ຕວ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ປຣວາທີ ອາມນ຺ຕາຕິ ປຏິຊານາຕິ. ປຏິຊານນຎ຺ຫິ ກຕ຺ຖຈິ ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ກຕ຺ຖຈິ ‘‘ອາໂມ’’ຕິ ປຏິຊານນໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ອິຘ ປນ ‘‘ອາມນ຺ຕາ’’ຕິ ອາຄຕໍ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ໂສ ຫິ ຍໍ ຕໍ ປຣໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ອຕ຺ຖິ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຕຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ’’ຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ອາຄຕໍ, ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຍສ຺ມາ ປນ ຠຄວາ ສຈ຺ຈວາທີ ນ ວິສໍວາທນປຸເຣກ຺ຂາໂຣ ວາຈໍ ຠາສຕິ, ນາປິ ອນຸສ຺ສວາທິວເສນ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ສເທວກໍ ປນ ໂລກໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທຕິ, ຕສ຺ມາ ໂຍ ເຕນ ວຸຕ຺ໂຕ ‘‘ອຕ຺ຖິ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຕຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ’’ຕິ, ໂສ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖເນວ ອຕ຺ຖີຕິ ລທ຺ຘິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ອາມນ຺ຕາ’’ຕິ ປຏິຊານາຕິ.

ອຖສ຺ສ ຕາທິສສ຺ສ ເລສວຈນສ຺ສ ຉລວາທສ຺ສ ໂອກາສໍ ອທທມາໂນ ສກວາທີ ໂຍ ສຈ຺ຈິກຏ຺ໂຐຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ຍ຺ວາຍໍ ປຣໂຕ ‘‘ສປ຺ປຈ຺ຈໂຍ ອປ຺ປຈ຺ຈໂຍ, ສງ຺ຂໂຕ ອສງ຺ຂໂຕ, ສສ຺ສໂຕ, ອສສ຺ສໂຕ ສນິມິຕ຺ໂຕ ອນິມິຕ຺ໂຕ’’ຕິ ເອວໍ ປຣິທີປິໂຕ ຣູປາທິສຕ຺ຕປຎ຺ຎາສວິໂຘ ຘມ຺ມປ຺ປເຠໂທ ອາຄໂຕ; ນ ສມ຺ມຸຕິສຈ຺ຈວເສນ, ນາປິ ອນຸສ຺ສວາທິວເສນ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ອຕ຺ຕໂນ ປນ ຠູຕຕາຍ ເອວ ສຈ຺ຈິກຏ຺ໂຐ, ອຕ຺ຕປຈ຺ຈກ຺ຂຕາຍ ຈ ປຣມຕ຺ໂຖ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍາຫ – ‘‘ໂຍ ສຈ຺ຈິກຏ຺ໂຐ ປຣມຕ຺ໂຖ, ຕໂຕ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕິ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖນາ’’ຕິ.

ຕໂຕຕິ ກຣຓວຈນເມຕໍ, ຕສ຺ມາ ເຕນ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖນ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຣຸປ຺ປນາທິເຠເທນ ວາ ສປ຺ປຈ຺ຈຍາທິເຠເທນ ວາ ອາກາເຣນ ໂຍ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ໂຖ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ກິໍ ເຕ ປຸຄ຺ຄໂລປິ ເຕນາກາເຣນ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພຕິ ອວຊານນາ ປຣວາທິສ຺ສ. ໂສ ຫິ ຕຖາຣູປໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອວຊານາຕິ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ປທຈ຺ເຉໂທ – ‘ນ ຫິ ເອວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ’ຕິ, ນ ຫິ ເອວນ຺ຕິປິ ວຏ຺ຏຕິ. ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ເອວໍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອາຊານາຫິ ນິຄ຺ຄຫນ຺ຕິ ສກວາທິວຈນໍ. ຍສ຺ມາ ເຕ ປຸຣິມາຍ ວຕ຺ຕພ຺ພປຏິຎ຺ຎາຍ ປຈ຺ຉິມາ ນວຕ຺ຕພ຺ພປຏິຎ຺ຎາ, ປຈ຺ຉິມາຍ ຈ ປຸຣິມາ ນ ສນ຺ຘິຍຕິ, ຕສ຺ມາປິ ນິຄ຺ຄຫໍ ປຕ຺ໂຕ. ຕໍ ນິຄ຺ຄຫໍ ໂທສໍ ອປຣາຘໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉາຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ນິຄ຺ຄຫໍ ອາຊານາເປຕ຺ວາ ອິທານິ ຕໍ ຐປນາຍ ເຈວ ອນຸໂລມປຏິໂລມໂຕ ປາປນາໂຣປນານຎ຺ຈ ວເສນ ປາກຏໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຫຎ຺ຈິ ປຸຄ຺ຄໂລຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຫຎ຺ຈິ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ຍທິ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ສເຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕິ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍໍ ຕາວ ປຣວາທີປກ຺ຂສ຺ສ ຐປນໂຕ ນິຄ຺ຄຫປາປນາໂຣປນານໍ ລກ຺ຂຓຠູຕາ ອນຸໂລມຐປນາ ນາມ. ເຕນ ວຕ ເຣຕິອາທິ ອນຸໂລມປກ຺ເຂ ນິຄ຺ຄຫສ຺ສ ປາປິຕຕ຺ຕາ ອນຸໂລມປາປນາ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ເຕນາຕິ ກາຣຓວຈນໍ. ວຕາຕິ ໂອກປ຺ປນວຈນໍ. ເຣຕິ ອາມນ຺ຕນວຈນໍ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ເຕນ, ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ວຕ, ເຣ ຫມ຺ໂຠ, ຠທ຺ຣມຸຂ, ເຕນ ກາຣເຓນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພເຍວາຕິ. ຍໍ ຕຕ຺ຖ ວເທສີຕິອາທິ ອນຸໂລມປກ຺ເຂ ນິຄ຺ຄຫສ຺ສ ອາໂຣປິຕຕ຺ຕາ ອນຸໂລມໂຣປນາ ນາມ. ຍໍ ຕສ຺ສ ປຣິໂຍສາເນ ມິຈ຺ຉາຕິປທໍ ຕສ຺ສ ປຸຣໂຕ ອິທໍ ເຕ’ຕິ ອາຫຣິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ ເຕ ມິຈ຺ຉາຕິ ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ປຣໂຕ ຈ ປາຬິຍໍ ເອຕໍ ອາຄຕເມວ.

ໂນ ເຈ ປນ ວຕ຺ຕພ຺ເພຕິອາທິ ‘‘ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕປກ຺ຂສ຺ສ ຐປິຕຕ຺ຕາ ປຏິໂລມໂຕ ນິຄ຺ຄຫປາປນາໂຣປນານໍ ລກ຺ຂຓຠູຕາ ປຏິໂລມຐປນາ ນາມ. ໂນ ຈ ວຕ ເຣຕິອາທິ ປຏິໂລມປກ຺ເຂ ນິຄ຺ຄຫສ຺ສ ປາປິຕຕ຺ຕາ ປຏິໂລມປາປນາ ນາມ. ປຸນ ຍໍ ຕຕ຺ຖ ວເທສີຕິອາທິ ປຏິໂລມປກ຺ເຂ ນິຄ຺ຄຫສ຺ສ ອາໂຣປິຕຕ຺ຕາ ປຏິໂລມໂຣປນາ ນາມ. ອິຘາປິ ປຣິໂຍສາເນ ມິຈ຺ຉາຕິປທສ຺ສ ປຸຣໂຕ ອິທໍ ເຕຕິ ອາຫຣິຕພ຺ພເມວ. ປຣໂຕປິ ເອວຣູເປສຸ ຐາເນສຸ ເອເສວ ນໂຍ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ຍທິ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕິ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖນ, ເຕນ ວຕ ໂຠ ໂສ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ຍໍ ປນ ຕຕ຺ຖ ວເທສິ ‘‘ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ໂຂ ປຸຣິມປຎ຺ເຫ ‘ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖນ ອຸປລພ຺ຠຕີ’ຕິ, ໂນ ຈ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ‘ຕໂຕ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕີ’’’ຕິ, ອິທໍ ເຕ ມິຈ຺ຉາຕິ ເອວໍ ຕາວ ອນຸໂລມໂຕ ຐປນາປາປນາໂຣປນາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຖ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ‘‘ຕໂຕ ໂສ ອຸປລພ຺ຠຕີ’’ຕິ, ປຸຣິມປຎ຺ເຫປິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພວ. ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ວເທສິ ‘‘ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ໂຂ ປຸຣິມປຎ຺ເຫ ‘ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖນ ອຸປລພ຺ຠຕີ’ຕິ, ໂນ ຈ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ‘ຕໂຕ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕີ’’’ຕິ, ອິທໍ ເຕ ມິຈ຺ຉາຕິ ເອວໍ ປຏິໂລມໂຕ ຐປນາປາປນາໂຣປນາ ໂຫນ຺ຕິ. ເອວເມຕໍ ນິຄ຺ຄຫສ຺ສ ຈ ອນຸໂລມປຏິໂລມໂຕ ຈຕຸນ຺ນໍ ປາປນາໂຣປນານຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິອາທິກໍ ອນຸໂລມປຎ຺ຈກໍ ນາມ. ເອຕ຺ຖ ຈ ກິຎ຺ຈາປິ ອນຸໂລມໂຕ ປາປນາໂຣປນາຫິ ເອໂກ, ປຏິໂລມໂຕ ປາປນາໂຣປນາຫິ ເອໂກຕິ ທ຺ເວ ນິຄ຺ຄຫາ ກຕາ. ‘ອາຊານາຫິ ນິຄ຺ຄຫ’ນ຺ຕິ ເອຕສ຺ເສວ ປເນຕ຺ຖ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ປຐມໍ ວາທໍ ນິສ຺ສາຍ ປຐມສ຺ສ ນິຄ຺ຄຫສ຺ສ ທ຺ວີຫາກາເຣຫິ ອາໂຣປິຕຕ຺ຕາ ເອໂກວາຍໍ ນິຄ຺ຄໂຫຕິ ປຐໂມ ນິຄ຺ຄໂຫ.

໒. ອິທານິ ປຈ຺ຈນີກນໂຍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ. ໂສ ຫິ ‘‘ອຕ຺ຖິ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຕຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ’’ຕິ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ‘‘ນຸປລພ຺ຠຕີ’’ຕິ ອສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ເອວໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ສກວາທີ ຍຖາ ຣູປາທິຘມ຺ມາ ອຸປລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເອວໍ ອນຸປລພ຺ຠນີຍໂຕ ອາມນ຺ຕາຕິ ປຏິຊານາຕິ. ປຸນ ອິຕໂຣ ອຕ຺ຕນາ ອຘິປ຺ເປຕໍ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐໍເຍວ ສນ຺ຘາຍ ໂຍ ສຈ຺ຈິກຏ຺ໂຐຕິອາທິມາຫ. ສມ຺ມຸຕິສຈ຺ຈປຣມຕ຺ຖສຈ຺ຈານິ ວາ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາປິ ເອວມາຫ. ສກວາທີ ‘ປຸຄ຺ຄໂລ’ຕິ ອຸປາທາປຎ຺ຎຕ຺ຕິສພ຺ຠາວໂຕປິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສຈ຺ຈານໍ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາປິ ນ ເຫວນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ອິທານິ ກິຎ຺ຈາປິ ເຕນ ປຐມໍ ປຣມຕ຺ຖສຈ຺ຈວເສນ ນຸປລພ຺ຠນີຍຕາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕາ, ປຈ຺ຉາ ສມ຺ມຸຕິສຈ຺ຈວເສນ ໂວມິສ຺ສກວເສນ ວາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ. ປຣວາທີ ປນ ‘ນຸປລພ຺ຠຕີ’ຕິ ວຈນສາມຎ຺ຎມຕ຺ຕໍ ຉລວາທໍ ນິສ຺ສາຍ ຍໍ ຕຍາ ປຐມໍ ປຏິຎ຺ຎາຕໍ, ຕໍ ປຈ຺ຉາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຠຓ຺ຑນສ຺ສ ປຏິຠຓ຺ຑນໍ ວິຍ ອຕ຺ຕໂນ ກຕສ຺ສ ນິຄ຺ຄຫກມ຺ມສ຺ສ ປຏິກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອາຊານາຫິ ປຏິກມ຺ມນ຺ຕິ ອາຫ. ອິທານິ ຍຖາສ຺ສ ອນຸໂລມປຎ຺ຈເກ ສກວາທິນາ ວາທຏ຺ຐປນໍ ກຕ຺ວາ ອນຸໂລມປຏິໂລມໂຕ ປາປນາໂຣປນາຫິ ນິຄ຺ຄໂຫ ປາກໂຏ ກໂຕ, ເອວໍ ປຏິກມ຺ມໍ ປາກຏໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຫຎ຺ຈິ ປຸຄ຺ຄໂລຕິອາທິມາຫ. ຕໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ຖໂຕ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ຐປນາ ນາມ ປຣວາທີປກ຺ຂສ຺ສ ຐປນໂຕ ‘‘ອຍໍ ຕວ ໂທໂສ’’ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ຐປນມຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ, ນ ນິຄ຺ຄຫສ຺ສ ວາ ປຏິກມ຺ມສ຺ສ ວາ ປາກຏຠາວກຣຓໍ, ປາປນາໂຣປນາຫິ ປນສ຺ສ ປາກຏກຣຓໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ອິທໍ ອນຸໂລມປຏິໂລມໂຕ ປາປນາໂຣປນານໍ ວເສນ ຈຕູຫາກາເຣຫິ. ປຏິກມ຺ມສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ປຏິກມ຺ມຈຕຸກ຺ກໍ ນາມາຕິ ເອກໍ ຈຕຸກ຺ກໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໓. ເອວໍ ປຏິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ອິທານິ ຍ຺ວາສ຺ສ ອນຸໂລມປຎ຺ຈເກ ສກວາທິນາ ນິຄ຺ຄໂຫ ກໂຕ, ຕສ຺ສ ຕເມວ ຉລວາທໍ ນິສ຺ສາຍ ທຸກ຺ກຏຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຕ຺ວຎ຺ເຈ ປນ ມຎ຺ຎສີຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຕ຺ວໍ ເຈ ປນ ມຎ຺ຎສີຕິ ຍທິ ຕ຺ວໍ ມຎ຺ຎສິ. ວຕ຺ຕພ຺ເພ ໂຂຕິ ອິທໍ ປຈ຺ຈນີເກ ອາມນ຺ຕາຕິ ປຏິຎ຺ຎໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂນ ຈ ວຕ຺ຕພ຺ເພຕິ ອິທໍ ປນ ນ ເຫວາຕິ ອວຊານນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ຕວ ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕນ ກາຣເຓນ ຕ຺ວໍເຍວ ຕສ຺ມິໍ ນຸປລພ຺ຠຕີຕິ ປກ຺ເຂ – ‘‘ເຫວໍ ປຏິຊານນ຺ຕນ຺ຕິ ອາມນ຺ຕາ’’ຕິ ເອວໍ ປຏິຊານນ຺ໂຕ. ເຫວໍ ນິຄ຺ຄເຫຕພ຺ເພຕິ ປຸນ ນ ເຫວາຕິ ອວຊານນ຺ໂຕ ເອວໍ ນິຄ຺ຄເຫຕພ຺ໂພ. ອຖ ຕໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫາມາຕິ ອເຖວໍ ນິຄ຺ຄຫາຣຫໍ ຕໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫາມ. ສຸນິຄ຺ຄຫິໂຕ ຈ ໂຫສີຕິ ສເກນ ມເຕນ ນິຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ສຸນິຄ຺ຄຫິໂຕ ຈ ຠວສິ.

ເອວມສ຺ສ ນິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພຠາວໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຕໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຫຎ຺ຈີຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຐປນາປາປນາໂຣປນາ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາ. ປຣິໂຍສາເນ ປນ ອິທໍ ເຕ ມິຈ຺ຉາຕິ ອິທໍ ຕວ ວຈນໍ ມິຈ຺ຉາ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທໍ ຉລວາເທນ ຈຕູຫິ ອາກາເຣຫິ ນິຄ຺ຄຫສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ນິຄ຺ຄຫຈຕຸກ຺ກໍ ນາມ.

໔. ເອວໍ ນິຄ຺ຄຫໍ ກຕ຺ວາປິ ອິທານິ ‘‘ຍທິ ອຍໍ ມຍາ ຕວ ມເຕນ ກໂຕ ນິຄ຺ຄໂຫ ທຸນ຺ນິຄ຺ຄໂຫ, ໂຍ ມມ ຕຍາ ເຫຏ຺ຐາ ອນຸໂລມປຎ຺ຈເກ ກໂຕ ນິຄ຺ຄໂຫ, ໂສປິ ທຸນ຺ນິຄ຺ຄໂຫ’’ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ເອເສ ເຈ ທຸນ຺ນິຄ຺ຄຫິເຕຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເອເສ ເຈ ທຸນ຺ນິຄ຺ຄຫິເຕຕິ ເອໂສ ເຈ ຕວ ວາໂທ ມຍາ ທຸນ຺ນິຄ຺ຄຫິໂຕ. ອຖ ວາ ເອໂສ ເຈ ຕວ ມຍາ ກໂຕ ນິຄ຺ຄໂຫ ທຸນ຺ນິຄ຺ຄໂຫ. ເຫວເມວໍ ຕຕ຺ຖ ທກ຺ຂາຕິ ຕຕ຺ຖາປິ ຕຍາ ມມ ເຫຏ຺ຐາ ກເຕ ນິຄ຺ຄເຫ ເອວເມວໍ ປສ຺ສ. ອິທານິ ຍ຺ວາສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ສກວາທິນາ ນິຄ຺ຄໂຫ ກໂຕ, ຕໍ ‘‘ວຕ຺ຕພ຺ເພ ໂຂ’’ຕິອາທິວຈເນນ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຸນ ຕໍ ນິຄ຺ຄຫໍ ອນິຄ຺ຄຫຠາວໍ ອຸປເນນ຺ໂຕ ໂນ ຈ ມຍໍ ຕຍາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ໂນ ຈ ມຍໍ ຕຍາ ຕຕ຺ຖ ເຫຕາຍ ປຏິຎ຺ຎາຍາຕິອາທີສຸ ອຍມຕ຺ໂຖ – ຍສ຺ມາ ໂສ ຕຍາ ມມ ກໂຕ ນິຄ຺ຄໂຫ ທຸນ຺ນິຄ຺ຄໂຫ, ຕສ຺ມາ ມຍໍ ຕຍາ ຕຕ຺ຖ ອນຸໂລມປຎ຺ຈເກ ອາມນ຺ຕາຕິ ເອຕາຍ ປຏິຎ຺ຎາຍ ເອວໍ ປຏິຊານນ຺ຕາ ປຸນ ນ ເຫວາຕິ ປຏິກ຺ເຂເປ ກເຕປິ ‘‘ອາຊານາຫິ ນິຄ຺ຄຫ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ນ ນິຄ຺ຄເຫຕພ຺ໂພເຍວ. ເອວໍ ອນິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພມ຺ປິ ມໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫາສິ, ອີທິເສນ ປນ ນິຄ຺ຄເຫນ ທຸນ຺ນິຄ຺ຄຫິຕາ ມຍໍ ໂຫມ.

ອິທານິ ຍໍ ນິຄ຺ຄຫໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ທຸນ຺ນິຄ຺ຄຫິຕາ ຈ ໂຫມາ’’ຕິ ອໂວຈ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ຫຎ຺ຈິ ປຸຄ຺ຄໂລ…ເປ… ອິທໍ ເຕ ມິຈ຺ຉາຕິອາຫ. ເອວມິທໍ ອນຸໂລມປຏິໂລມໂຕ ຈຕູຫິ ປາປນາໂຣປນາຫິ ນິຄ຺ຄຫສ຺ສ ອຸປນີຕຕ຺ຕາ ອຸປນຍນຈຕຸກ຺ກໍ ນາມ ໂຫຕິ.

໕. ອິທານິ ‘‘ນ ເຫວໍ ນິຄ຺ຄເຫຕພ຺ເພ’’ຕິອາທິກໍ ນິຄ຺ຄມນຈຕຸກ຺ກໍ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ນ ເຫວໍ ນິຄ຺ຄເຫຕພ຺ເພຕິ ຍຖາຫໍ ຕຍາ ນິຄ຺ຄຫິໂຕ, ນ ຫິ ເອວໍ ນິຄ຺ຄເຫຕພ຺ໂພ. ເອຕສ຺ສ ຫິ ນິຄ຺ຄຫສ຺ສ ທຸນ຺ນິຄ຺ຄຫຠາໂວ ມຍາ ສາຘິໂຕ. ເຕນ ຫີຕິ ເຕນ ກາຣເຓນ, ຍສ຺ມາ ເອສ ນິຄ຺ຄໂຫ ທຸນ຺ນິຄ຺ຄໂຫ, ຕສ຺ມາ ຍໍ ມໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫາສິ ຫຎ຺ຈິ ປຸຄ຺ຄໂລ…ເປ… ອິທໍ ເຕ ມິຈ຺ຉາຕິ, ອິທໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫນໍ ຕວ ມິຈ຺ຉາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນ ຫິ ເຍ ກເຕ ນິຄ຺ຄເຫຕິ ເຍນ ກາຣເຓນ ອິທໍ ມິຈ຺ຉາ, ເຕນ ກາຣເຓນ ໂຍ ຕຍາ ນິຄ຺ຄໂຫ ກໂຕ, ໂສ ທຸກ຺ກໂຏ. ຍໍ ມຍາ ປຏິກມ຺ມໍ ກຕໍ, ຕເທວ ສຸກຕໍ. ຍາປິ ເຈສາ ປຏິກມ຺ມຈຕຸກ຺ກາທິວເສນ ກຖາມຄ຺ຄສມ຺ປຏິປາທນາ ກຕາ, ສາປິ ສຸກຕາ. ເອວເມຕໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິອາທິກສ຺ສ ອນຸໂລມປຎ຺ຈກສ຺ສ ນຸປລພ຺ຠຕີຕິອາທິການໍ ປຏິກມ຺ມນິຄ຺ຄໂຫປນຍນນິຄ຺ຄມນຈຕຸກ຺ການໍ ວເສນ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີກປຎ຺ຈກໍ ນາມ ນິທ຺ທິຏ຺ຐນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ສກວາທິໂນ ປຸພ຺ພປກ຺ເຂ ສຕິ ປຣວາທິໂນ ວຈນສາມຎ຺ຎມຕ຺ເຕນ ຉລວາເທນ ຊໂຍ ໂຫຕິ.

໒. ປຈ຺ຈນີການຸໂລມວຓ຺ຓນາ

໖. ອິທານິ ຍຖາ ປຣວາທິໂນ ປຸພ຺ພປກ຺ເຂ ສຕິ ສກວາທິໂນ ຘມ຺ເມເນວ ຕເຖນ ສຸຊໂຍ ໂຫຕິ, ຕຖາ ວາທຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ນຸປລພ຺ຠຕີຕິ ປຈ຺ຈນີການຸໂລມປຎ຺ຈກໍ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ປຈ຺ຈນີເກ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ, ຣູປາທິເຠທໍ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ສຸທ຺ຘສມ຺ມຸຕິສຈ຺ຈໍ ວາ ປຣມຕ຺ຖມິສ຺ສກໍ ວາ ສມ຺ມຸຕິສຈ຺ຈໍ ສນ຺ຘາຍ ໂຍ ສຈ຺ຈິກຏ຺ໂຐຕິ ປຸນ ອນຸໂຍໂຄ ປຣວາທິສ຺ສ, ສມ຺ມຸຕິວເສນ ນຸປລພ຺ຠຕີຕິ ນວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ມິສ຺ສກວເສນ ວາ ອນຸໂຍຄສ຺ສ ສໍກິຓ຺ຓຕ຺ຕາ ນ ເຫວນ຺ຕິ ປຏິກ຺ເຂໂປ ສກວາທິສ຺ສ. ປຏິຎ຺ຎາຕໍ ປຏິກ຺ຂິປຕີຕິ ວຈນສາມຎ຺ຎມຕ຺ເຕນ ອາຊານາຫິ ນິຄ຺ຄຫນ຺ຕິອາທິວຈນໍ ປຣວາທິສ຺ສ. ເອວມຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ນຸປລພ຺ຠຕີຕິ ທຸຕິຍວາທໍ ນິສ຺ສາຍ ທຸຕິໂຍ ນິຄ຺ຄໂຫ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ເຕນ ຉເລນ ນິຄ຺ຄໂຫ ອາໂຣປິໂຕ.

໗-໑໐. ອິທານິ ຘມ຺ເມນ ສເມນ ອຕ຺ຕໂນ ວາເທ ຊຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອນຸໂລມນເຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ອຕ຺ຕໂນ ລທ຺ຘິໍ ນິສ຺ສາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ລທ຺ຘິຍາ ໂອກາສໍ ອທຕ຺ວາ ປຣມຕ຺ຖວເສນ ປຸນ ອນຸໂຍໂຄ ສກວາທິສ຺ສ, ປຣມຕ຺ຖວເສນ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຠາວໂຕ ປຏິກ຺ເຂໂປ ປຣວາທິສ຺ສ. ຕໂຕ ປຣໍ ຘມ຺ເມນ ສເມນ ອຕ຺ຕໂນ ຊຍທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອາຊານາຫິ ປຏິກມ຺ມນ຺ຕິອາທິ ສພ຺ພໍ ສກວາທີວຈນເມວ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ເພສໍ ປຏິກມ຺ມນິຄ຺ຄໂຫປນຍນນິຄ຺ຄມນຈຕຸກ຺ການໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອວມິທໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ນຸປລພ຺ຠຕີຕິອາທິກສ຺ສ ປຈ຺ຈນີກປຎ຺ຈກສ຺ສ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິອາທີນໍ ປຏິກມ຺ມນິຄ຺ຄໂຫປນຍນນິຄ຺ຄມນຈຕຸກ຺ການຎ຺ຈ ວເສນ ປຈ຺ຈນີການຸໂລມປຎ຺ຈກໍ ນາມ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ. ເອວເມຕານິ ປຐມສຈ຺ຈິກຏ຺ເຐ ທ຺ເວ ປຎ຺ຈການິ ນິທ຺ທິຏ຺ຐານິ. ຕຕ຺ຖ ປຸຣິມປຎ຺ຈເກ ປຣວາທິສ຺ສ ສກວາທິນາ ກໂຕ ນິຄ຺ຄໂຫ ສຸນິຄ຺ຄໂຫ. ສກວາທິສ຺ສ ປນ ປຣວາທິນາ ຉລວາທໍ ນິສ຺ສາຍ ປຏິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນາ ສາຘິໂຕ ຊໂຍ ທຸຊ຺ຊໂຍ. ທຸຕິຍປຎ຺ຈເກ ສກວາທິສ຺ສ ປຣວາທິນາ ກໂຕ ນິຄ຺ຄໂຫ ທຸນ຺ນິຄ຺ຄໂຫ. ປຣວາທິສ຺ສ ປນ ສກວາທິນາ ຘມ຺ມວາທໍ ນິສ຺ສາຍ ປຏິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນາ ສາຘິໂຕ ຊໂຍ ສຸຊໂຍຕິ ປຐມສຈ຺ຈິກຏ຺ໂຐ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ນິຄ຺ຄໂຫ ປຣວາທິສ຺ສ, ສຸທ຺ໂຘ ປຐມປຎ຺ຈເກ;

ອສຸທ຺ໂຘ ປນ ຕສ຺ເສວ, ປຏິກມ຺ມຊໂຍ ຕຫິໍ.

‘‘ນິຄ຺ຄໂຫ ສກວາທິສ຺ສ, ອສຸທ຺ໂຘ ທຸຕິຍປຎ຺ຈເກ;

ວິສຸທ຺ໂຘ ປນ ຕສ຺ເສວ, ປຏິກມ຺ມຊໂຍ ຕຫິໍ.

‘‘ຕສ຺ມາ ທ຺ວີສຸປິ ຐາເນສຸ, ຊໂຍວ ສກວາທິໂນ;

ຘມ຺ເມນ ຫິ ຊໂຍ ນາມ, ອຘມ຺ເມນ ກຸໂຕ ຊໂຍ.

‘‘ສຈ຺ຈິກຏ຺ເຐ ຍຖາ ເຈຕ຺ຖ, ປຎ຺ຈກທ຺ວຍມຓ຺ຑິເຕ;

ຘມ຺ມາຘມ຺ມວເສເນວ, ວຸຕ຺ໂຕ ຊຍປຣາຊໂຍ.

‘‘ອິໂຕ ປເຣສຸ ສພ຺ເພສຸ, ສຈ຺ຈິກຏ຺ເຐສຸ ປຓ຺ຑິໂຕ;

ເອວເມວ ວິຠາເວຍ຺ຍ, ອຸໂຠ ຊຍປຣາຊເຍ’’ຕິ.

໒. ໂອກາສສຈ຺ຈິກຏ຺ໂຐ

໑. ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີກວຓ຺ຓນາ

໑໑. ເອວໍ ສຸທ຺ຘິກສຈ຺ຈິກຏ຺ຐໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ອິທານິ ຕເມວ ອປເຣຫິ ໂອກາສາທີຫິ ນເຍຫິ ວິຕ຺ຖາເຣຕຸໍ ປຸນ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ປຸນ ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສຣີຣໍ ສນ຺ຘາຍ ອນຸໂຍໂຄ ສກວາທິສ຺ສ, ຣູປສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕານໍ ສມນຸປສ຺ສນາໂທສຎ຺ຈ ‘ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣ’ນ຺ຕິ ອາປຊ຺ຊນໂທສຎ຺ຈ ທິສ຺ວາ ປຏິກ຺ເຂໂປ ປຣວາທິສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີກປຎ຺ຈເກ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ປາໂຐ ປນ ສງ຺ຂິຕ຺ໂຕ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ສຣີຣໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ສພ຺ພຕ຺ຖ ນ ອຸປລພ຺ຠຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສຣີຣໂຕ ພຫິ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຕສ຺ມາ ປຈ຺ຈນີເກ ປຏິກ຺ເຂໂປ ສກວາທິສ຺ສ, ປຐມໍ ອນຸຊານິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ອວຊານາຕີຕິ ຉລວາທສ຺ສ ວເສນ ປຏິກມ຺ມໍ ປຣວາທິສ຺ສ. ເສສໍ ປາກຏເມວ.

໓. ກາລສຈ຺ຈິກຏ຺ໂຐ

໑. ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີກວຓ຺ຓນາ

໑໒. ທຸຕິຍນເຍ ສພ຺ພທາຕິ ປຸຣິມປຈ຺ຉິມຊາຕິກາລຎ຺ຈ ຘຣມານປຣິນິພ຺ພຸຕກາລຎ຺ຈ ສນ຺ຘາຍ ອນຸໂຍໂຄ ສກວາທິສ຺ສ, ສ຺ເວວ ຂຕ຺ຕິໂຍ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓຕິອາທີນໍ ອາປຕ຺ຕິໂທສຎ຺ຈ ຘຣມານປຣິນິພ຺ພຸຕານໍ ວິເສສາຠາວໂທສຎ຺ຈ ທິສ຺ວາ ປຏິກ຺ເຂໂປ ປຣວາທິສ຺ສ. ເສສໍ ປຐມນເຍ ວຸຕ຺ຕສທິສເມວ.

໔. ອວຍວສຈ຺ຈິກຏ຺ໂຐ

໑. ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີກວຓ຺ຓນາ

໑໓. ຕຕິຍນເຍ ສພ຺ເພສູຕິ ຂນ຺ຘາຍຕນາທີນິ ສນ຺ຘາຍ ອນຸໂຍໂຄ ສກວາທິສ຺ສ, ຣູປສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕາ, ຈກ຺ຂຸສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕາຕິອາທິໂທສຠເຍນ ປຏິກ຺ເຂໂປ ປຣວາທິສ຺ສ. ເສສໍ ຕາທິສເມວາຕິ.

ໂອກາສທິສຈ຺ຈິກຏ຺ຐາທິ

໒. ປຈ຺ຈນີການຸໂລມວຓ຺ຓນາ

໑໔. ເອວເມຕານິ ຕີຓິ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີກປຎ຺ຈເກ ອນຸໂລມມຕ຺ຕວເສເນວ ຕາວ ປຏິປາຏິຍາ ຠາເຊຕ຺ວາ ປຸນ ປຈ຺ຈນີການຸໂລມປຎ຺ຈເກ ປຈ຺ຈນີກມຕ຺ຕວເສເນວ ຠາເຊຕຸໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ນຸປລພ຺ຠຕີຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ອນຸໂລມປຎ຺ຈກສ຺ສ ປາຬິຍໍ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອາຄເຕ ປຈ຺ຈນີເກ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປຈ຺ຈນີກສ຺ສ ຈ ປາຬິຍໍ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອາຄເຕ ອນຸໂລເມ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ສຸທ຺ຘິກສ຺ສ ເຈວ ອິເມສຎ຺ຈ ຕິຓ຺ຓນ຺ຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐານໍ ເອເກກສ຺ມິໍ ສຈ຺ຈິກຏ຺ເຐ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີກສ຺ສ ປຈ຺ຈນີການຸໂລມສ຺ສ ຈາຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຈ຺ຈນີການໍ ວເສນ ອຍໍ ອຏ຺ຐມຸຂາ ນາມ ວາທຍຸຕ຺ຕິ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍາ ເອເກກສ຺ມິໍ ມຸເຂ ເອເກກສ຺ສ ນິຄ຺ຄຫສ຺ສ ວເສນ ອຏ຺ຐກນິຄ຺ຄໂຫຕິ ປາຬິຍໍ ລິຂິຍຕິ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ເອວໍ ຈຕຸພ຺ພິເຘ ປຎ຺ເຫ, ປຎ຺ຈກທ຺ວຍເຠທໂຕ;

ເອສາ ອຏ຺ຐມຸຂາ ນາມ, ວາທຍຸຕ຺ຕິ ປກາສິຕາ.

‘‘ອຏ຺ເຐວ ນິຄ຺ຄຫາ ຕຕ຺ຖ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ເຕສຸ ຘມ຺ມິກາ;

ອຘມ຺ມິກາ ຈ ຈຕ຺ຕາໂຣ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ສກວາທິໂນ;

ຊໂຍ ປຣາຊໂຍ ເຈວ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ປຣວາທິໂນ’’ຕິ.

ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ສຸທ຺ຘິກສໍສນ຺ທນວຓ຺ຓນາ

໑໗-໒໗. ອິທານິ ຣູປາທີຫິ ສທ຺ຘິໍ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐສໍສນ຺ທນໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຣູປຎ຺ຈາຕິ ຍຖາ ຣູປໍ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ກິໍ ເຕ ປຸຄ຺ຄໂລປິ ຕເຖວ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ອຕ຺ຖິ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ວຈນມຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ຍທິ ເຕ ຣູປໍ ວິຍ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຖິ, ຣູປໂຕ ເວທນາທີນໍ ວິຍ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສາປິ ອຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ອນຸໂຍໂຄ ສກວາທິສ຺ສ, ສມຍສຸຕ຺ຕວິໂຣຘໍ ທິສ຺ວາ ປຏິກ຺ເຂໂປ ປຣວາທິສ຺ສ. ເສສໍ ອຕ຺ຖໂຕ ປາກຏເມວ. ຘມ຺ມໂຕ ປເນຕ຺ຖ ສຕ຺ຕປຎ຺ຎາສເຠທສ຺ສ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ຖສ຺ສ ວເສນ ສກວາທີປກ຺ຂມູລເກ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີເກ ສຕ຺ຕປຎ຺ຎາສ ອນຸໂລມປຎ຺ຈການິ ທສ຺ສິຕານິ. ປຏິກມ຺ມຈຕຸກ຺ກາທີນິ ສງ຺ຂິຕ຺ຕານິ. ປຣວາທີປກ຺ຂມູລເກປິ ປຈ຺ຈນີການຸໂລເມ ສຕ຺ຕປຎ຺ຎາສ ປຏິໂລມປຎ຺ຈການິ ທສ຺ສິຕານິ. ປຏິກມ຺ມຈຕຸກ຺ກາທີນິ ສງ຺ຂິຕ຺ຕານິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ’’ຕິ ວຈນມຕ຺ເຕນ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕໍ ຣູປສ຺ສ ຈ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ຖວເສນ ອຸປລພ຺ຠນີຍຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອຸຠິນ຺ນໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ປຏິຊານາປນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາຕິ ອນຸໂຍໂຄ ປຣວາທິສ຺ສ, ສມ຺ມຸຕິປຣມຕ຺ຖານໍ ເອກຕ຺ຕນານຕ຺ຕປຎ຺ຫສ຺ສ ຐປນີຍຕ຺ຕາ ປຏິກ຺ເຂໂປ ສກວາທິສ຺ສ. ເສສມິຘາປິ ອຕ຺ຖໂຕ ປາກຏເມວາຕິ.

ສຸທ຺ຘິກສໍສນ຺ທນວຓ຺ຓນາ.

໖. ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນວຓ຺ຓນາ

໒໘-໓໖. ອິທານິ ຣູປາທີເຫວ ສທ຺ຘິໍ ໂອປມ຺ມວເສນ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐສໍສນ຺ທນໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຣູປເວທນານໍ ອຸປລທ຺ຘິສາມຎ຺ເຎນ ອຎ຺ຎຕ຺ຕປຸຈ຺ຉາ ຈ ປຸຄ຺ຄລຣູປານໍ ອຸປລທ຺ຘິສາມຎ຺ຎປຸຈ຺ຉາ ຈາຕິ ປຸຈ຺ຉາທ຺ວຍມ຺ປິ ສກວາທິສ຺ສ, ອຸໂຠປິ ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ປຣວາທິນາ ອນຸຎ຺ຎາເຕນ ອຸປລທ຺ຘິສາມຎ຺ເຎນ ຣູປເວທນານໍ ວິຍ ຣູປປຸຄ຺ຄລານໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຕານຸໂຍໂຄ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິກ຺ເຂໂປ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສມິຘາປິ ອຕ຺ຖໂຕ ປາກຏເມວ. ຘມ຺ມໂຕ ປເນຕ຺ຖ ຣູປມູລກາທີນໍ ຈກ຺ການຎ຺ຈ ວເສນ ສກວາທີປກ຺ເຂ ວີສາຘິການິ ນວ ນິຄ຺ຄຫປຎ຺ຈກສຕານິ ທສ຺ສິຕານິ. ກຖໍ? ຂນ຺ເຘສຸ ຕາວ ຣູປມູລເກ ຈກ຺ເກ ຈຕ຺ຕາຣິ, ຕຖາ ເວທນາທິມູລເກສູຕິ ວີສຕິ. ອາຍຕເນສຸ ຈກ຺ຂາຍຕນມູລເກ ຈກ຺ເກ ເອກາທສ, ຕຖາ ເສເສສູຕິ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສສຕໍ. ຘາຕູສຸ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸມູລເກ ຈກ຺ເກ ສຕ຺ຕຣສ, ຕຖາ ເສເສສູຕິ ຉາຘິການິ ຕີຓິ ສຕານິ. ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍມູລເກ ຈກ຺ເກ ເອກວີສຕິ, ຕຖາ ເສເສສູຕິ ທ຺ວາສຏ຺ຐາຘິການິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຕານິ. ເອວໍ ສພ຺ພານິປິ ວີສາຘິການິ ນວ ນິຄ຺ຄຫປຎ຺ຈກສຕານິ ໂຫນ຺ຕິ.

໓໗-໔໕. ປຣວາທີປກ຺ເຂປິ ຣູປໍ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ອນຸໂລມວເສເນວ ຣູປເວທນາທີນໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຕປຏິຎ຺ຎໍ ກາເຣຕ຺ວາ ປຸນ ອຕ຺ຖິ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ຉລວເສນ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຣູປາທີຫິ ອຸປລທ຺ຘິສາມຎ຺ຎໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຕານຸໂຍໂຄ ກໂຕ. ເສສມິຘາປິ ອຕ຺ຖໂຕ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ຘມ຺ມໂຕປິ ສກວາທີປກ຺ເຂ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວີສາຘິການິ ນວ ປຏິກມ຺ມປຎ຺ຈກສຕານິ ທສ຺ສິຕານິ.

ຣູປາທີຫິ ສທ຺ຘິໍ ໂອປມ຺ມວເສນ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐສໍສນ຺ທນໍ.

໗. ຈຕຸກ຺ກນຍສໍສນ຺ທນວຓ຺ຓນາ

໔໖-໕໒. ອິທານິ ຍໍ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖນ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ເຕນ ຍສ຺ມາ ຣູປາທີສຸ ສຕ຺ຕປຎ຺ຎາສາຍ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖສຸ ອຎ຺ຎຕເຣນ ຠວິຕພ຺ພໍ; ຣູປາທິນິສ຺ສິເຕນ ວາ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ວາ ຣູປາທີຫິ, ຣູປາທີນໍ ວາ ນິສ຺ສເຍນ, ຕສ຺ມາ ອິມິນາ ຈຕຸກ຺ກນເຍນ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐສໍສນ຺ທນໍ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ຣູປໍ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ອນຸໂຍໂຄ ສກວາທິສ຺ສ, ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິຠເຍນ ນ ເຫວາຕິ ປຏິກ຺ເຂໂປ ປຣວາທິສ຺ສ, ນິຄ຺ຄຫາໂຣປນໍ ສກວາທິສ຺ສ. ກິໍ ປເນຕໍ ຍຸຕ຺ຕໍ, ນນຸ ຣູປໍ ເວທນາຕິ ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ປຏິກ຺ຂິປິຕພ຺ພເມວາຕິ? ອາມ ປຏິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ຕໍ ປນ ຣູປໂຕ ເວທນາຍ ອຎ຺ຎສຠາວສພ຺ຠາວໂຕ, ນ ອຎ຺ຎຕ຺ຕາຠາວໂຕ. ອຍຎ຺ຈ ຣູປາທີສຸ ເອກຘມ຺ມໂຕປິ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ນ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ຍຸຕ຺ຕໍ. ອຍຎ຺ຈ ອນຸໂຍໂຄ ຣູປໍ ປຸຄ຺ຄໂລ…ເປ… ອຎ຺ຎາຕາວິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ສກລໍ ປຣມຕ຺ຖສຈ຺ຈໍ ສນ຺ຘາຍ ອາຣທ຺ໂຘ. ສກລໍ ປນ ປຈ຺ຈຕ຺ຕລກ຺ຂຓວເສນ ເອກໂຕ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ກາຕິ ຕນ຺ຕິວເສນ ອນຸໂຍຄລກ຺ຂຓມຕ຺ຕເມຕໍ ຐປິຕໍ. ເຕນ ວິຎ຺ຎູ ອຕ຺ຖໍ ວິຠາເວນ຺ຕິ. ວາທກາເມນ ປນ ອິມໍ ລກ຺ຂຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຍຖາ ຍຖາ ປຣວາທິສ຺ສ ໂອກາໂສ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາ ຕຖາ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ອິຕິ ຕນ຺ຕິວເສນ ອນຸໂຍຄລກ຺ຂຓສ຺ສ ຐປິຕຕ຺ຕາປິ ຍຸຕ຺ຕເມວ. ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ພານຸໂຍເຄສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ຣູປສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄໂລຕິອາທີສຸ ຍຖາ ເອກໍ ມຫາຠູຕໍ ນິສ຺ສາຍ ຕໂຍ ມຫາຠູຕາ, ວຕ຺ຖຸຣູປໍ ນິສ຺ສາຍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ຣູປສ຺ມິນ຺ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ກິໍ ເຕ ເອວໍ ຣູປສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄໂລ? ຍຖາ ຈ ສຠາຄວິນິພ຺ໂຠຄໂຕ ເວທນາທໂຍ ສພ຺ພຘມ຺ມາ, ອຣູປາ ວາ ປນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ, ນິພ຺ພານເມວ ວາ ‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຣູປາ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ກິໍ ເຕ ເອວໍ ປຸຄ຺ຄໂລ? ຍຖາ ຈ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານໍ ຣູປານໍ ນິສ຺ສຍວເສນ ‘‘ເວທນາຍ ຣູປໍ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ຣູປ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ກິໍ ເຕ ເອວໍ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ? ສພ຺ພານຸໂຍເຄສຸ ປນ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິຠເຍນ ເຈວ ສມຍວິໂຣເຘນ ຈ ປຏິກ຺ເຂໂປ ປຣວາທິສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຕ຺ຖໂຕ ປາກຏເມວ. ຘມ຺ມໂຕ ປເນຕ຺ຖ ສຕ຺ຕປຎ຺ຎາສາຍ ສຈ຺ຈິກຏ຺ເຐສຸ ເອເກກສ຺ມິໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈຕ຺ຕາຣິ ກຕ຺ວາ ນິຄ຺ຄຫວເສນ ອຏ຺ຐວີສາຘິການິ ທ຺ເວ ປຎ຺ຈກສຕານິ ທສ຺ສິຕານິ. ປຣວາທີປກ຺ເຂປິ ປຏິກມ຺ມວເສນ ຕຕ຺ຕກາເນວ. ຍາ ປເນຕ຺ຖ ອຕ຺ຖິ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສກວາທິສ຺ສ ປຏິຎ຺ຎາ, ສາ ສຸຕ຺ເຕ ອາຄເຕນ ສມ຺ມຸຕິວເສນ. ໂຍ ຣູປໍ ປຸຄ຺ຄໂລຕິອາທີສຸ ປຏິກ຺ເຂໂປ, ໂສ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິປຎ຺ຫສ຺ສ ຐປນີຍຕ຺ຕາ. ປຣວາທິສ຺ສ ປຏິກມ຺ມໍ ຉລວເສເນວາຕິ.

ຈຕຸກ຺ກນຍສໍສນ຺ທນໍ.

ນິຏ຺ຐິຕາ ຈ ສໍສນ຺ທນກຖາ.

໘. ລກ຺ຂຓຍຸຕ຺ຕິວຓ຺ຓນາ

໕໓. ອິທານິ ລກ຺ຂຓຍຸຕ຺ຕິ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ຐເປຕ຺ວາ ນິພ຺ພານໍ ເສໂສ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ໂຖ ປຈ຺ຈຍປຏິພທ຺ຘຕາຍ ສປ຺ປຈ຺ຈໂຍ, ປຈ຺ຈເຍຫິ ສມາຄມ຺ມ ກຕຕ຺ຕາ ສງ຺ຂໂຕ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸຊ຺ຌນໂຕ ສທາ ອຠາວໂຕ ອສສ຺ສໂຕ, ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກາຣຓສງ຺ຂາຕສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕາຍ ສນິມິຕ຺ໂຕ, ນິພ຺ພານໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາຠາວໂຕ ອປ຺ປຈ຺ຈຍໍ ອສງ຺ຂຕໍ ສສ຺ສຕໍ ອນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິທໍ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐສ຺ສ ລກ຺ຂຓໍ. ຕສ຺ມາ ຍທິ ປຸຄ຺ຄໂລປິ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ໂຖວ ຕສ຺ສາປິ ອິມິນາ ລກ຺ຂເຓນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ສນ຺ຘາຍ ປຸຄ຺ຄໂລ ສປ຺ປຈ຺ຈໂຍຕິອາທໂຍ ອຏ຺ຐປິ ອນຸໂຍຄາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິກ຺ເຂໂປ ປຣວາທິສ຺ສ. ອາຊານາຫິ ນິຄ຺ຄຫນ຺ຕິອາທິ ປເນຕ຺ຖ ສງ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ເອວເມຕານິ ສກວາທີປກ຺ເຂ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີເກ ອນຸໂລມມຕ຺ຕວເສນ ອຏ຺ຐ ປຎ຺ຈການິ ເວທິຕພ຺ພານິ.

໕໔. ປຣວາທີປກ຺ເຂປິ ປຈ຺ຈນີການຸໂລເມ ປຈ຺ຈນີກມຕ຺ຕວເສນ ອຏ຺ເຐວ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ປຣວາທິນາ ສຸຕ຺ຕວເສນ ສມ຺ມຸຕິສຈ຺ຈໍ ສາຘິຕໍ, ສມ຺ມຸຕິຍາ ຈ ສປ຺ປຈ຺ຈຍາທິຠາໂວ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຍາຖາວໂຕ ຈ ປຏິກ຺ເຂໂປ ສກວາທິສ຺ສ. ຉລວເສນ ປນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ‘‘ອາຊານາຫິ ປຏິກມ຺ມ’’ນ຺ຕິອາທິ ສພ຺ພໍ ອິຘາປິ ສງ຺ຂິຕ຺ຕເມວ.

ລກ຺ຂຓຍຸຕ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ວຈນໂສຘນວຓ຺ຓນາ

໕໕-໕໙. ອິທານິ ວຈນໂສຘນໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍເທຕໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ວຈນໍ, ຕໍ ໂສເຘຕຸໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ອຸປລພ຺ຠຕິ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ. ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຍເທຕໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ປທທ຺ວຍໍ, ຕໍ ເອກຕ຺ຖໍ ວາ ຠເວຍ຺ຍ ນານຕ຺ຖໍ ວາ. ຍທິ ຕາວ ນານຕ຺ຖໍ, ຍຖາ ອຎ຺ຎໍ ຣູປໍ, ອຎ຺ຎາ ເວທນາ, ເອວໍ ອຎ຺ໂຎ ປຸຄ຺ຄໂລ, ອຎ຺ໂຎ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອເຖກຕ຺ຖໍ, ຍຖາ ຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຕໍ ມໂນ, ເອວໍ ສ຺ເວວ ປຸຄ຺ຄໂລ, ໂສ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເຕນ ຕໍ ວທາມິ ‘‘ຍທິ ເຕ ໂຍ ປຸຄ຺ຄໂລ, ໂສ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ໂຍ ໂຍ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ໂສ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ, ກິໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉສິ ເອຕ’’ນ຺ຕິ? ຕໂຕ ປຸຄ຺ຄລວາທີ ຍສ຺ມາ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຸປລພ຺ຠຕໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ນ ອຸປລພ຺ຠມານານມ຺ປິ ຣູປາທີນໍ ປຸຄ຺ຄລຠາວໍ, ຕສ຺ມາ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ອຸປລພ຺ຠຕິ ເກ ຫິ ຈິ ປຸຄ຺ຄໂລ ເກ ຫິ ຈິ ນ ປຸຄ຺ຄໂລຕິອາທິມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ມມ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຖິ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ສຕ຺ຖຸ ວຈນໂຕ ອຸປລພ຺ຠຕິ. ໂຍ ປນ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ນ ໂສ ສພ຺ໂພ ປຸຄ຺ຄໂລ, ອຖ ໂຂ ເກ ຫິ ຈິ ປຸຄ຺ຄໂລ ເກ ຫິ ຈິ ນ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂກ-ກາຣຕ຺ເຖ ເກ-ກາໂຣ, ຫິ-ກາໂຣ ຈ ນິປາຕມຕ຺ໂຕ. ໂກຈິ ປຸຄ຺ຄໂລ, ໂກຈິ ນ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ປຸຄ຺ຄໂລປິ ຫິ ຣູປາທີສຸປິ ໂຍ ໂກຈິ ຘມ຺ໂມ ອຸປລພ຺ຠຕິເຍວ, ຕຕ຺ຖ ປຸຄ຺ຄໂລວ ປຸຄ຺ຄໂລ. ຣູປາທີສຸ ປນ ໂກຈິປິ ນ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ. ຕໂຕ ຕໍ ສກວາທີ ອາຫ – ປຸຄ຺ຄໂລ ເກ ຫິ ຈິ ອຸປລພ຺ຠຕິ ເກ ຫິ ຈິ ນ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ປທທ຺ວຍສ຺ສ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກຕ຺ເຕ ຍທິ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ອນຸຎ຺ຎາໂຕ ຘມ຺ໂມ ປຸຄ຺ຄລໂຕ ອນຎ຺ໂຎປິ ໂກຈິ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂກຈິ ນ ປຸຄ຺ຄໂລ, ປຸຄ຺ຄໂລປິ ເຕ ໂກຈິ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ໂກຈິ ນ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ, ກິໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉສິ ເອຕນ຺ຕິ? ໂສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອນຸປລທ຺ຘິໍ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ນ ເຫວນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອິໂຕ ປຣໍ ‘‘ອາຊານາຫິ ນິຄ຺ຄຫ’’ນ຺ຕິອາທິ ສພ຺ພໍ ສງ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ປຸຄ຺ຄໂລ ສຈ຺ຈິກຏ຺ໂຐຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສພ຺ພານິ ເຫຕານິ ອຸປລພ຺ຠຕິເວວຈນາເນວ, ອປິຈ ຍສ຺ມາ ‘‘ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕິສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖນາ’’ຕິ ອຍໍ ປຸຄ຺ຄລວາທິໂນ ປຏິຎ຺ຎາ, ຕສ຺ມາສ຺ສ ຍເຖວ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ລທ຺ຘິ, ເອວເມວໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ສຈ຺ຈິກຏ຺ໂຐຕິປິ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຍາ ປນສ຺ສ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຖີຕິ ລທ຺ຘິ, ຕສ຺ສາ ວິຊ຺ຊມາໂນຕິເວວຈນເມວ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ພານິເປຕານິ ວຈນານິ ໂສຘິຕານິ.

໖໐. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ອວສາເນ ‘‘ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຖິ, ອຕ຺ຖິ ນ ສພ຺ໂພ ປຸຄ຺ຄໂລ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຕ຺ຣາຍມຘິປ຺ປາໂຍ – ຍຎ຺ເຫຕໍ ປຣວາທິນາ ‘‘ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຖິ, ອຕ຺ຖິ ເກຫິຈິ ປຸຄ຺ຄໂລ, ເກຫິຈິ ນ ປຸຄ຺ຄໂລ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ຍສ຺ມາ ອຕ຺ຖໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຖິ, ອຕ຺ຖິ ນ ສພ຺ໂພ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ເອຕ຺ຕກໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ນໍ ສກວາທີ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉາເປຕ຺ວາ ອິທານິ ນໍ ເອວໍ ອນຸຍຸຎ຺ຊຕິ. ຕຍາ ຫິ ‘‘ອຕ຺ຖິ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຕຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ’’ຕິ ວຈນມຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ‘‘ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ລທ຺ຘິ ຄຫິຕາ, ຍຖາ ຈ ຠຄວຕາ ເອຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຖາ ‘‘ສຸຎ຺ຎໂຕ ໂລກໍ ອເວກ຺ຂສ຺ສຸ, ໂມຆຣາຊາ, ສທາ ສໂຕ’’ຕິອາທິນາ (ສຸ. ນິ. ໑໑໒໕) ນເຍນ ‘‘ນຕ຺ຖີ’’ຕິປິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ຍເຖວ ເຕ ‘‘ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຖິ, ອຕ຺ຖິ ນ ສພ຺ໂພ ປຸຄ຺ຄໂລ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ຕຖາ ປຸຄ຺ຄໂລ ນຕ຺ຖິ, ນຕ຺ຖິ ນ ສພ຺ໂພ ປຸຄ຺ຄໂລຕິປິ ອາປຊ຺ຊຕິ, ກິໍ ເອຕໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉສີຕິ? ອຖ ນໍ ອສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ນ ເຫວາຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ນິຄ຺ຄຫາທິວິຘານໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ວຈນໂສຘນວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ປຎ຺ຎຕ຺ຕານຸໂຍຄວຓ຺ຓນາ

໖໑-໖໖. ອິທານິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕານຸໂຍໂຄ ນາມ ໂຫຕິ. ຣູປຘາຕຸຍາ ຫິ ປຸຄ຺ຄລວາທີ ຣູປິໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ປຎ຺ຎເປຕິ, ຕຖາ ອຣູປຘາຕຸຍາ ອຣູປິໍ. ຕສ຺ສ ຕໍ ລທ຺ຘິໍ ຠິນ຺ທິຕຸໍ ສພ຺ພາປິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ຈ ປຏິກ຺ເຂໂປ ຈ ອິຕຣສ຺ສ. ໂສ ຫິ ຣູປີຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຣູປກາຍສພ຺ຠາວໂຕ ເຈວ ຕຖາຣູປາຍ ຈ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ອຕ຺ຖິຕາຍ ປຏິຊານາຕິ. ກາມີຕິ ວຸຕ຺ເຕ ວີຕຣາຄສພ຺ຠາວໂຕ ເຈວ ຕຖາຣູປາຍ ຈ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ນຕ຺ຖິຕາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອຣູປີຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘສພ຺ຠາວໂຕ ເຈວ ຕຖາຣູປາຍ ຈ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ອຕ຺ຖິຕາຍ ປຏິຊານາຕິ. ທ຺ວີສຸປິ ນເຍສຸ ສຕ຺ໂຕຕິ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ເວວຈນວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ.

໖໗. ອິທານິ ຍສ຺ມາ ໂສ ‘‘ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ’’ຕິ ອາຄຕຏ຺ຐາເນ ອຎ຺ໂຎ ກາໂຍ ອຎ຺ໂຎ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ລທ຺ຘິໍ ຠິນ຺ທິຕຸໍ ກາໂຍຕິ ວາ ສຣີຣນ຺ຕິ ວາຕິອາທິ ສກວາທີປຸຈ຺ຉາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ກາຍໍ ອປ຺ປິຍໍ ກຣິຕ຺ວາຕິ ກາຍໍ ອປ຺ເປຕພ຺ພໍ ອລ຺ລີຍາເປຕພ຺ພໍ ເອກີຠາວໍ ອຸປເນຕພ຺ພໍ ອວິຠຊິຕພ຺ພໍ ກຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອເສເສຕິ ເອໂສ ໂສເຍວ. ເອເສ ເອເສຕິປິ ປາໂຐ. ເອໂສ ເອໂສເຍວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອກຏ຺ເຐຕິ ເອກຏ຺ໂຐ. ສເມ ສມຠາເຄ ຕຊ຺ຊາເຕຕິ ສໂມ ສມຠາໂຄ ຕຊ຺ຊາຕິໂກ. ວຈນມຕ຺ເຕເຍເວຕ຺ຖ ເຠໂທ. ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ກາໂຍວ ເອໂສຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ປຣວາທີ ນານຕ຺ຕໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ອາມນ຺ຕາຕິ ປຏິຊານາຕິ. ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ວາ ຊີໂວຕິ ວາຕິ ປຸຈ຺ຉາຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຎ຺ໂຎ ກາໂຍຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ປນ ກາຍານຸປສ຺ສນາຍ ເອວໍລທ຺ຘິກຕ຺ຕາ ປຏິຊານາຕິ. ອຎ຺ຎໍ ຊີວນ຺ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ປນ ອາຫຈ຺ຈ ຠາສິຕໍ ສຸຕ຺ຕໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ອວຊານາຕິ. ຕໂຕ ປຣໍ ‘‘ອາຊານາຫິ ນິຄ຺ຄຫ’’ນ຺ຕິອາທິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

໖໘. ປຣວາທີປກ຺ເຂ ປນ ອຎ຺ໂຎ ກາໂຍ ອຎ຺ໂຎ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສກວາທີ ຐປນີຍປຎ຺ຫຕ຺ຕາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ປຣວາທີ ຉລວເສນ ປຏິກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ. ຕມ຺ປິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ປຎ຺ຎຕ຺ຕານຸໂຍຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໑. ຄຕິອນຸໂຍຄວຓ຺ຓນາ

໖໙-໗໒. ອິທານິ ຄຕິປຣິວຕ຺ຕນມຸເຂນ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິອນຸໂຍໂຄ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ປຸຄ຺ຄລວາທີ ‘‘ສ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມໍ ສນ຺ຘາວິຕ຺ວານ ປຸຄ຺ຄໂລ’’ຕິອາທີນິ (ສໍ. ນິ. ໒.໑໓໓; ອິຕິວຸ. ໒໔) ສຸຕ຺ຕານິ ນິສ຺ສາຍ ປຸຄ຺ຄໂລ ສນ຺ຘາວຕີຕິ ລທ຺ຘິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ໂວຫຣຕິ, ຕສ຺ມາສ຺ສ ຕໍ ລທ຺ຘິໍ ຠິນ຺ທິຕຸໍ ສນ຺ຘາວຕີຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ສນ຺ຘາວຕີຕິ ສໍສຣຕິ ຄມນາຄມນໍ ກໂຣຕິ. ອຕ຺ຕໂນ ລທ຺ຘິວເສນ ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລຕິອາທໂຍ ອນຸໂຍໂຄປິ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິກ຺ເຂໂປ ອິຕຣສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ໂສຕິ ໂສເຍວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ປນ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິຠເຍນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອຎ຺ໂຎຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິຠເຍນ. ໂສ ຈ ອຎ຺ໂຎ ຈາຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ເອກຈ຺ຈສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິຠເຍນ. ເນວ ໂສ ນ ອຎ຺ໂຎຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ອມຣາວິກ຺ເຂປທິຏ຺ຐິຠເຍນ. ປຸນ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ປຎ຺ເຫ ເອກໂຕ ປຸຏ຺ໂຐ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ທິຏ຺ຐີນໍ ຠເຍນ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸນ ຍານິສ຺ສ ສຸຕ຺ຕານິ ນິສ຺ສາຍ ລທ຺ຘິ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ຕານິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ເຕນ ຫິ ປຸຄ຺ຄໂລ ສນ຺ຘາວຕີຕິອາທິມາຫ.

໗໖. ປຸນ ສກວາທິນາ ‘‘ຍ຺ວາຍໍ ຕວ ລທ຺ຘິຍາ ສນ຺ຘາວຕິ, ກິໍ ໂສ ອສ຺ມິຎ຺ຈ ປຣສ຺ມິຎ຺ຈ ໂລເກ ເອໂກເຍວາ’’ຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ສ຺ເວວາຕິ ນິຍເມຕ຺ວາ ປຸຏ຺ໂຐ ສສ຺ສຕຠຍາ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸນ ທຬ຺ຫໍ ກຕ຺ວາ ຕເຖວ ປຸຏ຺ໂຐ ຍສ຺ມາ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລວ ນ ອຎ຺ໂຎ ຠາໂວ, ‘‘ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອິຘູປປນ຺ໂນ’’ຕິອາທິສຸຕ຺ຕມ຺ປິ (ປາຣາ. ໑໒; ທີ. ນິ. ໑.໒໔໕) ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ປຏິຊານາຕິ. ສ຺ເວວ ມນຸສ຺ໂສຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ມນຸສ຺ສສ຺ເສວ ເທວຕ຺ຕາຠາວໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

໗໗. ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ‘‘ອຫໍ ເຕນ ສມເຍນ ສຸເນຕ຺ໂຕ ນາມ ສຕ຺ຖາ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິອາທິສຸຕ຺ຕວເສນ (ອ. ນິ. ໗.໖໖ ອຕ຺ຖໂຕ ສມານໍ) ປຏິຊານາຕິ. ອຖສ຺ສ ສກວາທີ ເທວມນຸສ຺ສຸປປຕ຺ຕີນໍ ນານຕ຺ຕໂຕ ວຈນໍ ມິຈ຺ຉາຕິ ປກາເສນ຺ໂຕ ມນຸສ຺ໂສ ຫຸຕ຺ວາຕິອາທິມາຫ.

໗໘. ຕຕ຺ຖ ເຫວໍ ມຣຓໍ ນ ເຫຫິຕີຕິ ເອວໍ ສນ຺ເຕ ມຣຓໍ ນ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິໂຕ ປຣໍ ຍກ຺ໂຂ ເປໂຕຕິ ອຕ຺ຕຠາວນານຕ຺ຕວເສນ ອນຸໂຍຄນານຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໘໒. ຂຕ຺ຕິໂຍຕິອາທີນິ ຊາຕິວເສນ ເຈວ ອງ຺ຄເວກລ຺ລາທິວເສນ ຈ ວຸຕ຺ຕານິ.

໘໗. ປຸນ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ປຣວາທິນາ ປຸຏ຺ໂຐ ອິຘຏ຺ຐກສ຺ສ ອຸປປຕ຺ຕິວເສນ ປຣໂລກສ຺ສ ຄມນາຠາວໂຕ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ ປຸນ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ຠວນ຺ຕເຣປິ ໂສຕາປນ຺ນຠາວາວິຊຫນໂຕ ທຸຕິຍປຏິຎ຺ຎາປິ ຕສ຺ເສວ. ຫຎ຺ຈີຕິອາທິວຈນໍ ປຣວາທິສ຺ສ.

໘໘. ປຸນ ເທວໂລເກ ອຸປປນ຺ນສ຺ສ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕາຠາວທສ຺ສເນນ ອນຸໂຍໂຄ ສກວາທິສ຺ສ.

໘໙. ຕໂຕ ປຣໍ ອນຎ຺ໂຎ ອວິຄໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ອນຎ຺ໂຎຕິ ສພ຺ພາກາເຣນ ເອກສທິໂສ. ອວິຄໂຕຕິ ເອເກນາປິ ອາກາເຣນ ອວິຄໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ເຫວນ຺ຕິ ເທວໂລເກ ອຸປປນ຺ນສ຺ສ ມນຸສ຺ສຠາວາຠາວໂຕ ເອວມາຫ.

໙໐. ປຸນ ທຬ຺ຫໍ ກຕ຺ວາ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ ‘‘ສ຺ເວວ ປຸຄ຺ຄໂລ ສນ຺ຘາວຕີ’’ຕິ ລທ຺ຘິຍາ ອນຸຊານາຕິ. ຫຕ຺ຖຈ຺ຉິນ຺ໂນຕິອາທິ ອາກາຣວິຄມນທສ຺ສເນນ ອວິຄໂຕ ສນ຺ຘາວຕີຕິ ລທ຺ຘິຠິນ຺ທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອຬຈ຺ຉິນ຺ໂນຕິ ຍສ຺ສ ອງ຺ຄຸຏ຺ຐກາ ຉິນ຺ນາ. ກຓ຺ຑຣຈ຺ຉິນ຺ໂນຕິ ຍສ຺ສ ມຫານ຺ຫາຣູ ຉິນ຺ນາ.

໙໑. ສຣູໂປຕິອາທີສຸ ປຐເມ ປຎ຺ເຫ ອິມິນາ ຣູປກາເຍນ ສທ຺ຘິໍ ອຄມນໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິເຍ ອນ຺ຕຣາຠວປຸຄ຺ຄລໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ໂສ ຫິ ຕສ຺ສ ລທ຺ຘິຍາ ສຣູໂປວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໍ ປວິສຕິ. ອຖສ຺ສ ຕໍ ຣູປໍ ຠິຊ຺ຊຕິ. ຕໍ ຊີວນ຺ຕິ ເຍນ ຣູປສງ຺ຂາເຕນ ສຣີເຣນ ສທ຺ຘິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ກິມສ຺ສ ຕເທວ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ປຣວາທີ ອິຘ ສຣີຣນິກ຺ເຂປາ ສຸຕ຺ຕວິໂຣຘາ ຈ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ສເວທໂນຕິອາທີສຸ ອສຎ຺ຎູປປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ຕທຎ຺ຎໍ ອຸປປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ຕໍ ຊີວນ຺ຕິ ເຍນ ເວທນາທິສງ຺ຂາເຕນ ສຣີເຣນ ສທ຺ຘິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ກິມສ຺ສ ຕເທວ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣໍ, ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣນ຺ຕິ ເອຕິສ຺ສາ ຫິ ລທ຺ຘິຍາ ປຎ຺ຈປິ ຂນ຺ຘາ ສຣີຣນ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປຕາ. ປຣວາທີ ສຸຕ຺ຕວິໂຣຘາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

໙໒. ອຣູໂປຕິອາທີສຸ ປຐເມ ປຎ຺ເຫ ອນ຺ຕຣາຠວໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິເຍ ອຣູປາ ຣູປໍ ອຸປປຊ຺ຊມານໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ອຎ຺ຎໍ, ຊີວນ຺ຕິ ຍໍ ຣູປສງ຺ຂາຕໍ ສຣີຣໍ ປຫາຍ ອຣູໂປ ສນ຺ຘາວຕິ, ກິໍ ເຕ ຕໍ ສຣີຣໍ ອຎ຺ຎໍ, ອຎ຺ຎໍ ຊີວນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິຕໂຣ ສຸຕ຺ຕວິໂຣຘາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ອເວທໂນຕິອາທີສຸ ສຎ຺ຎີຠວໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ຕທຎ຺ຎໍ ອຸປປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ອຎ຺ຎໍ ຊີວນ຺ຕິ ຍໍ ເວທນາທິສງ຺ຂາຕໍ ສຣີຣໍ ປຫາຍ ອເວທໂນ ອວິຎ຺ຎາໂຓ ສນ຺ຘາວຕິ, ກິໍ ເຕ ຕໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣໍ, ອຎ຺ຎໍ ຊີວນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິຕໂຣ ສຸຕ຺ຕວິໂຣຘາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

໙໓. ຣູປໍ ສນ຺ຘາວຕີຕິອາທີສຸ ເຍ ຣູປາທໂຍ ຂນ຺ເຘ ອຸປາທາຍ ປຸຄ຺ຄລໍ ປຎ຺ຎເປຕິ, ກິໍ ເຕ ຕສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ ສນ຺ຘາວນ຺ເຕ ຕມ຺ປິ ຣູປໍ ສນ຺ຘາວຕີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ປຣວາທີ ‘‘ອວິຊ຺ຊານີວຣຓານໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕຓ຺ຫາສໍໂຍຊນານໍ ສນ຺ຘາວຕໍ ສໍສຣຕ’’ນ຺ຕິ ສຕ຺ຕສ຺ເສວ ສນ຺ຘາວນວຈນໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ຍສ຺ມາ ຣູປາທິຘມ຺ເມ ວິນາ ປຸຄ຺ຄໂລ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ມິໍ ສນ຺ຘາວນ຺ເຕ ເຕນປິ ຣູເປນ ສນ຺ຘາວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ປຏິຊານາຕິ. ເວທນາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໙໔. ຣູປໍ ນ ສນ຺ຘາວຕີຕິອາທີສຸ ຍສ຺ມາ ເຕ ຣູປໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ນ ໂຫຕິ, ສ຺ເວວ ຈ ສນ຺ຘາວຕີຕິ ວເທສິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ປຸຈ຺ຉາມິ, ກິໍ ເຕ ຣູປໍ ນ ສນ຺ຘາວຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຕໂຣ ປຸຄ຺ຄເລ ສນ຺ຘາວນ຺ເຕ ນ ສກ຺ກາ ຕສ຺ສ ອຸປາທານຠູເຕນ ຣູເປນ ສນ຺ຘາວິຕຸນ຺ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ສຕ຺ຕານຎ຺ເຎວ ສນ຺ຘາວນວຈນໂຕ ປຏິຊານາຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ຄາຖານໍ ປນ ອຍມຕ຺ໂຖ – ອາຍສ຺ມໂຕ ມເຕນ ຣຸກ຺ຂໍ ອຸປາທາຍ ຉາຍາ ວິຍ, ອິນ຺ຘນໍ ອຸປາທາຍ ອຄ຺ຄິ ວິຍ ຈ, ຂນ຺ເຘ ອຸປາທາຍ ປຸຄ຺ຄໂລ; ຣູປາທີນໍ ສນ຺ຘາວເນ ອສຕິ ເຕສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ຠິຊ຺ຊມາເນສຸ ໂສ ຕວ ປຸຄ຺ຄໂລ ຠິຊ຺ຊຕິ ເຈ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ອຸຈ຺ເຉທາ ຠວຕິ ທິຏ຺ຐິ, ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິ ເຕ ອາປຊ຺ຊຕິ. ກຕຣາ ຍາ ພຸທ຺ເຘນ ວິວຊ຺ຊິຕາ ອກຸສລທິຏ຺ຐິ. ຍາ ປນ ‘‘ອຸຈ຺ເຉທວາທີ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ’’ຕິ ປຣິຍາຍຠາສິຕາ, ນ ຕໍ ວທາມາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອຖາປິ ເຕສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ຠິຊ຺ຊມາເນສຸ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ນ ຠິຊ຺ຊຕິ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ສສ຺ສໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂຫຕິ. ຕໂຕ ໂສ ນິພ຺ພາເນນ ສມສໂມ ອາປຊ຺ຊຕິ. ສມສໂມຕິ ອຕິວິຍ ສໂມ, ສເມນ ວາ ສໂມ, ສມຠາເວເນວ ສໂມ. ຍເຖວ ນິພ຺ພານໍ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນ ຠິຊ຺ຊຕິ, ເອວໍ ເຕ ປຸຄ຺ຄໂລປິ ເຕນ ສມສໂມຕິ.

ຄຕິປຣິວຕ຺ຕນມຸເຂນ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘານຸໂຍໂຄ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

ອນຸໂຍຄວຓ຺ຓນາ.

໑໒. ອຸປາທາປຎ຺ຎຕ຺ຕານຸໂຍຄວຓ຺ຓນາ

໙໕. ອິທານິ ອຸປາທາປຎ຺ຎຕ຺ຕານຸໂຍໂຄ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາປຏິກ຺ເຂໂປ ປຣວາທິສ຺ສ. ໂສ ຫິ ຣຸກ຺ຂໍ ອຸປາທາຍ ຉາຍາຍ ວິຍ, ອິນ຺ຘນໍ ອຸປາທາຍ ອຄ຺ຄິສ຺ສ ວິຍ ຈ, ຣູປາທີນິ ອຸປາທາຍ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາປນໍ ອວໂພຘນໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຣູປໍ ອຸປາທາຍາ’’ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ປຏິຊານາຕິ. ປຸນ ຍຖາ ຣຸກ຺ຂຸປາທານາ ຉາຍາ ຣຸກ຺ໂຂ ວິຍ, ອິນ຺ຘນຸປາທາໂນ ຈ ອຄ຺ຄິ ອິນ຺ຘນໍ ວິຍ ອນິຈ຺ຈາທິຘມ຺ໂມ, ເອວໍ ເຕ ຣູປາທິອຸປາທາໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ຣູປາທໂຍ ວິຍ ອນິຈ຺ໂຈຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ປຸຏ຺ໂຐ ອຕ຺ຕໂນ ລທ຺ຘິຍໍ ຐຕ຺ວາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

໙໗. ນີລໍ ຣູປໍ ອຸປາທາຍ ນີໂລຕິອາທີສຸ ນີລຣູເປນ ສທ຺ຘິໍ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ເອກຕ຺ຕໍ, ເອກສຣີເຣ ນີລາທີນໍ ພຫູນໍ ວເສນ ພຫຸຠາວຎ຺ຈ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

໙໘. ກຸສລໍ ເວທນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເວທນາຍ ສທ຺ຘິໍ ເອກຕ຺ຕໍ ເອກສນ຺ຕາເນ ພຫູນໍ ກຸສລເວທນານໍ ວເສນ ພຫຸຠາວຎ຺ຈ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍນເຍ ມຄ຺ຄກຸສໂລຕິອາທິວຈນສພ຺ຠາວໂຕ ເຉກຏ຺ຐໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ສຜໂລຕິອາທີນິ ປຸຏ຺ໂຐ ຕຖາຣູປສ຺ສ ໂວຫາຣສ຺ສ ອຠາວໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

໙໙. ອກຸສລປກ຺ເຂ ອເຉກຏ຺ຐໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ.

໑໐໐. ອພ຺ຍາກຕປກ຺ເຂ ສສ຺ສຕາທິວເສນ ອພ຺ຍາກຕຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໑໐໔. ຈກ຺ຂຸໍ ອຸປາທາຍາຕິອາທີສຸ ‘‘ຈກ຺ຂຸມາ ວິສມານີວ…ເປ… ປາປານິ ປຣິວຊ຺ຊເຍ’’ຕິ(ອຸທາ. ໔໓) ອາທິໂວຫາຣສພ຺ຠາວໂຕ ປຏິຊານາຕິ. ຈກ຺ຂຸມຕ຺ຕາທິນິໂຣເຘນ ປຸຄ຺ຄລນິໂຣຘໍ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

໑໐໗. ຣູປໍ ອຸປາທາຍ ເວທນໍ ອຸປາທາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຎ຺ເຎປິ ຣູປມູລກາ ທຸກຕິກຈຕຸກ຺ກາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍສ຺ມາ ປນ ຂນ຺ເຘ ອຸປາທາຍ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ທ຺ເວປິ ຕໂຍປິ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ປຎ຺ຈປິ ອຸປາທາຍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ປຏິຊານາຕິ. ເອກສນ຺ຕາເນ ປນ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ວາ ອຠາວາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອາຍຕນາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໑໑໒. ອິທານິ ຍໍ ອຸປາທາຍ ຍສ຺ສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ຍຖາ ຕສ຺ສ ອນິຈ຺ຈຕາຍ ຕສ຺ສາປິ ອນິຈ຺ຈຕາ, ຕໂຕ ຈ ອຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ສິທ຺ຘໍ, ເອວໍ ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສາປິ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ຍຖາ ຣຸກ຺ຂນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຸປາທາຍາຕິ ປຏິຈ຺ຈ ອາຄມ຺ມ, ນ ວິນາ ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣວາທີ ປນ ຕຖາ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ລທ຺ຘິຍໍ ຐຕ຺ວາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

໑໑໕. ນິຄໂຬຕິ ສງ຺ຂລິກພນ຺ຘນໍ. ເນຄຬິໂກຕິ ເຕນ ພນ຺ຘໂກ ຍສ຺ສ ຣູປໍ ໂສ ຣູປວາຕິ ຍສ຺ມາ ຍສ຺ສ ຣູປໍ ໂສ ຣູປວາ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຍຖາ ນ ນິຄໂຬ …ເປ… ອຎ຺ໂຎ ຣູປວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໑໖. ຈິຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ເຕຕິອາທີສຸ ສຣາຄາທິຈິຕ຺ຕວເສນ ສຣາຄາທິຕໍ ສນ຺ຘາຍ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາວເສນ ປຏິຊານາຕິ. ຊາຍຕີຕິອາທິນາ ນເຍນ ປຸຏ຺ໂຐ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຂຓິກຠາວໍ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ‘‘ໂສ’’ຕິ ວາ ‘‘ອຎ຺ໂຎ’’ຕິ ວາ ປຸຏ຺ໂຐ ສສ຺ສຕຸຈ຺ເຉທຠເຍນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຸນ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ‘‘ກຸມາຣໂກ’’ຕິ ວາ ‘‘ກຸມາຣິກາ’’ຕິ ວາ ປຸຏ຺ໂຐ ໂລກໂວຫາຣສມຸຈ຺ເຉທຠເຍນ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ປຏິຊານາຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ປາກຏເມວ.

໑໑໘. ອິທານິ ປຣວາທີ ອຎ຺ເຎນາກາເຣນ ລທ຺ຘິໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕຸກາໂມ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ກິໍ ເຕ ອິມິນາ ເອວໍ ພຫຸນາ ອຸປາທາປຎ຺ຎຕ຺ຕານຸໂຍເຄນ, ອິທໍ ຕາວ ວເທຫິ, ກິໍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ‘‘ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕິ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖນາ’’ຕິ. ຕໂຕ ສກວາທິນາ ອາມນ຺ຕາຕິ ວຸຕ຺ເຕ ນນຸ ໂຍ ປສ຺ສຕີຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ໂຍຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ. ຍນ຺ຕິ ຣູປໍ. ເຍນາຕິ ຈກ຺ຂຸນາ. ໂສຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ. ຕນ຺ຕິ ຣູປໍ. ເຕນາຕິ ຈກ຺ຂຸນາ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ນນຸ ໂຍ ຍໍ ຣູປໍ ເຍນ ຈກ຺ຂຸນາ ປສ຺ສຕິ, ໂສ ຕໍ ຣູປໍ ເຕນ ຈກ຺ຂຸນາ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ. ສກວາທີ ກິຎ຺ຈາປິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິສ຺ສຍຠາວໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ຈກ຺ຂຸເມວ ຣູປໍ ປສ຺ສຕິ, ຕຖາ ໂສຕເມວ ສທ຺ທໍ ສຸຓາຕິ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓເມວ ຘມ຺ມໍ ວິຊານາຕິ, ‘‘ອຕ຺ຖິ ອຣຫໂຕ ຈກ຺ຂຸ, ປສ຺ສຕິ ອຣຫາ ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປ’’ນ຺ຕິອາທິສມ຺ມຸຕິວເສນ ປນ ອາມນ຺ຕາຕິ ປຏິຊານາຕິ.

໑໒໐. ຕໂຕ ຉລວາທໍ ນິສ຺ສາຍ ປຣວາທິນາ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວຕ຺ຕພ຺ພຕາຍ ສາຘິຕາຍ ຕເມວ ວາທໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ນ ປສ຺ສຕີຕິ ອນ຺ໂຘ ອສຎ຺ຎສຕ຺ໂຕ ອຣູປໍ ອຸປປນ຺ໂນ ນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ໂນ, ອນນ຺ໂຘປິ ຈ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ທສ຺ສນສມຍາ ນ ປສ຺ສຕິ ນາມ. ເສສວາເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເສສໍ ປາຬິວເສເນວ ອຕ຺ຖໂຕ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໑໒໒. ສຸຕ຺ຕສໍສນ຺ທນາຍໍ ທິພ຺ພສ຺ສ ຈກ຺ຂຸໂນ ຣູປໂຄຈຣຕ຺ຕາ ຣູປໍ ປສ຺ສຕີຕິ ອາຫ. ທຸຕິຍວາເຣ ‘‘ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສາມີ’’ຕິວຈນໂຕ ປຸຄ຺ຄລໍ ປສ຺ສຕີຕິ ອາຫ. ຕຕິຍວາເຣ ‘‘ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ປຸຄ຺ຄລໍ ວິຠາເວຕີ’’ຕິ ລທ຺ຘິໂຕ ອຸໂຠ ປສ຺ສຕີຕິ ອາຫ. ຍສ຺ມາ ປນ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ ນາມ ທິຏ຺ຐໍ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວິຎ຺ຎາຕນ຺ຕິ ຈຕຸພ຺ພິເຘ ຣູປສງ຺ຄເຫ ຣູປາຍຕນເມວ ສງ຺ຄຫິຕໍ, ຕສ຺ມາ ສກວາທີ ‘‘ຣູປໍ ປຸຄ຺ຄໂລ, ປຸຄ຺ຄໂລ ຣູປໍ, ອຸໂຠ ຣູປ’’ນ຺ຕິ ອນຸໂຍຄໍ ກໂຣຕິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ ປາກໂຏເຍວາຕິ.

ອຸປາທາປຎ຺ຎຕ຺ຕານຸໂຍຄວຓ຺ຓນາ.

໑໓. ປຸຣິສກາຣານຸໂຍຄວຓ຺ຓນາ

໑໒໓. ອິທານິ ປຸຣິສກາຣານຸໂຍໂຄ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ກມ຺ເມ ສຕິ ນິຍມໂຕ ຕສ຺ສ ກາຣເກນປິ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ລທ຺ຘິຍາ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ, ຕຖາຣູປານໍ ກມ຺ມານໍ ອຕ຺ຖິຕາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ປຸນ ກຕ຺ຕາ ກາເຣຕາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ກຕ຺ຕາຕິ ເຕສໍ ກມ຺ມານໍ ກາຣໂກ. ກາເຣຕາຕິ ອາຓຕ຺ຕິເທສນາທີຫິ ອຸປາເຍຫິ ກາຣາປໂກ. ອິທານິ ຍສ຺ມາ ປຣວາທີ ປຸຄ຺ຄລໍ ສນ຺ຘາຍ ກຕ຺ຕາຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ, ນ ກຣຓມຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ປຏິກ຺ເຂໂປ ສກວາທິສ຺ສ.

໑໒໔. ຕສ຺ສ ກຕ຺ຕາ ກາເຣຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ຍທິ ຍໍ ຍໍ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ກຕ຺ຕາ ປຸຄ຺ຄໂລ ເຕ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ກິໍ ຕສ຺ສາປິ ກາຣໂກ ຈ ກາຣາປໂກ ຈ ອຎ຺ໂຎ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣວາທີ ຕຖາ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອິສ຺ສຣນິມ຺ມານວາທຠເຍນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ຍສ຺ມາ ປຸຄ຺ຄລໍ ມາຕາປິຕໂຣ ຊເນນ຺ຕິ ນາມໍ ກໂຣນ຺ຕິ ໂປເສນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາສ຺ສ ເຕ ກາຣກາ. ເຍ ຈ ປນ ຕໍ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕາ ວາ ອາຈຣິຍາ ວາ ຕານິ ຕານິ ວິຊ຺ຊາຏ຺ຐານສິປ຺ປາຍຕນານິ ສິກ຺ຂາເປນ຺ຕິ, ເຕ ກາຣາປກາ ນາມາຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ປຸຣິມກມ຺ມເມວ ຕສ຺ສ ກຕ຺ຕາ ເຈວ ກາຣາເປຕາ ຈາຕິ ອຘິປ຺ເປຕໍ.

໑໒໕. ຕສ຺ສ ຕສ຺ເສວາຕິ ອິມິນາ ອິທໍ ປຸຈ຺ຉຕິ – ຍທິ ກມ຺ມານໍ ກາຣກສ຺ສ ກຕ຺ຕາ ຕສ຺ສາປິ ກຕ຺ຕາ ຕສ຺ສາປິ ກຕ຺ຕາ ອຕ຺ເຖວ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ປຸຣິເມນ ປຸຣິເມນ ອວສ຺ສໍ ປຈ຺ຉາ ປຈ຺ຉາ ປຸຄ຺ຄໂລ ກາຕພ຺ໂພຕິ ອິມິນາປິ ເຕ ກມ຺ມານໍ ກາຣເກນ ປຸຄ຺ຄເລນ ອາຍຕິໍ ອຎ຺ໂຎ ປຸຄ຺ຄໂລ ກາຕພ຺ໂພ, ເຕນາປິ ອຎ຺ໂຎຕິ ນຕ຺ຖິ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕກິຣິຍາ, ນຕ຺ຖິ ວຏ຺ຏສ຺ສ ອຸປຈ຺ເຉໂທ, ນຕ຺ຖິ ອປ຺ປຈ຺ຈຍປຣິນິພ຺ພານໍ. ປຈ຺ຈຍາຠາເວນ ປຈ຺ຈຍປຏິພທ຺ຘສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອຠາວາ ຍໍ ນິພ຺ພານໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນຕ຺ຖິ ເຕ ຕນ຺ຕິ. ອຖ ວາ ຕສ຺ສ ຕສ຺ເສວາຕິ ຍທິ ກມ຺ມໍ ກມ຺ມມຕ຺ຕໍ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ປນ ກາຣໂກ ປຸຄ຺ຄໂລ, ຕສ຺ສາປິ ກາຣໂກ, ຕສ຺ສາປິ ກາຣໂກຕິ ເອວໍ ປຸຄ຺ຄລປຣມ຺ປຣາ ອຕ຺ຖິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ຍາ ເອສາ ກມ຺ມວຏ຺ຏສ຺ສ ອປ຺ປວຕ຺ຕິກຣເຓນ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕກິຣິຍາ ວຸຕ຺ຕາ, ສາ ນຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣວາທີ ຕໍ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອິໂຕ ອປຣາສຸປິ ອຸປລພ຺ຠຕິ ສາມຎ຺ເຎນ ກາຣກປຸຈ຺ຉາສຸ ປຸຄ຺ຄລໍເຍວ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ກຕ຺ຕາ ກາເຣຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ປຈ຺ຈເຍ. ນ ຫິ ມຫາປຖວີອາທີນໍ ປຈ຺ຈຍາ ນຕ຺ຖິ.

໑໓໕. ອຎ຺ໂຎ ກລ຺ຍາຓປາປການໍ ກມ຺ມານໍ ກຕ຺ຕາຕິ ປຎ຺ໂຫ ‘‘ສງ຺ຂາຣວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານ’’ນ຺ຕິອາທິທິຏ຺ຐິຠຍາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ.

໑໓໖. ວິປາໂກ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິອາທິ ວິປາກປຏິສໍເວທີວເສນ ປຸຄ຺ຄລໍ ທສ຺ເສນ຺ຕສ຺ສ ລທ຺ຘິຠິນ຺ທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ວິປາກປຏິສໍເວທີຕິ ອນຸໂຍໂຄ ປຣວາທິສ຺ສ, ວິປາກປວຕ຺ຕິໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ສ ເວທກສ຺ສ ອຠາວາ ປຏິກ຺ເຂໂປ ສກວາທິສ຺ສ. ປຸນ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ.

໑໓໘. ຕສ຺ສ ປຏິສໍເວທີຕິ ຕສ຺ສ ວິປາກປຏິສໍເວທກສ຺ສ ປຏິສໍເວທີ ຍສ຺ມາ ປນ ປຏິສໍເວທິຕພ຺ໂພ ນາມ ວິປາໂກ, ນ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ວິປາໂກ, ຕສ຺ມາ ປຏິກ຺ເຂໂປ ປຣວາທິສ຺ສ. ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ຍສ຺ມາ ປຸຎ຺ຎວິປາເກ ຐິຕຕ຺ຕາ ວິປາກປຏິສໍເວທີ ປຸຕ຺ຕໍ ວາ ປຕິໍ ວາ ມາຕາ ວາ ຊາຍາ ວາ ປຣິຈຸມ຺ພຕິ ປຣິສຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ຕຖາຣູປໍ ປຏິສໍເວທິຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ ປຣວາທີ.

ຕສ຺ສ ຕສ຺ເສວາຕິ ຍທິ ວິປາໂກ ວິປາກມຕ຺ຕໍ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ປນ ປຏິສໍເວທີ ປຸຄ຺ຄໂລ, ຕສ຺ສາປິ ປຏິສໍເວທີ ຕສ຺ສາປິ ປຏິສໍເວທີຕິ ເອວໍ ປຸຄ຺ຄລປຣມ຺ປຣາ ອຕ຺ຖິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ຍາ ເອສາ ວິປາກວຏ຺ຏສ຺ສ ອປ຺ປວຕ຺ຕິກຣເຓນ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕກິຣິຍາ ວຸຕ຺ຕາ, ສາ ນຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິໂຕ ປຣໍ ອຸປລພ຺ຠຕິສາມຎ຺ເຎນ ປຏິສໍເວທີປຸຈ຺ຉາສຸ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໑໔໒. ອຎ຺ໂຎ ກລ຺ຍາຓປາປການໍ ກມ຺ມານໍ ວິປາກປຏິສໍເວທີຕິ ປຎ຺ໂຫ ‘‘ເວທນວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານ’’ນ຺ຕິອາທິທິຏ຺ຐິຠຍາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ.

໑໔໓. ທິພ຺ພໍ ສຸຂນ຺ຕິອາທິ ກລ຺ຍາຓປາປການໍ ກມ຺ມານໍ ວິປາກໍ ຠາເຊຕ຺ວາ ທສ຺ສນວເສນ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສກວາທິໂນ ເຈຕ຺ຖ ປຸຄ຺ຄລວເສເນວ ປຏິສໍເວທີປຏິກ຺ເຂໂປ ເວທິຕພ຺ໂພ, ນ ເວທຍິຕວເສນ.

໑໔໘. ມຫາປຖວີອາທີນິ ຫິ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ເວທຍິຕານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ອປ຺ປຏິສິທ຺ຘາ.

໑໗໐. ກຕ຺ຕາ ກາເຣຕາ ວິປາກປຏິສໍເວທີຕິອາທິ ໂວມິສ຺ສກນຍວເສນ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ໂສ ກໂຣຕີຕິ ຍໍ ຕ຺ວໍ ກຕ຺ຕາຕິ ຈ ປຏິສໍເວທີຕິ ຈ ວເທສິ, ກິໍ ໂສເຍວ ກໂຣຕິ, ໂສ ປຏິສໍເວເທຕິ. ອຍມນຸໂຍໂຄ ສກວາທິສ຺ສ, ສຸຕ຺ຕວິໂຣຘຠເຍນ ປຏິກ຺ເຂໂປ ປຣວາທິສ຺ສ.

໑໗໑. ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ‘‘ອິຘ ນນ຺ທຕິ ເປຈ຺ຈ ນນ຺ທຕີ’’ຕິອາທິສຸຕ຺ຕວເສນ (ຘ. ປ. ໑໘) ປຏິຎ຺ຎາ ຕສ຺ເສວ. ອຖສ຺ສ ວຈໂນກາສໍ ປຏິພາຫນ຺ໂຕ ສກວາທີ ສຍໍກຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ອາຫ.

໑໗໒. ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ໂຎ ກໂຣຕີຕິ ກາຣກເວທການໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຕປຸຈ຺ຉາວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໂຕ ປຣວາທີ ສຸຕ຺ຕວິໂຣຘຠເຍນ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ‘‘ມນຸສ຺ສຠູໂຕ ກຕ຺ວາ ເທວຠູໂຕ ປຏິສໍເວເທຕີ’’ຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ປຏິຊານາຕິ. ເອວໍວາທິໂນ ປນ ປຣໍກຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ຕສ຺ສ ວເສນ ປຸຏ຺ໂຐ ປຸນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

໑໗໔. ໂສ ຈ ອຎ຺ໂຎ ຈາຕິ ກາຣກເວທການໍ ເອກຕ຺ຕອຎ຺ຎຕ຺ຕປຸຈ຺ຉາວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໂຕ ປຣວາທີ ສຸຕ຺ຕວິໂຣຘຠເຍເນວ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ປຸຣິເມ ທ຺ເວປິ ນເຍ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ປຏິຊານາຕິ. ເອວໍວາທິໂນ ປນ ສຍໍກຕຎ຺ຈ ປຣໍກຕຎ຺ຈ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ຕສ຺ສ ວເສນ ປຸຏ຺ໂຐ ປຸນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

໑໗໖. ເນວ ໂສ ກໂຣຕີຕິ ກາຣກເວທການໍ ເອກຕ຺ຕອຎ຺ຎຕ຺ຕປຏິກ຺ເຂປວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໂຕ ປຣວາທີ ສຸຕ຺ຕວິໂຣຘວເສເນວ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ຍສ຺ມາ ມນຸສ຺ໂສ ເທວໂລກູປປຕ຺ຕິຍາ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ນ ມນຸສ຺ສຠູໂຕວ ປຏິສໍເວເທຕິ, ນາປິ ເຍນ ກມ຺ມໍ ກຕໍ, ຕໂຕ ອຎ຺ໂຎວ ປຏິສໍເວເທຕິ, ຕສ຺ມາ ກາຣກໂຕ ເວທໂກ ເນວ ໂສ ໂຫຕິ, ນ ອຎ຺ໂຎຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ປຏິຊານາຕິ. ລທ຺ຘິມຕ຺ຕເມເວຕໍ? ເອວໍວາທິໂນ ປນ ອສຍໍກາຣໍ ອປຣໍກາຣໍ ອຘິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ຕສ຺ສ ວເສນ ປຸຏ຺ໂຐ ປຸນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອປິຈ ອິມສ຺ມິໍ ໂວມິສ຺ສກນເຍ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອິມິນາປິ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍສ຺ມາ ຫິ ອຍໍ ປຸຄ຺ຄລວາທີ ກມ຺ມານໍ ກາຣກຎ຺ເຈວ ເວທກຎ຺ຈ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາສ຺ສ ໂຍ ກາຣໂກ, ເຕເນວ ວາ ເວທເກນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ອຎ຺ເຎນ ວາ ອຸໂຠຫິ ວາ ຠວິຕພ຺ພໍ, ອຸໂຠຫິ ວາປິ ນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອິທມາປນ຺ນໍ ໂຫຕິ. ເອວມາປນ຺ນເມວ ອນຸໂຍຄໍ ອນຸຍຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ສກວາທີ ‘‘ໂສ ກໂຣຕີ’’ຕິອາທໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ວິກປ຺ເປ ອາຫ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣເມວ.

ປຣິໂຍສາເນ ປນ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ປຎ຺ຫາ ເອກໂຕ ປຸຏ຺ຐາ. ຕຕ຺ຖ ປຏິກ຺ເຂໂປ ຈ ປຏິຊານນາ ຈ ສຍໍກຕາທິໂທສປ຺ປຕ຺ຕິ ຈ ປຸຣິມນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາ. ອິໂຕ ປຣໍ ‘‘ກລ຺ຍາຓປາປການີ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍາ ເອວ ‘‘ກມ຺ມໍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິອາທິນາ ວິກປ຺ເປນ ທສ຺ສິຕາ. ເຕສມ຺ປິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ປຸຣິສກາຣານຸໂຍຄວຓ຺ຓນາ.

ກລ຺ຍາຓວຄ຺ໂຄຕິປິ ເອຕສ຺ເສວ ນາມໍ.

໑໔. ອຠິຎ຺ຎານຸໂຍຄວຓ຺ຓນາ

໑໙໓. ອິໂຕ ປຣໍ ອຠິຎ຺ຎານຸໂຍຄາທິວເສນ ອຣຫຕ຺ຕສາຘນາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອາມນ຺ຕາຕິ ສກວາທິນາ ປຏິຎ຺ຎາເຕ ປຣວາທີ ‘‘ພຫິທ຺ຘາ ອນິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘຣູເປ ອິທ຺ຘິວິຘາທິວິເສສາຘິຄໂມ ນຕ຺ຖິ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ອິທ຺ຘາທິນິພ຺ພຕ຺ຕເກນ ປຸຄ຺ຄເລນ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ນນຸ ອຕ຺ຖິ ໂກຈິ ອິທ຺ຘິໍ ວິກຸພ຺ພຕີຕິອາທິມາຫ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

ອຠິຎ຺ຎານຸໂຍຄວຓ຺ຓນາ.

໑໕-໑໘. ຎາຕການຸໂຍຄາທິວຓ຺ຓນາ

໑໙໗. ອິທານິ ມາຕາຕິອາທິໂກ ຎາຕການຸໂຍໂຄ. ຂຕ຺ຕິໂຍຕິອາທິໂກ ຊາຕິອນຸໂຍໂຄ. ຄຫຏ຺ໂຐ ປພ຺ພຊິໂຕຕິ ປຏິປຕ຺ຕິອນຸໂຍໂຄ. ເທໂວ ມນຸສ຺ໂສຕິ ອຸປປຕ຺ຕິອນຸໂຍໂຄ. ໂສຕາປນ຺ໂນຕິອາທິໂກ ປຏິເວຘານຸໂຍໂຄ, ອຣິຍານຸໂຍໂຄຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕ ສພ຺ເພ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເຍວ. ‘‘ອຣຫາ ຫຸຕ຺ວາ ນ ອຣຫາ’’ຕິ ປເນຕ຺ຖ ໂມຆປຎ຺ຫຕ຺ຕາ ນ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໐໖. ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸຣິສຍຸຄາຕິອາທິ ສໍຆານຸໂຍໂຄ, ໂສປິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ໂຖເຍວ.

໒໐໙. ສງ຺ຂໂຕຕິອາທິ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐສຠາວານຸໂຍໂຄ. ຕຕ຺ຖ ຕຕິຍາ ໂກຏີຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ. ຕຖາຣູປສ຺ສ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐສ຺ສ ອຠາວໂຕ ປຏິກ຺ເຂໂປ ປຣວາທິສ຺ສ. ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ປຸຄ຺ຄລໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ຕສ຺ເສວ.

໒໑໑. ອຎ຺ໂຎ ປຸຄ຺ຄໂລຕິປຎ຺ເຫປິ ສງ຺ຂເຕຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ອຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ເຂໂປ ຕສ຺ເສວ.

໒໑໒. ຂນ຺ຘາ ສງ຺ຂຕາຕິອາທິ ສງ຺ຂຕາສງ຺ຂຕານິ ສຣູເປນ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຕປຸຈ຺ຉນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໑໓. ຣູປໍ ສງ຺ຂຕນ຺ຕິອາທິ ຂນ຺ເຘ ວິຠາຄໂຕ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຕປຸຈ຺ຉນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໑໔. ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຸປ຺ປາໂທຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ‘‘ຊາຕິຘມ຺ມາ ຊຣາຘມ຺ມາ, ອໂຖ ມຣຓຘມ຺ມິໂນ’’ຕິອາທິສຸຕ຺ຕວເສນ ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ສງ຺ຂຕຠາວໍ ປນສ຺ສ ໂສ ນ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

໒໑໕. ປຸນ ນ ອຸປ຺ປາໂທ ປຎ຺ຎາຍຕີຕິອາທິນາ ນເຍນ ປຸຏ຺ໂຐ ‘‘ທຸກ຺ຂເມວ ຫິ ສມ຺ໂຠຕິ, ທຸກ຺ຂໍ ຕິຏ຺ຐຕິ ເວຕິ ຈາ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ (ສໍ. ນິ. ໑.໑໗໑) ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາທໂຍ ນາມ ນ ຍຸຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ປຏິຊານາຕິ.

໒໑໖. ອຕ຺ຖຕ຺ຖມ຺ຫີຕິ ອຕ຺ຖໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ນິພ຺ພານໍ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຖີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕາຍ ສສ຺ສຕໍ, ນຕ຺ຖິຕາຍ. ອຸຈ຺ເຉໂທ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຕທຸຠຍມ຺ປິ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຈ຺ຉາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ຎາຕການຸໂຍຄາທິວຓ຺ຓນາ.

໑໙. ປຏິເວຘານຸໂຍຄາທິວຓ຺ຓນາ

໒໑໗. ຠວໍ ນິສ຺ສາຍ ປຎ຺ເຫ ຠວນ຺ຕິ ອຸປປຕ຺ຕິຠວໍ.

໒໑໘. ເວທນໍ ເວທິຍມານປຎ຺ເຫ ເວທນໍ ເວທິຍມາໂນ ປຣິຄ຺ຄຫິຕເວທໂນ ໂຍຄາວຈໂຣວ ປຊານາຕິ, ພາລປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ນປ຺ປຊານາຕິ.

໒໒໔. ກາຍານຸປສ຺ສນາທິປຎ຺ຫາ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເຍວ.

໒໒໖. ປາຣາຍນຄາຖາຍ ສຸຎ຺ຎໂຕ ໂລກໍ ອເວກ຺ຂສ຺ສູຕິ ສຕ຺ຕສຸຎ຺ຎຕວເສນ ຂນ຺ຘໂລກໍ ໂອໂລເກຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໒໘. ປຸຄ຺ຄໂລ ອເວກ຺ຂຕີຕິ ສກວາທິປຸຈ຺ຉາ. ປຣວາທິສ຺ສ ຫິ ‘‘ສຸຎ຺ຎໂຕ ໂລກໍ ອເວກ຺ຂສ຺ສູ’’ຕິ ຄາຖາຍ ໂຍ ອເວກ຺ຂຕິ, ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ລທ຺ຘິ, ຕສ຺ມາ ນໍ ເອວໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ສຫ ຣູເປນາຕິ ຣູປກາເຍນ ສທ຺ຘິໍ. ຕໂຕ ອນິສ຺ສໂຏ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທໍ ປຎ຺ຈໂວກາຣວເສນ ອນຸຊານິຕ຺ວາ ປຸນ ຕໍ ຊີວນ຺ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສຸຕ຺ຕວິໂຣຘຠເຍນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ວິນາ ຣູເປນາຕິ ອິທໍ ຈຕຸໂວກາຣວເສນ ອນຸຊານິຕ຺ວາ ປຸນ ອຎ຺ຎໍ ຊີວນ຺ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສຸຕ຺ຕວິໂຣຘຠເຍເນວ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ‘‘ອພ຺ຠນ຺ຕຣຄໂຕ’’ຕິ ຈ ‘‘ພຫິທ຺ຘາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ’’ຕິ ຈ ອິທໍ ‘‘ສຫ ຣູເປນ ວິນາ ຣູເປນາ’’ຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ລກ຺ຂຓວຈນໍ. ຕຕ຺ຖ ອພ຺ຠນ຺ຕຣຄໂຕຕິ ຣູປສ຺ສ ອນ຺ໂຕຄໂຕ, ອິໂຕ ວາ ເອຕ຺ໂຕ ວາ ອນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຣູປປຣິຈ຺ເຉທວເສເນວ ຐິໂຕ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາຕິ ຣູປປຣິຈ຺ເຉທໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ. ຣູປໍ ອນິສ຺ສິໂຕ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໓໑. ອນຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ຕນາ ຊີເວນ ປຸຄ຺ຄເລນ ຣຫິໂຕ. ເອກຘມ຺ເມປິ ປຸຄ຺ຄໂລ ນຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ສພ຺ພສຸຕ຺ຕານໍ ອາຄມຏ຺ຐກຖາສຸ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິຘ ປນ ສນ຺ຘາຍຠາສິຕມຕ຺ຕເມວ ວກ຺ຂາມ.

໒໓໗. ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ສປ຺ປິກຸມ຺ໂຠຕິອາທິ ‘‘ສພ຺ພາວ ເທສນາ ຍຖາຣຸຕວເສເນວ ອຕ຺ຖໂຕ ນ ຄເຫຕພ຺ພາ’’ຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອາຠຕໍ. ຍຖາ ຫິ ສຸວຓ຺ຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ກໂຕ ສຸວຓ຺ຓວິກາໂຣ ກຸມ຺ໂຠ ສຸວຓ຺ຓກຸມ຺ໂຠຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ນ ເອວໍ ສປ຺ປິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ກໂຕ ສປ຺ປິສ຺ສ ວິກາໂຣ ສປ຺ປິກຸມ຺ໂຠ ນາມ ອຕ຺ຖິ. ຍສ຺ມິໍ ປນ ກຸມ຺ເຠ ສປ຺ປິ ປກ຺ຂິຕ຺ຕໍ, ໂສ ສປ຺ປິກຸມ຺ໂຠ ນາມາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ເຕລກຸມ຺ຠາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຍຖາ ຈ ນິພ຺ພານໍ ນິຈ຺ຈໍ ຘຸວໍ, ນ ເອວໍ ຠຕ຺ຕໍ ວາ ຍາຄຸ ວາ ອຕ຺ຖິ. ກາລປຣິຈ຺ເຉທໍ ປນ ອກຕ຺ວາ ທິວເສ ທິວເສ ທສ຺ສາມາຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕວເສນ ‘‘ນິຈ຺ຈຠຕ຺ຕໍ ຘຸວຍາຄູ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ອຕ຺ຖິ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຕຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ’’ຕິອາທີສຸປິ ຍຖາ ຣູປາທໂຍ ຘມ຺ມາ ປຈ຺ຈຕ຺ຕລກ຺ຂຓສາມຎ຺ຎລກ຺ຂຓວເສນ ອຕ຺ຖິ, ນ ເອວໍ ປຸຄ຺ຄໂລ. ຣູປາທີສຸ ປນ ສຕິ ‘ເອວໍນາໂມ’‘ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ’ຕິ ໂວຫາໂຣ ໂຫຕິ. ອິຕິ ອິມິນາ ໂລກໂວຫາເຣນ ໂລກສມ຺ມຸຕິຍາ ໂລກນິຣຸຕ຺ຕິຍາ ອຕ຺ຖິ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ອິມາ ໂຂ ຈິຕ຺ຕ, ໂລກສມຎ຺ຎາ ໂລກນິຣຸຕ຺ຕິໂຍ ໂລກໂວຫາຣາ ໂລກປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໔໔໐). ຣູປາທິຘມ຺ມາ ປນ ວິນາປິ ໂລກສມ຺ມຸຕິໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕສາມຎ຺ຎລກ຺ຂຓວເສນ ປຎ຺ຎາປນໂຕ ອຕ຺ຖີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ.

ພຸທ຺ຘານໍ ປນ ທ຺ເວ ກຖາ ສມ຺ມຸຕິກຖາ ຈ ປຣມຕ຺ຖກຖາ ຈ. ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ໂຕ, ປຸຄ຺ຄໂລ, ເທໂວ, ພ຺ຣຫ຺ມາຕິອາທິກາ ສມ຺ມຸຕິກຖາ ນາມ. ອນິຈ຺ຈໍ, ທຸກ຺ຂໍ, ອນຕ຺ຕາ, ຂນ຺ຘາ, ຘາຕຸໂຍ, ອາຍຕນານິ, ສຕິປຏ຺ຐານາ, ສມ຺ມປ຺ປຘານາຕິອາທິກາ ປຣມຕ຺ຖກຖາ ນາມ.

ຕຕ຺ຖ ໂຍ ສມ຺ມຸຕິເທສນາຍ ສຕ຺ໂຕຕິ ວາ…ເປ… ພ຺ຣຫ຺ມາຕິ ວາຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຊານິຕຸໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸໍ ນິຍ຺ຍາຕຸໍ ອຣຫຕ຺ຕຊຍຄ຺ຄາຫໍ ຄເຫຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ຕສ຺ສ ຠຄວາ ອາທິໂຕວ ສຕ຺ໂຕຕິ ວາ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ວາ ໂປໂສຕິ ວາ ເທໂວຕິ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມາຕິ ວາ ກເຖຕິ. ໂຍ ປຣມຕ຺ຖເທສນາຍ ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ວາ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ວາຕິອາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ສຸຕ຺ວາວ ຊານິຕຸໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸໍ ນິຍ຺ຍາຕຸໍ ອຣຫຕ຺ຕຊຍຄ຺ຄາຫໍ ຄເຫຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ. ຕສ຺ສ ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິອາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ກເຖຕິ. ຕຖາ ສມ຺ມຸຕິກຖາຍ ພຸຊ຺ຌນກສຕ຺ຕສ຺ສ ນ ປຐມໍ ປຣມຕ຺ຖກຖໍ ກເຖຕິ. ສມ຺ມຸຕິກຖາຍ ປນ ໂພເຘຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ປຣມຕ຺ຖກຖໍ ກເຖຕິ. ປຣມຕ຺ຖກຖາຍ ພຸຊ຺ຌນກສຕ຺ຕສ຺ສາປິ ນ ປຐມໍ ສມ຺ມຸຕິກຖໍ ກເຖຕິ. ປຣມຕ຺ຖກຖາຍ ປນ ໂພເຘຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ສມ຺ມຸຕິກຖໍ ກເຖຕິ. ປກຕິຍາ ປນ ປຐມເມວ ປຣມຕ຺ຖກຖໍ ກເຖນ຺ຕສ຺ສ ເທສນາ ລູຂາກາຣາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ພຸທ຺ຘາ ປຐມໍ ສມ຺ມຸຕິກຖໍ ກເຖຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ປຣມຕ຺ຖກຖໍ ກເຖນ຺ຕິ. ເຕ ສມ຺ມຸຕິກຖໍ ກເຖນ຺ຕາປິ ສຈ຺ຈເມວ ສຠາວເມວ ອມຸສາວ ກເຖນ຺ຕິ. ປຣມຕ຺ຖກຖໍ ກເຖນ຺ຕາປິ ສຈ຺ຈເມວ ສຠາວເມວ ອມຸສາວ ກເຖນ຺ຕິ. ອຍຎ຺ຫິ –

‘‘ທຸເວ ສຈ຺ຈານິ ອກ຺ຂາສິ, ສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວທຕໍ ວໂຣ;

ສມ຺ມຸຕິໍ ປຣມຕ຺ຖຎ຺ຈ, ຕຕິຍໍ ນຸປລພ຺ຠຕິ’’.

ຕຕ຺ຖ –

‘‘ສງ຺ເກຕວຈນໍ ສຈ຺ຈໍ, ໂລກສມ຺ມຸຕິກາຣຓໍ;

ປຣມຕ຺ຖວຈນໍ ສຈ຺ຈໍ, ຘມ຺ມານໍ ຕຖລກ຺ຂຓ’’ນ຺ຕິ.

ອປໂຣ ນໂຍ – ທ຺ເວ ຠຄວໂຕ ເທສນາ ປຣມຕ຺ຖເທສນາ ຈ ຂນ຺ຘາທິວເສນ, ສມ຺ມຸຕິເທສນາ ຈ ສປ຺ປິກຸມ຺ຠາທິວເສນ. ນ ຫິ ຠຄວາ ສມຎ຺ຎໍ ອຕິຘາວຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ອຕ຺ຖິ ປຸຄ຺ຄໂລ’’ຕິ ວຈນມຕ຺ຕໂຕ ອຠິນິເວໂສ ນ ກາຕພ຺ໂພ. ສຕ຺ຖາຣາ ຫິ –

‘‘ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ອນຕິກ຺ກມ຺ມ, ປຣມຕ຺ໂຖ ປກາສິໂຕ;

ສມຎ຺ຎໍ ນາຕິຘາເວຍ຺ຍ, ຕສ຺ມາ ອຎ຺ໂຎປິ ປຓ຺ຑິໂຕ;

ປຣມຕ຺ຖໍ ປກາເສນ຺ໂຕ, ສມຎ຺ຎໍ ນາຕິຘາວເຍ’’.

ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ປຸຄ຺ຄລກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ປຣິຫານິກຖາ

໑. ວາທຍຸຕ຺ຕິປຣິຫານິວຓ຺ຓນາ

໒໓໙. ອິທານິ ປຣິຫານິກຖາ ໂຫຕິ. ປຣິຫານິຘມ຺ໂມ ອປຣິຫານິຘມ຺ໂມ, ‘‘ທ຺ເວເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ເສກ຺ຂສ຺ສ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ’’ (ອ. ນິ. ໒.໑໘໕), ‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ສມຍວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໕.໑໔໙) ເອວມາທີນິ ຫິ ສຸຕ຺ຕານິ ນິສ຺ສາຍ ສມ຺ມິຕິຍາ ວຊ຺ຊິປຸຕ຺ຕກາ ສພ຺ພຕ຺ຖິວາທິໂນ ເອກຈ຺ເຈ ຈ ມຫາສງ຺ຆິກາ ອຣຫໂຕປິ ປຣິຫານິໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕ ວາ ໂຫນ຺ຕຸ ອຎ຺ເຎເຍວ ວາ, ເຍສໍ ອຍໍ ລທ຺ຘິ, ເຕສໍ ລທ຺ຘິຠິນ຺ທນຕ຺ຖໍ ປຣິຫາຍຕິ ອຣຫາ ອຣຫຕ຺ຕາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ. ຕຕ຺ຣ ປຣິຫາຍຕີຕິ ທ຺ເວ ປຣິຫານິໂຍ ປຕ຺ຕປຣິຫານິ ຈ ອປ຺ປຕ຺ຕປຣິຫານິ ຈ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ໂຄຘິໂກ ຕມ຺ຫາ ສາມຍິກາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ປຣິຫາຍີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໑໕໙) ອຍໍ ປຕ຺ຕປຣິຫານິ ນາມ. ‘‘ມາ ໂວ ສາມຎ຺ຎຕ຺ຖິການໍ ສຕໍ ສາມຎ຺ຎຕ຺ໂຖ ປຣິຫາຍີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໑໖-໔໑໘) ອຍໍ ອປ຺ປຕ຺ຕປຣິຫານິ. ຕາສຸ ອິຘ ປຕ຺ຕປຣິຫານິ ອຘິປ຺ເປຕາ. ຕຎ຺ຫິ ສນ຺ຘາຍ ອາມນ຺ຕາຕິ ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ສກສມເຍ ປນ ອິມໍ ປຕ຺ຕປຣິຫານິໍ ນາມ ໂລກິຍສມາປຕ຺ຕິຍາວ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ນ ອຣຫຕ຺ຕາທີຫິ ສາມຎ຺ຎຜເລຫິ. ປຣສມເຍປິ ນໍ ສພ຺ພສາມຎ຺ຎຜເລສຸ ສພ຺ພຠເວສຸ ສພ຺ພກາເລສຸ ສພ຺ເພສຎ຺ຈ ປຸຄ຺ຄລານໍ ນ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຕໍ ປນ ເຕສໍ ລທ຺ຘິມຕ຺ຕເມວາຕິ ສພ຺ພໍ ລທ຺ຘິຊາລໍ ຠິນ຺ທິຕຸໍ ປຸນ ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິອາທິນາ ນເຍນ ເທສນາ ວຑ຺ຒິຕາ.

ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ປຣວາທີ ກເມນ ປຣິຫາຍິຕ຺ວາ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ຐິຕສ຺ສ ອຣຫໂຕ ປຣິຫານິໍ ນ ອິຈ຺ຉຕິ, ອຸປຣິຜເລສຸ ຐິຕສ຺ເສວ ອິຈ຺ຉຕິ. ຍສ຺ມາ ຈ ຣູປາຣູປຠເວສຸ ຐິຕສ຺ສ ນ ອິຈ຺ຉຕິ, ກມ຺ມາຣາມຕາທີນໍ ປນ ປຣິຫານິຍຘມ຺ມານໍ ຠາວໂຕ ກາມຠເວ ຐິຕສ຺ເສວ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ສພ຺ພຕ຺ຖາ’’ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຸນ ທຬ຺ຫໍ ກຕ຺ວາ ປຸຏ຺ໂຐ ກາມຠວໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ສພ຺ພສ຺ມິມ຺ປິ ຫິ ກາມຠເວ ປຣິຫານິກຣາ ກາມຄຸຓາ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ປຣິຫາຍຕີຕິ ຕສ຺ສ ລທ຺ຘິ.

ຕຕິຍປຸຈ຺ຉາຍ ປຣິຫານີຕິ ປຣິຫານິກເຣ ຘມ຺ເມ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ປຣິຫານິ ນາມ ກມ຺ມາຣາມຕາທິຘມ຺ມາ, ວິເສສໂຕ ວາ ກາມຣາຄພ຺ຍາປາທາ ເອວ, ເຕ ຈ ຣູປາຣູປຠເວ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ນ ເຫວ’’ນ຺ຕິ ປຏິກ຺ເຂໂປ ປຣວາທິສ຺ສ.

ສພ຺ພທາຕິ ກາລປຸຈ຺ຉາ. ຕຕ຺ຖ ປຐມປຎ຺ເຫ ໂຍນິໂສມນສິກາຣກາເລ ອປຣິຫາຍນໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິເຍ ອໂຍນິໂສມນສິກໂຣໂຕ ຣຕ຺ຕິຠາເຄ ວາ ທິວສຠາເຄ ວາ ສພ຺ພທາ ປຣິຫາຍນໂຕ ປຏິຊານາຕິ. ຕຕິເຍ ປຣິຫານິກຣຘມ຺ມສມາໂຍເຄ ສຕິ ມຸຫຸຕ຺ຕເມວ ປຣິຫານິ ນາມ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ປຸພ຺ເພ ອປຣິຫີນສ຺ສ ປຈ຺ຉາ ປຣິຫີນສ຺ສ ຈ ປຣິຫານິ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ສພ຺ເພວ ອຣຫນ຺ໂຕຕິ ປຎ຺ຫານໍ ປຐມສ຺ມິໍ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິເຍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍສ຺ມິໍ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິເຍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ຕຕິຍສ຺ມິມ຺ປິ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍາວ ອຘິປ຺ເປຕາ. ເຕສຎ຺ຫິ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ປຣິຫານິ ນ ໂຫຕີຕິ ຕສ຺ສ ລທ຺ຘິ.

ເສຏ຺ຐິອຸທາຫຣເຓ ປຐມປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ, ທຸຕິຍາ ສກວາທິສ຺ສ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ຍໍ ມໍ ຕຸມ຺ເຫ ປຸຈ຺ຉຖ – ‘‘ອຣຫາ ອຣຫຕ຺ຕາ ປຣິຫາຍນ຺ໂຕ ຈຕູຫິ ຜເລຫິ ປຣິຫາຍຕີ’’ຕິ, ຕຕ຺ຣ ໂວ ປຏິປຸຈ຺ຉາມິ – ‘‘ຈຕູຫິ ສຕສຫສ຺ເສຫິ ເສຏ຺ຐີ ເສຏ຺ຐິຕ຺ຕໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ສຕສຫສ຺ເສຫິ ປຣິຫີເນ ເສຏ຺ຐີ ເສຏ຺ຐິຕ຺ຕາ ປຣິຫີໂນ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຕໂຕ ສກວາທິນາ ເອກເທເສນ ປຣິຫານິໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ອາມນ຺ຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສພ຺ພສາປເຕຍ຺ຍາ ປຣິຫີໂນ ໂຫຕີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຕຖາ ອປຣິຫີນຕ຺ຕາ ສກວາທີ ນ ເຫວາຕິ ວຕ຺ວາ ອຖ ນໍ ‘‘ເອວເມວ ອຣຫາປິ ປຣິຫາຍຕິ ຈ. ນ ຈ ຈຕູຫິ ຜເລຫີ’’ຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນລທ຺ຘິກໍ ທຸຕິຍໍ ຠພ຺ພປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ປຣວາທີ ເສຏ຺ຐິໂນ ອຠພ຺ພຕາຍ ນິຍມໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິຊານິຕ຺ວາ ອຣຫໂຕ ຈຕູຫິ ຜເລຫິ ປຣິຫານິຠພ຺ພຕໍ ປຸຏ຺ໂຐ ‘‘ນິຍໂຕ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂຓ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໘໗) ວຈນສ຺ສ ອໂຍນິໂສ ອຕ຺ຖໍ ຄເຫຕ຺ວາ ລທ຺ຘິຍໍ ຐິໂຕ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໂຕ ປຣິຫາຍິຕຸໍ ອຠພ຺ພຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ຕໍ ປນສ຺ສ ລທ຺ຘິມຕ຺ຕເມວາຕິ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ ວາທຍຸຕ຺ຕິ ນາມ ນິຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ.

໒. ອຣິຍປຸຄ຺ຄລສໍສນ຺ທນປຣິຫານິວຓ຺ຓນາ

໒໔໐. ອິທານິ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລສໍສນ຺ທນາ ອາຣທ຺ຘາ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ເກຈິ ອຣຫໂຕວ ປຣິຫານິໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເກຈິ ອນາຄາມິໂນປິ, ເກຈິ ສກທາຄາມິສ຺ສປິ. ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ປນ ສພ຺ເພປິ ນ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິເຍວ. ເຍ ອຣຫຕ຺ຕາ ປຣິຫາຍິຕ຺ວາ ອນາຄາມິສກທາຄາມິຠາເວ ຐິຕາ, ເຕສໍ ປຣິຫານິໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ນ ອິຕເຣສໍ ອນາຄາມິສກທາຄາມີນໍ. ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ປນ ເຕປິ ສພ຺ພຖາປິ ນ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິເຍວ, ຕສ຺ມາ ເປຍ຺ຍາລມຸເຂນ ປຸຈ຺ຉາ ກຕາ. ຕຕ຺ຖ ເຕສໍ ລທ຺ຘິວເສນ ປຏິຎ຺ຎາ ຈ ປຏິກ຺ເຂໂປ ຈ ເວທິຕພ຺ພາ. ‘‘ປຣິຫາຍຕິ ອນາຄາມີ ອນາຄາມິຜລາ’’ຕິ ຫິ ປຎ຺ຫສ຺ມິໍ ເຍ ອນາຄາມິໂນ ປຣິຫານິໍ ນ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕສໍ ວເສນ ປຏິກ຺ເຂໂປ. ເຍ ປກຕິອນາຄາມິໂນ ວາ ອຣຫຕ຺ຕາ ປຣິຫາຍິຕ຺ວາ ຐິຕອນາຄາມິໂນ ວາ ປຣິຫານິໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕສໍ ວເສນ ປຏິຎ຺ຎາຕິ ອິທເມຕ຺ຖ ນຍມຸຂໍ. ຕສ຺ສານຸສາເຣນ ສພ຺ພເປຍ຺ຍາລາ ອຕ຺ຖໂຕ ເວທິຕພ຺ພາ.

໒໔໑. ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ‘‘ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສ຺ສ ອນນ຺ຕຣາ ອຣຫຕ຺ຕໍເຍວ ສຈ຺ຉິກໂຣຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ປຣິຫີນສ຺ສ ປຸນ ວາຍມໂຕ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຕໂຣ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລານນ຺ຕຣໍ ອຣຫຕ຺ຕສ຺ສ ອຠາວາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

໒໔໒. ຕໂຕ ປຣໍ ‘‘ປຣິຫານິ ນາເມສາ ກິເລສປ຺ປຫານສ຺ສ ວາ ມນ຺ທຕາຍ ຠເວຍ຺ຍ, ມຄ຺ຄຠາວນາທີນໍ ວາ ອນຘິມຕ຺ຕຕາຍ, ສຈ຺ຈານໍ ວາ ອທສ຺ສເນນາ’’ຕິ ເອວມາທີນໍ ວເສນ ອນຸຍຸຎ຺ຊິຕຸໍ ກສ຺ສ ພຫຸຕຣາ ກິເລສາ ປຫີນາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ອຸຕ຺ຕານາຘິປ຺ປາຍເມວ ສຸຕ຺ຕານໍ ປນຕ຺ໂຖ ອາຄມຏ຺ຐກຖາສຸ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໒໖໒. ສມຍວິມຸຕ຺ໂຕ ອຣຫາ ອຣຫຕ຺ຕາ ປຣິຫາຍຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ສມຍວິມຸຕ຺ໂຕ, ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ອສມຍວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ເຕສໍ ລທ຺ຘິ. ສກສມເຍ ປນ ອວສິປ຺ປຕ຺ໂຕ ຌານລາຠີ ສມຍວິມຸຕ຺ໂຕ, ວສິປ຺ປຕ຺ໂຕ ຌານລາຠີ ເຈວ ສພ຺ເພ ຈ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລາ ອຣິເຍ ວິໂມກ຺ເຂ ອສມຍວິມຸຕ຺ຕາຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ. ໂສ ປນ ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ລທ຺ຘິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສມຍວິມຸຕ຺ໂຕ ປຣິຫາຍຕິ, ອິຕໂຣ ນ ປຣິຫາຍຕີ’’ຕິ ອາຫ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

ອຣິຍປຸຄ຺ຄລສໍສນ຺ທນປຣິຫານິວຓ຺ຓນາ.

໓. ສຸຕ຺ຕສາຘນປຣິຫານິວຓ຺ຓນາ

໒໖໕. ອິທານິ ສຸຕ຺ຕສາຘນາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຸຈ຺ຈາວຈາຕິ ອຸຕ຺ຕມຫີນເຠທໂຕ ອຸຈ຺ຈາ ຈ ອວຈາ ຈ. ປຏິປາທາຕິ ປຏິປທາ. ສມເຓນ ປກາສິຕາຕິ ພຸທ຺ຘສມເຓນ ໂຊຕິຕາ. ສຸຂາປຏິປທາ ຫິ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ ອຸຈ຺ຈາ. ທຸກ຺ຂາປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ ອວຈາ. ອິຕຣາ ທ຺ເວ ເອເກນງ຺ເຄນ ອຸຈ຺ຈາ, ເອເກນ ອວຈາ. ປຐມໍ ວຸຕ຺ຕາ ເອວ ວາ ອຸຈ຺ຈາ, ອິຕໂຣ ຕິສ຺ໂສປິ ອວຈາ. ຕາຍ ເຈຕາຍ ອຸຈ຺ຈາວຈາຍ ປຏິປທາຍ ນ ປາຣໍ ທິຄຸຓໍ ຍນ຺ຕິ, ເອກມຄ຺ເຄນ ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ນິພ຺ພານໍ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກສ຺ມາ? ເຍນ ມຄ຺ເຄນ ເຍ ກິເລສາ ປຫີນາ, ເຕນ ເຕສໍ ປຸນ ອປ຺ປຫາຕພ຺ພໂຕ. ເອເຕນ ປຣິຫານິຘມ຺ມາຠາວໍ ທີເປຕິ. ນຍິທໍ ເອກຄຸຓໍ ມຸຕນ຺ຕິ ຕຎ຺ຈ ອິທໍ ປາຣໍ ເອກວາຣໍເຍວ ຜຸສນາຣຫໍ ນ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ? ເອເກນ ມຄ຺ເຄນ ສພ຺ພກິເລສານໍ ອປ຺ປຫານໂຕ. ເອເຕນ ເອກມຄ຺ເຄເນວ ອຣຫຕ຺ຕາຠາວໍ ທີເປຕິ.

ອຕ຺ຖິ ຉິນ຺ນສ຺ສ ເຉທິຍນ຺ຕິ ຉິນ຺ນສ຺ສ ກິເລສວຏ຺ຏສ຺ສ ປຸນ ຉິນ຺ທິຕພ຺ພໍ ກິຎ຺ຈິ ອຕ຺ຖີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິຕໂຣ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ສກວາທີ ສຸຕ຺ຕໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ນຕ຺ຖິຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂອຆປາໂສຕິ ກິເລໂສໂຆ ເຈວ ກິເລສປາໂສ ຈ.

໒໖໖. ກຕສ຺ສ ປຏິຈໂຍຕິ ຠາວິຕສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ປຸນ ຠາວນາ. ອິຘາປິ ປຏິກ຺ເຂປປຏິຊານນານິ ປຸຣິມນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພານິ.

໒໖໗. ປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ປຣວາທິນາ ອາຠເຕ ສຸຕ຺ເຕ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາ ອປ຺ປຕ຺ຕປຣິຫານາຍ ເຈວ ໂລກິຍສມາປຕ຺ຕິປຣິຫານາຍ ຈ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ໂສ ປນ ປຕ຺ຕສ຺ສ ອຣຫຕ຺ຕຜລສ຺ສ ປຣິຫານາຍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕິ. ເຕເນວ ອຕ຺ຖິ ອຣຫໂຕ ກມ຺ມາຣາມຕາຕິ ອາຫ. ອິຕໂຣປິ ອສມຍວິມຸຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອິຕຣໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ກາມຣາຄວເສນ ວາ ປວຕ຺ຕມານໍ ຕໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອິຕຣຖາ ປວຕ຺ຕມານໍ ປຏິຊານາຕິ. ຣາຄາທີນໍ ປນ ອຕ຺ຖິຕໍ ປຸຏ຺ໂຐ ປຏິຊານິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ.

໒໖໘. ກິໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐິໂຕຕິ ເກນ ປຣິຍຸຏ຺ຐິໂຕ ອນຸພທ຺ໂຘ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖໂຕ ວາ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນຸສຍປຸຈ຺ຉາຍປິ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍມຸທິນ຺ທ຺ຣິຍວເສເນວ ປຏິກ຺ເຂປປຏິຊານນານິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ກລ຺ຍາຓານຸສໂຍຕິ ວຈນມຕ຺ຕສາມຎ຺ເຎນ ວາ ປຏິຊານາຕິ. ຣາໂຄ ອຸປຈຍໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ຠາວນາຍ ປຫີນໍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ປຣໂຕ ໂທສໂມເຫສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິອາທີນໍ ປນ ທສ຺ສເນນ ປຫີນຕ຺ຕາ ອຸປຈຍໍ ນ ອິຈ຺ຉຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ສຸຕ຺ຕສາຘນາ.

ປຣິຫານິກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍກຖາ

໑. ສຸທ຺ຘພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໖໙. ອິທານິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍກຖາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ເວ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາສາ, ມຄ຺ຄຠາວນາ ຈ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ຈ. ປພ຺ພຊ຺ຊາ ສພ຺ພເທເວສຸ ນຕ຺ຖິ. ມຄ຺ຄຠາວນາ ຐເປຕ຺ວາ ອສຎ຺ຎສຕ຺ເຕ ເສເສສຸ ອປ຺ປຏິສິທ຺ຘາ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕິເທເວ ອຸປາທາຍ ຕທຸປຣິເທເວສຸ ມຄ຺ຄຠາວນມ຺ປິ ນ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ ເສຍ຺ຍຖາປິ ສມ຺ມິຕິຍາ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ນຕ຺ຖິ ເທເວສູຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ. ‘‘ຕີຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຐາເນຫິ ຊມ຺ພຸທີປກາ ມນຸສ຺ສາ ອຸຕ຺ຕຣກຸຣຸເກ ຈ ມນຸສ຺ເສ ອຘິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ ເທເວ ຈ ຕາວຕິໍເສ. ກຕເມຫິ ຕີຫິ? ສູຣາ ສຕິມນ຺ໂຕ ອິຘ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໙.໒໑) ອິທໍ ສຸຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ທ຺ເວປິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາສາ ນຕ຺ຖິ ເທເວສູຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນລທ຺ຘິວເສນ ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ປຸນ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍານໍ ອນ຺ຕຣາຍິກຘມ຺ມວເສເນວ ສພ຺ເພ ເທວາ ຊຬາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ຫຕ຺ຖສໍວາຈິກາຕິ ມູຄາ ວິຍ ຫຕ຺ຖມຸທ຺ຘາຍ ວຕ຺ຕາໂຣ. ປຣໂຕ ອຕ຺ຖິ ເທເວສູຕິ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ, ມຄ຺ຄຠາວນໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ປຏິຎ຺ຎາຍ ອຘິປ຺ປາຍໍ ອສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ປພ຺ພຊ຺ຊາວເສນ ອນຸໂຍໂຄ ປຣວາທິສ຺ສ.

໒໗໐. ຍຕ຺ຖ ນຕ຺ຖິ ປພ຺ພຊ຺ຊາຕິ ປຎ຺ເຫ ຄິຫີນຎ຺ເຈວ ເອກຈ຺ຈານຎ຺ຈ ເທວານໍ ມຄ຺ຄປຏິລາຠໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ເຂໂປ ຕສ຺ເສວ. ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ປຈ຺ຈນ຺ຕວາສິໂນ ເຈວ ອສຎ຺ຎສຕ຺ເຕ ຈ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ຕສ຺ເສວ. ໂຍ ປພ຺ພຊຕີຕິອາທີສຸ ປຸຈ຺ຉາສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປຸນ ‘‘ອຕ຺ຖິ ເທເວສູ’’ຕິ ປຎ຺ເຫປິ ມຄ຺ຄຠາວນໍ ສນ຺ຘາເຍວ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ, ‘‘ສພ຺ພເທເວສູ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອສຎ຺ຎສຕ຺ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ເຂໂປ ຕສ຺ເສວ.

໒໗໑. ມນຸສ຺ເສສູຕິ ປຎ຺ຫທ຺ວເຍ ຊມ຺ພຸທີປເກ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ. ປຈ຺ຈນ຺ຕວາສິໂນ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ເຂໂປ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອຕ຺ຖິ ຍຕ຺ຖ ອຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ຖິ ເຕ ເທວາ, ອຕ຺ຖິ ວາ ໂສ ປເທໂສ, ຍຕ຺ຖ ອຕ຺ຖີຕິ ເອວໍ ສຕ຺ຕປເທສວິຠາຄມຸເຂນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ສກວາທິສ຺ສ. ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ເພ ເອກນ຺ຕຣິກປຎ຺ຫາ ເວທິຕພ຺ພາ.

໒໗໒. ສຸຕ຺ຕານຸໂຍເຄ ກຸຫິໍ ຜລຸປ຺ປຕ຺ຕີຕິ ຕສ຺ສ ອນາຄາມິໂນ ອຣຫຕ຺ຕຜລຸປ຺ປຕ຺ຕິ ກຸຫິນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ. ຕຕ຺ເຖວາຕິ ສຸທ຺ຘາວາເສສູຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຫນ຺ທ ຫີຕິ ກາຣຓຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຍສ຺ມາ ອນາຄາມິປຸຄ຺ຄໂລ ອິຘ ໂລເກ ຠາວິເຕນ ມຄ຺ເຄນ ຕຕ຺ຖ ສຸທ຺ຘາວາເສສຸ ຜລໍ ສຈ຺ຉິກໂຣຕິ, ນ ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ຎໍ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕິ, ຕສ຺ມາ ນຕ຺ຖິ ເທເວສຸ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສຕິ.

໒. ສໍສນ຺ທນພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວຓ຺ຓນາ

໒໗໓. ອິທານິ ຍທິ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຠາວິເຕນ ມຄ຺ເຄນ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາ ໂຫຕິ, ໂສຕາປນ຺ນາທີນມ຺ປິ ສິຍາຕິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຸນ ອນາຄາມີຕິອາທີນໍ ສໍສນ຺ທນປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ອນາຄາມິສ຺ສ ຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປຏິຎ຺ຎາ, ເສສານໍ ຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປຏິກ຺ເຂໂປ ປຣວາທິສ຺ສ. ອິຘ ຠາວິຕມຄ຺ໂຄ ຫິ ອນາຄາມີ ອິຘວິຫາຍນິຏ຺ໂຐ ນາມ ໂຫຕິ. ໂສ ອິຘ ອນາຄາມິມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕ຺ວາ ‘‘ໂອປປາຕິໂກ ຕຕ຺ຖປຣິນິພ຺ພາຍີ’’ຕິ ວຈນໂຕ ‘‘ປຸນ ມຄ຺ຄຠາວນໍ ວິນາ ອຸປປຕ຺ຕິວເສເນວ ອຣຫຕ຺ຕຜລໍ ສຈ຺ຉິກໂຣຕີ’’ຕິ ຕສ຺ສ ລທ຺ຘິ. ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິໂນ ປນ ຕຕ຺ຖ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕ຺ວາ ຕຕ຺ຣຸປປຕ຺ຕິກາ ນາມ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເຕສໍ ອິຘາຄມນຎ຺ເຎວ ນຕ຺ຖິ. ອິຕິ ໂສ ອນາຄາມິສ຺ສ ຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ປຏິຊານາຕິ. ອິຕເຣສໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ອນາຄາມີ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕຕ຺ຖ ຠາວິເຕນ ມຄ຺ເຄນາຕິ ປຎ຺ເຫ ‘‘ອນາຄາມິໂນ ຕຕ຺ຖ ມຄ຺ຄຠາວນາວ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ລທ຺ຘິຍາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ມຄ຺ໂຄ ຈ ຠາວີຍຕິ, ນ ຈ ກິເລສາ ປຫີຍນ຺ຕີຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ຣູປາວຈຣມຄ຺ຄໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ຣູປາວຈຣມຄ຺ເຄນ ຫິ ໂສ ອິຘວິຫາຍນິຏ຺ໂຐ ນາມ ຊາໂຕ.

ອນາຄາມີ ປຸຄ຺ຄໂລ ກຕກຣຓີໂຍຕິ ປຎ຺ເຫ ‘‘ໂອປປາຕິໂກ ຕຕ຺ຖປຣິນິພ຺ພາຍີ’’ຕິ ວຈນໂຕ ອຸປປຕ຺ຕິຍາວສ຺ສ ກຕກຣຓີຍາທິຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ອຣຫາຕິ ປຎ຺ເຫ ອິຘປຣິນິພ຺ພາຍິໂນ ອຣຫໂຕ ວເສເນວ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ຕຕ຺ຖປຣິນິພ຺ພາຍິໂນ ວເສນ ປຏິຊານາຕິ.

ອຕ຺ຖິ ອຣຫໂຕ ປຸນພ຺ຠໂວຕິອາທີສຸປິ ຕຕ຺ຖປຣິນິພ຺ພາຍີ ອິຘປຣິນິພ຺ພາຍີນໍ ວເສເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອປ຺ປຏິວິທ຺ຘາກຸປ຺ໂປວ ຕຕ຺ຖປຣິນິພ຺ພາຍຕີຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ອິເຘວ ຠາວິເຕນ ມຄ຺ເຄນ ຕສ຺ສ ອກຸປ຺ປປຏິເວຘໍ ອິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ຍຖາ ມິໂຄຕິ ປຐມໍ ອຸທາຫຣຓໍ ປຣວາທິສ຺ສ, ທຸຕິຍໍ ສກວາທິສ຺ສ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ໂອຘິໂສກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໗໔. ອິທານິ ໂອຘິໂສກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ໂສຕາປນ຺ນາທີນໍ ນານາຠິສມຍວເສນ ທຸກ຺ຂທສ຺ສນາທີຫິ ໂອຘິໂສ ໂອຘິໂສ ເອກເທເສນ ເອກເທເສນ ກິເລສປ຺ປຫານໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ສມ຺ມິຕິຍາທໂຍ, ເຕສໍ ຕໍ ລທ຺ຘິໍ ຠິນ຺ທິຕຸໍ ໂອຘິໂສຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ປຸນ ອນຸໂຍໂຄ ສກວາທິສ຺ສ, ເອກເທເສນ ໂສຕາປນ຺ນາທິຠາວສ຺ສ ອຠາວໂຕ ປຏິກ຺ເຂໂປ ປຣວາທິສ຺ສ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພວາເຣສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ໂອຘິໂສກຖາວຓ຺ຓນາ.

໔. ຊຫຕິກຖາ

໑. ນສຸຕ຺ຕາຫຣຓກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໗໙. ອິທານິ ຊຫຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ຌານລາຠີ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ສຫ ສຈ຺ຈາຠິສມຍາ ອນາຄາມີ ນາມ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ປຸຖຸຊ຺ຊນກາເລເຍວ ກາມຣາຄພ຺ຍາປາທາ ປຫີນາ’’ຕິ ລທ຺ຘິ ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ສມ຺ມິຕິຍານໍ, ເຕສໍ ຕໍ ລທ຺ຘິໍ ຠິນ຺ທິຕຸໍ ຊຫຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ຌານວິກ຺ຂມ຺ຠິຕານໍ ປນ ເຕສໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐານໍ ອປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ຍສ຺ມາ ປນ ເຕສໍ ຌານວິກ຺ຂມ຺ຠິຕານມ຺ປິ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄເນວ ອຈ຺ຈນ຺ຕໍ ປຫານໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ປຸນ ອຈ຺ຈນ຺ຕນ຺ຕິອາທິອນຸໂຍໂຄ ສກວາທິສ຺ສ, ຕຖາຣູປສ຺ສ ປຫານສ຺ສ ອຠາວໂຕ ປຏິກ຺ເຂໂປ ອິຕຣສ຺ສ. ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕີຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕວິກ຺ຂມ຺ຠນເມວ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ. ຕໂຕ ປຣໍ ອນາຄາມິມຄ຺ຄຏ຺ເຐນ ສທ຺ຘິໍ ປຸຖຸຊ຺ຊນສໍສນ຺ທນໍ ໂຫຕິ. ຕໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

໒໘໐. ຕໂຕ ປຣໍ ອນາຄາມິຜເລ ສຓ຺ຐາຕີຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ຌານານາຄາມິຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ອຣຫຕ຺ເຕ ສຓ຺ຐາຕີຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ທສ຺ສນມຄ຺ເຄນ ອຸທ຺ຘມ຺ຠາຄິຍານໍ ປຫານາຠາວໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ອປຸພ຺ພໍ ອຈຣິມໍ ຕໂຍ ມຄ຺ເຄຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ຕຖາຣູປາຍ ຠາວນາຍ ອຠາວາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ຕິຓ຺ຓໍ ມຄ຺ຄານໍ ກິຈ຺ຈສພ຺ຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ສາມຎ຺ຎຜລປຸຈ຺ຉາສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ກຕເມນ ມຄ຺ເຄນາຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄນາຕິ ຌານານາຄາມິຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ປຸນ ສໍໂຍຊນປ຺ປຫານໍ ປຸຏ຺ໂຐ ຕິຓ຺ຓໍ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄນ ເຕສໍ ກິເລສານໍ ອປ຺ປເຫຍ຺ຍຕ຺ຕາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ປຐມມຄ຺ຄສ຺ເສວ ຌານານາຄາມິມຄ຺ຄຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ຊຫຕິກຖາ.

໕. ສພ຺ພມຕ຺ຖີຕິກຖາ

໑. ວາທຍຸຕ຺ຕິວຓ຺ຓນາ

໒໘໒. ອິທານິ ສພ຺ພມຕ຺ຖີຕິວາທກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຣູປໍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ…ເປ… ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ (ວິຠ. ໒) ‘‘ສພ຺ເພປິ ອຕີຕາທິເຠທາ ຘມ຺ມາ ຂນ຺ຘສຠາວໍ ນ ວິຊຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ພໍ ອຕ຺ຖິເຍວ ນາມາ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ສພ຺ພມຕ຺ຖິວາທານໍ, ເຕສໍ ລທ຺ຘິວິໂສຘນຕ຺ຖໍ ສພ຺ພມຕ຺ຖີຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາຍ ລທ຺ຘິຍາ ຐຕ຺ວາ ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ສພ຺ພຖາຕິ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ສຣີເຣ ສພ຺ພມຕ຺ຖີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ສພ຺ພທາຕິ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ກາເລ ສພ຺ພມຕ຺ຖີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ສພ຺ເພນ ສພ຺ພນ຺ຕິ ສພ຺ເພນາກາເຣນ ສພ຺ພມຕ຺ຖີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ສພ຺ເພສູຕິ ສພ຺ເພສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສພ຺ພມຕ຺ຖີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອໂຍຄນ຺ຕິ ອຍຸຕ຺ຕໍ. ນານາສຠາວານຎ຺ຫິ ໂຍໂຄ ໂຫຕິ, ນ ເອກສຠາວສ຺ສ. ອິຕິ ອິມສ຺ມິໍ ປຎ຺ເຫ ຣູປໍ ເວທນາຍ, ເວທນໍ ວາ ຣູເປນ ອນານໍ ເອກລກ຺ຂຓເມວ ກຕ຺ວາ ສພ຺ພມຕ຺ຖີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຍມ຺ປິ ນຕ຺ຖິ ຕມ຺ປຕ຺ຖີຕິ ຍມ຺ປິ ຉຏ຺ຐຂນ຺ຘາທິກໍ ສສວິສາຓາທິກໍ ວາ ກິຎ຺ຈິ ນຕ຺ຖີຕິ ສິທ຺ຘໍ, ຕມ຺ປິ ເຕ ອຕ຺ຖີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ສພ຺ພມຕ຺ຖີຕິ ຍາ ທິຏ຺ຐິ ສາ ທິຏ຺ຐິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐີຕິ, ຍາ ທິຏ຺ຐິ ສາ ທິຏ຺ຐິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐີຕິ ເຫວມຕ຺ຖີຕິ ອິມິນາ ອິທໍ ປຸຈ຺ຉຕິ – ຍາ ເຕ ເອສາ ສພ຺ພມຕ຺ຖີຕິ ທິຏ຺ຐິ, ສາ ທິຏ຺ຐິ ອຍາຖາວກຕ຺ຕາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐີຕິ ເອວໍ ຍາ ອມ຺ຫາກໍ ທິຏ຺ຐິ, ສາ ທິຏ຺ຐິ ຍາຖາວກຕ຺ຕາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐີຕິ ເອວໍ ຕວ ສມເຍ ອຕ຺ຖີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິຕໂຣ ສພ຺ເພສຸປິ ເອເຕສຸ ນເຍສຸ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາຍ ອຕ຺ຖິຕາຍ ອຠາວໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອິເມສຸ ປນ ສພ຺ເພສຸປິ ນເຍສຸ ‘‘ອາຊານາຫິ ນິຄ຺ຄຫ’’ນ຺ຕິ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ສພ຺ໂພ ກຖາມຄ຺ຄເຠໂທ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ວາທຍຸຕ຺ຕິ.

໒. ກາລສໍສນ຺ທນວຓ຺ຓນາ

໒໘໓-໒໘໔. ອິທານິ ອຕີຕໍ ອຕ຺ຖີຕິ ກາລສໍສນ຺ທນໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຕີຕໍ ອຕ຺ຖີຕິອາທິກໍ ສຸທ຺ຘິກສໍສນ຺ທນໍ. ອຕີຕໍ ຣູປໍ ອຕ຺ຖີຕິອາທິກໍ ຂນ຺ຘວເສນ ກາລສໍສນ຺ທນໍ.

໒໘໕. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຣູປໍ ອປ຺ປິຍໍ ກຣິຕ຺ວາຕິ ອຕີຕານາຄຕໍ ປຫາຍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຣູປເມວ ອປ຺ປິຍໍ ອວິຠຊິຕພ຺ພໍ ກຣິຕ຺ວາ. ຣູປຠາວໍ ຊຫຕີຕິປຎ຺ເຫ ນິຣຸທ຺ຘສ຺ສາປິ ຣູປສ຺ສ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ຣູປຠາວໍ ນ ຊຫຕີຕິ ປຏິໂລມປຎ຺ເຫປິ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາວ ປຏິຊານາຕິ. ໂອທາຕໍ ວຕ຺ຖໍ ອປ຺ປິຍໍ ກຣິຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ນ ສພ຺ພໍ ວຕ຺ຖໍ ໂອທາຕໍ, ອິມິນາ ປນ ວຕ຺ຖນ຺ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ໂອທາຕໍ ວຕ຺ຖໍ ອປ຺ປິຍໍ ກຣິຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສກວາທິນາ ເອກຕ຺ຖຕາ ອນຸຎ຺ຎາຕາ. ໂອທາຕຠາວໍ ຊຫຕີຕິ ປຎ຺ເຫ ວຓ຺ຓວິຄມໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ວຕ຺ຖຠາວໍ ຊຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ອວິຄຕຕ຺ຕາ ປຏິກ຺ເຂໂປ ຕສ຺ເສວ. ປຏິໂລເມປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໒໘໖. ອຕີຕໍ ອຕີຕຠາວໍ ນ ຊຫຕີຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ‘‘ຍທິ ຊເຫຍ຺ຍ, ອນາຄຕໍ ວາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ວາ ສິຍາ’’ຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ປຏິຊານາຕິ. ອນາຄຕໍ ອນາຄຕຠາວໍ ນ ຊຫຕີຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ປນ ‘‘ຍທິ ນ ຊເຫຍ຺ຍ, ອນາຄຕເມວສ຺ສ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຠາວໍ ນ ປາປຸເຓຍ຺ຍາ’’ຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນປຎ຺ເຫປິ ອຕີຕຠາວໍ ອນາປຊ຺ຊນໂທໂສ ສິຍາຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອນຸໂລມປຎ຺ເຫສຸປິ ອິມິນາວ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໒໘໗. ເອວໍ ສຸທ຺ຘິກນຍໍ ວຕ຺ວາ ປຸນ ຂນ຺ຘວເສນ ທສ຺ເສຕຸໍ ອຕີຕໍ ຣູປນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ປາຬິອນຸສາເຣເນວ ສກ຺ກາ ຊານິຕຸໍ.

ວຈນໂສຘນວຓ຺ຓນາ

໒໘໘. ອິທານິ ‘‘ອຕີຕໍ ນ຺ວຕ຺ຖີ’’ຕິອາທິ ວຈນໂສຘນາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຫຎ຺ຈິ ອຕີຕໍ ນ຺ວຕ຺ຖີຕິ ຍທິ ອຕີຕໍ ໂນ ອຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕີຕໍ ອຕ຺ຖີຕິ ມິຈ຺ຉາຕິ ອຕີຕຎ຺ຈ ຕໍ ອຕ຺ຖິ ຈາຕິ ມິຈ຺ຉາ ເອວ. ຕຎ຺ເຎວ ອນາຄຕໍ ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ອນາຄຕກ຺ຂເຓເຍວສ຺ສ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຕາຍ ອຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ກາລນານຕ຺ເຕນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ຍໍ ອຸປ຺ປາທໂຕ ປຸພ຺ເພ ອນາຄຕໍ ອໂຫສິ, ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນກາເລ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ປຏິຊານາຕິ. ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕິ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີຕິ ຍເທຕໍ ຕຍາ ‘‘ອນາຄຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ວທຕາ ຕຎ຺ເຎວ ອນາຄຕໍ ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ລທ຺ຘິວເສນ ‘‘ອນາຄຕໍ ວາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ວາ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິໍ ເຕ ຕມ຺ປິ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີຕິ? ອິຕໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ຠູຕສ຺ສ ປຸນ ຫຸຕ຺ວາ ອຠາວໂຕ ນ ເຫວນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ຍສ຺ມາ ຕໍ ອນາຄຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫນ຺ຕໍ ‘‘ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີ’’ຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຕໍ, ຕສ຺ມາ ປຏິຊານາຕິ. ອຖ ນໍ ສກວາທີ ‘‘ຍທິ ເຕ ຕໍ ອນາຄຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫນ຺ຕໍ ‘ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີ’ຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຕໍ, ປຸນ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕິ, ຍໍ ອນາຄຕໍ ນ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ນ ໂຫນ຺ຕໍ ‘ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕີ’ຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຕໍ ສສວິສາຓໍ, ກິໍ ເຕ ຕມ຺ປິ ປຸນ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕີ’’ຕິອຘິປ຺ປາເຍນ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕິ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕີຕິ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິຕໂຣ ‘‘ຍໍ ນຕ຺ຖິ, ຕໍ ນຕ຺ຖິຕາຍ, ເອວ ອນາຄຕໍ ນ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ນ ໂຫຕີຕິ ນຫຸຕ຺ວານໂຫຕິ ນາມ ຕາວ ໂຫຕຸ, ປຸນ ນຫຸຕ຺ວານໂຫຕິຠາໂວ ປນສ຺ສ ກຸໂຕ’’ຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ຕຎ຺ເຎວ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຕໍ ອຕີຕນ຺ຕິ ປຎ຺ເຫປິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນກ຺ຂເຓເຍວສ຺ສ ອຕີຕຕາຍ ອຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ກາລນານຕ຺ຕາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ປຸຏ຺ໂຐ ຍໍ ອຕີຕຠາວໂຕ ປຸພ຺ເພ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ອໂຫສິ, ຕສ຺ເສວ ອຕີຕຕ຺ຕາ ປຏິຊານາຕິ. ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕິ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີຕິ ຍເທຕໍ ຕຍາ ‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຕີຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ວທຕາ ‘‘ຕຎ຺ເຎວ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຕໍ ອຕີຕ’’ນ຺ຕິ ລທ຺ຘິວເສນ ‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ວາ ອຕີຕໍ ວາ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ກິໍ ເຕ ຕມ຺ປິ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີຕິ? ອິຕໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ຠູຕສ຺ສ ປຸນ ຫຸຕ຺ວາ ອຠາວໂຕ ນ ເຫວນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ຍສ຺ມາ ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຕີຕໍ ໂຫນ຺ຕໍ ‘‘ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີ’’ຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຕໍ, ຕສ຺ມາ ປຏິຊານາຕິ. ອຖ ນໍ ສກວາທີ ‘‘ຍທິ ເຕ ຕຎ຺ເຎວ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຕີຕໍ ໂຫນ຺ຕໍ ‘ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີ’ຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຕໍ, ປຸນ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕິ, ຍໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ນ ຫຸຕ຺ວາ ອຕີຕໍ ນ ໂຫນ຺ຕໍ ‘ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕີ’ຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຕໍ ສສວິສາຓໍ, ກິໍ ເຕ ຕມ຺ປິ ປຸນ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕິ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕີຕິ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິຕໂຣ ‘‘ຍໍ ນຕ຺ຖິ, ຕໍ ນຕ຺ຖິຕາຍ ເອວ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ນ ຫຸຕ຺ວາ ອຕີຕໍ ນ ໂຫຕີຕິ ນຫຸຕ຺ວານໂຫຕິ ນາມ ຕາວ ໂຫຕຸ. ປຸນ ນຫຸຕ຺ວານໂຫຕິຠາໂວ ປນສ຺ສ ກຸໂຕ’’ຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອຸຠຍໍ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ອາຄເຕ ຕຕິຍປຎ຺ເຫປິ ອິມິນາວຸປາເຍນ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ.

ອປໂຣ ນໂຍ – ຍທິ ຕຎ຺ເຎວ ອນາຄຕໍ ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ, ອນາຄຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ວຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິຠາໂວ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຈ ອນາຄເຕ ວຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາຠາໂວ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ອນາຄຕມ຺ປິ ຫຸຕ຺ວາໂຫຕິ ນາມ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນມ຺ປິ ຫຸຕ຺ວາໂຫຕິເຍວ ນາມ. ເຕນ ຕໍ ປຸຈ຺ຉາມ – ‘‘ກິໍ ເຕ ເອເຕສຸ ເອເກກໍ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕິ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີ’’ຕິ? ອິຕໂຣ – ‘‘ຕຎ຺ເຎວ ອນາຄຕໍ ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ປຎ຺ເຫ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕນເຍເນວ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ທຸຕິເຍ ປຎ຺ເຫ ປຏິຎ຺ຎາຕນເຍເນວ ປຏິຊານາຕິ. ອຖ ນໍ ສກວາທີ ‘‘ຕຎ຺ເຎວ ອນາຄຕໍ ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ປຎ຺ຫາວເສນ ເຕສຸ ເອເກກໍ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕິ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີຕິ ປຏິຊານນ຺ຕໍ ປຸຣິມໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕປຎ຺ຫໍ ປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕິ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ນນຸ ‘‘ຕຍາ ຕຎ຺ເຎວ ອນາຄຕໍ ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປຐມປຎ຺ຫໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ເຕນ ອນາຄຕສ຺ສ ໂຫຕິຠາໂວ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຈ ຫຸຕ຺ວາຠາໂວ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕຕິ. ເຕນ ອນາຄຕໍ ນ ໂຫຕິ ນາມ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນາມ.

ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ຈ ຕຎ຺ເຎວ ອນາຄຕໍ ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ປຏິຎ຺ຎາຕໍ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ອນາຄຕມ຺ປິ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕິ ນາມ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນມ຺ປິ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕິເຍວ ນາມ. ເຕນ ຕໍ ປຸຈ຺ຉາມ – ‘‘ກິໍ ເຕ ເອເຕສຸ ເອເກກໍ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕິ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ? ປຣວາທີ ສພ຺ພໂຕ ອນ຺ຘກາເຣນ ປຣິໂຍນທ຺ໂຘ ວິຍ ເຕສໍ ນຫຸຕ຺ວານໂຫຕິຠາວໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ນ ເຫວນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ທຸຕິຍວາເຣປິ ຍທິ ຕຎ຺ເຎວ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຕໍ ອຕີຕໍ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຕີເຕ ວຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິຠາໂວ, ອຕີຕສ຺ສ ຈ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ວຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາຠາໂວ ອາປຊ຺ຊຕິ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນມ຺ປິ ຫຸຕ຺ວາໂຫຕິ ນາມ, ອຕີຕມ຺ປິ ຫຸຕ຺ວາໂຫຕິເຍວ ນາມ. ເຕນ ຕໍ ປຸຈ຺ຉາມ – ‘‘ກິໍ ເຕ ເອເຕສຸ ເອເກກໍ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕິ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີ’’ຕິ? ອິຕໂຣ ຕຎ຺ເຎວ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຕໍ ອຕີຕນ຺ຕິປຎ຺ເຫ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕນເຍເນວ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ປຏິຎ຺ຎາຕນເຍເນວ ປຏິຊານາຕິ. ອຖ ນໍ ສກວາທີ ‘‘ຕຎ຺ເຎວ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຕໍ ອຕີຕ’’ນ຺ຕິ ປຎ຺ຫາວເສນ ເຕສຸ ເອເກກໍ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕິ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີຕິ ປຏິຊານນ຺ຕໍ ປຸຣິມໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕປຎ຺ຫໍ ປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕິ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ນນຸ ຕຍາ ຕຎ຺ເຎວ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຕໍ ອຕີຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປຐມປຎ຺ຫໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ເຕນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ໂຫຕິຠາໂວ, ອຕີຕສ຺ສ ຈ ຫຸຕ຺ວາຠາໂວ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕຕິ. ເຕນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ນໂຫຕິ ນາມ. ອຕີຕໍ ນຫຸຕ຺ວາ ນາມ.

ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ຈ ເຕ ‘‘ຕຎ຺ເຎວ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຕໍ ອຕີຕ’’ນ຺ຕິ ປຏິຎ຺ຎາຕໍ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນມ຺ປິ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕິ ນາມ, ອຕີຕມ຺ປິ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕິເຍວ ນາມ. ເຕນ ຕໍ ປຸຈ຺ຉາມ – ‘‘ກິໍ ເຕ ເອເຕສຸ ເອເກກໍ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕິ, ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ. ປຣວາທີ ສພ຺ພໂຕ ອນ຺ຘກາເຣນ ປຣິໂຍນທ຺ໂຘ ວິຍ ເຕສໍ ນຫຸຕ຺ວານໂຫຕິຠາວໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ນ ເຫວນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ຕຕິຍວາເຣປິ ຍທິ ຕຎ຺ເຎວ ອນາຄຕໍ ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຕໍ ອຕີຕໍ; ອນາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຕີເຕສຸ ວຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິຠາໂວ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຕີຕານຎ຺ຈ ອນາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ວຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາຠາໂວ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ອນາຄຕມ຺ປິ ຫຸຕ຺ວາໂຫຕິ ນາມ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນມ຺ປິ ອຕີຕມ຺ປິ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕິເຍວ ນາມ. ເຕນ ຕໍ ປຸຈ຺ຉາມ – ‘‘ກິໍ ເຕ ຕີສຸປິ ເອເຕສຸ ເອເກກໍ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕິ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີ’’ຕິ? ອິຕໂຣ ‘‘ຕຎ຺ເຎວ ອນາຄຕໍ, ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕໍ ອຕີຕ’’ນ຺ຕິປຎ຺ເຫ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕນເຍເນວ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ປຏິຎ຺ຎາຕນເຍເນວ ປຏິຊານາຕິ. ອຖ ນໍ ສກວາທີ ‘‘ຕຎ຺ເຎວ ອນາຄຕໍ, ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕໍ ອຕີຕ’’ນ຺ຕິ ປຎ຺ຫາວເສນ ເຕສຸ ເອເກກໍ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕິ, ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີຕິ ປຏິຊານນ຺ຕໍ ປຸຣິມໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕປຎ຺ຫໍ ປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕິ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ນນຸ ຕຍາ ຕຎ຺ເຎວ ອນາຄຕໍ, ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕໍ ອຕີຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປຐມປຎ຺ຫໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ເຕນ ອນາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ ໂຫຕິຠາໂວ; ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຕີຕານຎ຺ຈ ຫຸຕ຺ວາຠາໂວ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕຕິ? ເຕນ ອນາຄຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ນ ໂຫຕິ ນາມ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ອຕີຕຎ຺ຈ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນາມ.

ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ຈ ເຕ ‘‘ຕຎ຺ເຎວ ອນາຄຕໍ, ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕໍ ອຕີຕ’’ນ຺ຕິ ປຏິຎ຺ຎາຕໍ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ອນາຄຕມ຺ປິ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕິ ນາມ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນມ຺ປິ ອຕີຕມ຺ປິ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕິເຍວ ນາມ. ເຕນ ຕໍ ປຸຈ຺ຉາມ – ‘‘ກິໍ ເຕ ເອເຕສຸ ເອເກກໍ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕິ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ? ປຣວາທີ ສພ຺ພໂຕ ອນ຺ຘກາເຣນ ປຣິໂຍນທ຺ໂຘ ວິຍ ເຕສໍ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕິຠາວໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ນ ເຫວນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕີຕິ. ນິຄ຺ຄຫາທີນິ ປເນຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ໂຍເຊຕພ຺ພານິ.

ວຈນໂສຘນວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອຕີຕຈກ຺ຂຸຣູປາທິກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໘໙. ອຕີຕໍ ຈກ຺ຂຸ ອຕ຺ຖີຕິອາທີສຸປິ ຈກ຺ຂາທິຠາວາວິຊຫເນເນວ ອຕ຺ຖິຕໍ ປຏິຊານາຕິ. ປສ຺ສຕີຕິອາທີນິ ປຸຏ຺ໂຐ ປນ ເຕສໍ ວິຎ຺ຎາຓານໍ ກິຈ຺ຈາຠາວວເສນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ອຕີຕຎາຓາທິກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໙໐. ເຕນ ຎາເຓນ ຎາຓກຣຓີຍໍ ກໂຣຕີຕິ ປຎ຺ເຫ ຕສ຺ສ ຎາຓສ຺ສ ນິຣຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ກິຈ຺ຈຠາວມສ຺ສ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ອຕີຕາຣມ຺ມຓໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຎາຓໍ ອຕີຕານໍ ຘມ຺ມານໍ ຊານນໂຕ ອຕີຕໍ ຎາຓນ຺ຕິ ເລເສນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນເມວ ‘‘ອຕີຕໍ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ເຕນ ຎາເຓນ ຎາຓກຣຓີຍສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕາຍ ປຏິຊານາຕິ. ອຖສ຺ສ ສກວາທີ ເລໂສກາສໍ ອທຕ຺ວາ ເຕນ ຎາເຓນ ທຸກ຺ຂໍ ປຣິຊານາຕີຕິອາທິມາຫ. ອິຕໂຣ ອຕີຕາຣມ຺ມເຓເນວ ຎາເຓນ ອິເມສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ກິຈ຺ຈານໍ ອຠາວາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອນາຄຕປຎ຺ເຫປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນປຎ຺ໂຫ ເຈວ ສໍສນ຺ທນປຎ຺ໂຫ ຈ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເຍວ.

ອຣຫນ຺ຕາທິກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໙໑. ອຣຫໂຕ ອຕີໂຕ ຣາໂຄ ອຕ຺ຖີຕິອາທີສຸປິ ຣາຄາທິຠາວາວິຊຫນ຺ໂຕ ເອວໍ ປຏິຊານາຕິ. ສຣາໂຄຕິອາທີສຸ ສຸຕ຺ຕວິໂຣຘຠເຍນ ເຈວ ຍຸຕ຺ຕິວິໂຣຘຠເຍນ ຈ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ປທໂສຘນກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໙໕. ເອວໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ປາຬິອນຸສາເຣເນວ ວິທິຕ຺ວາ ປຣໂຕ ອຕ຺ຖິ ສິຍາ ອຕີຕໍ, ສິຍາ ນ຺ວາຕີຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍໍ ອຕີຕເມວ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ອຕີຕໍ. ຍໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານາຄຕໍ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ໂນ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ໂນ ອຕີຕໍ. ເຕນາຕີຕໍ ນ຺ວາຕີຕໍ, ນ຺ວາຕີຕໍ ອຕີຕນ຺ຕິ ເຕນ ກາຣເຓນ ອຕີຕໍ ໂນ ອຕີຕໍ, ໂນ ອຕີຕໍ ອຕີຕນ຺ຕິ. ອນາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນປຸຈ຺ຉາສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ສຸຕ຺ຕສາຘນວຓ຺ຓນາ

໒໙໖. ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ‘‘ອຕີຕໍ ອຕ຺ຖິ ອນາຄຕໍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ສຸຕ຺ຕສາຘນາຍ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ປຸນ ອຕ຺ຕໂນ ລທ຺ຘິໍ ນິສ຺ສາຍ ຍໍກິຎ຺ຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣູປນ຺ຕິ ອນຸໂຍໂຄ ປຣວາທິສ຺ເສວ. ທຸຕິຍນເຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປຸຈ຺ຉາ ຈ ປຏິຎ຺ຎາ ຈ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍໍ ປເນຕໍ ປຣວາທິນາ ອນາຄຕສ຺ສ ອຕ຺ຖິຠາວສາຘນຕ຺ຖໍ ‘‘ນນຸ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ກພຬີກາເຣ, ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິໂຍສາເນ ອຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຖ ອາຍຕິໍ ປຸນພ຺ຠວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕີຕິອາທິ ທສ຺ສິຕໍ ນ ຕໍ ອນາຄຕສ຺ສ ອຕ຺ຖິຠາວສາຘກໍ. ຕຎ຺ຫິ ເຫຕູນໍ ປຣິນິຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາ ອວສ຺ສໍ ຠາວິຕໍ ສນ຺ຘາຍ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຍໍ ສຸຕ຺ຕາຘິປ຺ປາໂຍ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ສພ຺ພມຕ຺ຖີຕິກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ອຕີຕກ຺ຂນ຺ຘາທິກຖາ

໑. ນສຸຕ຺ຕສາຘນກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໙໗. ອິທານິ ‘‘ອຕີຕໍ ຂນ຺ຘາ’’ຕິອາທິກຖາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຂນ຺ຘາທິຠາວາວິຊຫນໂຕ ອຕີຕານາຄຕານໍ ອຕ຺ຖິຕໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ອຕີຕໍ ຂນ຺ຘາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ, ອຕີຕສ຺ສ ຂນ຺ຘສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ອາມນ຺ຕາຕິ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ປຸນ ອຕີຕໍ ນຕ຺ຖີຕິ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ, ຕສ຺ສ ນິຣຸຕ຺ຕິປຖສຸຕ຺ເຕນ ອຕ຺ຖິຕາຍ ວາຣິຕຕ຺ຕາ ປຏິກ຺ເຂໂປ ສກວາທິສ຺ສ. ອາຍຕນຘາຕຸປຸຈ຺ຉາສຸປິ ອນາຄຕປຎ຺ເຫສຸປິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນນ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂລມປຏິໂລມໂຕ ອາຄຕປຎ຺ເຫສຸປິ ‘‘ອຕີຕໍ ຣູປ’’ນ຺ຕິອາທິປຎ຺ເຫສຸປິ ອິມິນາວຸປາເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໒. ສຸຕ຺ຕສາຘນວຓ຺ຓນາ

໒໙໘. ສຸຕ຺ຕສາຘເນ ປນ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ນຕ຺ຖິ ເຈເຕຕິ ນຕ຺ຖິ ຈ ເອເຕ ຘມ຺ມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຂນ຺ຘາທິຠາເວ ສຕິ ນຕ຺ຖິຕໍ ອນິຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ອາມນ຺ຕາຕິ ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ, ອຖ ເນສໍ ນຕ຺ຖິຠາວສາຘນຕ຺ຖໍ ສຸຕ຺ຕາຫຣຓໍ ສກວາທິສ຺ສ. ທຸຕິຍປຸຈ຺ຉາປິ ປຣວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ, ສຸຕ຺ຕາຫຣຓໍ ປຣວາທິສ຺ສ. ຕໍ ປນ ເນສໍ ຂນ຺ຘາທິຠາວເມວ ສາເຘຕິ, ນ ອຕ຺ຖິຠາວນ຺ຕິ ອາຫຏມ຺ປິ ອນາຫຏສທິສເມວາຕິ.

ອຕີຕໍ ຂນ຺ຘາຕິອາທິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໗. ເອກຈ຺ຈໍອຕ຺ຖີຕິກຖາ

໑. ອຕີຕາທິເອກຈ຺ຈກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໙໙. ອິທານິ ເອກຈ຺ຈໍ ອຕ຺ຖີຕິ ກຖາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ‘‘ເອກຈ຺ຈໍ ອຕີຕໍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ກສ຺ສປິກາ; ເຕສໍ ລທ຺ຘິຠິນ຺ທນຕ຺ຖໍ ອຕີຕໍ ອຕ຺ຖີຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ເອກຈ຺ຈໍ ອຕ຺ຖີຕິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ປຣວາທິສ຺ສ. ອຍຎ຺ຫິ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ອວິປກ຺ກວິປາກໍ ອຕ຺ຖິ, ວິປກ຺ກວິປາກໍ ນຕ຺ຖີຕິ. ເອກຈ຺ຈໍ ນິຣຸທ຺ຘນ຺ຕິ ອນຸໂຍໂຄ ສກວາທິສ຺ສ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຍທິ ເຕ ອຕີຕໍ ເອກຈ຺ຈໍ ອຕ຺ຖິ ເອກຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ເອກຈ຺ຈໍ ອຕີຕໍ ນິຣຸທ຺ຘໍ, ເອກຈ຺ຈໍ ອຕີຕໍ ອນິຣຸທ຺ຘໍ, ຕເຖວ ຐິຕນ຺ຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ. ວິຄຕນ຺ຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອວິປກ຺ກວິປາກຘມ຺ມາ ເອກຈ຺ເຈຕິ ອິທໍ ຍສ຺ມາ ເຍສໍ ໂສ ອວິປກ຺ກວິປາການໍ ອຕ຺ຖິຕໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ເຕປິ ອຕີຕາເຍວ. ຕສ຺ມາ ຍຖາ ເຕ ອຕີຕໍ ເອກຈ຺ຈໍ ອຕ຺ຖິ, ກິໍ ຕຖາ ອວິປກ຺ກວິປາກາປິ ຘມ຺ມາ ເອກຈ຺ເຈ ອຕ຺ຖີ ເອກຈ຺ເຈ ນຕ຺ຖີຕິ ໂຈເທຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິປກ຺ກວິປາກາຕິ ອິທໍ ເຍສໍ ໂສ ນຕ຺ຖິຕໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ເຕສໍ ວເສນ ໂຈເທຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອວິປາກາຕິ ອິທໍ ອພ຺ຍາກຕານໍ ວເສນ ໂຈເທຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຕິ ອິເມສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ຣາສີນໍ ວເສນ ສພ຺ເພສຸ ອນຸໂລມປຏິໂລເມສຸ ປຏິຎ຺ຎາ ຈ ປຏິກ຺ເຂໂປ ຈ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຕີຕາ ເອກເທສໍ ວິປກ຺ກວິປາກາ, ເອກເທສໍ ອວິປກ຺ກວິປາກາຕິ ວິປ຺ປກຕວິປາກາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເຍນ ຫິ ກມ຺ເມນ ປຏິສນ຺ຘິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕາ, ຠວງ຺ຄມ຺ປິ ຈຸຕິປິ ຕສ຺ເສວ ວິປາໂກ. ຕສ຺ມາ ປຏິສນ຺ຘິໂຕ ຍາວ ຈຸຕິ, ຕາວ ຕໍ ວິປ຺ປກຕວິປາກໍ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຖາຣູເປ ຘມ຺ເມ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ວິປຈ຺ຈິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ກຕ຺ວາ ເຕ ອຕ຺ຖີຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ. ຍຖາ ຘມ຺ມຘຣສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ນິທ຺ທາຍນ຺ຕສ຺ສາປິ ພຫຸປວຕ຺ຕິໂນ ຘມ຺ມາ ອຕ຺ຖີຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເອວໍ ໂລກໂວຫາຣວເສນ ອຕ຺ຖິຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ວິປຈ຺ຈິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸປນ຺ນາຕິ ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ‘‘ກມ຺ມານໍ ອວິນາສສງ຺ຂາໂຕ ກມ຺ມູປຈໂຍ ນາເມໂກ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ລທ຺ຘິຍໍ ຐຕ຺ວາ ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ.

໒. ອນາຄຕາທິເອກຈ຺ຈກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໐໐. ອນາຄຕໍ ອຕ຺ຖີຕິອາທີສຸປິ ເອກຈ຺ຈໍ ອຕ຺ຖີຕິ ອຸປ຺ປາທິໂນ ຘມ຺ເມ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ເອກຈ຺ຈໍອຕ຺ຖີຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໘. ສຕິປຏ຺ຐານກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໐໑. ອິທານິ ສຕິປຏ຺ຐານກຖາ ໂຫຕິ. ‘‘ຕຕ຺ຖ – ຈຕຸນ຺ນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕິປຏ຺ຐານານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ເທເສສ຺ສາມີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໔໐໘) ສຕິປຏ຺ຐານສໍຍຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເຍສໍ ກາຍາທໂຍ ສຕິຍາ ອາຣມ຺ມຓຘມ຺ເມ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ ສຕິປຏ຺ຐານາ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ອນ຺ຘການໍ. ອນ຺ຘກາ ນາມ ປຸພ຺ພເສລິຍາ, ອປຣເສລິຍາ, ຣາຊຄິຣິຍາ, ສິທ຺ຘຕ຺ຖິກາຕິ ອິເມ ປຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປນ຺ນນິກາຍາ. ເຕສໍ ລທ຺ຘິວິເວຈນຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ‘‘ປຕິຏ຺ຐາຕິ ເອເຕສູຕິ ປຏ຺ຐານາ. ກາ ປຕິຏ຺ຐາຕິ? ສຕິ. ສຕິຍາ ປຏ຺ຐານາ ສຕິປຏ຺ຐານາ’’ຕິ ອິມິນາ ອຕ຺ເຖນ ສຕິໂຄຈຣາປິ ສຕິປຏ຺ຐານາ. ‘‘ປຕິຏ຺ຐຫນ຺ຕີຕິ ປຏ຺ຐານາ. ກາ ປຕິຏ຺ຐຫນ຺ຕິ? ສຕິໂຍ. ສຕິໂຍວ ປຏ຺ຐານາ ສຕິປຏ຺ຐານາ’’ຕິ ອິມິນາ ອຕ຺ເຖນ ສຕິໂຍວ ສຕິປຏ຺ຐານາ. ຕສ຺ມາ ທ຺ເວປິ ວາທາ ປຣິຍາເຍນ ຍຸຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເຍ ປນ ຕໍ ປຣິຍາຍໍ ປຫາຍ ເອກນ຺ເຕເນວ ‘‘ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ ສຕິປຏ຺ຐານາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ອາຣມ຺ມຓວເສນ ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ ສຕີຕິ ອນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ປນ ສພ຺ເພສໍ ສຕິສຠາວາຠາວໂຕ ປຏິກ຺ເຂໂປ ຕສ຺ເສວ. ຕຕ຺ຖ ຂຍຄາມີຕິອາທີນິ ມຄ຺ຄວິເສສນານິ. ເອກາຍນມຄ຺ໂຄ ຫິ ກິເລສານໍ ຂຍຠູຕໍ ນິພ຺ພານໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ຂຍຄາມີ. ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ພຸຊ຺ຌນ຺ໂຕ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ໂພຘຄາມີ. ວຏ຺ຏໍ ອປຈິນນ຺ໂຕ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອປຈຍຄາມີ. ເອວເມເຕຫິ ປເທຫິ ‘‘ກິໍ ເຕ ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ ເອວຣູໂປ ເຕ ເອກາຍໂນ ມຄ຺ໂຄ ໂຫຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອນາສວາ ອສໍໂຍຊນິຍາຕິອາທີນິປິ ໂລກຸຕ຺ຕຣຠາວໍ ປຸຈ຺ຉນຕ຺ຖາຍ ວຸຕ຺ຕານິ. ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕີຕິອາທີນິ ປເຠທປຸຈ຺ຉາວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ.

ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ສຕິປຏ຺ຐານນ຺ຕິອາທິ ສພ຺ພຘມ຺ມານໍ ປເຠທປຸຈ຺ຉາວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາປິ ສຕິວເສນ ປຏິກ຺ເຂໂປ, ອາຣມ຺ມຓວເສນ ປຏິຎ຺ຎາຕິ. ເອວໍ ສພ຺ພປຎ຺ເຫສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສຸຕ຺ຕສາຘນາ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເຍວາຕິ.

ສຕິປຏ຺ຐານກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ເຫວຕ຺ຖິກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໐໔. ອິທານິ ເຫວຕ຺ຖິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ສພ຺ເພປິ ອຕີຕາທິເຠທາ ຘມ຺ມາ ຣູປາທິວເສນ ອຕ຺ຖິ, ອຕີຕໍ ອນາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນວເສນ, ອນາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານິ ວາ ອຕີຕາທິວເສນ ນຕ຺ຖິ; ຕສ຺ມາ ສພ຺ພເມວິທໍ ເອວໍ ອຕ຺ຖິ ເອວໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປເຠທານໍ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອຕີຕໍ ອຕ຺ຖີຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ. ເຫວຕ຺ຖິ ເຫວ ນຕ຺ຖີຕິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ປຣວາທິສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ເຫວາຕິ ເອວໍ. ອຖ ນໍ ສກວາທີ ‘‘ຍທິ ອຕີໂຕວ ເອວໍ ອຕ຺ຖິ, ເອວໍ ນຕ຺ຖີຕິ ລທ຺ຘິ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ໂສເຍວ ອຕ຺ຖິ, ໂສເຍວ ນຕ຺ຖິ ນາມາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ເສວຕ຺ຖິ, ເສວ ນຕ຺ຖີຕິ ອາຫ. ອິຕໂຣ ເຕເນວ ສຠາເວນ ອຕ຺ຖິຕໍ, ເຕເນວ ນຕ຺ຖິຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ສກຠາເວເນວ ອຕ຺ຖິຕໍ, ປຣຠາເວເນວ ນຕ຺ຖິຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ຕໂຕ ປຣໍ ອຕ຺ຖຏ຺ໂຐ ນຕ຺ຖຏ຺ໂຐຕິ ອຕ຺ຖິສຠາໂວ ນຕ຺ຖິສຠາໂວ ນາມ ໂຫຕີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິມິນາວຸປາເຍນ ສພ຺ພວາເຣສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຣິໂຍສາເນ ປນ ‘‘ເຕນ ຫິ ອຕີຕໍ ເຫວຕ຺ຖິ, ເຫວ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ຈ ‘‘ເຕນ ຫິ ຣູປໍ ເຫວຕ຺ຖິ, ເຫວ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ຈາຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ກິຎ຺ຈາປິ ປຣວາທິນາ ລທ຺ຘິ ປຕິຏ຺ຐາປິຕາ, ອໂຍນິໂສ ປຕິຏ຺ຐາປິຕຕ຺ຕາ ປເນສາ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐາປິຕາເຍວາຕິ.

ເຫວຕ຺ຖິກຖາວຓ຺ຓນາ.

ມຫາວຄ຺ໂຄ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

໒. ທຸຕິຍວຄ຺ໂຄ

໑. ປຣູປຫາຣວຓ຺ຓນາ

໓໐໗. ອິທານິ ປຣູປຫາຣກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຏິຊານນ຺ຕານໍ ອປ຺ປຕ຺ເຕ ປຕ຺ຕສຎ຺ຎີນໍ ອຘິມານິການໍ ກຸຫການໍ ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຏິຊານນ຺ຕານໍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ມາຣກາຍິກາ ເທວຕາ ອຣຫໂຕ ອສຸຈິໍ ອຸປສໍຫຣນ຺ຕີ’’ຕິ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ; ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ປຸພ຺ພເສລິຍາ ຈ ອປຣເສລິຍາ ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອຕ຺ຖິ ອຣຫໂຕຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອິທານິ ຍສ຺ມາ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິ ນາມ ຣາຄສມຸຏ຺ຐານາ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອຕ຺ຖິ ອຣຫໂຕ ຣາໂຄຕິ ອນຸໂຍໂຄ ອາຣທ຺ໂຘ. ໂສ ສພ຺ໂພປິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ໂຖເຍວ.

ມາຣກາຍິກາ ເທວຕາ ອຕ຺ຕໂນຕິອາທິປຎ຺ເຫ ຍສ຺ມາ ຕາສໍ ເທວຕານໍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ສຸກ຺ກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນ ອຸປສໍຫຣນ຺ຕິ, ອຣຫໂຕ ປນ ສຸກ຺ກເມວ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ນ ເຫວນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ເນວ ອຕ຺ຕໂນຕິປຎ຺ເຫ ປນ ນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ ອຸປສໍຫຣນ຺ຕີຕິ ລທ຺ຘິຍາ ປຏິຊານາຕິ. ໂລມກູເປຫີຕິປຎ຺ເຫ ສປ຺ປິເຕລານໍ ວິຍ ໂລມກູເປຫິ ອຸປສໍຫຣຓາຠາວໍ ທິສ຺ວາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

໓໐໘. ຫນ຺ທ ຫີຕິ ວຈສາຍຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ‘‘ອຣຫາ ນຸ ໂຂ ອຫໍ, ໂນ’’ຕິ ເອວໍ ວິມຕິໍ ຄາຫຍິສ຺ສາມາຕິ ເອວໍ ວຈສາຍໍ ກຕ຺ວາ ອຸປສໍຫຣນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕ຺ຖິ ອຣຫໂຕ ວິມຕີຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ອຏ຺ຐວຕ຺ຖຸກໍ ວິຈິກິຈ຺ຉໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສານໍ ນາມໂຄຕ຺ຕາທີສຸ ສນ຺ນິຏ຺ຐານາຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ.

໓໐໙. ອຕ຺ຖິ ຕສ຺ສ ອາສໂຍຕິ ຕສ຺ສ ສຸກ຺ກສ຺ສ ອຸຈ຺ຈາຣປສ຺ສາວານໍ ວິຍ ປຕິຏ຺ຐາໂນກາໂສ ອຕ຺ຖີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ.

໓໑໒. ສຘມ຺ມກຸສລສ຺ສາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຣຫຕ຺ຕຘມ຺ມມຕ຺ເຕເຍວ ກຸສລສ຺ສ. ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາເຍວໍ ວທຕິ. ປຣຘມ຺ມກຸສລສ຺ສາຕິ ສຘມ຺ມໂຕ ປຣສ຺ມິໍ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິຘມ຺ເມປິ ກຸສລສ຺ສ. ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາເຍວໍ ວທຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ປາຬິອນຸສາເຣເນວ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ປຣູປຫາຣກຖາວຓ຺ຓນາ.

໒-໓-໔. ອຎ຺ຎາຓາທິກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໑໔. ອິທານິ ອຎ຺ຎາຓໍ, ກງ຺ຂາ, ປຣວິຕຣຓາຕິ ຕິສ຺ໂສ ກຖາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ອຣຫໂຕ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສາທີນໍ ນາມໂຄຕ຺ຕາທີສຸ ຎາຓປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ອຠາເວນ ອຕ຺ຖິ ອຎ຺ຎາຓໍ, ຕຕ຺ເຖວ ສນ຺ນິຏ຺ຐານາຠາເວນ ອຕ຺ຖິ ກງ຺ຂາ. ຍສ຺ມາ ຈ ເນສໍ ຕານິ ວຕ຺ຖູນິ ປເຣ ວິຕຣນ຺ຕິ ປກາເສນ຺ຕິ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເນສໍ ອຕ຺ຖິ ປຣວິຕຣຓາ’’ຕິ ອິມາ ລທ຺ຘິໂຍ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ປຸພ຺ພເສລິຍາທີນໍ; ເຕສໍ ຕາ ລທ຺ຘິໂຍ ຠິນ຺ທິຕຸໍ ຕີສຸປິ ກຖາສຸ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ຈ ປຏິກ຺ເຂໂປ ຈ ອິຕຣສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ເພສຸປິ ປຎ຺ເຫສຸ ເຈວ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸ ຈ ປາຬິໍ ອນຸຄນ຺ຕ຺ວາວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ອຎ຺ຎາຓາທິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໕. ວຈີເຠທກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໒໖. ອິທານິ ວຈີເຠທກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ວາຈາ ຠິຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ປຸພ຺ພເສລິຍາທີນໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ອຕ຺ຖິ ວຈີເຠໂທຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ລທ຺ຘິຍໍ ຐຕ຺ວາ ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ປຸນ ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ຕໂຍ ຠເວ ສນ຺ຘາຍ ປຸຏ຺ໂຐ ອຣູປໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ສພ຺ພທາຕິ ກາລວເສນ ປຸຏ຺ໂຐ ປຐມມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ປຐມຊ຺ຌານິກສມາປຕ຺ຕິໂຕ ອຎ຺ຎໍ ສພ຺ພໍ ສມາປຕ຺ຕິກາລໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ສພ຺ເພສໍ ສມາປນ຺ນານນ຺ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ໂລກິຍສມາປຕ຺ຕິໂຍ ສມາປນ຺ເນ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ສພ຺ພສມາປຕ຺ຕີສູຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ທຸຕິຍຊ຺ຌານາທິກໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ສພ຺ພຎ຺ຈ ໂລກິຍສມາປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ກາຍເຠໂທຕິ ອຠິກ຺ກມາທິວເສນ ປວຕ຺ຕກາຍວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ອິທໍ ‘‘ຍານິ ຈິຕ຺ຕານິ ວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ສມຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ, ຕາເນວ ກາຍວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ກສ຺ມາ ກາຍເຠໂທປິ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິຕໂຣ ລທ຺ຘິວເສນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ ເຈວ ປຏິຊານາຕິ ຈ. ອິທານິ ຍທິ ໂສ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ‘‘ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ວາຈໍ ຠາສຕິ, ‘‘ສມຸທໂຍ’’ຕິອາທິກມ຺ປິ ຠາເສຍ຺ຍ. ຍທິ ວາ ຕໍ ນ ຠາສຕິ, ອິຕຣມ຺ປິ ນ ຠາເສຍ຺ຍາຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ຊານນ຺ໂຕຕິອາທໂຍ ປຎ຺ຫາ ວຸຕ຺ຕາ. ອິຕໂຣ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ລທ຺ຘິວເສເນວ ປຏິຊານາຕິ ເຈວ ປຏິກ຺ຂິປຕິ ຈ. ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ປຐມຊ຺ຌານໍ ສມາປນ຺ໂນ ທຸກ຺ຂທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ວິປສ຺ສຕີຕິ ຫິສ຺ສ ລທ຺ຘິ.

໓໒໘. ຎາຓນ຺ຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ຈຕຸສຈ຺ຈຎາຓໍ. ໂສຕນ຺ຕິ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ, ເຍນ ຕໍ ສທ຺ທໍ ສຸຓາຕິ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ຜສ຺ສານນ຺ຕິ ໂສຕສມ຺ຜສ຺ສມໂນສມ຺ຜສ຺ສານໍ.

໓໒໙. ໂນ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພຕິ ຍທິ ອວິເສເສນ ຍໍກິຎ຺ຈິ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ວຈີເຠໂທ, ນ ອວິເສເສນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ‘‘ສມາປນ຺ນສ຺ສ ອຕ຺ຖິ ວຈີເຠໂທ’’ຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ ສທ຺ຘິໍ ສຸຕ຺ຕສາຘນາຍ. ຍໍ ປເນເຕນ ‘‘ສິຂິສ຺ສ ອານນ຺ທ, ຠຄວໂຕ’’ຕິ ປຣິໂຍສາເນ ສຸຕ຺ຕໍ ອາຠຕໍ, ຕຕ຺ຖ ເຍນ ສມາປຕ຺ຕິຈິຕ຺ເຕນ ໂສ ວຈີເຠໂທ ສມຸຏ຺ຐິໂຕ, ກາຍເຠໂທປິ ເຕນ ສມຸຏ຺ຐາຕິເຍວ, ນ ຈ ຕໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ປຐມຊ຺ຌານຈິຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກນ຺ຕິ.

ວຈີເຠທກຖາວຓ຺ຓນາ.

໖. ທຸກ຺ຂາຫາຣກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໓໔. ອິທານິ ທຸກ຺ຂາຫາຣກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ທຸກ຺ຂໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ວາຈໍ ຠາສນ຺ໂຕ ທຸກ຺ເຂ ຎາຓໍ ອາຫຣຕິ, ຕໍ ທຸກ຺ຂາຫາໂຣ ນາມ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຎ຺ຈ ປເນຕໍ ມຄ຺ຄງ຺ຄໍ ມຄ຺ຄປຣິຍາປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ປຸພ຺ພເສລິຍານໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ທຸກ຺ຂາຫາໂຣຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ເຍ ເກຈີຕິ ປຐມປຎ຺ເຫ ອວິປສ຺ສເກ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ວິປສ຺ສເກ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ, ຕໍ ປນສ຺ສ ລທ຺ຘິມຕ຺ຕເມວ. ຕສ຺ມາ ‘‘ສພ຺ເພ ເຕ’’ຕິ ວາທສ຺ສ ຠິນ຺ທນຕ຺ຖໍ ພາລປຸຖຸຊ຺ຊນາຕິອາທິມາຫ. ຕໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ທຸກ຺ຂາຫາຣກຖາວຓ຺ຓນາ.

໗. ຈິຕ຺ຕຏ຺ຐິຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໓໕. ອິທານິ ຈິຕ຺ຕຏ຺ຐິຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ສມາປຕ຺ຕິຈິຕ຺ຕຎ຺ເຈວ ຠວງ຺ຄຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ອນຸປ຺ປພນ຺ເຘນ ປວຕ຺ຕມານໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ເອກເມວ ຈິຕ຺ຕໍ ຈິຣໍ ຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ ລທ຺ຘິ ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕປ຺ປເຠທານໍ ອນ຺ຘການໍ, ຕໍລທ຺ຘິວິໂສຘນຕ຺ຖໍ ເອກໍ, ຈິຕ຺ຕໍ ທິວສໍ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ອຸປຑ຺ຒທິວໂສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂໂຓຕິ ເອຕ຺ຖ ຐິຕິກ຺ຂຓໍ ອນາມສິຕ຺ວາ ‘‘ອນິຈ຺ຈາ ວຕ ສງ຺ຂາຣາ, ອຸປ຺ປາທວຍຘມ຺ມິໂນ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໑໘໖; ໒.໑໔໓) ເທສນານເຍນ ອຸປ຺ປາທວຍວເສເນວ ປຸຈ຺ຉາ ກຕາ.

ເຕ ຘມ຺ມາ ຈິຕ຺ເຕນ ລຫຸປຣິວຕ຺ຕາຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ຈິຕ຺ຕໂຕ ລຫຸຕຣປຣິວຕ຺ຕິໂນ ຘມ຺ເມ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ຍສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ທີຆຏ຺ຐິຕິໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ຍາວຕາຍຸກໍ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ປຎ຺ເຫ ‘‘ຈຸລ຺ລາສີຕິສຫສ຺ສານິ, ກປ຺ປາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ເຍ ມຣູ’’ຕິອາທິວຈນວເສນ (ມຫານິ. ໑໐) ອາຣຸປ຺ປໂຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ອາຣຸປ຺ເປ ປຏິຊານາຕິ. ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ປຎ຺ເຫ ປຣວາທິສ຺ສ ‘‘ອຸປ຺ປາທວຍຘມ຺ມິໂນ’’ຕິອາທິສຸຕ຺ຕວິໂຣຘຠເຍນ ປຏິຊານາຕິ. ຐິຕິໍ ປນສ຺ສ ລທ຺ຘິວເສນ ອິຈ຺ຉຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ຈິຕ຺ຕຏ຺ຐິຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໘. ກຸກ຺ກຸຬກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໓໘. ອິທານິ ກຸກ຺ກຸຬກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ສພ຺ພໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາທິຕ຺ຕໍ (ສໍ. ນິ. ໔.໒໘; ມຫາວ. ໕໔) ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ທຸກ຺ຂາ’’ຕິອາທີນິ (ຘ. ປ. ໒໗໘) ສຸຕ຺ຕານິ ອໂຍນິໂສ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ນິປ຺ປຣິຍາເຍເນວ ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ກຸກ຺ກຸຬາ ວີຕຈ຺ຈິຕງ຺ຄາຣສມ຺ມິສ຺ສາ ຉາຣິກນິຣຍສທິສາ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ໂຄກຸລິການໍ; ເຕສໍ ນານປ຺ປກາຣສຸຂສນ຺ທສ຺ສເນນ ຕໍ ລທ຺ຘິໍ ວິເວເຈຕຸໍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ອໂນຘິໍ ກຕ຺ວາຕິ ໂອຘິໍ ມຣິຍາທໍ ໂກຏ຺ຐາສໍ ອກຣິຕ຺ວາ, ອວິເສເສນ ສພ຺ເພເຍວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສໍ ສພ຺ພໍ ປາຬິນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ ສທ຺ຘິໍ ສຸຕ຺ຕສາຘນາຍາຕິ.

ກຸກ຺ກຸຬກຖາວຓ຺ຓນາ.

໙. ອນຸປຸພ຺ພາຠິສມຍກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໓໙. ອິທານິ ອນຸປຸພ຺ພາຠິສມຍກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ –

‘‘ອນຸປຸພ຺ເພນ ເມຘາວີ, ໂຖກໍ ໂຖກໍ ຂເຓ ຂເຓ;

ກມ຺ມາໂຣ ຣຊຕສ຺ເສວ, ນິທ຺ຘເມ ມລມຕ຺ຕໂນ’’ຕິ. (ຘ. ປ. ໒໓໙) –

ອາທີນິ ສຸຕ຺ຕານິ ອໂຍນິໂສ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ເອກຈ຺ເຈ ກິເລເສ ທຸກ຺ຂທສ຺ສເນນ ປຊຫຕິ, ເອກຈ຺ເຈ ສມຸທຍນິໂຣຘມຄ຺ຄທສ຺ສເນນ, ຕຖາ ເສສາປີຕິ ເອວໍ ໂສຬສຫິ ໂກຏ຺ຐາເສຫິ ອນຸປຸພ຺ເພນ ກິເລສປ຺ປຫານໍ ກຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອວຣູປາ ນານາຠິສມຍລທ຺ຘິ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ອນ຺ຘກສພ຺ພຕ຺ຖິກສມ຺ມິຕິຍຠທ຺ຣຍານິການໍ; ເຕສໍ ລທ຺ຘິວິເວຈນຕ຺ຖໍ ອນຸປຸພ຺ພາຠິສມໂຍຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອນຸປຸພ຺ເພນ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄນ຺ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ປນ ເອກສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ພຫຸຠາວາປຕ຺ຕິຠເຍນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ທຸກ຺ຂທສ຺ສນາທິວເສນ ປຏິຊານາຕິ. ຕານິ ວາ ຈຕ຺ຕາຣິປິ ຎາຓານິ ເອໂກ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄເຍວາຕິ ປຏິຊານາຕິ, ຜລໍ ປນ ເອກເມວ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ສກທາຄາມິມຄ຺ຄາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໓໔໔. ມຄ຺ເຄ ທິຏ຺ເຐ ຜເລ ຐິໂຕຕິ ປຎ຺ເຫ ຍສ຺ມາ ທຸກ຺ຂທສ຺ສນາທີຫິ ທສ຺ສນໍ ອປຣິນິຏ຺ຐິຕໍ, ມຄ຺ຄທສ຺ສເນນ ປຣິນິຏ຺ຐິຕໍ ນາມ ໂຫຕິ, ຕທາ ໂສ ຜເລ ຐິໂຕຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິຊານາຕິ.

໓໔໕. ທຸກ຺ເຂ ທິຏ຺ເຐ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານີຕິ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ, ເອກາຠິສມຍວເສນ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ປຸນ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານີຕິ ອນຸໂຍເຄ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ນານາສຠາວຕ຺ຕາ ປຏິກ຺ເຂໂປ ຕສ຺ເສວ.

ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທິຏ຺ເຐຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ສມຸທ຺ທໂຕ ເອກພິນ຺ທຸສ຺ສ ຣເສ ປຏິວິທ຺ເຘ ເສສອຸທກສ຺ສ ປຏິເວໂຘ ວິຍ ເອກຘມ຺ເມ ອນິຈ຺ຈາທິໂຕ ປຏິວິທ຺ເຘ ສພ຺ເພປິ ປຏິວິທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ລທ຺ຘິຍາ ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ.

ຈຕູຫິ ຎາເຓຫີຕິ ທຸກ຺ເຂ ຎາຓາທີຫິ. ອຏ຺ຐຫິ ຎາເຓຫີຕິ ສາວການໍ ສາຘາຣເຓຫິ ສຈ຺ຈຎາເຓຫິ ເຈວ ປຏິສມ຺ຠິທາຎາເຓຫິ ຈ. ທ຺ວາທສຫິ ຎາເຓຫີຕິ ທ຺ວາທສງ຺ຄປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທຎາເຓຫິ. ຈຕຸຈຕ຺ຕາຣີສາຍ ຎາເຓຫີຕິ ‘‘ຊຣາມຣເຓ ຎາຓໍ, ຊຣາມຣຓສມຸທເຍ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ນິທານວຄ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕຎາເຓຫິ. ສຕ຺ຕສຕ຺ຕຕິຍາ ຎາເຓຫີຕິ ‘‘ຊຣາມຣຓໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນິຈ຺ຈໍ ສງ຺ຂຕໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ຂຍຘມ຺ມໍ ວຍຘມ຺ມໍ ວິຣາຄຘມ຺ມໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໒.໒໐) ເອວໍ ຕຕ຺ເຖວ ວຸຕ຺ຕຎາເຓຫິ. ເສສເມຕ຺ຖ ປາຬິນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ ສທ຺ຘິໍ ສຸຕ຺ຕສາຘເນນາຕິ.

ອນຸປຸພ຺ພາຠິສມຍກຖາວຓ຺ຓນາ.

໑໐. ໂວຫາຣກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໔໗. ອິທານິ ໂວຫາຣກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ໂລກຸຕ຺ຕເຣນ ໂວຫາເຣນ ໂວຫຣຕີຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ລທ຺ຘິວເສນ ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ໂລກຸຕ຺ຕເຣ ໂສເຕຕິອາທີນິ ຕສ຺ສ ອຍຸຕ຺ຕວາທີຠາວທີປນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕານິ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ‘‘ສທ຺ທາຍຕນເມວ ເຕ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ, ອຸທາຫຸ ໂສຕາທີນິປີ’’ຕິ.

ຫຎ຺ຈິ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ໂວຫາໂຣ ໂລກິເຍ ໂສເຕ ປຏິຫຎ຺ຎຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຍທິ ໂສ ໂລກຸຕ຺ຕເຣ ປຏິຫຎ຺ເຎຍ຺ຍ. ໂລກຸຕ຺ຕໂຣ ສິຍາຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ນ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ໂລກິເຍ ປຏິຫຎ຺ຎມານສ຺ສ ປນ ໂລກຸຕ຺ຕຣຕາ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ອຍເມຕ຺ຖາຘິປ຺ປາໂຍ. ໂລກິເຍນ ວິຎ຺ຎາເຓນາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ໂລກິເຍເນວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຕຣຖາ ອເນກນ຺ຕຕາ ສິຍາ. ໂລກຸຕ຺ຕຣຎ຺ຫິ ໂລກິເຍນປິ ຎາເຓນ ຎາຍຕີ. ເອວໍ ສພ຺ພໍ ຍຖານຸຣູປໂຕ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສພ຺ເພ ເຕ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວນ຺ຕີຕິ ປຎ຺ເຫສຸ ເຍ ມຄ຺ຄໍ ນປ຺ປຏິລຠນ຺ຕິ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເຍ ປຏິລຠນ຺ຕິ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ.

໓໕໑. ໂສວຓ຺ຓມຍາຍາຕິ ສຸວຓ຺ຓມຍາຍ. ອິທໍ ປຣວາທິສ຺ສ ອຸທາຫຣຓໍ.

ເອຬຓ຺ຑິຍາຍາຕິ ເອຬຓ຺ຑມຍາຍ. ອິທໍ ສກວາທິສ຺ສ ອຸທາຫຣຓໍ. ໂລກິຍໍ ໂວຫຣນ຺ຕສ຺ສ ໂລກິໂຍຕິ ອຍມ຺ປິ ເອກາ ລທ຺ຘິ. ສາ ເອຕຣຫິ ເອກຈ຺ຈານໍ ອນ຺ຘການໍ ລທ຺ຘິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ໂວຫາຣກຖາວຓ຺ຓນາ.

໑໑. ນິໂຣຘກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໕໓. ອິທານິ ນິໂຣຘກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ອປ຺ປຏິສງ຺ຂານິໂຣຘຎ຺ຈ ປຏິສງ຺ຂານິໂຣຘຎ຺ຈ ທ຺ເວປິ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ນິໂຣຘສຈ຺ຈນ຺ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ມຫິສາສການຎ຺ເຈວ ອນ຺ຘການຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ທ຺ເວ ນິໂຣຘາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ທ຺ເວ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘາຕິ ປຎ຺ເຫສຸ ຍສ຺ມາ ທ຺ເວ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈານິ ນ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ຍສ຺ມາ ທ຺ວີຫາກາເຣຫິ ທຸກ຺ຂໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິຊານາຕິ. ທ຺ເວ ນິໂຣຘສຈ຺ຈານີຕິປຎ຺ເຫສຸ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈານໍ ນິໂຣຘວເສນອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທ຺ວີຫາກາເຣຫິ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ນິຣຸຊ຺ຌນໂຕ ປຏິຊານາຕິ. ທ຺ເວ ຕາຓານີຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອຕ຺ຖິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ນິພ຺ພານານນ຺ຕິອາທີສຸ ປຸຈ຺ຉາສຸ ອຸຈ຺ຈນີຈຕາທີນິ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ອປ຺ປຏິສງ຺ຂານິຣຸທ຺ເຘຕິ ເຍ ປຏິສງ຺ຂາຍ ໂລກຸຕ຺ຕເຣນ ຎາເຓນ ອນິຣຸທ຺ຘາ ສຸທ຺ຘປກຕິກຕ຺ຕາ ວາ ອຸທ຺ເທສປຣິປຸຈ຺ຉາທີນໍ ວາ ວເສນ ນ ສມຸທາຈຣຓໂຕ ນິຣຸທ຺ຘາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເຕ ສງ຺ຂາເຣ. ປຏິສງ຺ຂາ ນິໂຣເຘນ຺ຕີຕິ. ໂລກຸຕ຺ຕຣຎາເຓນ ນິໂຣເຘນ຺ຕິ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຠາວໍ ຄເມນ຺ຕິ. ນນຸ ອປ຺ປຏິສງ຺ຂານິຣຸທ຺ຘາ ສງ຺ຂາຣາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ຠຄ຺ຄານໍ ປຸນ ອຠຎ຺ຊນໂຕ ອປ຺ປຏິສງ຺ຂານິຣຸທ຺ຘານໍ ວາ ອຣິຍມຄ຺ເຄ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ຕຖາ ນິຣຸຊ຺ຌນໂຕວ ສກວາທີ ອຈ຺ຈນ຺ຕຠຄ຺ຄຕໍ ປຏິຊານາຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ນິໂຣຘກຖາວຓ຺ຓນາ.

ທຸຕິໂຍ ວຄ຺ໂຄ.

໓. ຕຕິຍວຄ຺ໂຄ

໑. ພລກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໕໔. ອິທານິ ພລກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ອນຸຣຸທ຺ຘສໍຍຸຕ຺ເຕ ‘‘ອິເມສຎ຺ຈ ປນາຫໍ, ອາວຸໂສ, ຈຕຸນ຺ນໍ ສຕິປຏ຺ຐານານໍ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ພຫຸລີກຕຕ຺ຕາ ຐານຎ຺ຈ ຐານໂຕ ອຏ຺ຐານຎ຺ຈ ອຏ຺ຐານໂຕ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາມີ’’ຕິອາທີນິ (ສໍ. ນິ. ໕.໙໑໓) ທສສຸຕ຺ຕານິ ອໂຍນິໂສ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ຕຖາຄຕພລໍ ສາວກສາຘາຣຓ’’ນ຺ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ລທ຺ຘິຍໍ ຐຕ຺ວາ ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ຕຖາຄຕພລຎ຺ຈ ນາເມຕໍ ສາວເກຫິ ສາຘາຣຓມ຺ປິ ອຕ຺ຖິ ອສາຘາຣຓມ຺ປິ ສາຘາຣຓາສາຘາຣຓມ຺ປິ. ຕຕ຺ຖ ອາສວານໍ ຂເຍ ຎາຓໍ ສາຘາຣຓໍ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕິຎາຓໍ ອສາຘາຣຓໍ. ເສສໍ ສາຘາຣຓຎ຺ຈ ອສາຘາຣຓຎ຺ຈ. ຐານາຏ຺ຐານາທີນິ ຫິ ສາວກາ ປເທເສນ ຊານນ຺ຕິ, ຕຖາຄຕາ ນິປ຺ປເທເສນ. ອິຕິ ຕານິ ອຸທ຺ເທສໂຕ ສາຘາຣຓານິ, ນ ນິທ຺ເທສໂຕ. ອຍໍ ປນ ອວິເສເສນ ສພ຺ພມ຺ປິ ສາຘາຣຓນ຺ຕິ ອາຫ. ຕເມນໍ ຕໂຕ ວິເວເຈຕຸໍ ຕຖາຄຕພລໍ ສາວກພລນ຺ຕິ ປຸນ ອນຸໂຍໂຄ ອາຣທ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖ ປຐມປຎ຺ເຫ ນິທ຺ເທສໂຕ ສພ຺ພາກາຣວິສຍຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ອຸທ຺ເທສໂຕ ຐານາຏ຺ຐານມຕ຺ຕາທິຊານນວເສນ ປຏິຊານາຕິ. ຕຎ຺ເຎວາຕິອາທິປຎ຺ເຫສຸ ສພ຺ພາກາເຣນ ນິນ຺ນານາກຣຓຕາຍ ອຠາເວນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຸພ຺ພໂຍໂຄ ຈ ປຸພ຺ພຈຣິຍາ ຈ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກໍ, ຕຖາ ຘມ຺ມກ຺ຂານຎ຺ຈ ຘມ຺ມເທສນາ ຈ.

ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕິປຎ຺ເຫ ເອກເທເສນ ສາຘາຣຓຕໍ ສນ຺ຘາຍ ສາວກວິສເຍ ປຏິຊານາຕິ.

໓໕໕. ອິທານິ ຍສ຺ມາ ອຸທ຺ເທສໂຕ ຐານາຏ຺ຐານາທີນິ ສາວໂກ ຊານາຕິ, ຕສ຺ມາ ສາວກສ຺ສ ຕຖາ ຊານນໍ ປກາເສຕ຺ວາ ເຕນ ຊານນມຕ຺ຕສາມຎ຺ເຎນ ເຕສໍ ສາວກສາຘາຣຓຕ຺ຕໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕຸໍ ສາວໂກ ຐານາຏ຺ຐານໍ ຊານາຕີຕິອາທໂຍ ປຣວາທິປຎ຺ຫາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕິຎາຓໍ ຉນ຺ນໍ ອສາຘາຣຓຎາຓານໍ ອຎ຺ຎຕຣນ຺ຕິ ນ ຄຫິຕໍ. ອາສວກ຺ຂເຍນ ວາ ອາສວກ຺ຂຍນ຺ຕິ ຍໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ອາສວກ຺ຂເຍນ ສທ຺ຘິໍ ສາວກສ຺ສ ອາສວກ຺ຂຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ ນານາກຣຓໍ, ຕໍ ນຕ຺ຖິ. ວິມຸຕ຺ຕິຍາ ວາ ວິມຸຕ຺ຕິນ຺ຕິ ປເທປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

໓໕໖. ອິທານິ ຍໍ ສກວາທິນາ ‘‘ອາສວານໍ ຂເຍ ຎາຓໍ ສາຘາຣຓ’’ນ຺ຕິ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ, ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທິຕ຺ວາ ເສສານມ຺ປິ ສາຘາຣຓຠາວໍ ປຸຈ຺ຉິຕຸໍ ປຸນ ອາສວານໍ ຂເຍຕິອາທໂຍ ປຣວາທິປຎ຺ຫາວ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ສກວາທິນາ ອາສວກ຺ຂເຍ ວິເສສາຠາເວນ ຕໍ ຎາຓໍ ສາຘາຣຓນ຺ຕິ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ. ອິຕເຣສຸປິ ວິເສສາຠາເວນ ສາຘາຣຓຕາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ. ປຸນ ຐານາຏ຺ຐານາທີນໍ ອາສວກ຺ຂເຍເນວ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທິຕ຺ວາ ອສາຘາຣຓປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ເສວ. ຕຕ຺ຖ ອາສວກ຺ຂຍຎາເຓ ປຏິກ຺ເຂໂປ, ເສເສສຸ ຈ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ຕໂຕ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທິຕ຺ວາ ອສາຘາຣຓປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ. ສາ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕາ. ຕຖາປິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ເຕ ປຏິຎ຺ຎາ, ເສເສສຸ ຈ ປຏິກ຺ເຂໂປ ສກວາທິສ຺ສ. ຕໂຕ ຐານາຏ຺ຐານາທີຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທິຕ຺ວາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕສ຺ສ ສາຘາຣຓປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ. ສາປິ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາວ ທສ຺ສິຕາ. ຕຕ຺ຖ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ເຕ ປຏິກ຺ເຂໂປ. ເສເສສຸ ຈ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສາຕິ.

ພລກຖາວຓ຺ຓນາ.

໒. ອຣິຍນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໕໗. ອິທານິ ອຣິຍນ຺ຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ນ ເກວລໍ ອາສວກ຺ຂຍຎາຓເມວ ອຣິຍໍ, ອຖ ໂຂ ປຸຣິມານິປິ ນວ ພລານິ ອຣິຍານິ’’ຈ຺ເຈວ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອຣິຍນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ປຸນ ຍທິ ຕໍ ອຣິຍໍ, ມຄ຺ຄາທີສຸ ເຕນ ອຎ຺ຎຕເຣນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ມຄ຺ຄາທິວເສນ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິກ຺ເຂໂປ ອິຕຣສ຺ສ.

ປຸນ ສຸຎ຺ຎຕາຣມ຺ມຓາທິວເສນ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ເວ ສຸຎ຺ຎຕາ – ສຕ຺ຕສຸຎ຺ຎຕາ ຈ ສງ຺ຂາຣສຸຎ຺ຎຕາ ຈ. ສຕ຺ຕສຸຎ຺ຎຕາ ນາມ ທິຏ຺ຐິຍາ ປຣິກປ຺ປິເຕນ ສຕ຺ເຕນ ສຸຎ຺ຎາ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ. ສງ຺ຂາຣສຸຎ຺ຎຕາ ນາມ ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣຫິ ສຸຎ຺ຎໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສຏໍ ນິພ຺ພານໍ. ຕຕ຺ຖ ປຣວາທີ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ສງ຺ຂາຣາຣມ຺ມຓຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ມນສິ ກໂຣຕີຕິ ປຸຏ຺ໂຐປິ ນິພ຺ພານເມວ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ສງ຺ຂາເຣ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ຕໂຕ ສກວາທິນາ ‘‘ຐານາຏ຺ຐານາທິມນສິກາໂຣ ສງ຺ຂາຣາຣມ຺ມໂຓ, ສຸຎ຺ຎຕມນສິກາໂຣ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມໂຓ’’ຕິ ອິມໍ ນຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ທ຺ວິນ຺ນໍ ຜສ຺ສານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕານໍ ສໂມຘານໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ເລໂສກາສໍ ອລຠນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອນິມິຕ຺ຕາປຓິຫິເຕສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສຕ຺ຕນິມິຕ຺ຕາຠາວໂຕ ຫິ ຂນ຺ຘາ ອນິມິຕ຺ຕາ. ສງ຺ຂາຣນິມິຕ຺ຕາຠາວໂຕ ນິພ຺ພານໍ. ເອກຘມ຺ມສ຺ມິມ຺ປິ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ຐເປຕພ຺ພສງ຺ຂາເຕນ ຈ ປຓິທຫິຕພ຺ພຏ຺ເຐນ ປຓິຫິຕສງ຺ຂໍ ຄເຕນ ສຕ຺ຕປຓິຘິນາ ອປ຺ປຓິຫິຕາ ຂນ຺ຘາ. ຕຓ຺ຫາປຓິຘິນາ ຕຓ຺ຫາຍ ວາ ອາຣມ຺ມຓຠູເຕນ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣປຓິຘິນາ ອປ຺ປຓິຫິຕໍ ນິພ຺ພານໍ. ຕສ຺ມາ ອິຘາປິ ປຏິກ຺ເຂໂປ ຈ ປຏິຎ຺ຎາ ຈ ປຸຣິມນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາ.

໓໕໘. ຕໂຕ ‘‘ຍຖາ ສຕິປຏ຺ຐານາທໂຍ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມາ ອຣິຍາ ເຈວ ສຸຎ຺ຎຕາທິອາຣມ຺ມຓາ ຈ, ກິໍ ເຕ ເອວໍ ຐານາຏ຺ຐານຎາຓ’’ນ຺ຕິ ອນຸໂລມປຏິໂລມປຸຈ຺ຉາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ພາປິ ປຏິຎ຺ຎາ ສພ຺ເພ ຈ ປຏິກ຺ເຂປາ ປຣວາທິສ຺ເສວ. ອິມິນາວຸປາເຍນ ເສສຎາເຓສຸປິ ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ປາຬິຍໍ ປນ ເສສານິ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອວສາເນ ຈຸຕູປປາຕຎາຓເມວ ວິຠຕ຺ຕໍ. ຕໂຕ ປຣໍ ສກສມເຍປິ ‘‘ອຣິຍ’’ນ຺ຕິ ສິທ຺ເຘນ ອາສວານໍ ຂຍຎາເຓນ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທິຕ຺ວາ ເສສຎາຓານໍ ອນຸໂລມໂຕ ຈ ປຏິໂລມໂຕ ຈ ອຣິຍຠາວປຸຈ຺ຉາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕາ ສພ຺ພາ ປຣວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ປຏິກ຺ເຂໂປ ຈ ສກວາທິສ຺ສ. ເຕ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເຍວ. ປາຬິຍໍ ປເນຕ຺ຖ ປຐມນວມາເນວ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສຕ຺ຕ ຎາຓານິ ສງ຺ຂິຕ຺ຕານີຕິ.

ອຣິຍນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໓. ວິມຸຕ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໖໓. ອິທານິ ວິມຸຕ຺ຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ວີຕຣາຄຈິຕ຺ຕານໍ ວິມຸຕ຺ຕິປໂຍຊນໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຍຖາ ປນ ມລີນໍ ວຕ຺ຖໍ ໂຘວິຍມານໍ ມລາ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍ ສຣາຄໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຣາຄໂຕ ວິມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ສຣາຄນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ຕໂຕ ຣາຄສຫຄຕນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປຸຏ຺ໂຐ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ນາມ. ຕທາ ຈ ເອວຣູປໍ ຈິຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖີຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ສຜສ຺ສນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປຸຏ຺ໂຐປິ ຍຖາ ຜສ຺ໂສ ຈ ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ອຸໂຠ ຣາຄໂຕ ວິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເອວໍ ຣາຄສ຺ສ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ອປສ຺ສມາໂນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ສໂທສາທີສຸປິ ອິມິນາວຸປາເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ວິມຸຕ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໔. ວິມຸຈ຺ຈມານກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໖໖. ອິທານິ ວິມຸຈ຺ຈມານກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ຌາເນນ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວິມຸຕ຺ຕິຍາ ວິມຸຕ຺ຕໍ, ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ສມຸຈ຺ເຉທວິມຸຕ຺ຕິຍາ ວິມຸຈ຺ຈມານໍ ນາມ ໂຫຕີ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ວິມຸຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈມານນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ.

ປຸນ ເອກເທສນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ເອກເທສນ຺ຕິ ຠາວນປຸໍສກໍ. ຍຖາ ວິມຸຕ຺ຕໍ, ເອກເທເສນ ວາ ເອກເທເສ ວາ ອວິມຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ກິໍ ເອວໍ ເອກເທສໍ ວິມຸຕ຺ຕໍ, ເອກເທສໍ ອວິມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ກິໍ ກາຣຓາ ເອວໍ ປຸຈ຺ຉຕີຕິ? ‘‘ວິມຸຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈມານ’’ນ຺ຕິ ວິປ຺ປກຕຠາເວນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ຍຖາ ຫິ ກຣິຍມານາ ກຏາທໂຍ ວິປ຺ປກຕຕ຺ຕາ ເອກເທເສນ ກຕາ ເອກເທເສນ ອກຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາ ອິທມ຺ປິ ເອກເທສໍ ວິມຸຕ຺ຕໍ ເອກເທສໍ ອວິມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຕໂຕ ປຣວາທີ ກຏາທີນໍ ວິຍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ເອກເທສາຠາວາ ປຐມປຎ຺ເຫ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທຸຕິເຍ ວິມຸຈ຺ຈມານສ຺ສ ອປຣິນິຏ຺ຐິຕວິມຸຕ຺ຕິຕາຍ ປຏິຊານາຕິ. ໂລກິຍຊ຺ຌານກ຺ຂຓໍ ວາ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ນ ຫິ ຕໍ ຕທາ ສມຸຈ຺ເຉທວິມຸຕ຺ຕິຍາ ວິມຸຈ຺ຈມານໍ. ໂລກຸຕ຺ຕຣຊ຺ຌານກ຺ຂຓໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ຕຎ຺ຫິ ຕທາ ສມຸຈ຺ເຉທວິມຸຕ຺ຕິຍາ ວິມຸຕ຺ເຕກເທເສນ ວິມຸຈ຺ຈມານນ຺ຕິສ຺ສ ລທ຺ຘິ. ຕໂຕ ສກວາທີ ‘‘ຍທິ ເຕ ເອກເມວ ຈິຕ຺ຕໍ ເອກເທສໍ ວິມຸຕ຺ຕໍ ເອກເທສໍ ອວິມຸຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ໂຍ ເອເກເນວ ຈິຕ຺ເຕນ ໂສຕາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ໂສປິ ເຕ ເອກເທສໍ ໂສຕາປນ຺ໂນ, ເອກເທສໍ ນ ໂສຕາປນ຺ໂນ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ເອກເທສໍ ໂສຕາປນ຺ໂນຕິອາທິມາຫ. ອິຕໂຣ ຕໍ ວິຘານໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເສສວາເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອຸປ຺ປາທກ຺ຂຓປຎ຺ເຫ ຍທິ ເອກເມວ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ວິມຸຈ຺ຈມານຎ຺ຈ, ເອກສ຺ມິໍ ຂເຓ ວິມຸຕ຺ຕໍ ເອກສ຺ມິໍ ວິມຸຈ຺ຈມານໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ກິໍ ເຕ ເອວຣູປໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓໖໗. ສຸຕ຺ຕສາຘເນ ປຐມສຸຕ຺ຕໍ ປຣວາທິສ຺ສ. ຕຕ຺ຣາສ຺ສາຍມຘິປ຺ປາໂຍ – ວິມຸຈ຺ຈຕີຕິ ວິປ຺ປກຕນິທ຺ເທໂສ. ຕສ຺ມາ ຍໍ ຕສ຺ສ ໂຍຄິໂນ ເອວໍ ຊານໂຕ ເອວໍ ປສ຺ສໂຕ ເອເຕຫິ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈມານໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ. ທຸຕິຍສຸຕ຺ຕໍ ສກວາທິສ຺ສ. ຕຕ຺ຣາສ຺ສາຍມຘິປ຺ປາໂຍ – ຍທິ ເຕ ວິມຸຈ຺ຈຕີຕິ ວຈນໂຕ ວິມຸຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈມານໍ, ອິຘ ວິມຸຈ຺ຈຕີຕິ ວຈນາຠາວໂຕ ວິມຸຕ຺ຕເມວ ສິຍາ, ນ ວິມຸຈ຺ຈມານນ຺ຕິ.

ອິທານິ ‘‘ຍຖາ ເຕ ວິປ຺ປກຕວິມຸຕ຺ຕິຕາຍ ວິມຸຈ຺ຈມານໍ, ກິໍ ເອວໍ ວິປ຺ປກຕຣາຄາທິຕາຍ ຣຊ຺ຊມານາທີນິປິ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ປຸນ ອຕ຺ຖິ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ປຣວາທິນາປິ ຕຖາຣູປໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອປສ຺ສນ຺ເຕນ ສພ຺ພໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ອຖ ນໍ ສກວາທີ ‘‘ທ຺ເວເຍວ ໂກຏິໂຍ, ຕຕິຍາ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ອນຸໂພເຘນ຺ໂຕ ນນຸ ຣຕ຺ຕຎ຺ເຈວ ອຣຕ຺ຕຎ຺ຈາຕິອາທິມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ນນຸ ຠທ຺ຣມຸຂ, ຣາຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຣຕ຺ຕໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ອຣຕ຺ຕນ຺ຕິ ທ຺ເວວ ໂກຏິໂຍ, ຣຊ຺ຊມານໍ ນາມ ຕຕິຍາ ໂກຏິ ນຕ຺ຖີຕິ? ທຸຏ຺ຐາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຖ ນໍ ອາມນ຺ຕາຕິ ປຏິຊານິຕ຺ວາ ຐິຕໍ. ວິມຸຕ຺ຕິປກ຺ເຂປິ ທ຺ເວເຍວ ໂກຏິໂຍ ທສ຺ເສຕຸໍ ຫຎ຺ຈິ ຣຕ຺ຕຎ຺ເຈວາຕິອາທິມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຍທິ ເອຕາ ທ຺ເວ ໂກຏິໂຍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉສິ, ອວິມຸຕ຺ຕຎ຺ເຈວ ວິມຸຕ຺ຕຎ຺ຈາ ຕິ ອິມາປິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉ. ກິເລສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ອວິມຸຕ຺ຕໍ, ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕໍ. ວິມຸຈ຺ຈມານໍ ນາມາຕິ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ຕຕິຍາ ໂກຏິ ນຕ຺ຖີຕິ.

ວິມຸຈ຺ຈມານກຖາວຓ຺ຓນາ.

໕. ອຏ຺ຐມກກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໖໘. ອິທານິ ອຏ຺ຐມກກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ອນຸໂລມໂຄຕ຺ຣຠຸມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ກິເລສານໍ ສມຸທາຈາຣາຠາວໂຕ ອຏ຺ຐມກສ຺ສ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຏ຺ຐປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ທ຺ເວ ປຣິຍຸຏ຺ຐານາ ປຫີນາຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ອນ຺ຘການຎ຺ເຈວ ສມ຺ມິຕິຍານຎ຺ຈ; ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ມຄ຺ຄກ຺ຂຓໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ຕໂຕ ຍສ຺ມາ ທິຏ຺ຐິ ນາເມສາ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ເສວ ປຫີນາ, ນ ມຄ຺ຄຏ຺ຐສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ອຏ຺ຐມໂກ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂສຕາປນ຺ໂນຕິ ອນຸໂຍໂຄ ສກວາທິສ຺ສ. ວິຈິກິຈ຺ຉາປຎ຺ເຫປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອນຸສຍປຎ຺ເຫ ປຣິຍຸຏ຺ຐານໂຕ ອຎ຺ໂຎ ອນຸສໂຍຕິ ເຕສໍ ລທ຺ຘິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ນ ເຫວ’’ນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ.

ສີລພ຺ພຕປຣາມາສປຎ຺ເຫປິ ສີລພ຺ພຕປຣາມາສປຣິຍຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ໂວຫາຣໍ ນ ປສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຣິຍຸຏ຺ຐານເມວສ຺ສ ປຫີນນ຺ຕິ ລທ຺ຘິ.

໓໖໙. ມຄ຺ໂຄ ຠາວິໂຕຕິ ປຎ຺ເຫ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ຠາເວຕິ, ນ ຠາວິໂຕ. ຕສ຺ມາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອມຄ຺ເຄນາຕິອາທິອນຸໂຍເຄ ປຐມມຄ຺ເຄເນວ ປຫີນຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ຍທິ ຫິ ອມຄ຺ເຄນ ປຫີເຍຖ, ໂຄຕ຺ຣຠຸປຸຄ຺ຄລາທີນມ຺ປິ ປຫີເຍຖາຕິ ອາປຊ຺ຊນໂຕ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ, ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ສກວາທິສ຺ສ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ອຏ຺ຐມກກຖາວຓ຺ຓນາ.

໖. ອຏ຺ຐມກສ຺ສ ອິນ຺ທ຺ຣິຍກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໗໑. ອິທານິ ອຏ຺ຐມກສ຺ສ ອິນ຺ທ຺ຣິຍກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ອຏ຺ຐມໂກ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ປຏິລຠຕິ ນາມ, ໂນ ຈສ຺ສ ປຏິລທ຺ຘານິ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ນຕ຺ຖິ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ນຕ຺ຖິ ສທ຺ຘາຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ປນ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໂຕ ສທ຺ຘາຍ ນານຕ຺ຕໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຍຖາ ປນ ຍສ຺ສ ອຕ຺ຖິ ມໂນ, ຕສ຺ສ ມນິນ຺ທ຺ຣິຍມ຺ປິ ອຕ຺ຖິ; ເອວໍ ຍສ຺ສ ສທ຺ຘາທໂຍ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖິ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍາທີນິປີຕິ ທີປນຕ຺ຖໍ ອຕ຺ຖິ ມໂນ ອຕ຺ຖິ ມນິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ ສທ຺ຘິໍ ສຸຕ຺ຕສາຘເນນາຕິ.

ອຏ຺ຐມກສ຺ສ ອິນ຺ທ຺ຣິຍກຖາວຓ຺ຓນາ.

໗. ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໗໓. ອິທານິ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານຘມ຺ມູປຕ຺ຖທ຺ຘໍ ມໍສຈກ຺ຂຸເມວ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ ນາມ ໂຫຕີຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ອນ຺ຘການຎ຺ເຈວ ສມ຺ມິຕິຍານຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ມໍສຈກ຺ຂຸນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ.

ປຸນ ‘‘ມໍສຈກ຺ຂຸ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ, ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ ມໍສຈກ຺ຂູ’’ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ຕໍ ມຕ຺ຕເມວ ຕໍ ນ ໂຫຕີຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ຍາທິສນ຺ຕິອາທິປຸຈ຺ຉາສຸປິ ອຸຠິນ຺ນໍ ເອກສຠາວາຠາເວເນວ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ວິສໂຍຕິອາທີສຸ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ຣູປາຍຕນເມວ ວິສໂຍ. ມໍສຈກ຺ຂຸ ປນ ອາປາຖຄຕເມວ ປສ຺ສຕິ. ອິຕຣໍ ອນາປາຖຄຕໍ ຕິໂຣປພ຺ພຕາທິຄຕມ຺ປິ. ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸສ຺ສ ຈ ອຕິສຸຂຸມມ຺ປິ ຣູປໍ ໂຄຈໂຣ, ນ ຕາທິສໍ ອິຕຣສ຺ສາຕິ ເອວເມເຕສໍ ອານຸຠາວໂຄຈຣາ ອສທິສາ.

ອຸປາທິຓ຺ຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ອນຸປາທິຓ຺ຓໍ ໂຫຕີຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ຍສ຺ມາ ມໍສຈກ຺ຂຸ ອຸປາທິຓ຺ຓໍ, ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ ອນຸປາທິຓ຺ຓໍ, ນ ຈ ມໍສຈກ຺ຂຸເມວ ທິພ຺ພຈກ຺ຂູຕິ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ຍສ຺ມາ ‘‘ມໍສຈກ຺ຂຸສ຺ສ ອຸປ຺ປາໂທ, ມຄ຺ໂຄ ທິພ຺ພສ຺ສ ຈກ຺ຂຸໂນ’’ຕິ ວຈນໍ ນິສ຺ສາຍ ມໍສຈກ຺ຂຸປຈ຺ຈຍາ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕຎ຺ຈ ຣູປາວຈຣິການໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ມຫາຠູຕານໍ ປສາໂທຕິ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິຊານາຕິ. ກາມາວຈຣໍ ຫຸຕ຺ວາຕິ ປຸຏ຺ໂຐປິ ຍສ຺ມາ ນ ມໍສຈກ຺ຂຸເມວ ທິພ຺ພຈກ຺ຂູຕິ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ຣູປາວຈຣຊ຺ຌານປຈ຺ຈເຍນ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ຣູປາວຈຣໍ ນາມ ຊາຕນ຺ຕິ ປຏິຊານາຕິ.

ຣູປາວຈຣໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຣູປາວຈຣນ຺ຕິ ປຸຏ຺ໂຐປິ ຕໂຕ ປຣໍ ຠາວນາຍ ອຣູປາວຈຣກ຺ຂເຓ ຣູປາວຈຣຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຠາວາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ອຣູປາວຈຣິການໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ມຫາຠູຕານໍ ປສາໂທ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ລທ຺ຘິຍາ ປຏິຊານາຕິ. ອປຣິຍາປນ຺ນຠາວໍ ປນສ຺ສ ນ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິກ຺ຂິປຕິເຍວ.

໓໗໔. ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸໍ ຘມ຺ມຸປຕ຺ຖທ຺ຘນ຺ຕິ ກາມາວຈຣຘມ຺ເມນ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠິຕໍ ຫຸຕ຺ວາ. ປຸນ ຘມ຺ມຸປຕ຺ຖທ຺ຘນ຺ຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ເມນ ອຸປຕ຺ຖທ຺ຘໍ. ທ຺ເວວ ຈກ຺ຂູນີຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ກິຎ຺ຈາປິ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸໂນ ຘມ຺ມຸປຕ຺ຖທ຺ຘສ຺ສ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸຠາວໍ ນ ອິຈ຺ຉຕິ, ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸສ຺ສ ປນ ອຕ຺ຖິຕາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ມໍສຈກ຺ຂຸ ຘມ຺ມຸປຕ຺ຖທ຺ຘໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ ໂຫຕີຕິ ລທ຺ຘິວເສນ ປຏິຊານາຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸກຖາວຓ຺ຓນາ.

໘. ທິພ຺ພໂສຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໗໕. ອິທານິ ທິພ຺ພໂສຕກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເອກໍເຍວ ໂສຕນ຺ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອຕ຺ຖິຕາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ຍສ຺ມາ ຕເທວ ຘມ຺ມຸປຕ຺ຖທ຺ຘໍ ທິພ຺ພໂສຕໍ ນາມ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິຊານາຕິ. ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ.

ທິພ຺ພໂສຕກຖາວຓ຺ຓນາ.

໙. ຍຖາກມ຺ມູປຄຕຎາຓກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໗໗. ອິທານິ ຍຖາກມ຺ມູປຄຕຎາຓກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ອິຕິ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ…ເປ… ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໒໔໖; ປຏິ. ມ. ໑.໑໐໖) ສຸຕ຺ຕໍ ອໂຍນິໂສ ຄເຫຕ຺ວາ ຍຖາກມ຺ມູປຄຕຎາຓເມວ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸນ຺ຕິ ລທ຺ຘິ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ປຸນ ຍຖາກມ຺ມູປຄຕຎ຺ຈ ມນສິ ກໂຣຕີຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ເອກຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓທ຺ວຍາຠາວາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ນານາຈິຕ຺ຕວເສນ ປຏິຊານາຕິ. ປຸນ ເລໂສກາສໍ ອທຕ຺ວາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຜສ຺ສານນ຺ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອິຕິ ຍຖາ ອິມິນາ ຍຖາກມ຺ມູປຄຕປເທນ, ເອວເມວ ອິເມ ວຕ ໂຠນ຺ໂຕ, ສຕ຺ຕາຕິອາທິປເທຫິປິ ສທ຺ຘິໍ ໂຍຊນາສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໓໗໘. ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຍຖາກມ຺ມູປຄຕໍ ຎາຓໍ ຊານາຕີຕິ ອິທໍ ສກວາທີ ຍສ຺ມາ ເຖໂຣ ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາຍ ອຠິຎ຺ຎາຎາຓານິ ນ ວຬຎ຺ເຊຕີຕິ ເອກຈ຺ເຈ ນ ຊານນ຺ຕິ, ຕານິ ປນສ຺ສ ເນວ ອຕ຺ຖີຕິ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ‘‘ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸໂນ ອລາຠີ ເຖໂຣ’’ຕິ ມຎ຺ຎມານໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ເຕເນວ ກາຣເຓນ ‘‘ອຕ຺ຖາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ທິພ຺ພຈກ຺ຂູ’’ຕິ ປຣໂຕ ປຸຏ຺ໂຐ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ຍໍກິຎ຺ຈິ ສາວເກນ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ເຖເຣນ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຏິຊານາຕິ. ອິທານິສ຺ສ ວິກ຺ເຂປໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ສກວາທີ ນນຸ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕຕິອາທິມາຫ. ອິມຎ຺ຫິ ຄາຖໍ ເຖໂຣ ວຬຎ຺ຊນປຓິຘິຍາ ເອວ ອຠາເວນ ອາຫ, ນ ອຠິຎ຺ຎາຎາຓສ຺ສ ອຠາເວນ. ປຣວາທີ ປນ ອຠາເວເນວາຕິ ອຕ຺ຖໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕິ. ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ລທ຺ຘິຍາ ເຖຣສ຺ສ ຍຖາກມ຺ມູປຄຕຎາຓເມວ ອຕ຺ຖິ, ໂນ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຕນ ຫິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ຍຖາກມ຺ມູປຄຕຎາຓໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂູ’’ຕິ.

ຍຖາກມ຺ມູປຄຕຎາຓກຖາວຓ຺ຓນາ.

໑໐. ສໍວຣກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໗໙. ອິທານິ ສໍວຣກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ຕາວຕິໍເສ ເທເວ ອຸປາທາຍ ຕຕຸຕ຺ຕຣິ ເທເວສຸ ຍສ຺ມາ ເຕ ປຎ຺ຈ ເວຣານິ ນ ສມາຈຣນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ສໍວໂຣ ອຕ຺ຖີຕິ ລທ຺ຘິ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ເວຣສມຸທາຈາຣໍ ອປສ຺ສໂຕ ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ຕໂຕ ຍສ຺ມາ ສໍວໂຣ ນາມ ສໍວຣິຕພ຺ເພ ອສໍວເຣ ສຕິ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອສໍວຣປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ເທເວສຸ ປາຓາຕິປາຕາທີນໍ ອຠາເວນ ປຏິກ຺ເຂໂປ ອິຕຣສ຺ສ.

ອຕ຺ຖິ ມນຸສ຺ເສສູຕິອາທິ ສໍວເຣ ສຕິ ອສໍວຣສ຺ສ ອສໍວເຣ ຈ ສຕິ ສໍວຣສ຺ສ ປວຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໓໘໐. ປາຓາຕິປາຕາ ເວຣມຓີຕິ ອາທິປຎ຺ເຫສຸ ປາຓາຕິປາຕາທີນໍ ອສມາຈຣຓວເສນ ປຏິຎ຺ຎາ, ປາຓາຕິປາຕາທີນໍ ນຕ຺ຖິຕາຍ ປຏິກ຺ເຂໂປ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຏິໂລມປຎ຺ຫາ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເຍວ.

ອວສາເນ ນຕ຺ຖິ ເທເວສຸ ສໍວໂຣຕິປຎ຺ເຫ ປາຓາຕິປາຕາທີນິ ກຕ຺ວາ ປຸນ ຕໂຕ ສໍວຣາຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ຕໂຕ ຉລວເສນ ຍທິ ສໍວໂຣ ນຕ຺ຖິ, ສພ຺ເພ ເທວາ ປາຓາຕິປາຕິໂນຕິອາທິປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ. ເທວານໍ ເວຣສມຸທາຈາຣສ຺ສ ອຠາເວນ ປຏິກ຺ເຂໂປ ສກວາທິສ຺ສ. ນເຫວນ຺ຕິ ວຈນມຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ລທ຺ຘິປຕິຏ຺ຐາປນໍ ປຣວາທິສ຺ສ. ເອວໍ ປຕິຏ຺ຐິຕາ ປນ ລທ຺ຘິ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕາວ ໂຫຕີຕິ.

ສໍວຣກຖາວຓ຺ຓນາ.

໑໑. ອສຎ຺ຎກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໘໑. ອິທານິ ອສຎ຺ຎກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ວຈນໂຕ ວິນາ ວິຎ຺ຎາເຓນ ປຏິສນ຺ຘິ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ‘‘ສຎ຺ຎຸປ຺ປາທາ ຈ ປນ ເຕ ເທວາ ຕມ຺ຫາ ກາຍາ ຈວນ຺ຕີ’’ຕິ ວຈນໂຕ ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕານມ຺ປິ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ສຎ຺ຎາ ອຕ຺ຖີຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ຕໂຕ ນໍ ສກວາທີ ‘‘ກິໍ ເຕ ຕໍ ຐານໍ ສຎ຺ຎາຠໂວ’’ຕິອາທີຫິ ໂຈເທຕຸໍ ສຎ຺ຎາຠໂວ ສຎ຺ຎາຄຕີຕິອາທິມາຫ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ຕໂຕ ປຣຎ຺ຈ ປາຬິນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ອສຎ຺ຎກຖາວຓ຺ຓນາ.

໑໒. ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໘໔. ອິທານິ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນ’’ນ຺ຕິ ວຈນໂຕ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ‘‘ຕສ຺ມິໍ ຠເວ ສຎ຺ຎາ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ສພ຺ພໍ ປາຬິນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນກຖາວຓ຺ຓນາ.

ຕຕິໂຍ ວຄ຺ໂຄ.

໔. ຈຕຸຕ຺ຖວຄ຺ໂຄ

໑. ຄິຫິສ຺ສ ອຣຫາຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໘໗. ອິທານິ ຄິຫິສ຺ສ ອຣຫາຕິ ກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ຍສກຸລປຸຕ຺ຕາທີນໍ ຄິຫິພ຺ຍຎ຺ຊເນ ຐິຕານໍ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ຄິຫິ ອສ຺ສ ອຣຫາ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ຄິຫິສ຺ສາຕິ ໂຍ ຄິຫິສໍໂຍຊນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຕາຍ ຄິຫິ, ໂສ ອຣຫໍ ອສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣວາທີ ປນ ອຘິປ຺ປາຍໍ ອສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ຄິຫິພ຺ຍຎ຺ຊນມຕ຺ຕເມວ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິຊານາຕິ. ອິທານິສ຺ສ ‘‘ຄິຫິ ນາມ ຄິຫິສໍໂຍຊເນນ ໂຫຕິ, ນ ພ຺ຍຎ຺ຊນມຕ຺ເຕນ. ຍຖາຫ ຠຄວາ –

‘ອລງ຺ກໂຕ ເຈປິ ສມໍ ຈເຣຍ຺ຍ,

ສນ຺ໂຕ ທນ຺ໂຕ ນິຍໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ;

ສພ຺ເພສຸ ຠູເຕສຸ ນິຘາຍ ທຓ຺ຑໍ,

ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂສ ສມໂຓ ສ ຠິກ຺ຂູ’’’ຕິ. (ຘ. ປ. ໑໔໒);

ອິມໍ ນຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອຕ຺ຖິ ອຣຫໂຕຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ຄິຫິສ຺ສ ອຣຫາຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໒. ອຸປປຕ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໘໘. ອິທານິ ອຸປປຕ຺ຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ໂອປປາຕິໂກ ໂຫຕິ ຕຕ຺ຖປຣິນິພ຺ພາຍີ’’ຕິວຈນານິ (ປຸ. ປ. ໓໕-໔໐) ອໂຍນິໂສ ຄເຫຕ຺ວາ ສຸທ຺ຘາວາເສສຸ ອຸປປຕ຺ຕິຍາ ອຣຫາຕິ ລທ຺ຘິ, ‘‘ເຍສໍ ວາ ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີ’’ຕິ ປທໍ ປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ‘‘ອຸປປຊ຺ຊປຣິນິພ຺ພາຍີ’’ຕິ ປຣິຍາປຸຓນ຺ຕານໍ ສຫ ອຸປປຕ຺ຕິຍາ ອຣຫາ ໂຫຕີຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ອຸປປຕ຺ຕິຈິຕ຺ຕໍ ນາມ ໂລກິຍໍ, ເຕນ ໂສຕາປນ຺ນາທໂຍປິ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ປເຄວ ອຣຫາ. ຕສ຺ມາສ຺ສ ອິມໍ ນຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ສຫ ອຸປປຕ຺ຕິຍາ ໂສຕາປນ຺ໂນຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ.

໓໘໙. ສາຣິປຸຕ຺ໂຕຕິອາທິ ອິເມສຸ ມຫາເຖເຣສຸ ໂກ ເອໂກປິ ສຫ ອຸປປຕ຺ຕິຍາ ອຣຫາ ນາມາຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໓໙໐. ອຸປປຕ຺ເຕສິເຍນາຕິ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ເຕນ. ຕຎ຺ຫິ ອຸປປຕ຺ຕິໍ ເອສຕິ ຄເວສຕິ, ຕສ຺ມາ ອຸປປຕ຺ເຕສິຍນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ອຸປປຕ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໓. ອນາສວກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໙໑. ອິທານິ ອນາສວກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ຘມ຺ມາ ອນາສວສ຺ສ ອຣຫໂຕ, ສພ຺ເພ ເຕ ອນາສວາຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອຣຫໂຕຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ອນາສວາ ນາມ ມຄ຺ຄາທໂຍ, ກິໍ ຕສ຺ສ ເຕເຍວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ມຄ຺ໂຄ ຜລນ຺ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຈກ຺ຂຸ ອນາສວນ຺ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ຕສ຺ສ ສາສວຕ຺ຕາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ອນາສວສ຺ເສຕນ຺ຕິ ປຏິຊານາຕິ.

໓໙໒. ຈີວຣປຎ຺ເຫ ເອໂກວ ຘມ຺ໂມ ອນາສໂວ ສາສໂວ ຈ ໂຫຕີຕິ ລກ຺ຂຓວິໂຣຘຠຍາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ອນາສວສ຺ສ ຫຸຕ຺ວາ ສາສວສ຺ສ ໂຫຕີຕິ ປຏິຊານາຕິ. ຕຎ຺ເຎວ ອນາສວນ຺ຕິ ປຎ຺ຫາທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສກວາທີ ປນ ຕຎ຺ເຎວາຕິ ອນຸຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ ‘‘ມຄ຺ໂຄ ອນາສໂວ ຫຸຕ຺ວາ’’ຕິອາທີຫິ ໂຈເທຕິ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ອນາສວກຖາວຓ຺ຓນາ.

໔. ສມນ຺ນາຄຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໙໓. ອິທານິ ສມນ຺ນາຄຕກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ເວ ສມນ຺ນາຄມາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນກ຺ຂເຓ ສມງ຺ຄີຠາວສມນ຺ນາຄໂມ ຈ ຣູປາວຈຣາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣຠູມິປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ປຏິລາຠສມນ຺ນາຄໂມ ຈ. ໂສ ຍາວ ອຘິຄຕວິເສສາ ນ ປຣິຫາຍຕິ, ຕາວເທວ ລພ຺ຠຕິ. ເຍສໍ ປນ ຐເປຕ຺ວາ ອິເມ ທ຺ເວ ສມນ຺ນາຄເມ ອຎ຺ໂຎ ອຸປປຕ຺ຕິຘມ຺ມວເສນ ເອໂກ ສມນ຺ນາຄໂມ ນາມ ໂຫຕີຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ, ເຕສໍ ປຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ ນາມ ໂກຈິ ນຕ຺ຖີຕິ ອນຸໂພຘນຕ຺ຖໍ ອຣຫາ ຈຕູຫິ ຜເລຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖສ຺ສ ‘‘ຍທິ ເຕ ອຣຫາ ຈຕູຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ວິຍ ຈຕູຫິ ຜເລຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ເຍ ຈຕູສຸ ຜເລສຸ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຜສ຺ສາທໂຍ, ເຕຫິ ເຕ ອຣຫໂຕ ສມນ຺ນາຄຕຕາ ປາປຸຓາຕີ’’ຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ອຣຫາ ຈຕູຫິ ຜສ຺ເສຫີຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ປຣວາທິນາ ເອກກ຺ຂເຓ ຈຕຸນ຺ນໍ ຜສ຺ສາທີນໍ ອຠາວາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ອນາຄາມິປຎ຺ຫາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໓໙໕. ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ວີຕິວຕ຺ໂຕຕິ ນ ປຐມຊ຺ຌານໍ ວິຍ ທຸຕິຍຊ຺ຌານລາຠີ; ປຸນ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປນ ວີຕິວຕ຺ໂຕຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄນ຺ຕິອາທິ ຍໍ ວີຕິວຕ຺ໂຕ, ເຕນສ຺ສ ປຸນ ອສມນ຺ນາຄມໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອາຣທ຺ຘໍ.

໓໙໖. ເຕຫິ ຈ ອປຣິຫີໂນຕິ ປຎ຺ເຫ ຍສ຺ມາ ຍຖາ ປຈ຺ຈນີກສມຸທາຈາເຣນ ໂລກິຍຊ຺ຌານຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ນ ເອວໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣາ. ມຄ຺ເຄນ ຫິ ເຍ ກິເລສາ ປຫີຍນ຺ຕິ, ຜເລນ ຈ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນ຺ຕິ, ເຕ ຕຖາ ປຫີນາວ ຕຖາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາເຍວ ຈ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ສກວາທິນາ ອາມນ຺ຕາຕິ ປຏິຎ຺ຎາຕໍ. ສ຺ວາຍມຕ຺ໂຖ ປຣໂຕ ‘‘ອຣຫຕາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຄ຺ຄາ ປຏິລທ຺ຘາ’’ຕິອາທີສຸ ປກາສິໂຕເຍວ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ສມນ຺ນາຄຕກຖາວຓ຺ຓນາ.

໕. ອຸເປກ຺ຂາສມນ຺ນາຄຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໙໗. ອຣຫາ ຉຫິ ອຸເປກ຺ຂາຫີຕິ ກຖາຍປິ ອິມິນາວ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຣຫາ ຫິ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ອຸເປກ຺ຂານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຠພ຺ພຕາຍ ຕາຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ນ ເອກກ຺ຂເຓ ສພ຺ພາສໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຠາເວນາຕິ.

ອຸເປກ຺ຂາສມນ຺ນາຄຕກຖາວຓ຺ຓນາ.

໖. ໂພຘິຍາພຸທ຺ໂຘຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໙໘. ອິທານິ ໂພຘິຍາ ພຸທ຺ໂຘຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂພຘີຕິ ຈຕຸມຄ຺ຄຎາຓສ຺ສາປິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສ຺ສາປິ ອຘິວຈນໍ. ຕສ຺ມາ ເຍສໍ ຍຖາ ໂອທາເຕນ ວຓ຺ເຓນ ໂອທາໂຕ, ສາເມນ ວຓ຺ເຓນ ສາໂມ, ເອວໍ ໂພຘິຍາ ພຸທ຺ໂຘຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍເຍວ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ຈ ອນຸໂຍໂຄ ຈ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ຈ ປຏິກ຺ເຂໂປ ຈ ອິຕຣສ຺ສ.

ອຕີຕາຍາຕິ ປຎ຺ເຫ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ອຠາວໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ປຏິລາຠໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ປຸນ ກິຈ຺ຈວເສນ ປຸຏ຺ໂຐ ກິຈ຺ຈາຠາວໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ຍໍ ເຕນ ຕາຍ ກຣຓີຍໍ ກຕໍ, ຕຕ຺ຖ ສມ຺ໂມຫາຠາວໍ ປຏິຊານາຕິ. ເລໂສກາສໍ ປນ ອທຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂໍ ປຣິຊານາຕີຕິອາທິນາ ນເຍນ ປຸຏ຺ໂຐ ຕສ຺ສ ກິຈ຺ຈສ຺ສ ອຠາວາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ອນາຄຕປຎ຺ເຫ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ມຄ຺ຄຎາຓສ຺ສ ອຠາວາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ‘‘ອຄມາ ຣາຊຄຫໍ ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ (ສຸ. ນິ. ໔໑໐) ອນາຄຕາຍ ໂພຘິຍາ ພຸທ຺ຘຠາວໍ ມຎ຺ຎມາໂນ ປຏິຊານາຕິ. ໂພຘິກຣຓີຍໍ ກໂຣຕີຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ກິຈ຺ຈາຠາເວນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ຍທິ ນ ກເຣຍ຺ຍ, ພຸທ຺ໂຘຕິ ນ ວຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ອວສ຺ສໍ ກຣິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມາ ກໂຣຕິເຍວ ນາມາຕິ ປຏິຊານາຕິ. ປຸນ ເລໂສກາສໍ ອທຕ຺ວາ ປຸຏ຺ໂຐ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນປຎ຺ໂຫ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທນາຍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ໂຖວ.

໓໙໙. ຕິສ຺ໂສ ໂພຘິໂຍ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ປຸຏ຺ໂຐ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ສນ຺ຘາຍ ຕີຫິປິ ພຸທ຺ໂຘຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຠາວໂຕ ປຏິຊານາຕິ. ປຸນ ຕີຫິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສພ຺ພາສໍ ເອກກ຺ຂເຓ ອຠາວາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສ຺ສ ວເສນ ປຏິຊານາຕິ. ປຸນ ເລໂສກາສໍ ອທຕ຺ວາ ສຕຕໍ ສມິຕນ຺ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ນ ພຕ຺ຕພ຺ພໍ ໂພຘິຍາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ, ໂພຘິຍາ ອຠາວກ຺ຂເຓ ອພຸທ຺ຘຠາວາປຕ຺ຕິໂຕ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ນນຸ ໂພຘິປຏິລາຠາຕິ ປຎ຺ເຫ ປນ ຍສ຺ມິໍ ສນ຺ຕາເນ ໂພຘິສງ຺ຂາຕໍ ມຄ຺ຄຎາຓໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕຕ຺ຖ ພຸທ຺ໂຘຕິ ສມ຺ມຸຕິສພ຺ຠາວໂຕ ປຏິຎ຺ຎາ ຕສ຺ເສວ. ຕສ຺ສ ອຘິປ຺ປາຍໍ ອຊານິຕ຺ວາ ຫຎ຺ຈີຕິ ລທ຺ຘິຏ຺ຐປນາ ປຣວາທິສ຺ສ. ອິທານິສ຺ສ ອສລ຺ລກ຺ຂຓໍ ປາກຏໍ ກາຕຸໍ ໂພຘິປຏິລາຠາ ພຸທ຺ໂຘຕິ ໂພຘິຍາ ພຸທ຺ໂຘຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ‘‘ກິໍ ເຕ ຍສ຺ມາ ໂພຘິປຏິລາຠາ ພຸທ຺ໂຘ, ຕສ຺ມາ ໂພຘິຍາ ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ. ອິຕໂຣ ‘‘ໂພຘິປຏິລາໂຠ ນາມ ໂພຘິຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ຘາຍປິ ສນ຺ຕາເນ ອຸປ຺ປນ຺ນຠາໂວເຍວ. ໂພຘິ ນາມ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ອິມໍ ວິຠາຄໍ ອສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ໂຕວ ປຸນ ປຏິຊານາຕິ. ຕໂຕ ສກວາທິນາ ໂພຘິປຏິລາຠາ ໂພຘີຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ວຈໂນກາສໍ ອລຠນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕີຕິ.

ໂພຘິຍາພຸທ຺ໂຘຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

ອິຕິ ອິມາ ຕິສ຺ໂສປິ ກຖາ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍເຍວ.

໗. ລກ຺ຂຓກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໐໐. ອິທານິ ລກ຺ຂຓກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ເຍຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ມຫາປຸຣິສສ຺ສ ທ຺ເວວ ຄຕິໂຍ ຠວນ຺ຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໒໕໘) ອິມໍ ສຸຕ຺ຕໍ ອໂຍນິໂສ ຄເຫຕ຺ວາ ລກ຺ຂຓສມນ຺ນາຄໂຕ ໂພຘິສຕ຺ໂຕວ ໂຫຕີຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ.

ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສຕ຺ໂຕຕິ ປຎ຺ເຫສຸ ຍສ຺ມາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ສຕ຺ໂຕປິ ຈ ໂພຘິສຕ຺ໂຕປິ, ຕສ຺ມາ ອໂພຘິສຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ.

໔໐໒. ທ຺ວຕ຺ຕິໍສິມານີຕິສຸຕ຺ຕໍ ໂພຘິສຕ຺ຕເມວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂສ ຫິ ປຈ຺ຉິເມ ຠເວ ພຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ອິຕເຣສຸ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ, ຕສ຺ມາ ອາຠຕມ຺ປິ ອນາຠຕສທິສເມວາຕິ.

ລກ຺ຂຓກຖາວຓ຺ຓນາ.

໘. ນິຍາໂມກ຺ກນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໐໓. ອິທານິ ນິຍາໂມກ຺ກນ຺ຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ຆຏິກາຣສຸຕ຺ເຕ ໂຊຕິປາລສ຺ສ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ກສ຺ສປຠຄວໂຕ ປາວຈເນ ໂອກ຺ກນ຺ຕນິຍາໂມ ຈຣິຕພ຺ຣຫ຺ມຈຣິໂຍ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ໂພຘິສຕ຺ໂຕຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ລທ຺ຘິຍໍ ຐຕ຺ວາ ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ຕໂຕ ຍສ຺ມາ ນິຍາໂມຕິ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕິ ວາ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ນາມໍ, ໂພຘິສຕ຺ຕານຎ຺ຈ ຐເປຕ຺ວາ ປາຣມີປູຣຓໍ ອຎ຺ຎາ ນິຍາໂມກ຺ກນ຺ຕິ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຍທິ ຠເວຍ຺ຍ, ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ໂສຕາປນ຺ໂນ ສາວໂກ ຠເວຍ຺ຍ. ນ ເຈຕເມວໍ. ເກວລຎ຺ຫິ ນໍ ພຸທ຺ຘາ ອຕ຺ຕໂນ ຎາຓພເລ ຐຕ຺ວາ – ‘‘ອຍໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ປຸນ ໂພຘິສຕ຺ໂຕຕິ ອນຸໂຍໂຄ ສກວາທິສ຺ສ. ປຈ຺ຉິມຠວໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ເຂໂປ ອິຕຣສ຺ສ. ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ໂຊຕິປາລກາລໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ຕສ຺ເສວ. ສາວໂກ ຫຸຕ຺ວາຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອນຸສ຺ສວິໂຍຕິ ອນຸສ຺ສເວນ ປຏິວິທ຺ຘຘມ຺ໂມ. ປຈ຺ຉິມຠວໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ໂຊຕິປາລກາເລ ອນຸສ຺ສວໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ.

໔໐໔. ອຎ຺ຎໍ ສຕ຺ຖາຣນ຺ຕິອາຬາຣຎ຺ຈ ຣາມປຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທຕິອາທິ ‘‘ໂອກ຺ກນ຺ຕນິຍາມາວ ສາວກາ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ອິຕເຣ ໂອກ຺ກນ຺ຕນິຍາມາ ເອວຣູປາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສາວໂກ ຊາຕິໍ ວີຕິວຕ຺ໂຕຕິ ຍາຍ ຊາຕິຍາ ສາວໂກ, ຕໍ ວີຕິວຕ຺ໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ຠເວ ອສາວໂກ ໂຫຕີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິຕໂຣ ໂສຕາປນ຺ນາທີນໍ ໂສຕາປນ຺ນາທິສາວກຠາວໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ນິຍາໂມກ຺ກນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໙. ອປຣາປິ ສມນ຺ນາຄຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໐໖. ອິທານິ ອປຣາປິ ສມນ຺ນາຄຕກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ຈຕຸຕ຺ຖມຄ຺ຄຏ຺ໂຐ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຕ຺ຕິຘມ຺ມວເສນ ຕີຫິ ຜເລຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ຈຕູຫິ ຜເລຫິ ສມນ຺ນາຄຕກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ອປຣາປິ ສມນ຺ນາຄຕກຖາວຓ຺ຓນາ.

໑໐. ສພ຺ພສໍໂຍຊນປ຺ປຫານກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໑໓. ອິທານິ ສໍໂຍຊນປ຺ປຫານກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ນິປ຺ປຣິຍາເຍເນວ ສພ຺ພສໍໂຍຊນປ຺ປຫານໍ ອຣຫຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ປຸນ ສພ຺ເພ ສໍໂຍຊນາຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕມຄ຺ຄຕ຺ຕເຍນ ປຫີເນ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ເຕນ ມຄ຺ເຄນ ອປ຺ປຫີນສ຺ສ ອຠາວາ ປຏິຊານາຕິ. ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິອາທີສຸປິ ປຐມມຄ຺ເຄນ ປຫີນຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ຈຕຸຕ຺ຖມຄ຺ເຄນ ອນວເສສປ຺ປຫານໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ເອເສວ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ.

ສພ຺ພສໍໂຍຊນປ຺ປຫານກຖາວຓ຺ຓນາ.

ຈຕຸຕ຺ໂຖ ວຄ຺ໂຄ.

໕. ປຎ຺ຈມວຄ຺ໂຄ

໑. ວິມຸຕ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໑໘. ອິທານິ ວິມຸຕ຺ຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ວິປສ຺ສນາ, ມຄ຺ໂຄ, ຜລໍ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓນ຺ຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ຎາຓານໍ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓນ຺ຕິ ນາມໍ. ເຕສຸ ວິປສ຺ສນາຎາຓໍ ນິຈ຺ຈນິມິຕ຺ຕາທີຫິ ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ, ຕທງ຺ຄວິມຸຕ຺ຕິຠາເວນ ວາ ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓໍ. ມຄ຺ໂຄ ສມຸຈ຺ເຉທວິມຸຕ຺ຕິ, ຜລໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິວິມຸຕ຺ຕິ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓໍ ປນ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ຊານາຕີຕິ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓໍ. ເອວໍ ຈຕຸພ຺ພິເຘ ວິມຸຕ຺ຕິຎາເຓ ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ຜລຎາຓເມວ ວິມຸຕ຺ຕິ. ເສສານິ ‘‘ວິມຸຕ຺ຕານີ’’ຕິ ວາ ‘‘ອວິມຸຕ຺ຕານີ’’ຕິ ວາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພານິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ອິທໍ ນາມ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓໍ ວິມຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອວຕ຺ວາ ອວິເສເສເນວ ‘‘ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓໍ ວິມຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ປຸນ ຍໍກິຎ຺ຈີຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາທີນິ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຏິປນ຺ນສ຺ສາຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ມຄ຺ຄຎາຓສ຺ສ ອນາສວຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ຕໍ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ຜເລ ຐິຕສ຺ສ ຎາຓໍ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ວິມຸຕ຺ຕໍ ນາມ ນ ໂຫຕີຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ປຸນ ສກວາທີ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສາຕິອາທິມາຫ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ວິມຸຕ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໒. ອເສຂຎາຓກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໒໑. ອິທານິ ອເສຂກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣາທໂຍ ເສຂາ ‘‘ອຸຬາໂຣ ຠຄວາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ອເສເຂ ຊານນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ເສຂສ຺ສ ອເສຂຎາຓໍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ຊານາຕິ ປສ຺ສຕີຕິ ອິທໍ ອຕ຺ຕນາ ອຘິຄຕສ຺ສ ຊານນວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂຄຕ຺ຣຠຸໂນຕິອາທິ ເຫຏ຺ຐິມາຍ ຠູມິຍໍ ຐິຕສ຺ສ ອຸປຣູປຣິຎາຓສ຺ສ ອຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ນນຸ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເສໂຂ ‘‘ອຸຬາໂຣ ຠຄວາ’’ຕິ ຊານາຕີຕິ ປຣວາທີ ອເສເຂ ຠຄວຕິ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຕໍ ອເສຂຎາຓນ຺ຕິ ອິຈ຺ຉຕິ, ນ ປເນຕໍ ອເສຂໍ. ຕສ຺ມາ ເອວໍ ປຕິຏ຺ຐາປິຕາປິ ລທ຺ຘິ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐາປິຕາວ ໂຫຕີຕິ.

ອເສຂຎາຓກຖາວຓ຺ຓນາ.

໓. ວິປຣີຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໒໔. ອິທານິ ວິປຣີຕກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຍ຺ວາຍໍ ປຖວີກສິເຓ ປຖວີສຎ຺ຎີ ສມາປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ຕໍ ຎາຓໍ ວິປຣີຕຎາຓ’’ນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ປຖວິໍ ນິສ຺ສາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນນິມິຕ຺ຕຎ຺ຫິ ນ ປຖວີເຍວ, ຕຕ຺ຣ ຈາຍໍ ປຖວີສຎ຺ຎີ. ຕສ຺ມາ ວິປຣີຕຎາຓນ຺ຕິ ອຍເມຕສ຺ສ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕໂຕ ສກວາທີ ‘‘ລກ຺ຂຓປຖວີປິ ສສມ຺ຠາຣປຖວີປິ ນິມິຕ຺ຕປຖວີປິ ປຖວີເທວຕາປິ ສພ຺ພາ ປຖວີເຍວ, ຕາສຸ ປຖວີຕິ ຎາຓໍ ວິປຣີຕໍ ນ ໂຫຕິ. ອນິຈ຺ເຈ ນິຈ຺ຈນ຺ຕິອາທິວິປຣິເຍໂສ ປນ ວິປຣີຕຎາຓໍ ນາມ. ກິໍ ເຕ ອິທໍ ເອເຕສຸ ອຎ຺ຎຕຣ’’ນ຺ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ອນິຈ຺ເຈ ນິຈ຺ຈນ຺ຕິອາທິມາຫ. ອິຕໂຣ ວິປລ຺ລາສລກ຺ຂຓາຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ປຖວີນິມິຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ.

ກຸສລນ຺ຕິ ເສກ຺ຂປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ຎາຓໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຖິ ອຣຫໂຕຕິ ປຎ຺ເຫສຸປິ ວິປລ຺ລາສລກ຺ຂຓາຠາເວນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຖວີນິມິຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ສພ຺ເພວ ປຖວີຕິ ສພ຺ພໍ ຕໍ ປຖວີກສິຓໍ ລກ຺ຂຓປຖວີເຍວ ໂຫຕີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ສກວາທີ ຕຖາ ອຠາວໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ນນຸ ປຖວີ ອຕ຺ຖິ, ອຕ຺ຖິ ຈ ໂກຈິ ປຖວິໍ ປຖວິໂຕ ສມາປຊ຺ຊຕີຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ນນຸ ນິມິຕ຺ຕປຖວີ ອຕ຺ຖິ, ອຕ຺ຖິ ຈ ໂກຈິ ຕໍ ປຖວິໍ ປຖວິໂຕເຍວ ສມາປຊ຺ຊຕິ, ນ ອາປໂຕ ວາ ເຕຊໂຕ ວາຕິ. ປຖວີ ອຕ຺ຖີຕິອາທິ ‘‘ຍທິ ຍໍ ຍຖາ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ຕຖາ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ຎາຓໍ ວິປຣີຕໍ ໂຫຕິ, ນິພ຺ພານໍ ອຕ຺ຖິ, ຕມ຺ປິ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ສພ຺ພວິປຣິເຍສສມຸຄ຺ຆາຕນໍ ມຄ຺ຄຎາຓມ຺ປິ ເຕ ວິປຣີຕໍ ໂຫຕູ’’ຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ.

ວິປຣີຕກຖາວຓ຺ຓນາ.

໔. ນິຍາມກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໒໘-໔໓໑. ອິທານິ ນິຍາມກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ປຸຄ຺ຄໂລ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາມໍ ໂອກ຺ກມິສ຺ສຕິ, ຕໍ ‘‘ຠພ຺ໂພ ເອສ ຘມ຺ມໍ ອຠິສເມຕຸ’’ນ຺ຕິ ຍສ຺ມາ ຠຄວາ ຊານາຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອນິຍຕສ຺ສ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ເສວ ສໂຕ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ນິຍາມຄມນາຍ ຎາຓໍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອນິຍຕສ຺ສາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ນິຍາມຄມນາຍາຕິ ນິຍາໂມ ວຸຈ຺ຈຕິ ມຄ຺ໂຄ, ມຄ຺ຄຄມນາຍ ມຄ຺ໂຄກ຺ກມນາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍໍ ປນສ຺ສ ຎາຓໍ ທິສ຺ວາ ຠຄວາ ‘‘ຠພ຺ໂພ ອຍ’’ນ຺ຕິ ຊານາຕິ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ.

ອຖສ຺ສ ສກວາທີ ອຍຸຕ຺ຕວາທິຕໍ ທີເປຕຸໍ ນິຍຕສ຺ສາຕິ ວິປຣີຕານຸໂຍຄມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປຐມປຎ຺ເຫ ມຄ຺ເຄນ ນິຍຕສ຺ສ ອນິຍາມຄມນາຍ ຎາຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິເຍ ນຕ຺ຖິຠາເວນ ປຏິຊານາຕິ. ຕຕິເຍ ອນິຍຕສ຺ສ ນຕ຺ຖີຕິ ປຸຏ຺ຐຕ຺ຕາ ລທ຺ຘິວິໂຣເຘນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຸນ ປຐມປຎ຺ຫເມວ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ກຕ຺ວາ ນິຍຕສ຺ສ ນິຍາມຄມນາທິວເສນ ຕໂຍ ປຎ຺ຫາ ກຕາ. ເຕສຸ ປຐເມ ຍສ຺ມາ ອາທິມຄ຺ເຄນ ນິຍຕສ຺ສ ປຸນ ຕທຕ຺ຖາຍ ຎາຓໍ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິເຍ ນຕ຺ຖິຠາເວເນວ ປຏິຊານາຕິ. ຕຕິເຍ ລທ຺ຘິວິໂຣເຘເນວ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຸນ ປຐມປຎ຺ຫໍ ອຏ຺ຐມໍ ກຕ຺ວາ ອນິຍຕສ຺ສ ອນິຍາມຄມນາທິວເສນ ຕໂຍ ປຎ຺ຫາ ກຕາ. ເຕສໍ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຸນ ປຐມປຎ຺ຫເມວ ທ຺ວາທສມໍ ກຕ຺ວາ ຕໍມູລກາ ອຕ຺ຖິ ນິຍາໂມຕິອາທໂຍ ປຎ຺ຫາ ກຕາ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ນິຍາມຄມນາຍ ຎາຓໍ ນາມ ມຄ຺ຄຎາຓເມວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ອຕ຺ຖິ ນິຍາໂມຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຕໂຣ ປນ ນິຍາໂມຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ຎາຓນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປຏິຊານາຕິ. ສຕິປຏ຺ຐານາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປຈ຺ຈນີກໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ. ໂຄຕ຺ຣຠຸໂນຕິອາທິ ເຍນ ຍໍ ອປ຺ປຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ສ ຕໍ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຠຄວາ ຊານາຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຎາຓພເລນ ຊານາຕິ, ນ ຕສ຺ສ ນິຍາມຄມນຎາຓສພ຺ຠາວໂຕ. ຕສ຺ມາ ອິມິນາ ກາຣເຓນ ປຕິຏ຺ຐິຕາປິສ຺ສ ລທ຺ຘິ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕາເຍວາຕິ.

ນິຍາມກຖາວຓ຺ຓນາ.

໕. ປຏິສມ຺ຠິທາກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໓໒-໔໓໓. ອິທານິ ປຏິສມ຺ຠິທາກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ຍໍກິຎ຺ຈິ ອຣິຍານໍ ຎາຓໍ, ສພ຺ພໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣເມວາ’’ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ສພ຺ພໍ ຎາຓໍ ປຏິສມ຺ຠິທາ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ສມ຺ມຸຕິຎາຓປຎ຺ເຫສຸ ປຖວີກສິຓສມ຺ມຸຕິຍໍ ສມາປຕ຺ຕິຎາຓໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ນິຣຸຕ຺ຕິຎາຓໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ເຍ ເກຈິ ສມ຺ມຸຕິນ຺ຕິ ປຎ຺ເຫ ປຸຖຸຊ຺ຊເນ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເຈໂຕປຣິຍາຍປຎ຺ເຫສຸ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ຎາຓໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ອຣິຍສ຺ສ ຎາຓໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ສພ຺ພາ ປຎ຺ຎາຕິປຎ຺ເຫສຸ ກສິຓສມາປຕ຺ຕິປຎ຺ຫໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ປຖວີກສິຓສມາປຕ຺ຕິນ຺ຕິອາທິ ‘‘ຍາ ເອເຕສຸ ເອຕ຺ຕເກສຸ ຐາເນສຸ ປຎ຺ຎາ, ກິໍ ສພ຺ພາ ສາ ປຏິສມ຺ຠິທາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ຫິ ສພ຺ພໍ ຎາຓນ຺ຕິ ຍສ຺ມາ ສພ຺ພາ ໂລກຸຕ຺ຕຣປຎ຺ຎາ ປຏິສມ຺ຠິທາ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ພນ຺ຕິ ວຈນໍ ສາມຎ຺ຎຜເລນ ສທ຺ຘິໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕີຕິ.

ປຏິສມ຺ຠິທາກຖາວຓ຺ຓນາ.

໖. ສມ຺ມຸຕິຎາຓກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໓໔-໔໓໕. ອິທານິ ສມ຺ມຸຕິຎາຓກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ສມ຺ມຸຕິສຈ຺ຈໍ ປຣມຕ຺ຖສຈ຺ຈນ຺ຕິ ທ຺ເວ ສຈ຺ຈານິ. ເຍ ປນ ເອວໍ ວິຠາຄໍ ອກຕ຺ວາ ສຈ຺ຈນ຺ຕິ ວຈນສາມຎ຺ເຎນ ສມ຺ມຸຕິຎາຓມ຺ປິ ‘‘ສຈ຺ຈາຣມ຺ມຓເມວາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘກາ; ເຕ ອຍຸຕ຺ຕວາທິໂນຕິ ເຕສໍ ວາທວິໂສຘນຕ຺ຖໍ ອຍໍ ກຖາ ອາຣທ຺ຘາ. ຕຕ຺ຖ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ, ປຣມຕ຺ຖສຈ຺ຈໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ສມ຺ມຸຕິສຈ຺ຈມ຺ຫີຕິ ສມ຺ມຸຕິໍ ອນຸປວິຏ຺ເຐ ສຈ຺ຈມ຺ຫິ. ປຈ຺ຈຕ຺ເຕ ວາ ຠຸມ຺ມວຈນໍ, ສມ຺ມຸຕິສຈ຺ຈນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມ຺ມຸຕິຎາຓໍ ສຈ຺ຈາຣມ຺ມຓຎ຺ເຎວາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ຕໂຕ ນໍ ‘‘ຍທິ ຕໍ ອວິເສເສນ ສຈ຺ຈາຣມ຺ມຓຎ຺ເຎວ, ເຕນ ຎາເຓນ ທຸກ຺ຂປຣິຎ຺ຎາທີນິ ກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ເຕນ ຎາເຓນາຕິອາທິມາຫ.

ສມ຺ມຸຕິຎາຓກຖາວຓ຺ຓນາ.

໗. ຈິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໓໖-໔໓໘. ອິທານິ ຈິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຈໂຕປຣິຍາເຍ ຎາຓນ຺ຕິ ວຈນມຕ຺ຕເມວ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ຕໍ ຎາຓໍ ຈິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓເມວາ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖສ຺ສ ‘‘ໂຍ ສຣາຄາທິວເສນ ຈິຕ຺ຕໍ ຊານາຕິ, ຕສ຺ສ ຣາຄາທໂຍປິ ອາຣມ຺ມຓາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ຕໍ ຈິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຎ຺ເຎວາ’’ຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ນນຸ ອຕ຺ຖິ ໂກຈີຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຜສ຺ສາຣມ຺ມເຓຕິ ຜສ຺ສສງ຺ຂາເຕ ອາຣມ຺ມເຓ. ເວທນາຣມ຺ມເຓຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປຸນ ຜສ຺ສາຣມ຺ມເຓ ຎາຓໍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ຜສ຺ສສ຺ສ ຜຸສນລກ຺ຂຓໍ ມນສິກໂຣໂຕ ຜສ຺ໂສວາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕີຕິ ປຏິຊານາຕິ. ກິໍ ປເນຕໍ ຜສ຺ສປຣິຍາເຍ ຎາຓນ຺ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ປນ ຕາທິສສ຺ສ ສຸຕ຺ຕປທສ຺ສ ອຠາວາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເວທນາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິທານິ ຍໍ ນິສ຺ສາຍ ລທ຺ຘິ, ຕເທວ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ລທ຺ຘິໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕຸໍ ນນຸ ເຈໂຕປຣິຍາເຍ ຎາຓນ຺ຕິອາທິມາຫ. ສາ ປເນສາ ວຈນມຕ຺ຕາຠິນິເວເສນ ປຕິຏ຺ຐາປິຕາປິ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐາປິຕາວ ໂຫຕີຕິ.

ຈິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓກຖາວຓ຺ຓນາ.

໘. ອນາຄຕຎາຓກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໓໙-໔໔໐. ອິທານິ ອນາຄຕຎາຓກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອນາຄຕໍ ນາມ ອນ຺ຕຣມ຺ປິ ອຕ຺ຖິ, ອນນ຺ຕຣມ຺ປິ. ເຕສຸ ອນນ຺ຕເຣ ເອກນ຺ເຕເນວ ຎາຓໍ ນຕ຺ຖິ. ຍຖາ ຈ ອນນ຺ຕເຣ, ຕຖາ ເອກວີຖິເອກຊວນປຣິຍາປນ຺ເນປິ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ສພ຺ພສ຺ມິມ຺ປິ ອນາຄເຕ ຎາຓໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘກາ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ຍໍ ເຕ ອນາຄເຕ ຎາຓໍ, ກິໍ ເຕນ ອນນ຺ຕຣໍ ອນາຄຕໍ ມູລາທິວເສນ ຊານາຕີ’’ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ອນາຄຕໍ ມູລໂຕຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ມູລໂຕຕິອາທີນິ ສພ຺ພານິ ກາຣຓເວວຈນາເນວ. ກາຣຓຎ຺ຫິ ຍໍ ອຕ຺ຕໂນ ຜລໍ ກໂຣຕິ, ຕໍ ຕຕ຺ຖ ມູລຍຕິ ປຕິຏ຺ຐາຕີຕິ ມູລໍ. ຕໂຕ ຈ ຕໍ ຫິໂນຕິ ປວຕ຺ຕຍຕີຕິ ເຫຕຸ. ຕເທວ ຕໍ ນິເທຕິ ‘‘ຫນ຺ທ ນໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ. ນິຍ຺ຍາເຕຕິ ວິຍາຕິ ນິທານໍ. ຕໂຕ ຕໍ ສມ຺ຠວຕີຕິ ສມ຺ຠໂວ. ປຠວຕີຕິ ປຠໂວ. ຕຕ຺ຖ ຈ ຕໍ ສມຸຏ຺ຐາຕິ, ຕໍ ວາ ນໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕີຕິ ສມຸຏ຺ຐານໍ. ຕເທວ ນໍ ອາຫຣຕີຕິ ອາຫາໂຣ. ຕຎ຺ຈສ຺ສ ອປຣິຈ຺ຈຊິຕພ຺ພຏ຺ເຐນ ອາຣມ຺ມຓໍ. ຕເທວ ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ເອຕີຕິ ປຈ຺ຈໂຍ. ຕໂຕ ນໍ ສມຸເທຕີຕິ ສມຸທໂຍຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ອນນ຺ຕຣໍ ຈິຕ຺ຕໍ ເອເຕຫາກາເຣຫິ ນ ສກ຺ກາ ຊານິຕຸໍ, ຕສ຺ມາ ນ ເຫວນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອນາຄຕໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຕນ຺ຕິ ຍາ ອນນ຺ຕຣານາຄເຕ ຈິຕ຺ເຕ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຕາ, ຕໍ ຊານາຕິ. ເຍ ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ຊານາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ໂຄຕ຺ຣຠຸໂນຕິອາທິ ຍສ຺ມິໍ ອນາຄເຕ ຎາຓໍ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ສຣູປໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປາຏລິປຸຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ຍສ຺ມິໍ ອນາຄເຕ ຎາຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອາຫຏໍ. ຍສ຺ມາ ປເນຕໍ ນ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ອນາຄເຕ ຎາຓສ຺ສ ສາຘກໍ; ຕສ຺ມາ ອນາຫຏເມວາຕິ.

ອນາຄຕຎາຓກຖາວຓ຺ຓນາ.

໙. ປຏຸປ຺ປນ຺ນຎາຓກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໔໑-໔໔໒. ອິທານິ ປຏຸປ຺ປນ຺ນຎາຓກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທິຏ຺ເຐສຸ ຕມ຺ປິ ຎາຓໍ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທິຏ຺ຐໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຈນໍ ນິສ຺ສາຍ ‘‘ອວິເສເສນ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ຎາຓໍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຏຸປ຺ປນ຺ເນຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ຍທິ ອວິເສເສນ ປຏຸປ຺ປນ຺ເນ ຎາຓໍ ອຕ຺ຖິ, ຂຓປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນປິ ເຕນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຎາຓານໍ ເອກໂຕ ອຠາວາ ເຕເນວ ຎາເຓນ ຕໍ ຊານິຕພ຺ພໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ເຕນາຕິ ອນຸໂຍໂຄ ສກວາທິສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ປຐມປຎ຺ເຫ ເຕເນວ ຕໍ ຊານິຕຸໍ ນ ສກ຺ກາຕິ ປຏິກ຺ເຂໂປ ອິຕຣສ຺ສ. ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ສນ຺ຕຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ຕສ຺ເສວ. ປຏິປາຏິໂຕ ຠງ຺ຄໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ຠງ຺ຄານຸປສ຺ສເນເນວ ຠງ຺ຄານຸປສ຺ສນາຎາຓໍ ປສ຺ສຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕນ ຎາເຓນ ຕໍ ຎາຓໍ ຊານາຕີຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເຕນ ຜສ຺ເສນ ຕໍ ຜສ຺ສນ຺ຕິອາທີນິສ຺ສ ເລໂສກາສນິວາຣຓຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕານິ. ຍໍ ປເນເຕນ ລທ຺ຘິປຕິຏ຺ຐາປນຕ຺ຖໍ ນນຸ ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ນຍໂຕ ຕໍ ຎາຓໍ ທິຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ, ນ ອາຣມ຺ມຓໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ຕສ຺ມາ ເອວໍ ປຕິຏ຺ຐິຕາປິສ຺ສ ລທ຺ຘິ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕາວ ໂຫຕິ.

ປຏຸປ຺ປນ຺ນຎາຓກຖາວຓ຺ຓນາ.

໑໐. ຜລຎາຓກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໔໓-໔໔໔. ອິທານິ ຜເລ ຎາຓກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ພຸທ຺ຘາປິ ສຕ຺ຕານໍ ອຣິຍຜລປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕິ ສາວກາປິ, ອິຕິ ອິມິນາ ສາມຎ຺ເຎນ ພຸທ຺ຘານໍ ວິຍ ສາວການມ຺ປິ ເຕນ ເຕນ ສຕ຺ເຕນ ປຕ຺ຕພ຺ເພ ຜເລ ຎາຓໍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ສາວກສ຺ສາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ຍທິ ສາວກສ຺ສ ຜເລ ຎາຓໍ ອຕ຺ຖິ, ຍຖາ ພຸທ຺ຘາ ສມາເນປິ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ອຕ຺ຕໂນ ຎາຓພເລນ ‘ອຍໍ ເອກພີຊີ, ອຍໍ ໂກລໍໂກໂລ, ອຍໍ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣໂມ’ຕິ ຜລສ຺ສກຕໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ, ກິໍ ເຕ ເອວໍ ສາວໂກປີ’’ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ສາວໂກ ຜລສ຺ສ ກຕໍ ປຎ຺ຎເປຕີຕິ ອາຫ. ອິຕໂຣ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ອຕ຺ຖິ ສາວກສ຺ສ ຜລປໂຣປຣິຍຕ຺ຕີຕິອາທິ ຜເລ ຎາຓສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕາຍ ປຈ຺ຈຍປຸຈ຺ຉນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ພຸທ຺ຘານໍ ‘‘ອິທໍ ຜລໍ ປຣໍ, ອິທໍ ໂອປຣ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ຜລານໍ ອຸຈ຺ຈາວຈຠາວຊານນສງ຺ຂາຕາ ຜເລ ປໂຣປຣິຍຕ຺ຕິ ນາມ ອຕ຺ຖິ. ຕຖາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຸຄ຺ຄລປໂຣປຣິຍຕ຺ຕິໂຍ, ຕາສໍ ອຕ຺ຖິຕາຍ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ເຕສໍ ເຕສໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ວເສນ ຕໍ ຕໍ ຜລໍ ຊານນ຺ຕິ, ກິໍ ເຕ ສາວກສ຺ສາປິ ເອຕາ ປໂຣປຣິຍຕ຺ຕິໂຍ ອຕ຺ຖີຕິ.

ອຕ຺ຖິ ສາວກສ຺ສ ຂນ຺ຘປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິອາທີນິປິ ‘‘ຍທິ ເຕ ສາວກສ຺ສ ພຸທ຺ຘານໍ ວິຍ ຜເລ ຎາຓໍ ອຕ຺ຖິ, ອິມາ ຫິ ປິສ຺ສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕີຫິ ຠວິຕພ຺ພໍ. ກິມສ຺ສ ຕາ ອຕ຺ຖິ, ສກ຺ໂກຕິ ໂສ ເອຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ ອຕ຺ຕໂນ ພເລນ ຊານິຕຸໍ ວາ ປຎ຺ຎເປຕຸໍ ວາ’’ຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕານິ. ສາວໂກ ຊິໂນຕິອາທິ ‘‘ຍທິ ສາວກສ຺ສ ພຸທ຺ຘານໍ ວິຍ ຜເລ ຎາຓໍ ອຕ຺ຖິ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ສ຺ເວວ ຊິໂນ’’ຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສາວໂກ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສາຕິ ປຎ຺ເຫປິ ອຍເມວ ນໂຍ. ອຎ຺ຎາຓີຕິ ປຎ຺ເຫ ອວິຊ຺ຊາສງ຺ຂາຕສ຺ສ ອຎ຺ຎາຓສ຺ສ ວິຫຕຕ຺ຕາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ, ນ ປນສ຺ສ ພຸທ຺ຘານໍ ວິຍ ຜເລ ຎາຓໍ ອຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິໂຕວ ປຣວາທີວາໂທຕິ.

ຜລຎາຓກຖາວຓ຺ຓນາ.

ປຎ຺ຈໂມ ວຄ຺ໂຄ.

ມຫາປຓ຺ຓາສໂກ ສມຕ຺ໂຕ.

໖. ຉຏ຺ຐວຄ຺ໂຄ

໑. ນິຍາມກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໔໕-໔໔໗. ອິທານິ ນິຍາມກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ນິຍາໂມຕິ ‘‘ຠພ຺ໂພ ນິຍາມໍ ໂອກ຺ກມິຕຸໍ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສມ຺ມຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ປຸ. ປ. ໑໓) ວຈນໂຕ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ຕສ຺ມິໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ເຘປິ ປຸຄ຺ຄໂລ ອນິຍໂຕ ນາມ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ໂສ ນິຍາໂມ ນິຈ຺ຈຏ຺ເຐນ ອສງ຺ຂໂຕ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ຕໂຕ ‘‘ຍທິ ໂສ ອສງ຺ຂໂຕ, ເອວຣູເປນ ເຕນ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ທີເປນ຺ໂຕ ນິພ຺ພານນ຺ຕິອາທິມາຫ. ສໍສນ຺ທນປຸຈ຺ຉາ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເຍວ.

ອຕ຺ຖິ ເກຈີຕິອາທິ ນິຍາມສ຺ສ ສງ຺ຂຕຠາວທີປນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຄ຺ໂຄ ອສງ຺ຂໂຕຕິປຎ຺ເຫ ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທນິໂຣຘຠາວໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕີຕິ. ນິຍາໂມ ສງ຺ຂໂຕຕິປຎ຺ເຫ ນິຣຸທ຺ເຘປິ ມຄ຺ເຄ ນິຍາມສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ໂສຕາປຕ຺ຕິນິຍາໂມຕິອາທິປຎ຺ເຫສຸປິ ອນຸໂລມໂຕ ຈ ປຏິໂລມໂຕ ຈ ອິມິນາວ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຎ຺ຈ ອສງ຺ຂຕານີຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອສງ຺ຂຕານໍ ອາຄຕຏ຺ຐານໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ຈຕຸນ຺ນໍ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາມານໍ ນິຍາມວຈນໂຕ ນິພ຺ພານສ຺ສ ຈ ອສງ຺ຂຕຠາວໂຕ ປຏິຊານາຕິ. ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍາມປຎ຺ໂຫ ນິຍາມວຈນມຕ຺ເຕນ ອສງ຺ຂຕຕາຍ ອຍຸຕ຺ຕຠາວທີປນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ໂຕຕິ.

ນິຍາມກຖາວຓ຺ຓນາ.

໒. ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໔໘. ອິທານິ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ນິທານວຄ຺ເຄ ‘‘ອຸປ຺ປາທາ ວາ ຕຖາຄຕານໍ ອນຸປ຺ປາທາ ວາ ຕຖາຄຕານໍ ຐິຕາວ ສາ ຘາຕຸ ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕຕາ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ (ສໍ. ນິ. ໒.໒໐) ‘‘ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ ອສງ຺ຂໂຕ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ພເສລິຍານຎ຺ຈ ມຫິສາສການຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ.

໔໔໙. ອວິຊ຺ຊາ ອສງ຺ຂຕາຕິ ອາທໂຍ ປຎ຺ຫາ ອວິຊ຺ຊາທີນໍເຍວ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕາ. ເຍນ ປນຕ຺ເຖນ ຕຕ຺ຖ ເອເກກໍ ອງ຺ຄໍ ‘‘ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ໂສ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທວິຠງ຺ເຄ ວຸຕ຺ໂຕເຍວ.

໔໕໑. ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາຕິ ຍາ ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕຕາຕິອາທິ ເຍນ ສຸຕ຺ເຕນ ລທ຺ຘິ ປຕິຏ຺ຐາປິຕາ, ຕສ຺ເສວ ອຕ຺ຖທສ຺ສເນນ ລທ຺ຘິຠິນ຺ທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ – ຍາ ອຍໍ ເຫຏ຺ຐາ ‘‘ຐິຕາວ ສາ ຘາຕຸ ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕຕາ ຘມ຺ມນິຍາມຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ ນ ສາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອວິຊ຺ຊາທີຫິ ວິສຸໍ ເອກາ ອຕ຺ຖິ. ອວິຊ຺ຊາທີນໍ ປນ ປຈ຺ຈຍານໍເຍເວຕໍ ນາມໍ. ອຸປ຺ປນ຺ເນປິ ຫິ ຕຖາຄເຕ ອນຸປ຺ປນ຺ເນປິ ອວິຊ຺ຊາໂຕ ສງ຺ຂາຣາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ສງ຺ຂາຣາທີຫິ ຈ ວິຎ຺ຎາຓາທີນິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ’’ຕິ ຍາ ເອຕສ຺ມິໍ ປເທ ສງ຺ຂາຣຘມ຺ມານໍ ກາຣຓຏ຺ເຐນ ຐິຕຕາຕິ ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕຕາ. ເຕສໍເຍວ ຈ ຘມ຺ມານໍ ກາຣຓຏ຺ເຐເນວ ນິຍາມຕາຕິ ຘມ຺ມນິຍາມຕາຕິ ອວິຊ຺ຊາ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສາ ຈ ອສງ຺ຂຕາ, ນິພ຺ພານຎ຺ຈ ອສງ຺ຂຕນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ປຣວາທີ ລທ຺ຘິວເສນ ປຏິຊານິຕ຺ວາ ປຸນ ທ຺ເວ ອສງ຺ຂຕານີຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສຸຕ຺ຕາຠາເວນ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ລທ຺ຘິວເສເນວ ປຏິຊານາຕິ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕສທິສໍ ປນ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທກຖາວຓ຺ຓນາ.

໓. ສຈ຺ຈກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໕໒-໔໕໔. ອິທານິ ສຈ຺ຈກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖານິ ອວິຕຖານີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໑໐໙໐) ສຸຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ນິຈ຺ຈານິ ອສງ຺ຂຕານີ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ພເສລິຍານໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຍຎ຺ຫິສ຺ສ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ທຸກ຺ຂສມຸທຍມຄ຺ເຄສຸ ວຕ຺ຖຸສຈ຺ຈໍ ສງ຺ຂຕໍ, ລກ຺ຂຓສຈ຺ຈໍ ອສງ຺ຂຕໍ. ນິໂຣເຘ ວຕ຺ຖຸສຈ຺ຈໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ ອສງ຺ຂຕເມວ ຕນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ອາມນ຺ຕາຕິ ອາຫ. ຕໍ ປນສ຺ສ ລທ຺ຘິມຕ຺ຕເມວ. ໂສ ຫິ ທຸກ຺ຂໍ ວຕ຺ຖຸສຈ຺ຈໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕຖາ ສມຸທຍໍ ມຄ຺ຄຎ຺ຈ. ຍານິ ປນ ເນສໍ ພາຘນປຠວນິຍ຺ຍານິກລກ຺ຂຓານິ, ຕານິ ລກ຺ຂຓສຈ຺ຈໍ ນາມາຕິ, ນ ຈ ພາຘນລກ຺ຂຓາທີຫິ ອຎ຺ຎານິ ທຸກ຺ຂາທີນິ ນາມ ອຕ຺ຖີຕິ. ຕາຓານີຕິອາທີສຸ ອຘິປ຺ປາໂຍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈນ຺ຕິ ປຎ຺ເຫ ລທ຺ຘິວເສນ ລກ຺ຂຓໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ປຎ຺ເຫ ວຕ຺ຖຸໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອິໂຕ ປຣໍ ສຸທ຺ຘິກປຎ຺ຫາ ຈ ສໍສນ຺ທນປຎ຺ຫາ ຈ ສພ຺ເພ ປາຬິອນຸສາເຣເນວ ເວທິຕພ຺ພາ. ອວສາເນ ລທ຺ຘິປຕິຏ຺ຐາປນຕ຺ຖໍ ອາຫຏສຸຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖສ຺ສ ມິຈ຺ຉາ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ອນາຫຏສທິສເມວາຕິ.

ສຈ຺ຈກຖາວຓ຺ຓນາ.

໔. ອາຣຸປ຺ປກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໕໕-໔໕໖. ອິທານິ ອາຣຸປ຺ປກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຣຸປ຺ປາ ອາເນຎ຺ຊາ’’ຕິ ວຈນໍ ນິສ຺ສາຍ ‘‘ສພ຺ເພປິ ເຕ ຘມ຺ມາ ອສງ຺ຂຕາ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ. ສາຘກສຸຕ຺ຕມ຺ປິ ອຕ຺ຖໍ ອຊານິຕ຺ວາ ອາຫຏຕ຺ຕາ ອນາຫຏສທິສເມວາຕິ.

ອາຣຸປ຺ປກຖາວຓ຺ຓນາ.

໕. ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໕໗-໔໕໙. ອິທານິ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕີຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ສາ ກຣິຍມານາ ກຣິຍຕິ, ສມາປຊ຺ຊິຍມານາ ສມາປຊ຺ຊິຍຕິ, ຕສ຺ມາ ນິປ຺ຜນ຺ນາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສງ຺ຂຕາສງ຺ຂຕລກ຺ຂຓານໍ ປນ ອຠາເວນ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ‘‘ສງ຺ຂຕາຕິ ວາ ອສງ຺ຂຕາ’’ຕິ ວາ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ຍສ຺ມາ ສງ຺ຂຕາ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອສງ຺ຂຕາ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການຎ຺ເຈວ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕີຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕີຕິອາທິ ສມາປຊ຺ຊນປຏິລາຠວເສເນວ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຖາ ປນ ຣູປາທໂຍ ອສງ຺ຂຕຘມ຺ເມ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕິ; ນ ຕຖາ ຕໍ ເກຈິ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕິ ນາມ. ນິໂຣຘາ ໂວທານໍ ວຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ຜລສມາປຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອສງ຺ຂຕາ ປນ ຕໍ ນຕ຺ຖິເຍວ, ຕສ຺ມາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເຕນ ຫີຕິ ຍສ຺ມາ ສງ຺ຂຕາ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອສງ຺ຂຕາຕິ ລທ຺ຘິ. ອິທໍ ປນ ອສງ຺ຂຕຠາເວ ກາຣຓໍ ນ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ອວຸຕ຺ຕສທິສເມວາຕິ.

ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໖. ອາກາສກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໖໐-໔໖໒. ອິທານິ ອາກາສກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕິວິໂຘ ອາກາໂສ – ປຣິຈ຺ເຉທາກາໂສ, ກສິຓຸຄ຺ຆາຏິມາກາໂສ, ອຊຏາກາໂສ. ‘‘ຕຸຈ຺ຉາກາໂສ’’ຕິປິ ຕສ຺ເສວ ນາມໍ. ເຕສຸ ປຣິຈ຺ເຉທາກາໂສ ສງ຺ຂໂຕ, ອິຕເຣ ທ຺ເວ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິມຕ຺ຕາ. ເຍສໍ ປນ ‘‘ທຸວິໂຘປິ ຍສ຺ມາ ສງ຺ຂໂຕ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອສງ຺ຂໂຕ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ ມຫິສາສການຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອາກາໂສຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ອາກາສກຖາວຓ຺ຓນາ.

໗. ອາກາໂສ ສນິທສ຺ສໂນຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໖໓-໔໖໔. ອິທານິ ອາກາໂສ ສນິທສ຺ສໂນຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ຕາຬຈ຺ຉິທ຺ທາທີສຸ ຎາຓປ຺ປວຕ຺ຕິໍ ນິສ຺ສາຍ ‘‘ສພ຺ໂພປິ ອຊຏາກາໂສ ສນິທສ຺ສໂນ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອາກາໂສ ສນິທສ຺ສໂນຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ຍທິ ສນິທສ຺ສໂນ, ເອວໍວິໂຘ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ຣູປນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈກ຺ຂຸຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈາຕິປຎ຺ເຫສຸ ເອວຣູປສ຺ສ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຠາເວນ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕຸລນ຺ຕຣິກາທີນໍ ອຸປລທ຺ຘິໍ ນິສ຺ສາຍ ປຏິຊານາຕິ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ຣຸກ຺ຂານໍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຣຸກ຺ຂຣູປໍ ຈກ຺ຂຸນາ ທິສ຺ວາ ອນ຺ຕເຣ ຣູປາຠາວໂຕ ອາກາສນ຺ຕິ ມໂນທ຺ວາຣວິຎ຺ຎາຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕສ຺ມາ ອສາຘກເມຕນ຺ຕິ.

ອາກາໂສ ສນິທສ຺ສໂນຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໑໐. ປຖວີຘາຕຸສນິທສ຺ສນາຕິອາທິກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໖໕-໔໗໐. ອິທານິ ປຖວີຘາຕຸ ສນິທສ຺ສນາຕິອາທິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ປາສາຓອຸທກຊາລຣຸກ຺ຂຈລນານຎ຺ເຈວ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍປຕິຏ຺ໂຐກາສານຎ຺ຈ ວຓ຺ຓາຍຕນໍ ກາຍວິຎ຺ຎຕ຺ຕິກາເລ ຫຕ຺ຖປາທາທິຣູປຎ຺ຈ ທິສ຺ວາ ‘‘ປຖວີຘາຕຸອາທໂຍ ສນິທສ຺ສນາ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ສພ຺ພກຖາສຸ ອາທິປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປາຬິອນຸສາເຣນ ເຈວ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຈ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ. ປຖວີຘາຕຸ ສນິທສ຺ສນາຕິ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ກາຍກມ຺ມໍ ສນິທສ຺ສນນ຺ຕິ ປຣິໂຍສານກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຉຏ຺ໂຐ ວຄ຺ໂຄ.

໗. ສຕ຺ຕມວຄ຺ໂຄ

໑. ສງ຺ຄຫິຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໗໑-໔໗໒. ອິທານິ ສງ຺ຄຫິຕກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ທາມາທີຫິ ພລິພທ຺ທາທໂຍ ວິຍ ເກຈິ ຘມ຺ມາ ເກຫິຈິ ຘມ຺ເມຫິ ສງ຺ຄຫິຕາ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ນຕ຺ຖິ ເກຈິ ຘມ຺ມາ ເກຫິຈິ ຘມ຺ເມຫິ ສງ຺ຄຫິຕາ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ເອກວິເຘນ ຣູປສງ຺ຄໂຫຕິອາທິ ນິຣຕ຺ຖກ’’ນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ຣາຊຄິຣິການຎ຺ເຈວ ສິທ຺ຘຕ຺ຖິການຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອຎ຺ເຎນຕ຺ເຖນ ສງ຺ຄຫຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ອຕ຺ຕໂນ ລທ຺ຘິວເສນ ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອິທານິ ເຍນຕ຺ເຖນ ສງ຺ຄໂຫ ລພ຺ຠຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ນນຸ ອຕ຺ຖິ ເກຈິ ຘມ຺ມາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ. ຍາ ປເນສາ ປຣວາທິນາ ລທ຺ຘິປຕິຏ຺ຐາປນຕ຺ຖໍ ຍຖາ ທາເມນ ວາຕິອາທິກາ ອຸປມາ ອາຫຏາ, ສກວາທິນາ ຕໍ ອນຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ‘‘ຫຎ຺ຈິ ທາເມນ ວາ’’ຕິ ຕສ຺ສ ລທ຺ຘິ ຠິນ຺ນາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ – ຍທິ ເຕ ທາມາທີຫິ ພລິພທ຺ທາທໂຍ ສງ຺ຄຫິຕາ ນາມ, ອຕ຺ຖິ ເກຈິ ຘມ຺ມາ ເກຫິຈິ ຘມ຺ເມຫິ ສງ຺ຄຫິຕາຕິ.

ສງ຺ຄຫິຕກຖາວຓ຺ຓນາ.

໒. ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໗໓-໔໗໔. ອິທານິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ຕິລມ຺ຫິ ເຕລໍ ວິຍ ນ ເວທນາທໂຍ ສຎ຺ຎາທີສຸ ອນຸປວິຏ຺ຐາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ນຕ຺ຖິ ເກຈິ ຘມ຺ມາ ເກຫິຈິ ຘມ຺ເມຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິອາທິ ນິຣຕ຺ຖກໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ຣາຊຄິຣິກສິທ຺ຘຕ຺ຖິການຎ຺ເຎວ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອຎ຺ເຎເນວຕ຺ເຖນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ອຕ຺ຕໂນ ລທ຺ຘິວເສນ ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສມິຘາປິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ. ໂຍ ປເນສ ປຣວາທິນາ ‘‘ຍຖາ ຕິລມ຺ຫິ ເຕລ’’ນ຺ຕິອາທິໂກ ອຸປມາປຎ຺ໂຫ ອາຫໂຏ, ໂສ ຍສ຺ມາ ເວທນາສຎ຺ຎານໍ ວິຍ ຕິລເຕລານໍ ລກ຺ຂຓໂຕ ນານຕ຺ຕວວຕ຺ຖານໍ ນຕ຺ຖິ. ສພ຺ເພສຸປິ ຫິ ຕິລອຏ຺ຐິຕເຈສຸ ຕິໂລຕິ ໂວຫາຣມຕ຺ຕໍ, ເຕເນວ ຕິລໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຄຫິເຕ ປຸຣິມສຓ຺ຐາເນນ ຕິໂລ ນາມ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຕສ຺ມາ ອນາຫຏສທິໂສວ ໂຫຕີຕິ.

ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ.

໓. ເຈຕສິກກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໗໕-໔໗໗. ອິທານິ ເຈຕສິກກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ຜສ຺ສິກາທໂຍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ເຈຕສິເກນາປິ ນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ອິຕິ ນຕ຺ຖິ ເຈຕສິໂກ ຘມ຺ໂມ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ຣາຊຄິຣິກສິທ຺ຘຕ຺ຖິການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ສຫຊາໂຕຕິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສຫຊາຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຜສ຺ສິກາຕິ ຕາທິສໍ ໂວຫາຣໍ ອປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ. ກິໍ ໂວຫາເຣນ, ຍຖາ ຈິຕ຺ຕນິສ຺ສິຕໂກຕິ ເຈຕສິໂກ, ເອວໍ ໂສປິ ຜສ຺ສນິສ຺ສິຕຕ຺ຕາ ຜສ຺ສິໂກຕິ ວຸຕ຺ເຕ ໂທໂສ ນຕ຺ຖີຕິ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ເຈຕສິກກຖາວຓ຺ຓນາ.

໔. ທານກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໗໘. ອິທານິ ທານກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ທານໍ ນາມ ຕິວິຘໍ – ຈາຄເຈຕນາປິ, ວິຣຕິປິ, ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມປິ. ‘‘ສທ຺ຘາ ຫິຣິຍໍ ກຸສລຎ຺ຈ ທານ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໘.໓໐) ອາຄຕຏ຺ຐາເນ ຈາຄເຈຕນາ ທານໍ. ‘‘ອຠຍໍ ເທຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໘.໓໙) ອາຄຕຏ຺ຐາເນ ວິຣຕິ. ‘‘ທານໍ ເທຕິ ອນ຺ນໍ ປານ’’ນ຺ຕິ ອາຄຕຏ຺ຐາເນ ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ. ຕຕ຺ຖ ຈາຄເຈຕນາ ‘‘ເທຕິ ວາ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ, ເທນ຺ຕິ ວາ ເອຕາຍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ທານໍ. ວິຣຕິ ອວຂຓ຺ຑນຏ຺ເຐນ ລວນຏ຺ເຐນ ວາ ທານໍ. ສາ ຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ຠຍເຠຣວາທິສງ຺ຂາຕໍ ທຸສ຺ສີລ຺ຍເຈຕນໍ ທາຕິ ຂຓ຺ເຑຕິ ລຸນາຕິ ວາຕິ ທານໍ. ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ ທິຍ຺ຍຕີຕິ ທານໍ. ເອວເມຕໍ ຕິວິຘມ຺ປິ ອຕ຺ຖໂຕ ເຈຕສິໂກ ເຈວ ຘມ຺ໂມ ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ ຈາຕິ ທຸວິຘໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ເຈຕສິໂກວ ຘມ຺ໂມ ທານໍ, ນ ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ຣາຊຄິຣິກສິທ຺ຘຕ຺ຖິການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ເຈຕສິໂກຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມວເສນ ໂຈເທຕຸໍ ລພ຺ຠາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ອນ຺ນາທີນິ ວິຍ ໂສ ນ ສກ຺ກາ ທາຕຸນ຺ຕິ ປຏິກ຺ເຂໂປ ອິຕຣສ຺ສ. ປຸນ ທຬ຺ຫໍ ກຕ຺ວາ ປຸຏ຺ເຐ ‘‘ອຠຍໍ ເທຕີ’’ຕິ ສຸຕ຺ຕວເສນ ປຏິຎ຺ຎາ ຕສ຺ເສວ. ຜສ຺ສປຎ຺ຫາທີສຸ ປນ ຜສ຺ສໍ ເທຕີຕິອາທິໂວຫາຣໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປເຕວ.

໔໗໙. ອນິຏ຺ຐຜລນ຺ຕິອາທິ ອເຈຕສິກສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ທານຠາວທີປນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ອເຈຕສິໂກ ອນ຺ນາທິຘມ຺ໂມ ອາຍຕິໍ ວິປາກໍ ເທຕິ, ອິຏ຺ຐຜລຠາວນິຍມນຕ຺ຖໍ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຍມ຺ປິ ເຫຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ຍທິ ອເຈຕສິໂກ ອນ຺ນາທິຘມ຺ໂມ ທານໍ ຠເວຍ຺ຍ, ຫິຕຈິຕ຺ເຕນ ອນິຏ຺ຐໍ ອກນ຺ຕໍ ເຠສຊ຺ຊໍ ເທນ຺ຕສ຺ສ ນິມ຺ພພີຊາທີຫິ ວິຍ ນິມ຺ພາທໂຍ ອນິຏ຺ຐເມວ ຜລໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ຫິຕຜຣຓຈາຄເຈຕນາ ທານໍ, ຕສ຺ມາ ອນິຏ຺ເຐປິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ເມ ທານໍ ອິຏ຺ຐຜລເມວ ໂຫຕີຕິ.

ເອວໍ ປຣວາທິນາ ເຈຕສິກຘມ຺ມສ຺ສ ທານຠາເວ ປຕິຏ຺ຐາປິເຕ ສກວາທີ ອິຕເຣນ ປຣິຍາເຍນ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມສ຺ສ ທານຠາວໍ ສາເຘຕຸໍ ທານໍ ອິຏ຺ຐຜລໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາຕິອາທິມາຫ. ປຣວາທີ ປນ ຈີວຣາທີນໍ ອິຏ຺ຐວິປາກຕໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ສຸຕ຺ຕສາຘນໍ ປຣວາທີວາເທປິ ຍຸຊ຺ຊຕິ ສກວາທີວາເທປິ, ນ ປນ ເອເກນຕ຺ເຖນ. ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ ອິຏ຺ຐຜໂລຕິ ອິຏ຺ຐຜລຠາວມຕ຺ຕເມວ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ເຕນ ຫິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ອິຏ຺ຐຜລຠາເວເນວ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພຕາ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ທາຕພ຺ພຏ຺ເຐນ ປນ ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ ທານເມວ. ທິນ຺ນຎ຺ຫິ ທານານໍ ສງ຺ກຣຠາວໂມຈນຕ຺ຖເມວ ອຍໍ ກຖາຕິ.

ທານກຖາວຓ຺ຓນາ.

໕. ປຣິໂຠຄມຍປຸຎ຺ຎກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໘໓. ອິທານິ ປຣິໂຠຄມຍປຸຎ຺ຎກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ເຕສໍ ທິວາ ຈ ຣຕ຺ໂຕ ຈ, ສທາ ປຸຎ຺ຎໍ ປວຑ຺ຒຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໔໗) ຈ ‘‘ຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຈີວຣໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊມາໂນ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໔.໕໑) ຈ ເອວມາທີນິ ສຸຕ຺ຕານິ ອໂຍນິໂສ ຄເຫຕ຺ວາ ເຍສໍ ປຣິໂຠຄມຍໍ ນາມ ປຸຎ຺ຎໍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ຣາຊຄິຣິກສິທ຺ຘຕ຺ຖິກສມ຺ມິຕິຍານໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຣິໂຠຄມຍນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ປຸຎ຺ຎໍ ນາມ ຜສ຺ສາທໂຍ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ, ນ ຕໂຕ ປຣໍ, ຕສ຺ມາ ຜສ຺ສາທີຫິ ເຕ ວຑ຺ຒິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ປຣິໂຠຄມໂຍ ຜສ຺ໂສຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ອິຕເຣນ ເຕສໍ ອວຑ຺ຒນໂຕ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ລຕາວິຍາຕິອາທີນິ ‘‘ກິຣິຍາຍ ວາ ຠາວນາຍ ວາ ວິນາປິ ຍຖາ ລຕາທີນິ ສຍເມວ ວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກິໍ ເຕ ເອວໍ ວຑ຺ຒນ຺ຕີ’’ຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕານິ. ຕຖາ ປນສ຺ສ ອວຑ຺ຒນໂຕ ນ ເຫວາຕິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ.

໔໘໔. ນ ສມນ຺ນາຫຣຕີຕິ ປຎ຺ເຫ ປຏິຄ຺ຄາຫການໍ ປຣິໂຠເຄນ ປຸຣິມເຈຕນາ ວຑ຺ຒຕິ, ເອວໍ ຕໍ ໂຫຕິ ປຸຎ຺ຎນ຺ຕິ ລທ຺ຘິວເສນ ປຏິຊານາຕິ. ຕໂຕ ອນາວຏ຺ເຏນ຺ຕສ຺ສາຕິອາທີຫິ ປຸຏ຺ໂຐ ທາຍກສ຺ສ ຈາຄເຈຕນໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ຕຕ຺ຖ ອນາວຏ຺ເຏນ຺ຕສ຺ສາຕິ ທານເຈຕນາຍ ປຸເຣຈາຣິເກນ ອາວຊ຺ຊເນນ ຠວງ຺ຄໍ ອນາວຏ຺ເຏນ຺ຕສ຺ສ ອປຣິວຏ຺ເຏນ຺ຕສ຺ສ. ອນາໂຠຄສ຺ສາຕິ ນິຣາໂຠຄສ຺ສ. ອສມນ຺ນາຫຣນ຺ຕສ຺ສາຕິ ນ ສມນ຺ນາຫຣນ຺ຕສ຺ສ. ອາວຊ຺ຊນຎ຺ຫິ ຠວງ຺ຄໍ ວິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຄຕມຄ຺ເຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ທານເຈຕນໍ ສມນ຺ນາຫຣຕິ ນາມ. ເອວໍກິຈ຺ເຈນ ອິມິນາ ຈິຕ຺ເຕນ ອສມນ຺ນາຫຣນ຺ຕສ຺ສ ປຸຎ຺ຎໍ ໂຫຕີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອມນສິກໂຣນ຺ຕສ຺ສາຕິ ມນໍ ອກໂຣນ຺ຕສ຺ສ. ອາວຊ຺ຊເນນ ຫິ ຕທນນ຺ຕຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ມນໍ ກໂຣຕິ ນາມ. ເອວໍ ອກໂຣນ຺ຕສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸປໂຍຄວຈນສ຺ມິຎ຺ຫິ ເອຕໍ ຠຸມ຺ມໍ. ອເຈຕຍນ຺ຕສ຺ສາຕິ ເຈຕນໍ ອນຸປ຺ປາເທນ຺ຕສ຺ສ. ອປຕ຺ເຖນ຺ຕສ຺ສາຕິ ປຕ຺ຖນາສງ຺ຂາຕໍ ກຸສລຈ຺ຉນ຺ທໍ ອກໂຣນ຺ຕສ຺ສ. ອປ຺ປຓິທຫນ຺ຕສ຺ສາຕິ ທານເຈຕນາວເສນ ຈິຕ຺ຕໍ ອຏ຺ຐເປນ຺ຕສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນນຸ ອາວຏ຺ເຏນ຺ຕສ຺ສາຕິ ວາເຣ ອາໂຠຄສ຺ສາຕິ ອາໂຠຄວໂຕ. ອຖ ວາ ອາໂຠຄາ ອສ຺ສ, ອາໂຠຄສ຺ສ ວາ ອນນ຺ຕຣໍ ຕໍ ປຸຎ຺ຎໍ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໔໘໕. ທ຺ວິນ຺ນໍ ຜສ຺ສານນ຺ຕິອາທີສຸປິ ເອກກ຺ຂເຓ ທາຍກສ຺ສ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຜສ຺ສາທີນໍ ອຠາວາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ທາຍກສ຺ສ ຈ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ຈາຕິ ອຸຠິນ຺ນໍ ຜສ຺ສາທໂຍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ອປິຈສ຺ສ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ວິຎ຺ຎາຓານໍ ສໂມຘານໍ ໂຫຕີຕິ ລທ຺ຘິ, ຕສ຺ສາປິ ວເສນ ປຏິຊານາຕິ. ອຖ ນໍ ສກວາທີ ປຣິຍາຍສ຺ສ ທ຺ວາຣໍປິທຫິຕ຺ວາ ອຸຊຸວິປຈ຺ຈນີກວເສນ ໂຈເທຕຸໍ ກຸສລາທິປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຕຕ຺ຣາປິ ກຸສລາກຸສລານໍ ເອກສ຺ເສກກ຺ຂເຓ ສມ຺ປໂຍຄາຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຣິໂຠຄມຍໍ ປນ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ລທ຺ຘິຍາ ປຏິຊານາຕິ. ອຖ ນໍ ສກວາທີ ສຸຕ຺ເຕນ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ.

໔໘໖. ສຸຕ຺ຕສາຘເນ ອາຣາມໂຣປກາທີນໍ ອນຸສ຺ສຣຓປຏິສງ຺ຂຣຓາທິວເສນ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ປຸຎ຺ຎໍ ສນ຺ຘາຍ ສທາ ປຸຎ຺ຎໍ ປວຑ຺ຒຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອປ຺ປມາໂຓ ຕສ຺ສ ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ໂທຕິ ອິທໍ ອປ຺ປມາຓວິຫາຣິໂນ ທິນ຺ນປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາ ຈ ‘‘ເອວຣູໂປ ເມ ຈີວຣໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕີ’’ຕິ ອນຸໂມທນວເສນ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໍ ໂສ ປຣິໂຠຄມຍນ຺ຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ປຏິຄ຺ຄາຫເກນ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອປຣິຠຸຕ຺ເຕປິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ເມ ປຸຎ຺ຎໍ ໂຫຕິເຍວ, ຕສ຺ມາ ສກວາທີວາໂທວ ພລວາ, ຕຕ຺ຖ ປຏິຄ຺ຄາຫເກນ ປຏິຄ຺ຄຫິເຕຕິ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ປຣິໂຠຄມຍປຸຎ຺ຎກຖາວຓ຺ຓນາ.

໖. ອິໂຕທິນ຺ນກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໘໘-໔໙໑. ອິທານິ ອິໂຕ ທິນ຺ນກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ອິໂຕ ທິນ຺ເນນ ຍາເປນ຺ຕິ, ເປຕາ ກາລງ຺ກຕາ ຕຫິ’’ນ຺ຕິ (ເປ. ວ. ໑໙) ວຈນໍ ນິສ຺ສາຍ ‘‘ຍໍ ອິໂຕ ຈີວຣາທິ ທິນ຺ນໍ ເຕເນວ ຍາເປນ຺ຕີ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ຣາຊຄິຣິກສິທ຺ຘຕ຺ຖິການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອິໂຕ ທິນ຺ເນນາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ປຸນ ຈີວຣາທິວເສນ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອຎ຺ໂຎ ອຎ຺ຎສ຺ສ ກາຣໂກຕິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ວິປາກທາຍການໍ ກມ຺ມານໍ ອຎ຺ໂຎ ກາຣໂກ, ນ ອຕ຺ຕນາວ ອຕ຺ຕໂນ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ປນ ອິຕໂຣ ສຸຕ຺ຕວິໂຣຘຠເຍນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທານໍ ເທນ຺ຕນ຺ຕິ ທານໍ ທທມານໍ ທິສ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ອຕ຺ຕໂນ ອນຸໂມທິຕຕ຺ຕາ ຈ ເຕສໍ ຕຕ຺ຖ ໂຠຄາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາສ຺ສ ອິມິນາ ກາຣເຓນ ລທ຺ຘິໍ ປຕິຏ຺ຐເປນ຺ຕສ຺ສາປິ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕາວ ໂຫຕິ. ນ ຫິ ເຕ ອິໂຕ ທິນ຺ເນເນວ ວຕ຺ຖຸນາ ຍາເປນ຺ຕິ. ເສເສສຸປິ ສຸຕ຺ຕສາຘເນສຸ ເອເສວ ນໂຍຕິ.

ອິໂຕ ທິນ຺ນກຖາວຓ຺ຓນາ.

໗. ປຖວີກມ຺ມວິປາໂກຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໙໒. ອິທານິ ປຖວີ ກມ຺ມວິປາໂກຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ‘‘ອຕ຺ຖິ ອິສ຺ສຣິຍສໍວຕ຺ຕນິຍໍ ກມ຺ມໍ, ອາຘິປຈ຺ຈສໍວຕ຺ຕນິຍໍ ກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອິສ຺ສຣານໍ ຠາໂວ ອິສ຺ສຣິຍໍ ນາມ, ອຘິປຕີນຎ຺ຈ ຠາໂວ ອາຘິປຈ຺ຈໍ ນາມ, ປຖວິສ຺ສຣິຍອາຘິປຈ຺ຈສໍວຕ຺ຕນິກຎ຺ຈ ກມ຺ມໍ ອຕ຺ຖີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ເຍສໍ ‘‘ປຖວີ ກມ຺ມວິປາໂກ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຖວີຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ສຸຂເວທນີຍາຕິອາທິ ກມ຺ມວິປາກສຠາວທສ຺ສນວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຜສ຺ໂສ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ນິທ຺ທິຏ຺ເຐສຸ ວິປາເກສຸ ຜສ຺ໂສ ສຸຂເວທນີຍາທິເຠໂທ ໂຫຕິ. ໂສ ຈ ສຎ຺ຎາທໂຍ ຈ ສຸຂເວທນາທີຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ເວທນາທໂຍ ສຎ຺ຎາທີຫິ, ສພ຺ເພປິ ສາຣມ຺ມຓາ, ອຕ຺ຖິ ຈ ເນສໍ ປຸເຣຈາຣິກອາວຏ຺ຏນາທິສງ຺ຂາຕໍ ອາວຊ຺ຊນໍ, ກມ຺ມປຈ຺ຈຍຠູຕາ ເຈຕນາ, ໂຍ ຕຕ຺ຖ ອິຏ຺ຐວິປາໂກ, ຕສ຺ສ ປຕ຺ຖນາ, ປຓິຘານວເສນ ປວຕ຺ຕາ ມູລຕຓ຺ຫາ, ກິໍ ເຕ ເອວຣູປາ ປຖວີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິຕໂຣ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຏິໂລມປຸຈ຺ຉາທີນິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເນວ.

໔໙໓. ກມ຺ມວິປາໂກ ປເຣສໍ ສາຘາຣໂຓຕິ ປຎ຺ເຫ ຜສ຺ສາທໂຍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານໍ ຣູປຎ຺ຈ ປຖວີອາທີນໍເຍວ ຈ ສາຘາຣຓຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ອສາຘາຣຓມຎ຺ເຎສນ຺ຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ປຣສມຍໂຕ ອາຫຣິຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕໍ. ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ປຖວິໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕີຕິ ປຎ຺ເຫ ປຖວິໍ ອນິສ຺ສິເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ນິສ຺ສິເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ປຖວິໍ ອປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍນ຺ຕີຕິ ປຎ຺ເຫ ອາຣຸປ຺ເປ ປຣິນິພ຺ພາຍນ຺ຕານໍ ວເສນ ປຏິຊານາຕິ. ກມ຺ມວິປາກໍ ອເຂເປຕ຺ວາຕິ ອິທໍ ປຣສມຍວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ກມ຺ມວິປາກຎ຺ຫິ ເຂເປຕ຺ວາວ ປຣິນິພ຺ພາຍນ຺ຕີຕິ ເຕສໍ ລທ຺ຘິ. ສກສມເຍ ປນ ກໂຕກາສສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ວິປາກໍ ອເຂເປຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພານໍ ນຕ຺ຖິ. ເຕສຎ຺ຈ ລທ຺ຘິຍາ ປຖວີ ສາຘາຣຓວິປາກຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປນ຺ນວິປາໂກເຍວ ໂຫຕິ. ຕໍ ວິປາກຠາເວນ ຐິຕໍ ອເຂເປຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພານໍ ນ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ໂຈເທຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອິຕໂຣ ລທ຺ຘິວເສນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສຕ຺ຕສ຺ສ ກມ຺ມວິປາກນ຺ຕິ ປຎ຺ເຫ ອສາຘາຣຓໍ ຜສ຺ສາທິໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ສາຘາຣຓໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ປຖວີສມຸທ຺ທສູຣິຍຈນ຺ທິມາທໂຍ ຫິ ສພ຺ເພສໍ ສາຘາຣຓກມ຺ມວິປາໂກຕິ ເຕສໍ ລທ຺ຘິ.

໔໙໔. ອິສ຺ສຣິຍສໍວຕ຺ຕນິຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອິສ຺ສຣິຍໍ ນາມ ພຫຸຘນຕາ. ອາຘິປຈ຺ຈໍ ນາມ ເສສຊເນ ອຕ຺ຕໂນ ວເສ ວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ເຕຫິ ຄຣຸກາຕພ຺ພຏ຺ເຐນ ອຘິປຕິຠາໂວ. ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມໍ ປຏິລາຠວເສນ ຕໍສໍວຕ຺ຕນິກໍ ນາມ ໂຫຕິ, ນ ຊນກວເສນ. ຕສ຺ມາ ວິປາກຠາເວ ອສາຘກເມຕນ຺ຕິ.

ປຖວີ ກມ຺ມວິປາໂກຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໘. ຊຣາມຣຓໍ ວິປາໂກຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໙໕. ອິທານິ ຊຣາມຣຓໍ ວິປາໂກຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ອຕ຺ຖິ ທຸພ຺ພຓ຺ຓສໍວຕ຺ຕນິຍໍ ກມ຺ມໍ ອປ຺ປາຍຸກສໍວຕ຺ຕນິຍໍ ກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ທຸພ຺ພຓ຺ຓຕາ ນາມ ຊຣາ. ອປ຺ປາຍຸກຕາ ນາມ ມຣຓໍ. ຕໍສໍວຕ຺ຕນິຍຎ຺ຈ ກມ຺ມໍ ອຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ຊຣາມຣຓໍ ວິປາໂກຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ປຏິໂລມປຎ຺ເຫ ອນາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ຣູປຘມ຺ມານໍ ຕາວ ອນາຣມ຺ມຓເມວ, ອຣູປານໍ ປນ ຊຣາມຣຓໍ ສມ຺ປໂຍຄລກ຺ຂຓາຠາວາ ອນາຣມ຺ມຓເມວ.

໔໙໖. ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ຊຣາມຣຓໍ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ວິປາໂກຕິ ປຎ຺ເຫ ຊຣາມຣເຓນ ນາມ ອນິຏ຺ຐວິປາເກນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ລທ຺ຘິຍາ ປຏິຊານາຕິ. ເຕເນວ ກາຣເຓນ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ຊຣາມຣຓສ຺ສ ກຸສລວິປາກຕໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຣໂຕ ຈສ຺ສ ອກຸສລວິປາກຕຎ຺ເຎວ ປຏິຊານາຕິ.

ກຸສລານຎ຺ຈ ອກຸສລານຎ຺ຈາຕິ ປຸຈ຺ຉາວເສນ ເອກໂຕ ກຕໍ, ເອກກ຺ຂເຓ ປນ ຕໍ ນຕ຺ຖິ. ອພ຺ຍາກຕານໍ ອວິປາການໍ ຊຣາມຣຓໍ ວິປາໂກຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕາຍ ປຣິຍາໂຍ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ອພ຺ຍາກຕວເສນ ປຸຈ຺ຉາ ນ ກຕາ.

໔໙໗. ທຸພ຺ພຓ຺ຓສໍວຕ຺ຕນິຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ທຸພ຺ພຓ຺ຓິຍໍ ນາມ ອປຣິສຸທ຺ຘວຓ຺ຓຕາ. ອປ຺ປາຍຸກຕາ ນາມ ອາຍຸໂນ ຈິຣໍ ປວຕ຺ຕິຕຸໍ ອສມຕ຺ຖຕາ. ຕຕ຺ຖ ອກຸສລກມ຺ມໍ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານສ຺ສ ທຸພ຺ພຓ຺ຓຣູປສ຺ສ ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ອສທິສຕ຺ຕາ ປນສ຺ສ ຕໍວິປາໂກ ນ ໂຫຕິ. ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານາທິໂນ ປນ ຕໍປຏິລາຠວເສນ ອາຍຸໂນ ຈ ອຸປຈ຺ເຉທກວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ເອວເມຕໍ ປຣິຍາເຍນ ຕໍສໍວຕ຺ຕນິກໍ ນາມ ໂຫຕິ, ນ ວິປາກຜສ຺ສາທີນໍ ວິຍ ຊນກວເສນ, ຕສ຺ມາ ວິປາກຠາເວ ອສາຘກໍ. ເສສເມຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕສທິສເມວາຕິ.

ຊຣາມຣຓໍ ວິປາໂກຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໙. ອຣິຍຘມ຺ມວິປາກກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໙໘. ອິທານິ ອຣິຍຘມ຺ມວິປາກກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ກິເລສປ຺ປຫານມຕ຺ຕເມວ ສາມຎ຺ຎຜລໍ, ນ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ນຕ຺ຖິ ອຣິຍຘມ຺ມວິປາໂກຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ອຣິຍຘມ຺ມວິປາໂກຕິ ມຄ຺ຄສງ຺ຂາຕສ຺ສ ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສ ວິປາໂກ. ກິເລສກ຺ຂຍມຕ຺ຕໍ ອຣິຍຜລນ຺ຕິ ລທ຺ຘິຍາ ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ສາມຎ຺ຎນ຺ຕິ ສມຓຠາໂວ, ມຄ຺ຄສ຺ເສຕໍ ນາມໍ. ‘‘ສາມຎ຺ຎຎ຺ຈ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທເສສ຺ສາມິ ສາມຎ຺ຎຜລຎ຺ຈາ’’ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ພ຺ຣຫ຺ມຎ຺ເຎປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ນ ວິປາໂກຕິອາທີສຸ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄາທີນໍ ອປຈຍຄາມິຕໍ ສນ຺ຘາຍ ອຣິຍຜລານໍ ນວິປາກຠາວໍ ປຏິຊານາຕິ, ທານຜລາທີນໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ໂສ ຫິ ອາຈຍຄາມິຕ຺ຕິກສ຺ສ ເອວໍ ອຕ຺ຖໍ ຘາເຣຕິ – ວິປາກສງ຺ຂາຕໍ ອາຈຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕໍ ວາ ອາຈິນນ຺ຕາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ອາຈຍຄາມິໂນ, ວິປາກໍ ອປຈິນນ຺ຕາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ອປຈຍຄາມິໂນຕິ. ຕສ຺ມາ ເອວໍ ປຏິຊານາຕິ ຈ ປຏິກ຺ຂິປຕິ ຈ.

໕໐໐. ກາມາວຈຣໍ ກຸສລໍ ສວິປາກໍ ອາຈຍຄາມີຕິອາທິກາ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ຈ ປຏິກ຺ເຂໂປ ຈ ສກວາທິສ຺ສ. ໂລກິຍຎ຺ຫິ ກຸສລໍ ວິປາກຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິໂຍ ເຈວ ວຏ຺ຏຎ຺ຈ ອາຈິນນ຺ຕໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອາຈຍຄາມິ. ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລໍ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິໂຍ ເຈວ ວຏ຺ຏຎ຺ຈ ອປຈິນນ຺ຕໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອປຈຍຄາມິ. ເອວເມຕໍ ສວິປາກເມວ ໂຫຕິ, ນ ອປຈຍຄາມິວຈນມຕ຺ເຕນ ອວິປາກໍ. ອິມມຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາເຍຕ຺ຖ ສກວາທິໂນ ປຏິຎ຺ຎາ ຈ ປຏິກ຺ເຂໂປ ຈ ເວທິຕພ຺ພາຕິ.

ອຣິຍຘມ຺ມວິປາກກຖາວຓ຺ຓນາ.

໑໐. ວິປາໂກ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ໂມຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໐໑. ອິທານິ ວິປາໂກ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ໂມຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ວິປາໂກ ວິປາກສ຺ສ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎາທິປຈ຺ຈຍວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ວິປາໂກປິ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ໂມຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ຕສ຺ສ ວິປາໂກຕິ ຕສ຺ສ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ມສ຺ສ ວິປາກສ຺ສ ໂຍ ວິປາໂກ, ໂສປິ ເຕ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ໂມ ໂຫຕີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິຕໂຣ ອາຍຕິໍ ວິປາກທານາຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາປິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ວິປາກສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ປນສ຺ສ ກຸສລາກຸສລສ຺ສ ວິຍ ຕສ຺ສາປິ ວິປາກສ຺ສ ວິປາໂກ, ຕສ຺ສາປິ ວິປາໂກຕິ ວຏ຺ຏານຸປຈ຺ເຉໂທ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມຍວິໂຣຘຠເຍນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ວິປາໂກຕິ ວາຕິອາທິມ຺ຫິ ວຈນສາຘເນ ປນ ຍທິ ວິປາກສ຺ສ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ເມນ ເອກຕ຺ຖຕາ ຠເວຍ຺ຍ, ກຸສລາກຸສລພ຺ຍາກຕານໍ ເອກຕ຺ຖຕໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ວິປາໂກ ຈ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ໂມ ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຍໍ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ໂສ ຫິ ຈຕູສຸ ວິປາກກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ເອເກກໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍາທີສຸ ປຈ຺ຈຍຏ຺ເຐນ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ມຕໍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຏ຺ເຐນ ຈ ວິປາກໍ ມຎ຺ຎມາໂນ ‘‘ວິປາໂກ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ໂມ’’ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ອາມນ຺ຕາຕິ ປຏິຊານາຕິ. ອຖ ນໍ ສກວາທີ ‘‘ຍສ຺ມາ ຕຍາ ເອກກ຺ຂເຓ ຈຕູສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ວິປາໂກ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ໂມປິ ອນຸຎ຺ຎາໂຕ, ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ສຫຄຕາທິຠາໂວ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ເອວມາຫ. ອິຕໂຣ ກຸສລາກຸສລສງ຺ຂາຕໍ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ມໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ຕຎ຺ເຎວ ອກຸສລນ຺ຕິ ຍທິ ເຕ ວິປາໂກ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ໂມ, ໂຍ ອກຸສລວິປາໂກ, ໂສ ອກຸສລໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ກສ຺ມາ? ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ເມນ ເອກຕ຺ຕາ. ຕຎ຺ເຎວ ກຸສລນ຺ຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໕໐໒. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍາຕິ ອິທໍ ສຫຊາຕານໍ ປຈ຺ຈຍມຕ຺ຕວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກໍ. ມຫາຠູຕານມ຺ປິ ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍຕາ ວຸຕ຺ຕາ, ນ ຈ ຕານິ ວິປາການິ, ນ ຈ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ມານີຕິ.

ວິປາໂກ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ໂມຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

ສຕ຺ຕໂມ ວຄ຺ໂຄ.

໘. ອຏ຺ຐມວຄ຺ໂຄ

໑. ຉຄຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໐໓-໕໐໔. ອິທານິ ຉຄຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອສຸຣກາເຍນ ສທ຺ຘິໍ ຉຄຕິໂຍຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການຎ຺ເຈວ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ສກວາທີ ‘‘ປຎ຺ຈ ໂຂ ປນິມາ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຄຕິໂຍ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໑໕໓) ໂລມຫໍສນປຣິຍາເຍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນານໍ ຄຕີນໍ ວເສນ ໂຈເທຕຸໍ ນນຸ ປຎ຺ຈ ຄຕິໂຍຕິອາທິມາຫ. ອິຕໂຣ ສຸຕ຺ຕວິໂຣຘຠເຍນ ປຏິຊານາຕິ. ກສ຺ມາ ປນ ສກວາທີ ຉ ຄຕິໂຍ ນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉຕິ, ນນຸ ‘‘ຈຕູຫາປາເຍຫິ ຈ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອສຸຣກາໂຍປິ ຄຫິໂຕຕິ. ສຈ຺ຈໍ ຄຫິໂຕ, ນ ປເນສາ ຄຕິ. ກສ຺ມາ? ວິສຸໍ ອຠາວໂຕ. ອສຸຣກາຍສ຺ມິຎ຺ຫິ ກາລກຎ຺ຈິກາ ອສຸຣາ ເປຕຄຕິຍາ ສງ຺ຄຫິຕາ, ເວປຈິຕ຺ຕິປຣິສາ ເທວຄຕິຍາ, ອສຸຣກາໂຍຕິ ວິສຸໍ ເອກາ ຄຕິ ນາມ ນຕ຺ຖິ.

ອິທານິ ເອຕເມວ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ນນຸ ກາລກຎ຺ຈິກາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ສມານວຓ຺ຓາຕິ ສທິສຣູປສຓ຺ຐານາ ພີຠຈ຺ຉາ ວິຣູປາ ທຸທ຺ທສ຺ສິກາ. ສມານໂຠຄາຕິ ສທິສເມຖຸນສມາຈາຣາ. ສມານາຫາຣາຕິ ສທິສເຂຬສິງ຺ຆາຓິກປຸພ຺ພໂລຫິຕາທິອາຫາຣາ. ສມານາຍຸກາຕິ ສທິສອາຍຸປຣິຈ຺ເຉທາ. ອາວາຫວິວາຫນ຺ຕິ ກຎ຺ຎາຄຫຓຎ຺ເຈວ ກຎ຺ຎາທານຎ຺ຈ. ສຸກ຺ກປກ຺ເຂ ສມານວຓ຺ຓາຕິ ສທິສຣູປສຓ຺ຐານາ ອຠິຣູປາ ປາສາທິກາ ທສ຺ສນີຍາ ປຠາສມ຺ປນ຺ນາ. ສມານໂຠຄາຕິ ສທິສປຎ຺ຈກອາມຄຸຓໂຠຄາ. ສມານາຫາຣາຕິ ສທິສສຸຘາໂຠຊນາທິອາຫາຣາ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ນນຸ ອຕ຺ຖິ ອສຸຣກາໂຍຕິ ອິທໍ ອສຸຣກາຍສ຺ເສວ ສາຘກໍ. ຕສ຺ສ ປນ ວິສຸໍ ຄຕິປຣິຈ຺ເຉທາຠາເວນ ນ ຄຕິສາຘກນ຺ຕິ.

ຉຄຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໒. ອນ຺ຕຣາຠວກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໐໕. ອິທານິ ອນ຺ຕຣາຠວກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ອນ຺ຕຣາ ປຣິນິພ຺ພາຍີ’’ຕິ ສຸຕ຺ຕປທໍ ອໂຍນິໂສ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ອນ຺ຕຣາຠໂວ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ຍຕ຺ຖ ສຕ຺ໂຕ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸໂກ ວິຍ ອທິພ຺ພຈກ຺ຂຸໂກ, ອິທ຺ຘິມາ ວິຍ ອນິທ຺ຘິມາ ມາຕາປິຕິສມາຄມຎ຺ເຈວ ອຸຕຸສມຍຎ຺ຈ ໂອໂລກຍມາໂນ ສຕ຺ຕາຫໍ ວາ ອຕິເຣກສຕ຺ຕາຫໍ ວາ ຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ພເສລິຍານຎ຺ເຈວ ສມ຺ມິຕິຍານຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອຕ຺ຖີຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ລທ຺ຘິຍໍ ຐຕ຺ວາ ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ເຍ ຈ ຠຄວຕາ ຕໂຍ ຠວາ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕສໍ ວເສນ ໂຈເທຕຸໍ ກາມຠໂວຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ຍທິ ເຕ ອນ຺ຕຣາຠໂວ ນາມ ໂກຈິ ຠໂວ ອຕ຺ຖິ, ເຕນ ກາມຠວາທີນໍເຍວ ອຎ຺ຎຕເຣນ ຠວິຕພ຺ພໍ ປຎ຺ຈໂວກາຣຠວາທິນາ ວິຍ, ເຕນ ຕໍ ປຸຈ຺ຉາມິ – ‘‘ກິໍ ເຕ ອຍໍ ອນ຺ຕຣາຠໂວ ນາມ ກາມຠໂວ, ອຸທາຫຸ ຣູປຠໂວ ອຣູປຠໂວ ວາ’’ຕິ? ອິຕໂຣ ຕຖາ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ສພ຺ພໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ກາມຠວສ຺ສ ຈາຕິອາທິ ຍທິ ອນ຺ຕຣາຠໂວ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ອິເມສໍ ຠວານໍ ອນ຺ຕຣາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສີມານໍ ສີມນ຺ຕຣິກາ ວິຍ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ໂຈເທຕຸໍ ອາຣທ຺ຘໍ. ປຣວາທີ ປນ ຕຖາ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ສພ຺ພປຎ຺ເຫ ປຏິກ຺ຂິປຕິ ເກວລໍ ລທ຺ຘິຍາ, ນ ສຫຘມ຺ເມນ. ເຕເນວ ນໍ ສກວາທີ ‘ໂນ ວຕ ເຣ’ຕິ ປຏິເສເຘຕິ.

໕໐໖. ປຎ຺ຈມີ ສາ ໂຍນີຕິອາທີນິປິ ຍຖາປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໂຍນິອາທີສຸ ໂສ ສໂມຘານໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຖ ເຕນ ຕໂຕ ຕໂຕ ອຕິເຣເກນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ວຸຕ຺ຕານິ. ອນ຺ຕຣາຠວູປຄໍ ກມ຺ມນ຺ຕິ ຍທິ ໂສປິ ເອໂກ ຠໂວ, ຍຖາ ກາມຠວູປຄາທີນິ ກມ຺ມານິ ອຕ຺ຖີຕິ ສຕ຺ຖາຣາ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕານິ, ເອວໍ ຕທຸປເຄນາປິ ກມ຺ເມນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍສ຺ມາ ປນ ປຣສມເຍ ອນ຺ຕຣາຠວູປຄໍ ນາມ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ກມ຺ມໍ ນຕ຺ຖິ, ຍໍ ຍໍ ຠວໍ ອຸປປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ຕທຸປເຄເນວ ກມ຺ເມນ ອນ຺ຕຣາຠເວ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕີຕິ ເຕສໍ ລທ຺ຘິ, ຕສ຺ມາ ‘ນເຫວ’ນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຖິ ອນ຺ຕຣາຠວູປຄາ ສຕ຺ຕາຕິ ປຸຏ຺ໂຐປິ ກາມຠວູປຄາເຍວ ນາມ ເຕຕິ ລທ຺ຘິຍາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ຊາຍນ຺ຕີຕິອາທີນິ ປຸຏ຺ໂຐປິ ຕຕ຺ຖ ຊາຕິຊຣາມຣຓານິ ເຈວ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິປຣມ຺ປຣຎ຺ຈ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ຣູປາທິວເສນ ປຸຏ຺ໂຐປິ ຍສ຺ມາ ອນ຺ຕຣາຠວສຕ຺ຕສ຺ສ ອນິທສ຺ສນໍ ຣູປໍ, ເວທນາທໂຍປິ ອຎ຺ເຎສໍ ວິຍ ນ ໂອຬາຣິກາຕິ ຕສ຺ສ ລທ຺ຘິ, ຕສ຺ມາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອິມິນາວ ກາຣເຓນ ປຎ຺ຈໂວກາຣຠວຠາເວປິ ປຏິກ຺ເຂໂປ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໕໐໗. ອິທານິ ກາມຠໂວ ຠໂວ ຄຕີຕິອາທິ ຠວສໍສນ຺ທນໍ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ຍທິ ເຕ ອນ຺ຕຣາຠໂວ ນາມ ໂກຈິ ຠໂວ ຠເວຍ຺ຍ, ຍຖາ ກາມຠວາທີສຸ ຠວຄຕິອາທິເຠໂທ ລພ຺ຠຕິ, ຕຖາ ຕຕ຺ຣາປິ ລພ຺ເຠຖ. ຍຖາ ວາ ຕຕ຺ຖ ນ ລພ຺ຠຕິ, ຕຖາ ອິເມສຸປິ ນ ລພ຺ເຠຖ. ສມານສ຺ມິຎ຺ຫິ ຠວຠາເວ ເອເຕສ຺ເວເວສ ວິຠາໂຄ ອຕ຺ຖິ, ນ ອິຕຣສ຺ມິນ຺ຕິ ໂກ ເອຕ຺ຖ ວິເສສເຫຕູຕິ. ອິຕໂຣ ປຸນ ລທ຺ຘິມຕ຺ຕວເສນ ຕໍ ຕໍ ປຏິຊານາຕິ ເຈວ ປຏິກ຺ຂິປຕິ ຈ.

໕໐໘. ສພ຺ເພສຎ຺ເຎວ ສຕ຺ຕານໍ ອຕ຺ຖິ ອນ຺ຕຣາຠໂວຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ຍສ຺ມາ ນິຣຍູປຄອສຎ຺ຎສຕ຺ຕູປຄອຣູປູປຄານໍ ອນ຺ຕຣາຠວໍ ນ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເຕເນວ ກາຣເຓນ ປຏິໂລເມ ປຏິຊານາຕິ. ອານນ຺ຕຣິຍສ຺ສາຕິອາທິ ເຍສໍ ໂສ ອນ຺ຕຣາຠວໍ ນ ອິຈ຺ຉຕິ, ເຕ ຕາວ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ປາຬິອນຸສາເຣເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ ສທ຺ຘິໍ ສຸຕ຺ຕສາຘເນນາຕິ.

ອນ຺ຕຣາຠວກຖາວຓ຺ຓນາ.

໓. ກາມຄຸຓກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໑໐. ອິທານິ ກາມຄຸຓກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ສກສມເຍ ຕາວ ກາມຘາຕູຕິ ວຕ຺ຖຸກາມາປິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ – ກິເລສກາມາປິ ກາມຠໂວປິ. ເອເຕສຸ ຫິ ວຕ຺ຖຸກາມາ ກມນີຍຏ຺ເຐນ ກາມາ, ສຠາວນິສ຺ສຕ຺ຕສຸຎ຺ຎຕຏ຺ເຐນ ຘາຕູຕິ ກາມຘາຕຸ. ກິເລສກາມາ ກມນີຍຏ຺ເຐນ ເຈວ ກມນຏ຺ເຐນ ຈ ກາມາ, ຍຖາວຸຕ຺ເຕເນວຕ຺ເຖນ ຘາຕູຕິ ກາມຘາຕຸ. ກາມຠໂວ ກມນີຍຏ຺ເຐນ ກມນຏ຺ເຐນ ວຕ຺ຖຸກາມປວຕ຺ຕິເທສຏ຺ເຐນາຕິ ຕີຫິ ກາຣເຓຫິ ກາໂມ, ຍຖາວຸຕ຺ເຕເນວຕ຺ເຖນ ຘາຕູຕິ ກາມຘາຕຸ. ປຣສມເຍ ປນ – ‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາມຄຸຓາ’’ຕິ ວຈນມຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ປຎ຺ເຈວ ກາມຄຸຓາ ກາມຘາຕູຕິ ຄຫິຕໍ. ຕສ຺ມາ ເຍສໍ ອຍໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ປຸພ຺ພເສລິຍານໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ກາມຘາຕຸນານຕ຺ຕໍ ໂພເຘຕຸໍ ປຎ຺ເຈວາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ລທ຺ຘິວເສນ ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ນນຸ ອຕ຺ຖີຕິອາທິ ກິເລສກາມທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຕປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ໂຕຕິ ກາມຄຸຓປຏິສໍຍຸຕ຺ໂຕ, ກາມຄຸຓາຣມ຺ມໂຓຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂນ ຈ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ປຎ຺ເຈວາຕິ ອິເມສຸ ຕປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕຉນ຺ທາທີສຸ ສຕິ ປຎ຺ເຈວ ກາມຄຸຓາ ກາມຘາຕູຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ເອເຕປິ ຫິ ຉນ຺ທາທໂຍ ກມນີຍຏ຺ເຐນ ກາມາ ຈ ຘາຕຸ ຈາຕິປິ ກາມຘາຕຸ. ກມນຏ຺ເຐນ ກາມສງ຺ຂາຕາ ຘາຕູຕິປິ ກາມຘາຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ມນຸສ຺ສານໍ ຈກ຺ຂຸນ຺ຕິອາທິ ວຕ຺ຖຸກາມທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ປຣວາທີ ຉນ຺ນມ຺ປິ ອາຍຕນານໍ ວຕ຺ຖຸກາມຠາເວນ ນກາມຘາຕຸຠາວໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸນ ມໂນຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ມຫຄ຺ຄຕໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ສນ຺ຘາຍ ນກາມຘາຕຸຠາວໍ ປຏິຊານາຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ສພ຺ໂພປິ ເຕຠູມກມໂນ ກາມຘາຕຸເຍວ, ຕສ຺ມາ ນໍ ສກວາທີ ສຸຕ຺ເຕນ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ.

໕໑໑. ກາມຄຸຓາ ຠໂວຕິອາທິ ຠວສ຺ສ ກາມຘາຕຸຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍສ຺ມາ ປນ ກາມຄຸຓມຕ຺ເຕ ຠໂວຕິ ໂວຫາໂຣ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ປຣວາທີ ນເຫວາຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ກາມຄຸຓູປຄໍ ກມ຺ມນ຺ຕິອາທິ ສພ຺ພໍ ກາມຄຸຓມຕ຺ຕສ຺ສ ນກາມຘາຕຸຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກາມຘາຕຸສງ຺ຂາຕກາມຠວູປຄເມວ ຫິ ກມ຺ມໍ ອຕ຺ຖິ, ກາມຠວູປຄາ ເອວ ຈ ສຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຊາຍນ຺ຕິ ຊິຍນ຺ຕິ ມິຍນ຺ຕິ ຈວນ຺ຕິ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນ ກາມຄຸເຓສູຕິ ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ກາມຄຸຓກຖາວຓ຺ຓນາ.

໔. ກາມກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໑໓-໕໑໔. ອິທານິ ກາມກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາມຄຸຓາ’’ຕິ ວຈນມຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ຣູປາຍຕນາທີນິ ປຎ຺ເຈວາຍຕນານິ ກາມາຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ພເສລິຍານໍ; ເຕສໍ ກິເລສກາມສ຺ເສວ ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ກາມຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຎ຺ເຈວາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ກາມກຖາວຓ຺ຓນາ.

໕. ຣູປຘາຕຸກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໑໕-໕໑໖. ອິທານິ ຣູປຘາຕຸກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຣູປິໂນ ຘມ຺ມາ ຣູປຘາຕຸ ນາມາ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ຣູປິໂນຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ສກວາທີ ຍສ຺ມາ ຣູປຘາຕຸ ນາມ ຣູປຠໂວ, ນ ຣູປມຕ຺ຕເມວ, ຕສ຺ມາ ເຕນຕ຺ເຖນ ໂຈເທຕຸໍ ຣູປຘາຕູຕິອາທິມາຫ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ກາມຄຸຓກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສາວ ກາມຘາຕູຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ຠູມິປຣິຈ຺ເຉເທນ ວິໂຣຘໍ ປສ຺ສມາໂນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຸນ ທຬ຺ຫໍ ກຕ຺ວາ ປຸຏ຺ໂຐ ອຕ຺ຕໂນ ລທ຺ຘິວເສນ ປຏິຊານາຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ປນ ທ຺ວີຫິ ຠເວຫິ ສມນ຺ນາຄຕຕາ ອາປຊ຺ຊຕິ, ເຕນ ຕໍ ສກວາທີ ກາມຠເວນ ຈາຕິ ອາທິມາຫ. ອິຕໂຣ ເອກສ຺ສ ທ຺ວີຫິ ສມນ຺ນາຄຕາຠາວໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕີຕິ.

ຣູປຘາຕຸກຖາວຓ຺ຓນາ.

໖. ອຣູປຘາຕຸກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໑໗-໕໑໘. ອຣູປຘາຕຸກຖາຍປິ ອິມິນາວຸປາເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຣູປຘມ຺ເມສຸ ປນ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘເມວ ຄເຫຕ຺ວາ ເວທນາ ຠໂວຕິອາທິນາ ນເຍເນຕ຺ຖ ເທສນາ ກຕາ. ຕຕ຺ຖ ກິໍ ເຕ ອຣູປິໂນ ຘມ຺ມາຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຕາ ເວທນາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣາ ໂຫຕີຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ອຣູປຘາຕຸກຖາວຓ຺ຓນາ.

໗. ຣູປຘາຕຸຍາ ອາຍຕນກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໑໙. ອິທານິ ຣູປຘາຕຸຍາ ອາຍຕນກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ຣູປີ ມໂນມໂຍ ສພ຺ພງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄີ ອຫີນິນ຺ທ຺ຣິໂຍ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໘໗) ສຸຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິການໍ ຆານາທິນິມິຕ຺ຕານິປິ ອາຍຕນາເນວາຕິ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ສຬາຍຕນິໂກ ເຕສໍ ອຕ຺ຕຠາໂວຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການຎ຺ເຈວ ສມ຺ມິຕິຍານຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ສຬາຍຕນິໂກຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ລທ຺ຘິວເສນ ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ຍໍ ຕຕ຺ຖ ອາຍຕນໍ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ສ ວເສນ ໂຈເທຕຸໍ ອຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຖ ຆານາຍຕນນ຺ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕໂຕ ປຣວາທີ ຍໍ ຕຕ຺ຖ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການໍ ຕິຓ຺ຓໍ ອາຍຕນານໍ ຆານາທິກໍ ສຓ຺ຐານນິມິຕ຺ຕໍ ຕເທວ ອາຍຕນນ຺ຕິ ລທ຺ຘິຍາ ປຏິຊານາຕິ. ພາຫິຣານໍ ຄນ຺ຘາຍຕນາທີນໍ ວເສນ ປຸຏ຺ໂຐ ຆານປ຺ປສາທາທໂຍ ຕຕ຺ຖ ນ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ໂຄຈຣໍ ປຏິເສເຘນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຏິໂລມປຎ຺ຫສໍສນ຺ທນປຎ຺ເຫສຸປິ ອິມິນາວຸປາເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໕໒໑. ອຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຖ ຆານາຍຕນໍ ອຕ຺ຖິ ຄນ຺ຘາຍຕນໍ ເຕນ ຆາເນນ ຕໍ ຄນ຺ຘໍ ຆາຍຕີຕິ ຕສ຺ມິໍເຍວ ປຣສມເຍ ເອກຈ຺ເຈ ອາຈຣິເຍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕ ກິຣ ຕຕ຺ຖ ຉ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການິ ອາຍຕນານິ ປຣິປຸຓ຺ຓານິ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອາຍຕເນນ ຈ ນາມ ສກິຈ຺ຈເກນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ເຕຫິ ຆານາທີຫິ ເຕ ຄນ຺ຘາທໂຍ ຆາຍນ຺ຕິ ສາຍນ຺ຕິ ຜຸສນ຺ຕີຕິປິ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຕໍ ລທ຺ຘິໍ ສນ຺ຘາຍ ປຣວາທີ ອາມນ຺ຕາຕິ ປຏິຊານາຕິ.

໕໒໒. ອຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຖ ມູລຄນ຺ໂຘຕິອາທີນິ ປນ ປຸຏ຺ໂຐ ອຕ຺ຖິຠາວໍ ສາເຘຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ນນຸ ອຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຖ ຆານນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິອາທິ ສຓ຺ຐານມຕ຺ຕສ຺ເສວ ສາຘກໍ, ນ ອາຍຕນສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ອຸທາຫຏມ຺ປິ ອນຸທາຫຏສທິສເມວາຕິ.

ຣູປຘາຕຸຍາ ອາຍຕນກຖາວຓ຺ຓນາ.

໘. ອຣູເປ ຣູປກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໒໔-໕໒໖. ອິທານິ ອຣູເປ ຣູປກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍາ ນາມຣູປ’’ນ຺ຕິ ວຈນໂຕ ອາຣຸປ຺ປຠເວປິ ໂອຬາຣິກຣູປາ ນິສ຺ສຏໍ ສຸຂຸມຣູປໍ ອຕ຺ຖີຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອຕ຺ຖິ ຣູປນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ອຣູເປ ຣູປກຖາວຓ຺ຓນາ.

໙. ຣູປໍ ກມ຺ມນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໒໗-໕໓໗. ອິທານິ ຣູປໍ ກມ຺ມນ຺ຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ກາຍວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕິສງ຺ຂາຕໍ ຣູປເມວ ກາຍກມ຺ມໍ ວຈີກມ຺ມໍ ນາມ, ຕຎ຺ຈ ກຸສລສມຸຏ຺ຐານໍ ກຸສລໍ, ອກຸສລສມຸຏ຺ຐານໍ ອກຸສລນ຺ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫິສາສການຎ຺ເຈວ ສມ຺ມິຕິຍານຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ກຸສເລນ ຈິຕ຺ເຕນ ສມຸຏ຺ຐິຕນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ສເຈ ຕໍ ກຸສລໍ, ຍ຺ວາຍໍ ສາຣມ຺ມຓາທິເຠໂທ ກຸສລສ຺ສ ລພ຺ຠຕິ, ອຕ຺ຖິ ເຕ ໂສ ຕສ຺ສາຕິ ໂຈເທຕຸໍ ສາຣມ຺ມຓນ຺ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ປຕ຺ຖນາ ປຓິຘີຕິ ເຈຕນາເຍເວຕໍ ເວວຈນໍ. ກຸສລເຈຕນາເຍວ ຫິ ປກປ຺ປຍມານາ ປຕ຺ຖນາຕິ. ປກປ຺ປນວເສນ ຐິຕຕ຺ຕາ ປຓິຘີຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປຣໂຕ ປນ ກຸສເລນ ຈິຕ຺ເຕນ ສມຸຏ຺ຐິຕາ ເວທນາ ສຎ຺ຎາ ເຈຕນາ ສທ຺ຘາຕິອາທີສຸ ເວທນາທີນຎ຺ເຎວ ເຈຕ຺ຖ ປຕ຺ຖນາ ປຓິຘີຕິ ລພ຺ຠຕິ, ນ ເຈຕນາຍ. ກສ຺ມາ? ທ຺ວິນ຺ນໍ ເຈຕນານໍ ເອກໂຕ ອຠາວາ, ໂສຕປຕິຕຕ຺ຕາ ປນ ເອວໍ ຕນ຺ຕິ ຄຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຣູປາຍຕນນ຺ຕິອາທິ ປຸຣິມວາເຣ ‘‘ສພ຺ພນ຺ຕໍ ກຸສລ’’ນ຺ຕິ ສໍຂິຕ຺ຕສ຺ສ ປເຠທທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສາ ສໍສນ຺ທນນຍາ, ວຈີກມ຺ມກຖາ ‘‘ອກຸສເລນ ຈິຕ຺ເຕນ ສມຸຏ຺ຐິຕ’’ນ຺ຕິອາທິວິຘານຎ຺ຈ ສພ຺ພໍ ປາຬິອນຸສາເຣເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອສຸຈີຕິ ປເນຕ຺ຖ ສຸກ຺ກໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ສຸຕ຺ຕສາຘນໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

ຣູປໍ ກມ຺ມນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໑໐. ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໔໐. ອິທານິ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ນາມ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ອຣູປຘມ຺ໂມ, ຕສ຺ມາ ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ນຕ຺ຖີຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ພເສລິຍານຎ຺ເຈວ ສມ຺ມິຕິຍານຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ນຕ຺ຖິ ຣູປີນໍ ຘມ຺ມານໍ ອາຍູຕິ ປຎ຺ເຫ ອຸປາທິນ຺ນຣູປານມ຺ປິ ຕິຓກຏ຺ຐາທີນມ຺ປິ ສນ຺ຕານວເສນ ປວຕ຺ຕິເມວ ອາຍຸ ຐິຕິ ຍປນາ ຍາປນາ ອິຣິຍນາ ວຕ຺ຕນາ ປາລນາຕິ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອຕ຺ຖີຕິ ປຎ຺ເຫປິ ອິມິນາ ກາຣເຓນ ປຏິຊານາຕິ. ອຕ຺ຖິ ອຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ປຎ຺ເຫ ອຣູປຘມ຺ມານໍ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍສນ຺ຕານໍ ນາມ ອຕ຺ຖີຕິ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິຊານາຕິ.

໕໔໑. ຣູປີນໍ ຘມ຺ມານໍ ອາຍຸ ອຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ປຎ຺ເຫ ສຕ຺ຕສນ຺ຕາເນ ຣູປິໂນ ວາ ໂຫນ຺ຕຸ ອຣູປິໂນ ວາ, ສພ຺ເພສໍ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ອຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍເມວ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິຊານາຕິ.

໕໔໒. ນິໂຣຘສມາປນ຺ນປຎ຺ເຫສຸປິ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ອຣູປຊີວິຕເມວ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ ຈ ປຏິຊານາຕິ ຈ. ສກວາທີ ປນ ຕໍ ອສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຍໍ ອຣູປປວຕ຺ເຕ ອສຕິ ອຕ຺ຖິ, ຣູເປນ ເຕນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ຫຎ຺ຈີຕິອາທິມາຫ. ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘປຎ຺ເຫ ຜສ຺ສາທິສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ກາຍກມ຺ມາທິສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ກາຍວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ ວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ ສມ຺ມາວາຈາ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ເອວມາທໂຍປິ ຘມ຺ມາ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘປຣິຍາປນ຺ນາຕິສ຺ສ ລທ຺ຘິ. ສກວາທີ ປນ ຕໍ ອສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຍທິ ນິຣຸທ຺ເຘປິ ອຣູປປວຕ຺ເຕ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຕ຺ຖິ, ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ຂນ຺ຘານໍ ອຕ຺ຖິຕາ ໂຫຕູຕິ ໂຈເທຕຸໍ ອຕ຺ຖິ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘຕິ ອາທິມາຫ. ອິຕໂຣ ອນ຺ໂຕສມາປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ຈ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສ ຈ ປຸພ຺ພາປຣຠາຄໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ.

໕໔໓. ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕວາເຣປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕສ຺ສ ຫິ ລທ຺ຘິຍາ ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕານໍ ປຏິສນ຺ຘິກາເລ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເຕນ ສຫ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕອຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຍາວຕາຍຸກໍ ປວຕ຺ຕຕິ. ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ນຕ຺ຖີຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ອຕ຺ຖີຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ປຏິຊານາຕິ. ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທໂຍປິ ເຕສໍ ປວຕ຺ຕິວເສນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິວເສນ ປຏິຊານາຕິ. ສກວາທີ ປນ ຕໍ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ‘‘ສເຈ ຕຕ຺ຖ ເອກກ຺ຂເຓປິ ເວທນາທໂຍ ອຕ຺ຖິ, ປຎ຺ຈໂວກາຣຠວຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕີ’’ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ປຎ຺ຈໂວກາຣຠໂວຕິ ອາຫ. ອິຕໂຣ ສຸຕ຺ຕວິໂຣຘຠຍາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

໕໔໔-໕໔໕. ເອກເທສໍ ຠິຊ຺ຊຕີຕິ ປຎ຺ເຫ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຠິຊ຺ຊຕິ, ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ຕສ຺ສ ລທ຺ຘິ, ຕສ຺ມາ ປຏິຊານາຕິ. ທ຺ເວ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍານີຕິ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ຣູປາຣູປວເສນ ຫິ ທ຺ເວ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍານິ, ເຕຫິເຍວ ສຕ຺ໂຕ ຊີວຕິ, ເຕສໍ ຠງ຺ເຄນ ມຣຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຈຸຕິກ຺ຂຓສ຺ມິຎ຺ຫິ ທ຺ເວປິ ຊີວິຕານິ ສເຫວ ຠິຊ຺ຊນ຺ຕິ.

ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍກຖາວຓ຺ຓນາ.

໑໑. ກມ຺ມເຫຕຸກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໔໖. ອິທານິ ກມ຺ມເຫຕຸກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍນ ອຣຫຕາ ປຸຣິມຠເວ ອຣຫາ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂິຕປຸພ຺ໂພ, ໂສ ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ເຫຕຸ ອຣຫຕ຺ຕາ ປຣິຫາຍຕີຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ພເສລິຍານຎ຺ເຈວ ສມ຺ມິຕິຍານຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ກມ຺ມເຫຕູຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສໍ ປຣິຫານິກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ຫນ຺ທ ຫິ ອຣຫນ຺ຕານໍ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂຕີຕິ ອິທໍ ຍສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ເຫຕຸ ປຣິຫາຍຕິ, ຕໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉາເປຕຸໍ ວທຕິ. ອຖ ນໍ ສກວາທີ ຕໍ ປກ຺ຂໍ ປຏິຊານາເປຕ຺ວາ ‘‘ຍທິ ເອວໍ ເຍຫິ ອຣຫນ຺ໂຕ ນ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂິຕປຸພ຺ພາ, ເຕ ສພ຺ເພ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸເຓຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ເຍ ເກຈີຕິອາທິມາຫ. ອິຕໂຣ ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ອຣຫຕ຺ຕໍ ສມ຺ປາປຸຓເນ ນິຍາມໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ກມ຺ມເຫຕຸກຖາວຓ຺ຓນາ.

ອຏ຺ຐໂມ ວຄ຺ໂຄ.

໙. ນວມວຄ຺ໂຄ

໑. ອານິສໍສທສ຺ສາວີກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໔໗. ອິທານິ ອານິສໍສທສ຺ສາວີກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ສກສມເຍ ສງ຺ຂາເຣ ອາທີນວໂຕ ນິພ຺ພານຎ຺ຈ ອານິສໍສໂຕ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ສໍໂຍຊນປ຺ປຫານໍ ໂຫຕີຕິ ນິຈ຺ຉໂຍ. ເຍສໍ ປນ ເຕສຸ ທ຺ວີສຸປິ ເອກໍສິກວາທໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ອານິສໍສທສ຺ສາວິໂນວ ສໍໂຍຊນປ຺ປຫານໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖສ຺ສ ‘‘ເອກໍສິກວາໂທ ຕຍາ ຄຫິໂຕ, ອາທີນໂວປິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພເຍວາ’’ຕິ ວິຠາຄທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ສກວາທີ ສງ຺ຂາເຣຕິອາທິມາຫ.

ສງ຺ຂາເຣ ຈ ອນິຈ຺ຈໂຕ ມນສິກໂຣຕິ, ນິພ຺ພາເນ ຈ ອານິສໍສທສ຺ສາວີ ໂຫຕີຕິ ປຎ຺ຫສ຺ມິໍ ອຍມຘິປ຺ປາໂຍ – ອານິສໍສທສ຺ສາວິສ຺ສ ສໍໂຍຊນານໍ ປຫານໍ ໂຫຕີຕິ ເຕສໍ ລທ຺ຘິ. ນນຸ ສງ຺ຂາເຣ ອນິຈ຺ຈໂຕ ມນສິກໂຣໂຕ ສໍໂຍຊນາ ປຫີຍນ຺ຕີຕິ ຈ ປຸຏ຺ໂຐ ອາມນ຺ຕາຕິ ປຏິຊານາຕິ. ເຕນ ເຕ ສງ຺ຂາເຣ ຈ ອນິຈ຺ຈໂຕ ມນສິກໂຣຕິ, ນິພ຺ພາເນ ຈ ອານິສໍສທສ຺ສາວີ ໂຫຕີຕິ ອິທໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ກິໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉສິ ເອຕນ຺ຕິ. ຕໂຕ ປຣວາທີ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ນານາຈິຕ຺ຕວເສນ ປຏິຊານາຕິ. ສກວາທີ ປນສ຺ສ ອຘິປ຺ປາຍໍ ມທ຺ທິຕ຺ວາ ອນິຈ຺ຈມນສິກາຣສ຺ສ ອານິສໍສທສ຺ສາວິຕາຍ ຈ ເອກໂຕ ປຏິຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຜສ຺ສານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕານໍ ສໂມຘານໍ ໂຫຕີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິຕໂຣ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສໂມຘານໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸກ຺ຂໂຕຕິອາທິປຎ຺ເຫສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ກິໍ ປເນຕ຺ຖ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ, ກິໍ ອນິຈ຺ຈາທິໂຕ ມນສິກໂຣໂຕ ສໍໂຍຊນາ ປຫີຍນ຺ຕິ, ອຸທາຫຸ ນິພ຺ພາເນ ອານິສໍສທສ຺ສາວິສ຺ສ, ອຸທາຫຸ ທ຺ເວປິ ເອກໂຕ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສາຕິ. ຍທິ ຕາວ ອນິຈ຺ຈາທິໂຕ ມນສິກໂຣໂຕ ປຫານໍ ຠເວຍ຺ຍ, ວິປສ຺ສນາຈິຕ຺ເຕເນວ ຠເວຍ຺ຍ. ອຖ ອານິສໍສທສ຺ສາວິໂນ, ອນຸສ຺ສວວເສນ ນິພ຺ພາເນ ອານິສໍສໍ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ວິປສ຺ສນາຈິຕ຺ເຕເນວ ຠເວຍ຺ຍ, ອຖ ທ຺ເວປິ ເອກໂຕ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ຠເວຍ຺ຍ, ທ຺ວິນ຺ນໍ ຜສ຺ສາທີນໍ ສໂມຘານໍ ຠເວຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ປນ ອຣິຍມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ອນິຈ຺ຈາທິມນສິກາຣສ຺ສ ກິຈ຺ຈໍ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິໍ ຄຈ຺ຉຕິ ປຸນ ນິຈ຺ຈໂຕຕິອາທິຄຫຓສ຺ສ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຘມ຺ມຠາວໂຕ, ນິພ຺ພາເນ ຈ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕວ ອານິສໍສທສ຺ສນໍ ອິຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ມາ ກິຈ຺ຈນິປ຺ຜຕ຺ຕິວເສນ ອນິຈ຺ຈາທິໂຕ ມນສິກໂຣໂຕ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິວເສນ ຈ ນິພ຺ພາເນ ອານິສໍສທສ຺ສາວິສ຺ສ ສໍໂຍຊນານໍ ປຫານໍ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໕໔໘. ນິພ຺ພາເນ ສຸຂານຸປສ຺ສີຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ນິພ຺ພາເນ ສຸຂານຸປສ຺ສນາທິຠາວເມວ ສາເຘຕິ, ນ ອານິສໍສທສ຺ສາວິຕາມຕ຺ເຕນ ສໍໂຍຊນານໍ ປຫານໍ. ຕສ຺ມາ ອາຠຕມ຺ປິ ອນາຠຕສທິສເມວາຕິ.

ອານິສໍສທສ຺ສາວີກຖາວຓ຺ຓນາ.

໒. ອມຕາຣມ຺ມຓກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໔໙. ອິທານິ ອມຕາຣມ຺ມຓກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ນິພ຺ພານໍ ມຎ຺ຎຕີ’’ຕິອາທີນໍ ອໂຍນິໂສ ອຕ຺ຖໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອມຕາຣມ຺ມຓໍ ສໍໂຍຊນໍ ໂຫຕີຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ພເສລິຍານໍ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ສເຈ ອມຕາຣມ຺ມຓໍ ສໍໂຍຊນໍ, ອມຕສ຺ສ ສໍໂຍຊນິຍາທິຠາໂວ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ໂຈເທຕຸໍ ອມຕໍ ສໍໂຍຊນິຍນ຺ຕິອາທິມາຫ. ອິຕໂຣ ສຸຕ຺ຕວິໂຣຘຠເຍນ ສພ຺ພໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພວາເຣສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ນິພ຺ພານໍ ນິພ຺ພານໂຕຕິ ອາຫຏສຸຕ຺ຕໍ ປນ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມນິພ຺ພານໍ ສນ຺ຘາຍ ຠາສິຕໍ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກນ຺ຕິ.

ອມຕາຣມ຺ມຓກຖາວຓ຺ຓນາ.

໓. ຣູປໍ ສາຣມ຺ມຓນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໕໒-໕໕໓. ອິທານິ ຣູປໍ ສາຣມ຺ມຓນ຺ຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຣູປໍ ສປ຺ປຈ຺ຈຍຏ຺ເຐນ ສາຣມ຺ມຓໍ ນາມ ໂຫຕິ, ນ ອຎ຺ຎໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກໂຣຕີຕິ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍວເສນ. ເຍສໍ ປນ ອວິເສເສນ ຣູປໍ ສາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອາຣມ຺ມຓຕ຺ຖສ຺ສ ວິຠາຄທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ປາຬິອນຸສາເຣເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ນ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ປຎ຺ເຫ ໂອລຸພ຺ຠາຣມ຺ມຓໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ທຸຕິຍປຎ຺ເຫປິ ປຈ຺ຈຍາຣມ຺ມຓໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ຕສ຺ເສວ. ອິຕິ ສປ຺ປຈ຺ຈຍຏ຺ເຐເນເວຕ຺ຖ ສາຣມ຺ມຓຕາ ສິທ຺ຘາຕິ.

ຣູປໍ ສາຣມ຺ມຓນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໔. ອນຸສຍາ ອນາຣມ຺ມຓກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໕໔-໕໕໖. ອິທານິ ອນຸສຍາ ອນາຣມ຺ມຓາຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ອນຸສຍາ ນາມ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ອເຫຕຸກາ ອພ຺ຍາກຕາ, ເຕເນວ ຈ ອນາຣມ຺ມຓາຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການຎ຺ເຈວ ເອກຈ຺ຈານຎ຺ຈ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອນຸສຍາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ອນາຣມ຺ມເຓນ ນາມ ເອວໍວິເຘນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ຣູປນ຺ຕິອາທິມາຫ. ກາມຣາໂຄຕິອາທິ ກາມຣາຄານຸສຍໂຕ ອນຎ຺ຎຕ຺ຕາ ທສ຺ສິຕໍ. ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘ ອນາຣມ຺ມໂຓຕິ ປຎ຺ເຫ ຈິຕ຺ຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອນຸສຍໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ກາຍກມ຺ມາທິຣູປຎ຺ຈ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘປຣິຍາປນ຺ນໍ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ອິມິນາວຸປາເຍນ ສພ຺ພວາເຣສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສານຸສໂຍຕິ ປຎ຺ເຫ ປນ ອປ຺ປຫີນານຸສຍຕ຺ຕາ ສານຸສຍຕາ ອນຸຎ຺ຎາຕາ. ນ ອນຸສຍານໍ ປວຕ຺ຕິສພ຺ຠາວາ. ໂຍ ຫິ ອປ຺ປຫີໂນ, ນ ໂສ ອຕີໂຕ, ນານາຄໂຕ, ນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ ຈ. ມຄ຺ຄວຊ຺ຌກິເລໂສ ປເນສ ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາວ ອຕ຺ຖີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອວຣູປສ຺ສ ຈ ອິທໍ ນາມ ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ຕໍ ປເນຕໍ ນ ເກວລໍ ອນຸສຍສ຺ສ, ຣາຄາທີນມ຺ປິ ຕາທິສເມວ, ຕສ຺ມາ ອນຸສຍານໍ ອນາຣມ຺ມຓຕາສາຘກໍ ນ ໂຫຕີຕິ.

ອນຸສຍາ ອນາຣມ຺ມຓາຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໕. ຎາຓໍ ອນາຣມ຺ມຓນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໕໗-໕໕໘. ອິທານິ ຎາຓໍ ອນາຣມ຺ມຓນ຺ຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ອຣຫາ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສມງ຺ຄີ ຎາຓີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ສ ຎາຓສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ອາຣມ຺ມຓໍ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຎາຓໍ ອນາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ອນຸສຍກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ຎາຓໍ ອນາຣມ຺ມຓນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໖. ອຕີຕານາຄຕາຣມ຺ມຓກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໕໙-໕໖໑. ອິທານິ ອຕີຕານາຄຕາຣມ຺ມຓກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ອຕີຕານາຄຕາຣມ຺ມຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຕທາຣມ຺ມເຓນ ຈິຕ຺ເຕນ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ນຕ຺ຖິຕາຍ ອນາຣມ຺ມເຓນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕີຕໍ ອນາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອຕີຕາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕີຕິ.

ອຕີຕານາຄຕາຣມ຺ມຓກຖາວຓ຺ຓນາ.

໗. ວິຕກ຺ການຸປຕິຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໖໒. ອິທານິ ວິຕກ຺ການຸປຕິຕກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ວິຕກ຺ການຸປຕິຕາ ນາມ ທຸວິຘາ – ອາຣມ຺ມຓໂຕ ຈ ສມ຺ປໂຍຄໂຕ ຈ. ຕຕ຺ຖ ອສຸກຈິຕ຺ຕໍ ນາມ ວິຕກ຺ກສ຺ສາຣມ຺ມຓໍ ນ ໂຫຕີຕິ ນິຍມາຠາວໂຕ ສິຍາ ສພ຺ພໍ ຈິຕ຺ຕໍ ວິຕກ຺ການຸປຕິຕໍ, ວິຕກ຺ກວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕສພ຺ຠາວໂຕ ປນ ນ ສພ຺ພໍ ຈິຕ຺ຕໍ ວິຕກ຺ການຸປຕິຕໍ. ອິຕິ ອິມໍ ວິຠາຄໍ ອກຕ຺ວາ ອວິເສເສເນວ ສພ຺ພໍ ຈິຕ຺ຕໍ ວິຕກ຺ການຸປຕິຕນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ປາຬິວເສເນວ ນິຍ຺ຍາຕີຕິ.

ວິຕກ຺ການຸປຕິຕກຖາວຓ຺ຓນາ.

໘. ວິຕກ຺ກວິປ຺ຜາຣສທ຺ທກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໖໓. ອິທານິ ວິຕກ຺ກວິປ຺ຜາຣສທ຺ທກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ‘‘ວິຕກ຺ກວິຈາຣາ ວຈີສງ຺ຂາຣາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ພໂສ ວິຕກ຺ກຍໂຕ ວິຈາຣຍໂຕ ອນ຺ຕມໂສ ມໂນຘາຕຸປວຕ຺ຕິກາເລປິ ວິຕກ຺ກວິປ຺ຜາໂຣ ສທ຺ໂທເຍວາຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ພເສລິຍານໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ສພ຺ພໂສຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ຍທິ ວິຕກ຺ກວິປ຺ຜາຣມຕ຺ຕໍ ສທ຺ໂທ, ຜສ຺ສາທິວິປ຺ຜາໂຣປິ ສທ຺ໂທ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ໂຈເທຕຸໍ ສພ຺ພໂສ ຜຸສຍໂຕຕິອາທິມາຫ. ອິຕໂຣ ຕາທິສໍ ສຸຕ຺ຕເລສໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ວິຕກ຺ກວິປ຺ຜາໂຣ ສທ຺ໂທ ໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍຕິ ວິຕກ຺ກສ຺ສ ວິປ຺ຜາຣມຕ຺ຕເມວ ສທ຺ໂທຕິ ກຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉຕິ, ນ ວິຕກ຺ກວິປ຺ຜາຣສມຸຏ຺ຐິຕໍ ສຸຕ຺ຕປມຕ຺ຕານໍ ສທ຺ທໍ, ອິຕໂຣ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ນນຸ ວິຕກ຺ກວິປ຺ຜາຣສທ຺ໂທ ນ ໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍຕິ ອິທໍ ຕສ຺ເສວ ລທ຺ຘິຍາ ທສ຺ເສຕິ. ໂສ ຫິ ວິຕກ຺ກວິປ຺ຜາຣມຕ຺ຕເມວ ສທ຺ທໍ ວທຕິ, ໂສ ນ ໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍຕິ. ອິຕໂຣ ປນ ‘‘ວິຕກ຺ກວິປ຺ຜາຣສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ອາທິສຕີ’’ ຕິ (ທີ. ນິ. ໓.໑໔໘) ວຈນໂຕ ໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍວາຕິ ວທຕິ.

ວິຕກ຺ກວິປ຺ຜາຣສທ຺ທກຖາວຓ຺ຓນາ.

໙. ນຍຖາຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວາຈາຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໖໔. ອິທານິ ນຍຖາຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວາຈາຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ໂກຈິ ອຎ຺ຎໍ ຠຓິສ຺ສາມີຕິ ອຎ຺ຎໍ ຠຓຕິ, ຕສ຺ມາ ນຍຖາຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວາຈາ ຈິຕ຺ຕານຸຣູປາ ຈິຕ຺ຕານຸຄຕິກາ ນ ໂຫຕິ, ວິນາປິ ຈິຕ຺ເຕນ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ; ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ພເສລິຍານໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ຍທິ ຕໍສມຸຏ຺ຐາປກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ສິຍາ, ຜສ຺ສາທໂຍປິ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ນ ສິຍຸ’’ນ຺ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ອຜສ຺ສກສ຺ສາຕິອາທິມາຫ. ນ ຠຓິຕຸກາໂມຕິອາທີສຸ ຍສ຺ມາ ອຎ຺ຎໍ ຠຓິສ຺ສາມີຕິ ອຎ຺ຎໍ ຠຓນ຺ໂຕປິ ຠຓິຕຸກາໂມເຍວ ນາມ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ເຫວາຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

໕໖໕. ນນຸ ອຕ຺ຖິ ໂກຈິ ອຎ຺ຎໍ ຠຓິສ຺ສາມີຕິອາທີສຸ ຈີວຣນ຺ຕິ ຠຓິຕຸກາໂມ ຈີຣນ຺ຕິ ຠເຓຍ຺ຍ. ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ຎໍ ຠຓິຕຸກາມຕາຈິຕ຺ຕໍ, ອຎ຺ຎໍ ຠຓນຈິຕ຺ຕໍ, ອິຕິ ປຸພ຺ພຠາເຄນ ຈິຕ຺ເຕນ ອສທິສຕ຺ຕາ ອຍຖາຈິຕ຺ໂຕ ນາມ ໂຫຕິ, ເຕນສ຺ສ ເກວລໍ ອນາປຕ຺ຕິ ນາມ ໂຫຕິ, ນ ປນ ຈີຣນ຺ຕິ ວຈນສມຸຏ຺ຐາປກຈິຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖິ, ອິຕິ ອຈິຕ຺ຕກາ ສາ ວາຈາຕິ ອຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍ ອິມິນາ ອຸທາຫຣເຓນ ‘‘ນຍຖາຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວາຈາ’’ຕິ ປຕິຏ຺ຐາປິຕາປິ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐາປິຕາວ ໂຫຕີຕິ.

ນຍຖາຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວາຈາຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໑໐. ນຍຖາຈິຕ຺ຕສ຺ສ ກາຍກມ຺ມນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໖໖-໕໖໗. ອິທານິ ນຍຖາຈິຕ຺ຕສ຺ສ ກາຍກມ຺ມນ຺ຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ໂກຈິ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຄຈ຺ຉິສ຺ສາມີຕິ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ນຍຖາຈິຕ຺ຕສ຺ສ ກາຍກມ຺ມໍ ຈິຕ຺ຕານຸຣູປໍ ຈິຕ຺ຕານຸຄຕິກໍ ນ ໂຫຕິ, ວິນາປິ ຈິຕ຺ເຕນ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ພເສລິຍານໍເຍວ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ນຍຖາຈິຕ຺ຕສ຺ສ ກາຍກມ຺ມນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໑໑. ອຕີຕານາຄຕສມນ຺ນາຄຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໖໘-໕໗໐. ອິທານິ ອຕີຕານາຄເຕຫິ ສມນ຺ນາຄຕກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ສມນ຺ນາຄຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ປຏິລາຠປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ທ຺ເວ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕາສຸ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ມສມງ຺ຄີ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິລາຠິໂນ ປນ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ກິຎ຺ຈາປິ ນ ເອກກ຺ຂເຓ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎາ ອຕີຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎາ ອນາຄຕາ, ອຎ຺ຎາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ, ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອປຣິຫີນຕາຍ ປນ ລາຠີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ອິມໍ ວິຠາຄໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຍສ຺ມາ ຌານລາຠີນໍ ອຕີຕານາຄຕານິ ຌານານິປິ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ເຕ ອຕີເຕນປິ ອນາຄເຕນປິ ສມນ຺ນາຄຕາ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ. ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ. ‘‘ອຏ຺ຐວິໂມກ຺ຂຌາຍີ’’ຕິອາທິ ປນ ລາຠີຠາວສ຺ສ ສາຘກໍ, ນ ສມນ຺ນາຄຕຠາວສ຺ສາຕິ.

ອຕີຕານາຄຕສມນ຺ນາຄຕກຖາວຓ຺ຓນາ.

ນວໂມ ວຄ຺ໂຄ.

໑໐. ທສມວຄ຺ໂຄ

໑. ນິໂຣຘກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໗໑-໕໗໒. ອິທານິ ນິໂຣຘກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ອຸປປຕ຺ເຕສິຍນ຺ຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຕສ຺ສ ຠວງ຺ຄຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓນ ສເຫວ ກິຣິຍາຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຕາ ກຸສລາ ວາ ອກຸສລາ ວາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປຎ຺ຈາຕິ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເຕສຸ ຫິ ອນຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຠວງ຺ເຄ ນິຣຸທ຺ເຘ ສນ຺ຕຕິວິຈ຺ເຉໂທ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອຸປປຕ຺ເຕສິເຍຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ອຸປປຕ຺ເຕສິເຍຕິ ຈຕູສຸປິ ປເທສຸ ພຫຸວຈນຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ເອກວຈນຠຸມ຺ມໍ. ອຸປປຕ຺ເຕສິເຍສຸ ປຎ຺ຈສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ອນິຣຸທ຺ເຘສູຕິ ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ທສນ຺ນນ຺ຕິ ອຸປປຕ຺ເຕສິຍຂນ຺ຘານຎ຺ຈ ກິຣິຍຂນ຺ຘານຎ຺ຈ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ປຐມປຎ຺ເຫ ຂນ຺ຘລກ຺ຂຓວເສນ ກິຣິຍວເສນ ຈ ປຎ຺ເຈວ ນາມ ເຕ ຂນ຺ຘາຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ປຸຣິມປຈ຺ຉິມວເສນ ອຸປປຕ຺ເຕສິຍກິຣິຍວເສນ ຈ ນານຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ປນ ຜສ຺ສານໍ ຈິຕ຺ຕານຎ຺ຈ ສໂມຘານໍ ປຸຏ຺ໂຐ ສຸຕ຺ຕເລສາຠາເວນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ກິຣິຍາ ຈຕ຺ຕາໂຣຕິ ຣູເປນ ວິນາ ກຸສລາ ອກຸສລາ ວາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຄຫິຕາ. ກິຣິຍາຎາຓນ຺ຕິ ປຣວາທິນາ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສມງ຺ຄິກ຺ຂເຓ ອຣຫໂຕ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ ອນາຣມ຺ມຓຎາຓໍ. ນິຣຸທ຺ເຘ ມຄ຺ໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ, ອນິຣຸທ຺ເຘ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ມໂຕ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕີຕິ ຉເລນ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ. ຍສ຺ມາ ປນ ປຏິສນ຺ຘິໂຕ ຍາວ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕາ ສຕ຺ໂຕ ຊີວຕິເຍວ ນາມ, ຕສ຺ມາ ສກວາທີ ນ ເຫວນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ນິໂຣຘກຖາວຓ຺ຓນາ.

໒. ຣູປໍມຄ຺ໂຄຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໗໓-໕໗໕. ອິທານິ ຣູປໍ ມຄ຺ໂຄຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ສມ຺ມາວາຈາກມ຺ມນ຺ຕາຊີວາ ຣູປ’’ນ຺ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫິສາສກສມ຺ມິຕິຍມຫາສໍຆິການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ມຄ຺ຄສມງ຺ຄິສ຺ສາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ຍທິ ເຕ ສມ຺ມາວາຈາທໂຍ ຣູປໍ, ນ ວິຣຕິໂຍ, ຍຖາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐາທິມຄ຺ໂຄ ສາຣມ຺ມຓາທິສຠາໂວ, ເອວໍ ຕມ຺ປິ ຣູປໍ ສິຍາ’’ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ສາຣມ຺ມໂຓຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປຏິກ຺ເຂໂປ ຈ ປຏິຎ຺ຎາ ຈ ປຣວາທິໂນ ລທ຺ຘິອນຸຣູເປນ ເວທິຕພ຺ພາ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ຣູປໍ ມຄ຺ໂຄຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໓. ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓສມງ຺ຄິສ຺ສ ມຄ຺ຄກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໗໖. ອິທານິ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓສມງ຺ຄິສ຺ສ ມຄ຺ຄກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ນ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫີ ໂຫຕີ’’ຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ‘‘ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓສມງ຺ຄິສ຺ສ ອຕ຺ຖິ ມຄ຺ຄຠາວນາ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສໍຆິການໍ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ສເຈ ຕສ຺ສ ມຄ຺ຄຠາວນາ ອຕ຺ຖິ, ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓຄຕິເກນ ວາ ມຄ຺ເຄນ, ມຄ຺ຄຄຕິເກຫິ ວາ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາເຓຫິ ຠວິຕພ຺ພໍ, ນ ຈ ຕານິ ມຄ຺ຄຄຕິການິ ອນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ອໂລກຸຕ຺ຕຣຕ຺ຕາ ຈ, ນ ມຄ຺ໂຄ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓຄຕິໂກ ເຕສໍ ລກ຺ຂເຓນ ອສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ’’ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ນນຸ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓາ ອຸປ຺ປນ຺ນວຕ຺ຖຸກາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ຍທິ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓສມງ຺ຄິສ຺ສ ມຄ຺ຄຠາວນາ ສິຍາ, ເຍນ ມໂນວິຎ຺ຎາເຓນ ມຄ຺ໂຄ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ, ຕມ຺ປິ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓສມງ຺ຄິສ຺ສ ສິຍາ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ຍທິທໍ ‘‘ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓາ ອຸປ຺ປນ຺ນວຕ຺ຖຸກາ’’ຕິອາທິ ລກ຺ຂຓໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ເອວໍ ອວຕ຺ວາ ‘‘ຉ ວິຎ຺ຎາຓາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ. ຕຖາ ປນ ອວຕ຺ວາ ‘‘ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓາ’’ຕ຺ເວວ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ນ ວຕພ຺ພໍ ‘‘ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓສມງ຺ຄິສ຺ສ ອຕ຺ຖິ ມຄ຺ຄຠາວນາ’’ຕິ. ຍສ຺ມາ ເຈຕ຺ຖ ອຍເມວ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ຕສ຺ມາ ສກວາທີ ຕໍ ລກ຺ຂຓໍ ປຣວາທິໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉາເປຕ຺ວາ ໂນ ຈ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓສມງ຺ຄິສ຺ສ ອຕ຺ຖິ ມຄ຺ຄຠາວນາຕິ ອາຫ.

ອປໂຣ ນໂຍ – ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓາ ອຸປ຺ປນ຺ນວຕ຺ຖຸກາ, ມຄ຺ໂຄ ອວຕ຺ຖຸໂກປິ ໂຫຕິ. ເຕ ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓາ, ມຄ຺ໂຄ ນວຕ຺ຕພ຺ພາຣມ຺ມໂຓ. ເຕ ປຸເຣຊາຕວຕ຺ຖຸກາວ ມຄ຺ໂຄ ອວຕ຺ຖຸໂກປິ. ເຕ ປຸເຣຊາຕາຣມ຺ມຓາ, ມຄ຺ໂຄ ອປຸເຣຊາຕາຣມ຺ມໂຓ. ເຕ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກວຕ຺ຖຸກາວ ມຄ຺ໂຄ ອວຕ຺ຖຸໂກປິ ໂຫຕິ. ເຕ ຈ ຣູປາທິວເສນ ພາຫິຣາຣມ຺ມຓາ, ມຄ຺ໂຄ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມໂຓ. ເຕ ອນິຣຸທ຺ຘໍ ວຕ຺ຖຸໍ ນິສ຺ສຍໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕນໂຕ ອສມ຺ຠິນ຺ນວຕ຺ຖຸກາ, ມຄ຺ໂຄ ອວຕ຺ຖຸໂກປິ. ເຕ ອນິຣຸທ຺ຘາເນວ ຣູປາທີນິ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕນໂຕ ອສມ຺ຠິນ຺ນາຣມ຺ມຓາ, ມຄ຺ໂຄ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມໂຓ. ເຕ ນານາວຕ຺ຖຸກາ, ມຄ຺ໂຄ ອວຕ຺ຖຸໂກ ວາ ເອກວຕ຺ຖຸໂກ ວາ. ເຕ ນານາຣມ຺ມຓາ ມຄ຺ໂຄ ເອກາຣມ຺ມໂຓ. ເຕ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນວ ຣູປາທິໂຄຈເຣ ປວຕ຺ຕນໂຕ ນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ໂຄຈຣວິສຍໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠນ຺ຕິ, ມຄ຺ໂຄ ຣູປາທີສຸ ເອກມ຺ປິ ໂຄຈຣໍ ນ ກໂຣຕິ. ເຕ ກິຣິຍມໂນຘາຕຸໍ ປຸເຣຈາຣິກໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ນ ອສມນ຺ນາຫາຣາ ນ ອມນສິກາຣາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ມຄ຺ໂຄ ນິຣາວຊ຺ຊໂນວ. ເຕ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນາທີຫິ ໂວກິຓ຺ຓາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ມຄ຺ຄສ຺ສ ໂວກາໂຣເຍວ ນຕ຺ຖິ. ເຕ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປຸພ຺ພຈຣິມຠາເວນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ມຄ຺ຄສ຺ສ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຸຣິມປຈ຺ຉິມຕາວ ນຕ຺ຖິ, ເຕສໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິກາເລ ຕິກ຺ຂວິປສ຺ສນາສມເຍ, ເຕສໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິເທເສ ອາຣຸປ຺ເປປິ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ. ເຕ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນາທີຫິ ອນ຺ຕຣິຕຕ຺ຕາ ນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ສມນນ຺ຕຣາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ມຄ຺ຄສ຺ສ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນາທີຫິ ອນ຺ຕຣິຕຠາໂວວ ນຕ຺ຖິ. ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອຠິນິປາຕາ ອາໂຠຄມຕ຺ຕມ຺ປິ ກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ, ມຄ຺ຄສ຺ສ ກິເລສສມຸຄ຺ຆາຕນໍ ກິຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຍສ຺ມາ ເຈຕ຺ຖ ອຍມ຺ປິ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ຕສ຺ມາ ສກວາທີ ອິເມຫາກາເຣຫິ ປຣວາທິໍ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓຄຕິກຠາວໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉາເປຕ຺ວາ ໂນ ຈ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓສມງ຺ຄິສ຺ສ ອຕ຺ຖິ ມຄ຺ຄຠາວນາຕິ ອາຫ.

໕໗໗. ສຸຎ຺ຎຕໍ ອາຣພ຺ຠາຕິ ‘‘ຍຖາ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ໂຄ ສຸຎ຺ຎຕໍ ນິພ຺ພານໍ ອາຣພ຺ຠ, ໂລກິໂຍ ສຸທ຺ຘສງ຺ຂາຣປຸຎ຺ຊໍ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ກິໍ ເຕ ເອວໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິຕໂຣ ‘‘ຈກ຺ຂຸຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ຣູເປ ຈາ’’ຕິ ວຈນໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ‘‘ນ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫີ’’ຕິ ວຈນໂຕ ຍໍ ຕຕ຺ຖ ອນິມິຕ຺ຕໍ, ຕເທວ ສຸຎ຺ຎຕນ຺ຕິ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ຈກ຺ຂຸຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈາຕິ ປຎ຺ຫທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໕໗໘-໕໗໙. ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕີຕານາຄຕໍ ອາຣພ຺ຠາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຍມຘິປ຺ປາໂຍ – ມໂນວິຎ຺ຎາຓສມງ຺ຄິສ຺ສ ອຕ຺ຖິ ມຄ຺ຄຠາວນາ, ມໂນວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ອຕີຕານາຄຕມ຺ປິ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ກິໍ ເຕ ເອວໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓມ຺ປີຕິ. ຜສ຺ສໍ ອາຣພ຺ຠາຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ນ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫີຕິ ເອຕ຺ຖ ຊວນກ຺ຂເຓ ນ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫິຕາ ວຸຕ຺ຕາ, ນ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂເຓ. ຕສ຺ມາ ໂລກິຍມຄ຺ຄມ຺ປິ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ອສາຘກນ຺ຕິ.

ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓສມງ຺ຄິສ຺ສ ມຄ຺ຄກຖາວຓ຺ຓນາ.

໔. ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓາ ກຸສລາປີຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໘໐-໕໘໓. ອິທານິ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓາ ກຸສລາປີຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ສາ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ຖໂຕ ເວທິຕພ຺ພາຕິ.

ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓາ ກຸສລາປີຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໕. ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓາ ສາໂຠຄາຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໘໔-໕໘໖. ອິທານິ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓາ ສາໂຠຄາຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອາໂຠໂຄ ນາມ ກຸສລາກຸສລວເສນ ໂຫຕິ ສຕ຺ຖາຣາ ຈ ‘‘ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫີ ໂຫຕິ, ນ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫີ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ອໂຍນິໂສ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓາ ສາໂຠຄາ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສໍຆິການໍ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ປຸຣິມກຖາສທິສເມວາຕິ.

ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓາ ສາໂຠຄາຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໖. ທ຺ວີຫິ ສີເລຫີຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໘໗-໕໘໙. ອິທານິ ທ຺ວີຫິ ສີເລຫີຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ສີເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ ນໂຣ ສປຎ຺ໂຎ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ (ສໍ. ນິ. ໑.໒໓) ຍສ຺ມາ ໂລກິເຍນ ສີເລນ ສີລວາ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ປຸຣິເມນ ຈ ໂລກິເຍນ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ໂລກຸຕ຺ຕເຣນ ຈາຕິ ທ຺ວີຫິ ສີເລຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ນາມ ໂຫຕີ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສໍຆິການໍເຍວ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ມຄ຺ຄສມງ຺ຄີຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ຍທິ ໂສ ເອກກ຺ຂເຓ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕເຣຫິ ທ຺ວີຫິ ສີເລຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ທ຺ວີຫິ ຜສ຺ສາທີຫິປິ ເຕນ ສມນ຺ນາຄເຕນ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ທ຺ວີຫິ ຜສ຺ເສຫີຕິອາທິມາຫ. ອິຕໂຣ ຕຖາຣູປໍ ນຍໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ໂລກິເຍນ ຈ ໂລກຸຕ຺ຕເຣນ ຈາຕິ ປຎ຺ເຫ ປຸພ຺ເພ ສມາທິນ຺ນຎ຺ຈ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປນ຺ນສມ຺ມາວາຈາທີນິ ຈ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ.

ໂລກິເຍ ສີເລ ນິຣຸທ຺ເຘຕິ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ, ຂຓຠງ຺ຄນິໂຣຘໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ອິຕໂຣ ປນ ຕໍ ວີຕິກ຺ກມໍ ວິຍ ສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ໂຕ ທຸສ຺ສີໂລຕິອາທິມາຫ. ລທ຺ຘິປຕິຏ຺ຐາປນໍ ປນສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ອຠິນ຺ນສີລຕໍເຍວ ທີເປຕິ, ນ ທ຺ວີຫິ ສມນ຺ນາຄຕຕໍ. ຕສ຺ມາ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕາວ ລທ຺ຘີຕິ.

ທ຺ວີຫິ ສີເລຫີຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໗. ສີລໍ ອເຈຕສິກນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໙໐-໕໙໔. ອິທານິ ສີລໍ ອເຈຕສິກນ຺ຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ສີເລ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ເຘປິ ສມາທານເຫຕຸໂກ ສີໂລປຈໂຍ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ເຍນ ໂສ ສີລວາເຍວ ນາມ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ສີລໍ ອເຈຕສິກ’’ນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສໍຆິການໍ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ‘‘ທານໍ ອເຈຕສິກ’’ນ຺ຕິກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ລທ຺ຘິປຕິຏ຺ຐາປນມ຺ປິ ອໂຍນິໂສ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐາປນເມວາຕິ.

ສີລໍ ອເຈຕສິກນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໘. ສີລໍ ນ ຈິຕ຺ຕານຸປຣິວຕ຺ຕີຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໙໕-໕໙໗. ອິທານິ ສີລໍ ນ ຈິຕ຺ຕານຸປຣິວຕ຺ຕີຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ນ ຈິຕ຺ຕານຸປຣິວຕ຺ຕີຕິ ຠາສນ຺ຕຣເມວ ນານໍ, ເສສໍ ປຸຣິມກຖາສທິສເມວາຕິ.

ສີລໍ ນ ຈິຕ຺ຕານຸປຣິວຕ຺ຕີຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໙. ສມາທານເຫຕຸກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໙໘-໖໐໐. ອິທານິ ສມາທານເຫຕຸກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອາຣາມໂຣປາ’’ຕິ ຄາຖາຍ ອຕ຺ຖໍ ອໂຍນິໂສ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ສທາ ປຸຎ຺ຎໍ ປວຑ຺ຒຕີ’’ຕິ ວຈນໂຕ ‘‘ສມາທານເຫຕຸກໍ ສີລໍ ວຑ຺ຒຕີ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສໍຆິການຎ຺ເຎວ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ສີໂລປຈຍໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ເສສໍ ປຸຣິມກຖາສທິສເມວາຕິ.

ສມາທານເຫຕຸກຖາວຓ຺ຓນາ.

໑໐. ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ ສີລນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໐໑-໖໐໒. ອິທານິ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ ສີລນ຺ຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ກາຍວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ ກາຍກມ຺ມໍ, ວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ ວຈີກມ຺ມນ຺ຕິ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ‘‘ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ ສີລ’’ນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສໍຆິການຎ຺ເຈວ ສມ຺ມິຕິຍານຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ຍສ຺ມາ ສີລໍ ນາມ ວິຣຕິ, ນ ຣູປຘມ຺ໂມ, ຕສ຺ມາ ເຕນຕ຺ເຖນ ໂຈເທຕຸໍ ປາຓາຕິປາຕາ ເວຣມຓີຕິອາທິມາຫ. ອຠິວາທນໍ ສີລນ຺ຕິອາທິ ຍຖາຣູປໍ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ໂສ ‘‘ສີລ’’ນ຺ຕິ ມຎ຺ຎຕິ ຕໍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍສ຺ມາ ປນ ສາ ວິຣຕິ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ປຸນ ປາຓາຕິປາຕາຕິອາທິມາຫ. ລທ຺ຘິ ປນສ຺ສ ຉເລນ ປຕິຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕາເຍວາຕິ.

ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ ສີລນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໑໑. ອວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ ທຸສ຺ສີລ຺ຍນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໐໓-໖໐໔. ອິທານິ ອວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ ທຸສ຺ສີລ຺ຍນ຺ຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ອປຸຎ຺ຎູປຈຍຎ຺ເຈວ ອາຓຕ຺ຕິຍາ ຈ ປາຓາຕິປາຕາທີສຸ ອງ຺ຄປາຣິປູຣິໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ອວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ ທຸສ຺ສີລ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສໍຆິການໍ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ສເຈ ສາ ທຸສ຺ສີລ຺ຍໍ, ປາຓາຕິປາຕາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣາ ສິຍາ’’ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ປາຓາຕິປາໂຕຕິອາທິມາຫ. ປາປກມ຺ມໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາຕິ ‘‘ອສຸກໍ ນາມ ຆາເຕສ຺ສາມິ, ອສຸກໍ ຠຓ຺ຑໍ ອວຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອວໍ ປາປສມາທານໍ ກຕ຺ວາ. ອຸໂຠ ວຑ຺ຒນ຺ຕີຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ທານກ຺ຂເຓ ປາປສ຺ສ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ປາປູປຈຍໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ປຣິໂຠຄມຍກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ລທ຺ຘິປຕິຏ຺ຐາປນມ຺ປິສ຺ສ ປາປສມາທິນ຺ນປຸພ຺ພຠາຄເມວ ສາເຘຕິ; ນ ອວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ທຸສ຺ສີລຠາວນ຺ຕິ.

ອວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ ທຸສ຺ສີລ຺ຍນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

ທສໂມ ວຄ຺ໂຄ.

ທຸຕິຍປຓ຺ຓາສໂກ ສມຕ຺ໂຕ.

໑໑. ເອກາທສມວຄ຺ໂຄ

໑-໓. ຕິສ຺ໂສປິ ອນຸສຍກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໐໕-໖໑໓. ອິທານິ ອນຸສຍາ ອພ຺ຍາກຕາ, ອເຫຕຸກາ, ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາຕິ ຕິສ຺ໂສປິ ອນຸສຍກຖາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ກຸສລາພ຺ຍາກເຕ ຈິຕ຺ເຕ ວຕ຺ຕມາເນ ‘‘ສານຸສໂຍ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ, ໂຍ ຈສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ເຫຕຸ, ນ ເຕນ ເຫຕຸນາ ອນຸສຍາ ສເຫຕຸກາ, ນ ເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ເຕ ອພ຺ຍາກຕາ, ອເຫຕຸກາ, ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສໍຆິການຎ຺ເຈວ ສມ຺ມິຕິຍານຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ຕີສຸປິ ກຖາສຸ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ສກ຺ກາ ປາຬິມຄ຺ເຄເນວ ຊານິຕຸນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ວິຕ຺ຖາຣິຕນ຺ຕິ.

ຕິສ຺ໂສປິ ອນຸສຍກຖາວຓ຺ຓນາ.

໔. ຎາຓກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໑໔-໖໑໕. ອິທານິ ຎາຓກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ມຄ຺ຄຎາເຓນ ອຎ຺ຎາເຓ ວິຄເຕປິ ປຸນ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທິວເສນ ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕ ວຕ຺ຕມາເນ ຍສ຺ມາ ຕໍ ມຄ຺ຄຈິຕ຺ຕໍ ນ ປວຕ຺ຕຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ຎາຓີ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສໍຆິການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ຍທິ ອຎ຺ຎາເຓ ວິຄເຕ ‘ຎາຓີ’ຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນ ສິຍາ, ຣາຄາທີສຸ ວິຄເຕສຸ ວີຕຣາຄາທິປຎ຺ຎຕ຺ຕິປິ ນ ສິຍາຕິ ປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍໍ ອໂກວິໂທສີ’’ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ຣາເຄ ວິຄເຕຕິອາທິມາຫ. ອິຕໂຣ ເຕສຸ ວິຄເຕສຸ ສຣາຄາທິຠາເວ ຍຸຕ຺ຕິໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຣິໂຍສາເນ ຍສ຺ມາ ຎາຓປຏິລາເຠນ ໂສ ຎາຓີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອຣຫຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ເຫວນ຺ຕິ ປຏິກ຺ເຂໂປ ສກວາທິສ຺ສາຕິ.

ຎາຓກຖາວຓ຺ຓນາ.

໕. ຎາຓໍ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໑໖-໖໑໗. ອິທານິ ຎາຓໍ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ອຣຫາ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທິສມງ຺ຄີ ປຏິລທ຺ຘໍ ມຄ຺ຄຎາຓໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ຎາຓີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ນ ຈສ຺ສ ຕໍ ເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຎາຓໍ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ພເສລິຍານໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ຍທິ ເຕ ຎາຓໍ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕສຸ ຣູປາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ສິຍາ’’ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ຣູປນ຺ຕິອາທິມາຫ. ອິຕໂຣ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ປຣິໂຍສາເນ ປນ ປຎ຺ຎວາຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ປຏິລາຠວເສນ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິຊານາຕີຕິ.

ຎາຓໍ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໖. ອິທໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໑໘-໘໒໐. ອິທານິ ອິທໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ໂຍຄາວຈໂຣ ອິທໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ວາຈໍ ຠາສຕິ, ເອວມສ຺ສ ອິທໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ວາຈໍ ຠາສໂຕ ຈ ອິທໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ຎາຓໍ ປວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ຕຖາ ວາຈາຠາສນໍ ຎາຓປ຺ປວຕ຺ຕິຎ຺ຈ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ຍສ຺ມາ ປນ ໂສ ເສສສຈ຺ຈປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ວາຈໍ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນວ ຠາສຕິ, ນ ຈ ຕສ຺ສ ຕຖາ ຎາຓປ຺ປວຕ຺ຕີຕິ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ສມຸທຍາທິປຎ຺ເຫສຸ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ຣູປໍ ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິອາທິ ທຸກ຺ຂປຣິຍາຍທສ຺ສນວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຕໂຣ ປນ ສກສມເຍ ຕາທິສໍ ໂວຫາຣໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອິຕິ ຈ ທນ຺ຕິ ຈາຕິອາທິ ຍທິ ຕສ຺ສ ທຸກ຺ເຂ ຎາຓໍ ປວຕ຺ຕຕິ, ອິ-ກາຣ ທໍ-ກາຣ ທຸ-ກາຣ ຂ-ກາເຣສຸ ປຏິປາຏິຍາ ຈຕູຫິ ຎາເຓຫິ ປວຕ຺ຕິຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຕໂຣ ປນ ຕຖາ ນ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ອິທໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໗. ອິທ຺ຘິພລກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໒໑-໖໒໔. ອິທານິ ອິທ຺ຘິພລກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອິທ຺ຘິປາທຠາວນານິສໍສສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອໂຍນິໂສ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ອິທ຺ຘິພເລນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ກປ຺ປໍ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍາ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສໍຆິການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອິທ຺ຘິພເລນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ກປ຺ປໍ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ກປ຺ໂປ ນາມ ມຫາກປ຺ໂປ, ກປ຺ເປກເທໂສ, ອາຍຸກປ຺ໂປຕິ ຕິວິໂຘ. ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກປ຺ປສ຺ສ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໔.໑໕໖) ເອຕ຺ຖ ຫິ ມຫາກປ຺ໂປວ ກປ຺ໂປຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ‘‘ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິການໍ ເທວານໍ ກປ຺ໂປ ອາຍຸປ຺ປມາຓ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໔.໑໒໓) ເອຕ຺ຖ ກປ຺ເປກເທສາ. ‘‘ກປ຺ປໍ ນິຣຍມ຺ຫິ ປຈ຺ຈຕິ, ກປ຺ປໍ ສຄ຺ຄມ຺ຫິ ໂມທຕີ’’ຕິ (ຈູຬວ. ໓໕໔) ເອຕ຺ຖ ອາຍຸກປ຺ໂປ. ອາຍຸກປ຺ປນໍ ອາຍຸວິຘານໍ ກມ຺ມສ຺ສ ວິປາກວເສນ ວາ ວສ຺ສຄຓນາຍ ວາ ອາຍຸປຣິຈ຺ເຉໂທຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕສຸ ມຫາກປ຺ປໍ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉຕິ, ອິຕໂຣ ປຏິຊານາຕິ.

ອຖ ນໍ ສກວາທີ ‘‘ສເຈ ເຕ ອິທ຺ຘິພເລນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ‘ໂຍ ຈິຣໍ ຊີວຕິ, ໂສ ວສ຺ສສຕໍ ອປ຺ປໍ ວາ ຠິຍ຺ໂຍ’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໒.໑໔໓) ເອວໍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາ ອາຍຸກປ຺ປາ ອຸທ຺ຘໍ ມຫາກປ຺ປໍ ວາ ມຫາກປ຺ເປກເທສໍ ວາ ຊີເວຍ຺ຍ ອິທ຺ຘິມຍິເກນສ຺ສ ອາຍຸນາ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ອິທ຺ຘິມຍິໂກ ໂສ ອາຍູຕິອາທິມາຫ. ອິຕໂຣ ‘‘ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ນາມ ອິທ຺ຘິມຍິກໍ ນຕ຺ຖິ, ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານເມວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ໂກ ປເນຕ຺ຖ ອິທ຺ຘິມໂຕ ວິເສໂສ, ນນຸ ອນິທ຺ຘິມາປິ ອາຍຸກປ຺ປໍ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍາຕິ? ອຍໍ ວິເສໂສ – ອິທ຺ຘິມາ ຫິ ຍາວຕາຍຸກໍ ຊີວິຕປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ອນ຺ຕຣາຍກເຣ ຘມ຺ເມ ອິທ຺ຘິພເລນ ປຏິພາຫິຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣາ ອກາລມຣຓໍ ນິວາເຣຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ອນິທ຺ຘິມໂຕ ເອຕໍ ພລໍ ນຕ຺ຖິ. ອຍເມເຕສໍ ວິເສໂສ.

ອຕີຕໍ ອນາຄຕນ຺ຕິ ອິທໍ ອວິເສເສນ ກປ຺ປໍ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍາຕິ ປຏິຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ ໂຈເທຕິ. ທ຺ເວ ກປ຺ເປຕິອາທິ ‘‘ຍທິ ອິທ຺ຘິມາ ຊີວິຕປຣິຈ຺ເຉທໍ ອຕິກ຺ກມິຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ນ ເກວລໍ ເອກໍ ອເນເກປິ ກປ຺ເປ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍາ’’ຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ຜສ຺ໂສຕິອາທິ ນ ສພ຺ພໍ ອິທ຺ຘິຍາ ລພ຺ຠຕິ, ອິທ຺ຘິຍາ ອວິສໂຍປິ ອຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ອິທ຺ຘິພລກຖາວຓ຺ຓນາ.

໘. ສມາຘິກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໒໕-໖໒໖. ອິທານິ ສມາຘິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປນ຺ນາປິ ເອກຄ຺ຄຕາ ສມາຘານຏ຺ເຐນ ສມາຘີຕິ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ສຕ຺ຕ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວານິ ເອກນ຺ຕສຸຂປຏິສໍເວທີ ວິຫຣິຕຸ’’ນ຺ຕິອາທິວຈນໍ (ມ. ນິ. ໑.໑໘໐) ນິສ຺ສາຍ ‘‘ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕຕິ ສມາຘີ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ສພ຺ພຕ຺ຖິວາທານຎ຺ເຈວ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕຕີຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ຍທິ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕຕິ ສມາຘິ, ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕຕິ ນາມ ອຕີຕາປິ ອຕ຺ຖິ, ອນາຄຕາປິ ອຕ຺ຖິ. ນ ຫິ ເອກໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຈິຕ຺ຕເມວ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕຕິ ນາມ ໂຫຕິ, ກິໍ ເຕ ສພ຺ພາປິ ສາ ສມາຘີ’’ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ອຕີຕາຕິອາທິມາຫ, ອິຕໂຣ ຕຖາ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ນນຸ ອຕີຕໍ ນິຣຸທ຺ຘນ຺ຕິອາທິ ‘‘ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕຕິຍໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນເມວ ຈິຕ຺ຕໍ ກິຈ຺ຈກຣໍ, ອຕີຕານາຄຕໍ ນິຣຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ອນຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ຈ ນຕ຺ຖິ, ກຖໍ ຕໍ ສມາຘິ ນາມ ໂຫຕີ’’ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິໂກຕິ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ. ຕໂຕ ຍາ ສກສມເຍ ‘‘ສມາຘິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາເວຖາ’’ຕິອາທີສຸ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນກຸສລຈິຕ຺ຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ເອກຄ຺ຄຕາ ສມາຘີຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສມງ຺ຄີຕິອາທິ ‘‘ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິໂກ’’ຕິ ວຈນມຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຉເລນ ວຸຕ຺ຕໍ, ເຕເນວ ສກວາທິນາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ນນຸ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ປຸຣິມປຈ຺ຉິມວເສນ ປວຕ຺ຕມານສ຺ສ ສມາຘິສ຺ສ ອພ຺ໂພກິຓ຺ຓຕໍ ສາເຘຕິ, ນ ສນ຺ຕຕິຍາ ສມາຘິຠາວໍ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກນ຺ຕິ.

ສມາຘິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໙. ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕຕາກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໒໗. ອິທານິ ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕຕາກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຐິຕາວ ສາ ຘາຕູ’’ຕິ ວຈນໍ ນິສ຺ສາຍ ‘‘ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທສງ຺ຂາຕາ ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕຕາ ນາມ ເອກາ ອຕ຺ຖິ, ສາ ຈ ປຣິນິປ຺ຜນ຺ນາ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ຍທິ ປຣິນິປ຺ຜນ຺ນານໍ ອວິຊ຺ຊາທີນໍ ອຎ຺ຎາ ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕຕາ ນາມ ປຣິນິປ຺ຜນ຺ນາ ອຕ຺ຖິ, ຕາຍປິ ຈ ເຕ ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕຕາຍ ອຎ຺ຎາ ຐິຕຕາ ປຣິນິປ຺ຜນ຺ນາ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ຕາຍ ຐິຕຕາຕິອາທິມາຫ. ປຣວາທີ ເອວຣູປາຍ ລທ຺ຘິຍາ ອຠາເວນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍຕຎ຺ເຈວ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍຕຎ຺ຈ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕຕາກຖາວຓ຺ຓນາ.

໑໐. ອນິຈ຺ຈຕາກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໒໘. ອິທານິ ອນິຈ຺ຈຕາກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອນິຈ຺ຈານໍ ຣູປາທີນໍ ອນິຈ຺ຈຕາປິ ຣູປາທໂຍ ວິຍ ປຣິນິປ຺ຜນ຺ນາ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ຍທິ ເຕ ຣູປາທໂຍ ວິຍ ອນິຈ຺ຈຕາ ປຣິນິປ຺ຜນ຺ນາ, ຕສ຺ສາປິ ອຎ຺ຎາຍ ປຣິນິປ຺ຜນ຺ນາຍ ອນິຈ຺ຈຕາຍ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ຕາຍ ອນິຈ຺ຈຕາຍາຕິອາທິມາຫ. ອິຕໂຣ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອນິຈ຺ຈຕາຍ ເອກໂຕ ອຠາເວນ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸນ ຍສ຺ມາ ສາ ອນິຈ຺ຈຕາ ນິຈ຺ຈາ ນ ໂຫຕິ, ເຕເນວ ອນິຈ຺ເຈນ ສທ຺ຘິໍ ອນ຺ຕຣຘາຍຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິຊານາຕິ. ອຖສ຺ສ ສກວາທີ ເລໂສກາສໍ ອທຕ຺ວາ ຍາ ເຕນ ທຸຕິຍາ ອນິຈ຺ຈຕາ ປຏິຎ຺ຎາຕາ, ຕາຍປິ ຕໂຕ ປຣາຍປີຕິ ປຣມ຺ປຣວເສນ ອນຸປຈ຺ເຉທໂທສໍ ອາໂຣເປນ຺ໂຕ ຕາຍ ຕາເຍວາຕິອາທິມາຫ. ຊຣາ ປຣິນິປ຺ຜນ຺ນາຕິອາທິ ຍສ຺ມາ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຊຣາມຣຓໂຕ ອຎ຺ຎາ ອນິຈ຺ຈຕາ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ອນິຈ຺ຈຕາວິຠາຄານຸຍຸຎ຺ຊນວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຣາປິ ປຣວາທິໂນ ປຸຣິມນເຍເນວ ປຏິຎ຺ຎາ ຈ ປຏິກ຺ເຂໂປ ຈ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໖໒໙. ຣູປໍ ປຣິນິປ຺ຜນ຺ນນ຺ຕິອາທິ ເຍສໍ ສາ ອນິຈ຺ຈຕາ, ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຍຖາ ປຣິນິປ຺ຜນ຺ນານໍ ຣູປາທີນໍ ອນິຈ຺ຈຕາຊຣາມຣຓານິ ອຕ຺ຖິ, ເອວໍ ປຣິນິປ຺ຜນ຺ນານໍ ອນິຈ຺ຈຕາທີນໍ ຕານິ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ເອກນ຺ເຕນ ປຏິກ຺ຂິປຕິເຍວາຕິ.

ອນິຈ຺ຈຕາກຖາວຓ຺ຓນາ.

ເອກາທສໂມ ວຄ຺ໂຄ.

໑໒. ທ຺ວາທສມວຄ຺ໂຄ

໑. ສໍວໂຣ ກມ຺ມນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໓໐-໖໓໒. ອິທານິ ສໍວໂຣ ກມ຺ມນ຺ຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫີ ໂຫຕິ, ນ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫີ ໂຫຕີ’’ຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ‘‘ສໍວໂຣປິ ອສໍວໂຣປິ ກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສໍຆິການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ.

ອຖ ນໍ ຍາ ສກສມເຍ ເຈຕນາ ‘‘ກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ ຍຖາ ສາ ກາຍວຈີມໂນທ຺ວາເຣສຸ ປວຕ຺ຕມານາ ກາຍກມ຺ມາທິນາມໍ ລຠຕິ, ຕຖາ ‘‘ຍທິ ເຕ ສໍວໂຣ ກມ຺ມໍ, ໂສປິ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍາທີສຸ ປວຕ຺ຕມາໂນ ຈກ຺ຂຸກມ຺ມາທິນາມໍ ລເຠຍ຺ຍາ’’ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍສໍວໂຣ ຈກ຺ຂຸກມ຺ມນ຺ຕິອາທິມາຫ. ອິຕໂຣ ຕາທິສໍ ສຸຕ຺ຕປທໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ຈຕູສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຎ຺ຈເມ ກາຍທ຺ວາເຣ ປສາທກາຍໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິກາຍໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ໂສ ຫິ ປສາທກາຍມ຺ປິ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິກາຍມ຺ປິ ກາຍິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕ຺ເວວ ອິຈ຺ຉຕິ. ມໂນທ຺ວາເຣປິ ວິປາກທ຺ວາຣໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ກມ຺ມທ຺ວາຣໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ອສໍວເຣປິ ເອເສວ ນໂຍ. ‘‘ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ’’ຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ເຕສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ສໍວຣາສໍວຣເມວ ທີເປຕິ, ນ ຕສ຺ສ ກມ຺ມຠາວໍ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກນ຺ຕິ.

ສໍວໂຣ ກມ຺ມນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໒. ກມ຺ມກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໓໓-໖໓໕. ອິທານິ ກມ຺ມກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຎ຺ເຈຕນິການໍ ກມ຺ມານ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໒໑໗) ສຸຕ຺ຕປທໍ ນິສ຺ສາຍ ‘‘ສພ຺ພໍ ກມ຺ມໍ ສວິປາກ’’ນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສໍຆິການໍ; ເຕສໍ ‘‘ເຈຕນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກມ຺ມໍ ວທາມີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໖.໖໓) ສຕ຺ຖາຣາ ອວິເສເສນ ເຈຕນາ ‘‘ກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ; ສາ ຈ ກຸສລາກຸສລາວ ສວິປາກາ, ອພ຺ຍາກຕາ ອວິປາກາຕິ ອິມໍ ວິຠາຄໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ສພ຺ພໍ ກມ຺ມນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ປຸນ ສພ຺ພາ ເຈຕນາຕິ ປຎ຺ເຫສຸ ອພ຺ຍາກຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ເຂໂປ, ກຸສລາກຸສເລ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ເວທິຕພ຺ພາ. ວິປາກາພ຺ຍາກຕາຕິອາທິ ສວິປາກາວິປາກເຈຕນໍ ສຣູເປນ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ. ‘‘ນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ສຕິ ປຈ຺ຈເຍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມາທີສຸ ວິປາກປຏິສໍເວທນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກນ຺ຕິ.

ກມ຺ມກຖາວຓ຺ຓນາ.

໓. ສທ຺ໂທ ວິປາໂກຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໓໖-໖໓໗. ອິທານິ ສທ຺ໂທ ວິປາໂກຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ໂສ ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ອຸປຈິຕຕ຺ຕາ ອຸສ຺ສນ຺ນຕ຺ຕາ ວິປຸລຕ຺ຕາ ພ຺ຣຫ຺ມສ຺ສໂຣ ໂຫຕີ’’ຕິອາທີນິ (ທີ. ນິ. ໓.໒໓໖) ອໂຍນິໂສ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ສທ຺ໂທ ວິປາໂກ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສໍຆິການໍ; ເຕສໍ ‘‘ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານາ ອຣູປຘມ຺ມາວ ວິປາກາຕິ ນາມໍ ລຠນ຺ຕິ. ຣູປຘມ຺ເມສຸ ປນາຍໍ ໂວຫາໂຣ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ສຸຂເວທນີໂຍຕິອາທິ ‘‘ວິປາໂກ ນາມ ເອວຣູໂປ ໂຫຕີ’’ຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ໂສ ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສາ’’ຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ລກ຺ຂຓປຏິລາຠທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຫາປຸຣິໂສ ຫິ ກມ຺ມສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ສຸຈິປຣິວາໂຣປິ ໂຫຕິ, ນ ຈ ປຣິວາໂຣ ວິປາໂກ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກເມຕນ຺ຕິ.

ສທ຺ໂທ ວິປາໂກຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໔. ສຬາຍຕນກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໓໘-໖໔໐. ອິທານິ ສຬາຍຕນກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ສຬາຍຕນໍ ກມ຺ມສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ວິປາໂກ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສໍຆິການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ວິປາໂກຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ສຬາຍຕນໍ ວິປາໂກຕິ ເອຕ຺ຖ ມນາຍຕນໍ ສິຍາ ວິປາໂກ. ເສສານິ ເກວລໍ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານານິ, ນ ວິປາໂກ. ຕສ຺ມາ ອສາຘກເມຕນ຺ຕິ.

ສຬາຍຕນກຖາວຓ຺ຓນາ.

໕. ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໔໑-໕໔໕. ອິທານິ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມກຖາ ນາມ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ‘‘ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣໂມ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣໂມ ປຸຄ຺ຄໂລ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມຕາຍ ນິຍໂຕ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ; ເຕສໍ ຐເປຕ຺ວາ ‘‘ອຣິຍມຄ຺ຄໍ ອຎ຺ໂຎ ຕສ຺ສ ນິຍໂມ ນຕ຺ຖິ, ເຍນ ໂສ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມຕາຍ ນິຍໂຕ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ ອິມໍ ວິຠາຄໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ.

ມາຕາ ຊີວິຕາຕິອາທີສຸ ອຍມຘິປ຺ປາໂຍ – ທ຺ເວ ນິຍາມາ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາໂມ ຈ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍາໂມ ຈ. ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາໂມ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ. ໂສ ອວິນິປາຕຘມ຺ມຕຎ຺ເຈວ ຜລຸປ຺ປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ນິຍເມຕິ. ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍາໂມ ອານນ຺ຕຣິຍກມ຺ມໍ. ຕໍ ອນນ຺ຕຣາ ນິຣຍູປປຕ຺ຕິໍ ນິຍເມຕິ. ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣໂມ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄນ ອວິນິປາຕຘມ຺ມຕາຍ ຈ ຜລຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ນິຍມິໂຕ. ເສສມຄ຺ຄນິຍາໂມ ປນສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ອນຘິຄຕຕ຺ຕາ, ອານນ຺ຕຣິຍມ຺ປິ ກາຕຸໍ ໂສ ອຠພ຺ໂພ. ຕ຺ວໍ ປນສ຺ສ ນິຍາມໍ ອິຈ຺ຉສິ, ເຕນ ຕໍ ວທາມ – ‘‘ກິໍ ເຕ ໂສ ອິມິນາ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍາເມນ ນິຍມິໂຕ’’ຕິ.

ອຠພ຺ໂພ ອນ຺ຕຣາຕິ ປຎ຺ເຫສຸ ອານນ຺ຕຣິຍາຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ອຕ຺ຖິ ໂສ ນິຍາໂມຕິ ປຎ຺ເຫ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມຕາຍ ນິຍາມໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອຕ຺ຖິ ເຕ ສຕິປຏ຺ຐານາຕິອາທິ ນິຍາມສງ຺ຂາເຕ ມຄ຺ຄຘມ຺ເມ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສ ປນ ປຸນ ປຐມມຄ຺ຄານຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ເຕປິ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ. ນນຸ ໂສ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣໂມຕິ ເອຕ຺ຖ ຠຄວາ ‘‘ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ເອຕ຺ຕເກ ຠເວ ສນ຺ຘາວິຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສຕິ, ອຍໍ ເອຕ຺ຕເກ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຎາຓພເລນ ພ຺ຍາກໂຣຕິ, ນ ຠວນິຍາມໍ ນາມ ກິຎ຺ຈິ ເຕນ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣໂມ, ໂກລໍໂກໂລ, ເອກພີຊີ ວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກເມຕນ຺ຕິ.

ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມກຖາວຓ຺ຓນາ.

໖໔໖-໖໔໗. ໂກລໍໂກລເອກພີຊິກຖາໂຍປິ ອິມິນາວຸປາເຍນ ເວທິຕພ຺ພາ.

ໂກລໍໂກລເອກພີຊິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໘. ຊີວິຕາໂວໂຣປນກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໔໘-໖໔໙. ອິທານິ ຊີວິຕາໂວໂຣປນກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ໂທສສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ປາຓາຕິປາໂຕ ໂຫຕິ, ໂທໂສ ຈ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອປ຺ປຫີໂນ, ຕສ຺ມາ ‘‘ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ໂນ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ປາຓໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຍ຺ຍາ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ພເສລິຍາປຣເສລິຍານໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ມາຕຣນ຺ຕິອາທິປຎ຺ເຫສຸ ປນ ‘‘ອຏ຺ຐານເມຕໍ ອນວກາໂສ’’ຕິ ສຸຕ຺ຕຠເຍນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ສຕ຺ຖຣິ ອຄາຣໂວຕິອາທິ ສຕ຺ຖາຣາທີສຸ ສຄາຣວສ຺ສ ສິກ຺ຂາປທສ຺ສ ວີຕິກ຺ກມາຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຕໂຣ ປນ ອກຸສລວເສນ ຕສ຺ສ ອຄາຣໂວ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ສຄາຣວຠາວຎ຺ຈ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປຸນ ອຄາຣໂວຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ເຕສຸ ເຕສຸ ກິຈ຺ເຈສຸ ປສຸຕຕາຍ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕານໍ ອສຕິຍາ ອມນສິກາເຣນ ເຈຕິເຍ ອຠິວາທນປທກ຺ຂິຓກຣຓາຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ປຸນ ໂອຫເທຍ຺ຍາຕິອາທິນາ ນເຍນ ປຸຏ຺ໂຐ ຕາທິສາຍ ກິຣິຍາຍ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ອກຣຓໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ຊີວິຕາໂວໂຣປນກຖາວຓ຺ຓນາ.

໙. ທຸຄ຺ຄຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໕໐-໖໕໒. ອິທານິ ທຸຄ຺ຄຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ທຸຄ຺ຄຕິຎ຺ຈ ທຸຄ຺ຄຕິສຕ຺ຕານໍ ຣູປາທິອາຣມ຺ມຓໍ ຕຓ຺ຫຎ຺ຈາຕິ ອຸຠຍມ຺ປິ ທຸຄ຺ຄຕີຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ປຸນ ຕຖາ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອວິເສເສເນວ ‘‘ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ປຫີນາ ທຸຄ຺ຄຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸຕ຺ຕຣາປຖກາ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອາປາຍິເກ ຣູເປ ຣຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິອາທິ ປຣວາທິໂນ ລທ຺ຘິຍາ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ທຸຄ຺ຄຕິ ອປ຺ປຫີນາ, ຕສ຺ສ ວເສນ ໂຈເທຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ. ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິອາທິ ທຸຄ຺ຄຕິປຫານເມວ ທຸຄ຺ຄຕິຄາມິນິຕຓ຺ຫາປຫານໍ ວາ ທີເປຕິ, ນ ທຸຄ຺ຄຕິສຕ຺ຕານໍ ຣູປາທິອາຣມ຺ມຓາຍ ຕຓ຺ຫາຍ ປຫານໍ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກນ຺ຕິ.

ທຸຄ຺ຄຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໖໕໓. ສຕ຺ຕມຠວິກກຖາຍປິ ເອເສວ ນໂຍຕິ.

ທ຺ວາທສໂມ ວຄ຺ໂຄ.

໑໓. ເຕຣສມວຄ຺ໂຄ

໑. ກປ຺ປຏ຺ຐກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໕໔-໖໕໗. ອິທານິ ກປ຺ປຏ຺ຐກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ສງ຺ຆໍ ສມຄ຺ຄໍ ເຠຕ຺ວານ, ກປ຺ປໍ ນິຣຍມ຺ຫິ ປຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ‘‘ສກລມ຺ປິ ກປ຺ປໍ ສງ຺ຆເຠທໂກ ນິຣເຍ ຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ຣາຊຄິຣິການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ກປ຺ປຏ຺ໂຐຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ພຸທ຺ໂຘ ຈ ໂລເກຕິ ອິທໍ ວິນາ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທນ ສງ຺ຆເຠທສ຺ສ ອຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກປ຺ໂປ ຈ ສຓ຺ຐາຕິ ສງ຺ໂຆ ຈ ຠິຊ຺ຊຕີຕິອາທິ ‘‘ຍທິ ໂສ ສກລໍ ກປ຺ປໍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ສຓ຺ຐຫນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕໍ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍາ’’ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕີຕນ຺ຕິອາທິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕາຘິປ຺ປາຍເມວ. ກປ຺ປຏ຺ໂຐ ອິທ຺ຘິມາຕິ ປຎ຺ເຫ ຠາວນາມຍໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ປຣສມເຍ ປນສ຺ສ ຊາຕິມຍໍ ອິທ຺ຘິໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ຉນ຺ທິທ຺ຘິປາໂທຕິອາທິ ‘‘ຊາຕິມຍາຍ ອິທ຺ຘິຍາ ອິທ຺ຘິມາຕິ ລທ຺ຘິມຕ຺ຕເມຕໍ, ກິໍ ເຕນ, ຍທິ ປນສ຺ສ ອິທ຺ຘິ ອຕ຺ຖິ, ອິມິນາ ນເຍນ ອິທ຺ຘິປາທາ ຠາວິຕາ ຠເວຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາປາຍິໂກ ເນຣຍິໂກຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ຍໍ ໂສ ເອກໍ ກປ຺ປໍ ອສີຕິຠາເຄ ກຕ຺ວາ ຕໂຕ ເອກຠາຄມຕ຺ຕໍ ກາລໍ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ, ຕໍ ອາຍຸກປ຺ປໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກນ຺ຕິ.

ກປ຺ປຏ຺ຐກຖາວຓ຺ຓນາ.

໒. ກຸສລປຏິລາຠກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໕໘-໖໕໙. ອິທານິ ກຸສລປຏິລາຠກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ກປ຺ປຏ຺ໂຐ ສກສມເຍ ກາມາວຈຣກຸສລເມວ ປຏິລຠຕິ. ເຍນ ປນ ຕໍ ອຸປປຕ຺ຕິໍ ປຏິພາເຫຍ຺ຍ, ຕໍ ມຫຄ຺ຄຕໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ວາ ນ ປຏິລຠຕິ. ເຍສໍ ປນ ອິມໍ ວິຠາຄໍ ອກຕ຺ວາ ອວິເສເສເນວ ‘‘ໂສ ກຸສລຈິຕ຺ຕໍ ນ ປຏິລຠຕີ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ; ເຕສໍ ວິຠາຄທສ຺ສເນນ ຕໍ ລທ຺ຘິໍ ຠິນ຺ທິຕຸໍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ກຸສລປຏິລາຠກຖາວຓ຺ຓນາ.

໓. ອນນ຺ຕຣາປຍຸຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໖໐-໖໖໒. ອິທານິ ອນນ຺ຕຣາປຍຸຕ຺ຕກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອນນ຺ຕຣາປຍຸຕ຺ໂຕ ນາມ ເຍນ ຂນ຺ຘເຠທໂຕ ອນນ຺ຕຣາ ວິປາກທາຍກໍ ມາຕຸຆາຕາທິ ອານນ຺ຕຣິຍກມ຺ມໍ ອາຓຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ສ ນິຍຕາຍ ອາຓຕ຺ຕິຍາ ອາຓຕ຺ໂຕ ຕໍ ກມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສຕິ, ໂສ ອຕ຺ຖສາຘິກາຍ ເຈຕນາຍ ອຸປ຺ປາທິຕຕ຺ຕາ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍໂຕ ໂຫຕິ, ອຠພ຺ໂພ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາມໍ ໂອກ຺ກມິຕຸໍ. ຍສ຺ສ ອນິຍຕາຍ ອາຓຕ຺ຕິຍາ ອາຓຕ຺ໂຕ ຕໍ ກມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສຕິ, ໂສ ອຕ຺ຖສາຘິກາຍ ເຈຕນາຍ ອນຸປ຺ປາທິຕຕ຺ຕາ ນ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍໂຕ, ຠພ຺ໂພ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາມໍ ໂອກ຺ກມິຕຸນ຺ຕິ ອິທໍ ສກສມເຍ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ. ເຍສໍ ປນ ‘‘ອນິຍຕາຍປິ ອາຓຕ຺ຕິຍາ ອຠພ຺ໂພເຍວ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາມໍ ໂອກ຺ກມິຕຸ’’ນ຺ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ; ເຕສໍ ຕໍ ລທ຺ຘິໍ ຠິນ຺ທິຕຸໍ ສກວາທີ ປຸພ຺ພປກ຺ຂໍ ທຕ຺ວາ ອນນ຺ຕຣາປຍຸຕ຺ໂຕຕິ ປຣວາທິນາ ອຕ຺ຕານໍ ປຸຈ຺ຉາເປຕິ. ເຕເນຕ຺ຖ ປຐມປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ, ອຕ຺ຖສາຘິກເຈຕນາຍ ອຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ຕໂຕ ປຣວາທີ ມາຕຸຆາຕາທິກມ຺ມສ຺ສ ອາຓຕ຺ຕຕ຺ຕາວ ‘‘ໂສ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍໂຕ’’ຕິ ມຎ຺ຎຕິ. ຕສ຺ມາ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍາມຎ຺ຈາຕິ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ສກວາທີ ປນ ເອກສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ທ຺ວິນ຺ນໍ ນິຍາມານໍ ອໂນກ຺ກນ຺ຕິມຕ຺ຕເມວ ສນ຺ຘາຍ ນ ເຫວນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ນນຸ ຕໍ ກມ຺ມນ຺ຕິ ມາຕຸຆາຕາທິກມ຺ມໍ. ຕຕ຺ຖ ອນິຍຕາຓຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ອາມນ຺ຕາ’’ຕິ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ອນິຍຕມ຺ປິ ຫິ ອາຓຕ຺ຕິໍ ປໂຍເຊຕ຺ວາ ຐິຕສ຺ສ ‘‘ອນນຸຈ຺ຉວິກໍ ມຍາ ກຕ’’ນ຺ຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊເຕວ, ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ຊາຍເຕວ. ຫຎ຺ຈີຕິອາທິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈຸປ຺ປຕ຺ຕິມຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣວາທິນາ ລທ຺ຘິປຕິຏ຺ຐາປນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໖໖໑. ອິທານິ ຍສ຺ສ ອນິຍຕາຓຕ຺ຕິກສ຺ສາປິ ອນນ຺ຕຣາປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຣວາທິນາ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາໂມກ຺ກມນໍ ປຏິສິທ຺ຘໍ, ຕເມວ ປຸຄ຺ຄລໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອນນ຺ຕຣາປຍຸຕ຺ໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຠພ຺ໂພຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ອຕ຺ຕໂນ ລທ຺ຘິວເສນ ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ສກວາທີ ‘‘ອຠພ຺ໂພ ນາມ ມາຕຸຆາຕາທິກມ຺ມານໍ ກາຣໂກ, ກິໍ ເຕ ເຕນ ຕານິ ກມ຺ມານິ ກຕານີ’’ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ມາຕາ ຊີວິຕາ ໂວໂຣປິຕາຕິອາທິມາຫ. ອິຕໂຣ ເຕສໍ ວຕ຺ຖູນໍ ອໂຣຄຕາຍ ຕຖາຣູປໍ ກິຣິຍໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ‘‘ນ ເຫວ’’ນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ຕໍ ກມ຺ມໍ ປຏິສໍຫຣິຕ຺ວາຕິ ອນິຍຕາຓຕ຺ຕິກມ຺ມໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຎ຺ຫິ ‘‘ມາ ໂຂ ມຍາ ອາຓຕ຺ຕໍ ອາກາສີ’’ຕິ ອາຓຕ຺ຕໍ ນິວາເຣນ຺ເຕນ ປຏິສໍຫຏໍ ນາມ ໂຫຕິ. ປຏິສໍຫຏຕ຺ຕາເຍວ ເຈຕ຺ຖ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ປຏິວິໂນທິຕໍ, ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ປຏິວິນີໂຕ ນາມ ໂຫຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ປເນຕ຺ຖ ປຸຣິມາຓຕ຺ຕິຍາເຍວ ນິຍຕຠາວໍ ມຎ຺ຎມາໂນ ປຣວາທີ ‘‘ອາມນ຺ຕາ’’ຕິ ປຏິຊານາຕິ. ອຖ ນໍ ສກວາທີ ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ປຏິສໍຫຏຠາວໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉາເປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ລທ຺ຘິໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ຫຎ຺ຈີຕິອາທິມາຫ.

໖໖໒. ປຸນ ອນນ຺ຕຣາປຍຸຕ຺ໂຕຕິ ປຣິໂຍສານປຎ຺ເຫ ປຐມປຎ຺ເຫ ວິຍ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ນນຸ ຕໍ ກມ຺ມນ຺ຕິ ອນຸໂຍໂຄ ປຣວາທິສ຺ສ, ປຏິສໍຫຏກາລໂຕ ປຸພ຺ເພ ປຍຸຕ຺ຕກາລໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ປຍຸຕ຺ຕປຸພ຺ພຕາມຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອນິຍຕາຓຕ຺ຕິວເສນ ຫຎ຺ຈີຕິ ລທ຺ຘິປຕິຏ຺ຐາປນໍ ປຣວາທິສ຺ສ. ອຍໍ ປນ ລທ຺ຘິ ອໂຍນິໂສ ປຕິຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕາວ ໂຫຕີຕິ.

ອນນ຺ຕຣາປຍຸຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ.

໔. ນິຍຕສ຺ສ ນິຍາມກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໖໓-໖໖໔. ອິທານິ ນິຍຕສ຺ສ ນິຍາມກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ທຸວິໂຘ ນິຍາໂມ – ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍາໂມ ຈ ອານນ຺ຕຣິຍກມ຺ມໍ, ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາໂມ ຈ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ. ອິເມ ທ຺ເວ ນິຍາເມ ຐເປຕ຺ວາ ອຎ຺ໂຎ ນິຍາໂມ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ສພ຺ເພປິ ຫິ ເສສາ ເຕຠູມກຘມ຺ມາ ອນິຍຕາ ນາມ. ເຕຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕປິ ອນິຍໂຕເຍວ. ພຸທ຺ເຘຫິ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ຎາຓພເລນ ‘‘ອຍໍ ສຕ຺ໂຕ ອນາຄເຕ ໂພຘິໍ ປາປຸຓິສ຺ສຕີ’’ຕິ ພ຺ຍາກໂຕ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ປຸຎ຺ຎຸສ຺ສທຕ຺ຕາ ນິຍໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິຕິ ອິມໍ ໂວຫາຣມຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ປຈ຺ຉິມຠວິໂກ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຕາຍ ຊາຕິຍາ ຠພ຺ໂພ ຘມ຺ມໍ ອຠິສເມຕຸ’’ນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ‘‘ນິຍໂຕ ນິຍາມໍ ໂອກ຺ກມຕີ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ພເສລິຍາປຣເສລິຍານໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍໂຕຕິອາທິ ອຎ຺ເຎນ ນິຍາເມນ ນິຍຕສ຺ສ ອຎ຺ຎນິຍາມາຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຸພ຺ເພ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕ຺ວາຕິອາທິ ນິຍາມປ຺ປເຠທທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຕິປຏ຺ຐານນ຺ຕິອາທິ ເອກສ຺ມິມ຺ປິ ນິຍາເມ ຘມ຺ມປ຺ປເຠທທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຠພ຺ໂພ ໂພຘິສຕ຺ໂຕຕິ ວຈນໍ ເກວລໍ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ຠພ຺ພຕໍ ທີເປຕິ, ນ ນິຍຕສ຺ສ ນິຍາໂມກ຺ກມນໍ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກໍ. ໂສ ຫິ ປຸພ຺ເພ ເອເກນປິ ນິຍຕຘມ຺ເມນ ອນິຍໂຕ ໂພຘິມູເລ ສຈ຺ຈທສ຺ສເນນ ນິຍາມໍ ໂອກ຺ກນ຺ໂຕຕິ.

ນິຍຕສ຺ສ ນິຍາມກຖາວຓ຺ຓນາ.

໕. ນິວຸຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໖໕-໖໖໗. ອິທານິ ນິວຸຕກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ສຸທ຺ຘສ຺ສ ສຸທ຺ຘກິຈ຺ຈາຠາວໂຕ ນີວຣເຓຫິ ນິວຸໂຕ ໂອຜຸໂຏ ປຣິໂຍນທ຺ໂຘ ຈ ນີວຣຓໍ ຊຫຕີຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ນິວຸໂຕຕິປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ຣຕ຺ໂຕ ຣາຄນ຺ຕິອາທິ ນິວຸຕສ຺ສ ນີວຣຓຊຫເນ ໂທສທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕຕິອາທິ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວິສຸທ຺ຘິຍາ ວິສຸທ຺ຘສ຺ສ ສມຸຈ຺ເຉທວິສຸທ຺ຘິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ຊານໂຕຕິອາທິ ຊານໂຕ ປສ຺ສໂຕ ອາສວກ຺ຂຍໍ ທີເປຕິ, ນ ນິວຸຕສ຺ສ ນີວຣຓຊຫນໍ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກນ຺ຕິ.

ນິວຸຕກຖາວຓ຺ຓນາ.

໖. ສມ຺ມຸຂີຠູຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໖໘-໖໗໐. ອິທານິ ສມ຺ມຸຂີຠູຕກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ສມ຺ມຸຂີຠູໂຕຕິ ສໍໂຍຊນານໍ ສມ຺ມຸຂີຠາວໍ ເຕຫິ ສມງ຺ຄີຠາວໍ ອຸປຄໂຕ. ເສສເມຕ຺ຖ ນິວຸຕກຖາສທິສເມວາຕິ.

ສມ຺ມຸຂີຠູຕກຖາວຓ຺ຓນາ.

໗. ສມາປນ຺ໂນ ອສ຺ສາເທຕີຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໗໑-໖໗໓. ອິທານິ ສມາປນ຺ໂນ ອສ຺ສາເທຕີຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ໂສ ຕທສ຺ສາເທຕີ’’ຕິອາທິວຈນໍ (ອ. ນິ. ໔.໑໒໓) ນິສ຺ສາຍ ‘‘ສມາປນ຺ໂນ ອສ຺ສາເທຕິ, ສາ ຈສ຺ສ ຌານນິກນ຺ຕິ ຌານາຣມ຺ມຓາ ໂຫຕີ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ສມາປນ຺ໂນຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ຕໍ ຌານໍ ຕສ຺ສ ຌານສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ປຎ຺ເຫສຸ ຕສ຺ເສວ ຕທາຣມ຺ມຓຕໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ສຸຕ຺ຕວິໂຣຘຠເຍນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ‘‘ຕທສ຺ສາເທຕີ’’ຕິວຈນມຕ຺ເຕນ ປຏິຊານາຕິ. ໂສ ຕທສ຺ສາເທຕີຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ຌານລາຠິໂນ ຌານາ ວຸຏ຺ຐາຍ ຌານສ຺ສາທໍ ສາເຘຕິ, ນ ອນ຺ໂຕສມາປຕ຺ຕິຍໍເຍວ ຌານນິກນ຺ຕິຍາ ຌານາຣມ຺ມຓຕໍ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກນ຺ຕິ.

ສມາປນ຺ໂນ ອສ຺ສາເທຕີຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໘. ອສາຕຣາຄກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໗໔. ອິທານິ ອສາຕຣາຄກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຍໍກິຎ຺ຈິ ເວທນໍ ເວເທຕິ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ, ໂສ ຕໍ ເວທນໍ ອຠິນນ຺ທຕິ ອຠິວທຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໐໙) ສຸຕ຺ເຕ ທິຏ຺ຐາຠິນນ຺ທນວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອຠິນນ຺ທຕີ’’ຕິວຈນໍ ນິສ຺ສາຍ ‘‘ທຸກ຺ຂເວທນາຍປິ ຣາຄສ຺ສາທວເສນ ອຠິນນ຺ທນາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ອຕ຺ຖິ ອສາຕຣາໂຄ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອຕ຺ຖິ ອສາຕຣາໂຄຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ອສາຕຣາໂຄຕິ ອສາເຕ ທຸກ຺ຂເວທຍິເຕ ‘‘ອໂຫ ວຕ ເມ ເອຕເທວ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ ຣຊ຺ຊນາ. ອາມນ຺ຕາຕິ ລທ຺ຘິວເສນ ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

໖໗໕. ໂສ ຕໍ ເວທນໍ ອຠິນນ຺ທຕີຕິ ສຸຕ຺ເຕ ປນ ວິນິວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂເວທນເມວ ອາຣພ຺ຠ ຣາຄຸປ຺ປຕ຺ຕິ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ສມູຫຄ຺ຄຫເຓນ ປນ ເວທຍິຕລກ຺ຂຓໍ ຘມ຺ມໍ ທຸກ຺ຂເວທນເມວ ວາ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສນ຺ໂຕ ທິຏ຺ຐິມຎ຺ຎນາສງ຺ຂາຕາຍ ທິຏ຺ຐາຠິນນ຺ທນາຍ ເວທນໍ ອຠິນນ຺ທຕິ, ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ວິປຣິຓາມໍ ອຠິນນ຺ທຕິ, ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ອຠິຠູໂຕ ຕສ຺ສາ ປຏິປກ຺ຂໍ ກາມສຸຂໍ ປຕ຺ຖຍນ຺ໂຕປິ ທຸກ຺ຂເວທນໍ ອຠິນນ຺ທຕິ ນາມ. ເອວໍ ທຸກ຺ຂເວທນາຍ ອຠິນນ຺ທນາ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕສ຺ມາ ອສາຘກເມຕໍ ອສາຕຣາຄສ຺ສາຕິ.

ອສາຕຣາຄກຖາວຓ຺ຓນາ.

໙. ຘມ຺ມຕຓ຺ຫາອພ຺ຍາກຕາຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໗໖-໖໘໐. ອິທານິ ຘມ຺ມຕຓ຺ຫາ ອພ຺ຍາກຕາຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຣູປຕຓ຺ຫາ…ເປ… ຘມ຺ມຕຓ຺ຫາຕິ ອິມາສຸ ຉສຸ ຕຓ຺ຫາສຸ ຍສ຺ມາ ສພ຺ພປຈ຺ຉິມາ ຕຓ຺ຫາ ຘມ຺ມຕຓ຺ຫາຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ສາ ອພ຺ຍາກຕາຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ພເສລິຍານໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສປຎ຺ຫານໍ ປາຬິຍາ ອຕ຺ໂຖ ນິຍ຺ຍາຕິ. ກາມຕຓ຺ຫາຕິອາທີຫິ ຕີຫິ ໂກຏ຺ຐາເສຫິ ຉປິ ຕຓ຺ຫາ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕາ. ຣູປາທີສຸ ຫິ ຉສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ກາມສ຺ສາທວເສນ ປວຕ຺ຕາ ຕຓ຺ຫາ ກາມຕຓ຺ຫາ. ‘‘ຠວິສ຺ສຕິ ອຕ຺ຕາ ຈ ໂລໂກ ຈາ’’ຕິ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິສຫຄຕາ ຕຓ຺ຫາ ຠວຕຓ຺ຫາ. ‘‘ນ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິສຫຄຕາ ຕຓ຺ຫາ ວິຠວຕຓ຺ຫາຕິ. ນນຸ ສາ ຘມ຺ມຕຓ຺ຫາຕິ ປທໍ ຕຓ຺ຫາຍ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓໍ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕິໍ ທີເປຕິ, ນ ອພ຺ຍາກຕຠາວໍ ຕສ຺ມາ ອສາຘກນ຺ຕິ.

ຘມ຺ມຕຓ຺ຫາ ອພ຺ຍາກຕາຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໑໐. ຘມ຺ມຕຓ຺ຫານທຸກ຺ຂສມຸທໂຍຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໘໑-໖໘໕. ອິທານິ ຘມ຺ມຕຓ຺ຫາ ນທຸກ຺ຂສມຸທໂຍຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣາປິ ຍສ຺ມາ ສາ ຘມ຺ມຕຓ຺ຫາຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ນ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ພເສລິຍານໍເຍວ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສໍ ປຸຣິມກຖາສທິສເມວາຕິ.

ຘມ຺ມຕຓ຺ຫາ ນທຸກ຺ຂສມຸທໂຍຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

ເຕຣສໂມ ວຄ຺ໂຄ.

໑໔. ຈຸທ຺ທສມວຄ຺ໂຄ

໑. ກຸສລາກຸສລປຏິສນ຺ທຫນກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໘໖-໖໙໐. ອິທານິ ກຸສລາກຸສລປຏິສນ຺ທຫນກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ກຸສລໍ ວາ ອກຸສລສ຺ສ, ອກຸສລໍ ວາ ກຸສລສ຺ສ ອນນ຺ຕຣາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກໍ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ເຕສໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປຏິສນ຺ຘານໍ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ເຍ ປນ ຍສ຺ມາ ເອກວຕ຺ຖຸສ຺ມິຎ຺ເຎວ ຣຊ຺ຊຕິ ວິຣຊ຺ຊຕິ ຈ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປຏິສນ຺ທຫຕີຕິ ລທ຺ຘິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຐິຕາ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສງ຺ຆິກາ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ; ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອາວຏ຺ຏນາ ປຓິຘີຕິ ອຸຠຍໍ ອາວຊ຺ຊນສ຺ເສວ ນາມໍ. ຕຎ຺ຫິ ຠວງ຺ຄໍ ອາວຏ຺ເຏຕີຕິ ອາວຏ຺ຏນາ. ຠວງ຺ຄາຣມ຺ມຓໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມເຓ ຈິຕ຺ຕໍ ປຓິທຫຕິ ຐເປຕີຕິ ປຓິຘິ. ກຸສລໍ ອນາວຏ຺ເຏນ຺ຕສ຺ສາຕິ ຍໍ ຕໍ ອກຸສລານນ຺ຕຣໍ ປຏິສນ຺ທຫນ຺ຕໍ ກຸສລໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ອນາວຏ຺ເຏນ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິຕໂຣ ປນ ວິນາ ອາວຊ຺ຊເນນ ກຸສລສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ກຸສລໍ ອໂຍນິໂສ ມນສິກໂຣໂຕຕິ ອິທໍ ຍທິ ອກຸສລານນ຺ຕຣໍ ກຸສລໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອກຸສລສ຺ເສວ ອາວຊ຺ຊເນນ ອໂຍນິໂສ ມນສິກໂຣໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສໍ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕິ. ນນຸ ຍສ຺ມິໍເຍວ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິນ຺ຕິ ວຈນໍ ເອກາຣມ຺ມເຓ ສຣາຄວິຣາຄຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ທີເປຕິ, ນ ກຸສລາກຸສລານໍ ອນນ຺ຕຣຕໍ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກນ຺ຕິ.

ກຸສລາກຸສລປຏິສນ຺ທຫນກຖາວຓ຺ຓນາ.

໒. ສຬາຍຕນຸປ຺ປຕ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໙໑-໖໙໒. ອິທານິ ສຬາຍຕນຸປ຺ປຕ຺ຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຸປປຕ຺ເຕສິເຍນ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ເຕນ ສເຫວ ໂອປປາຕິການໍ ສຬາຍຕນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍການໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກາຍຕເນສຸ ມນາຍຕນກາຍາຍຕນາເນວ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເສສານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຕ຺ຕສຕ຺ຕຕິຣຕ຺ຕິມ຺ຫິ. ຕານິ ຈ ໂຂ ເຍນ ກມ຺ມຸນາ ປຏິສນ຺ຘິ ຄຫິຕາ, ຕສ຺ເສວ ອຎ຺ຎສ຺ສ ວາ ກຕຕ຺ຕາຕິ ອຍໍ ສກສມເຍ ວາໂທ. ເຍສໍ ປນ ເອກກມ຺ມສມ຺ຠວຕ຺ຕາ ສມ຺ປນ຺ນສາຂາວິຏປານໍ ຣຸກ຺ຂາທີນໍ ອໍກຸໂຣ ວິຍ ພີຊມຕ຺ຕໍ ສຬາຍຕນໍ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິສ຺ມິໍ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓເຍວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ພເສລິຍານໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ສຬາຍຕນນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ສພ຺ພງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄີຕິອາທິ ສຬາຍຕເນ ສຕິ ເອວຣູໂປ ຫຸຕ຺ວາ ໂອກ຺ກເມຍ຺ຍາຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ມາຕຸກຸຈ຺ຉິຄຕສ຺ສາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ. ປຣໂຕ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິຄຕສ຺ສ ປຈ຺ຉາ ເກສາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ສຬາຍຕນຸປ຺ປຕ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໓. ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໙໓-໖໙໗. ອິທານິ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ນຈ຺ຈຄີຕາທີສຸ ຣູປທສ຺ສນສທ຺ທສວນາທີນໍ ລຫຸປຣິວຕ຺ຕິຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອິມານິ ວິຎ຺ຎາຓານິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ອນນ຺ຕຣາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ໂສຕວິຎ຺ຎາຓໍ ຣູປາຣມ຺ມຓໍເຍວາຕິ ຍທິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອນນ຺ຕຣາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ວິປາກມໂນຘາຕຸ ວິຍ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ສິຍາຕິ ໂຈເທຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈກ຺ຂຸຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ຣູເປ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ປຎ຺ເຫສຸ ສຸຕ຺ຕາຠາເວນ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອນນ຺ຕຣຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ໂຕ ລທ຺ຘິວເສນ ປຏິຊານາຕິ. ຕຎ຺ເຎວ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ຕໍ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ຍຖາ ປຐມຊວນານນ຺ຕຣໍ ທຸຕິຍຊວນໍ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຠາເວນ ຕຎ຺ເຎວ ໂຫຕິ, ກິໍ ເຕ ຕຖາ ເອຕມ຺ປິ ທ຺ວຍໍ ເອກເມວາຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ພວາເຣສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ນຈ຺ຈຕິ ຄາຍຕີຕິອາທິວຈນໍ ອາຣມ຺ມຓສໂມຘາເນ ລຫຸປຣິວຕ຺ຕິຕາຍ ໂວກິຓ຺ຓຠາວໍ ທີເປຕິ, ນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍຕໍ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກນ຺ຕິ.

ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍກຖາວຓ຺ຓນາ.

໔. ອຣິຍຣູປກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໙໘-໖໙໙. ອິທານິ ອຣິຍຣູປກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ສມ຺ມາວາຈາກມ຺ມນ຺ຕາ ຣູປໍ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ‘‘ສພ຺ພໍ ຣູປໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈ ມຫາຠູຕານິ ຈຕຸນ຺ນຎ຺ຈ ມຫາຠູຕານໍ ອຸປາທາຍຣູປ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໖໗) ວຈນໂຕ ອຸປາທາຍຣູປນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອຣິຍຣູປໍ ມຫາຠູຕານໍ ອຸປາທາຍາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ອຣິຍານໍ ຣູປໍ, ອຣິຍໍ ວາ ຣູປນ຺ຕິ ອຣິຍຣູປໍ. ອາມນ຺ຕາຕິ ລທ຺ຘິຍໍ ຐຕ຺ວາ ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ກຸສລນ຺ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ລທ຺ຘິວເສເນວ ປຏິຊານາຕິ. ອນາສວປຸຈ຺ຉາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຣູປນ຺ຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ຠູຕານິ ເສສຣູປສ຺ສ ອຸປາທາຠາວໍ ທີເປຕິ, ນ ສມ຺ມາວາຈາກມ຺ມນ຺ຕານໍ. ເຕສຎ຺ຫິ ຣູປມຕ຺ຕຎ຺ເຎວ ອສິທ຺ຘໍ, ກຸໂຕ ອຸປາທາຣູປຕາ; ຕສ຺ມາ ອສາຘກນ຺ຕິ.

ອຣິຍຣູປກຖາວຓ຺ຓນາ.

໕. ອຎ຺ໂຎ ອນຸສໂຍຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໐໐-໗໐໑. ອິທານິ ອຎ຺ໂຎ ອນຸສໂຍຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ກຸສລາພ຺ຍາກເຕ ຈິຕ຺ເຕ ວຕ຺ຕມາເນ ສານຸສໂຍຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ, ນ ປຣິຍຸຏ຺ຐິໂຕຕິ ຕສ຺ມາ ອຎ຺ໂຎ ອນຸສໂຍ, ອຎ຺ຎໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອຎ຺ໂຎ ກາມຣາຄານຸສໂຍຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາ ອນຸສຍກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສານຸສໂຍຕິອາທິ ປນ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອນຸສຍສ຺ສ ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ ສານຸສໂຍຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ, ອນຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ຈ ປຣິຍຸຏ຺ຐິໂຕຕິ ອວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ທີເປຕິ, ນ ອນຸສຍປຣິຍຸຏ຺ຐານານໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກນ຺ຕິ.

ອຎ຺ໂຎ ອນຸສໂຍຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໖. ປຣິຍຸຏ຺ຐານໍ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໐໒. ອິທານິ ປຣິຍຸຏ຺ຐານໍ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ອນິຈ຺ຈາທິໂຕ ມນສິກໂຣໂຕປິ ຣາຄາທໂຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ – ‘‘ອປ຺ເປກທາ, ໂຠ ຠາຣທ຺ວາຊ, ອສຸຠໂຕ ມນສິກຣິສ຺ສາມີຕິ ສຸຠໂຕວ ມນສິກໂຣຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໑໒໗). ຕສ຺ມາ ປຣິຍຸຏ຺ຐານໍ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍເຍວ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ປຣິຍຸຏ຺ຐານໍ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໗. ປຣິຍາປນ຺ນກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໐໓-໗໐໕. ອິທານິ ປຣິຍາປນ຺ນກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ກາມຣາໂຄ ກາມຘາຕຸໍ ອນຸເສຕິ, ກາມຘາຕຸປຣິຍາປນ຺ໂນຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມາ ຣູປຣາຄາຣູປຣາຄາປິ ຣູປຘາຕຸອຣູປຘາຕຸໂຍ ອນຸເສນ຺ຕິ. ຣູປຘາຕຸອຣູປຘາຕຸປຣິຍາປນ຺ນາເຍວ ຈ ນາມ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການຎ຺ເຈວ ສມ຺ມິຕິຍານຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ຣູປຣາໂຄຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ອນຸເສຕີຕິ ຍຖາ ກາມຣາໂຄ ກາມວິຕກ຺ກສງ຺ຂາຕໍ ກາມຘາຕຸໍ ສຫຊາຕວເສນ ອນຸເສຕິ, ກິໍ ເຕ ເອວໍ ຣູປຣາໂຄ ຣູປຘາຕຸນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ປຣິຍາປນ຺ໂນຕິ ຍຖາ ຈ ໂສ ຕິວິຘາຍ ກາມຘາຕຸຍາ ກິເລສກາມວເສນ ປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ ກາມຘາຕຸປຣິຍາປນ຺ໂນ, ກິໍ ເຕ ເອວໍ ຣູປຣາໂຄປິ ຣູປຘາຕຸປຣິຍາປນ຺ໂນຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິຕໂຣ ປນສ຺ສ ອຘິປ຺ປາຍໍ ອສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ໂຕ ເກວລໍ ລທ຺ຘິວເສນ ອາມນ຺ຕາຕິ ປຏິຊານາຕິ. ອຖ ນໍ ຕມຕ຺ຖໍ ສລ຺ລກ຺ຂາເປຕຸໍ ກຸສລວິປາກກິຣິຍສງ຺ຂາເຕຫິ ສມາປຕ຺ເຕສິຍາທີຫິ ສໍສນ຺ທິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິຕຸໍ ສມາປຕ຺ເຕສິໂຍຕິອາທິມາຫ. ເສສເມຕ຺ຖ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕິ. ນນຸ ກາມຣາໂຄຕິອາທິວຈນມ຺ປິ ກາມຣາຄສ຺ເສວ ກາມຘາຕຸຍໍ ອນຸສຍຠາວໍ ປຣິຍາປນ຺ນຕຎ຺ຈ ທີເປຕິ, ນ ອິຕເຣສໍ ອິຕຣຘາຕູສູຕິ.

ປຣິຍາປນ຺ນກຖາວຓ຺ຓນາ.

໘. ອພ຺ຍາກຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໐໖-໗໐໘. ອິທານິ ອພ຺ຍາກຕກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ວິປາກກິຣິຍຣູປນິພ຺ພານສງ຺ຂາຕໍ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ອພ຺ຍາກຕໍ ອວິປາກຕ຺ຕາ ອພ຺ຍາກຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ‘‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກຕິ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ອພ຺ຍາກຕເມຕ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໔໑໖ ໂຖກໍ ວິສທິສໍ) ສສ຺ສຕາທິຠາເວນ ອກຖິຕຕ຺ຕາ. ເຍສໍ ປນ ອິມໍ ວິຠາຄໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຸຣິມາພ຺ຍາກຕໍ ວິຍ ທິຏ຺ຐິຄຕມ຺ປິ ອພ຺ຍາກຕນ຺ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການຎ຺ເຈວ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການຎ຺ຈ; ເຕສໍ ຕໍ ວິຠາຄໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ອພ຺ຍາກຕນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕີຕິ.

ອພ຺ຍາກຕກຖາວຓ຺ຓນາ.

໙. ອປຣິຍາປນ຺ນກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໐໙-໗໑໐. ອິທານິ ອປຣິຍາປນ຺ນກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ຌານລາຠີ ກາເມສຸ ວີຕຣາໂຄຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ໂຫຕິ, ນ ປນ ວິຄຕທິຏ຺ຐິໂກຕິ, ຕສ຺ມາ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ອປຣິຍາປນ຺ນນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ພເສລິຍານໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕີຕິ.

ອປຣິຍາປນ຺ນກຖາວຓ຺ຓນາ.

ຈຸທ຺ທສໂມ ວຄ຺ໂຄ.

໑໕. ປນ຺ນຣສມວຄ຺ໂຄ

໑. ປຈ຺ຈຍຕາກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໑໑-໗໑໗. ອິທານິ ປຈ຺ຈຍຕາກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ຘມ຺ໂມ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ໂສ ເຍສໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຕສຎ຺ເຎວ ຍສ຺ມາ ອາຣມ຺ມຓານນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ, ໂຍ ວາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ໂສ ຍສ຺ມາ ເຕສໍເຍວ ອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ປຈ຺ຈຍຕາ ວວຕ຺ຖິຕາຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສງ຺ຆິການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕີຕິ.

ປຈ຺ຈຍຕາກຖາວຓ຺ຓນາ.

໒. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໑໘-໗໑໙. ອິທານິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ສມເຍ ‘‘ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ’’ຕິ ອຍເມວ ຕນ຺ຕິ, ‘‘ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາປິ ອວິຊ຺ຊາ’’ຕິ ອຍໍ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ອວິຊ຺ຊາວ ສງ຺ຂາຣານໍ ປຈ຺ຈໂຍ, ນ ປນ ສງ຺ຂາຣາ ອວິຊ຺ຊາຍາຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສງ຺ຆິການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອວິຊ຺ຊາສງ຺ຂາຣາທີນໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍຕາປິ ອຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອວິຊ຺ຊາ ສງ຺ຂາເຣນາຕິ ເອຕ຺ຖ ອປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາໂຣວ ຄຫິໂຕ. ຕສ຺ມາ ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາປິ ອວິຊ຺ຊາຕິ ເອຕ຺ຖ ສຫຊາຕອຎ຺ຎມຎ຺ຎອຕ຺ຖິອວິຄຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວເສນ ປຈ຺ຈຍຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຸປາທານປຈ຺ຈຍາປິ ຕຓ຺ຫາຕິ ເອຕ຺ຖ ຐເປຕ຺ວາ ກາມຸປາທານໍ ເສສານິ ຕີຓິ ອຸປາທານານິ ອວິຊ຺ຊາຍ ສງ຺ຂາຣາ ວິຍ ຕຓ຺ຫາຍ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ເສສໍ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕິ. ຊຣາມຣຓປຈ຺ຈຍາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ, ນາມຣູປໍ ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍາຕິ ສກວາທິສ຺ສາຕິ.

ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍກຖາວຓ຺ຓນາ.

໓. ອທ຺ຘາກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໒໐-໗໒໑. ອິທານິ ອທ຺ຘາກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຖາວຕ຺ຖູນີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໖໘) ສຸຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ກາລສງ຺ຂາໂຕ ອທ຺ຘາ ນາມ ປຣິນິປ຺ຜນ຺ໂນ ອຕ຺ຖີຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ; ເຕສໍ ‘‘ອທ຺ຘາ ນາມ ໂກຈິ ປຣິນິປ຺ຜນ຺ໂນ ນຕ຺ຖິ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ກາລປຎ຺ຎຕ຺ຕິມຕ຺ຕາ. ຣູປາທໂຍ ປນ ຂນ຺ຘາວ ປຣິນິປ຺ຜນ຺ນາ’’ຕິ ວິຠາຄໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອທ຺ຘາ ປຣິນິປ຺ຜນ຺ໂນຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ສເຈ ໂສ ປຣິນິປ຺ຜນ຺ໂນ, ຣູປາທີສຸ ອເນນ ອຎ຺ຎຕເຣນ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ຣູປນ຺ຕິອາທິມາຫ. ອິຕໂຣ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເສສໍ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕີຕິ.

ອທ຺ຘາກຖາວຓ຺ຓນາ.

໔. ຂຓລຍມຸຫຸຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໒໒-໗໒໓. ຂຓລຍມຸຫຸຕ຺ຕກຖາສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສພ຺ເພປິ ເຫເຕ ຂຓາທໂຍ ອທ຺ຘາປຣິຍາຍາ ເອວາຕິ.

ຂຓລຍມຸຫຸຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ.

໕. ອາສວກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໒໔-໗໒໕. ອິທານິ ອາສວກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ຈຕູຫິ ອາສເວຫິ ອຸຕ຺ຕຣິ ອຎ຺ໂຎ ອາສໂວ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ເຍນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາສວາ ສາສວາ ສິຍຸໍ, ຕສ຺ມາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາສວາ ອນາສວາຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເຫຕຸວາທານໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ຍທິ ເຕ ອາສວາ ອນາສວາ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ເຕຫິ ມຄ຺ຄາທິລກ຺ຂຓປ຺ປຕ຺ເຕຫິ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ມຄ຺ໂຄຕິອາທິມາຫ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ອາສວກຖາວຓ຺ຓນາ.

໖. ຊຣາມຣຓກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໒໖-໗໒໗. ອິທານິ ຊຣາມຣຓກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຊຣາມຣຓໍ ນາມ ອປຣິນິປ຺ຜນ຺ນຕ຺ຕາ ໂລກິຍນ຺ຕິ ວາ ໂລກຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິ ວາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ‘‘ໂລກິຍາ ຘມ຺ມາ ໂລກຸຕ຺ຕຣາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ຫິ ທຸເກ ຊຣາມຣຓໍ ເນວ ໂລກິຍປເທ, ນ ໂລກຸຕ຺ຕຣປເທ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ອິມໍ ລກ຺ຂຓໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ໂລກຸຕ຺ຕຣານໍ ຘມ຺ມານໍ ຊຣາມຣຓໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສງ຺ຆິການໍ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕີຕິ.

ຊຣາມຣຓກຖາວຓ຺ຓນາ.

໗. ສຎ຺ຎາເວທຍິຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໒໘-໗໒໙. ອິທານິ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິ ນາມ ນ ໂກຈິ ຘມ຺ໂມ, ຈຕຸນ຺ນໍ ປນ ຂນ຺ຘານໍ ນິໂຣໂຘ. ອິຕິ ສາ ເນວ ໂລກິຍາ ນ ໂລກຸຕ຺ຕຣາ. ຍສ຺ມາ ປນ ໂລກິຍາ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ໂລກຸຕ຺ຕຣາຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເຫຕຸວາທານໍເຍວ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສໍ ປຸຣິມກຖາສທິສເມວາຕິ.

ສຎ຺ຎາເວທຍິຕກຖາວຓ຺ຓນາ.

໘. ທຸຕິຍສຎ຺ຎາເວທຍິຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໓໐-໗໓໑. ອິທານິ ຍສ຺ມາ ສາ ໂລກຸຕ຺ຕຣາ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ໂລກິຍາຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເຫຕຸວາທານໍ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສໍ ປຸຣິມສທິສເມວາຕິ.

ທຸຕິຍສຎ຺ຎາເວທຍິຕກຖາວຓ຺ຓນາ.

໙. ຕຕິຍສຎ຺ຎາເວທຍິຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໓໒. ອິທານິ ຍສ຺ມາ ‘‘ອສຸໂກ ມຣຓຘມ຺ໂມ, ອສຸໂກ ນ ມຣຓຘມ຺ໂມ’’ຕິ ສຕ຺ຕານໍ ມຣຓຘມ຺ມຕາຍ ນິຍາໂມ ນຕ຺ຖີຕິ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ໂນປິ ກາລໍ ກເຣຍ຺ຍາຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ຣາຊຄິຣິການໍ; ເຕສໍ ສມາປນ຺ນາຍປິ ມຣຓຘມ຺ມຕາຍ ມຣຓສມຍຎ຺ຈ ອມຣຓສມຍຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ຍສ຺ມາ ກາລໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ນາມ ມຣຓນ຺ຕິເກຫິ ຜສ຺ສາທີຫິ ຠວິຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ມາ ເຕນາກາເຣນ ໂຈເທຕຸໍ ອຕ຺ຖີຕິອາທິມາຫ.

ອຜສ຺ສກສ຺ສ ກາລກິຣິຍາຕິອາທີນິ ປຸຏ຺ໂຐ ເສສສຕ຺ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ ວິສໍ ກເມຍ຺ຍາຕິອາທີນິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາປຕ຺ຕິອານຸຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍວາເຣ ສຣີຣປກຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ປນ ສມາປຕ຺ຕິອານຸຠາໂວ ນາມ ນ ໂຫຕິ, ເຕເນວ ນ ນິໂຣຘສມາປນ຺ໂນຕິ ອນຸຍຸຎ຺ຊຕິ.

໗໓໓-໗໓໔. ນ ກາລໍ ກເຣຍ຺ຍາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ. ອຕ຺ຖິ ໂສ ນິຍາໂມຕິ ປຣວາທິສ຺ສ ປຎ຺ເຫ ປນ ຍສ຺ມາ ເອວຣູໂປ ນິຍາໂມ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສມງ຺ຄີຕິອາທິ ສກວາທິນາ ‘‘ນິຍາເມ ອສນ຺ເຕປິ ມຣຓສມເຍເນວ ມຣຕິ, ນາສມເຍນາ’’ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຣາຍມຘິປ຺ປາໂຍ – ຍທິ ນິຍາມາຠາເວນ ກາລກິຣິຍາ ຠເວຍ຺ຍ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສມງ຺ຄິໂນປິ ຠເວຍ຺ຍ. ຕໂຕ ‘‘ປຎ຺ຈຫິ ວິຎ຺ຎາເຓຫິ ນ ຈວຕິ, ນ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ສຸຕ຺ຕວິໂຣໂຘ ສິຍາ. ຍຖາ ປນ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສມງ຺ຄິສ຺ສ ກາລກິຣິຍາ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາ ນິໂຣຘສມາປນ຺ນສ຺ສາປີຕິ.

ຕຕິຍສຎ຺ຎາເວທຍິຕກຖາວຓ຺ຓນາ.

໑໐. ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕຸປິກາກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໓໕. ອິທານິ ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕຸປິກາກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ສຎ຺ຎາວິຣາຄວເສນ ປວຕ຺ຕຠາວນາ ອສຎ຺ຎສມາປຕ຺ຕິປິ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິປິ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິ ນາມ. ອິຕິ ທ຺ເວ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິໂຍ ໂລກິຍາ ຈ ໂລກຸຕ຺ຕຣາ ຈ. ຕຕ຺ຖ ໂລກິຍາ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕຸປິກາ ໂຫຕິ, ໂລກຸຕ຺ຕຣາ ອຣິຍານໍ, ສາ ຈ ນາສຎ຺ຎສຕ຺ຕຸປິກາ. ອິມໍ ປນ ວິຠາຄໍ ອກຕ຺ວາ ອວິເສເສນ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິ ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕຸປິກາຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເຫຕຸວາທານໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ຍສ຺ມາ ອສຎ຺ຎສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ອໂລຠາທໂຍ ອຕ຺ຖິ, ນ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິໍ, ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ວເສນ ໂຈເທຕຸໍ ອຕ຺ຖີຕິອາທິມາຫ.

໗໓໖. ອິຘາປິ ອສຎ຺ຎີຕິ ປຎ຺ເຫ ອິຘ ສຎ຺ຎາວິຣາຄວເສນ ສມາປນ຺ນຕ຺ຕາ ອສຎ຺ຎິຕາ ອນຸຎ຺ຎາຕາ, ຕຕ຺ຣາປິ ອສຎ຺ຎສຕ຺ເຕເນວ. ຕສ຺ມາ ອິມໍ ປຏິຎ຺ຎໍ ຄເຫຕ຺ວາ ລທ຺ຘິໍ ປຕິຏ຺ຐເປນ຺ເຕນ ຉເລນ ປຕິຏ຺ຐາປິຕາ ໂຫຕິ. ອິຘ ວາ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ອສຎ຺ຎິຕາ ອນຸຎ຺ຎາຕາ. ຕຕ຺ຣາປິ ອິໂຕ ຈຸຕສ຺ສ ອນາຄາມິໂນ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິເມວ ຕສ຺ມາປິ ອິມາຍ ປຏິຎ຺ຎາຍ ປຕິຏ຺ຐາປິຕາ ລທ຺ຘິ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕາເຍວາຕິ.

ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕຸປິກາກຖາວຓ຺ຓນາ.

໑໑. ກມ຺ມູປຈຍກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໓໗. ອິທານິ ກມ຺ມູປຈຍກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ກມ຺ມູປຈໂຍ ນາມ ກມ຺ມໂຕ ອຎ຺ໂຎ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ອພ຺ຍາກໂຕ ອນາຣມ຺ມໂຓຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການຎ຺ເຈວ ສມ຺ມິຕິຍານຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອຎ຺ຎໍ ກມ຺ມນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ຍທິ ກມ຺ມໂຕ ອຎ຺ໂຎ ກມ຺ມູປຈໂຍ, ຜສ຺ສາທິໂຕປິ ອຎ຺ເຎນ ຜສ຺ສູປຈຍາທິນາ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ອຎ຺ໂຎ ຜສ຺ໂສຕິອາທິມາຫ. ອິຕໂຣ ລທ຺ຘິຍາ ອຠາເວນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

໗໓໘-໗໓໙. ກມ຺ເມນ ສຫຊາໂຕຕິ ປຎ຺ເຫສຸ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ຈິຕ຺ຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ກຸສໂລຕິ ປຎ຺ເຫສຸປິ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ປຣໂຕ ອກຸສໂລຕິປຎ຺ເຫສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໗໔໐. ສາຣມ຺ມໂຓຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ປນ ເອກນ຺ຕໍ ອນາຣມ຺ມຓເມວ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ຈິຕ຺ຕໍ ຠິຊ຺ຊມານນ຺ຕິ ຍທາ ຈິຕ຺ຕໍ ຠິຊ຺ຊມານໍ ໂຫຕິ, ຕທາ ກມ຺ມໍ ຠິຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ວາ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ, ຈິຕ຺ເຕ ຠິຊ຺ຊມາເນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ຠິຊ຺ຊຕິ, ວິປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ນ ຠິຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິຊານາຕິ ເຈວ ປຏິກ຺ຂິປຕິ ຈ.

໗໔໑. ກມ຺ມມ຺ຫິ ກມ຺ມູປຈໂຍຕິ ກມ຺ເມ ສຕິ ກມ຺ມູປຈໂຍ, ກມ຺ເມ ວາ ປຕິຏ຺ຐິເຕ ກມ຺ມູປຈໂຍ, ກມ຺ມູປຈຍໂຕວ ວິປາໂກ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ. ຕສ຺ມິໍ ປນ ກມ຺ເມ ນິຣຸທ຺ເຘ ຍາວ ອໍກຸຣຸປ຺ປາທາ ພີຊໍ ວິຍ ຍາວ ວິປາກຸປ຺ປາທາ ກມ຺ມູປຈໂຍ ຕິຏ຺ຐຕີຕິສ຺ສ ລທ຺ຘິ, ຕສ຺ມາ ປຏິຊານາຕິ. ຕຎ຺ເຎວ ກມ຺ມໍ, ໂສ ກມ຺ມູປຈໂຍ, ໂສ ກມ຺ມວິປາໂກຕິ ຍສ຺ມາ ກມ຺ມມ຺ຫິ ກມ຺ມູປຈໂຍ, ໂສ ຈ ຍາວ ວິປາກຸປ຺ປາທາ ຕິຏ຺ຐຕີຕິສ຺ສ ລທ຺ຘິ, ຕສ຺ມາ ນໍ ເຕສໍ ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ ເອກຕ຺ຕໍ ປຸຈ຺ຉຕິ ວິປາໂກ ສາຣມ຺ມໂຓຕິ ອິທໍ ວິປາໂກ ວິຍ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ໂມປິ ອາຣມ຺ມຓປຏິພທ຺ໂຘເຍວາຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິຕໂຣ ປນ ລທ຺ຘິວເສເນກໍ ປຏິຊານາຕິ, ເອກໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຏິໂລເມປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເສສເມຕ຺ຖ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕີຕິ.

ກມ຺ມູປຈຍກຖາວຓ຺ຓນາ.

ປນ຺ນຣສໂມ ວຄ຺ໂຄ.

ຕຕິຍປຓ຺ຓາສໂກ ສມຕ຺ໂຕ.

໑໖. ໂສຬສມວຄ຺ໂຄ

໑. ນິຄ຺ຄຫກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໔໓-໗໔໔. ອິທານິ ນິຄ຺ຄຫກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ໂລເກ ພລປ຺ປຕ຺ຕາ ວສີຠູຕາ, ເຕ ຍທິ ປຣສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ນ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຸໍ, ກາ ເຕສໍ ພລປ຺ປຕ຺ຕິ, ໂກ ວສີຠາໂວ. ພລປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປນ ວສີຠາເວນ ຈ ອທ຺ຘາ ເຕ ປຣສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕີຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສງ຺ຆິການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປໂຣ ປຣສ຺ສາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ສໍກິເລສາປຕ຺ຕິໂຕ ນິວາເຣຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕີຕິ. ປຄ຺ຄຫກຖາຍປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ນິຄ຺ຄຫກຖາວຓ຺ຓນາ.

໓. ສຸຂານຸປ຺ປທານກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໔໗-໗໔໘. ອິທານິ ສຸຂານຸປ຺ປທານກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ພຫູນໍ ວຕ ໂນ ຠຄວາ ສຸຂຘມ຺ມານໍ ອຸປຫຕ຺ຕາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໒.໑໔໘) ສຸຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ປໂຣ ປຣສ຺ສ ສຸຂໍ ອນຸປ຺ປເທຕີຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເຫຕຸວາທານໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ທຸກ຺ຂໍ ອນຸປ຺ປເທຕີຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ປນ ຕາທິສໍ ສຸຕ຺ຕປທໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອຕ຺ຕໂນ ສຸຂນ຺ຕິອາທິປຎ຺ເຫ ຍໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຣສ຺ສ ວາ, ຕໍ ອນຸປ຺ປທາຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ. ຍໍ ຕສ຺ເສວ, ກິໍ ຕຕ຺ຖ ອນຸປ຺ປທານໍ ນາມາຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເນວຕ຺ຕໂນຕິອາທິປຎ຺ເຫ ປນ ຍໍ ເອວຣູປໍ, ນ ຕໍ ອນຸປ຺ປທິນ຺ນໍ ນາມ ຠວິຕຸມຣຫຕີຕິ ລທ຺ຘິຍາປຏິຊານາຕິ. ໂນ ຈ ວຕ ເຣຕິຕາທິສສ຺ສ ສຸຂສ຺ສ ອຠາວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຸຂຘມ຺ມານໍ ອຸປຫຕ຺ຕາຕິວຈນໍ ຠຄວໂຕ ປເຣສໍ ສຸຂຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈຍຠາວໍ ທີເປຕິ, ນ ອນ຺ນາທີນໍ ວິຍ ສຸຂສ຺ສ ອນຸປ຺ປທານໍ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກນ຺ຕິ.

ສຸຂານຸປ຺ປທານກຖາວຓ຺ຓນາ.

໔. ອຘິຄຍ຺ຫມນສິກາຣກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໔໙-໗໕໓. ອິທານິ ອຘິຄຍ຺ຫ ມນສິກາຣກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ທຸວິໂຘ ມນສິກາໂຣ ນຍໂຕ ຈ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ຈ. ຕຕ຺ຖ ເອກສງ຺ຂາຣສ຺ສາປິ ອນິຈ຺ຈຕາຍ ທິຏ຺ຐາຍ ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາຕິ ອວເສເສສຸ ນຍໂຕ ມນສິກາໂຣ ໂຫຕິ. ອຕີເຕ ປນ ສງ຺ຂາເຣ ມນສິກໂຣນ຺ໂຕ ນ ອນາຄເຕ ມນສິກາຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ. ອຕີຕາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ມນສິກໂຣໂຕ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ມນສິກາໂຣ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ມນສິກໂຣນ຺ໂຕ ເຍນ ຈິຕ຺ເຕນ ເຕ ມນສິກໂຣຕິ, ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນກ຺ຂເຓ ມນສິກາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ’’ຕິອາທິວຈນໍ ນິສ຺ສາຍ ‘‘ມນສິກໂຣນ຺ໂຕ ນາມ ອຘິຄຍ຺ຫ ອຘິຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ສງ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາເຣ ເອກໂຕ ມນສິກໂຣຕີ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ພເສລິຍາປຣເສລິຍານໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ.

ອຖ ນໍ ຍສ຺ມາ ສພ຺ເພ ເອກໂຕ ມນສິກໂຣນ຺ເຕນ ເຍນ ຈິຕ຺ເຕນ ເຕ ມນສິກໂຣຕິ, ຕມ຺ປິ ມນສິກາຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ຕໍຈິຕ຺ຕຕາຍ ໂຈເທຕຸໍ ເຕນ ຈິຕ຺ເຕນາຕິ ອາຫ. ອິຕໂຣ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ນ ສກ຺ກາ ຊານິຕຸນ຺ຕິ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເອວໍລກ຺ຂຓໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຎາຕຕ຺ຕາ ປນ ຕມ຺ປິ ຈິຕ຺ຕໍ ຎາຕເມວ ໂຫຕີຕິ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ອຖ ວາ ຕຎ຺ເຎວ ຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓໍ ນ ໂຫຕີຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ‘‘ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ, ຍທາ ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສຕີ’’ຕິອາທີນິ ນິສ຺ສາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນລທ຺ຘິວເສນ ປຏິຊານາຕິ. ເສສປຎ຺ຫທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເຕນ ຜສ຺ເສນາຕິອາທີສຸ ປນ ຕຖາຣູປໍ ສຸຕ຺ຕໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປເຕວ. ອຕີຕາທິປຎ຺ເຫສຸ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປຏິກ຺ເຂປປຏິຎ຺ຎາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເສສໍ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕີຕິ. ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາຕິອາທິວຈນໍ ນຍໂຕ ທສ຺ສນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ເອກກ຺ຂເຓ ອາຣມ຺ມຓໂຕ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກນ຺ຕິ.

ອຘິຄຍ຺ຫມນສິກາຣກຖາວຓ຺ຓນາ.

໕. ຣູປໍ ເຫຕູຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໕໔-໗໕໖. ອິທານິ ຣູປໍ ເຫຕູຕິ ກຖານາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຫຕູຕິ ກຸສລມູລາທິໂນ ເຫຕຸເຫຕຸສ຺ສາປິ ນາມໍ, ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ປຈ຺ຈຍສ຺ສາປິ. ອິມໍ ປນ ວິຠາຄໍ ອກຕ຺ວາ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຠູຕາ ເຫຕູ’’ຕິ ວຈນມຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ອວິເສເສເນວ ຣູປໍ ເຫຕູຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອໂລໂຠ ເຫຕູຕິ ກິໍ ເຕ ຣູປໍ ອໂລຠສງ຺ຂາໂຕ ເຫຕູຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ, ອິຕໂຣ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ມຫາຠູຕາ ອຸປາທາຍຣູປານໍ ອຸປາທາຍເຫຕູຕິ ເອຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍຏ຺ເຐນ ເຫຕຸຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕ, ນ ມູລຏ຺ເຐນ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກນ຺ຕິ.

ຣູປໍ ເຫຕູຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໗໕໗-໗໕໙. ສເຫຕຸກກຖາຍມ຺ປິ ອິມິນາວ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ຣູປໍ ສເຫຕຸກນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໗. ຣູປໍ ກຸສລາກຸສລນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໖໐-໗໖໔. ອິທານິ ຣູປໍ ກຸສລາກຸສລນ຺ຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ກາຍກມ຺ມໍ ວຈີກມ຺ມໍ ກຸສລມ຺ປິ ອກຸສລມ຺ປີ’’ຕິວຈນໍ ນິສ຺ສາຍ ກາຍວຈີກມ຺ມສງ຺ຂາຕໍ ກາຍວິຎ຺ຎຕ຺ຕິວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຣູປໍ ກຸສລມ຺ປິ ອກຸສລມ຺ປີຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫິສາສການຎ຺ເຈວ ສມ຺ມິຕິຍານຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ຣູປໍ ກຸສລນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ຍທິ ເຕ ຣູປໍ ກຸສລໍ, ເອວໍວິເຘນ ອເນນ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ສາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ອາທິມາຫ. ປຣໂຕ ອກຸສລປຎ຺ເຫປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ຣູປໍ ກຸສລາກຸສລນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໘. ຣູປໍ ວິປາໂກຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໖໕-໗໖໗. ອິທານິ ຣູປໍ ວິປາໂກຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ກມ຺ມສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ວິຍ ກມ຺ມສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຕໍ ຣູປມ຺ປິ ວິປາໂກຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການຎ຺ເຈວ ສມ຺ມິຕິຍານຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ຍທິ ເຕ ຣູປໍ ວິປາໂກ, ເອວໍວິເຘນ ອເນນ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ສຸຂເວທນີຍນ຺ຕິອາທິມາຫ. ເສສໍ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕີຕິ.

ຣູປໍ ວິປາໂກຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໙. ຣູປໍ ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໖໘-໗໗໐. ອິທານິ ຣູປໍ ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣນ຺ຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ກາມາວຈຣກມ຺ມສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ຣູປໍ, ຕໍ ຍສ຺ມາ ກາມາວຈຣໍ, ຕສ຺ມາ ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣກມ຺ມານມ຺ປິ ກຕຕ຺ຕາ ຣູເປນ ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈເຣນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອຕ຺ຖິ ຣູປໍ ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ.

ຣູປໍ ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໑໐. ຣູປາຣູປຘາຕຸປຣິຍາປນ຺ນກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໗໑-໗໗໕. ອິທານິ ຣູປຣາໂຄ ຣູປຘາຕຸປຣິຍາປນ຺ໂນ ອຣູປຣາໂຄ ອຣູປຘາຕຸປຣິຍາປນ຺ໂນຕິ ກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ກາມຣາໂຄ ກາມຘາຕຸປຣິຍາປນ຺ໂນ, ຕສ຺ມາ ຣູປຣາຄາຣູປຣາເຄຫິປິ ຣູປຘາຕຸອຣູປຘາຕຸປຣິຍາປນ຺ເນຫິ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເກວລຎ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ ‘‘ຣູປຘາຕຸໍ ອນຸເສຕິ, ອຣູປຘາຕຸໍ ອນຸເສຕີ’’ຕິ ປທໍ ວິເສໂສ. ສາ ຈ ລທ຺ຘິ ອນ຺ຘການຎ຺ເຈວ ສມ຺ມິຕິຍານຎ຺ຈ. ອຍໍ ອນ຺ຘການໍເຍວາຕິ.

ຣູປຣາໂຄ ຣູປຘາຕຸປຣິຍາປນ຺ໂນ ອຣູປຣາໂຄ ອຣູປຘາຕຸປຣິຍາປນ຺ໂນຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

ຣູປາຣູປຘາຕຸປຣິຍາປນ຺ນກຖາວຓ຺ຓນາ.

ໂສຬສໂມ ວຄ຺ໂຄ.

໑໗. ສຕ຺ຕຣສມວຄ຺ໂຄ

໑. ອຕ຺ຖິ ອຣຫໂຕ ປຸຎ຺ຎູປຈຍກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໗໖-໗໗໙. ອິທານິ ອຕ຺ຖິ ອຣຫໂຕ ປຸຎ຺ຎູປຈໂຍຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ອຣຫໂຕ ທານສໍວິຠາຄເຈຕິຍວນ຺ທນາທີນິ ກມ຺ມານິ ທິສ຺ວາ ອຕ຺ຖິ ອຣຫໂຕ ປຸຎ຺ຎູປຈໂຍຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ອຣຫາ ນາມ ປຫີນປຸຎ຺ຎປາໂປ, ໂສ ຍທິ ປຸຎ຺ຎໍ ກເຣຍ຺ຍ, ປາປມ຺ປິ ກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ອປຸຎ຺ຎູປຈໂຍຕິ ອາຫ. ອິຕໂຣ ປາຓາຕິປາຕາທິກິຣິຍໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣນ຺ຕິອາທີສຸ ຠວຄາມິກມ຺ມໍ ອຣຫໂຕ ນຕ຺ຖີຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທານໍ ທເທຍ຺ຍາຕິອາທີສຸ ກິຣິຍຈິຕ຺ເຕນ ທານາທິປວຕ຺ຕິສພ຺ຠາວໂຕ ສກວາທີ ປຏິຊານາຕິ. ອິຕໂຣ ຈິຕ຺ຕໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ກິຣິຍາປວຕ຺ຕິມຕ຺ຕທສ຺ສເນເນວ ລທ຺ຘິໍ ປຕິຏ຺ຐເປຕິ. ສາ ປນ ອໂຍນິໂສ ປຕິຏ຺ຐາປິຕຕ຺ຕາ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐາປິຕາ ໂຫຕີຕິ.

ອຕ຺ຖິ ອຣຫໂຕ ປຸຎ຺ຎູປຈໂຍຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໒. ນຕ຺ຖິ ອຣຫໂຕ ອກາລມຈ຺ຈູຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໘໐. ອິທານິ ນຕ຺ຖິ ອຣຫໂຕ ອກາລມຈ຺ຈູຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຎ຺ເຈຕນິການໍ ກມ຺ມານໍ ກຕານໍ ອຸປຈິຕານໍ ອປຏິສໍເວທິຕ຺ວາ ພ຺ຍນ຺ຕີຠາວໍ ວທາມີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໒໑໗) ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອໂຍນິໂສ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ອຣຫຕາ ນາມ ສພ຺ພກມ຺ມວິປາກໍ ປຏິສໍເວທຍິຕ຺ວາວ ປຣິນິພ຺ພາຍິຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ມາ ນຕ຺ຖິ, ອຣຫໂຕ ອກາລມຈ຺ຈູ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ຣາຊຄິຣິການຎ຺ເຈວ ສິທ຺ຘຕ຺ຖິການຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ສເຈ ຕສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ອກາລມຈ຺ຈຸ, ອຣຫນ຺ຕຆາຕເກນ ນາມ ນ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ນຕ຺ຖິ ອຣຫນ຺ຕຆາຕໂກຕິ ອາຫ. ອິຕໂຣ ອານນ຺ຕຣິຍກມ຺ມສ຺ສ ເຈວ ຕາທິສານຎ຺ຈ ປຸຄ຺ຄລານໍ ສພ຺ຠາວໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

໗໘໑. ວິສໍ ນ ກເມຍ຺ຍາຕິ ປຎ຺ເຫ ‘‘ຍາວ ປຸພ຺ເພ ກຕກມ຺ມໍ ປຣິກ຺ຂຍໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕາວ ນ ກມຕີ’’ຕິ ລທ຺ຘິຍາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕິ.

໗໘໒. ນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ອິທໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ – ສຎ຺ເຈຕນິການໍ ກມ຺ມານໍ ກຕານໍ ວິປາກໍ ອປຏິສໍເວທິຕ຺ວາ ອວິນ຺ທິຕ຺ວາ ອນນຸຠວິຕ຺ວາ ພ຺ຍນ຺ຕີຠາວໍ ເຕສໍ ກມ຺ມານໍ ປຣິວຏຸມປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຠາວໍ ນ ວທາມິ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມເວທນີຍານໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ, ນ ຕໂຕ ປຣໍ, ອຸປປຊ຺ຊເວທນີຍານໍ ອນນ຺ຕຣໍ ອຸປປຕ຺ຕິໍ ອຸປປຊ຺ຊິຕ຺ວາວ ນ ຕໂຕ ປຣໍ, ອປຣາປຣິຍເວທນີຍານໍ ຍທາ ວິປາໂກກາສໍ ລຠນ຺ຕິ, ຕຖາຣູເປ ອປຣາປເຣ ວາ ປຣິຍາເຍ. ເອວໍ ສພ຺ພຖາປິ ສໍສາຣປວຕ຺ເຕ ສຕິ ລທ຺ຘວິປາກວາເຣ ກມ຺ເມ ນ ວິຊ຺ຊເຕໂສ ຊຄຕິປ຺ປເທໂສ, ຍຕ຺ຖຏ຺ຐິໂຕ ມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ ປາປກມ຺ມາຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ຍເທຕໍ ‘‘ອລທ຺ຘວິປາກວາຣມ຺ປິ ກມ຺ມໍ ອວສ຺ສໍ ອຣຫໂຕ ປຏິສໍເວທິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ກປ຺ປນາວເສນ ‘‘ນຕ຺ຖິ ອຣຫໂຕ ອກາລມຈ຺ຈູ’’ຕິ ລທ຺ຘິປຕິຏ຺ຐາປນໍ ກຕໍ, ຕໍ ທຸກ຺ກຏເມວາຕິ.

ນຕ຺ຖິ ອຣຫໂຕ ອກາລມຈ຺ຈູຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໓. ສພ຺ພມິທໍ ກມ຺ມໂຕຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໘໓. ອິທານິ ສພ຺ພມິທໍ ກມ຺ມໂຕຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ກມ຺ມຸນາ ວຕ຺ຕຕິ ໂລໂກ’’ຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ‘‘ສພ຺ພມິທໍ ກມ຺ມກິເລສວິປາກວຏ຺ຏໍ ກມ຺ມໂຕວ ໂຫຕີ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ຣາຊຄິຣິການຎ຺ເຈວ ສິທ຺ຘຕ຺ຖິການຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ສພ຺ພມິທນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ເອວໍ ສນ຺ເຕ ກມ຺ມມ຺ປິ ກມ຺ມໂຕ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ກມ຺ມມ຺ປິ ກມ຺ມໂຕຕິ ອາຫ. ອິຕໂຣ ຍທິ ກມ຺ມມ຺ປິ ກມ຺ມໂຕວ ນາມ ຕໍ ກມ຺ມໍ ວິປາໂກເຍວ ສິຍາຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຸພ຺ເພກຕເຫຕູຕິ ‘‘ຍທິ ສພ຺ພມິທໍ ກມ຺ມໂຕ, ປຸພ຺ເພກຕເຫຕຸນາ ເຕນ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ປຸຈ຺ຉຕິ, ອິຕໂຣ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕຸວາທຠເຍນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

໗໘໔. ກມ຺ມວິປາກໂຕຕິ ‘‘ຍທິ ສພ຺ພມິທໍ ກມ຺ມໂຕ, ຍໍ ອຕີຕຠເວ ປວຕ຺ຕສ຺ສ ເຫຕຸຠູຕໍ ກມ຺ມໍ, ຕມ຺ປິ ປຸຣິມຕເຣ ຠເວ ກມ຺ມໂຕຕິ ກມ຺ມວິປາໂກ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເຕນ ເຕ ສພ຺ພມິທໍ ກມ຺ມວິປາກໂຕ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິຕໂຣ ພີຊໂຕ ອໍກຸຣສ຺ເສວ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນປວຕ຺ຕສ຺ສ ກມ຺ມໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ຕສ຺ສາປິ ກມ຺ມສ຺ສ ພີຊສ຺ສ ປຸຣິມພີຊໂຕ ວິຍ ປຸຣິມກມ຺ມໂຕ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຏິຊານາຕິ. ປາຓໍ ຫເນຍ຺ຍາຕິອາທິ ‘‘ຍທິ ສພ຺ພໍ ກມ຺ມວິປາກໂຕ, ປາຓາຕິປາຕາທີນິ ກມ຺ມວິປາເກເນວ ກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຕໂຣ ທຸສ຺ສີລ຺ຍເຈຕນາປິ ປຸຣິມກມ຺ມນິພ຺ພຕ຺ຕາ ເອເກນ ປຣິຍາເຍນ ວິປາໂກເຍວາຕິ ລທ຺ຘິຍາ ປຏິຊານາຕິ. ອຖ ນໍ ‘‘ຍທິ ເຕ ປາຓາຕິປາໂຕ ກມ຺ມວິປາກໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ, ປາຓາຕິປາໂຕ ວິຍ ວິປາໂກປິ ສຜໂລ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ສຜໂລຕິ ອາຫ. ອິຕໂຣ ປາຓາຕິປາຕສ຺ສ ນິຣຍສໍວຕ຺ຕນິກາທິຠາວໂຕ ສຜລຕໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິຊານາຕິ. ກມ຺ມວິປາກສ຺ສ ປນ ອິທໍ ນາມ ຜລນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອທິນ຺ນາທານາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາໂຣ ສຜໂລຕິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມວເສນ ທານຜລໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ກມ຺ມຸນາ ວຕ຺ຕຕີຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນຕ຺ຖິ ກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ອກມ຺ມວາທິຕໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ‘‘ອຕ຺ຖິ ກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ກມ຺ມວາທິຕໍ ກມ຺ມສ຺ສກຕໍ ທີເປຕິ. ນ ສພ຺ພສ຺ເສວ ກມ຺ມໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກນ຺ຕິ.

ສພ຺ພມິທໍ ກມ຺ມໂຕຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໔. ອິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໘໖-໗໘໗. ອິທານິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ທຸວິຘໍ ທຸກ຺ຂໍ – ອິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘໍ, ອນິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘຎ຺ຈ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘໍ ທຸກ຺ຂວຕ຺ຖຸຕາຍ ທຸກ຺ຂໍ, ອນິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘໍ ອຸທຍພ຺ພຍປຏິປີຬນຏ຺ເຐນ ‘‘ຍທນິຈ຺ຈໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ທຸກ຺ຂໍ. ອິມໍ ວິຠາຄໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ຍສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎາຍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕິ, ຕໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘເມວ ທຸກ຺ຂໍ, ນ ອິຕຣ’’ນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເຫຕຸວາທານໍ, ເຕສໍ ອິຕຣສ຺ສາປິ ທຸກ຺ຂຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘຎ຺ເຎວາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ຍສ຺ມາ ຠຄວຕາ ‘ຍທນິຈ຺ຈໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ເຘເນວ ເຕນ ອນິຈ຺ເຈນ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘຎ຺ເຎວ ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິອາທິມາຫ. ນນຸ ອນິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘໍ ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ນນຸ ປຖວີປພ຺ພຕປາສາຓາທິ ອນິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໗໘໘. ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘຎ຺ເຎວ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ປຎ຺ເຫ ອາມນ຺ຕາຕິ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ອນິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘຎ຺ຫິ ທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສານໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ. ອຸຓ຺ຫກາລສ຺ມິຎ຺ຫິ ອຄ຺ຄິ ສີຕກາເລ ຈ ວາໂຕ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓໍ, ນິຈ຺ຈມ຺ປິ ໂຠຄວິນາສາທໂຍ ໂທມນສ຺ສສ຺ສ. ຕສ຺ມາ ວິນາປິ ອນິຈ຺ຈຏ຺ເຐນ ອນິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ກມ຺ມກິເລເສຫິ ປນ ອນິພ຺ພຕ຺ຕຕ຺ຕາ ທຸກ຺ຂໍ ອຣິຍສຈ຺ຈນ຺ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕຖາ ມຄ຺ເຄນ ອປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕ຺ຕາ. ຍສ຺ມາ ປນ ຕິຓກຏ຺ຐາທິນິໂຣໂຘ ວາ ອຸຕຸພີຊາທິນິໂຣໂຘ ວາ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘໍ ທຸກ຺ຂຎ຺ເຈວ ອຣິຍສຈ຺ຈຎ຺ຈ, ອິຕຣໍ ປນ ທຸກ຺ຂເມວາຕິ ອິທໍ ນານຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຏິຊານາຕິ. ຍຖາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘສ຺ສາຕິອາທິວຈນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎາຍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາສໍ ປຣິຎ຺ຎາຕສ຺ສ ປຸນ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ທີເປຕິ. ເຕເນເວຕ຺ຖ ສກວາທິນາ ປຏິກ຺ເຂໂປ ກໂຕ. ‘‘ຍທນິຈ຺ຈໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ວຈເນນ ປນ ສງ຺ຄຫິຕສ຺ສ ອນິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘສ຺ສ ທຸກ຺ຂຠາວໍ ປຏິເສເຘຕຸໍ ນ ສກ຺ກາຕິ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກນ຺ຕິ.

ອິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘກຖາວຓ຺ຓນາ.

໕. ຐເປຕ຺ວາ ອຣິຍມຄ຺ຄນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໘໙-໗໙໐. ອິທານິ ຐເປຕ຺ວາ ອຣິຍມຄ຺ຄນ຺ຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຍສ຺ມາ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ‘ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິປຏິປທາ’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມາ ຐເປຕ຺ວາ ອຣິຍມຄ຺ຄໍ ອວເສສາ ສງ຺ຂາຣາ ທຸກ຺ຂາ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເຫຕຸວາທານໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ຍທິ ເອວໍ ສມຸທຍສ຺ສາປິ ທຸກ຺ຂຠາໂວ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍປີຕິ ອາຫ. ອິຕໂຣ ເຫຕຸລກ຺ຂຓໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ປວຕ຺ຕປຣິຍາປນ຺ນຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ຕີເຓວາຕິ ປຎ຺ເຫສຸ ສຸຕ຺ຕວິໂຣຘຠເຍນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ລທ຺ຘິວເສນ ປຏິຊານາຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ຐເປຕ຺ວາ ອຣິຍມຄ຺ຄນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໖. ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສງ຺ໂຆ ທກ຺ຂິຓໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໙໑-໗໙໒. ອິທານິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສງ຺ໂຆ ທກ຺ຂິຓໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ປຣມຕ຺ຖໂຕ ມຄ຺ຄຜລາເນວ ສງ຺ໂຆ, ມຄ຺ຄຜເລຫິ ອຎ຺ໂຎ ສງ຺ໂຆ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ມຄ຺ຄຜລານິ ຈ ນ ກິຎ຺ຈິ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສງ຺ໂຆ ທກ຺ຂິຓໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ມຫາປຸຎ຺ຎວາທີສງ຺ຂາຕານໍ ເວຕຸລ຺ລການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ຍທິ ສງ຺ໂຆ ນ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ນ ນໍ ສຕ຺ຖາ ອາຫຸເນຍ຺ຍາຕິອາທີຫິ ໂຖເມຍ຺ຍາ’’ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ນນຸ ສງ຺ໂຆ ອາຫຸເນຍ຺ໂຍຕິອາທິມາຫ. ສງ຺ຆສ຺ສ ທານໍ ເທນ຺ຕີຕິ ‘‘ເຍ ເຕ ສງ຺ຆສ຺ສ ເທນ຺ຕິ, ເຕ ປຏິຄ຺ຄາຫເກສຸ ອສຕິ ກສ຺ສ ທເທຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາຫຸຕິໍ ຊາຕເວໂທ ວາຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ປຣສມຍໂຕ ອາຄຕໍ. ຕຕ຺ຖ ມຫາເມຆນ຺ຕິ ເມຆວຸຏ຺ຐິໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວຸຏ຺ຐິຎ຺ຫິ ເມທນີ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ນ ເມຆເມວ. ມຄ຺ໂຄ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ‘‘ມຄ຺ຄຜລານິ ສງ຺ໂຆ’’ຕິ ລທ຺ຘິຍາ ວທຕິ, ນ ຈ ມຄ຺ຄຜລາເນວ ສງ຺ໂຆ. ມຄ຺ຄຜລປາຕຸຠາວປຣິສຸທ຺ເຘ ປນ ຂນ຺ເຘ ອຸປາທາຍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ ອຏ຺ຐ ປຸຄ຺ຄລາ ສງ຺ໂຆ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກເມຕນ຺ຕິ.

ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສງ຺ໂຆ ທກ຺ຂິຓໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໗. ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສງ຺ໂຆ ທກ຺ຂິຓໍ ວິໂສເຘຕີຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໙໓-໗໙໔. ອິທານິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສງ຺ໂຆ ທກ຺ຂິຓໍ ວິໂສເຘຕີຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ມຄ຺ຄຜລາເນວ ສງ຺ໂຆ ນາມ, ນ ຈ ຕານິ ທກ຺ຂິຓໍ ວິໂສເຘຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສງ຺ໂຆ ທກ຺ຂິຓໍ ວິໂສເຘຕີ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເຕສຎ຺ເຎວ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອາຫຸເນຍ຺ໂຍຕິອາທິ ‘‘ຍທິ ສງ຺ໂຆ ທກ຺ຂິຓໍ ວິໂສເຘຕຸໍ ນ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ, ນ ນໍ ສຕ຺ຖາ ເອວໍ ໂຖເມຍ຺ຍາ’’ຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິໂສເຘຕີຕິ ມຫປ຺ຜລໍ ກໂຣຕິ. ສງ຺ຆສ຺ມິຎ຺ຫິ ອປ຺ປໍ ທິນ຺ນໍ ພຫຸ ໂຫຕິ, ພຫຸ ທິນ຺ນໍ ພຫຸຕຣໍ. ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາຕິ ທກ຺ຂິຓາຣຫາ ທກ຺ຂິຓາຍ ອນຸຈ຺ຉວິກາ, ທກ຺ຂິຓໍ ວິໂສເຘຕຸໍ ສມຕ຺ຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທກ຺ຂິຓໍ ອາຣາເຘນ຺ຕີຕິ ສມ຺ປາເທນ຺ຕິ, ອປ຺ປມຕ຺ຕິກາຍປິ ທກ຺ຂິຓາຍ ມຫນ຺ຕໍ ຜລໍ ປາປຸຓນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ.

ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສງ຺ໂຆ ທກ຺ຂິຓໍ ວິໂສເຘຕີຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໘. ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສງ຺ໂຆ ຠຸຎ຺ຊຕີຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໙໕-໗໙໖. ອິທານິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສງ຺ໂຆ ຠຸຎ຺ຊຕີຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣາປິ ‘‘ມຄ຺ຄຜລາເນວ ສງ຺ໂຆ ນາມ, ນ ຈ ຕານິ ກິຎ຺ຈິ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສງ຺ໂຆ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ປິວຕິ, ຂາທຕິ, ສາຍຕີ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເຕສໍເຍວ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ຍທິ ສງ຺ໂຆ ນ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ສງ຺ຆຠຕ຺ຕາທິກຣຓໍ ນິຣຕ຺ຖກໍ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ນນຸ ອຕ຺ຖິ ເກຈິ ສງ຺ຆຠຕ຺ຕານິ ກໂຣນ຺ຕີຕິອາທິມາຫ. ຄຓໂຠຊນນ຺ຕິອາທິ ‘‘ຍທິ ສງ຺ໂຆ ນ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ກສ຺ສ ຄຓໂຠຊນາທີນິ ສິຍຸ’’ນ຺ຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐ ປານານີຕິ ອິທມ຺ປິ ‘‘ຍທິ ສງ຺ໂຆ ນ ປິເວຍ຺ຍ, ກສ຺ເສຕານິ ປານານິ ສຕ຺ຖາ ອນຸຊາເນຍ຺ຍາ’’ຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສມິຘາປິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສງ຺ໂຆ ຠຸຎ຺ຊຕີຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໙. ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໙໗-໗໙໘. ອິທານິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລນ຺ຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣາປິ ‘‘ມຄ຺ຄຜລາເນວ ສງ຺ໂຆ ນາມ, ນ ຈ ສກ຺ກາ ເຕສໍ ກິຎ຺ຈິ ທາຕຸໍ, ນ ຈ ເຕຫິ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫິຕຸໍ, ນາປິ ເຕສໍ ທາເນນ ໂກຈິ ອຸປກາໂຣ ອິຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລ’’ນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເຕສໍເຍວ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອາຫຸເນຍ຺ໂຍຕິອາທິ ‘‘ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລໍ ນ ຠເວຍ຺ຍ, ນ ນໍ ສຕ຺ຖາ ເອວໍ ໂຖເມຍ຺ຍາ’’ຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສໍ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕີຕິ.

ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໑໐. ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໙໙. ອິທານິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລນ຺ຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ນ ກິຎ຺ຈິ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ໂລການຸວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ປນ ປຣິຠຸຎ຺ຊມານໍ ວິຍ ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສຕິ, ຕສ຺ມາ ນິຣຸປກາຣຕ຺ຕາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ຕສ຺ມິໍ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລ’’ນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເຕສໍເຍວ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ທ຺ວິປທານໍ ອຄ຺ໂຄຕິອາທິ ‘‘ມນຸສ຺ສທຸສ຺ສີເລປິ ທານໍ ສຫສ຺ສຄຸຓໍ ໂຫຕິ, ກິມງ຺ຄໍ ປນ ເອວຣູເປ ອຄ຺ຄປຸຄ຺ຄເລ’’ຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສເມຕ຺ຖ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕີຕິ.

ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໑໑. ທກ຺ຂິຓາວິສຸທ຺ຘິກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໐໐-໘໐໑. ອິທານິ ທກ຺ຂິຓາວິສຸທ຺ຘິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຍທິ ປຏິຄ຺ຄາຫກໂຕ ທກ຺ຂິຓາ ວິສຸຊ຺ເຌຍ຺ຍ, ມຫປ຺ຜລາ ຠເວຍ຺ຍ. ທາຍເກນ ທານໍ ທິນ຺ນໍ, ປຏິຄ຺ຄາຫເກນ ວິປາໂກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໂຕຕິ ອຎ຺ໂຎ ອຎ຺ຎສ຺ສ ກາຣໂກ ຠເວຍ຺ຍ, ປຣໍກຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອຎ຺ໂຎ ກເຣຍ຺ຍ, ອຎ຺ໂຎ ປຏິສໍເວເທຍ຺ຍ. ຕສ຺ມາ ທາຍກໂຕວ ທານໍ ວິສຸຊ຺ຌຕິ, ໂນ ປຏິຄ຺ຄາຫກໂຕ, ທາຍກສ຺ເສວ ຈິຕ຺ຕວິສຸທ຺ຘິ ວິປາກທາຍິກາ ໂຫຕີ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອາຫຸເນຍ຺ຍາຕິອາທິ ‘‘ຍທິ ປຏິຄ຺ຄາຫກໂຕ ທານໍ ນ ວິສຸຊ຺ເຌຍ຺ຍ, ກິມສ຺ສ ອາຫຸເນຍ຺ຍາທິຠາໂວ ກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຎ຺ໂຎ ອຎ຺ຎສ຺ສ ກາຣໂກຕິ ຍທິ ທາຍກສ຺ສ ທານເຈຕນາ ປຏິຄ຺ຄາຫເກນ ກຕາ ຠເວຍ຺ຍ, ຍຸຕ຺ຕຣູປໍ ສິຍາ. ຕສ຺ສ ປນ ທານເຈຕນາ ປຣິສຸທ຺ຘາ ປຏິຄ຺ຄາຫກສງ຺ຂາຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ມຫາວິປາກຏ຺ເຐນ ວິສຸຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ມາ ອໂຈທນາ ເອສາ ‘‘ປຏິຄ຺ຄາຫກໂຕ ທານໍ ວິສຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ.

ທກ຺ຂິຓາວິສຸທ຺ຘິກຖາວຓ຺ຓນາ.

ສຕ຺ຕຣສໂມ ວຄ຺ໂຄ.

໑໘. ອຏ຺ຐາຣສມວຄ຺ໂຄ

໑. ມນຸສ຺ສໂລກກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໐໒-໘໐໓. ອິທານິ ມນຸສ຺ສໂລກກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຕຖາຄໂຕ ໂລເກ, ຊາໂຕ ໂລເກ ສໍວຑ຺ໂຒ, ໂລກໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ວິຫຣຕິ ອນຸປລິຕ຺ໂຕ ໂລເກນາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໓.໙໔) ສຸຕ຺ຕໍ ອໂຍນິໂສ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ຠຄວາ ຕຸສິຕຠວເນ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ຕຕ຺ເຖວ ວສຕິ, ນ ມນຸສ຺ສໂລກໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ນິມ຺ມິຕຣູປມຕ຺ຕກໍ ປເນຕ຺ຖ ທສ຺ເສຕີ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ເວຕຸລ຺ລການໍເຍວ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ປຸຏ຺ໂຐກາເສນ ເຈວ ສຸຕ຺ຕສາຘເນນ ຈ ສຎ຺ຎາເປຕຸໍ ນນຸ ອຕ຺ຖີຕິອາທິມາຫ. ໂລເກ ຊາໂຕຕິ ປຣວາທີ ຕຸສິຕປຸຣໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ສຕ຺ຖາຣາ ປເນຕໍ ມນຸສ຺ສໂລກຎ຺ເຎວ ສນ຺ຘາຍ ໂລກໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂລກໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍາຕິ ປຣວາທີ ມນຸສ຺ສໂລກໍ ອຠິຠວິຕ຺ວາຕິ ທິຏ຺ຐິຍາ ວທຕິ, ສຕ຺ຖາ ປນ ອາຣມ຺ມຓໂລກໍ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ວິຫາສິ. ອນຸປລິຕ຺ໂຕ ໂລເກນາຕິ ປຣວາທີ ມນຸສ຺ສໂລເກນ ອນຸປລິຕ຺ຕຕໍວ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ, ສຕ຺ຖາ ປນ ໂລກຘມ຺ເມສຸ ກິເລເສຫິ ອນຸປລິຕ຺ໂຕ ວິຫາສິ. ຕສ຺ມາ ອສາຘກເມຕນ຺ຕິ.

ມນຸສ຺ສໂລກກຖາວຓ຺ຓນາ.

໒. ຘມ຺ມເທສນາກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໐໔-໘໐໖. ອິທານິ ຘມ຺ມເທສນາກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຕຸສິຕປຸເຣ ຐິໂຕ ຠຄວາ ຘມ຺ມເທສນຕ຺ຖາຍ ອຠິນິມ຺ມິຕໍ ເປເສສິ, ເຕນ ເຈວ ຕສ຺ສ ຈ ເທສນໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ອານນ຺ເທນ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ, ນ ພຸທ຺ເຘນ ຠຄວຕາ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເວຕຸລ຺ລການຎ຺ເຎວ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ຍທິ ເຕນ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ, ສ຺ເວວ ສຕ຺ຖາ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ອຠິນິມ຺ມິໂຕ ຊິໂນຕິອາທິມາຫ. ອິຕໂຣ ຕຖາ ອສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ຘມ຺ມເທສນາກຖາວຓ຺ຓນາ.

໓. ກຣຸຓາກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໐໗-໘໐໘. ອິທານິ ກຣຸຓາກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ປິຍາຍິຕານໍ ວຕ຺ຖູນໍ ວິປຕ຺ຕິຍາ ສຣາຄານໍ ຣາຄວເສນ ກຣຸຓາປຕິຣູປິກໍ ປວຕ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ຣາໂຄວ ກຣຸຓາ ນາມ, ໂສ ຈ ຠຄວໂຕ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ນຕ຺ຖິ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກຣຸຓາ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ກຣຸຓາ ນາເມສາ ນິກ຺ກິເລສຕາຍ ເຈວ ສຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕາຍ ຈ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຕາຍ ຈ ເອກາທສານິສໍສຕາຍ ຈ ເມຕ຺ຕາທີຫິ ສມານຊາຕິກາ, ຕສ຺ມາ ຍທິ ຠຄວໂຕ ກຣຸຓາ ນຕ຺ຖິ, ເມຕ຺ຕາທໂຍປິສ຺ສ ນ ສິຍຸ’’ນ຺ຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ນຕ຺ຖິ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ເມຕ຺ຕາຕິອາທິມາຫ. ອາກາຣຸຓິໂກຕິ ປຎ຺ເຫ ຕຖາຣູປໍ ໂວຫາຣໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ກຣຸຓາກຖາວຓ຺ຓນາ.

໔. ຄນ຺ຘຊາຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໐໙. ອິທານິ ຄນ຺ຘຊາຕກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ພຸທ຺ເຘ ຠຄວຕິ ອໂຍນິໂສ ເປມວເສນ ‘‘ຠຄວໂຕ ອຸຈ຺ຈາຣປສ຺ສາໂວ ອຎ຺ເຎ ຄນ຺ຘຊາເຕ ອຕິວິຍ ອຘິຄຓ຺ຫາຕິ, ນຕ຺ຖິ ຕໂຕ ຈ ສຸຄນ຺ຘຕຣໍ ຄນ຺ຘຊາຕ’’ນ຺ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອກຈ຺ຈານໍ ອນ຺ຘການຎ຺ເຈວ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕີຕິ.

ຄນ຺ຘຊາຕກຖາວຓ຺ຓນາ.

໕. ເອກມຄ຺ຄກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໑໐-໘໑໑. ອິທານິ ເອກມຄ຺ຄກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ພຸທ຺ເຘ ຠຄວຕິ ອໂຍນິໂສ ເປມວເສເນວ ‘‘ຠຄວາ ໂສຕາປນ຺ໂນ ຫຸຕ຺ວາ ສກທາຄາມີ, ສກທາຄາມີ ຫຸຕ຺ວາ ອນາຄາມີ, ອນາຄາມີ ຫຸຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ສຈ຺ຉາກາສິ, ເອເກເນວ ປນ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ຈຕ຺ຕາຣິ ຜລານິ ສຈ຺ຉາກາສີ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເຕສຎ຺ເຎວ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ຈຕູຫິ ຜເລຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ຜສ຺ສາທີນໍ ເອກໂຕ ສໂມຘານວເສນ ໂຈເທຕຸໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ຜສ຺ສານນ຺ຕິອາທິມາຫ. ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄນາຕິອາທິ ‘‘ກຕຣມຄ຺ເຄນ ສຈ຺ຉິກໂຣຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນາຕິ ຈ ວຸຕ຺ເຕ ເຕນ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິອາທີນໍ ປຫານາຠາວວເສນ ໂຈເທຕິ. ຠຄວາ ໂສຕາປນ຺ໂນຕິ ພຸທ຺ຘຠູຕສ຺ສ ໂສຕາປນ຺ນຠາໂວ ນຕ຺ຖີຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຣໂຕ ປຎ຺ຫທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເສສເມຕ຺ຖ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕີຕິ.

ເອກມຄ຺ຄກຖາວຓ຺ຓນາ.

໖. ຌານສງ຺ກນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໑໓-໘໑໖. ອິທານິ ຌານສງ຺ກນ຺ຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ, ຕຕິຍໍ ຌານໍ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໙໒໓-໙໓໔) ອິມໍ ປຏິປາຏິເທສນໍ ນິສ຺ສາຍ ‘‘ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ຌານສ຺ສ ອຸປຈາຣປ຺ປວຕ຺ຕິໍ ວິນາວ ຌານາ ຌານໍ ສງ຺ກມຕີ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫິສາສການຎ຺ເຈວ ເອກຈ຺ຈານຎ຺ຈ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ຍທິ ເຕ ທຸຕິຍຊ຺ຌານູປຈາຣໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຏິປາຏິຍາ ປຐມຊ຺ຌານາ ທຸຕິຍຊ຺ຌານເມວ ສງ຺ກມຕິ, ປຐມໂຕ ຕຕິຍໍ, ທຸຕິຍໂຕ ຈຕຸຕ຺ຖມ຺ປິ ສງ຺ກເມຍ຺ຍາ’’ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ປຐມາ ຌານາຕິອາທິມາຫ. ຍາ ປຐມສ຺ສາຕິອາທິ ‘‘ຍທິ ປຐມໂຕ ອນນ຺ຕຣໍ ທຸຕິຍໍ, ທຸຕິຍາທີຫິ ວາ ຕຕິຍາທີນິ ສມາປຊ຺ຊຕິ, ເອກາວຊ຺ຊເນນ ສມາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກາເມ ອາທີນວໂຕຕິ ປຐມໍ ກາເມ ອາທີນວໂຕ ມນສິ ກໂຣໂຕ ປຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຌານກ຺ຂເຓ ປເນສ ນິມິຕ຺ຕເມວ ມນສິ ກໂຣຕິ. ຕຎ຺ເຎວ ປຐມນ຺ຕິ ‘‘ຍທິ ປຸຣິມຊວນໂຕ ປຈ຺ຉິມຊວນໍ ວິຍ ອນນ຺ຕຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຐເປຕ຺ວາ ປຸຣິມປຈ຺ຉິມຠາວໍ ລກ຺ຂຓໂຕ ຕຎ຺ເຎວ ຕໍ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫີຕິອາທີຫິ ປຏິປາຏິຍາ ຌານານໍ ເທສິຕຠາວໍ ທີເປຕິ, ນ ອນນ຺ຕຣຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກນ຺ຕິ.

ຌານສງ຺ກນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໗. ຌານນ຺ຕຣິກກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໑໗-໘໑໘. ອິທານິ ຌານນ຺ຕຣິກກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ສມເຍ ‘‘ປຎ຺ຈກນເຍ ປຎ຺ຈ ຌານານິ ວິຠຕ຺ຕານິ, ເກວລໍ ຕໂຍ ສມາຘີ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ’’ຕິ ອວິຕກ຺ກວິຈາຣມຕ຺ຕສ຺ສ ສມາຘິໂນ ໂອກາສໍ ອຊານນ຺ຕານໍ ‘‘ປຐມສ຺ສ ຈ ທຸຕິຍສ຺ສ ຈ ຌານສ຺ສ ອນ຺ຕເຣ ຌານນ຺ຕຣິກາ ນາມ ເອສາ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ສມ຺ມິຕິຍານຎ຺ເຈວ ເອກຈ຺ຈານຎ຺ຈ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ຌານມ຺ປິ ເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ, ຜສ຺ສາທໂຍປິ, ຕສ຺ມາ ຍທິ ຌານນ຺ຕຣິກາ ນາມ ຠເວຍ຺ຍ, ຜສ຺ສນ຺ຕຣິກາທີຫິປິ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ອຕ຺ຖິ ຜສ຺ສນ຺ຕຣິກາຕິອາທິມາຫ.

ທຸຕິຍສ຺ສ ຈ ຌານສ຺ສາຕິ ‘‘ຍທິ ຌານນ຺ຕຣິກາ ນາມ ຠເວຍ຺ຍ, ທຸຕິຍຕຕິຍາທີນິປິ ຌານາເນວ, ເຕສມ຺ປິ ອນ຺ຕຣິກາຍ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂສ ເກວລໍ ລທ຺ຘິຍາ ອຠາເວນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ ເຈວ ປຏິຊານາຕິ ຈ. ປຐມສ຺ສ ຈາຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ລທ຺ຘິວເສນ ປຏິຊານາຕິ.

໘໑໙. ສວິຕກ຺ໂກ ສວິຈາໂຣຕິອາທິ ‘‘ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ ສມາຘີນໍ ສມາຘິຠາເວ ສມາເນ ອວິຕກ຺ໂກ ວິຈາຣມຕ຺ໂຕວ ສມາຘິ ຌານນ຺ຕຣິໂກ, ນ ອິຕໂຣຕິ ໂກ ເອຕ຺ຖ ວິເສສເຫຕູ’’ຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໘໒໐-໘໒໒. ທ຺ວິນ຺ນໍ ຌານານໍ ປຏຸປ຺ປນ຺ນານນ຺ຕິ ປຐມທຸຕິຍານິ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິຕໂຣ ‘‘ເຕສໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍເຍວ ອນ຺ຕເຣ ອວິຕກ຺ໂກ ວິຈາຣມຕ຺ໂຕ ສມາຘິ ຌານນ຺ຕຣິໂກ ນາມ ໂຫຕີ’’ຕິ ລທ຺ຘິຍາ ປຏິຊານາຕິ. ປຐມໍ ຌານໍ ນິຣຸທ຺ຘນ຺ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ຕິຓ຺ຓໍ ເອກກ຺ຂເຓ ປວຕ຺ຕິ ນ ຍຸຕ຺ຕາຕິ ປຏິຊານາຕິ. ອວິຕກ຺ໂກ ວິຈາຣມຕ຺ໂຕ ສມາຘິ ປຐມໍ ຌານນ຺ຕິ ຈຕຸກ຺ກນຍວເສນ ປຸຈ຺ຉຕິ. ສກວາທີ ຕສ຺ມິໍ ນເຍ ຕສ຺ສ ອຠາວາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ນນຸ ຕໂຍ ສມາຘີຕິ ເອຕ຺ຖາຍມຘິປ຺ປາໂຍ – ຍຖາ ເຕສຸ ຕີສຸ ສມາຘີສຸ ທ຺ເວ ສມາຘີ ຌານາເນວ, ນ ຌານນ຺ຕຣິກາ, ເອວໍ ອິຕເຣນປິ ຌາເນເນວ ຠວິຕພ຺ພໍ, ນ ຌານນ຺ຕຣິກາຍາຕິ.

ຌານນ຺ຕຣິກກຖາວຓ຺ຓນາ.

໘. ສມາປນ຺ໂນ ສທ຺ທໍ ສຸຓາຕີຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໒໓-໘໒໕. ອິທານິ ສມາປນ຺ໂນ ສທ຺ທໍ ສຸຓາຕີຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຍສ຺ມາ ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ສທ຺ໂທ ກຓ຺ຑໂກ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ຍທິ ຈ ສມາປນ຺ໂນ ຕໍ ນ ສຸເຓຍ຺ຍ, ກຖໍ ກຓ຺ຑໂກ ສິຍາ. ຕສ຺ມາ ສມາປນ຺ໂນ ສທ຺ທໍ, ສຸຓາຕີ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ພເສລິຍານໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ປສ຺ສຕີຕິອາທິ ‘‘ສມາປນ຺ນສ຺ສ ຕາວ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣປ຺ປວຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມິໍ ອສຕິ ຍທິ ໂສ ສທ຺ທໍ ສຸເຓຍ຺ຍ, ຣູປມ຺ປິ ປສ຺ເສຍ຺ຍາ’’ຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສທ຺ໂທ ກຓ຺ຑໂກຕິ ວິກ຺ເຂປກຣຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂອຬາຣິເກນ ຫິ ສທ຺ເທນ ໂສເຕ ຆຏ຺ຏິເຕ ປຐມຊ຺ຌານໂຕ ວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ, ເຕເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກໍ. ທຸຕິຍສ຺ສ ຌານສ຺ສາຕິອາທິ ‘‘ຍຖາ ອຎ຺ໂຎປິ ກຓ຺ຑໂກ ອນ຺ໂຕສມາປຕ຺ຕິຍໍ ນຕ຺ຖິ, ເອວໍ ສທ຺ທສ຺ສວນມ຺ປີ’’ຕິ ໂພຘນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ສມາປນ຺ໂນ ສທ຺ທໍ ສຸຓາຕີຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໙. ຈກ຺ຂຸນາຣູປໍປສ຺ສຕີຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໒໖-໘໒໗. ອິທານິ ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ປສ຺ສຕີຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ’’ຕິ ວຈນໍ ນິສ຺ສາຍ ‘‘ປສາທຈກ຺ຂຸເມວ ຣູປໍ ປສ຺ສຕີ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສງ຺ຆິການໍ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ຍທິ ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ, ຣູເປນ ຣູປໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍາຕີ’’ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ຣູເປນ ຣູປໍ ປສ຺ສຕີຕິ ອາຫ. ອິຕໂຣ ຣູປາຍຕນໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ຈກ຺ຂຸເມວ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ປຏິວິຊານາຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອຍມຘິປ຺ປາໂຍ – ປສ຺ສຕີຕິ ຫິ ມຍໍ ປຏິຊານນໍ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາມ, ນ ຈກ຺ຂູປສໍຫາຣມຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ວເທຫິ ຕາວ ‘‘ກິໍ ເຕ ຈກ຺ຂຸມາ ຣູເປນ ຣູປໍ ປຏິວິຊານາຕີ’’ຕິ. ອິຕໂຣ ປຸຣິມນເຍເນວ ປຏິກ຺ຂິປຕິ ເຈວ ປຏິຊານາຕິ ຈ. ອຖ ນໍ ‘‘ເອວໍ ສນ຺ເຕ ຣູປໍ ມໂນວິຎ຺ຎາຓໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຕຎ຺ຫິ ປຏິວິຊານາຕິ ນາມາ’’ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ຣູປໍ ມໂນວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ອາຫ. ອິຕໂຣ ເລສໍ ອລຠນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປເຕວ. ອຕ຺ຖິ ຈກ຺ຂຸສ຺ສ ອາວຏ຺ຏນາຕິອາທິ ‘‘ຍທິ ຈກ຺ຂຸ ປຏິວິຊານນຏ຺ເຐນ ປສ຺ສຕິ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ວິຍ ຕສ຺ສາປິ ອາວຊ຺ຊນາຍ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິຕໂຣ ຍສ຺ມາ ນ ອາວຊ຺ຊນປຏິພທ຺ຘໍ ຈກ຺ຂຸ, ນ ຕໍ ອາວຊ຺ຊນານນ຺ຕຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ເຫວນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ໂສເຕນ ສທ຺ທນ຺ຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ປສ຺ສຕີຕິ ສສມ຺ຠາຣກຖານເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຖາ ຫິ ອຸສຸນາ ວິຊ຺ຌນ຺ໂຕປິ ‘‘ຘນຸນາ ວິຊ຺ຌຕີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາເຓນ ປສ຺ສນ຺ໂຕປິ ‘‘ຈກ຺ຂຸນາ ປສ຺ສຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກເມຕໍ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍປິ.

ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ປສ຺ສຕີຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

ອຏ຺ຐາຣສໂມ ວຄ຺ໂຄ.

໑໙. ເອກູນວີສຕິມວຄ຺ໂຄ

໑. ກິເລສປຊຫນກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໒໘-໘໓໑. ອິທານິ ກິເລສປຊຫນກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຍສ຺ມາ ກິເລສປຫານໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ປຫີນກິເລສສ຺ສ ຈ ອຕີຕາປິ ກິເລສາ ປຫີນາວ ໂຫນ຺ຕິ, ອນາຄຕາປິ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາປິ, ຕສ຺ມາ ອຕີເຕປິ ກິເລເສ ປຊຫຕິ, ອນາຄເຕປິ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນປີ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອກຈ຺ຈານໍ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອຕີເຕຕິອາທິປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສໍ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕິ. ນຕ຺ຖິ ກິເລເສ ຊຫຕີຕິ ອິມສ຺ມິໍ ປນ ປຣວາທິສ຺ສ ປຎ຺ເຫ ຍສ຺ມາ ກຈວຣໍ ປຊຫນ຺ຕສ຺ສ ກຈວເຣ ຉຑ຺ຑນວາຍາໂມ ວິຍ ກິເລເສ ປຊຫນ຺ຕສ຺ສ ນ ອຕີຕາທິເຠເທສຸ ກິເລເສສຸ ວາຍາໂມ ອຕ຺ຖິ, ນິພ຺ພານາຣມ຺ມເຓ ປນ ອຣິຍມຄ຺ເຄ ປວຕ຺ຕິເຕ ກິເລສາ ອນຸປ຺ປນ຺ນາເຍວ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ປຫີນາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ເຫວນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເຕນ ຫິ ອຕີເຕ ກິເລເສ ປຊຫຕີຕິອາທິ ປນ ຍສ຺ມາ ‘‘ນຕ຺ຖິ ກິເລສປຊຫນາ’’ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ມາ ອຕີຕາທິເຠເທ ປຊຫຕີຕິ ຉເລນ ວຸຕ຺ຕໍ.

ກິເລສປຊຫນກຖາວຓ຺ຓນາ.

໒. ສຸຎ຺ຎຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໓໒. ອິທານິ ສຸຎ຺ຎຕກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ສຸຎ຺ຎຕາຕິ ທ຺ເວ ສຸຎ຺ຎຕາ ຂນ຺ຘານຎ຺ຈ ອນຕ຺ຕລກ຺ຂຓໍ ນິພ຺ພານຎ຺ຈ. ເຕສຸ ອນຕ຺ຕລກ຺ຂຓໍ ຕາວ ເອກຈ຺ຈໍ ເອເກນ ປຣິຍາເຍນ ສິຍາ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘປຣິຍາປນ຺ນໍ, ນິພ຺ພານໍ, ອປຣິຍາປນ຺ນເມວ. ອິມໍ ປນ ວິຠາຄໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ສຸຎ຺ຎຕາ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘປຣິຍາປນ຺ນາ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ສພ຺ພນິມິຕ຺ຕຣຫິຕໍ ນິພ຺ພານໍ. ‘‘ອປ຺ປຓິຫິໂຕ’’ຕິປິ ຕສ຺ເສວ ນາມໍ. ກສ຺ມາ ປເນຕໍ ອາຠຕນ຺ຕິ? ອວິຠຊ຺ຊວາທີວາເທ ໂທສາໂຣປນຕ຺ຖໍ. ຍສ຺ສ ຫິ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ‘‘ເອກເທເສເນວ ສຸຎ຺ຎຕາ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘປຣິຍາປນ຺ນາ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ຕສ຺ສ ນິພ຺ພານມ຺ປິ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘປຣິຍາປນ຺ນນ຺ຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອິມສ຺ສ ໂທສສ຺ສາໂຣປນຕ຺ຖໍ ‘‘ອນິມິຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຓິຫິຕ’’ນ຺ຕິ ອາຠຕໍ. ອິຕໂຣ ຕສ຺ສ ປຣິຍາປນ຺ນຠາວໍ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘ ນ ອນິຈ຺ໂຈຕິອາທິ ນິພ຺ພານສງ຺ຂາຕາຍ ສຸຎ຺ຎຕາຍ ອນິຈ຺ຈຠາວາປຕ຺ຕິໂທສທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໘໓໓. ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສຸຎ຺ຎຕາຕິ ‘‘ຍທິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຂນ຺ຘສ຺ສ ສຸຎ຺ຎຕາ ອຎ຺ຎກ຺ຂນ຺ຘປຣິຍາປນ຺ນາ, ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘສຸຎ຺ຎຕາຍປິ ເສສກ຺ຂນ຺ຘປຣິຍາປນ຺ນາຍ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສຸຎ຺ຎຕາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິອາທິ ‘‘ຍທິ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘສຸຎ຺ຎຕາ ເສສກ຺ຂນ຺ຘປຣິຍາປນ຺ນາ ນ ໂຫຕິ, ເສສກ຺ຂນ຺ຘສຸຎ຺ຎຕາປິ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘປຣິຍາປນ຺ນາ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ ປຏິໂລມທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໘໓໔. ສຸຎ຺ຎມິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຂາຣາຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ປຣສມຍໂຕ ອາຠຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຂາຣາຕິ ‘‘ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ’’ຕິ ອາຄຕຏ຺ຐາເນ ວິຍ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ, ເຕ ຈ ອຕ຺ຕຕ຺ຕນິຍສຸຎ຺ຎຕ຺ຕາ ສຸຎ຺ຎຕາຕິ ສາສນາວຈຣໍ ໂຫຕິ, ນ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ມາ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ. ຍສ຺ມາ ປເນຕໍ ນ ສຸຎ຺ຎຕາຍ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘປຣິຍາປນ຺ນຠາວໍ ທີເປຕິ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກນ຺ຕິ.

ສຸຎ຺ຎຕກຖາວຓ຺ຓນາ.

໓. ສາມຎ຺ຎຜລກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໓໕-໘໓໖. ອິທານິ ສາມຎ຺ຎຜລກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ມຄ຺ຄວີຖິຍມ຺ປິ ຜລສມາປຕ຺ຕິວີຖິຍມ຺ປິ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ວິປາກຈິຕ຺ຕໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ນາມາຕິ ສກສມເຍ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ. ເຍສໍ ປນ ຕຖາ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ກິເລສປຫານຎ຺ເຈວ ຜລຸປ຺ປຕ຺ຕິ ຈ ສາມຎ຺ຎຜລໍ, ຕສ຺ມາ ອສງ຺ຂຕ’’ນ຺ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ພເສລິຍານໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ຍຖາ ປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕີຕິ.

ສາມຎ຺ຎຜລກຖາວຓ຺ຓນາ.

໔. ປຕ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໓໗-໘໔໐. ອິທານິ ປຕ຺ຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຍໍ ຍໍ ປຏິລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ປຏິລາໂຠ ປຕ຺ຕິ ນາມ. ສາ ຈ ອສງ຺ຂຕາ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ພເສລິຍານຎ຺ເຎວ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສມິຘາປິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕີຕິ. ນ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິອາທິ ຍາຍ ລທ຺ຘິຍາ ປຕ຺ຕິ ອສງ຺ຂຕາຕິ ມຎ຺ຎຕິ, ຕໍ ປກາເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສກວາທີ ‘‘ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ເກວລໍ ປຕ຺ຕິຍາ ຣູປາທິຠາວໍ ນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉຕິ. ນ ຫິ ປຕ຺ຕິ ນາມ ໂກຈິ ຘມ຺ໂມ ອຕ຺ຖິ, ນ ປນ ອສງ຺ຂຕຠາວໍ ອນຸຊານາຕິ. ອິຕໂຣ ປນ ປຏິກ຺ເຂປມຕ຺ເຕເນວ ອສງ຺ຂຕາຕິ ລທ຺ຘິໍ ປຕິຏ຺ຐເປຕິ, ສາ ອໂຍນິໂສ ປຕິຏ຺ຐາປິຕຕ຺ຕາ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕາເຍວາຕິ.

ປຕ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໕. ຕຖຕາກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໔໑-໘໔໓. ອິທານິ ຕຖຕາກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ຣູປາທີນໍ ສພ຺ພຘມ຺ມານໍ ຣູປາທິສຠາວຕາສງ຺ຂາຕາ ຕຖຕາ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ສາ ຈ ສງ຺ຂເຕສຸ ຣູປາທີສຸ ອປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ ອສງ຺ຂຕາ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອກຈ຺ຈານໍ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສມິຘາປິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ປາກຏເມວາຕິ.

ຕຖຕາກຖາວຓ຺ຓນາ.

໖. ກຸສລກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໔໔-໘໔໖. ອິທານິ ກຸສລກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອນວຊ຺ຊມ຺ປິ ກຸສລໍ ອິຏ຺ຐປາກມ຺ປິ. ອນວຊ຺ຊໍ ນາມ ກິເລສວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ. ອຍໍ ນໂຍ ຐເປຕ຺ວາ ອກຸສລໍ ສພ຺ພຘມ຺ເມ ຠຊຕິ. ອິຏ຺ຐວິປາກໍ ນາມ ອາຍຕິໍ ອຸປປຕ຺ຕິປວຕ຺ເຕສຸ ອິຏ຺ຐຜລນິປ຺ຜາທກໍ ປຸຎ຺ຎໍ. ອຍໍ ນໂຍ ກຸສລຕ຺ຕິເກ ອາທິປທເມວ ຠຊຕິ. ເຍສໍ ປນ ອິມໍ ວິຠາຄໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອນວຊ຺ຊຠາວມຕ຺ເຕເນວ ນິພ຺ພານໍ ກຸສລນ຺ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ, ເຕສໍ ອິຏ຺ຐວິປາກຏ຺ເຐນ ນິພ຺ພານສ຺ສ ກຸສລຕາຠາວໍ ທີເປຕຸໍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ອຕ຺ຕໂນ ລທ຺ຘິວເສນ ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສມິຘາປິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ກຸສລກຖາວຓ຺ຓນາ.

໗. ອຈ຺ຈນ຺ຕນິຍາມກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໔໗. ອິທານິ ອຈ຺ຈນ຺ຕນິຍາມກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ສກິໍ ນິມຸຄ຺ໂຄ ນິມຸຄ຺ໂຄວ ໂຫຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໗.໑໕) ສຸຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ‘‘ອຕ຺ຖິ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ອຈ຺ຈນ຺ຕນິຍາມຕາ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອກຈ຺ຈານໍ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ມາຕຸຆາຕໂກຕິອາທິ ‘‘ນິຍຕມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ ຈ ມາຕຸຆາຕກາທີນຎ຺ຈ ສມາເນ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍາເມ ມາຕຸຆາຕກາທີຫິປິ ເຕ ອຈ຺ຈນ຺ຕນິຍເຕຫິ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຕໂຣ ‘‘ນິຍຕມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ສໍສາຣຂາຓຸໂກ ຠວນ຺ຕເຣປິ ນິຍໂຕວ ອິເມ ປນ ເອກສ຺ມິຎ຺ເຎວ ອຕ຺ຕຠາເວ’’ຕິ ລທ຺ຘິຍາ ນ ເຫວນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

໘໔໘. ວິຈິກິຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ‘‘ອຍໍ ນິຍໂຕ ວາ ໂນ ວາ’’ຕິ ເອວໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິຕໂຣ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິກາຣຓໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິຊານາຕິ. ນຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ປນ ຍໍ ທິຏ຺ຐິໍ ອາເສວນ຺ໂຕ ນິຍາມໍ ໂອກ຺ກນ຺ໂຕ, ຕຕ຺ຖ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ຕໂຕ ປຫີນາຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ມຄ຺ເຄນ ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ອາຣພ຺ຠ ອສມຸທາຈາຣໂຕ ປຏິຊານາຕິ. ອຖ ນໍ ຍສ຺ມາ ປຫານໍ ນາມ ວິນາ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ວເສນ ໂຈເທຕຸໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄນາຕິອາທິມາຫ. ໂສ ເອກມຄ຺ເຄນາປິ ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຸນ ກຕເມນາຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ມິຈ຺ຉາມຄ຺ຄໍ ສນ຺ຘາຍ ອກຸສເລນາຕິອາທິມາຫ.

໘໔໙. ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ທຸຕິຍນິຍາມຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິຕໂຣ ຍສ຺ມາ ‘‘ເຍປິ ເຕ ໂອກ຺ກລາ ວຍຠິຎ຺ຎາ ນຕ຺ຖິກວາທາ ອກິຣິຍວາທາ ອເຫຕຸກວາທາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໑໔໓) ວຈນໂຕ ຕິສ຺ໂສປິ ນິຍຕມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂຍ ເອກສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິຊານາຕິ.

໘໕໐. ອຖ ນໍ ‘‘ນ ຈ ນາມ ໂສ ອຈ຺ຈນ຺ຕນິຍາໂມ’’ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ຫຎ຺ຈີຕິອາທິມາຫ. ອຈ຺ຈນ຺ຕນິຍຕສ຺ສ ຫິ ທຸຕິຍນິຍາໂມ ນິຣຕ຺ຖໂກ. ນຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ປຎ຺ເຫ ຍໍ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິຍາ ສສ຺ສຕນ຺ຕິ ຄຫິຕໍ, ຕເທວ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ປຫີນາຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ມຄ຺ເຄນ ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ປຏິຊານາຕິ. ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເສສໍ ວິຈິກິຈ຺ຉາວາເຣ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

໘໕໑-໘໕໒. ນ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ, ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ນ ປນ ໂສ ຠວນ຺ຕເຣປິ ນິມຸຄ຺ໂຄວ. ອິມສ຺ມິຎ຺ເຎວ ຫິ ຠເວ ອຠພ຺ໂພ ໂສ ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ປຊຫິຕຸນ຺ຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກເມຕນ຺ຕິ. ສພ຺ພກາລໍ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິມຸຊ຺ຊຕີຕິອາທິ ວຈນມຕ຺ເຕ ອຠິນິເວສໍ ອກຕ຺ວາ ອຕ຺ໂຖ ປຣິເຍສິຕພ຺ໂພຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ.

ອຈ຺ຈນ຺ຕນິຍາມກຖາວຓ຺ຓນາ.

໘. ອິນ຺ທ຺ຣິຍກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໕໓-໘໕໖. ອິທານິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂລກິຍາ ສທ຺ຘາ ສທ຺ຘາ ເອວ ນາມ, ນ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ຕຖາ ໂລກິຍໍ ວີຣິຍໍ…ເປ… ສຕິ… ສມາຘິ… ປຎ຺ຎາ ປຎ຺ຎາເຍວ ນາມ, ນ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເຫຕຸວາທານຎ຺ເຈວ ມຫິສາສການຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ນຕ຺ຖິ ໂລກິຍາ ສທ຺ຘາຕິອາທິ ຍສ຺ມາ ໂລກິຍາປິ ສທ຺ຘາທໂຍວ ຘມ຺ມາ ອຘິປຕິຍຏ຺ເຐນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ນ ສທ຺ຘາທີຫິ ອຎ຺ຎໍ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍາທິ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ໂລກິຍານມ຺ປິ ສທ຺ຘາທີນຎ຺ເຎວ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍາທິຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຖິ ໂລກິໂຍ ມໂນຕິອາທິ ຍຖາ ເຕ ໂລກິຍາປິ ມນາທໂຍ ຘມ຺ມາ ມນິນ຺ທ຺ຣິຍາທີນິ, ເອວໍ ໂລກິຍາ ສທ຺ຘາທໂຍປິ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍານີຕິ ອຸປມາຍ ຕສ຺ສຕ຺ຖສ຺ສ ວິຠາວນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສເມຕ຺ຖ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕີຕິ.

ອິນ຺ທ຺ຣິຍກຖາວຓ຺ຓນາ.

ເອກູນວີສຕິໂມ ວຄ຺ໂຄ.

໒໐. ວີສຕິມວຄ຺ໂຄ

໑. ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໕໗-໘໖໒. ອິທານິ ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອານນ຺ຕຣິຍວຕ຺ຖູນິ ນາມ ຄຣູນິ ຠາຣິຍານິ, ຕສ຺ມາ ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈາປິ ເຕສຸ ວຕ຺ຖູສຸ ວິໂກປິເຕສຸ ອານນ຺ຕຣິໂກ ໂຫຕີ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອກຈ຺ຈານໍ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ລທ຺ຘິວເສນ ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ຍສ຺ມາ ອານນ຺ຕຣິຍກມ຺ມໍ ນາມ ກມ຺ມປຖປ຺ປຕ຺ຕໍ. ຍທິ ຈ ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ກມ຺ມປຖເຠໂທ ສິຍາ, ອວເສສາ ປາຓາຕິປາຕາທໂຍປິ ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ຠເວຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈປາຓໍ ຫນ຺ຕ຺ວາຕິອາທິມາຫ. ອິຕໂຣ ຕຖາຣູປາຍ ລທ຺ຘິຍາ ອຠາເວນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເສສໍ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕິ. ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ມາຕຸຆາຕໂກຕິ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ, ໂຣຄປຏິກາຣາທິກາເລ ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ຆາຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ນນຸ ມາຕາ ຊີວິຕາ ໂວໂຣປິຕາຕິ ປຎ຺ເຫປິ ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ໂວໂຣປິຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ເສວ. ເອວໍ ອຘິປ຺ປາຍໍ ປນ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຫຎ຺ຈີຕິ ລທ຺ຘິປຕິຏ຺ຐາປນໍ ອິຕຣສ຺ສ. ຕໍ ອໂຍນິໂສ ປຕິຏ຺ຐາປິຕຕ຺ຕາ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕເມວ. ປິຕຸຆາຕກາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສງ຺ຆເຠທເກ ປນ ຘມ຺ມສຎ຺ຎິໍ ສນ຺ຘາຍ ສງ຺ຆເຠໂທ ອານນ຺ຕຣິໂກຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ‘‘ສງ຺ຆໍ ສມຄ຺ຄໍ ເຠຕ຺ວານ, ກປ຺ປໍ ນິຣຍມ຺ຫິ ປຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ວຈນໍ ອໂຍນິໂສ ຄເຫຕ຺ວາ ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ປຸນ ສພ຺ເພຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສກປກ຺ເຂ ຘມ຺ມສຎ຺ຎິໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ປຣປກ຺ເຂ ຘມ຺ມສຎ຺ຎິໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ຘມ຺ມສຎ຺ຎີຕິ ປຎ຺ຫທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ນນຸ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ເອກນ຺ເຕເນວ ຘມ຺ມວາທິສ຺ສ ອານນ຺ຕຣິກຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາປາຍິໂກ ເນຣຍິໂກຕິ ຄາຖາຍປິ ອຘມ຺ມວາທີເຍວ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ອິຕໂຣ ປນ ອຘິປ຺ປາຍໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ລທ຺ຘິໍ ປຕິຏ຺ຐເປຕິ. ສາ ອໂຍນິໂສ ປຕິຏ຺ຐາປິຕຕ຺ຕາ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕາເຍວາຕິ.

ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈກຖາວຓ຺ຓນາ.

໒. ຎາຓກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໖໓-໘໖໕. ອິທານິ ຎາຓກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ທຸວິຘໍ ຎາຓໍ – ໂລກິຍຎ຺ຈ ໂລກຸຕ຺ຕຣຎ຺ຈ. ໂລກິຍໍ ສມາປຕ຺ຕິຎາຓມ຺ປິ ໂຫຕິ ທານາທິວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ກມ຺ມສ຺ສກຕຎາຓມ຺ປິ; ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ສຈ຺ຈປຣິຈ຺ເຉທກໍ ມຄ຺ຄຎາຓມ຺ປິ ຜລຎາຓມ຺ປິ. ອິມໍ ປນ ວິຠາຄໍ ອກຕ຺ວາ ‘‘ສຈ຺ຈປຣິຈ຺ເຉທກເມວ ຎາຓໍ ນ ອິຕຣໍ, ຕສ຺ມາ ນຕ຺ຖິ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເຫຕຸວາທານໍ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ປຎ຺ຎາຕິອາທິ ຎາຓເວວຈນທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕເນຕໍ ທີເປຕິ – ຍທິ ຕສ຺ສ ຎາຓໍ ນຕ຺ຖິ, ປຎ຺ຎາທໂຍປິ ນຕ຺ຖິ. ອຖ ປຎ຺ຎາທໂຍ ອຕ຺ຖິ, ຎາຓມ຺ປິ ອຕ຺ຖິ. ກສ຺ມາ? ປຎ຺ຎາທີນໍ ຎາຓໂຕ ອນຎ຺ຎຕ຺ຕາຕິ. ປຐມໍ ຌານນ຺ຕິອາທິ ສມາປຕ຺ຕິຎາຓສ຺ສ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ທານໍ ທເທຍ຺ຍາຕິອາທິ ກມ຺ມສ຺ສກຕຎາຓສ຺ສ. ທຸກ຺ຂໍ ປຣິຊານາຕີຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄຎາຓເມວ ທີເປຕິ, ນ ຈ ໂລກຸຕ຺ຕຣເມວ ຎາຓນ຺ຕິ.

ຎາຓກຖາວຓ຺ຓນາ.

໓. ນິຣຍປາລກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໖໖. ອິທານິ ນິຣຍປາລກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ນິຣເຍ ເນຣຍິກກມ຺ມາເນວ ນິຣຍປາລຣູປວເສນ ວເຘນ຺ຕິ, ນຕ຺ຖິ ນິຣຍປາລາ ນາມ ສຕ຺ຕາ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ຍທິ ຕຕ຺ຖ ນິຣຍປາລາ ນ ສິຍຸໍ, ກມ຺ມກາຣຓາປິ ນ ຠເວຍ຺ຍຸໍ. ກາຣຓິເກສຸ ຫິ ສຕິ ກາຣຓາ’’ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ນຕ຺ຖິ ນິຣເຍສູຕິອາທິມາຫ.

໘໖໗-໘໖໘. ອຕ຺ຖິ ມນຸສ຺ເສສູຕິ ປຈ຺ຈກ຺ເຂນ ຎາປນຕ຺ຖໍ. ຍຖາ ຫິ ມນຸສ຺ເສສຸ ສຕິ ກາຣຓິເກສຸ ກາຣຓາ, ເອວໍ ຕຕ຺ຖາປີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຕ຺ຖິ ນິຣເຍສູຕິ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ນ ເວສ຺ສຠູ ໂນປິ ຈ ເປຕ຺ຕິຣາຊາຕິ ປຣວາທິນາ ສກສມຍໂຕ ສຸຕ຺ຕໍ ອາຠຕໍ. ຕໍ ປນ ສາສນາວຈຣິກນ຺ຕິ ສກວາທິນາ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ. ຕຕ຺ຖ ເວສ຺ສຠູຕິ ເອໂກ ເທໂວ. ເປຕ຺ຕິຣາຊາຕິ ເປຕ຺ຕິວິສເຍ ເປຕມຫິທ຺ຘິໂກ. ໂສມາທໂຍ ປາກຏາ ເອວ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ອຕ຺ຕໂນ ກມ຺ເມຫິ ອິໂຕ ປຓຸນ຺ນໍ ປຣໂລກໍ ປຕ຺ຕໍ ປຸຣິສໍ ນ ເອເຕ ເວສ຺ສຠູອາທໂຍ ຫນນ຺ຕິ. ເຍຫິ ປນ ໂສ ກມ຺ເມຫິ ຕຕ຺ຖ ປຓຸນ຺ໂນ, ຕານິ ສການິ ກມ຺ມານິເຍວ ນໍ ຕຕ຺ຖ ຫນນ຺ຕີຕິ ກມ຺ມສ຺ສກຕໍ ທີເປຕິ, ນ ນິຣຍປາລານໍ ອຠາວໍ. ສກວາທິນາ ປນ ຕເມນໍ, ຠິກ຺ຂເວຕິ ອາຠຕານິ ສຸຕ຺ຕປທານິ ນີຕຕ຺ຖາເນວາຕິ.

ນິຣຍປາລກຖາວຓ຺ຓນາ.

໔. ຕິຣຈ຺ຉານກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໖໙-໘໗໑. ອິທານິ ຕິຣຈ຺ຉານກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເທເວສຸ ເອຣາວຓາທໂຍ ເທວປຸຕ຺ຕາ ຫຕ຺ຖິວຓ຺ຓໍ ອສ຺ສວຓ຺ຓໍ ວິກຸພ຺ພນ຺ຕິ, ນຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຖ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕາ. ເຍສໍ ປນ ຕິຣຈ຺ຉານວຓ຺ຓິໂນ ເທວປຸຕ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຕ຺ຖິ ເທເວສຸ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕາ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ຍທິ ເທວໂຍນິຍໍ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕາ ສິຍຸໍ, ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິຍມ຺ປິ ເທວາ ສິຍຸ’’ນ຺ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ອຕ຺ຖິ ຕິຣຈ຺ຉານຄເຕສູຕິອາທິມາຫ. ກີຏາຕິອາທິ ເຍສໍ ໂສ ອຠາວໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ເຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຣາວໂຓຕິ ປຎ຺ເຫ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ, ນ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕສ຺ສ. ຫຕ຺ຖິພນ຺ຘາຕິອາທິ ‘‘ຍທິ ຕຕ຺ຖ ຫຕ຺ຖິອາທໂຍ ສິຍຸໍ, ຫຕ຺ຖິພນ຺ຘາທໂຍປິ ສິຍຸ’’ນ຺ຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຍາວສິກາຕິ ຍວສ຺ສ ທາຍກາ. ກາຣຓິກາຕິ ຫຕ຺ຖາຈຣິຍາທໂຍ, ເຍຫິ ເຕ ນານາວິຘໍ ກາຣຓໍ ກເຣຍ຺ຍຸໍ. ຠຕ຺ຕກາຣກາຕິ ຫຕ຺ຖິອາທີນໍ ຠຕ຺ຕຣນ຺ຘກາ. ນ ເຫວນ຺ຕິ ຕຖາ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕີຕິ.

ຕິຣຈ຺ຉານກຖາວຓ຺ຓນາ.

໕. ມຄ຺ຄກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໗໒-໘໗໕. ອິທານິ ມຄ຺ຄກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ປຸພ຺ເພວ ໂຂ ປນສ຺ສ ກາຍກມ຺ມໍ ວຈີກມ຺ມໍ ອາຊີໂວ ສຸປຣິສຸທ຺ໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໔໓໑) ອິທຎ຺ເຈວ ສຸຕ຺ຕໍ ສມ຺ມາວາຈາກມ຺ມນ຺ຕາຊີວານຎ຺ຈ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຕໍ ນິສ຺ສາຍ ‘‘ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ປຎ຺ຈງ຺ຄິໂກວ ມຄ຺ໂຄ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫິສາສການໍ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຎ຺ຈງ຺ຄິໂກຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ສມ຺ມາວາຈາ ມຄ຺ຄງ຺ຄໍ, ສາ ຈ ນ ມຄ຺ໂຄຕິອາທິ ປຣສມຍວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຣສມຍສ຺ມິຎ຺ຫິ ສມ຺ມາວາຈາທໂຍ ມຄ຺ຄງ຺ຄນ຺ຕິ ອາຄຕາ. ຣູປຕ຺ຕາ ປນ ມຄ຺ໂຄ ນ ໂຫຕີຕິ ວຓ຺ຓິຕາ. ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ມຄ຺ຄງ຺ຄນ຺ຕິອາທິ ມຄ຺ຄງ຺ຄສ຺ສ ອມຄ຺ຄຕາ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຸພ຺ເພວ ໂຂ ປນສ຺ສາຕິ ສຸຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ຘສີລສ຺ສ ມຄ຺ຄຠາວນາ ນາມ ໂຫຕິ, ນ ອິຕຣສ຺ສາຕິ ອາຄມນິຍປຏິປທາຍ ວິສຸທ຺ຘິຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ກາຍກມ຺ມໍ ວຈີກມ຺ມໍ ອາຊີໂວ ສຸປຣິສຸທ຺ໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ອິເມຫິ ວິນາ ປຎ຺ຈງ຺ຄິກຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ເຕເນວາຫ ‘‘ເອວມສ຺ສາຍໍ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. ສກວາທິນາ ອາຠຕສຸຕ຺ຕໍ ນີຕຕ຺ຖເມວາຕິ.

ມຄ຺ຄກຖາວຓ຺ຓນາ.

໖. ຎາຓກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໗໖-໘໗໗. ອິທານິ ຎາຓກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມຈກ຺ກປ຺ປວຕ຺ຕເນ ທ຺ວາທສາກາຣຎາຓໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ທ຺ວາທສວຕ຺ຖຸກໍ ຎາຓໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣ’’ນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ພເສລິຍານໍ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ສເຈ ຕໍ ທ຺ວາທສວຕ຺ຖຸກໍ, ທ຺ວາທສຫິ ມຄ຺ຄຎາເຓຫິ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ທ຺ວາທສາຕິອາທິມາຫ. ອິຕໂຣ ມຄ຺ຄສ຺ສ ເອກຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ເອເກກສ຺ມິໍ ສຈ຺ເຈ ສຈ຺ຈຎາຓກິຈ຺ຈຎາຓກຕຎາຓານໍ ວເສນ ຎາຓນານຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ທ຺ວາທສ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄາຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ນນຸ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ສທ຺ຘິໍ ປຸພ຺ພຠາຄປຣຠາເຄຫິ ຎາຓນານຕ຺ຕໍ ທີເປຕິ, ນ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ທ຺ວາທສ ຎາຓຕໍ. ຕສ຺ມາ ອສາຘກນ຺ຕິ.

ຎາຓກຖາວຓ຺ຓນາ.

ວີສຕິໂມ ວຄ຺ໂຄ.

ຈຕຸຕ຺ຖປຓ຺ຓາສໂກ ສມຕ຺ໂຕ.

໒໑. ເອກວີສຕິມວຄ຺ໂຄ

໑. ສາສນກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໗໘. ອິທານິ ສາສນກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕິສ຺ໂສ ສງ຺ຄີຕິໂຍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ສາສນໍ ນວໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ ຈ ‘‘ອຕ຺ຖິ ໂກຈິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ສາສນໍ ນວໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ ຈ ‘‘ລພ຺ຠາ ຕຖາຄຕສ຺ສ ສາສນໍ ນວໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ ຈ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອກຈ຺ຈານໍ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ຕີສຸປິ ກຖາສຸ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ສຕິປຏ຺ຐານາຕິອາທິ ສາສນໍ ນາມ ສຕິປຏ຺ຐານາທໂຍ ເຈວ ອຣິຍຘມ຺ມາ, ກຸສລາທີນຎ຺ຈ ເທສນາ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ຠຄວຕາ ເທສິຕາ ສຕິປຏ຺ຐານາທໂຍ, ຐເປຕ຺ວາ ເຕ ອຎ຺ເຎສໍ ວາ ສຕິປຏ຺ຐານາທີນໍ ກຣເຓນ ອກຸສລາທີນໍ ວາ ກຸສລາທິຠາວກຣເຓນ ສາສນໍ ນວໍກຕໍ ນາມ ຠເວຍ຺ຍ, ກິໍ ຕໍ ເອວໍ ກຕໍ ເກນຈິ, ອຕ຺ຖິ ວາ ໂກຈິ ເອວໍ ກໂຣຕິ, ລພ຺ຠາ ວາ ເອວໍ ກາຕຸນ຺ຕິ ຕີສຸປິ ປຸຈ຺ຉາສຸ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕີຕິ.

ສາສນກຖາວຓ຺ຓນາ.

໒. ອວິວິຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໗໙-໘໘໐. ອິທານິ ອວິວິຕ຺ຕກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ໂຍ ຘມ຺ໂມ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ, ໂສ ເຕນ ອວິວິຕ຺ໂຕ ນາມາຕິ ອິທໍ ສກສມເຍ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ. ຍສ຺ມາ ປນ ປຸຖຸຊ຺ຊເນນ ເຕຘາຕຸກາ ຘມ຺ມາ ອປຣິຎ຺ຎາຕາ, ຕສ຺ມາ ໂສ ເອກກ຺ຂເຓເຍວ ສພ຺ເພຫິປິ ເຕຘາຕຸເກຫິ ຘມ຺ເມຫິ ອວິວິຕ຺ໂຕຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເຕສຎ຺ເຎວ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ຜສ຺ເສຫີຕິອາທິ ສພ຺ເພສໍ ຜສ຺ສາທີນໍ ເອກກ຺ຂເຓ ປວຕ຺ຕິໂທສທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ອວິວິຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ.

໓. ສຎ຺ໂຎຊນກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໘໑-໘໘໒. ອິທານິ ສຎ຺ໂຎຊນກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ອຣຫາ ສພ຺ພໍ ພຸທ຺ຘວິສຍໍ ນ ຊານາຕິ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ອວິຊ຺ຊາວິຈິກິຈ຺ຉາຫິ ອປ຺ປຫີນາຫິ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ‘‘ອຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈິ ສຎ຺ໂຎຊນໍ ອປ຺ປຫາຍ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕີ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສງ຺ຆິການໍ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈິ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐີຕິອາທິ ອຣຫໂຕ ສພ຺ພສໍໂຍຊນປ຺ປຫານທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສພ຺ພໍ ພຸທ຺ຘວິສຍນ຺ຕິ ປຎ຺ຫທ຺ວເຍ ອຣຫໂຕ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓາຠາເວນ ປຏິເສໂຘ ກໂຕ, ນ ອວິຊ຺ຊາວິຈິກິຈ຺ຉານໍ ອປ຺ປຫາເນນ. ອິຕໂຣ ປນ ເຕສໍ ອປ຺ປຫີນຕໍ ສນ຺ຘາຍ ເຕນ ຫີຕິ ລທ຺ຘິໍ ປຕິຏ຺ຐເປຕິ. ສາ ອໂຍນິໂສ ປຕິຏ຺ຐາປິຕຕ຺ຕາ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕາວ ໂຫຕີຕິ.

ສຎ຺ໂຎຊນກຖາວຓ຺ຓນາ.

໔. ອິທ຺ຘິກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໘໓-໘໘໔. ອິທານິ ອິທ຺ຘິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອິທ຺ຘິ ນາເມສາ ກຕ຺ຖຈິ ອິຊ຺ຌຕິ, ກຕ຺ຖຈິ ນ ອິຊ຺ຌຕິ, ອນິຈ຺ຈາທີນໍ ນິຈ຺ຈາທິກຣເຓ ເອກນ຺ເຕເນວ ນ ອິຊ຺ຌຕິ. ສຠາຄສນ຺ຕຕິໍ ປນ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ວິສຠາຄສນ຺ຕຕິກຣເຓ ວາ ສຠາຄສນ຺ຕຕິວເສເນວ ຈິຣຕຣປ຺ປວຕ຺ຕເນ ວາ ເຍສໍ ອຕ຺ຖາຍ ກຣິຍຕິ, ເຕສໍ ປຸຎ຺ຎາທີນິ ກາຣຓານິ ນິສ຺ສາຍ ກຕ຺ຖຈິ ອິຊ຺ຌຕິ, ຠິກ຺ຂູນໍ ອຕ຺ຖາຍ ປານີຍສ຺ສ ສປ຺ປິຂີຣາທິກຣເຓ ວິຍ ມຫາຘາຕຸນິຘາເນ ທີປາທີນໍ ຈິຣສນ຺ຕານປ຺ປວຕ຺ຕເນ ວິຍ ຈາຕິ ອິທໍ ສກສມເຍ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ. ຍໍ ປນ ອາຍສ຺ມາ ປິລິນ຺ທວຈ຺ໂຉ ຣຎ຺ໂຎ ປາສາທໍ ສຸວຓ຺ຓນ຺ຕ຺ເວວ ອຘິມຸຈ຺ຈິ, ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ເຍສໍ ‘‘ອຕ຺ຖິ ອຘິປ຺ປາຍອິທ຺ຘີ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອຕ຺ຖິ ອຘິປ຺ປາຍອິທ຺ຘີຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາຍອິທ຺ຘີຕິ ອຘິປ຺ປາຍອິທ຺ຘິ, ຍຖາຘິປ຺ປາຍໍ ອິຊ຺ຌນອິທ຺ຘີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາມນ຺ຕາຕິ ລທ຺ຘິມຕ຺ເຕ ຐຕ຺ວາ ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ອຖ ນໍ ອນິຈ຺ຈາທີນໍ ນິຈ຺ຈາທິຕາຍ ອນຸຍຸຎ຺ຊິຕຸໍ ນິຈ຺ຈປຓ຺ຓາ ຣຸກ຺ຂາ ໂຫນ຺ຕູຕິອາທິມາຫ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ. ລທ຺ຘິປຕິຏ຺ຐາປເນ ສຸວຓ຺ໂຓ ຈ ປນາສີຕິ ຣຎ຺ໂຎ ປຸຎ຺ຎູປນິສ຺ສເຍນ ອາສິ, ນ ເກວລໍ ເຖຣສ຺ສ ອຘິປ຺ປາເຍເນວ. ຕສ຺ມາ ອສາຘກເມຕນ຺ຕິ.

ອິທ຺ຘິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໕. ພຸທ຺ຘກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໘໕. ອິທານິ ພຸທ຺ຘກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຐເປຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ສຣີຣເວມຕ຺ຕຕໍ ອາຍຸເວມຕ຺ຕຕໍ ປຠາເວມຕ຺ຕຕຎ຺ຈ ເສເສຫິ ພຸທ຺ຘຘມ຺ເມຫິ ພຸທ຺ຘານໍ ພຸທ຺ເຘຫິ ຫີນາຕິເຣກຕາ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ເຍສໍ ປນ ອວິເສເສເນວ ອຕ຺ຖີຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອຕ຺ຖິ ພຸທ຺ຘານນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ພຸທ຺ຘຘມ຺ເມຫິ ອນຸຍຸຎ຺ຊິຕຸໍ ສຕິປຏ຺ຐານໂຕຕິອາທິມາຫ. ອິຕໂຣ ເຕສໍ ວເສນ ຫີນາຕິເຣກຕໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິເຍວາຕິ.

ພຸທ຺ຘກຖາວຓ຺ຓນາ.

໖. ສພ຺ພທິສາກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໘໖. ອິທານິ ສພ຺ພທິສາກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຈຕູສຸ ທິສາສຸ ເຫຏ຺ຐາ ອຸປຣີຕິ ສມນ຺ຕໂຕ ໂລກຘາຕຸສນ຺ນິວາສໍ, ສພ຺ພໂລກຘາຕູສຸ ຈ ພຸທ຺ຘາ ອຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວິກປ຺ປສິປ຺ປໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ‘‘ສພ຺ພທິສາສຸ ພຸທ຺ຘາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສງ຺ຆິການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ປຸຣຕ຺ຖິມາຍາຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສກ຺ຍມຸນິໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ລທ຺ຘິວເສນ ອຎ຺ຎໂລກຘາຕຸຍໍ ຐິຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ກິນ຺ນາໂມ ໂສ ຠຄວາຕິອາທິ ‘‘ສເຈ ຕ຺ວໍ ຊານາສິ, ນາມາທິວເສນ ນໍ ກເຖຫີ’’ຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ສພ຺ພທິສາກຖາວຓ຺ຓນາ.

໗. ຘມ຺ມກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໘໗-໘໘໘. ອິທານິ ຘມ຺ມກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ຣູປາທໂຍ ຣູປາທິສຠາເວນ ນິຍຕາ ນ ຕໍ ສຠາວໍ ວິຊຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ພຘມ຺ມາ ນິຍຕາຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການຎ຺ເຈວ ເອກຈ຺ຈານຎ຺ຈ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ສເຈ ເຕ ນິຍຕາ, ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍຕາ ວາ ສິຍຸໍ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍຕາ ວາ, ອິໂຕ ອຎ຺ໂຎ ນິຍາໂມ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍຕາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປຏິກ຺ເຂໂປ ຈ ປຏິຎ຺ຎາ ຈ ປຣວາທິສ຺ສ. ຣູປໍ ຣູປຏ຺ເຐນາຕິອາທິ ເຍນຕ຺ເຖນ ນິຍຕາຕິ ວທຕິ, ຕສ຺ສ ວເສນ ໂຈເທຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ຣູປຎ຺ຫິ ຣູປຏ຺ເຐນ ນິຍຕນ຺ຕິ ຣູປໍ ຣູປເມວ, ນ ເວທນາທິສຠາວນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອິໂຕ ອຎ຺ຎຖາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ກສ຺ມາ? ຣູປຏ຺ຐໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຣູປສ຺ສ ອຠາວາ. ຣູປສຠາໂວ ຫິ ຣູປຏ຺ໂຐ, ຣູປສຠາໂວ ຈ ຣູປເມວ, ນ ຣູປໂຕ ອຎ຺ໂຎ. ເວທນາທີຫິ ປນສ຺ສ ນານຕ຺ຕປຎ຺ຎາປນຕ຺ຖໍ ເອສ ໂວຫາໂຣ ໂຫຕີຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ຣູປໍ ຣູປຏ຺ເຐນ ນິຍຕ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ເຕນ ຣູປໍ ນິຍຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ນິຍຕຎ຺ຈ ນາມ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍຕໍ ວາ ສິຍາ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍຕໍ ວາ, ອິໂຕ ອຎ຺ໂຎ ນິຍາໂມ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ. ອຖ ກສ຺ມາ ປຏິຊານາຕີຕິ? ອຕ຺ຖນ຺ຕຣວເສນ. ຣູປໍ ຣູປຏ຺ເຐນ ນິຍຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຫິ ຣູປໍ ຣູປເມວ, ນ ເວທນາທິສຠາວນ຺ຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ມາ ປຏິຊານາຕິ. ອິໂຕ ອຎ຺ຎຖາ ປນສ຺ສ ນິຍຕຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖີຕິ ປຸນ ເຕເນວ ນເຍນ ໂຈເທຕຸໍ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍຕນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ. ເຕນ ຫິ ຣູປນ຺ຕິ ລທ຺ຘິປິ ອໂຍນິໂສ ປຕິຏ຺ຐາປິຕຕ຺ຕາ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕາວ ໂຫຕີຕິ.

ຘມ຺ມກຖາວຓ຺ຓນາ.

໘. ກມ຺ມກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໘໙-໘໙໑. ອິທານິ ກມ຺ມກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຍສ຺ມາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມເວທນີຍາທີນິ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມເວທນີຍຏ຺ຐາທີຫິ ນິຍຕານິ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ເພ ກມ຺ມາ ນິຍຕາ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເຕສຎ຺ເຎວ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ທິຏ຺ຐຘມ຺ມເວທນີຍຏ຺ເຐນ ນິຍຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມເວທນີຍໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມເວທນີຍຏ຺ຐເມວ. ສເຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ວິປາກໍ ທາຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ ເທຕິ, ໂນ ເຈ ອໂຫສິກມ຺ມໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ມິຈ຺ຉຕ຺ຕສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາມວເສນ ປເນຕໍ ອນິຍຕເມວາຕິ ສພ຺ພໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ກມ຺ມກຖາວຓ຺ຓນາ.

ເອກວີສຕິໂມ ວຄ຺ໂຄ.

໒໒. ພາວີສຕິມວຄ຺ໂຄ

໑. ປຣິນິພ຺ພານກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໙໒. ອິທານິ ປຣິນິພ຺ພານກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຍສ຺ມາ ອຣຫາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸວິສເຍ ອປ຺ປຫີນສໍໂຍຊໂນວ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ, ຕສ຺ມາ ອຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈິ ສໍໂຍຊນໍ ອປ຺ປຫາຍ ປຣິນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ.

ປຣິນິພ຺ພານກຖາວຓ຺ຓນາ.

໒. ກຸສລຈິຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໙໔-໘໙໕. ອິທານິ ກຸສລຈິຕ຺ຕກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ອຣຫາ ສຕິເວປຸລ຺ລປ຺ປຕ຺ໂຕ ປຣິນິພ຺ພາຍນ຺ໂຕປິ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນວ ປຣິນິພ຺ພາຕິ, ຕສ຺ມາ ກຸສລຈິຕ຺ໂຕ ປຣິນິພ຺ພາຍຕີຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ຍສ຺ມາ ກຸສລຈິຕ຺ໂຕ ນາມ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣາຠິສງ຺ຂຣຓາທິວເສນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕນຕ຺ເຖນ ໂຈເທຕຸໍ ອຣຫາ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣນ຺ຕິອາທິມາຫ. ເສສເມຕ຺ຖ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕິ. ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນຕິ ອິທໍ ຊວນກ຺ຂເຓ ກິຣິຍສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎານໍ ວເສນ ອສມ຺ໂມຫມຣຓທີປນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ກຸສລຈິຕ຺ຕທີປນຕ຺ຖໍ. ຕສ຺ມາ ອສາຘກນ຺ຕິ.

ກຸສລຈິຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ.

໓. ອາເນຎ຺ຊກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໙໖. ອິທານິ ອາເນຎ຺ຊກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຠຄວາ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌາເນ ຐິໂຕ ປຣິນິພ຺ພາຍີຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ‘‘ອຣຫາ ອາເນຎ຺ເຊ ຐິໂຕ ປຣິນິພ຺ພາຍຕີ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອກຈ຺ຈານໍ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ປກຕິຈິຕ຺ເຕຕິ ຠວງ຺ຄຈິຕ຺ເຕ. ສພ຺ເພ ຫິ ສຎ຺ຎິໂນ ສຕ຺ຕາ ຠວງ຺ຄຈິຕ຺ເຕ ຐຕ຺ວາ ຠວງ຺ຄປຣິໂຍສາເນນ ຈຸຕິຈິຕ຺ເຕນ ກາລໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ອິຕິ ນໍ ອິມິນາ ອຕ຺ເຖນ ໂຈເທຕຸໍ ເອວມາຫ. ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ຈຕຸໂວກາຣຠເວ ອຣຫໂຕ ປກຕິຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ອາເນຎ຺ຊໍ ໂຫຕິ, ອຍໍ ປນ ປຎ຺ໂຫ ປຎ຺ຈໂວກາຣຠວວເສນ ອຸທ຺ຘໂຏ. ຕສ຺ມາ ໂນ ຈ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພຕິ ອາຫ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ອາເນຎ຺ຊກຖາວຓ຺ຓນາ.

໔. ຘມ຺ມາຠິສມຍກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໙໗. ອິທານິ ຘມ຺ມາຠິສມຍກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຕີຕຠເວ ໂສຕາປນ຺ນໍ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິຍໍ ວສິຕ຺ວາ ນິກ຺ຂນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຕ຺ຖິ ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍາຍ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອກຈ຺ຈານໍ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ຍທິ ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ອຕ຺ຖິ, ຘມ຺ມາຠິສມຍສ຺ສ ກາຣເຓຫິ ຘມ຺ມເທສນາທີຫິ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ອຕ຺ຖິ ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍາຍ ຘມ຺ມເທສນາຕິອາທິມາຫ. ສຸຕ຺ຕສ຺ສາຕິອາທິ ຠວງ຺ຄວາຣໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍາຍ ຫິ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຠວງ຺ຄເມວ ປວຕ຺ຕຕິ. ເຕເນວ ສຕ຺ໂຕ ກິຣິຍມຍປ຺ປວຕ຺ຕາຠາວາ ສຸຕ຺ໂຕ, ຠາວນານຸໂຍຄສ຺ສ ອຠາວາ ປມຕ຺ໂຕ, ກມ຺ມຏ຺ຐານປຣິຄ຺ຄາຫການໍ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎານໍ ອຠາວາ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິ ອສມ຺ປຊາໂນ ນາມ ໂຫຕິ, ຕຖາຣູປສ຺ສ ກຸໂຕ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍຕິ?

ຘມ຺ມາຠິສມຍກຖາວຓ຺ຓນາ.

໕-໗. ຕິສ຺ໂສປິກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໙໘-໙໐໐. ອິທານິ ຕິສ຺ໂສປິກຖາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຈິຣຊາຕານໍ ປນ ໂສຕາປນ຺ນານໍ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕິໍ ສຸປ຺ປວາສາຍ ຈ ອຸປາສິກາຍ ສຕ຺ຕວສ຺ສິກໍ ຄພ຺ຠໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຕ຺ຖິ ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍາຍ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕີ’’ຕິ ຈ ສຸປິເນ ອາກາສຄມນາທີນິ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຕ຺ຖິ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ’’ຕິ ຈ ‘‘ອຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຖ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕີ’’ຕິ ຈ ອິຘາປິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິໂຍ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເຕສຎ຺ເຎວ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ປຸຣິມກຖາ ສທິສເມວາຕິ.

ຕິສ຺ໂສປິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໘. ອພ຺ຍາກຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໙໐໑-໙໐໒. ອິທານິ ອພ຺ຍາກຕກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອຕ຺ເຖສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຈຕນາ, ສາ ຈ ໂຂ ອພ຺ໂພຫາຣິກາ’’ຕິ (ປາຣາ. ໒໓໕) ວຈນໂຕ ‘‘ສພ຺ພໍ ສຸປິນຄຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ອພ຺ຍາກຕ’’ນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອກຈ຺ຈານໍ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການຎ຺ເຎວ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ຍຖາ ປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕິ. ສຸປິນຄຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ອພ຺ໂພຫາຣິກນ຺ຕິ ອິທໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຸປິນຄຕສ຺ສ ຫິ ປາຓາຕິປາຕາທິວເສນ ກິຎ຺ຈາປິ ອກຸສລຈິຕ຺ຕໍ ປວຕ຺ຕຕິ, ວຕ຺ຖຸວິໂກປນໍ ປນ ນຕ຺ຖີຕິ ນ ສກ຺ກາ ຕຕ຺ຖ ອາປຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎເປຕຸໍ. ອິມິນາ ກາຣເຓນ ຕໍ ອພ຺ໂພຫາຣິກໍ, ນ ອພ຺ຍາກຕຕ຺ຕາຕິ.

ອພ຺ຍາກຕກຖາວຓ຺ຓນາ.

໙. ອາເສວນປຈ຺ຈຍກຖາວຓ຺ຓນາ

໙໐໓-໙໐໕. ອິທານິ ອາເສວນປຈ຺ຈຍກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ ຂຓິກາ, ນ ໂກຈິ ມຸຫຸຕ຺ຕມ຺ປິ ຐຕ຺ວາ ອາເສວນປຈ຺ຈຍໍ ອາເສວຕິ ນາມ. ຕສ຺ມາ ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈິ ອາເສວນປຈ຺ຈຍຕາ. ອາເສວນປຈ຺ຈຍຕາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປນ ນ ກິຎ຺ຈິ ອຕ຺ຖີຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເຕສຎ຺ເຎວ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ສຸຕ຺ຕວເສເນວ ປຎ຺ຎາເປຕຸໍ ນນຸ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ປາຓາຕິປາໂຕຕິອາທິ ອາຠຕໍ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ອາເສວນປຈ຺ຈຍກຖາວຓ຺ຓນາ.

໑໐. ຂຓິກກຖາວຓ຺ຓນາ

໙໐໖-໙໐໗. ອິທານິ ຂຓິກກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ສພ຺ພສງ຺ຂຕຘມ຺ມາ ອນິຈ຺ຈາ, ຕສ຺ມາ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິກາເຍວ. ສມານາຍ ຫິ ອນິຈ຺ຈຕາຍ ເອໂກ ລຫຸໍ ຠິຊ຺ຊຕິ, ເອໂກ ຈິເຣນາຕິ ໂກ ເອຕ຺ຖ ນິຍາໂມຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ພເສລິຍາປຣເສລິຍານໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິກາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ຈິຕ຺ເຕ ມຫາປຖວີຕິອາທີສຸ ເຕສໍ ຕຖາ ສຓ຺ຐານໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ຈກ຺ຂາຍຕນນ຺ຕິອາທິ ‘‘ຍທິ ສພ຺ເພ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິກາ ຠເວຍ຺ຍຸໍ, ຈກ຺ຂາຍຕນາທີນິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີຫິ ສທ຺ຘິໍເຍວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸຊ຺ເຌຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຕໂຣ ປນ ອນ຺ໂຕມາຕຸກຸຈ຺ຉິຄຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ປວຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ລທ຺ຘິວເສນ ປຏິຊານາຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ. ເຕນ ຫິ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິກາຕິ ຍສ຺ມາ ນິຈ຺ຈາ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິກາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິຍາ ກາຣຓໍ ວທຕິ. ຕໍ ອວຸຕ຺ຕສທິສເມວາຕິ.

ຂຓິກກຖາວຓ຺ຓນາ.

ພາວີສຕິໂມ ວຄ຺ໂຄ.

໒໓. ເຕວີສຕິມວຄ຺ໂຄ

໑. ເອກາຘິປ຺ປາຍກຖາວຓ຺ຓນາ

໙໐໘. ອິທານິ ເອກາຘິປ຺ປາຍກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ກາຣຸຎ຺ເຎນ ວາ ເອເກນ ອຘິປ຺ປາເຍນ ເອກາຘິປ຺ປາໂຍ, ສໍສາເຣ ວາ ເອກໂຕ ຠວິສ຺ສາມາຕິ ອິຕ຺ຖິຍາ ສທ຺ຘິໍ ພຸທ຺ຘປູຊາທີນິ ກຕ຺ວາ ປຓິຘິວເສນ ເອໂກ ອຘິປ຺ປາໂຍ ອສ຺ສາຕິ ເອກາຘິປ຺ປາໂຍ. ເອວຣູໂປ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ຊນານໍ ເອກາຘິປ຺ປາໂຍ ເມຖຸໂນ ຘມ຺ໂມ ປຏິເສວິຕພ຺ໂພຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການຎ຺ເຈວ ເວຕຸລ຺ລການຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕີຕິ.

ເອກາຘິປ຺ປາຍກຖາວຓ຺ຓນາ.

໒. ອຣຫນ຺ຕວຓ຺ຓກຖາວຓ຺ຓນາ

໙໐໙. ອິທານິ ອຣຫນ຺ຕວຓ຺ຓກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອິຣິຍາປຖສມ຺ປນ຺ເນ ອາກປ຺ປສມ຺ປນ຺ເນ ປາປຠິກ຺ຂູ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຣຫນ຺ຕານໍ ວຓ຺ເຓນ ອມນຸສ຺ສາ ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວນ຺ຕີ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອກຈ຺ຈານໍ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ອຣຫນ຺ຕວຓ຺ຓກຖາວຓ຺ຓນາ.

໓-໗. ອິສ຺ສຣິຍກາມກາຣິກາກຖາວຓ຺ຓນາ

໙໑໐-໙໑໔. ອິທານິ ອິສ຺ສຣິຍກາມກາຣິກາກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຉທ຺ທນ຺ຕຊາຕກາທີນິ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ອິສ຺ສຣິຍກາມກາຣິກາເຫຕຸ ວິນິປາຕໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍໍ ໂອກ຺ກມຕິ, ທຸກ຺ກຣກາຣິກໍ ອກາສິ, ອປຣນ຺ຕປໍ ອກາສິ, ອຎ຺ຎໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸທ຺ທິສີ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສໍ ປຐມກຖາຍໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ. ທຸຕິຍກຖາຍໍ ອິທ຺ຘິມາຕິ ຍທິ ອິສ຺ສຣິຍກາມກາຣິກາເຫຕຸ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ອິທ຺ຘິຍາ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ນ ກມ຺ມວເສນາຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຕໂຣ ປນ ປຐມປຎ຺ເຫ ຠາວນາມຍໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ປຸຎ຺ຎິທ຺ຘິໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ຕຕິຍກຖາຍໍ ອິສ຺ສຣິຍກາມກາຣິກາເຫຕຸ ນາມ ທຸກ຺ກຣກາຣິກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິຍາ ກຣິຍຕິ. ຍທິ ຈ ໂສ ຕໍ ກເຣຍ຺ຍ, ສສ຺ສຕາທີນິປິ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈຕຸຕ຺ຖກຖາຍມ຺ປິ ເອເສວ ນໂຍຕິ.

ອິສ຺ສຣິຍກາມກາຣິກາກຖາວຓ຺ຓນາ.

໘. ປຕິຣູປກຖາວຓ຺ຓນາ

໙໑໕-໙໑໖. ອິທານິ ຣາຄປຕິຣູປກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເມຕ຺ຕາກຣຸຓາມຸທິຕາໂຍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ນ ຣາໂຄ ຣາຄປຕິຣູປໂກ’’ຕິ ຈ ອິສ຺ສາມຈ຺ຉຣິຍກຸກ຺ກຸຈ຺ຈານິ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ນ ໂທໂສ ໂທສປຕິຣູປໂກ’’ຕິ ຈ ຫສິຕຸປ຺ປາທໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ນ ໂມໂຫ ໂມຫປຕິຣູປໂກ’’ຕິ ຈ ທຸມ຺ມງ຺ກູນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ນິຄ຺ຄຫໍ ເປສລານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອນຸຄ຺ຄຫໍ ປາປຄຣຫິຕໍ ກລ຺ຍາຓປສໍສໍ ອາຍສ຺ມໂຕ ປິລິນ຺ທວຈ຺ຉສ຺ສ ວສລວາທໍ ຠຄວໂຕ ເຂຬາສກວາທໍ ໂມຆປຸຣິສວາທຎ຺ຈ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ນ ກິເລໂສ ກິເລສປຕິຣູປໂກ’’ຕິ ຈ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ສພ຺ພກຖາສຸ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ຍສ຺ມາ ຜສ຺ສາທິປຕິຣູປກາ ນຜສ຺ສາທໂຍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຣາຄາທິປຕິຣູປກາ ນຣາຄາທໂຍປິ ນຕ຺ຖີຕິ ໂຈເທຕຸໍ ອຕ຺ຖິ ນ ຜສ຺ໂສຕິອາທິມາຫ. ອິຕໂຣ ເຕສໍ ອຠາວາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ປຕິຣູປກຖາວຓ຺ຓນາ.

໙. ອປຣິນິປ຺ຜນ຺ນກຖາວຓ຺ຓນາ

໙໑໗-໙໑໘. ອິທານິ ອປຣິນິປ຺ຜນ຺ນກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ –

‘‘ທຸກ຺ຂເມວ ຫິ ສມ຺ໂຠຕິ, ທຸກ຺ຂໍ ຕິຏ຺ຐຕິ ເວຕິ ຈ;

ນາຎ຺ຎຕ຺ຣ ທຸກ຺ຂາ ສມ຺ໂຠຕິ, ນາຎ຺ຎໍ ທຸກ຺ຂາ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ. (ສໍ. ນິ. ໑.໑໗໑) –

ວຈນໍ ນິສ຺ສາຍ ທຸກ຺ຂຎ຺ເຎວ ປຣິນິປ຺ຜນ຺ນໍ, ເສສາ ຂນ຺ຘາຍຕນຘາຕຸອິນ຺ທ຺ຣິຍຘມ຺ມາ ອປຣິນິປ຺ຜນ຺ນາຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອກຈ຺ຈານໍ ອຸຕ຺ຕຣປຖການຎ຺ເຈວ ເຫຕຸວາທານຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ຣູປໍ ອປຣິນິປ຺ຜນ຺ນນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ສເຈ ຣູປໍ ອປຣິນິປ຺ຜນ຺ນໍ, ນ ອນິຈ຺ຈາທິສຠາວໍ ສິຍາ’’ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ຣູປໍ ນ ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິອາທິມາຫ. ອິຕໂຣ ຕຖາຣູປໍ ຣູປໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ສກວາທີ ນນຸ ຣູປໍ ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິອາທິ ວຈເນນ ຕສ຺ສ ເອກໍ ລທ຺ຘິໍ ປຏິເສເຘຕ຺ວາ ທຸຕິຍໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂຎ຺ເຎວ ປຣິນິປ຺ຜນ຺ນນ຺ຕິອາທິມາຫ. ອຖສ຺ສ ຕມ຺ປິ ລທ຺ຘິໍ ປຏິເສເຘຕຸໍ ນ ຍທນິຈ຺ຈນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ນ ເກວລຎ຺ຫິ ປຐມສຈ຺ຈເມວ ທຸກ຺ຂໍ. ຍໍ ປນ ກິຎ຺ຈິ ອນິຈ຺ຈໍ, ຕໍ ທຸກ຺ຂເມວ. ຣູປຎ຺ຈ ອນິຈ຺ຈໍ, ຕສ຺ມາ ຕມ຺ປິ ປຣິນິປ຺ຜນ຺ນໍ. ອິຕິ ຍໍ ຕ຺ວໍ ວເທສິ ‘‘ຣູປໍ ອປຣິນິປ຺ຜນ຺ນໍ, ທຸກ຺ຂຎ຺ເຎວ ປຣິນິປ຺ຜນ຺ນ’’ນ຺ຕິ, ຕໍ ໂນ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ‘‘ທຸກ຺ຂຎ຺ເຎວ ປຣິນິປ຺ຜນ຺ນ’’ນ຺ຕິ. ເວທນາທິມູລິກາທີສຸປິ ໂຍຊນາສຸ ເອເສວ ນໂຍ. ຘມ຺ມາຍຕນຘມ຺ມຘາຕູສຸ ປນ ຐເປຕ຺ວາ ນິພ຺ພານໍ ເສສຘມ຺ມານໍ ວເສນ ອນິຈ຺ຈຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ອນິຈ຺ຈາເນວາຕິ.

ອປຣິນິປ຺ຜນ຺ນກຖາວຓ຺ຓນາ.

ເຕວີສຕິໂມ ວຄ຺ໂຄ.

ນິຄມນກຖາ

ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ –

ປຓ຺ຓາສເກຫິ ຈຕູຫິ, ຕີຫິ ວຄ຺ເຄຫິ ເຈວ ຈ;

ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ກຖາ ສພ຺ພາ, ອູນຕິສຕເຠທນາ.

ກຖາວຕ຺ຖຸປ຺ປກຣຓໍ, ກຖາມຄ຺ເຄສຸ ໂກວິໂທ;

ຍໍ ຊິໂນ ເທສຍິ ຕສ຺ສ, ນິຏ຺ຐິຕາ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ.

ອິມໍ ເຕຣສມຕ຺ເຕຫິ, ຠາຓວາເຣຫິ ຕນ຺ຕິຍາ;

ຈິຣຏ຺ຐິຕຕ຺ຖໍ ຘມ຺ມສ຺ສ, ສງ຺ຂໂຣນ຺ເຕນ ຍໍ ມຍາ.

ຍໍ ປຕ຺ຕໍ ກຸສລໍ ເຕນ, ໂລໂກຍໍ ສນຣາມໂຣ;

ຘມ຺ມຣາຊສ຺ສ ສທ຺ຘມ຺ມ-ຣສເມວາຘິຄຈ຺ຉຕູຕິ.

ກຖາວຕ຺ຖຸ-ອຏ຺ຐກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ

ອຠິຘມ຺ມປິຏເກ

ຍມກປ຺ປກຣຓ-ອຏ຺ຐກຖາ

ສງ຺ເຂເປເນວ ເທວານໍ, ເທວເທໂວ ສຸຣາລເຍ;

ກຖາວຕ຺ຖຸປ຺ປກຣຓໍ, ເທສຍິຕ຺ວາ ຣຓຎ຺ຊໂຫ.

ຍມສ຺ສ ວິສຍາຕີໂຕ, ນານາຍມກມຓ຺ຑິຕໍ;

ອຠິຘມ຺ມປ຺ປກຣຓໍ, ຉຏ຺ຐໍ ຉຏ຺ຐານ ເທສໂກ.

ຍມກໍ ອຍມາວຕ຺ຕ-ນີລາມລຕນູຣຸໂຫ;

ຍໍ ເທສຍິ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ສ ສໍວຓ຺ຓນາກ຺ກໂມ;

ອິທານິ ຍສ຺ມາ ຕສ຺ມາສ຺ສ, ໂຫຕິ ສໍວຓ຺ຓນາ ອຍນ຺ຕິ.

໑. ມູລຍມກໍ

ອຸທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ

໑. ມູລຍມກໍ, ຂນ຺ຘຍມກໍ, ອາຍຕນຍມກໍ, ຘາຕຸຍມກໍ, ສຈ຺ຈຍມກໍ, ສງ຺ຂາຣຍມກໍ, ອນຸສຍຍມກໍ, ຈິຕ຺ຕຍມກໍ, ຘມ຺ມຍມກໍ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍຍມກນ຺ຕິ ອິເມສໍ ທສນ຺ນໍ ຍມການໍ ວເສນ ອິທໍ ປກຣຓໍ ທສວິເຘນ ວິຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ທສນ຺ນໍ ຍມການໍ ວເສນ ອິທໍ ປກຣຓໍ ທສວິເຘນ ວິຠຕ຺ຕໍ, ເຕສຎ຺ເຈວ ອິມສ຺ສ ຈ ປກຣຓສ຺ສ ນາມຕ຺ໂຖ ຕາວ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ໂພ – ເກນຏ຺ເຐນ ຍມກນ຺ຕິ? ຍຸຄຬຏ຺ເຐນ. ຍຸຄຬຎ຺ຫິ ຍມກນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ – ‘ຍມກປາຏິຫາຣິຍໍ, ຍມກສາລາ’ຕິອາທີສຸ ວິຍ. ອິຕິ ຍຸຄຬສງ຺ຂາຕານໍ ຍມການໍ ວເສນ ເທສິຕຕ຺ຕາ ອິເມສຸ ທສສຸ ເອເກກໍ ຍມກໍ ນາມ. ອິເມສໍ ປນ ຍມການໍ ສມູຫຠາວໂຕ ສພ຺ພມ຺ເປຕໍ ປກຣຓໍ ຍມກນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຕຕ຺ຖ ມູລວເສນ ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ກຕ຺ວາ ເທສິຕຕ຺ຕາ ທສນ຺ນໍ ຕາວ ສພ຺ພປຐມໍ ມູລຍມກນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສວາໂຣ, ນິທ຺ເທສວາໂຣຕິ ທ຺ເວ ວາຣາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐານຸກ຺ກເມນ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ອຸທ຺ເທສວາໂຣ ປຐໂມ. ຕສ຺ສ ເຍ ເກຈິ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ, ສພ຺ເພ ເຕ ກຸສລມູລາ; ເຍ ວາ ປນ ກຸສລມູລາ, ສພ຺ເພ ເຕ ຘມ຺ມາ ກຸສລາຕິ ອິທໍ ຍມກໍ ອາທິ. ຕສ຺ສ ກຸສລາກຸສລມູລສງ຺ຂາຕານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອຕ຺ຖານໍ ວເສນ ອຕ຺ຖຍມກນ຺ຕິ ວາ, ເຕສຎ຺ເຎວ ອຕ຺ຖານໍ ວເສນ ອນຸໂລມປຏິໂລມໂຕ ປວຕ຺ຕປາຬິຘມ຺ມວເສນ ຘມ຺ມຍມກນ຺ຕິ ວາ, ອນຸໂລມປຏິໂລມໂຕ ປວຕ຺ຕປຸຈ຺ຉາວເສນ ປຸຈ຺ຉາຍມກນ຺ຕິ ວາ ຕິຘາ ຍມກຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອິທານິ ອິເມສໍ ຍມການໍ ວເສນ ເທສິເຕ ອິມສ຺ມິໍ ມູລຍມເກ ອຸທ຺ເທສວາຣສ຺ສ ຕາວ ນຍຍມກປຸຈ຺ຉາອຕ຺ຖວາຣປ຺ປເຠທວເສນ ປາຬິວວຕ຺ຖານເມວ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ພໍ – ກຸສລຕ຺ຕິກມາຕິກາຍ ຫິ ‘ກຸສລາ ຘມ຺ມາ’ຕິ ອິທໍ ອາທິປທໍ ນິສ຺ສາຍ ມູລນໂຍ, ມູລມູລນໂຍ, ມູລກນໂຍ, ມູລມູລກນໂຍຕິ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ນຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສໍ ເອເກກສ຺ມິໍ ນເຍ ມູລຍມກໍ, ເອກມູລຍມກໍ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎມູລຍມກນ຺ຕິ ຕີຓິ ຕີຓິ ຍມການິ. ເອວໍ ຈຕູສຸ ນເຍສຸ ທ຺ວາທສ ຍມການິ, ເອເກກສ຺ມິໍ ຍມເກ ອນຸໂລມປຏິໂລມວເສນ ທ຺ເວ ທ຺ເວ ປຸຈ຺ຉາຕິ ຈຕຸວີສຕິ ປຸຈ຺ຉາ, ເອເກກາຍ ປຸຈ຺ຉາຍ ສນ຺ນິຏ຺ຐານສໍສຍວເສນ ທ຺ເວ ທ຺ເວ ອຕ຺ຖາຕິ ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສ ອຕ຺ຖາຕິ.

ຕຕ຺ຖ ເຍ ເກຈິ ກຸສລາ ຘມ຺ມາຕິ ກຸສເລສຸ ‘‘ກຸສລາ ນຸ ໂຂ, ນ ກຸສລາ ນຸ ໂຂ’’ຕິ ສນ຺ເທຫາຠາວໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ປເທ ສນ຺ນິຏ຺ຐານຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສພ຺ເພ ເຕ ກຸສລມູລາຕິ ‘‘ສພ຺ເພ ເຕ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ກຸສລມູລາ ນຸ ໂຂ, ນນຸ ໂຂ’’ຕິ ເອວໍ ວິມຕິວເສນ ປຸຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ ອິມສ຺ມິໍ ປເທ ສໍສຍຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂສ ຈ ໂຂ ເວເນຍ຺ຍານໍ ສໍສຍຏ຺ຐາເນ ສໍສຍທີປນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ປນ ສໍສໂຍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ອິໂຕ ປເຣສຸປິ ປຸຈ຺ຉາປເທສຸ ເອເສວ ນໂຍ.

ຍຖາ ຈ ກຸສລປທໍ ນິສ຺ສາຍ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ນຍາ, ເອເກກສ຺ມິໍ ນເຍ ຕິຓ຺ຓໍ ຕິຓ຺ຓໍ ຍມການໍ ວເສນ ທ຺ວາທສ ຍມການິ, ເອເກກສ຺ມິໍ ຍມເກ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຸຈ຺ຉານໍ ວເສນ ຈຕຸວີສຕິ ປຸຈ຺ຉາ; ເອເກກາຍ ປຸຈ຺ຉາຍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອຕ຺ຖານໍ ວເສນ ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສ ອຕ຺ຖາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ. ອກຸສລປທໍ ນິສ຺ສາຍປິ ຕເຖວ. ອພ຺ຍາກຕປທໍ ນິສ຺ສາຍປິ ຕເຖວ. ຕີຓິປິ ປທານິ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ ນາມປທໍ ນິສ຺ສາຍປິ ຕເຖວາຕິ ກຸສລຕ຺ຕິກມາຕິກາຍ ຈຕູສຸ ປເທສຸ ສພ຺ເພປິ ໂສຬສ ນຍາ, ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສ ຍມການິ, ຉນ຺ນວຸຕິ ປຸຈ຺ຉາ, ທ຺ເວນວຸຕິສຕໍ ອຕ຺ຖາ ຈ ອຸທ຺ເທສວເສນ ວຸຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ມູລວາໂຣ ນາມ ປຐມໍ ອຸທ຺ທິຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ.

ຕໂຕ ປຣໍ ເຍ ເກຈິ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ, ສພ຺ເພ ເຕ ກຸສລເຫຕູຕິອາທໂຍ ຕສ຺ເສວ ມູລວາຣສ຺ສ ເວວຈນວເສນ ນວ ວາຣາ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ. ອິຕິ ມູລວາໂຣ, ເຫຕຸວາໂຣ, ນິທານວາໂຣ, ສມ຺ຠວວາໂຣ, ປຠວວາໂຣ, ສມຸຏ຺ຐານວາໂຣ, ອາຫາຣວາໂຣ, ອາຣມ຺ມຓວາໂຣ, ປຈ຺ຈຍວາໂຣ, ສມຸທຍວາໂຣຕິ ສພ຺ເພປິ ທສ ວາຣາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ມູລວາເຣ ອາຄຕປຣິຈ຺ເຉເທເນວ ເສເສສຸປິ ນຍາທໂຍ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ສພ຺ເພສຸປິ ທສສຸ ວາເຣສຸ ສຏ຺ຐິສຕນຍາ, ອສີຕິອຘິການິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຍມກສຕານິ, ສຏ຺ຐິອຘິການິ ນວປຸຈ຺ຉາສຕານິ, ວີສາຘິການິ ເອກູນວີສຕິ ອຕ຺ຖສຕານິ ຈ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ເອວໍ ຕາວ ອຸທ຺ເທສວາເຣ ນຍຍມກປຸຈ຺ຉາອຕ຺ຖວາຣປ຺ປເຠທວເສນ ປາຬິວວຕ຺ຖານເມວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ມູລໍ ເຫຕຸ ນິທານຎ຺ຈາຕິ ຄາຖາ ທສນ຺ນມ຺ປິ ວາຣານໍ ອຸທ຺ທານຄາຖາ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ມູລາທີນິ ສພ຺ພານິປິ ກາຣຓເວວຈນາເນວ. ກາຣຓຎ຺ຫິ ປຕິຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ມູລໍ. ອຕ຺ຕໂນ ຜລນິປ຺ຜາທນຕ຺ຖໍ ຫິໂນຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ເຫຕຸ. ‘ຫນ຺ທ, ນໍ ຄຓ຺ຫາຖາ’ຕິ ທສ຺ເສນ຺ຕໍ ວິຍ ອຕ຺ຕໂນ ຜລໍ ນິເທຕີຕິ ນິທານໍ. ເອຕສ຺ມາ ຜລໍ ສມ຺ໂຠຕີຕິ ສມ຺ຠໂວ. ປຠວຕີຕິ ປຠໂວ. ສມຸຏ຺ຐາຕິ ເອຕ຺ຖ ຜລໍ, ເອເຕນ ວາ ສມຸຏ຺ຐາຕີຕິ ສມຸຏ຺ຐານໍ. ອຕ຺ຕໂນ ຜລໍ ອາຫຣຕີຕິ ອາຫາໂຣ. ອປ຺ປຏິກ຺ຂິປິຕພ຺ເພນ ອຕ຺ຕໂນ ຜເລນ ອາລມ຺ພິຍຕີຕິ ອາລມ຺ພຓໍ. ເອຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ອປ຺ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຜລໍ ເອຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ປຈ຺ຈໂຍ. ເອຕສ຺ມາ ຜລໍ ສມຸເທຕີຕິ ສມຸທໂຍ. ເອວເມເຕສໍ ປທານໍ ວຈນຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອຸທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ.

ນິທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ

໕໐. ອິທານິ ເຍເກຈິ ກຸສລາ ຘມ຺ມາຕິອາທິນາ ນເຍນ ນິທ຺ເທສວາໂຣ ອາຣທ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ເກຈີຕິ ອນວເສສວຈນໍ. ກຸສລາ ຘມ຺ມາຕິ ກຸສລຕ຺ຕິກສ຺ສ ປທຠາຊເນ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓາ ອນວຊ຺ຊສຸຂວິປາກາ ກຸສລສຠາວາ. ສພ຺ເພ ເຕ ກຸສລມູລາຕິ ກິໍ ເຕ ສພ຺ເພເຍວ ກຸສລມູລາຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຕີເຓວ ກຸສລມູລານີຕິ ນ ເຕ ສພ຺ເພ ກຸສລມູລານິ, ອໂລຠາທີນິ ປນ ຕີຓິ ເອວ ກຸສລມູລານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອວເສສາ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ນ ກຸສລມູລາຕິ ອວເສສາ ຜສ຺ສາທໂຍ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ກຸສລມູລານິ ນາມ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ອຖ ວາ ອວເສສາ ຜສ຺ສາທໂຍ ກຸສລາ ຘມ຺ມາເຍວ ນາມ, ນ ກຸສລມູລານີຕິປິ ອຕ຺ໂຖ. ເຍ ວາ ປນ ກຸສລມູລາຕິ ເຍ ວາ ປນ ປຐມປຸຈ຺ຉາຍ ທຸຕິຍປເທນ ກຸສລມູລາຕິ ຕໂຍ ອໂລຠາທໂຍ ຄຫິຕາ. ສພ຺ເພ ເຕ ຘມ຺ມາ ກຸສລາຕິ ກິໍ ເຕ ສພ຺ເພ ຕໂຍປິ ຘມ຺ມາ ກຸສລາຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອາມນ຺ຕາຕິ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ກຸສລມູລານໍ ກຸສລຠາວໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອາຫ. ອຍໍ ຕາວ ມູລນເຍ ມູລຍມກສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພປຸຈ຺ຉາສຸ ວິສ຺ສຊ຺ຊນນໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍໍ ປນ ຍຕ຺ຖ ວິເສສມຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖິ, ຕເທວ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມ.

໕໑. ເອກມູລຍມເກ ຕາວ ສພ຺ເພ ເຕ ກຸສລມູເລນ ເອກມູລາຕິ ຄຓນຏ຺ເຐນ ເອກມູລກໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສມານຏ຺ເຐນ ຄເຫຕພ຺ພາ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ – ສພ຺ເພ ເຕ ກຸສລມູເລນ ສມານມູລາ. ຍໍ ຜສ຺ສສ຺ສ ມູລໍ, ຕເທວ ເວທນາທີນນ຺ຕິ. ອຖ ເນສໍ ຕຖາຠາວໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອາມນ຺ຕາຕິ ອາຫ. ກຸສລສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ກຸສລຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປໍ ທສ຺ສິຕໍ. ເອກມູລນ຺ຕິ ອໂລຠາທິນາ ກຸສລມູເລນ ສມານມູລໍ. ຍເຖວ ຫິ ຜສ຺ສາທີນໍ ອໂລຠາທໂຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາ ມູລໍ, ຕຖາ ຕໍ ສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສາປິ, ກຸສລລກ຺ຂຓາຠາເວນ ປນ ຕໍ ນ ກຸສລໍ.

໕໒. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎຍມເກ ‘ເຍເກຈິ ກຸສລາ’ຕິ ອປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ເຍເກຈິ ກຸສລມູເລນ ເອກມູລາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ກຕາ. ກສ຺ມາ? ອິມິນາປິ ພ຺ຍຎ຺ຊເນນ ຕສ຺ເສວຕ຺ຖສ຺ສ ສມ຺ຠວໂຕ. ກຸສລມູລານີຕິ ອິທໍ ປຸຣິມສ຺ສ ວິເສສນໍ. ‘ມູລານິ ຍານິ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕານິ ປນ ກຸສລມູລານິປິ ໂຫນ຺ຕິ ອກຸສລອພ຺ຍາກຕມູລານິປິ, ອິຘ ກຸສລມູລານີຕິ ວິເສສທສ຺ສນຕ຺ຖມິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎມູລານິ ຈາຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ເສວ ປຏິໂລມປຸຈ຺ຉາຍ ‘ສພ຺ເພ ເຕ ຘມ຺ມາ ກຸສລມູເລນ ເອກມູລາ’ຕິ ອວຕ຺ວາ ສພ຺ເພ ເຕ ຘມ຺ມາ ກຸສລາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກສ຺ມາ? ອຕ຺ຖວິເສສາຠາວໂຕ. ກຸສລມູເລນ ເອກມູລາຕິ ຫິ ປຸຈ຺ຉາຍ ກຕາຍ ‘ມູລານິ ຍານິ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’ຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ກາຕພ຺ພໍ ຠເວຍ຺ຍ, ເອວຎ຺ຈ ສຕິ ອຕ຺ຖວິເສສາຠາໂວ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ຕຖາ ອກຕ຺ວາ ເອວໍ ປຸຈ຺ຉາ ກຕາ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ມູລມູລນຍາທີສຸປິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎມູລຍມເກ ປຸຈ຺ຉາວິເສໂສ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໕໓-໕໕. ມູລມູລນເຍ ສພ຺ເພ ເຕ ກຸສລມູລມູລາຕິ ສພ຺ເພ ເຕ ກຸສລມູລສງ຺ຂາຕາ ມູລາຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ເອກມູລມູລາຕິ ສມານຏ຺ເຐນ ເອກເມວ ມູລມູລໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ເອກມູລມູລາ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎມູລມູລາຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ມູລໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎມູລໍ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎມູລໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຏ຺ເຐນ ມູລໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎມູລມູລາ.

໕໖. ມູລກນເຍ ກຸສລມູລກາຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຏ຺ເຐນ ກຸສລໍ ມູລໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ກຸສລມູລກາ.

໕໗-໖໑. ມູລມູລກນເຍ ກຸສລມູລມູລກາຕິ ກຸສລານໍ ມູລໍ ກຸສລມູລໍ. ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຏ຺ເຐເນວ ກຸສລມູລໍ ມູລໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ກຸສລມູລມູລກາຕິ. ອຍໍ ຕາວ ກຸສລປທໍ ນິສ຺ສາຍ ນຍຍມກປຸຈ຺ຉາສຸ ວິເສສຕ຺ໂຖ.

໖໒-໗໓. ອກຸສລປທາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ, ອເຫຕຸກໍ ອກຸສລນ຺ຕິ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ເຈວ ອຸທ຺ຘຈ຺ເຈນ ຈ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ໂມຫໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໗໔-໘໕. ອເຫຕຸກໍ ອພ຺ຍາກຕນ຺ຕິ ອຏ຺ຐາຣສ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ ຣູປໍ, ນິພ຺ພານຎ຺ຈ. ອພ຺ຍາກຕມູເລນ ນ ເອກມູລນ຺ຕິ ອິຘ ປນ ຐເປຕ຺ວາ ສເຫຕຸກອພ຺ຍາກຕສມຸຏ຺ຐານໍ ຣູປໍ, ເສສໍ ລພ຺ຠຕິ. ສເຫຕຸກອພ຺ຍາກຕສມຸຏ຺ຐານໍ ຣູປໍ ອພ຺ຍາກຕມູເລນ ເອກມູລໍ ໂຫຕິ, ຕໍ ອພ຺ໂພຫາຣິກໍ ກຕ຺ວາ ເອກໂຕ ລພ຺ຠມານກວເສເນວ ເຈຕໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ກຕໍ.

໘໖-໙໗. ນາມາ ຘມ຺ມາຕິ ນາມສງ຺ຂາຕາ ຘມ຺ມາ. ເຕ ອຕ຺ຖໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຣູປິໂນ ຂນ຺ຘາ, ນິພ຺ພານຎ຺ຈ. ນເວວ ນາມມູລານີຕິ ກຸສລາກຸສລອພ຺ຍາກຕມູລວເສນ ນວ ມູລານິ. ອເຫຕຸກໍ ນາມໍ ນາມມູເລນ ນ ເອກມູລນ຺ຕິ ອເຫຕຸກໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ອຏ຺ຐາຣສ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທວິຈິກິຈ຺ຉຸທ຺ຘຈ຺ຈສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໂມຫນິພ຺ພານສງ຺ຂາຕໍ ນາມໍ ນາມມູເລນ ນ ເອກມູລໍ. ນ ຫິ ຕໍ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ສເຫຕຸກໍ ນາມໍ ນາມມູເລນາຕິ ປເທປິ ສເຫຕຸກໍ ນາມໍ ນາມມູເລນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ມູລວາຣວຓ຺ຓນາ.

໙໘-໙໙. ເຫຕຸວາຣາທີສຸປິ ອິມິນາວຸປາເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ມູລໍ ເຫຕຸ ນິທານຎ຺ຈາຕິຄາຖາ ຍຖານິທ຺ທິຏ຺ຐານໍ ທສນ຺ນມ຺ປິ ວາຣານໍ ປຸນ ອຸທ຺ທານວເສເນວ ວຸຕ຺ຕາຕິ.

ມູລຍມກວຓ຺ຓນາ.

໒. ຂນ຺ຘຍມກໍ

໑. ປຓ຺ຓຕ຺ຕິອຸທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ

໑. ອິທານິ ມູລຍມເກ ເທສິເຕເຍວ ກຸສລາທິຘມ຺ເມ ຂນ຺ຘວເສນ ສງ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ມູລຍມການນ຺ຕຣໍ ເທສິຕສ຺ສ ຂນ຺ຘຍມກສ຺ສ ວຓ຺ຓນາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ປາຬິວວຕ຺ຖານໍ ຕາວ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ພໍ – ອິມສ຺ມິຎ຺ຫິ ຂນ຺ຘຍມເກ ຕໂຍ ມຫາວາຣາ ໂຫນ຺ຕິ – ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາໂຣ, ປວຕ຺ຕິວາໂຣ, ປຣິຎ຺ຎາວາໂຣຕິ. ເຕສຸ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາໂຣ ຂນ຺ຘານໍ ນາມາຠິຘານໂສຘນວເສເນວ ຄຕຕ຺ຕາ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາໂຣຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປວຕ຺ຕິວາໂຣ ເຕນ ໂສຘິຕນາມາຠິຘານານໍ ຂນ຺ຘານໍ ອຸປ຺ປາທນິໂຣຘວເສນ ປວຕ຺ຕິໍ ໂສຘຍມາໂນ ຄໂຕ, ຕສ຺ມາ ປວຕ຺ຕິວາໂຣຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປຣິຎ຺ຎາວາໂຣ ອິມິນານຸກ຺ກເມນ ປວຕ຺ຕານໍ ຂນ຺ຘານໍ ສງ຺ເຂເປເນວ ຕິສ຺ໂສ ປຣິຎ຺ຎາ ທີປຍມາໂນ ຄໂຕ, ຕສ຺ມາ ປຣິຎ຺ຎາວາໂຣຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາໂຣ ອຸທ຺ເທສນິທ຺ເທສວເສນ ທ຺ວີຫາກາເຣຫິ ວວຕ຺ຖິໂຕ. ອິຕເຣສຸ ວິສຸໍ ອຸທ຺ເທສວາໂຣ ນຕ຺ຖິ. ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊນວເສນ ເອກຘາ ວວຕ຺ຖິຕາ. ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາຕິປທໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ຍາວ ນ ຂນ຺ຘາ, ນ ສງ຺ຂາຣາຕິ ປທໍ ຕາວ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາຣສ຺ສ ອຸທ຺ເທສວາໂຣ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຸຈ຺ຉາວາໂຣຕິປິ ຕສ຺ເສວ ນາມໍ. ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາຕິ ອຍໍ ຍມກວເສນ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພານໍ ຂນ຺ຘານໍ ອຸທ຺ເທໂສ. ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘຕິ ເຕສຎ຺ເຎວ ປເຠທໂຕ ນາມວວຕ຺ຖານໍ.

໒-໓. ອິທານິ ອິເມສໍ ຂນ຺ຘານໍ ວເສນ ປທໂສຘນວາໂຣ, ປທໂສຘນມູລຈກ຺ກວາໂຣ, ສຸທ຺ຘຂນ຺ຘວາໂຣ, ສຸທ຺ຘຂນ຺ຘມູລຈກ຺ກວາໂຣຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ນຍວາຣາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຣູປໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ, ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ຣູປນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປທເມວ ໂສເຘຕ຺ວາ ຄໂຕ ປທໂສຘນວາໂຣ ນາມ. ໂສ ອນຸໂລມປຏິໂລມວເສນ ທຸວິໂຘ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອນຸໂລມວາເຣ ‘ຣູປໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ, ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ຣູປ’ນ຺ຕິອາທີນິ ປຎ຺ຈ ຍມການິ. ປຏິໂລມວາເຣປິ ‘ນ ຣູປໍ, ນ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ; ນ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ນ ຣູປ’ນ຺ຕິອາທີນິ ປຎ຺ເຈວ. ຕໂຕ ປຣໍ ເຕສຎ຺ເຎວ ປທໂສຘນວາເຣ ໂສຘິຕານໍ ຂນ຺ຘານໍ ‘ຣູປໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ, ຂນ຺ຘາ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ເອເກກຂນ຺ຘມູລການິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈກ຺ການິ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຄໂຕ ປທໂສຘນມູລການໍ ຈກ຺ການໍ ອຕ຺ຖິຕາຍ ປທໂສຘນມູລຈກ຺ກວາໂຣ ນາມ. ໂສປິ ອນຸໂລມປຏິໂລມວເສນ ທຸວິໂຘ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອນຸໂລມວາເຣ ‘ຣູປໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ, ຂນ຺ຘາ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ’ຕິອາທີນິ ເອເກກຂນ຺ຘມູລການິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈຕ຺ຕາຣິ ກຕ຺ວາ ວີສຕິ ຍມການິ. ປຏິໂລມວາເຣປິ ‘ນ ຣູປໍ, ນ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ; ນ ຂນ຺ຘາ ນ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ’ຕິອາທີນິ ວີສຕິເມວ.

ຕໂຕ ປຣໍ ຣູປໍ ຂນ຺ໂຘ ຂນ຺ຘາ ຣູປນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ສຸທ຺ຘຂນ຺ຘວເສເນວ ຄໂຕ ສຸທ຺ຘຂນ຺ຘວາໂຣ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ຂນ຺ຘາ ຣູປນ຺ຕິອາທີສຸ ຂນ຺ຘາ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ, ຂນ຺ຘາ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘຕິ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ກສ຺ມາ? ນິທ຺ເທສວາເຣ ເອວໍ ຠາຊິຕຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ‘ຣູປໍ ຂນ຺ໂຘຕິ ອາມນ຺ຕາ. ຂນ຺ຘາ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘຕິ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ຂນ຺ໂຘ ເຈວ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ຈ, ອວເສສາ ຂນ຺ຘາ ນ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ’ຕິ ເອວໍ ‘ຂນ຺ຘາ ຣູປ’ນ຺ຕິອາທີນໍ ຂນ຺ຘາ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘຕິອາທິນາ ນເຍນ ປທໍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ອຕ຺ໂຖ ວິຠຕ຺ໂຕ. ເຕເນວ ຈ ກາຣເຓເນເສ ສຸທ຺ຘຂນ຺ຘວາໂຣຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ວຈນໂສຘເນ ວິຍ ຫິ ເອຕ຺ຖ ນ ວຈນໍ ປມາຓໍ. ຍຖາ ຍຖາ ປນ ສຸທ຺ຘຂນ຺ຘາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ຕຖາ ຕຖາ ອຕ຺ໂຖວ ປມາຓໍ. ປຣໂຕ ອາຍຕນຍມກາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອໂສປິ ຈ ສຸທ຺ຘຂນ຺ຘວາໂຣ ອນຸໂລມປຏິໂລມວເສນ ທຸວິໂຘ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອນຸໂລມວາເຣ ‘ຣູປໍ ຂນ຺ໂຘ ຂນ຺ຘາ ຣູປ’ນ຺ຕິອາທີນິ ປຎ຺ຈ ຍມການິ. ປຏິໂລມວາເຣປິ ‘ນ ຣູປໍ ນ ຂນ຺ໂຘ, ນ ຂນ຺ຘາ ນ ຣູປ’ນ຺ຕິອາທີນິ ປຎ຺ເຈວ.

ຕໂຕ ປຣໍ ເຕສຎ຺ເຎວ ສຸທ຺ຘຂນ຺ຘານໍ ຣູປໍ ຂນ຺ໂຘ, ຂນ຺ຘາ ເວທນາຕິອາທິນາ ນເຍນ ເອເກກຂນ຺ຘມູລການິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈກ຺ການິ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຄໂຕ ສຸທ຺ຘຂນ຺ຘມູລການໍ ຈກ຺ການໍ ອຕ຺ຖິຕາຍ ສຸທ຺ຘຂນ຺ຘມູລຈກ຺ກວາໂຣ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ຂນ຺ຘາ ເວທນາຕິອາທີສຸ ຂນ຺ຘາ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘຕິອາທິນາ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິຕຣຖາ ນິທ຺ເທສວາເຣນ ສທ຺ຘິໍ ວິໂຣໂຘ ໂຫຕິ. ໂສປິ ອນຸໂລມປຏິໂລມວເສນ ທຸວິໂຘ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອນຸໂລມວາເຣ ‘ຣູປໍ ຂນ຺ໂຘ, ຂນ຺ຘາ ເວທນາ’ຕິອາທີນິ ເອເກກຂນ຺ຘມູລການິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈຕ຺ຕາຣິ ກຕ຺ວາ ວີສຕິ ຍມການິ. ປຏິໂລມວາເຣປິ ‘ນ ຣູປໍ, ນ ຂນ຺ໂຘ, ນ ຂນ຺ຘາ ນ ເວທນາ’ຕິອາທີນິ ວີສຕິເມວ. ເອວໍ ຕາວ ເອເກນ ຍມກສເຕນ ທ຺ວີຫິ ປຸຈ຺ຉາສເຕຫິ ເອເກກປຸຈ຺ຉາຍ ສນ຺ນິຏ຺ຐານສໍສຍວເສນ ທ຺ເວ ທ຺ເວ ອຕ຺ເຖ ກຕ຺ວາ ຈຕູຫິ ຈ ອຕ຺ຖສເຕຫິ ປຏິມຓ຺ຑິໂຕ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາຣສ຺ສ ອຸທ຺ເທສວາໂຣ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ປຓ຺ຓຕ຺ຕິອຸທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ.

໑. ປຓ຺ຓຕ຺ຕິນິທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ

໒໖. ອິທານິ ຣູປໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘຕິອາທິນາ ນເຍນ ນິທ຺ເທສວາໂຣ ອາຣທ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖ ຣູປໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘຕິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຣູປນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສພ຺ພໍ ຕໍ ຣູປໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘຕິ ວຈນໂສຘນຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ປິຍຣູປໍ ສາຕຣູປໍ, ຣູປໍ, ນ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘຕິ ຍໍ ‘ປິຍຣູປໍ ສາຕຣູປ’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຣູປນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ຣູປເມວ, ນ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ຣູປຎ຺ເຈວ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ຈາຕິ ໂຍ ປນ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ, ໂສ ຣູປນ຺ຕິປິ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘຕິປິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ຣູປນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ຍສ຺ມາ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ນິຍເມເນວ ຣູປນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ຕສ຺ມາ ອາມນ຺ຕາຕິ ອາຫ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂຍ ປນ ຍຕ຺ຖ ວິເສໂສ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕເຖວ ຕໍ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມ. ສຎ຺ຎາຍມເກ ຕາວ ທິຏ຺ຐິສຎ຺ຎາຕິ ‘ປປຎ຺ຈສຎ຺ຎາ’ຕິອາທີສຸ ອາຄຕາ ທິຏ຺ຐິສຎ຺ຎາ. ສງ຺ຂາຣຍມເກ ອວເສສາ ສງ຺ຂາຣາຕິ ‘ອນິຈ຺ຈາ ວຕ ສງ຺ຂາຣາ’ຕິອາທີສຸ ອາຄຕາ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘໂຕ ອວເສສາ ສງ຺ຂຕຘມ຺ມາ. ປຏິໂລມວາເຣປິ ເອເສວ ນໂຍຕິ.

ປທໂສຘນວາໂຣ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

໒໘. ປທໂສຘນມູລຈກ຺ກວາເຣ ຂນ຺ຘາ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘຕິ ເຍເກຈິ ຂນ຺ຘາ, ສພ຺ເພ ເຕ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ເສສປຸຈ຺ຉາສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປຏິໂລເມ ນ ຂນ຺ຘາ ນ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘຕິ ເອຕ຺ຖ ເຍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິນິພ຺ພານສງ຺ຂາຕາ ຘມ຺ມາ ຂນ຺ຘາ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ຍສ຺ມາ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘປິ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ອາມນ຺ຕາຕິ ອາຫ. ເສສວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸປິ ເອເສວ ນໂຍຕິ.

ປທໂສຘນມູລຈກ຺ກວາໂຣ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

໓໘. ສຸທ຺ຘຂນ຺ຘວາເຣ ຣູປໍ ຂນ຺ໂຘຕິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຣູປນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ຂນ຺ໂຘຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ປິຍຣູປສາຕຣູປສງ຺ຂາຕໍ ວາ ຣູປໍ ໂຫຕຸ, ຠູຕຸປາທາຣູປໍ ວາ, ສພ຺ພໍ ປຎ຺ຈສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉເຕວ. ຕສ຺ມາ ອາມນ຺ຕາຕິ ປຏິຊານາຕິ. ທຸຕິຍປເທ ‘ຂນ຺ຘາ ຣູປ’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ເພ ຍສ຺ມາ ຣູປນ຺ຕິວຈເນນ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘວ ອຘິປ຺ເປໂຕ, ຕສ຺ມາ ວຈນໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ອຕ຺ຖວເສນ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຂນ຺ຘາ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘຕິ ອາຫ. ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ພປເທສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຣໂຕ ອາຍຕນຍມກາທີນໍ ນິທ຺ເທສວາເຣປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສຎ຺ຎາ ຂນ຺ໂຘຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ທິຏ຺ຐິສຎ຺ຎາ ວາ ໂຫຕຸ, ສຎ຺ຎາ ເອວ ວາ, ສພ຺ພາຍປິ ຂນ຺ຘຠາວໂຕ ອາມນ຺ຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສງ຺ຂາຣາ ຂນ຺ໂຘຕິ ປເທປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຂນ຺ຘວິນິມຸຕ຺ຕໂກ ຫິ ສງ຺ຂາໂຣ ນາມ ນຕ຺ຖິ.

໓໙. ປຏິໂລເມ ນ ຣູປໍ ນ ຂນ຺ໂຘຕິ ຍໍ ຘມ຺ມຊາຕໍ ຣູປໍ ນ ໂຫຕິ, ຕໍ ຂນ຺ໂຘປິ ນ ໂຫຕີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ປນສ຺ສ ຣູປໍ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສາ ຂນ຺ຘາ ນ ຣູປໍ, ຂນ຺ຘາຕິ ຣູປໂຕ ອຎ຺ເຎ ເວທນາທໂຍ ຂນ຺ຘາ ຣູປເມວ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ຂນ຺ຘາ ປນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຣູປຎ຺ຈ ຂນ຺ເຘ ຈ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສາຕິ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘວິນິມຸຕ຺ຕໍ ນິພ຺ພານຎ຺ເຈວ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຈ. ອິໂຕ ປເຣສຸປິ ‘ອວເສສາ’ຕິ ປເທສຸ ເອເສວ ນໂຍຕິ.

ສຸທ຺ຘຂນ຺ຘວາໂຣ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

໔໐-໔໔. ສຸທ຺ຘຂນ຺ຘມູລຈກ຺ກວາເຣ ຣູປໍ ຂນ຺ໂຘຕິອາທີນໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ສຸທ຺ຘຂນ຺ຘມູລຈກ຺ກວາໂຣ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

ປຓ຺ຓຕ຺ຕິນິທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ.

໒. ປວຕ຺ຕິວາຣວຓ຺ຓນາ

໕໐-໒໐໕. ອິທານິ ຍສ຺ສ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘຕິອາທິນາ ນເຍນ ປວຕ຺ຕິວາໂຣ ອາຣທ຺ໂຘ. ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ອຸທ຺ເທສວາໂຣ ນ ວຸຕ຺ໂຕຕິ? ເຫຏ຺ຐາ ທສ຺ສິຕນຍຕ຺ຕາ. ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາຣສ຺ມິຎ຺ຫິ ອຸທ຺ເທສວາເຣ ນໂຍ ທສ຺ສິໂຕ. ເຕນ ປນ ນເຍນ ສກ຺ກາ ໂສ ອິຘ ອວຸຕ຺ໂຕປິ ຊານິຕຸນ຺ຕິ ຕໍ ອວຕ຺ວາ ນິທ຺ເທສວາໂຣວ ອາຣທ຺ໂຘ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ປວຕ຺ຕິວາຣສງ຺ຂາເຕ ມຫາວາເຣ ອຸປ຺ປາທວາໂຣ, ນິໂຣຘວາໂຣ, ອຸປ຺ປາທນິໂຣຘວາໂຣຕິ ຕໂຍ ອນ຺ຕຣວາຣາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ປຐໂມ ຘມ຺ມານໍ ອຸປ຺ປາທລກ຺ຂຓສ຺ສ ທີປິຕຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປາທວາໂຣຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ທຸຕິໂຍ ເຕສຎ຺ເຎວ ນິໂຣຘລກ຺ຂຓສ຺ສ ທີປິຕຕ຺ຕາ ນິໂຣຘວາໂຣຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຕິໂຍ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ລກ຺ຂຓານໍ ທີປິຕຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປາທນິໂຣຘວາໂຣຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຸປ຺ປາທວາເຣນ ເຈຕ຺ຖ ຘມ຺ມານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາກາໂຣວ ທີປິໂຕ. ນິໂຣຘວາເຣນ ‘ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ນາມ ນິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖີ’ຕິ ເຕສຎ຺ເຎວ ອນິຈ຺ຈຕາ ທີປິຕາ. ອຸປ຺ປາທນິໂຣຘວາເຣນ ຕທຸຠຍໍ.

ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປາທວາເຣ ຕາວ ຕິຓ຺ຓໍ ອທ຺ຘານໍ ວເສນ ຉ ກາລເຠທາ ໂຫນ຺ຕິ – ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ, ອຕີໂຕ, ອນາຄໂຕ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນນາຕີໂຕ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນນານາຄໂຕ, ອຕີເຕນານາຄໂຕຕິ. ເຕສຸ ‘ຍສ຺ສ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຠິຘານວເສນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂສ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ຄເຫຕພ຺ພຕ຺ຕາ ອຕິວິຍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍຕິ ປຐມໍ ວຸຕ຺ໂຕ. ຍສ຺ສ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖາຕິ ອຕີຕາຠິຘານວເສນ ອຕີໂຕ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂສ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ອນຸຠູຕປຸພ຺ພານໍ ອຕີຕຘມ຺ມານໍ ອນຸມາເນນ ອນາຄເຕຫິ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕຣຕ຺ຕາ ທຸຕິຍໍ ວຸຕ຺ໂຕ. ຍສ຺ສ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ ອນາຄຕາຠິຘານວເສນ ອນາຄໂຕ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂສ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ຈ ອນຸຠູຕປຸພ຺ພວເສນ ຈ ຄຫິຕຘມ຺ມານຸມາເນນ ‘ອນາຄເຕປິ ເອວຣູປາ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕີ’ຕິ ຄເຫຕພ຺ພໂຕ ຕຕິຍໍ ວຸຕ຺ໂຕ.

ຍສ຺ສ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖາຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນນ ສທ຺ຘິໍ ອຕີຕາຠິຘານວເສນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນນາຕີໂຕ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂສ ມິສ຺ສເກສຸ ຕີສຸ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕຣຕ຺ຕາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ໂຕ. ຍສ຺ສ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຕສ຺ສ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນນ ສທ຺ຘິໍ ອນາຄຕາຠິຘານວເສນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນນານາຄໂຕ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂສ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ຄເຫຕພ຺ພານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຕ຺ຖິຕາຍ ອຕ຺ຖໂຕ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕໂຣຕິ ປຎ຺ຈມໍ ວຸຕ຺ໂຕ. ຍສ຺ສ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖ, ຕສ຺ສ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ ອຕີເຕນ ສທ຺ຘິໍ ອນາຄຕາຠິຘານວເສນ ອຕີເຕນານາຄໂຕ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂສ ປຸຣິເມຫິ ທຸວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍຕິ ຉຏ຺ຐໍ ວຸຕ຺ໂຕ.

ເອວເມເຕສຸ ຉສຸ ກາລເຠເທສຸ ຍ຺ວາຍໍ ປຐໂມ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຕຕ຺ຖ ປຸຄ຺ຄລໂຕ, ໂອກາສໂຕ, ປຸຄ຺ຄໂລກາສໂຕຕິ ຕໂຍ ວາຣາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ຍສ຺ສາຕິ ປຸຄ຺ຄລວເສນ ຂນ຺ຘານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິທີປໂນ ປຸຄ຺ຄລວາໂຣ. ຍຕ຺ຖາຕິ ໂອກາສວເສນ ຂນ຺ຘານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິທີປໂນ ໂອກາສວາໂຣ. ຍສ຺ສ ຍຕ຺ຖາຕິ ປຸຄ຺ຄໂລກາສວເສນ ຂນ຺ຘານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິທີປໂນ ປຸຄ຺ຄໂລກາສວາໂຣ. ອິເມ ປນ ຕໂຍປິ ວາຣາ ປຐມໍ ອນຸໂລມນເຍນ ນິທ຺ທິສິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ປຏິໂລມນເຍນ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ. ເຕສຸ ‘ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ’ ‘ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖ,’ ‘ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’ຕິ ວຈນໂຕ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິທີປໂນ ອນຸໂລມນໂຍ. ‘ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ’, ‘ນຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖ,’ ‘ນຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’ຕິ ວຈນໂຕ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິທີປໂນ ປຏິໂລມນໂຍ.

ຕຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນກາເລ ຕາວ ປຸຄ຺ຄລວາຣສ຺ສ ອນຸໂລມນເຍ ‘‘ຍສ຺ສ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຍສ຺ສ ວາ ປນ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຍສ຺ສ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘ, ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຍສ຺ສ ວາ ປນ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ເອວໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘມູລການິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຍມການິ; ‘‘ຍສ຺ສ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘມູລການິ ຕີຓິ; ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ຘມູລການິ ທ຺ເວ; ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘມູລກໍ ເອກນ຺ຕິ ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ທສ ຍມການິ ໂຫນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘມູລເກສຸ ຈຕູສຸ ອາທິໂຕ ເອກເມວ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕໍ. ເສສານິ ເຕນ ສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນານີຕິ ຕນ຺ຕິຍາ ລຫຸຠາວຕ຺ຖໍ ສງ຺ຂິຕ຺ຕານິ. ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທິມູລເກສຸປິ ‘ອາມນ຺ຕາ’ຕິ ເອກສທິສເມວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ. ຕສ຺ມາ ຕານິປິ ຕນ຺ຕິຍາ ລຫຸຠາວຕ຺ຖໍ ສງ຺ຂິຕ຺ຕາເນວາຕິ ເອວເມຕານິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນກາເລ ປຸຄ຺ຄລວາເຣ ອນຸໂລມນເຍ ເອກຍມກວິສ຺ສຊ຺ຊເນເນວ ທສ ຍມການິ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕານິ ນາມ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ຍຖາ ຈ ປຸຄ຺ຄລວາເຣ ທສ, ເອວໍ ໂອກາສວາເຣ ທສ, ປຸຄ຺ຄໂລກາສວາເຣ ທສາຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນກາເລ ຕີສຸ ວາເຣສຸ ອນຸໂລມນເຍ ຕິໍສ ຍມການິ ໂຫນ຺ຕິ. ຍຖາ ຈ ອນຸໂລມນເຍ, ເອວໍ ປຏິໂລມນເຍປີຕິ ສພ຺ພານິປິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນກາເລ ສຏ຺ຐິ ຍມການິ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ວີສປຸຈ຺ຉາສຕໍ, ຈຕ຺ຕາຣີສານິ ຈ ທ຺ເວ ອຕ຺ຖສຕານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ເອວໍ ເສເສສຸປິ ປຎ຺ຈສຸ ກາລເຠເທສຸ ປຸຄ຺ຄລາທິເຠທໂຕ ອນຸໂລມປຏິໂລມນຍວເສນ ຉ ຉ ວາຣາ. ເອເກກສ຺ມິໍ ວາເຣ ທສ ທສ ກຕ຺ວາ ສຏ຺ຐິ ສຏ຺ຐິ ຍມການີຕິ ຕີຓິ ຍມກສຕານິ. ຕານິ ປຸຣິເມຫິ ສທ຺ຘິໍ ສຏ຺ຐາຘິການິ ຕີຓິ ຍມກສຕານິ, ວີສາຘິການິ ສຕ຺ຕປຸຈ຺ຉາສຕານິ, ຈຕ຺ຕາຣີສານິ ຈ ຈຸທ຺ທສ ອຕ຺ຖສຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ອິທໍ ຕາວ ອຸປ຺ປາທວາເຣ ປາຬິວວຕ຺ຖານໍ. ຍຖາ ຈ ອຸປ຺ປາທວາເຣ, ຕຖາ ນິໂຣຘວາເຣປິ, ອຸປ຺ປາທນິໂຣຘວາເຣປີຕິ ສພ຺ພສ຺ມິມ຺ປິ ປວຕ຺ຕິມຫາວາເຣ ອສີຕິ ຍມກສຫສ຺ສໍ, ສຏ຺ຐິສຕາຘິການິ ທ຺ເວ ປຸຈ຺ຉາສຫສ຺ສານິ, ວີສໍ ຕິສຕາຘິການິ ຈ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຕ຺ຖສຫສ຺ສານິ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ປາຬິ ປນ ອຸປ຺ປາທວາເຣ ນິໂຣຘວາເຣ ຈ ຕີສຸ ອສມ຺ມິສ຺ສກກາລເຠເທສຸ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ວາເຣ ເອເກກເມວ ຍມກໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ສງ຺ຂິຕ຺ຕາ. ຕີສຸ ມິສ຺ສກກາລເຠເທສຸ ‘ຍສ຺ສ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖາ’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທິມູລເກສຸປິ ເອກໍ ຍມກໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕໍ. ອຸປ຺ປາທນິໂຣຘວາເຣ ປນ ຉສຸປິ ກາລເຠເທສຸ ຕໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕເມວ. ເສສານິ ເຕນ ສມານວິສ຺ສຊ຺ຊນຕ຺ຕາ ສງ຺ຂິຕ຺ຕານີຕິ. ອິທໍ ສກເລປິ ປວຕ຺ຕິມຫາວາເຣ ປາຬິວວຕ຺ຖານໍ.

ອຕ຺ຖວິນິຈ຺ຉຍຕ຺ຖໍ ປນສ຺ສ ອິທໍ ລກ຺ຂຓໍ ເວທິຕພ຺ພໍ – ອິມສ຺ມິຎ຺ຫິ ປວຕ຺ຕິມຫາວາເຣ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຎ຺ຫານໍ ປຎ຺ຈ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ສຕ຺ຕວີສຕິຍາ ຐາເນສຸ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຕ຺ຖວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ປຸເຣປຎ຺ໂຫ, ປຈ຺ຉາປຎ຺ໂຫ, ປຣິປຸຓ຺ຓປຎ຺ໂຫ, ໂມຆປຎ຺ໂຫຕິ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຎ຺ຫາ ນາມ. ເອເກກສ຺ມິຎ຺ຫິ ຍມເກ ທ຺ເວ ທ຺ເວ ປຸຈ຺ຉາ. ເອເກກປຸຈ຺ຉາຍປິ ທ຺ເວ ທ຺ເວ ປທານິ. ຕຕ຺ຖ ຍາຍ ປຸຈ຺ຉາຍ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ເອເກເນວ ປເທນ ຄຫິຕກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ອຸປ຺ປາໂທ ວາ ນິໂຣໂຘ ວາ ລພ຺ຠຕິ, ອຍໍ ປຸເຣປຎ຺ໂຫ ນາມ. ຍາຍ ປນ ປຸຈ຺ຉາຍ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ທ຺ວີຫິປິ ປເທຫິ ຄຫິຕກ຺ຂນ຺ຘານໍ ອຸປ຺ປາໂທ ວາ ນິໂຣໂຘ ວາ ລພ຺ຠຕິ, ອຍໍ ປຈ຺ຉາປຎ຺ໂຫ ນາມ. ຍາຍ ປນ ປຸຈ຺ຉາຍ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ເອເກນປິ ປເທນ ຄຫິຕກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ທ຺ວີຫິປິ ປເທຫິ ຄຫິຕກ຺ຂນ຺ຘານໍ ອຸປ຺ປາໂທ ວາ, ນິໂຣໂຘ ວາ ລພ຺ຠຕິ, ອຍໍ ປຣິປຸຓ຺ຓປຎ຺ໂຫ ນາມ. ຍາຍ ປນ ປຸຈ຺ຉາຍ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ປຏິກ຺ເຂໂປ ວາ, ປຏິເສໂຘ ວາ ລພ຺ຠຕິ, ອຍໍ ໂມຆປຎ຺ໂຫ ນາມ. ຍສ຺ມາ ປເນສ ອທສ຺ສິຍມາໂນ ນ ສກ຺ກາ ຊານິຕຸໍ, ຕສ຺ມາ ນໍ ທສ຺ສຍິສ຺ສາມ.

‘ຍຕ຺ຖ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕຕ຺ຖ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຸຈ຺ຉາຍ ຕາວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອິມສ຺ມິໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ເອເກເນວ ປເທນ ຄຫິຕສ຺ສ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ອຸປ຺ປາໂທ ລພ຺ຠຕິ, ອິຕິ ອຍຎ຺ເຈວ ອຎ຺ໂຎ ຈ ເອວຣູໂປ ປຎ຺ໂຫ ປຸເຣປຎ຺ໂຫຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ‘ຍສ຺ສ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖ, ຕສ຺ສ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖາ’ຕິ ປຸຈ຺ຉາຍ ປນ ‘ອາມນ຺ຕາ’ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ທ຺ວີຫິ ປເທຫິ ຄຫິຕານໍ ຣູປເວທນາກ຺ຂນ຺ຘານໍ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ສຕ຺ຕສ຺ສ ອຕີເຕ ອຸປ຺ປາໂທ ລພ຺ຠຕິ. ອິຕິ ອຍຎ຺ເຈວ ອຎ຺ໂຎ ຈ ເອວຣູໂປ ປຎ຺ໂຫ ປຈ຺ຉາປຎ຺ໂຫຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

‘ຍສ຺ສ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’ຕິ ອິມາຍ ປນ ປຐມປຸຈ຺ຉາຍ ‘ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕານ’ນ຺ຕິອາທິເກ ອິມສ຺ມິໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ‘ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕານໍ ເຕສໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ໂນ ຈ ເຕສໍ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ໂກຏ຺ຐາເສ ເອເກເນວ ປເທນ ຄຫິຕສ຺ສ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສປິ ອຸປ຺ປາໂທ ລພ຺ຠຕິ. ‘ປຎ຺ຈໂວກາຣໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕານໍ ເຕສໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ໂກຏ຺ຐາເສ ທ຺ວີຫິປິ ປເທຫິ ສງ຺ຄຫິຕານໍ ຣູປເວທນາກ຺ຂນ຺ຘານມ຺ປິ ອຸປ຺ປາໂທ ລພ຺ຠຕິ. ອິຕິ ອຍຎ຺ເຈວ ອຎ຺ໂຎ ຈ ເອວຣູໂປ ປຎ຺ໂຫ ປຣິປຸຓ຺ຓປຎ຺ໂຫຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຸເຣປຈ຺ຉາປຎ຺ໂຫຕິປິ ເອຕສ຺ເສວ ນາມໍ. ເອຕສ຺ສ ຫິ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ປຸຣິມໂກຏ຺ຐາເສ ເອເກນ ປເທນ ສງ຺ຄຫິຕສ຺ສ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘສ຺ເສວ ອຸປ຺ປາໂທ ທສ຺ສິໂຕ. ທຸຕິຍໂກຏ຺ຐາເສ ທ຺ວີຫິ ປເທຫິ ສງ຺ຄຫິຕານໍ ຣູປເວທນາກ຺ຂນ຺ຘານໍ. ອິມິນາເຍວ ຈ ລກ຺ຂເຓນ ຍຕ຺ຖ ເອເກນ ປເທນ ສງ຺ຄຫິຕສ຺ສ ຂນ຺ຘສ຺ສ ອຸປ຺ປາໂທ ວາ ນິໂຣໂຘ ວາ ລພ຺ຠຕິ, ໂສ ປຸເຣປຎ຺ໂຫຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ຍຕ຺ຖ ທ຺ວີຫິປິ ປເທຫິ ສງ຺ຄຫິຕານໍ ຂນ຺ຘານໍ ອຸປ຺ປາໂທ ວາ ນິໂຣໂຘ ວາ ລພ຺ຠຕິ, ໂສ ປຈ຺ຉາປຎ຺ໂຫຕິ ວຸຕ຺ໂຕ.

‘ຍສ຺ສ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ນຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖ, ຕສ຺ສ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ນຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖາ’ຕິ ອິມາຍ ປນ ປຸຈ຺ຉາຍ ‘ນຕ຺ຖີ’ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ປຏິກ຺ເຂໂປ ລພ຺ຠຕິ. ‘ຍສ຺ສ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’ຕິ ປຸຈ຺ຉາຍ ‘ໂນ’ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ປຏິເສໂຘ ລພ຺ຠຕິ. ຕສ຺ມາ ອຍຎ຺ເຈວ ທຸວິໂຘ ອຎ຺ໂຎ ຈ ເອວຣູໂປ ປຎ຺ໂຫ ໂມຆປຎ຺ໂຫຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຸຈ຺ຉປຎ຺ໂຫຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ຕາວ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຎ຺ຫາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ປາຬິຄຕິຍາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ, ປຏິວຈນວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ, ສຣູປທສ຺ສເນນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ, ປຏິກ຺ເຂເປນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ, ປຏິເສເຘນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນນ຺ຕິ ອິມານິ ປນ ປຎ຺ຈ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ປາຬິປທເມວ ຫຸຕ຺ວາ ອຕ຺ຖໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ, ອິທໍ ປາຬິຄຕິຍາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນາມ. ຕໍ ປຸເຣປຎ຺ເຫ ລພ຺ຠຕິ. ‘ຍຕ຺ຖ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຕຕ຺ຖ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’ຕິ ຫິ ປຎ຺ເຫ ‘ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’ຕິ ອິທໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ປາຬິປທເມວ ຫຸຕ຺ວາ ອຕ຺ຖໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊຍມານໍ ຄຕໍ, ຕສ຺ມາ ເອວຣູເປສຸ ຐາເນສຸ ປາຬິຄຕິຍາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍໍ ປນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ປຏິວຈນຠາເວນ ອຕ຺ຖໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ, ອິທໍ ປຏິວຈນວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນາມ. ຕໍ ປຈ຺ຉາປຎ຺ເຫ ລພ຺ຠຕິ. ‘ຍສ຺ສ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖ, ຕສ຺ສ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖາ’ຕິ ຫິ ປຎ຺ເຫ ‘ອາມນ຺ຕາ’ຕິ ອິທໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ປຏິວຈນວເສເນວ ອຕ຺ຖໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊຍມານໍ ຄຕໍ, ຕສ຺ມາ ເອວຣູເປສຸ ຐາເນສຸ ປຏິວຈນວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ສຣູເປນ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອຕ຺ຖໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ; ອິທໍ ສຣູປທສ຺ສເນນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນາມ. ຕໍ ປຣິປຸຓ຺ຓປຎ຺ເຫ ລພ຺ຠຕິ. ‘ຍສ຺ສ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ; ຕສ຺ສ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’ຕິ ຫິ ປຎ຺ເຫ ‘ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕານ’ນ຺ຕິ ອິທໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ‘ອິເມສໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ໂນ ຈ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ, ອິເມສໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ຈາ’ຕິ ສຣູປທສ຺ສເນເນວ ອຕ຺ຖໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊຍມານໍ ຄຕໍ. ຕສ຺ມາ ເອວຣູເປສຸ ຐາເນສຸ ສຣູປທສ຺ສເນນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍໍ ປນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ຕຖາຣູປສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສາຠາວໂຕ ອຕ຺ຖປຏິກ຺ເຂເປນ ປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ, ອິທໍ ປຏິກ຺ເຂເປນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນາມ. ຍໍ ຕຖາຣູປສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ເອກກ຺ຂເຓ ອລາຠໂຕ ອຕ຺ຖປຏິເສຘເນນ ປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ, ອິທໍ ປຏິເສເຘນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນາມ. ຕໍ ໂມຆປຎ຺ເຫ ລພ຺ຠຕິ. ‘ຍສ຺ສ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ນຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖ, ຕສ຺ສ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ນຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖາ’ຕິ ຫິ ປຎ຺ເຫ ‘ນຕ຺ຖີ’ຕິ ອິທໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ; ເອວຣູໂປ ນາມ ສຕ຺ໂຕ ນຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ຖປຏິກ຺ເຂເປນ ປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊຍມານໍ ຄຕໍ; ຕສ຺ມາ ເອວຣູເປສຸ ຐາເນສຸ ປຏິກ຺ເຂເປນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ‘ຍສ຺ສ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’ຕິ ປຎ຺ເຫ ປນ ‘ໂນ’ຕິ ອິທໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ເອກສ຺ມິໍ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປາເທນ ສທ຺ຘິໍ ນິໂຣໂຘ ນາມ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ອຕ຺ຖປຏິເສຘເນນ ປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊຍມານໍ ຄຕໍ, ຕສ຺ມາ ເອວຣູເປສຸ ຐາເນສຸ ປຏິເສເຘນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອິທານິ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຎ຺ຫາ, ອິມານິ ຈ ປຎ຺ຈ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ, ເຍສຸ ສຕ຺ຕວີສຕິຍາ ຐາເນສຸ ປກ຺ຂິປິຕພ຺ພານິ, ຕານິ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ພານິ – ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕານນ຺ຕິ ເອກໍ ຐານໍ, ອສຎ຺ຎສຕ຺ເຕ ຕຕ຺ຖາຕິ ເອກໍ, ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕານນ຺ຕິ ເອກໍ; ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕາ ຈວນ຺ຕານນ຺ຕິ ເອກໍ; ອຣູປໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕານນ຺ຕິ ເອກໍ, ອຣູເປ ຕຕ຺ຖາຕິ ເອກໍ, ອຣູປານນ຺ຕິ ເອກໍ, ອຣູປາ ຈວນ຺ຕານນ຺ຕິ ເອກໍ, ອຣູເປ ປຈ຺ຉິມຠວິການນ຺ຕິ ເອກໍ, ອຣູເປ ປຣິນິພ຺ພນ຺ຕານນ຺ຕິ ເອກໍ; ເຍ ຈ ອຣູປໍ ອຸປປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ເອກໍ; ປຎ຺ຈໂວກາຣໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕານນ຺ຕິ ເອກໍ, ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ຕຕ຺ຖາຕິ ເອກໍ, ປຎ຺ຈໂວກາຣານນ຺ຕິ ເອກໍ ປຎ຺ຈໂວກາຣາ ຈວນ຺ຕານນ຺ຕິ ເອກໍ, ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ປຈ຺ຉິມຠວິການນ຺ຕິ ເອກໍ, ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ປຣິນິພ຺ພນ຺ຕານນ຺ຕິ ເອກໍ; ສຸທ຺ຘາວາສໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕານນ຺ຕິ ເອກໍ, ສຸທ຺ຘາວາເສ ຕຕ຺ຖາຕິ ເອກໍ, ສຸທ຺ຘາວາສານນ຺ຕິ ເອກໍ, ສຸທ຺ຘາວາເສ ປຣິນິພ຺ພນ຺ຕານນ຺ຕິ ເອກໍ; ສພ຺ເພສໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕານນ຺ຕິ ເອກໍ, ສພ຺ເພສໍ ຈວນ຺ຕານນ຺ຕິ ເອກໍ; ສພ຺ພສາຘາຣຓວເສນ ປຈ຺ຉິມຠວິການນ຺ຕິ ເອກໍ, ປຣິນິພ຺ພນ຺ຕານນ຺ຕິ ເອກໍ, ຈຕຸໂວກາຣໍ ປຎ຺ຈໂວກາຣໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕານນ຺ຕິ ເອກໍ, ຈວນ຺ຕານນ຺ຕິ ເອກໍ. ເອວໍ ອິເມສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຎ຺ຫານໍ ອິມານິ ປຎ຺ຈ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ອິເມສຸ ສຕ຺ຕວີສຕິຍາ ຐາເນສຸ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ປວຕ຺ຕິມຫາວາເຣ ອຕ຺ຖວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ວິທິຕ຺ວາ ຫິ ປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນ຺ເຕນ ສຸວິສ຺ສຊ຺ຊິໂຕ ໂຫຕິ, ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ວິນິຈ຺ຉຍນ຺ເຕນ ສຸວິນິຈ຺ຉິໂຕ ໂຫຕິ.

ຕຕ຺ຖາຍໍ ນໂຍ – ຍສ຺ສ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ຍສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂຓສມງ຺ຄິຕາຍ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕສ຺ສ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘປິ ຕສ຺ສ ຕສ຺ມິຎ຺ເຎວ ຂເຓ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕານນ຺ຕິ ອຈິຕ຺ຕກປຏິສນ຺ຘິວເສນ ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕຠວໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕານໍ. ເຕສໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ເຕສໍ ເອກນ຺ເຕນ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິເຍວ. ປວຕ຺ເຕ ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິປິ ນິຣຸຊ຺ຌຕິປິ, ຕສ຺ມາ ‘ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕານ’ນ຺ຕິ ອວຕ຺ວາ’ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕານ’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂນ ຈ ເຕສໍ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອຈິຕ຺ຕກຕ຺ຕາ ປນ ເຕສໍ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ນຸປ຺ປຊ຺ຊເຕວ. ອິທໍ ສຕ຺ຕວີສຕິຍາ ຐາເນສຸ ປຐເມ ຐາເນ ປຣິປຸຓ຺ຓປຎ຺ຫສ຺ສ ປຸຣິມໂກຏ຺ຐາເສ ສຣູປທສ຺ສເນນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ. ປຎ຺ຈໂວກາຣໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕານນ຺ຕິ ຣູປາຣູປມິສ຺ສກປຏິສນ຺ຘິວເສນ ປຎ຺ຈໂວກາຣຠວໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕານໍ. ເຕສໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ຈາຕິ ເຕສໍ ເອກນ຺ເຕນ ຣູປເວທນາກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຂາຕາ ທ຺ເວປິ ຂນ຺ຘາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິເຍວ. ປວຕ຺ເຕ ປນ ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ເຕ ຂນ຺ຘາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິປິ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິປິ, ຕສ຺ມາ ‘ປຎ຺ຈໂວກາຣານ’ນ຺ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘ປຎ຺ຈໂວກາຣໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕານ’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິທໍ ປຎ຺ຈໂວກາຣໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕານນ຺ຕິ ຐາເນ ປຣິປຸຓ຺ຓປຎ຺ຫສ຺ສ ປຈ຺ຉິມໂກຏ຺ຐາເສ ສຣູປທສ຺ສເນນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພານິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ອິທໍ ປເນຕ຺ຖ ອຸປ຺ປາທນິໂຣເຘສຸ ນິຍມລກ຺ຂຓໍ – ສກເລປິ ຫິ ອິມສ຺ມິໍ ຂນ຺ຘຍມເກ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ປວຕ຺ເຕ ຍາວ ມຣຓາ ຂນ຺ຘານໍ ອປຣິຍນ຺ເຕສຸ ອຸປ຺ປາທນິໂຣເຘສຸ ວິຊ຺ຊມາເນສຸປິ ລຫຸປຣິວຕ຺ຕານໍ ຘມ຺ມານໍ ວິນິພ຺ໂຠຄໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປາທນິໂຣເຘ ທສ຺ເສຕຸໍ ນ ສຸກຣນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕິຍໍ ອຸປ຺ປາທນິໂຣເຘ ອນາມສິຕ຺ວາ ອຠິນວໍ ວິປາກວຏ຺ຏໍ ນິປ຺ຜາທຍມາເນນ ນານາກມ຺ເມນ ນິພ຺ພຕ຺ຕານໍ ປຏິສນ຺ຘິຂນ຺ຘານໍ ອຸປ຺ປາທໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ສຸຂນ຺ຕິ ປຏິສນ຺ຘິກາເລ ອຸປ຺ປາທວເສເນວ ອຸປ຺ປາທວາໂຣ ກຖິໂຕ. ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ປນ ວິປາກວຏ຺ຏສ຺ສ ປຣິໂຍສາເນນ ນິໂຣຘໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ສຸຂນ຺ຕິ ມຣຓກາເລ ນິໂຣຘວເສນ ນິໂຣຘວາໂຣ ກຖິໂຕ.

ກິໍ ປເນຕ຺ຖ ປວຕ຺ຕິຍໍ ອຸປ຺ປາທນິໂຣຘານໍ ອນາມຏ຺ຐຠາເວ ປມາຓນ຺ຕິ? ປາຬິເຍວ. ປາຬິຍຎ຺ຫິ ວິເສເສນ ອຸປ຺ປາທວາຣສ຺ສ ອນາຄຕກາລວາເຣ ‘ປຈ຺ຉິມຠວິການໍ ເຕສໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ຈ ນຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ຈ ນຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’ຕິ ອຍໍ ປາຬິ ອຕິປມາຓເມວ. ປຈ຺ຉິມຠວິການຎ຺ຫິ ປວຕ຺ເຕ ຣູປາຣູປຘມ຺ມານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕຠາເວ ສຕິປິ ‘ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ຈ ນຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ຈ ນຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’ຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕຠາເວນ ປວຕ຺ເຕ ອຸປ຺ປາໂທ ນ ຄຫິໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ‘ສຸທ຺ຘາວາເສ ປຣິນິພ຺ພນ຺ຕານໍ ເຕສໍ ຕຕ຺ຖ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ ນ ນິຣຸຊ຺ຌິຕ຺ຖ, ໂນ ຈ ເຕສໍ ຕຕ຺ຖ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ນ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’ຕິ ອຍໍ ປນ ປາຬິ ປວຕ຺ເຕ ນິໂຣຘສ຺ສ ອນາມຏ຺ຐຠາເວ ອຕິວິຍ ປມາຓໍ. ສຸທ຺ຘາວາເສ ປຣິນິພ຺ພນ຺ຕານຎ຺ຫິ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓ ຐິຕານໍ ປຏິສນ຺ຘິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປວຕ຺ເຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ຘສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ຘານໍ ຄຓນປໂຖ ນຕ຺ຖິ. ‘ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ເຕສໍ ຕຕ຺ຖ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ ນ ນິຣຸຊ຺ຌິຕ຺ຖາ’ຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕຠາເວນ ປວຕ຺ເຕ ນິໂຣໂຘ ນ ຄຫິໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ເອວເມຕ຺ຖ ອຸປ຺ປາທນິໂຣເຘສຸ ນິຍມລກ຺ຂຓໍ ວິທິຕ຺ວາ ປຏິສນ຺ຘິອຸປ຺ປາທເມວ ຈຸຕິນິໂຣຘເມວ ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ເຕສຸ ເຕສຸ ຐາເນສຸ ອາຄຕານໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານໍ ອຕ຺ຖວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂສ ປນ ສກ຺ກາ ອາທິວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວິທິຕຸນ຺ຕິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນປຏິປາຏິຍາ ນ ວິຕ຺ຖາຣິໂຕ. ອິມິນາ ປນ ເອວໍ ທິນ຺ເນນປິ ນເຍນ ໂຍ ເອເຕສໍ ອຕ຺ຖວິນິຈ຺ຉຍໍ ຊານິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ເຕນ ອາຈຣິເຍ ປຍິຣຸປາສິຕ຺ວາ ສາຘຸກໍ ສຸຕ຺ວາປິ ຊານິຕພ຺ໂພ.

ອຸປ຺ປາທສ຺ສ ນິໂຣຘສ຺ສ, ອຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈາປິ ເອກໂຕ;

ນຍສ຺ສ ອນຸໂລມສ຺ສ, ປຏິໂລມນຍສ຺ສ ຈ.

ວເສນ ຍານິ ຂນ຺ເຘສຸ, ຍມການິ ຈ ປຎ຺ຈສຸ;

ປຸຄ຺ຄລໍ ອຖ ໂອກາສໍ, ປຸຄ຺ຄໂລກາສເມວ ຈ.

ອາມສິຕ຺ວາ ປວຕ຺ເຕສຸ, ຐາເນສຸ ກຖຍີ ຊິໂນ;

ເຕສໍ ປາຬິວວຕ຺ຖານໍ, ທສ຺ສິຕໍ ອນຸປຸພ຺ພໂຕ.

ວິນິຈ຺ຉຍຕ຺ຖໍ ອຕ຺ຖສ຺ສ, ປຎ຺ຫາວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ຈ;

ວິສ຺ສຊ຺ຊນານໍ ຐານານິ, ຍານິ ຕານິ ຈ ສພ຺ພໂສ.

ທສ຺ເສຕ຺ວາ ເອກປຎ຺ຫສ຺ມິໍ, ໂຍຊນາປິ ປກາສິຕາ;

ວິຕ຺ຖາເຣນ ຄເຕ ເອຕ຺ຖ, ປຎ຺ຫາວິສ຺ສຊ຺ຊນກ຺ກເມ.

ອຕ຺ຖໍ ວຓ຺ຓຍຕາ ກາຕຸໍ, ກິໍ ນຸ ສກ຺ກາ ອິໂຕ ປຣໍ;

ນເຍນ ອິມິນາ ຕສ຺ມາ, ອຕ຺ຖໍ ຊານນ຺ຕຸ ປຓ຺ຑິຕາຕິ.

ປວຕ຺ຕິມຫາວາຣວຓ຺ຓນາ.

໓. ປຣິຎ຺ຎາວາຣວຓ຺ຓນາ

໒໐໖-໒໐໘. ຕທນນ຺ຕເຣ ປຣິຎ຺ຎາວາເຣປິ ຉເຬວ ກາລເຠທາ. ອນຸໂລມປຏິໂລມໂຕ ທ຺ເວເຍວ ນຍາ. ປຸຄ຺ຄລວາໂຣ, ໂອກາສວາໂຣ, ປຸຄ຺ຄໂລກາສວາໂຣຕິ ອິເມສຸ ປນ ຕີສຸ ປຸຄ຺ຄລວາໂຣວ ລພ຺ຠຕິ, ນ ອິຕເຣ ທ຺ເວ. ກິໍ ກາຣຓາ? ສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນຕາຍ. ໂຍ ຫິ ໂກຈິ ປຸຄ຺ຄໂລ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ຐາເນ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘໍ ເຈ ປຣິຊານາຕິ, ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘມ຺ປິ ປຣິຊານາຕິເຍວ. ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘໍ ເຈ ປຣິຊານາຕິ, ຣູປກ຺ຂນ຺ຘມ຺ປິ ປຣິຊານາຕິເຍວ. ຣູປກ຺ຂນ຺ຘໍ ເຈ ນ ປຣິຊານາຕິ, ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘມ຺ປິ ນ ປຣິຊານາຕິເຍວ. ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘໍ ເຈ ນ ປຣິຊານາຕິ, ຣູປກ຺ຂນ຺ຘມ຺ປິ ນ ປຣິຊານາຕິເຍວ. ຕສ຺ມາ ເຕສຸປິ ‘ຍຕ຺ຖ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຣິຊານາຕິ, ຕຕ຺ຖ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຣິຊານາຕີ’ຕິ ອາທິວເສນ ປຸຈ຺ຉໍ ກຕ຺ວາ ‘ອາມນ຺ຕາ’ຕ຺ເວວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ກາຕພ຺ພໍ. ສິຍາຕິ ສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນຕາຍ ເຕ ອິຘ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອຖ ວາ ປຣິຎ຺ຎາກິຈ຺ຈໍ ນາມ ປຸຄ຺ຄລສ຺ເສວ ໂຫຕິ, ໂນ ໂອກາສສ຺ສ, ປຸຄ຺ຄໂລວ ປຣິຊານິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ, ໂນ ໂອກາໂສຕິ ປຸຄ຺ຄລວາໂຣເວຕ຺ຖ ຄຫິໂຕ, ນ ໂອກາສວາໂຣ. ຕສ຺ສ ປນ ອຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ຕທນນ຺ຕໂຣ ປຸຄ຺ຄໂລກາສວາໂຣ ລພ຺ຠມາໂນປິ ນ ຄຫິໂຕ. ໂຍ ປເນສ ປຸຄ຺ຄລວາໂຣ ຄຫິໂຕ, ຕຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນກາເລ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘມູລການິ ຈຕ຺ຕາຣິ, ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘມູລການິ ຕີຓິ, ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ຘມູລການິ ທ຺ເວ, ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘມູລກໍ ເອກນ຺ຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອນຸໂລມນເຍ ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ທສ ຍມການິ. ປຏິໂລມນເຍ ທສາຕິ ວີສຕິ. ຕຖາ ເສເສສຸປີຕິ ເອເກກສ຺ມິໍ ກາເລ ວີສຕິ ວີສຕິ ກຕ຺ວາ ຉສຸ ກາເລສຸ ວີສໍ ຍມກສຕໍ, ຈຕ຺ຕາຣີສານິ ທ຺ເວ ປຸຈ຺ຉາສຕານິ, ອສີຕ຺ຍາຘິການິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຕ຺ຖສຕານິ ຈ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອິທເມຕ຺ຖ ປາຬິວວຕ຺ຖານໍ.

ອຕ຺ຖວິນິຈ຺ຉເຍ ປເນຕ຺ຖ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສງ຺ຂາຕາ ຕໂຍ ອທ຺ຘາ ປວຕ຺ຕິວາເຣ ວິຍ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິວເສນ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ປວຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓວເສເນວ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ເຕເນເວຕ຺ຖ ‘ໂຍ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຣິຊານາຕິ, ໂສ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຣິຊານາຕີ’ຕິອາທີສຸ ປຸຈ຺ຉາສຸ ‘ອາມນ຺ຕາ’ຕິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ກຕໍ. ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄກ຺ຂຓສ຺ມິຎ຺ຫິ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມເຓນ ຈິຕ຺ເຕນ ປຎ຺ຈສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ປຣິຎ຺ຎາກິຈ຺ຈນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ປຣິຊານນ຺ໂຕ ອິຕຣມ຺ປິ ປຣິຊານາຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ‘ປຣິຊານາຕີ’ຕິ ປຎ຺ເຫສຸ ອນຸໂລມນເຍ ປຣິຎ຺ຎາກິຈ຺ຈສ຺ສ ມຕ຺ຖກປ຺ປຕ຺ຕໍ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄສມງ຺ຄິໍ ສນ຺ຘາຍ ‘ອາມນ຺ຕາ’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ປຏິໂລມນເຍ ປນ ‘ນ ປຣິຊານາຕີ’ຕິ ປຎ຺ເຫສຸ ປຸຖຸຊ຺ຊນາທໂຍ ສນ຺ຘາຍ ‘ອາມນ຺ຕາ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘ປຣິຊານິຕ຺ຖາ’ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ປນ ອຕີຕກາລວາເຣ ມຄ຺ຄານນ຺ຕຣອຄ຺ຄຜເລ ຐິໂຕປິ ປຣິຎ຺ຎາກິຈ຺ຈສ຺ສ ນິຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາ ປຣິຊານິຕ຺ຖເຍວ ນາມ.

໒໐໙. ໂຍ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຣິຊານາຕິ, ໂສ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຣິຊານິຕ຺ຖາຕິ ປຎ຺ເຫນ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄສມງ຺ຄິໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຍສ຺ມາ ປເນສ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ປຣິຊານາຕິເຍວ ນາມ, ນ ຕາວ ນິຏ຺ຐິຕປຣິຎ຺ຎາກິຈ຺ໂຈ; ຕສ຺ມາ ‘ໂນ’ຕິ ປຏິເສໂຘ ກໂຕ. ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ປນ ປຣິຊານິຕ຺ຖາຕິ ອຣຫນ຺ຕໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຍສ຺ມາ ປເນໂສ ນິຏ຺ຐິຕປຣິຎ຺ຎາກິຈ຺ໂຈ. ນຕ຺ຖິ ຕສ຺ສ ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ນາມ; ຕສ຺ມາ ‘ໂນ’ຕິ ປຏິເສໂຘ ກໂຕ. ປຏິໂລມນຍວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ປເນຕ຺ຖ ອຣຫາ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘໍ ນ ປຣິຊານາຕີຕິ ອຣຫໂຕ ປຣິຎ຺ຎາຍ ອຠາເວນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຄ຺ຄມຄ຺ຄສມງ຺ຄີ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘໍ ນ ປຣິຊານິຕ຺ຖາຕິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຏ຺ຐສ຺ສ ອນິຏ຺ຐິຕປຣິຎ຺ຎາກິຈ຺ຈຕາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘເມວ, ເອກຘມ຺ມມ຺ປິ ໂສ ນ ປຣິຊານິຕ຺ເຖວ. ອິທໍ ປນ ປຸຈ຺ຉາວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂນ ຈ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘນ຺ຕິ ອິທມ຺ປິ ປຸຈ຺ຉາວເສເນວ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຎ຺ຎມ຺ປິ ປນ ໂສ ຂນ຺ຘໍ ປຣິຊານາຕິ.

໒໑໐-໒໑໑. ໂຍ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຣິຊານາຕິ, ໂສ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຣິຊານິສ຺ສຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ມຄ຺ຄຏ຺ຐປຸຄ຺ຄໂລ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິໂກ, ຕສ຺ມາ ໂສ ປຣິຊານິສ຺ສຕີຕິ ສງ຺ຂໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘ໂນ’ຕິ. ເຕ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘຎ຺ຈ ນ ປຣິຊານິຕ຺ຖາຕິ ປຸຈ຺ຉາສຠາເຄນ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ປຣິຊານິໍສູຕິ ປເນຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ຖວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ປຣິຎ຺ຎາວາຣວຓ຺ຓນາ.

ຂນ຺ຘຍມກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ອາຍຕນຍມກໍ

໑. ປຓ຺ຓຕ຺ຕິອຸທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ

໑-໙. ອິທານິ ມູລຍມເກ ເທສິເຕເຍວ ກຸສລາທິຘມ຺ເມ ອາຍຕນວເສນາປິ ສງ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ຂນ຺ຘຍມການນ຺ຕຣໍ ເທສິຕສ຺ສ ອາຍຕນຍມກສ຺ສ ວຓ຺ຓນາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຂນ຺ຘຍມເກ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປາຬິວວຕ຺ຖານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍເຖວ ຫິ ຕຕ຺ຖ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາໂຣ, ປວຕ຺ຕິວາໂຣ, ປຣິຎ຺ຎາວາໂຣຕິ ຕໂຍ ມຫາວາຣາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາ ອິຘາປິ. ວຈນຕ຺ໂຖປິ ເນສໍ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິຘາປິ ຈ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາໂຣ ອຸທ຺ເທສນິທ຺ເທສວເສນ ທ຺ວິຘາ ວວຕ຺ຖິໂຕ. ອິຕເຣ ນິທ຺ເທສວເສເນວ. ‘ຕຕ຺ຖ ທ຺ວາທສາຍຕນານີ’ຕິ ປທໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ຍາວ ນາຍຕນາ ນ ມໂນຕິ, ຕາວ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາຣສ຺ສ ອຸທ຺ເທສວາໂຣ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ວາທສາຍຕນານີຕິ ອຍໍ ຍມກວເສນ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພານໍ ອາຍຕນານໍ ອຸທ຺ເທໂສ. ຈກ຺ຂາຍຕນໍ…ເປ… ຘມ຺ມາຍຕນນ຺ຕິ ເຕສຎ຺ເຎວ ປເຠທໂຕ ນາມວວຕ຺ຖານໍ. ຍມກວເສນ ປຸຈ຺ຉາສຸຂຕ຺ຖຎ຺ເຈຕ຺ຖ ປຐມໍ ປຏິປາຏິຍາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູປາຍຕນານິ ວຸຕ຺ຕານິ. ປຈ຺ຉາ ພາຫິຣຣູປາຍຕນານິ. ປຣິໂຍສາເນ ມນາຍຕນຘມ຺ມາຍຕນານິ.

ຍຖາ ປນ ເຫຏ຺ຐາ ຂນ຺ຘວເສນ, ເອວມິຘ ອິເມສໍ ອາຍຕນານໍ ວເສນ ປທໂສຘນວາໂຣ, ປທໂສຘນມູລຈກ຺ກວາໂຣ, ສຸທ຺ຘາຍຕນວາໂຣ, ສຸທ຺ຘາຍຕນມູລຈກ຺ກວາໂຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣວ ນຍວາຣາ ໂຫນ຺ຕິ. ເອເກໂກ ເຈຕ຺ຖ ອນຸໂລມປຏິໂລມວເສນ ທຸວິໂຘເຍວ. ເຕສມຕ຺ໂຖ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍຖາ ປນ ຂນ຺ຘຍມເກ ປທໂສຘນວາຣສ຺ສ ອນຸໂລມວາເຣ ‘ຣູປໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ, ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ຣູປ’ນ຺ຕິອາທີນິ ປຎ຺ຈ ຍມການິ, ຕຖາ ອິຘ ‘ຈກ຺ຂຸ, ຈກ຺ຂາຍຕນໍ; ຈກ຺ຂາຍຕນໍ; ຈກ຺ຂູ’ຕິອາທີນິ ທ຺ວາທສ. ປຏິໂລມວາເຣປິ ‘ນ ຈກ຺ຂຸ, ນ ຈກ຺ຂາຍຕນໍ; ນ ຈກ຺ຂາຍຕນໍ, ນ ຈກ຺ຂູ’ຕິອາທີນິ ທ຺ວາທສ, ປທໂສຘນມູລຈກ຺ກວາຣສ຺ສ ປເນຕ຺ຖ ອນຸໂລມວາເຣ ເອເກກາຍຕນມູລການິ ເອກາທສ ເອກາທສ ກຕ຺ວາ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສສຕໍ ຍມການິ. ປຏິໂລມວາເຣປິ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສສຕເມວ. ສຸທ຺ຘາຍຕນວາຣສ຺ສາປິ ອນຸໂລມວາເຣ ທ຺ວາທສ, ປຏິໂລມວາເຣ ທ຺ວາທສ, ສຸທ຺ຘາຍຕນມູລຈກ຺ກວາຣສ຺ສາປິ ອນຸໂລມວາເຣ ເອເກກາຍຕນມູລການິ ເອກາທສ ເອກາທສ ກຕ຺ວາ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສສຕໍ ຍມການິ. ປຏິໂລມວາເຣປິ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສສຕເມວາຕິ ເອວມິຘ ຉສຕ຺ຕຕາຘິເກຫິ ປຎ຺ຈຫິ ຍມກສເຕຫິ, ທ຺ວິປຎ຺ຎາສາຘິເກຫິ ເອກາທສຫິ ປຸຈ຺ຉາສເຕຫິ, ຈຕຸຣາຘິເກຫິ ເຕວີສາຍ ອຕ຺ຖສເຕຫິ ຈ ປຏິມຓ຺ຑິໂຕ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາຣສ຺ສ ອຸທ຺ເທສວາໂຣ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ປຓ຺ຓຕ຺ຕິອຸທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ.

໑. ປຓ຺ຓຕ຺ຕິນິທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ

໑໐-໑໗. ນິທ຺ເທສວາເຣ ປນ ເຫຏ຺ຐາ ຂນ຺ຘຍມກສ຺ສ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາຣນິທ຺ເທເສ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ວິເສສາ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ວິເສໂສ – ທິພ຺ພຈກ຺ຂູຕິ ທຸຕິຍວິຊ຺ຊາຎາຓໍ. ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂູຕິ ຕຕິຍວິຊ຺ຊາຎາຓໍ. ທິພ຺ພໂສຕນ຺ຕິ ທຸຕິຍອຠິຎ຺ຎາຎາຓໍ. ຕຓ຺ຫາໂສຕນ຺ຕິ ຕຓ຺ຫາວ. ອວເສໂສ ກາໂຍຕິ ນາມກາໂຍ, ຣູປກາໂຍ, ຫຕ຺ຖິກາໂຍ, ອສ຺ສກາໂຍຕິ ເອວມາທິ. ອວເສສໍ ຣູປນ຺ຕິ ຣູປາຍຕນໂຕ ເສສໍ ຠູຕຸປາທາຍຣູປຎ຺ເຈວ ປິຍຣູປສາຕຣູປຎ຺ຈ. ສີລຄນ຺ໂຘຕິອາທີນິ ວາຍນຏ຺ເຐນ ສີລາທີນໍເຍວ ນາມານິ. ອຕ຺ຖຣໂສຕິອາທີນິປິ ສາຘຸມຘຸຣຏ຺ເຐນ ອຕ຺ຖາທີນຎ຺ເຎວ ນາມານິ. ອວເສໂສ ຘມ຺ໂມຕິ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ມາທິອເນກປ຺ປເຠໂທຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ວິເສໂສ.

ປຓ຺ຓຕ຺ຕິນິທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ.

໒. ປວຕ຺ຕິວາຣວຓ຺ຓນາ

໑໘-໒໑. ອິຘາປິ ຈ ປວຕ຺ຕິວາຣສ຺ສ ອຸປ຺ປາທວາຣາທີສຸ ຕີສຸ ອນ຺ຕຣວາເຣສຸ ເອເກກສ຺ມິໍ ຉເຬວ ກາລເຠທາ. ເຕສໍ ເອເກກສ຺ມິໍ ກາເລ ປຸຄ຺ຄລວາຣາທໂຍ ຕໂຍ ວາຣາ. ເຕ ສພ຺ເພປິ ອນຸໂລມປຏິໂລມນຍວເສນ ທຸວິຘາວ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນກາເລ ປຸຄ຺ຄລວາຣສ຺ສ ອນຸໂລມນເຍ ຍຖາ ຂນ຺ຘຍມເກ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘມູລການິ ຈຕ຺ຕາຣິ, ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘມູລການິ ຕີຓິ, ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ຘມູລການິ ທ຺ເວ, ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘມູລກໍ ເອກນ຺ຕິ ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ທສ ຍມການິ ໂຫນ຺ຕິ. ເອວໍ ‘‘ຍສ຺ສ ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ໂສຕາຍຕນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ; ຍສ຺ສ ວາ ປນ ໂສຕາຍຕນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ; ຍສ຺ສ ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ຆາຓາຍຕນໍ, ຊິວ຺ຫາຍຕນໍ, ກາຍາຍຕນໍ, ຣູປາຍຕນໍ, ສທ຺ທາຍຕນໍ, ຄນ຺ຘາຍຕນໍ, ຣສາຍຕນໍ, ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຍຕນໍ, ມນາຍຕນໍ, ຘມ຺ມາຍຕນໍ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ; ຍສ຺ສ ວາ ປນ ຘມ຺ມາຍຕນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ເອວໍ ຈກ຺ຂາຍຕນມູລການິ ເອກາທສ. ‘‘ຍສ຺ສ ໂສຕາຍຕນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ຆານາຍຕນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ໂສຕາຍຕນມູລການິ ທສ; ຆານາຍຕນມູລການິ ນວ, ຊິວ຺ຫາຍຕນມູລການິ ອຏ຺ຐ; ກາຍາຍຕນມູລການິ ສຕ຺ຕ; ຣູປາຍຕນມູລການິ ຉ; ສທ຺ທາຍຕນມູລການິ ປຎ຺ຈ; ຄນ຺ຘາຍຕນມູລການິ ຈຕ຺ຕາຣິ; ຣສາຍຕນມູລການິ ຕີຓິ; ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຍຕນມູລການິ ທ຺ເວ; ມນາຍຕນມູລກໍ ເອກນ຺ຕິ ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ຉສຏ຺ຐິ ຍມການິ ໂຫນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຈກ຺ຂາຍຕນມູລເກສຸ ເອກາທສສຸ ‘‘ຍສ຺ສ ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ໂສຕາຍຕນໍ, ຆານາຍຕນໍ, ຣູປາຍຕນໍ, ມນາຍຕນໍ, ຘມ຺ມາຍຕນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ອິມານິ ປຎ຺ເຈວ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕານິ. ເຕສຸ ປຐມໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕພ຺ພໍ ຕາວ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕໍ. ທຸຕິຍໍ ກິຎ຺ຈາປິ ປຐເມນ ສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ, ຈກ຺ຂຸໂສຕາຍຕນານໍ ປວຕ຺ຕິຏ຺ຐາເນ ປນ ຆານາຍຕນສ຺ສ ນ ເອກນ຺ເຕນ ປວຕ຺ຕິໂຕ ‘‘ກຖໍ ນຸ ໂຂ ເອຕໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວິມຕິນິວາຣຓຕ຺ຖໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕໍ. ຣູປາຍຕນມນາຍຕນຘມ຺ມາຍຕເນຫິ ສທ຺ຘິໍ ຕີຓິ ຍມການິ ອສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນຕ຺ຕາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕານິ. ເສເສສຸ ຊິວ຺ຫາຍຕນກາຍາຍຕເນຫິ ຕາວ ສທ຺ຘິໍ ທ຺ເວ ຍມການິ ປຸຣິເມຫິ ທ຺ວີຫິ ສທ຺ຘິໍ ສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ. ສທ຺ທາຍຕນສ຺ສ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ຍມກສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊນເມວ ນຕ຺ຖິ. ຄນ຺ຘຣສໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຍຕເນຫິປິ ສທ຺ຘິໍ ຕີຓິ ຍມການິ ປຸຣິເມຫິ ທ຺ວີຫິ ສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນາເນວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ຕນ຺ຕິຍາ ລຫຸຠາວຕ຺ຖໍ ສງ຺ຂິຕ຺ຕານິ. ໂສຕາຍຕນມູລເກສຸ ຍໍ ລພ຺ຠຕິ, ຕໍ ປຸຣິເມຫິ ສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນເມວາຕິ ເອກມ຺ປິ ປາຬິໍ ນາຣຸຬ຺ຫໍ. ຆານາຍຕນມູລເກສຸ ຣູປາຍຕເນນ ສທ຺ຘິໍ ເອກໍ, ມນາຍຕນຘມ຺ມາຍຕເນຫິ ສທ຺ຘິໍ ທ຺ເວຕິ ຕີຓິ ຍມການິ ປາຬິໍ ອາຣຸຬ຺ຫານິ. ເສສານິ ຆານາຍຕນຍມເກນ ສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນຕ຺ຕາ ນາຣຸຬ຺ຫານິ. ຕຖາ ຊິວ຺ຫາຍຕນກາຍາຍຕນມູລການິ. ຣູປາຍຕນມູລເກສຸ ມນາຍຕນຘມ຺ມາຍຕເນຫິ ສທ຺ຘິໍ ທ຺ເວເຍວ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕານິ. ຄນ຺ຘຣສໂຜຏ຺ຐພ຺ເພຫິ ປນ ສທ຺ຘິໍ ຕີຓິ ຣູປາຍຕນມນາຍຕເນຫິ ສທ຺ຘິໍ ສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ. ຍເຖວ ເຫຕ຺ຖ ‘‘ສຣູປການໍ ອຈິຕ຺ຕການ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຖາ ອິຘາປິ ‘‘ສຣູປການໍ ອຄນ຺ຘການໍ, ອຣສການໍ ອໂຜຏ຺ຐພ຺ພການ’’ນ຺ຕິ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຄນ຺ຘາທີນິ ເຈຕ຺ຖ ອາຍຕນຠູຕາເນວ ອຘິປ຺ເປຕານິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ສຣູປການໍ ສຄນ຺ຘາຍຕນານ’’ນ຺ຕິ ອາຍຕນວເສເນຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ສທ຺ທາຍຕນມູລການິ ອຕ຺ຖາຠາວໂຕ ປາຬິໍ ນາຣຸຬ຺ຫາເນວ. ຄນ຺ຘຣສໂຜຏ຺ຐພ຺ພມູລການິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຕີຓິ ທ຺ເວ ຈ ເຫຏ຺ຐິເມຫິ ສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນຕ຺ຕາ ປາຬິໍ ນາຣຸຬ຺ຫານິ. ມນາຍຕນມູລກໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕເມວາຕິ ເອວເມຕານິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນກາເລ ປຸຄ຺ຄລວາຣສ຺ສ ອນຸໂລມນເຍ ກຕິປຍຍມກວິສ຺ສຊ຺ຊເນເນວ ຉສຏ຺ຐິຍມການິ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕານິ ນາມ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ຍຖາ ຈ ປຸຄ຺ຄລວາເຣ, ເອວໍ ໂອກາສວາເຣປິ ປຸຄ຺ຄໂລກາສວາເຣປິ ຉສຏ຺ຐີຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນກາເລ ຕີສຸ ວາເຣສຸ ອນຸໂລມນເຍ ອຏ຺ຐນວຸຕິສຕໍ ຍມການິ ໂຫນ຺ຕິ. ຍຖາ ຈ ອນຸໂລມນເຍ, ເອວໍ ປຏິໂລມນເຍປີຕິ ສພ຺ພານິປິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນກາເລ ຉນ຺ນວຸຕາຘິການິ ຕີຓິ ຍມກສຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ທ຺ວານວຸຕາຘິການິ ສຕ຺ຕ ປຸຈ຺ຉາສຕານິ, ຈຕຸຣາສີຕາຘິການິ ຈ ປນ຺ນຣສ ອຕ຺ຖສຕານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ເອວໍ ເສເສສຸປິ ປຎ຺ຈສຸ ກາລເຠເທສູຕິ ສພ຺ພານິປິ ຉສຕ຺ຕຕາຘິການິ ເຕວີສຕິ ຍມກສຕານິ. ຕໂຕ ທິຄຸຓາ ປຸຈ຺ຉາ, ຕໂຕ ທິຄຸຓາ ອຕ຺ຖາຕິ ອິທເມຕ຺ຖ ອຸປ຺ປາທວາເຣ ປາຬິວວຕ຺ຖານໍ. ນິໂຣຘວາຣອຸປ຺ປາທນິໂຣຘວາເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍຕິ. ສພ຺ພສ຺ມິມ຺ປິ ປວຕ຺ຕິວາເຣ ອຏ຺ຐວີສານິ ເອກສຕ຺ຕຕິ ຍມກສຕານິ. ຕໂຕ ທິຄຸຓາ ປຸຈ຺ຉາ, ຕໂຕ ທິຄຸຓາ ອຕ຺ຖາ ເວທິຕພ຺ພາ. ປາຬິ ປນ ມນາຍຕນໍ ຘມ຺ມາຍຕນຎ຺ຈ ເອກສທິສໍ, ນານໍ ນຕ຺ຖິ. ອຸປຣິ ປນ ‘‘ວາຣສງ຺ເຂໂປ ໂຫຕີ’’ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຂິຕ຺ຕາ. ຕສ຺ມາ ຍໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຂິຕ຺ຕໍ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ອສມ຺ມຸຍ຺ຫນ຺ເຕຫິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕພ຺ພໍ.

ອຕ຺ຖວິນິຈ຺ຉເຍ ປເນຕ຺ຖ ອິທໍ ນຍມຸຂໍ. ສຈກ຺ຂຸການໍ ອໂສຕການນ຺ຕິ ອປາເຍ ຊາຕິພຘິຣໂອປປາຕິກໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂສ ຫິ ສຈກ຺ຂຸໂກ ອໂສຕໂກ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ຍຖາຫ – ‘‘ກາມຘາຕຸຍາ ອຸປປຕ຺ຕິກ຺ຂເຓ ກສ຺ສຈິ ອປຣານິ ທສາຍຕນານິ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ. ໂອປປາຕິການໍ ເປຕານໍ, ໂອປປາຕິການໍ ອສຸຣານໍ, ໂອປປາຕິການໍ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕານໍ, ໂອປປາຕິການໍ ເນຣຍິການໍ; ຊຈ຺ຈພຘິຣານໍ ອຸປປຕ຺ຕິກ຺ຂເຓ ທສາຍຕນານິ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ, ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ຣູປຆານຄນ຺ຘຊິວ຺ຫາຣສກາຍໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຍຕນໍ ມນາຍຕນໍ ຘມ຺ມາຍຕນ’’ນ຺ຕິ. ສຈກ຺ຂຸການໍ ສໂສຕການນ຺ຕິ ສຸຄຕິທຸຄ຺ຄຕີສຸ ປຣິປຸຓ຺ຓາຍຕເນ ຈ ໂອປປາຕິເກ ຣູປີພ຺ຣຫ຺ມາໂນ ຈ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕ ຫິ ສຈກ຺ຂຸກາ ສໂສຕກາ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຍຖາຫ – ‘‘ກາມຘາຕຸຍາ ອຸປປຕ຺ຕິກ຺ຂເຓ ກສ຺ສຈິ ເອກາທສາຍຕນານິ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ; ກາມາວຈຣານໍ ເທວານໍ, ປຐມກປ຺ປິການໍ ມນຸສ຺ສານໍ, ໂອປປາຕິການໍ ເປຕານໍ, ໂອປປາຕິການໍ ອສຸຣານໍ, ໂອປປາຕິການໍ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕານໍ, ໂອປປາຕິການໍ ເນຣຍິການໍ, ປຣິປຸຓ຺ຓາຍຕນານໍ. ຣູປຘາຕຸຍາ ອຸປປຕ຺ຕິກ຺ຂເຓ ປຎ຺ຈາຍຕນານິ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ, ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ຣູປໂສຕມນາຍຕນໍ ຘມ຺ມາຍຕນ’’ນ຺ຕິ.

ອຆານການນ຺ຕິ ພ຺ຣຫ຺ມປາຣິສຊ຺ຊາທໂຍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕ ຫິ ສຈກ຺ຂຸກາ ອຆານກາ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ກາມຘາຕຸຍໍ ປນ ອຆານໂກ ໂອປປາຕິໂກ ນຕ຺ຖິ. ຍທິ ຠເວຍ຺ຍ ‘‘ກສ຺ສຈິ ອຏ຺ຐາຍຕນານິ ປາຕຸຠວນ຺ຕີ’’ຕິ ເວທຍ຺ຍ. ໂຍ ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍໂກ ປນ ອຆານໂກ ສິຍາ, ໂສ ‘‘ສຈກ຺ຂຸການ’’ນ຺ຕິ ວຈນໂຕ ອິຘ ອນຘິປ຺ເປໂຕ. ສຈກ຺ຂຸການໍ ສຆານການນ຺ຕິ ຊຈ຺ຈພຘິຣມ຺ປິ ປຣິປຸຓ຺ຓາຍຕນມ຺ປິ ໂອປປາຕິກໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຆານການໍ ອຈກ຺ຂຸການນ຺ຕິ ຊຈ຺ຈນ຺ຘມ຺ປິ ຊຈ຺ຈພຘິຣມ຺ປິ ໂອປປາຕິກໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕເມວ. ສຆານການໍ ສຈກ຺ຂຸການນ຺ຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓາຍຕນເມວ ໂອປປາຕິກໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສຣູປການໍ ອຈກ຺ຂຸການນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຊຈ຺ຈນ຺ຘຊຈ຺ຈພຘິຣໂອປປາຕິເກສຸ ອຎ຺ຎຕໂຣປິ ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍໂກປິ ລພ຺ຠຕິເຍວ. ສຈິຕ຺ຕການໍ ອຈກ຺ຂຸການນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ເຕຫິ ຊຈ຺ຈນ຺ຘາທີຫິ ຕີຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຣູປິໂນປິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ອຈກ຺ຂຸການນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຸຣິມປເທ ວຸຕ຺ເຕຫິ ຈຕູຫິ ສທ຺ຘິໍ ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕາປິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ສຣູປການໍ ອຆານການນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍກາ ຈ ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕາ ຈ ເສສຣູປີພ຺ຣຫ຺ມາໂນ ຈ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ສຈິຕ຺ຕການໍ ອຆານການນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍກາ ຈ ຣູປາຣູປພ຺ຣຫ຺ມາໂນ ຈ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ອຈິຕ຺ຕການໍ ອຣູປການນ຺ຕິປເທສຸ ປນ ເອກໂວກາຣຈຕຸໂວກາຣສຕ຺ຕາວ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ເພສຸ ປຸຄ຺ຄລວາເຣສຸ ປຸຄ຺ຄລວິຠາໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໒໒-໒໕໔. ໂອກາສວາເຣ ຍຕ຺ຖ ຈກ຺ຂາຍຕນນ຺ຕິ ຣູປີພ຺ຣຫ຺ມໂລກໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ເຕເນວ ອາມນ຺ຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ຕເລ ນິຍມໂຕ ຕານິ ອາຍຕນານິ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອິທເມຕ຺ຖ ນຍມຸຂໍ. ອິມິນາ ນຍມຸເຂນ ສກເລປິ ປວຕ຺ຕິວາເຣ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຣິຎ຺ຎາວາໂຣ ຂນ຺ຘຍມເກ ວຸຕ຺ຕນໂຍເຍວາຕິ.

ປວຕ຺ຕິວາຣວຓ຺ຓນາ.

ອາຍຕນຍມກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ຘາຕຸຍມກໍ

໑-໑໙. ອິທານິ ເຕເຍວ ມູລຍມເກ ເທສິເຕ ກຸສລາທິຘມ຺ເມ ຘາຕຸວເສນ ສງ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ອາຍຕນຍມການນ຺ຕຣໍ ເທສິຕສ຺ສ ຘາຕຸຍມກສ຺ສ ວຓ຺ຓນາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອາຍຕນຍມເກ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປາຬິວວຕ຺ຖານໍ ເວຕິທພ຺ພໍ. ອິຘາປິ ຫິ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາຣາທໂຍ ຕໂຍ ມຫາວາຣາ, ອວເສສາ ອນ຺ຕຣວາຣາ ຈ ສທ຺ຘິໍ ກາລປ຺ປເຠທາທີຫິ ອາຍຕນຍມເກ ອາຄຕສທິສາເຍວ. ອິຘາປິ ຈ ຍມກປຸຈ຺ຉາສຸຂຕ຺ຖໍ ປຏິປາຏິຍາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກພາຫິຣາ ຣູປຘາຕຸໂຍວ ວຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໂຍ ວຸຕ຺ຕາ. ຘາຕູນໍ ປນ ພຫຸຕ຺ຕາ ອິຘ ອາຍຕນຍມກໂຕ ພຫຸຕຣານິ ຍມການິ, ຍມກທິຄຸຓາ ປຸຈ຺ຉາ, ປຸຈ຺ຉາທິຄຸຓາ ຈ ອຕ຺ຖາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸມູລກາທີສຸ ຍມເກສຸ ລພ຺ຠມານານໍ ຍມການໍ ອຕ຺ຖວິນິຈ຺ຉໂຍ ອາຍຕນຍມເກ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕໍສທິສາເຍວ ເຫຕ຺ຖ ອຕ຺ຖຄຕິ, ເຕເນວ ຈ ກາຣເຓນ ປາຬິປິ ສງ຺ຂິຕ຺ຕາ. ປຣິຎ຺ຎາວາໂຣ ປາກຕິໂກເຍວາຕິ.

ຘາຕຸຍມກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ສຈ຺ຈຍມກໍ

໑. ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາຣວຓ຺ຓນາ

໑-໙. ອິທານິ ເຕເຍວ ມູລຍມເກ ເທສິເຕ ກຸສລາທິຘມ຺ເມ ສຈ຺ຈວເສນ ສງ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ຘາຕຸຍມການນ຺ຕຣໍ ເທສິຕສ຺ສ ສຈ຺ຈຍມກສ຺ສ ວຓ຺ຓນາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖາປິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາຣາທໂຍ ຕໂຍ ມຫາວາຣາ ອນ຺ຕຣວາຣາທໂຍ ຈ ອວເສສປ຺ປເຠທາ ເວທິຕພ຺ພາ. ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາເຣ ປເນຕ຺ຖ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຈ຺ຈານໍ ວເສນ ປທໂສຘນວາໂຣ, ປທໂສຘນມູລຈກ຺ກວາໂຣ, ສຸທ຺ຘສຈ຺ຈວາໂຣ, ສຸທ຺ຘສຈ຺ຈມູລຈກ຺ກວາໂຣຕິ ອິເມສຸ ຈຕູສຸ ວາເຣສຸ ຍມກຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ.

໑໐-໒໖. ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາຣນິທ຺ເທເສ ປນ ອວເສສໍ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂເວທນາຍ ເຈວ ຕຓ຺ຫາຍ ຈ ວິນິມຸຕ຺ຕາ ເຕຠູມກຘມ຺ມາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອວເສໂສ ສມຸທໂຍຕິ ສຈ຺ຈວິຠງ຺ເຄ ນິທ຺ທິຏ຺ຐກາມາວຈຣກຸສລາທິເຠໂທ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ. ອວເສໂສ ນິໂຣໂຘຕິ ຕທງ຺ຄວິກ຺ຂມ຺ຠນສມຸຈ຺ເຉທປຏິປສ຺ສທ຺ຘິນິໂຣໂຘ ເຈວ ຂຓຠງ຺ຄນິໂຣໂຘ ຈ. ອວເສໂສ ມຄ຺ໂຄຕິ ‘‘ຕສ຺ມິໍ ໂຂ ປນ ສມເຍ ປຎ຺ຈງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ໂຫຕິ, ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ, ມິຈ຺ຉາມຄ຺ໂຄ, ຊງ຺ຆມຄ຺ໂຄ, ສກຏມຄ຺ໂຄ’’ຕິ ເອວມາທິໂກ.

ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາຣວຓ຺ຓນາ.

໒. ປວຕ຺ຕິວາຣວຓ຺ຓນາ

໒໗-໑໖໔. ປວຕ຺ຕິວາເຣ ປເນຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນກາເລ ປຸຄ຺ຄລວາຣສ຺ສ ອນຸໂລມນເຍ ‘‘ຍສ຺ສ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ; ຍສ຺ສ ວາ ປນ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈມູລເກຫິ ຕີຫິ, ສມຸທຍສຈ຺ຈມູລເກຫິ ທ຺ວີຫິ, ນິໂຣຘສຈ຺ຈມູລເກນ ເອເກນາຕິ ລພ຺ຠມານຎ຺ຈ ອລພ຺ຠມານຎ຺ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ປາຬິວເສນ ຉຫິ ຍມເກຫິ ຠວິຕພ຺ພໍ. ເຕສຸ ຍສ຺ມາ ນິໂຣຘສ຺ສ ເນວ ອຸປ຺ປາໂທ, ນ ນິໂຣໂຘ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈມູລການິ ສມຸທຍສຈ຺ຈມຄ຺ຄສຈ຺ເຈຫິ ສທ຺ຘິໍ ທ຺ເວ, ສມຸທຍສຈ຺ຈມູລກໍ ມຄ຺ຄສຈ຺ເຈນ ສທ຺ຘິໍ ເອກນ຺ຕິ ຕີຓິ ຍມການິ ອາຄຕານິ. ຕສ຺ສ ປຏິໂລມນເຍປິ ໂອກາສວາຣາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອວເມຕ຺ຖ ສພ຺ພວາເຣສຸ ຕິຓ຺ຓໍ ຕິຓ຺ຓໍ ຍມການໍ ວເສນ ຍມກຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຕ຺ຖວິນິຈ຺ຉເຍ ປເນຕ຺ຖ ອິທໍ ລກ຺ຂຓໍ – ອິມສ຺ສ ຫິ ສຈ຺ຈຍມກສ຺ສ ປວຕ຺ຕິວາເຣ ນິໂຣຘສຈ຺ຈໍ ຕາວ ນ ລພ຺ຠເຕວ. ເສເສສຸ ປນ ຕີສຸ ສມຸທຍສຈ຺ຈມຄ຺ຄສຈ຺ຈານິ ເອກນ຺ເຕນ ປວຕ຺ຕິຍໍເຍວ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘີສຸປິ ປວຕ຺ເຕປິ ລພ຺ຠຕິ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາທໂຍ ປນ ຕໂຍ ກາລາ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘີນມ຺ປິ ປວຕ຺ຕິຍາປິ ວເສນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ຍໍ ຍໍ ລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ວເສນ ອຕ຺ຖວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ນຍມຸຂໍ – ສພ຺ເພສໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕານນ຺ຕິ ອນ຺ຕມໂສ ສຸທ຺ຘາວາສານມ຺ປິ. ເຕປິ ຫິ ທຸກ຺ຂສຈ຺ເຈເນວ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕຓ຺ຫາວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ອິທໍ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈສມຸທຍສຈ຺ເຈສຸ ເອກໂກຏ຺ຐາສສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ປຎ຺ຈໂວກາຣວເສເນວ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຈຕຸໂວກາເຣ ປນ ຕຓ຺ຫາວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ຜລສມາປຕ຺ຕິຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ເອກມ຺ປິ ສຈ຺ຈໍ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອິທໍ ອິຘ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ເຕສໍ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈຎ຺ຈາຕິ ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ຂເຓ ຕຓ຺ຫໍ ຐເປຕ຺ວາ ເສສໍ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຄ຺ຄສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕຕ຺ຖ ປນ ຣູປເມວ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ນາມ. ເສສາ ມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກາ ຘມ຺ມາ ສຈ຺ຈວິນິມຸຕ຺ຕາ. ເຕເນວ ກາຣເຓນ ‘‘ອຣູເປ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ເຕສໍ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ໂນ ຈ ເຕສໍ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສພ຺ເພສໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕານໍ ປວຕ຺ເຕ ຕຓ຺ຫາວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ເຕສໍ ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສໍ ຕສ຺ມິໍ ອຸປປຕ຺ຕິກ຺ຂເຓ ຕຓ຺ຫາວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຸປ຺ປຕ຺ຕິກ຺ຂເຓ ຈາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ຂຓວເສນ ໂອກາໂສ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຎ຺ເຎສຸປິ ເອວຣູເປສຸ ເອເສວ ນໂຍ. ອນຠິສເມຕາວີນນ຺ຕິ ຈຕຸສຈ຺ຈປຏິເວຘສງ຺ຂາຕໍ ອຠິສມຍໍ ອປ຺ປຕ຺ຕສຕ຺ຕານໍ. ອຠິສເມຕາວີນນ຺ຕິ ອຠິສມິຕສຈ຺ຈານນ຺ຕິ. ອິມິນາ ນຍມຸເຂນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ຖວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ປວຕ຺ຕິວາຣວຓ຺ຓນາ.

໓. ປຣິຎ຺ຎາວາຣວຓ຺ຓນາ

໑໖໕-໑໗໐. ປຣິຎ຺ຎາວາເຣ ປນ ຎາຕປຣິຎ຺ຎາ, ຕີຣຓປຣິຎ຺ຎາ, ປຫານປຣິຎ຺ຎາຕິ ຕິສ຺ໂສເປຕ຺ຖ ປຣິຎ຺ຎາໂຍ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ເມສຸ ປຣິຎ຺ຎາ ນາມ ນຕ຺ຖິ; ຕສ຺ມາ ອິຘ ທ຺ເວ ສຈ຺ຈານິ ຄຫິຕານິ. ຕຕ຺ຖ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ປຣິຊານາຕີຕິ ຎາຕຕີຣຓປຣິຎ຺ຎາວເສເນວ ວຸຕ຺ຕໍ. ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ ປຊຫຕີຕິ ຎາຕປຫານປຣິຎ຺ຎາວເສນ. ອິຕິ ອິມາສໍ ປຣິຎ຺ຎານໍ ວເສນ ສພ຺ພປເທສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ປຣິຎ຺ຎາວາຣວຓ຺ຓນາ.

ສຈ຺ຈຍມກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ສງ຺ຂາຣຍມກໍ

໑. ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາຣວຓ຺ຓນາ

໑. ອິທານິ ເຕສຎ຺ເຎວ ມູລຍມເກ ເທສິຕານໍ ກຸສລາທິຘມ຺ມານໍ ລພ຺ຠມານວເສນ ເອກເທສໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ສຈ຺ຈຍມການນ຺ຕຣໍ ເທສິຕສ຺ສ ສງ຺ຂາຣຍມກສ຺ສ ວຓ຺ຓນາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖາປິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາຣາທໂຍ ຕໂຍ ມຫາວາຣາ, ອນ຺ຕຣວາຣາທໂຍ ຈ ອວເສສປເຠທາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ວິເສໂສ – ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາເຣ ຕາວ ຍຖາ ເຫຏ຺ຐາ ຂນ຺ຘາທໂຍ ຘມ຺ເມ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ‘‘ຣູປໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ; ຈກ຺ຂຸ ຈກ຺ຂາຍຕນໍ; ຈກ຺ຂຸ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸ; ທຸກ຺ຂໍ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ປທໂສຘນວາໂຣ ອາຣທ຺ໂຘ. ຕຖາ ອນາຣຠິຕ຺ວາ ‘‘ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ ປຐມໍ ຕໂຍປິ ສງ຺ຂາຣາ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕາ.

ຕຕ຺ຖ ກາຍສ຺ສ ສງ຺ຂາໂຣ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ. ‘‘ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາ ກາຍິກາ, ເອເຕ ຘມ຺ມາ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໖໓; ສໍ. ນິ. ໔.໓໔໘ ອຕ຺ຖໂຕ ສມານໍ) ຫິ ວຈນໂຕ ກາຣຓຠູຕສ຺ສ ກຣຊກາຍສ຺ສ ຜລຠູໂຕ ເອວ ສງ຺ຂາໂຣຕິ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ. ອປໂຣ ນໂຍ – ສງ຺ຂຣິຍຕີຕິ ສງ຺ຂາໂຣ. ເກນ ສງ຺ຂຣິຍຕີຕິ? ກາເຍນ. ອຍຎ຺ຫິ ວາໂຕ ວິຍ ຠສ຺ຕາຍ ກຣຊກາເຍນ ສງ຺ຂຣິຍຕີຕິ. ເອວມ຺ປິ ກາຍສ຺ສ ສງ຺ຂາໂຣຕິ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ. ກາເຍນ ກໂຕ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສວາໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ປຸພ຺ເພວ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ວິຕກ຺ເກຕ຺ວາ ວິຈາເຣຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ວາຈໍ ຠິນ຺ທຕິ, ຕສ຺ມາ ວິຕກ຺ກວິຈາຣາ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໖໓; ສໍ. ນິ. ໔.໓໔໘) ວຈນໂຕ ປນ ສງ຺ຂໂຣຕີຕິ ສງ຺ຂາໂຣ. ກິໍ ສງ຺ຂໂຣຕິ? ວຈິໍ. ວຈິຍາ ສງ຺ຂາໂຣຕິ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ. ວຈີເຠທສມຸຏ຺ຐາປກສ຺ສ ວິຕກ຺ກວິຈາຣທ຺ວຍສ຺ເສຕໍ ນາມໍ. ‘‘ສຎ຺ຎາ ຈ ເວທນາ ຈ ເຈຕສິກາ ເອເຕ ຘມ຺ມາ ຈິຕ຺ຕປຏິພທ຺ຘາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໖໓; ສໍ. ນິ. ໔.໓໔໘) ວຈນໂຕເຍວ ປນ ຕຕິຍປເທປິ ສງ຺ຂຣິຍຕີຕິ ສງ຺ຂາໂຣ. ເກນ ສງ຺ຂຣິຍຕິ? ຈິຕ຺ເຕນ. ກຣຓຕ຺ເຖ ສາມິວຈນໍ ກຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສງ຺ຂາໂຣຕິ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ. ສພ຺ເພສມ຺ປິ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານໍ ເຈຕສິກຘມ຺ມານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ປນ ວຈີສງ຺ຂາຣຠາເວນ ວິສຸໍ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ວິຕກ຺ກວິຈາເຣ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒-໗. ອິທານິ ກາໂຍ ກາຍສງ຺ຂາໂຣຕິ ປທໂສຘນວາໂຣ ອາຣທ຺ໂຘ. ຕສ຺ສ ອນຸໂລມນເຍ ຕີຓິ, ປຏິໂລມນເຍ ຕີຓີຕິ ຉ ຍມການິ. ປທໂສຘນມູລຈກ຺ກວາເຣ ເອເກກສງ຺ຂາຣມູລການິ ທ຺ເວ ທ຺ເວ ກຕ຺ວາ ອນຸໂລມນເຍ ຉ, ປຏິໂລມນເຍ ຉາຕິ ທ຺ວາທສ ຍມການິ. ສຸທ຺ຘສງ຺ຂາຣວາເຣ ປນ ຍຖາ ສຸທ຺ຘຂນ຺ຘວາຣາທີສຸ ‘‘ຣູປໍ ຂນ຺ໂຘ, ຂນ຺ຘາ ຣູປໍ; ຈກ຺ຂຸ ອາຍຕນໍ, ອາຍຕນາ ຈກ຺ຂູ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ຍມການິ ວຸຕ຺ຕານິ. ເອວໍ ‘‘ກາໂຍ ສງ຺ຂາໂຣ, ສງ຺ຂາຣາ ກາໂຍ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ກາຍສງ຺ຂາໂຣ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ, ວຈີສງ຺ຂາໂຣ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ກາຍສງ຺ຂາຣມູລການິ ທ຺ເວ, ວຈີສງ຺ຂາຣມູລກໍ ເອກນ຺ຕິ ອນຸໂລເມ ຕີຓິ, ປຏິໂລເມ ຕີຓີຕິ ສພ຺ພານິປິ ສຸທ຺ຘິກວາເຣ ຉ ຍມການິ ວຸຕ຺ຕານິ. ກິໍ ກາຣຓາ? ສຸທ຺ຘິກເອເກກປທວເສນ ອຕ຺ຖາຠາວໂຕ. ຍຖາ ຫິ ຂນ຺ຘຍມກາທີສຸ ຣູປາທິວິສິຏ຺ຐານໍ ຂນ຺ຘານໍ ຈກ຺ຂາທິວິສິຏ຺ຐານຎ຺ຈ ອາຍຕນາທີນໍ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ ‘‘ຣູປໍ ຂນ຺ໂຘ, ຂນ຺ຘາ ຣູປໍ, ຈກ຺ຂຸ ອາຍຕນໍ, ອາຍຕນາ ຈກ຺ຂູ’’ຕິ ສຸທ຺ຘິກເອເກກປທວເສນ ອຕ຺ໂຖ ອຕ຺ຖິ. ເອວມິຘ ‘‘ກາໂຍ ສງ຺ຂາໂຣ, ສງ຺ຂາຣາ ກາໂຍ’’ຕິ ນຕ຺ຖິ. ກາຍສງ຺ຂາໂຣຕິ ປນ ທ຺ວີຫິປິ ປເທຫິ ເອໂກວ ອຕ຺ໂຖ ລພ຺ຠຕິ. ອສ຺ສາໂສ ວາ ປສ຺ສາໂສ ວາຕິ ສຸທ຺ຘິກເອເກກປທວເສນ ອຕ຺ຖາຠາວໂຕ ‘‘ກາໂຍ ສງ຺ຂາໂຣ, ສງ຺ຂາຣາ ກາໂຍ’’ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ກາໂຍ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິອາທິ ປນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ. ຕມ຺ປິ ກາຍວຈີຈິຕ຺ຕປເທຫິ ອິຘ ອຘິປ຺ເປຕານໍ ສງ຺ຂາຣານໍ ອຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ສຸທ຺ຘສງ຺ຂາຣວາໂຣ ເຫສ. ປທໂສຘເນ ປນ ວິນາປິ ອຕ຺ເຖນ ວຈນໍ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ຕຕ຺ຖ ໂສ ນໂຍ ຄຫິໂຕວ. ອິຘ ປນ ກາຍສງ຺ຂາຣສ຺ສ ວຈີສງ຺ຂາຣາທີຫິ, ວຈີສງ຺ຂາຣສ຺ສ ຈ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣາທີຫິ, ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣສ຺ສ ຈ ກາຍສງ຺ຂາຣາທີຫິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຕາ ‘‘ກາຍສງ຺ຂາໂຣ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ, ວຈີສງ຺ຂາໂຣ, ກາຍສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ ເອເກກສງ຺ຂາຣມູລການິ ທ຺ເວ ທ຺ເວ ກຕ຺ວາ ຉ ຍມການິ ຍຸຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເຕສຸ ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ຕີເຓວ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ຕາເນວ ທສ຺ເສຕຸໍ ອນຸໂລມນເຍ ຕີຓິ, ປຏິໂລມນເຍ ຕີຓີຕິ ຉ ຍມການິ ວຸຕ຺ຕານິ. ສຸທ຺ຘສງ຺ຂາຣມູລຈກ຺ກວາໂຣ ປເນຕ຺ຖ ນ ຄຫິໂຕຕິ. ເອວໍ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາຣສ຺ສ ອຸທ຺ເທສວາໂຣ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໘-໑໘. ນິທ຺ເທສວາເຣ ປນສ຺ສ ອນຸໂລເມ ຕາວ ຍສ຺ມາ ນ ກາຍາທໂຍວ ກາຍສງ຺ຂາຣາທີນໍ ນາມໍ, ຕສ຺ມາ ໂນຕິ ປຏິເສໂຘ ກໂຕ. ປຏິໂລເມ ນ ກາໂຍ ນ ກາຍສງ຺ຂາໂຣຕິ ໂຍ ນ ກາໂຍ ໂສ ກາຍສງ຺ຂາໂຣປິ ນ ໂຫຕີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ກາຍສງ຺ຂາໂຣ ນ ກາໂຍ ກາຍສງ຺ຂາໂຣຕິ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ ກາໂຍ ນ ໂຫຕິ, ກາຍສງ຺ຂາໂຣເຍວ ປເນໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອວເສສນ຺ຕິ ນ ເກວລໍ ເສສສງ຺ຂາຣທ຺ວຍເມວ. ກາຍສງ຺ຂາຣວິນິມຸຕ຺ຕໍ ປນ ເສສໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ສງ຺ຂຕາສງ຺ຂຕປຓ຺ຓຕ຺ຕິເຠທໍ ຘມ຺ມຊາຕໍ ເນວ ກາໂຍ, ນ ກາຍສງ຺ຂາໂຣຕິ ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາຣວຓ຺ຓນາ.

໒. ປວຕ຺ຕິວາຣວຓ຺ຓນາ

໑໙. ປວຕ຺ຕິວາເຣ ປເນຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນກາເລ ປຸຄ຺ຄລວາຣສ຺ສ ອນຸໂລມນເຍ ‘‘ຍສ຺ສ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ກາຍສງ຺ຂາຣມູລການິ ທ຺ເວ, ວຈີສງ຺ຂາຣມູລກໍ ເອກນ຺ຕິ ຕີເຓວ ຍມການິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ; ຕານິ ຄຫິຕາເນວ. ຕສ຺ສ ປຏິໂລມນເຍປິ ໂອກາສວາຣາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອວເມຕ຺ຖ ສພ຺ພວາເຣສຸ ຕິຓ຺ຓໍ ຕິຓ຺ຓໍ ຍມການໍ ວເສນ ຍມກຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອຕ຺ຖວິນິຈ຺ຉເຍ ປເນຕ຺ຖ ອິທໍ ລກ຺ຂຓໍ – ອິມສ຺ມິຎ຺ຫິ ສງ຺ຂາຣຍມເກ ‘‘ອສ຺ສາສປສ຺ສາສານໍ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາທິກາລເຠໂທ ປວຕ຺ຕິວເສນາປິ ຄເຫຕພ຺ໂພ, ນ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິວເສເນວ. ‘‘ທຸຕິຍຊ຺ຌາເນ ຕຕິຍຊ຺ຌາເນ ຕຕ຺ຖ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ ຈ ຌານມ຺ປິ ໂອກາສວເສນ ຄຫິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອວເມຕ຺ຖ ຍໍ ຍໍ ລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ວເສນ ອຕ຺ຖວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ນຍມຸຂໍ – ວິນາ ວິຕກ຺ກວິຈາເຣຫີຕິ ທຸຕິຍຕຕິຍຊ຺ຌານວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕສນ຺ຕິ ເຕສໍ ທຸຕິຍຕຕິຍຊ຺ຌານສມງ຺ຄີນໍ. ກາມາວຈຣານນ຺ຕິ ກາມາວຈເຣ ອຸປ຺ປນ຺ນສຕ຺ຕານໍ. ຣູປາວຈຣເທວານໍ ປນ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາ ນຕ຺ຖິ. ອຣູປາວຈຣານໍ ຣູປເມວ ນຕ຺ຖິ. ວິນາ ອສ຺ສາສປສ຺ສາເສຫີຕິ ຣູປາຣູປຠເວສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕສຕ຺ຕານໍ ວິຕກ຺ກວິຈາຣຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໑. ປຐມຊ຺ຌາເນ ກາມາວຈເຣຕິ ກາມາວຈຣຠູມິຍໍ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ປຐມຊ຺ຌາເນ. ອງ຺ຄມຕ຺ຕວເສນ ເຈຕ຺ຖ ປຐມຊ຺ຌານໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ, ນ ອປ຺ປນາວເສເນວ. ອນປ຺ປນາປຕ຺ເຕປິ ຫິ ສວິຕກ຺ກສວິຈາຣຈິຕ຺ເຕ ອິທໍ ສງ຺ຂາຣທ຺ວຍໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊເຕວ.

໒໔. ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓຕິ ອິທໍ ກາຍສງ຺ຂາຣສ຺ສ ເອກນ຺ຕຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານເມວ ຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ຣູປໍ ວາ ອຣູປໍ ວາ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ, ນ ຠິຊ຺ຊມານໍ.

໓໗. ສຸທ຺ຘາວາສານໍ ທຸຕິເຍ ຈິຕ຺ເຕ ວຕ຺ຕມາເນຕິ ປຏິສນ຺ຘິໂຕ ທຸຕິເຍ ຠວງ຺ຄຈິຕ຺ເຕ. ກາມຎ຺ເຈຕໍ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ເຕປິ ວຕ຺ຕມາເນ ເຕສໍ ຕຕ຺ຖ ນຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ເຖວ. ຍາວ ປນ ອພ຺ໂພກິຓ຺ຓໍ ວິປາກຈິຕ຺ຕໍ ວຕ຺ຕຕິ, ຕາວ ນຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ເຖວ ນາມາຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖເມຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍສ຺ສ ວາ ຌານສ຺ສ ວິປາກຈິຕ຺ເຕນ ເຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ, ຕໍ ສຕໂສປິ ສຫສ຺ສໂສປິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ປຐມຈິຕ຺ຕເມວ. ວິປາກຈິຕ຺ເຕນ ປນ ວິສທິສໍ ຠວນິກນ຺ຕິຍາ ອາວຊ຺ຊນຈິຕ຺ຕໍ ທຸຕິຍຈິຕ຺ຕໍ ນາມ. ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໔໔. ປຈ຺ຉິມຈິຕ຺ຕສມງ຺ຄີນນ຺ຕິ ສພ຺ພປຈ຺ຉິເມນ ອປ຺ປຏິສນ຺ຘິກຈິຕ຺ເຕນ ສມງ຺ຄີຠູຕານໍ ຂີຓາສວານໍ. ອວິຕກ຺ກອວິຈາຣໍ ປຈ຺ຉິມຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຣູປາວຈຣານໍ ທຸຕິຍຊ຺ຌານິກາທິຈຸຕິຈິຕ຺ຕວເສນ, ອຣູປາວຈຣານຎ຺ຈ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານິກຈຸຕິຈິຕ຺ຕວເສເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕສນ຺ຕິ ເຕສໍ ປຈ຺ຉິມຈິຕ຺ຕສມງ຺ຄີອາທີນໍ.

໗໙. ຍສ຺ສ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ ນິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ນິຍມໂຕ ກາຍສງ຺ຂາຣສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາເຣນ ສທ຺ຘິໍ ເອກກ຺ຂເຓ ນິຣຸຊ຺ຌນໂຕ ອາມນ຺ຕາຕິ ປຏິວຈນໍ ທິນ຺ນໍ. ນ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣສ຺ສ ກາຍສງ຺ຂາເຣນ ສທ຺ຘິໍ. ກິໍ ກາຣຓາ? ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ ຫິ ກາຍສງ຺ຂາເຣນ ວິນາປິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ ຈ. ກາຍສງ຺ຂາໂຣ ປນ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐາໂນ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສວາໂຕ. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປຎ຺ຈ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຍາວ ອຎ຺ຎານິ ໂສຬສຈິຕ຺ຕານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕາວ ຕິຏ຺ຐຕິ. ເຕສໍ ໂສຬສນ຺ນໍ ສພ຺ພປຈ຺ຉິເມນ ສທ຺ຘິໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ເຍນ ຈິຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສຕ຺ຕຣສເມນ ສທ຺ຘິໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ນ ກສ຺ສຈິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ວາ ຐິຕິກ຺ຂເຓ ວາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ນາປິ ຐິຕິກ຺ຂເຓ ວາ ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ເອສາ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ຘມ຺ມຕາຕິ ນິຍມໂຕ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາເຣນ ສທ຺ຘິໍ ເອກກ຺ຂເຓ ນິຣຸຊ຺ຌນໂຕ ອາມນ຺ຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍໍ ປນ ວິຠງ຺ຄປ຺ປກຣຓສ຺ສ ສີຫຬຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ຣູປໍ ສຕ຺ຕຣສມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ອິມາຍ ປາຬິຍາ ວິຣູຊ຺ຌຕິ. ອຏ຺ຐກຖາໂຕ ຈ ປາຬິເຍວ ພລວຕຣາຕິ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕເມວ ປມາຓໍ.

໑໒໘. ຍສ຺ສ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ ນິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ຈ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ວິຕກ຺ກວິຈາຣາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ໂນຕິ ປຏິເສໂຘ ກໂຕຕິ. ອິມິນາ ນຍມຸເຂນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ຖວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຣິຎ຺ຎາວາໂຣ ປາກຕິໂກເຍວາຕິ.

ປວຕ຺ຕິວາຣວຓ຺ຓນາ.

ສງ຺ຂາຣຍມກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ອນຸສຍຍມກໍ

ປຣິຈ຺ເຉທປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຸທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ

໑. ອິທານິ ເຕສຎ຺ເຎວ ມູລຍມເກ ເທສິຕານໍ ກຸສລາທິຘມ຺ມານໍ ລພ຺ຠມານວເສນ ເອກເທສໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ສງ຺ຂາຣຍມການນ຺ຕຣໍ ເທສິຕສ຺ສ ອນຸສຍຍມກສ຺ສ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ປາຬິວວຕ຺ຖານໍ ຕາວ ເວທິຕພ຺ພໍ – ອິມສ຺ມິຎ຺ຫິ ອນຸສຍຍມເກ ຂນ຺ຘຍມກາທີສຸ ວິຍ ເທສນໍ ອກຕ຺ວາ ອຎ຺ເຎນ ນເຍນ ປາຬິເທສນາ ກຕາ. ກຖໍ? ປຐມໍ ຕາວ ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ, ອຸທ຺ເທສໂຕ, ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານໂຕຕິ ຕີຫາກາເຣຫິ ອນຸສເຍ ຄຫາເປຕຸໍ ປຣິຈ຺ເຉທວາໂຣ, ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຸທ຺ເທສວາໂຣ, ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານວາໂຣຕິ, ຕໂຍ ວາຣາ ເທສິຕາ. ຕໂຕ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ມຫາວາຣານໍ ວເສນ ອນຸສເຍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ຍມກເທສນາ ກຕາ. ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ຕານຸສຍາຕິ ອຍໍ ‘‘ສຕ຺ເຕວ, ນ ຕໂຕ ອຸທ຺ຘໍ, ນ ເຫຏ຺ຐາ’’ຕິ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉເທນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸສຍານໍ ເທສິຕຕ຺ຕາ ປຣິຈ຺ເຉທວາໂຣ ນາມ. ກາມຣາຄານຸສໂຍ…ເປ… ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍຕິ ອຍໍ ປຣິຈ຺ເຉທວາເຣນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນານໍ ນາມມຕ຺ຕໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ‘‘ອິເມ ນາມ ເຕ’’ຕິ ເທສິຕຕ຺ຕາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຸທ຺ເທສວາໂຣ ນາມ. ກຕ຺ຖ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ອນຸເສຕິ…ເປ… ເອຕ຺ຖ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ ອນຸເສຕີຕິ ອຍໍ ‘‘ອິເມສຸ ນາມ ຐາເນສຸ ອິເມ ອນຸສຍາ ອນຸເສນ຺ຕິ’’ຕິ ເອວໍ ເຕສໍເຍວ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານສ຺ສ ເທສິຕຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານວາໂຣ ນາມ.

ເຍສໍ ປນ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ມຫາວາຣານໍ ວເສນ ອນຸສເຍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ຍມກເທສນາ ກຕາ, ເຕສໍ ອິມານິ ນາມານິ – ອນຸສຍວາໂຣ, ສານຸສຍວາໂຣ, ປຊຫນວາໂຣ, ປຣິຎ຺ຎາວາໂຣ, ປຫີນວາໂຣ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊນວາໂຣ ຘາຕຸວາໂຣຕິ. ເຕສຸ ປຐໂມ ອນຸສຍວາໂຣ. ໂສ ອນຸໂລມປຏິໂລມນຍວເສນ ທຸວິໂຘ ໂຫຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອນຸໂລມນເຍ ‘‘ຍສ຺ສ ອນຸເສຕິ, ຍຕ຺ຖ ອນຸເສຕິ, ຍສ຺ສ ຍຕ຺ຖ ອນຸເສຕີ’’ຕິ ປຸຄ຺ຄໂລກາສຕທຸຠຍວເສນ ຕໂຍ ອນ຺ຕຣວາຣາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ປຐເມ ປຸຄ຺ຄລວາເຣ ‘‘ຍສ຺ສ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ອນຸເສຕິ, ຕສ຺ສ ປຏິຆານຸສໂຍ ອນຸເສຕິ; ຍສ຺ສ ວາ ປນ ປຏິຆານຸສໂຍ ອນຸເສຕິ, ຕສ຺ສ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ອນຸເສຕິ; ຍສ຺ສ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ອນຸເສຕິ, ຕສ຺ສ ມານານຸສໂຍ, ທິຏ຺ຐານຸສໂຍ, ວິຈິກິຈ຺ຉານຸສໂຍ, ຠວຣາຄານຸສໂຍ, ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ ອນຸເສຕິ. ຍສ຺ສ ວາ ປນ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ ອນຸເສຕິ, ຕສ຺ສ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ອນຸເສຕີ’’ຕິ ກາມຣາຄານຸສຍມູລການິ ຉ ຍມການິ. ປຸນ ອຄຫິຕຄ຺ຄຫຓວເສນ ປຏິຆານຸສຍມູລການິ ປຎ຺ຈ, ມານານຸສຍມູລການິ ຈຕ຺ຕາຣິ, ທິຏ຺ຐານຸສຍມູລການິ ຕີຓິ, ວິຈິກິຈ຺ຉານຸສຍມູລການິ ທ຺ເວ, ຠວຣາຄານຸສຍມູລກໍ ເອກນ຺ຕິ ເອວໍ ສພ຺ພານິປິ ເອກມູລການິ ເອກວີສຕິ. ປຸນ ‘‘ຍສ຺ສ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ຈ ປຏິຆານຸສໂຍ ຈ ອນຸເສນ຺ຕີ’’ຕິ ເອວໍ ອາຄຕານິ ທຸກມູລການິ ປຎ຺ຈ, ຕິກມູລການິ ຈຕ຺ຕາຣິ, ຈຕຸກ຺ກມູລການິ ຕີຓິ, ປຎ຺ຈກມູລການິ ທ຺ເວ, ຉກ຺ກມູລກໍ ເອກນ຺ຕິ ອປຣານິປິ ປນ຺ນຣສ ໂຫນ຺ຕິ. ຕານິ ປຸຣິເມຫິ ເອກວີສຕິຍາ ສທ຺ຘິໍ ຉຕ຺ຕິໍສາຕິ ປຸຄ຺ຄລວາເຣ ຉຕ຺ຕິໍສ ຍມການິ. ຕຖາ ໂອກາສວາເຣ, ຕຖາ ປຸຄ຺ຄໂລກາສວາເຣຕິ ສພ຺ພານິປິ ອນຸໂລມນເຍ ອຏ຺ຐສຕໍ ຍມການິ. ຕຖາ ປຏິໂລມນເຍຕິ ອນຸສຍວາເຣ ໂສຬສາຘິການິ ທ຺ເວ ຍມກສຕານິ, ຕໂຕ ທິຄຸຓາ ປຸຈ຺ຉາ, ຕໂຕ ທິຄຸຓາ ອຕ຺ຖາ ຈ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍຖາ ເຈຕ຺ຖ, ເອວໍ ສານຸສຍວາໂຣ, ປຊຫນວາໂຣ, ປຣິຎ຺ຎາວາໂຣ, ປຫີນວາໂຣ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊນວາໂຣຕິ ອິເມສມ຺ປິ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ວາຣານໍ, ເອເກກສ຺ມິໍ ຍມກຄຓນາ; ຍມກທິຄຸຓາ ປຸຈ຺ຉາ, ປຸຈ຺ຉາທິຄຸຓາ ຈ ອຕ຺ຖາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ປຸຣິເມສຸ ຕີສຸ ວາເຣສຸ ວິເສໂສ. ໂອກາສວາເຣ ‘‘ຍຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ຍໂຕ ຕໂຕຕິ ນິສ຺ສກ຺ກວຈເນນ ເທສນາ ກຕາ. ເສສໍ ຕາທິສເມວ.

ໂຍ ປນາຍໍ ສພ຺ພປຈ຺ຉິໂມ ຘາຕຸວາໂຣ ນາມ, ໂສ ປຸຈ຺ຉາວາໂຣ, ວິສ຺ສຊ຺ຊນາວາໂຣຕິ ທ຺ວິຘາ ຐິໂຕ. ຕສ຺ສ ປຸຈ຺ຉາວາເຣ ກາມຘາຕຸຍາ ຈຸຕສ຺ສ ກາມຘາຕຸໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສາຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ກາມຘາຕຸໍ ວາ ປນ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ກາມຘາຕຸຍາ ຈຸຕສ຺ສາ’’ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິໍ ກາຣຓາ? ອຕ຺ຖວິເສສາຠາວໂຕ. ທ຺ເວປິ ຫິ ເອຕາ ປຸຈ຺ຉາ ເອກຕ຺ຖາເຍວ, ຕສ຺ມາ ເອເກກສ຺ມາ ຍມກາ ເອເກກເມວ ປຸຈ຺ຉໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ສພ຺ພປຸຈ຺ຉາວສາເນ ປຸຈ຺ຉານຸກ຺ກເມເນວ ‘‘ກາມຘາຕຸຍາ ຈຸຕສ຺ສ ກາມຘາຕຸໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ສຕ຺ຕ ອນຸສຍາ ອນຸເສນ຺ຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ກຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ‘‘ກາມຘາຕຸຍາ ຈຸຕສ຺ສ ກາມຘາຕຸໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ, ຣູປຘາຕຸໍ, ອຣູປຘາຕຸໍ, ນກາມຘາຕຸໍ, ນຣູປຘາຕຸໍ ນອຣູປຘາຕຸໍ, ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ຉ ສຸທ຺ຘິກປຸຈ຺ຉາ; ‘‘ນກາມຘາຕຸໍ, ນອຣູປຘາຕຸໍ, ນຣູປຘາຕຸໍ; ນອຣູປຘາຕຸໍ, ນກາມຘາຕຸໍ, ນຣູປຘາຕຸໍ, ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ຕິສ຺ໂສ ມິສ຺ສກາ ປຸຈ຺ຉາ ຈາຕິ ກາມຘາຕຸມູລກາ ນວ ອນຸໂລມປຸຈ຺ຉາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຖາ ຣູປຘາຕຸມູລກາ ນວ, ອຣູປຘາຕຸມູລກາ ນວາຕິ ສຕ຺ຕວີສຕິ ອນຸໂລມປຸຈ຺ຉາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຖາ ນກາມຘາຕຸນຣູປຘາຕຸນອຣູປຘາຕຸມູລກາ ສຕ຺ຕວີສຕິ ປຏິໂລມປຸຈ຺ຉາ. ປຸນ ‘‘ນກາມຘາຕຸຍາ, ນອຣູປຘາຕຸຍາ, ນຣູປຘາຕຸຍາ, ນອຣູປຘາຕຸຍາ, ນກາມຘາຕຸຍາ, ນອຣູປຘາຕຸຍາ’’ຕິ ສຕ຺ຕວີສຕິ ທຸກມູລກາ ປຸຈ຺ຉາຕິ ສພ຺ພາປິ ສມ຺ປິຓ຺ຑິຕາ ເອກາສີຕິ ປຸຈ຺ຉາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕາສໍ ວເສເນຕ຺ຖ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ກຕນ຺ຕິ ອິທໍ ຘາຕຸວາເຣ ປາຬິວວຕ຺ຖານໍ. ເອວໍ ຕາວ ສກເລປິ ອນຸສຍຍມເກ ປາຬິວວຕ຺ຖານເມຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປເນຕ຺ຖ ຍໍ ຍໍ ອນຸຕ຺ຕານໍ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອຍໍ ວິນິຈ຺ຉຍກຖາ – ອນຸສຍາຕິ ເກນຏ຺ເຐນ ອນຸສຍາ? ອນຸສຍນຏ຺ເຐນ. ໂກ ເອສ ອນຸສຍນຏ຺ໂຐ ນາມາຕິ? ອປ຺ປຫີນຏ຺ໂຐ. ເອເຕ ຫິ ອປ຺ປຫີນຏ຺ເຐນ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕາເນ ອນຸເສນ຺ຕິ ນາມ, ຕສ຺ມາ ອນຸສຍາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອນຸເສນ຺ຕີຕິ ອນຸຣູປໍ ກາຣຓໍ ລຠິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖາປິ ສິຍາ – ອນຸສຍນຏ຺ໂຐ ນາມ ອປ຺ປຫີນາກາໂຣ. ອປ຺ປຫີນາກາໂຣ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ອນຸສຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ. ຕຕ຺ຣິທໍ ປຏິວຈນໍ – ອປ຺ປຫີນາກາໂຣ ອນຸສໂຍ, ອນຸສໂຍຕິ ປນ ອປ຺ປຫີນຏ຺ເຐນ ຖາມຄຕກິເລໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂສ ຈິຕ຺ຕສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ສາຣມ຺ມໂຓ ສປ຺ປຈ຺ຈຍຏ຺ເຐນ ສເຫຕຸໂກ ເອກນ຺ຕາກຸສໂລ ອຕີໂຕປິ ໂຫຕິ ອນາຄໂຕປິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນປິ, ຕສ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ຍຸຊ຺ຊຕິ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ປມາຓໍ – ອຠິຘມ຺ເມ ຕາວ ກຖາວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ (ກຖາ. ໕໕໔ ອາທໂຍ) ‘‘ອນຸສຍາ ອພ຺ຍາກຕາ, ອນຸສຍາ ອເຫຕຸກາ, ອນຸສຍາ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ສພ຺ເພ ວາທາ ປຏິເສຘິຕາ. ປຏິສມ຺ຠິທາມຄ຺ເຄ (ປຏິ. ມ. ໓.໒໑) ‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ກິເລເສ ປຊຫຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉໍ ກຕ຺ວາ ອນຸສຍານໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຠາວສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕາຍ ‘‘ຖາມຄຕານຸສຍໍ ປຊຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຘມ຺ມສງ຺ຄເຫ ປນ ໂມຫສ຺ສ ປທຠາຊເນ ‘‘ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ ອວິຊ຺ຊາປຣິຍຸຏ຺ຐານໍ ອວິຊ຺ຊາລງ຺ຄີ ໂມໂຫ ອກຸສລມູລໍ, ອຍໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂມໂຫ ໂຫຕີ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໓໙໐) ອກຸສລຈິຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ອວິຊ຺ຊານຸສຍສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕ. ອິມສ຺ມິໍເຍວ ອນຸສຍຍມເກ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ມຫາວາຣານໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນວາເຣ ‘‘ຍສ຺ສ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ປຏິຆານຸສໂຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ‘‘ອນຸເສນ຺ຕີຕິ ອນຸຣູປໍ ກາຣຓໍ ລຠິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ອິມິນາ ຕນ຺ຕິປ຺ປມາເຓນ ສຸວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍມ຺ປິ ‘‘ຈິຕ຺ຕສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ສາຣມ຺ມໂຓ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕມ຺ປິ ສຸວຸຕ຺ຕເມວ. ອນຸສໂຍ ຫິ ນາເມສ ປຣິນິປ຺ຜນ຺ໂນ ຈິຕ຺ຕສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ອກຸສລຘມ຺ໂມຕິ ນິຏ຺ຐເມຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ກາມຣາຄານຸສໂຍຕິອາທີສຸ ກາມຣາໂຄ ຈ ໂສ ອປ຺ປຫີນຏ຺ເຐນ ອນຸສໂຍ ຈາຕິ ກາມຣາຄານຸສໂຍ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ປຣິຈ຺ເຉທປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຸທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ.

ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານວາຣວຓ຺ຓນາ

໒. ອິທານິ ເຕສໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານໍ ປກາເສຕຸໍ ກຕ຺ຖ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ອນຸເສຕີຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ກາມຘາຕຸຍາ ທ຺ວີສຸ ເວທນາສູຕິ ກາມາວຈຣຠູມິຍໍ ສຸຂາຍ ຈ ອຸເປກ຺ຂາຍ ຈາຕິ ທ຺ວີສຸ ເວທນາສຸ. ເອຕ຺ຖ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ອນຸເສຕີຕິ ອິມາສຸ ທ຺ວີສຸ ເວທນາສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ປເນສ ອກຸສລເວທນາສຸ ສຫຊາຕວເສນ ອາຣມ຺ມຓວເສນ ຈາຕິ ທ຺ວີຫາກາເຣຫິ ອນຸເສຕິ. ອກຸສລາຍ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ເຈວ ອຸເປກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຈ ສຫຊາໂຕປິ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕາ ເວທນາ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາປິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອວເສສາ ປນ ກາມາວຈຣກຸສລວິປາກກິຣິຍເວທນາ ອາຣມ຺ມຓເມວ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ກາມຘາຕຸຍາ ທ຺ວີສຸ ເວທນາສຸ ອນຸສຍມາໂນ ເຈສ ຕາຫິ ເວທນາຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕສຸ ສຎ຺ຎາສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາເຓສຸປິ ອນຸເສຕິເຍວ. ນ ຫິ ສກ຺ກາ ເວທນາສຸ ອນຸສຍມາເນນ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕຫິ ສຎ຺ຎາທີຫິ ສທ຺ຘິໍ ອສຫຊາເຕນ ວາ ຠວິຕຸໍ, ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ວາ ສຎ຺ຎາທໂຍ ອາຣມ຺ມຓໍ ອກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕຸໍ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ປນ ຍສ຺ມາ ອິມາ ທ຺ເວ ເວທນາວ ສາຕສນ຺ຕສຸຂຕ຺ຕາ ອສ຺ສາທຏ຺ເຐນ ກາມຣາຄານຸສຍສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ເສສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມສຸ ປຘານາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ທ຺ວີສຸ ເວທນາສຸ ເອຕ຺ຖ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ອນຸເສຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ໂອຬາຣິກວເສນ ຫິ ໂພຘເນຍ຺ເຍ ສຸຂໍ ໂພເຘຕຸນ຺ຕິ.

ນນຸ ເຈສ ອາຣມ຺ມຓວເສນ ອນຸສຍມາໂນ ນ ເກວລໍ ອິມາສຸ ທ຺ວີສຸ ເວທນາສຸ ເຈວ ເວທນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມສຸ ຈ ອນຸເສຕິ, ອິຏ຺ເຐສຸ ປນ ຣູປາທີສຸປິ ອນຸເສຕິເຍວ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ ວິຠງ຺ຄປ຺ປກຣເຓ (ວິຠ. ໘໑໖) ‘‘ຍໍ ໂລເກ ປິຍຣູປໍ ສາຕຣູປໍ, ເອຕ຺ຖ ສຕ຺ຕານໍ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ອນຸເສຕີ’’ຕິ ອິມສ຺ມິມ຺ປິ ປກຣເຓ ອນຸສຍວາຣສ຺ສ ປຏິໂລມນເຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຍຕ຺ຖ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ນານຸເສຕິ ຕຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐານຸສໂຍ ນານຸເສຕີຕິ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຣູປຘາຕຸຍາ ອຣູປຘາຕຸຍາ ເອຕ຺ຖ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ນານຸເສຕິ, ໂນ ຈ ຕຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐານຸສໂຍ ນານຸເສຕິ. ອປຣິຍາປນ຺ເນ ເອຕ຺ຖ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ຈ ນານຸເສຕິ, ທິຏ຺ຐານຸສໂຍ ຈ ນານຸເສຕີ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ທຸກ຺ຂເວທນາຍ ເຈວ ຣູປຘາຕຸອາທີສຸ ຈ ນານຸເສຕີຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມໍ ທຸກ຺ຂເວທນໍ ສໂອກາເສ ຣູປາຣູປາວຈຣຘມ຺ເມ ນວ ຈ, ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ເມ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສເສສຸ ຣູປສທ຺ທຄນ຺ຘຣສໂຜຏ຺ຐພ຺ເພສຸ ອນຸເສຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕໍ ອິຘ ກສ຺ມາ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ? ອໂນຬາຣິກຕ຺ຕາ. ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຫິ ເວທນານຎ຺ເຎວ ໂອຬາຣິກຕ຺ຕາ ອິເມສໍ ປນ ອໂນຬາຣິກຕ຺ຕາ ເອເຕສຸ ຣູປາທີສຸ ອນຸເສຕີຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ລພ຺ຠຕິ. ຕສ຺ມາ ເອເຕສຸປິ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ອນຸເສຕິເຍວາຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ນ ຫິ ສຕ຺ຖາ ສພ຺ພໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ກເຖຕິ. ໂພຘເນຍ຺ຍສຕ຺ຕານໍ ປນ ວເສນ ກຕ຺ຖຈິ ຍໍ ລພ຺ຠຕິ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ກເຖຕິ, ກຕ຺ຖຈິ ນ ກເຖຕິ. ຕຖາ ຫິ ອເນນ ກຕ຺ຖຈິ ທິຏ຺ຐານຸສໂຍ ອນຸເສຕີຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ສພ຺ພສກ຺ກາຍປຣິຍາປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ເອຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐານຸສໂຍ ອນຸເສຕີ’’ຕິ ຍໍ ລພ຺ຠຕິ ຕໍ ສພ຺ພໍ ກຖິຕໍ. ອປຣສ຺ມິໍ ຐາເນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນ຺ເຕນ ‘‘ຣູປຘາຕຸຍາ ອຣູປຘາຕຸຍາ ເອຕ຺ຖ ວິຈິກິຈ຺ຉານຸສໂຍ ຈ ມານານຸສໂຍ ຈ ທິຏ຺ຐານຸສໂຍ ຈ ອນຸເສນ຺ຕິ, ກາມຘາຕຸຍາ ທ຺ວີສຸ ເວທນາສຸ ເອຕ຺ຖ ວິຈິກິຈ຺ຉານຸສໂຍ ຈ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ຈ ມານານຸສໂຍ ຈ ທິຏ຺ຐານຸສໂຍ ຈ ອນຸເສນ຺ຕິ, ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ເອຕ຺ຖ ວິຈິກິຈ຺ຉານຸສໂຍ ຈ ປຏິຆານຸສໂຍ ຈ ທິຏ຺ຐານຸສໂຍ ຈ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ ຈ ອນຸເສນ຺ຕີ’’ຕິ ຍໍ ລພ຺ຠຕິ ຕໍ ສພ຺ພໍ ອກເຖຕ຺ວາ ຣູປຘາຕຸອຣູປຘາຕູຫິ ສທ຺ຘິໍ ຕິສ຺ໂສ ເວທນາວ ກຖິຕາ. ເວທນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ປນ ອຣູປຘມ຺ມາ, ສພ຺ພຎ຺ຈ ຣູປໍ ນ ກຖິຕໍ. ກິຎ຺ຈາປິ ນ ກຖິຕໍ, ທິຏ຺ຐານຸສໂຍ ປເນຕ຺ຖ ອນຸເສຕິເຍວ. ເອວເມວ ກິຎ຺ຈາປິ ອິຘ ຣູປາທິອິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓໍ ນ ກຖິຕໍ, ກາມຣາຄານຸສໂຍ ປເນຕ຺ຖ ອນຸເສຕິເຍວາຕິ. ເອວໍ ຕາວ ກາມຣາຄານຸສຍສ຺ສ ອນຸສຍນຏ຺ຐານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ປຏິຆານຸສຍສ຺ສ ປນ ‘‘ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍາ’’ຕິ ວຈນໂຕ ທ຺ເວ ໂທມນສ຺ສເວທນາ ກາຍວິຎ຺ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ທຸກ຺ຂເວທນາຕິ ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ອນຸສຍນຏ຺ຐານໍ. ໂສ ປເນສ ໂທມນສ຺ສເວທນາສຸ ສຫຊາຕວເສນ ອາຣມ຺ມຓວເສນ ຈາຕິ ທ຺ວີຫາກາເຣຫິ ອນຸເສຕິ. ອວເສສທຸກ຺ຂເວທນາຍ ປນ ອາຣມ຺ມຓວເສເນວ ອນຸເສຕິ. ຕາສຸ ເວທນາສຸ ອນຸສຍມາໂນ ເຈສ ຕາຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕສຸ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ຘາທີສຸປິ ອນຸເສຕິເຍວ. ຍາຍ ຫິ ເວທນາຍ ເອສ ສຫຊາໂຕ, ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕຫິ ສຎ຺ຎາທີຫິປິ ສຫຊາໂຕວ. ຍາ ຈ ເວທນາ ອາຣມ຺ມຓໍ ກໂຣຕິ, ຕາຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ສຎ຺ຎາທໂຍປິ ກໂຣຕິເຍວ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ປນ ຍສ຺ມາ ທຸກ຺ຂເວທນາວ ອສາຕທຸກ຺ຂເວທຍິຕຕ຺ຕາ ນິຣສ຺ສາທຏ຺ເຐນ ປຏິຆານຸສຍສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ເສສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມສຸ ອຘິກາ; ຕສ຺ມາ ‘‘ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ເອຕ຺ຖ ປຏິຆານຸສໂຍ ອນຸເສຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ໂອຬາຣິກວເສນ ຫິ ໂພຘເນຍ຺ເຍ ສຸຂໍ ໂພເຘຕຸນ຺ຕິ.

ນນຸ ເຈສ ອາຣມ຺ມຓວເສນ ອນຸສຍມາໂນ ນ ເກວລໍ ທຸກ຺ຂເວທນາຍ ເຈວ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມສຸ ຈ ອນຸເສຕິ, ອນິຏ຺ເຐສຸ ປນ ຣູປາທີສຸປິ ອນຸເສຕິເຍວ? ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ ວິຠງ຺ຄປ຺ປກຣເຓ (ວິຠ. ໘໑໖) ‘‘ຍໍ ໂລເກ ອປ຺ປິຍຣູປໍ ອສາຕຣູປໍ, ເອຕ຺ຖ ສຕ຺ຕານໍ ປຏິຆານຸສໂຍ ອນຸເສຕີ’’ຕິ ອິມສ຺ມິມ຺ປິ ປກຣເຓ ອນຸສຍວາຣສ຺ສ ປຏິໂລມນເຍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ກາມຘາຕຸຍາ ທ຺ວີສຸ ເວທນາສຸ ເອຕ຺ຖ ປຏິຆານຸສໂຍ ນານຸເສຕິ, ໂນ ຈ ຕຕ຺ຖ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ນານຸເສຕິ. ຣູປຘາຕຸຍາ ອຣູປຘາຕຸຍາ ອປຣິຍາປນ຺ເນ ເອຕ຺ຖ ປຏິຆານຸສໂຍ ຈ ນານຸເສຕິ, ກາມຣາຄານຸສໂຍ ຈ ນານຸເສຕີ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ທ຺ວີສຸ ກາມາວຈຣເວທນາສຸ ເຈວ ຣູປຘາຕຸອາທີສຸ ຈ ນານຸເສຕີຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມາ ທ຺ເວ ເວທນາ ສໂອກາເສ ຣູປາຣູປາວຈຣຘມ຺ເມ ນວ ຈ, ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ເມ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສເສສຸ ຣູປາທີສຸ ອນຸເສຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕໍ ອິຘ ກສ຺ມາ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ? ອໂນຬາຣິກຕ຺ຕາ. ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຫິ ທຸກ຺ຂເວທນາຍ ເອວ ໂອຬາຣິກຕ຺ຕາ ອິເມສໍ ປນ ອໂນຬາຣິກຕ຺ຕາ ເອເຕສຸ ຣູປາທີສຸ ອນຸເສຕີຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ມາ ເອເຕສຸປິ ປຏິຆານຸສໂຍ ອນຸເສຕິເຍວາຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ກິໍ ປນ ອິຕຣາ ທ຺ເວ ເວທນາ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓໍ ວາ ປຏິຆສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓໍ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ? ໂນ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ປຣິຫີນຊ຺ຌານສ຺ສ ວິປ຺ປຏິສາຣວເສນ ສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມາ ຕາ ເວທນາ ອາຣພ຺ຠ ໂທມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓສ຺ສ ຈ ປຏິລທ຺ຘສ຺ສ ວິປຣິຓາມໍ ວາ ອປ຺ປຏິລທ຺ຘສ຺ສ ອປ຺ປຏິລາຠໍ ວາ ສມນຸສ຺ສຣໂຕປິ ໂທມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ໂທມນສ຺ສມຕ຺ຕເມວ ປນ ຕໍ ໂຫຕິ, ນ ປຏິຆານຸສໂຍ. ປຏິຆານຸສໂຍ ຫິ ອນິຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓ ປຏິຫຎ຺ຎນວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ຖາມຄໂຕ ກິເລໂສ, ຕສ຺ມາ ເອຕ຺ຖ ໂທມນສ຺ເສນ ສທ຺ຘິໍ ປຏິໂຆ ອຸປ຺ປນ຺ໂນປິ ອຕ຺ຕໂນ ປຏິຆກິຈ຺ຈໍ ອກຣຓຠາເວນ ເອວ ປຏິຆານຸສໂຍ ນ ໂຫຕິ ອພ຺ໂພຫາຣິກຕ຺ຕໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຍຖາ ຫິ ປາຓາຕິປາຕເຈຕນາຍ ສທ຺ຘິໍ ອຸປ຺ປນ຺ໂນປິ ພ຺ຍາປາໂທ ມໂນກມ຺ມໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ ອພ຺ໂພຫາຣິກຕ຺ຕໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອວໍ ປຏິຆານຸສໂຍ ນ ໂຫຕິ, ອພ຺ໂພຫາຣິກຕ຺ຕໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ ເອກຈ຺ຈໍ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓໍ ເນກ຺ຂມ຺ມສິຕມ຺ປິ ວາ ໂທມນສ຺ສໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ຍໍ ເອວຣູປໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິຆໍ ເຕນ ປຊຫຕິ ນ ຕຕ຺ຖ ປຏິຆານຸສໂຍ ອນຸເສຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໖໕). ເອວໍ ປຏິຆານຸສຍສ຺ສ ອນຸສຍນຏ຺ຐານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ມານານຸສຍສ຺ສ ປນ ‘‘ກາມຘາຕຸຍາ ທ຺ວີສຸ ເວທນາສູ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ ທ຺ເວ ກາມາວຈຣເວທນາ ຣູປາຣູປຘາຕຸໂຍ ຈາຕິ ອິທໍ ຕິວິຘໍ ອນຸສຍນຏ຺ຐານໍ. ຕສ຺ສ ອກຸສລາສຸ ເວທນາສຸ ກາມຣາຄານຸສຍສ຺ສ ວິຍ ສຫຊາຕານຸສຍຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມາສຸ ປນ ສພ຺ພາສຸປິ ກາມາວຈຣາສຸ ສຸຂອທຸກ຺ຂມສຸຂເວທນາສຸ ຣູປາຣູປຘາຕູສຸ ຈ ອາຣມ຺ມຓວເສເນວ ອນຸເສຕິ. ອນຸສຍວາຣສ຺ສ ປນ ປຏິໂລມນເຍ ‘‘ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ອປຣິຍາປນ຺ເນ ເອຕ຺ຖ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ຈ ນານຸເສຕິ, ມານານຸສໂຍ ຈ ນານຸເສຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຐເປຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂເວທນຎ຺ເຈວ ນວວິຘໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມຎ຺ຈ ເສສຣູປາຣູປຘມ຺ເມສຸປິ ອຍໍ ອນຸເສຕິເຍວາຕິ. ເອວໍ ມານານຸສຍສ຺ສ ອນຸສຍນຏ຺ຐານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ທິຏ຺ຐານຸສຍວິຈິກິຈ຺ຉານຸສຍາ ປນ ເກວລໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ເມສ຺ເວວ ນານຸເສນ຺ຕິ. ເຕຠູມເກສຸ ປນ ສພ຺ເພສຸປິ ອນຸເສນ຺ຕິເຍວ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ສພ຺ພສກ຺ກາຍປຣິຍາປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ເອຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐານຸສໂຍ ອນຸເສຕິ, ເອຕ຺ຖ ວິຈິກິຈ຺ຉານຸສໂຍ ອນຸເສຕີ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ພສກ຺ກາຍປຣິຍາປນ຺ເນສູຕິ ສໍສາຣວຏ຺ຏນິສ຺ສິຕຏ຺ເຐນ ສກ຺ກາຍປຣິຍາປນ຺ເນສຸ ສພ຺ພຘມ຺ເມສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ປເນເຕ ປຎ຺ຈສຸ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທສຸ ສຫຊາຕານຸສຍນວເສນ ອນຸເສນ຺ຕິ. ເຕ ວາ ປນ ປຎ຺ຈ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທ ອຎ຺ເຎ ວາ ເຕຠູມກຘມ຺ເມ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕິກາເລ ອາຣມ຺ມຓານຸສຍນວເສນ ອນຸເສນ຺ຕີຕິ. ເອວໍ ທິຏ຺ຐານຸສຍວິຈິກິຈ຺ຉານຸສຍານໍ ອນຸສຍນຏ຺ຐານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຠວຣາຄານຸສໂຍ ປນ ກິຎ຺ຈາປິ ທິຏ຺ຐິວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕສຸ ຈຕູສຸ ຈິຕ຺ເຕສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ສຫຊາຕານຸສຍນວເສນ ‘‘ກາມຘາຕຸຍາ ທ຺ວີສຸ ເວທນາສຸ ອນຸເສຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ຠເວຍ຺ຍ. ກາມຘາຕຸຍໍ ປເນສ ທ຺ວີຫິ ເວທນາຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນປິ ຣູປາຣູປາວຈຣຘມ຺ມເມວ ປຏິລຠຕິ. ກາມຘາຕຸຍາ ປຣິຍາປນ຺ນໍ ເອກຘມ຺ມມ຺ປິ ອາຣມ຺ມຓໍ ນ ກໂຣຕິ, ຕສ຺ມາ ອາຣມ຺ມຓານຸສຍນວເສນ ນິຍມໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ຣູປຘາຕຸຍາ ອຣູປຘາຕຸຍາ ເອຕ຺ຖ ຠວຣາຄານຸສໂຍ ອນຸເສຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອປິຈ ຣາໂຄ ນາເມສ ກາມຣາຄຠວຣາຄວເສນ ທຸວິໂຘ. ຕຕ຺ຖ ກາມຣາໂຄ ກາມຘາຕຸຍາ ທ຺ວີສຸ ເວທນາສຸ ອນຸເສຕີຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ສເຈ ປນ ຠວຣາໂຄປິ ກາມຣາໂຄ ວິຍ ເອວໍ ວຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ, ກາມຣາເຄນ ສທ຺ຘິໍ ເທສນາ ສໍກິຓ຺ຓາ ວິຍ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ຣາຄກິເລສໍ ທ຺ວິຘາ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ກາມຣາຄໂຕ ຠວຣາຄສ຺ສ ວິເສສທສ຺ສນຕ຺ຖມ຺ປິ ເອວໍ ເທສນາ ກຕາຕິ. ເອວໍ ຠວຣາຄານຸສຍສ຺ສ ອນຸສຍນຏ຺ຐານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ ປນ ສພ຺ເພສຸປິ ເຕຠູມກຘມ຺ເມສຸ ອນຸເສຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສພ຺ພສກ຺ກາຍປຣິຍາປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ເອຕ຺ຖ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ ອນຸເສຕີ’’ຕິ. ຕສ຺ສ ທ຺ວາທສສຸ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທສຸ ສຫຊາຕານຸສຍຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອາຣມ຺ມຓກຣຓວເສນ ປນ ນ ກິຎ຺ຈິ ເຕຠູມກຘມ຺ມໍ ອາຣພ຺ຠ ນ ປວຕ຺ຕຕີຕິ. ເອວໍ ອວິຊ຺ຊານຸສຍສ຺ສ ອນຸສຍນຏ຺ຐານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ຕາວ ປຣິຈ຺ເຉທວາຣປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຸທ຺ເທສວາຣອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານວາເຣສຸ ວິນິຈ຺ຉຍກຖາ.

ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານວາຣວຓ຺ຓນາ.

ມຫາວາໂຣ

໑. ອນຸສຍວາຣວຓ຺ຓນາ

໓. ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ປນ ມຫາວາຣານໍ ປຐເມ ອນຸສຍວາເຣ ຍສ຺ສ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ອນຸເສຕິ, ຕສ຺ສ ປຏິຆານຸສໂຍ ອນຸເສຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຍເທຕໍ ‘‘ອາມນ຺ຕາ’’ຕິ ປຏິວຈນໍ ທິນ຺ນໍ, ຕໍ ທຸທ຺ທິນ຺ນໍ ວິຍ ຂາຍຕິ. ກສ຺ມາ? ກາມຣາຄປຏິຆານໍ ເອກກ຺ຂເຓ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ. ຍຖາ ຫິ ‘‘ຍສ຺ສ ມນາຍຕນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ຘມ຺ມາຍຕນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ‘ອາມນ຺ຕາ’, ອສ຺ສາສປສ຺ສາສານໍ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ເຕສໍ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ວຈີສງ຺ຂາໂຣ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິອາທີສຸ ມນາຍຕນຘມ຺ມາຍຕນານິ ກາຍສງ຺ຂາຣວຈີສງ຺ຂາຣາ ຈ ເອກກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນ ຕຖາ ກາມຣາຄປຏິຆາ. ກາມຣາໂຄ ຫິ ອຏ຺ຐສຸ ໂລຠສຫຄຕຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ປຏິໂຆ ທ຺ວີສຸ ໂທມນສ຺ສສຫຄເຕສູຕິ, ນຕ຺ຖິ ເນສໍ ເອກກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ; ຕສ຺ມາ ເອຕ຺ຖ ‘ໂນ’ຕິ ປຏິເສໂຘ ກຕ຺ຕພ຺ໂພ ສິຍາ. ຕໍ ອກຕ຺ວາ ປນ ‘ອາມນ຺ຕາ’ຕິ ປຏິວຈນສ຺ສ ທິນ຺ນຕ຺ຕາ ເຫຏ຺ຐາຍມເກສຸ ວິຍ ເອຕ຺ຖ ຂຓປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນວເສນ ວຕ຺ຕມານໂວຫາຣໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຖາ ຄເຫຕພ຺ໂພ.

ກຖໍ? ອປ຺ປຫີນວເສນ. ອປ຺ປຫີນຕຎ຺ຫິ ສນ຺ຘາຍ ອຍໍ ‘‘ອນຸເສຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕມານໂວຫາໂຣ ວຸຕ຺ໂຕ, ນ ຂຓປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຕໍ. ຍສ຺ມາ ຈ ອປ຺ປຫີນຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຍສ຺ສ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ອນຸເສຕິ, ຕສ຺ສ ປຏິຆານຸສໂຍ ອນຸເສຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉາຍ ຍສ຺ສ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ອປ຺ປຫີໂນ, ນ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຘມ຺ມຕໍ ອາປາທິໂຕ, ຕສ຺ສ ປຏິຆານຸສໂຍປິ ອປ຺ປຫີໂນຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຍສ຺ມາ ຈ ເຕສຸ ຍສ຺ເສໂກ ອປ຺ປຫີໂນ, ຕສ຺ສ ອິຕໂຣປິ ອປ຺ປຫີໂນວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອາມນ຺ຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍທິ ເອວໍ, ຍໍ ອຸປຣິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນວາເຣ ‘ຍສ຺ສ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ປຏິຆານຸສໂຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘ອາມນ຺ຕາ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ; ຕຕ຺ຖ ກຖໍ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ? ຕຕ຺ຖາປິ ອປ຺ປຫີນວເສເນວ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິປຈ຺ຈເຍ ສຕິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອນິວາຣິຕວເສນ ວາ. ຍຖາ ຫິ ຈິຕ຺ຕກມ຺ມາທີນິ ອາຣຠິຕ຺ວາ ອປຣິນິຏ຺ຐິຕກມ຺ມນ຺ຕາ ຈິຕ຺ຕກາຣາທໂຍ ເຕສໍ ກມ຺ມນ຺ຕານໍ ອກຣຓກ຺ຂເຓປິ ມິຕ຺ຕສຸຫຊ຺ຊາທີຫິ ທິຏ຺ຐທິຏ຺ຐຏ຺ຐາເນ ‘‘ອິເມສຸ ທິວເສສຸ ກິໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ‘‘ຈິຕ຺ຕກມ຺ມໍ ກໂຣມ, ກຏ຺ຐກມ຺ມໍ ກໂຣມາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເຕ ກິຎ຺ຈາປິ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ນ ກໂຣນ຺ຕິ ອວິຈ຺ຉິນ຺ນກມ຺ມນ຺ຕຕ຺ຕາ ປນ ກຕຂຓຎ຺ຈ ກຕ຺ຕພ຺ພຂຓຎ຺ຈ ອຸປາທາຍ ກໂຣນ຺ຕິເຍວ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ເອວເມວ ຍມ຺ຫິ ສນ຺ຕາເນ ອນຸສຍາ ອປ຺ປຫີນາ, ຍມ຺ຫິ ວາ ປນ ເນສໍ ສນ຺ຕາເນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິປຈ຺ຈເຍ ສຕິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ອນິວາຣິຕາ, ຕຕ຺ຖ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນກ຺ຂເຓປິ ອຸປ຺ປນ຺ນປຸພ຺ພຎ຺ເຈວ ກາລນ຺ຕເຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກຎ຺ຈ ອຸປາທາຍ ຍສ຺ສ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ປຏິຆານຸສໂຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິເຍວ ນາມາຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິໂຕ ປເຣສຸປິ ເອວຣູເປສຸ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸ ເອເສວ ນໂຍ. ໂນ ຈ ຕສ຺ສາຕິ ອິທໍ ອນາຄາມິສ຺ສ ກາມຣາຄພ຺ຍາປາທານໍ ອນວເສສໂຕ ປຫີນຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕິຓ຺ຓໍ ປຸຄ຺ຄລານນ຺ຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມີນໍ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານນ຺ຕິ ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມີນໍ. ປຣໂຕປິ ເອວຣູເປສຸ ຐາເນສຸ ເອເສວ ນໂຍ.

໑໔. ໂອກາສວາຣສ຺ສ ປຐມທຸຕິຍປຸຈ຺ຉາສຸ ຍສ຺ມາ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ກາມຘາຕຸຍາ ທ຺ວີສຸ ເວທນາສຸ ອນຸເສຕິ, ປຏິຆານຸສໂຍ ທຸກ຺ຂເວທນາຍ; ຕສ຺ມາ ‘ໂນ’ຕິ ປຏິເສໂຘ ກໂຕ. ຕຕິຍປຸຈ຺ຉາຍໍ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ກາມຘາຕຸຍາ ທ຺ວີສຸ ເວທນາສຸ ອນຸສຍນໂຕ ‘ອາມນ຺ຕາ’ຕິ ປຏິວຈນໍ ທິນ຺ນໍ. ຣູປຘາຕຸອຣູປຘາຕຸຍາ ປນ ມານານຸສຍສ຺ສ ກາມຣາຄານຸສເຍນ ສທ຺ຘິໍ ອສາຘາຣຓໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານໍ. ຕສ຺ມາ ໂນ ຈ ຕຕ຺ຖ ກາມຣາຄານຸສໂຍຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ເພສໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານວາຣໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ສາຘາຣຓາສາຘາຣຓໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໒໐. ທຸກມູລກປຸຈ຺ຉາຍໍ ຍສ຺ມາ ກາມຣາຄປຏິຆານຸສຍາ ນາປິ ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນ ເອກໍ ຘມ຺ມໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ນຕ຺ຖີຕິ ປຏິກ຺ເຂໂປ ກໂຕ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຍສ຺ມິໍ ອິເມ ທ຺ເວ ອນຸສຍາ ອນຸສເຍຍ຺ຍຸໍ, ຕໍ ຐານເມວ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ກຕ຺ຖ ມານານຸສໂຍ ອນຸເສຕີ’’ຕິ ອຍໍ ປຸຈ຺ຉາ ອປຸຈ຺ຉາເຍວາຕິ. ອຎ຺ເຎສຸປິ ເອວຣູເປສຸ ເອເສວ ນໂຍ.

໒໗. ປຸຄ຺ຄໂລກາສວາເຣ ຈຕຸນ຺ນນ຺ຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິອນາຄາມີນໍ.

໓໖. ປຏິໂລມນເຍ ຍສ຺ສ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ນານຸເສຕີຕິ ອຍໍ ປຸຈ຺ຉາ ອນາຄາມິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉຕິ.

໕໖. ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ນານຸເສຕີຕິ ອນາຄາມິອຣຫນ຺ຕານໍ. ກາມຘາຕຸຍາ ຕີສຸ ເວທນາສູຕິ ຈ ເວທນາຄ຺ຄຫເຓນ ເວທນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການມ຺ປິ ເຕສໍ ວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓານມ຺ປີຕິ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ກາມາວຈຣຘມ຺ມານໍ ຄຫຓໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ອນຸສຍວາເຣ ວິນິຈ຺ຉຍກຖາ.

ອນຸສຍວາຣວຓ຺ຓນາ.

໒. ສານຸສຍວາຣວຓ຺ຓນາ

໖໖-໑໓໑. ສານຸສຍວາເຣ ປນ ໂຍ ກາມຣາຄານຸສເຍນ ສານຸສໂຍຕິ ຍຖາ ເອກນ຺ຕຣິກຊຣາທິໂຣເຄນ ອາພາຘິໂກ ຍາວ ຕມ຺ຫາ ໂຣຄາ ນ ມຸຈ຺ຈຕິ, ຕາວ ຕສ຺ສ ໂຣຄສ຺ສ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິກ຺ຂເຓປິ ສໂຣໂຄເຍວ ນາມ ໂຫຕິ. ເອວໍ ສສໍກິເລສສ຺ສ ວຏ຺ຏຄາມິສຕ຺ຕສ຺ສ ຍາວ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ອນຸສຍາ ສມຸຄ຺ຆາຕໍ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕາວ ເຕສໍ ອນຸສຍານໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິກ຺ຂເຓປິ ສານຸສໂຍເຍວ ນາມ ໂຫຕິ. ເອວຣູປໍ ສານຸສຍຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘ອາມນ຺ຕາ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສເມຕ຺ຖ ອນຸສຍວາຣສທິສເມວ.

ໂອກາສວາເຣ ປນ ‘‘ຣູປຘາຕຸຍາ ອຣູປຘາຕຸຍາ ເອຕ຺ຖ ມານານຸສເຍນ ສານຸສໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຕາສຸ ຘາຕູສຸ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສານຸສຍຕາ ປຎ຺ຎາເຍຍ຺ຍ, ອນຸສຍສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານໍ ນ ປຎ຺ຎາເຍຍ຺ຍ. ອນຸສຍສ຺ສ ຈ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອຍໍ ວາໂຣ ອາຣທ຺ໂຘ, ຕສ຺ມາ ຕໂຕ ມານານຸສເຍນ ສານຸສໂຍຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວຎ຺ຫິ ສຕິ ຕໂຕ ຘາຕຸທ຺ວຍໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ເນນ ມານານຸສເຍນ ສານຸສໂຍຕິ ອນຸສຍສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານໍ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕິ. ອິມສ຺ສ ປນ ປຎ຺ຫສ຺ສ ອຕ຺ເຖ ອວຸຕ຺ເຕ ອາທິປຎ຺ຫສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ປາກໂຏ ນ ໂຫຕີຕິ ປຐມໍ ນ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມາ ໂສ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍໂຕ ກາມຣາຄານຸສເຍນາຕິ ຍໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ເນນ ກາມຣາຄານຸສເຍນ ສານຸສໂຍ, ກິໍ ໂສ ຕໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ເນນ ປຏິຆານຸສເຍນປິ ສານຸສໂຍຕິ? ຍສ຺ມາ ປເນເຕ ທ຺ເວ ເອກສ຺ມາ ຐານາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ; ຕສ຺ມາ ‘‘ໂນ’’ຕິ ປຏິເສໂຘ ກໂຕ. ອຣຫາ ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ອຣຫາ ສພ຺ພຘມ຺ເມສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນເກນ ເກນຈິ ອນຸສເຍນ ນິຣານຸສໂຍຕິ. ອິມິນາ ອຕ຺ຖວເສນ ນິປ຺ປເທສຏ຺ຐາເນສຸ ຠຸມ຺ມວຈນເມວ ກຕນ຺ຕິ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ຖວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ສານຸສຍວາຣວຓ຺ຓນາ.

໓. ປຊຫນວາຣວຓ຺ຓນາ

໑໓໒-໑໙໗. ປຊຫນວາເຣ ປຊຫຕີຕິ ເຕນ ເຕນ ມຄ຺ເຄນ ປຫານປຣິຎ຺ຎາວເສນ ປຊຫຕິ, ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຘມ຺ມຕໍ ອາປາເທຕິ. ອາມນ຺ຕາຕິ ອນາຄາມີມຄ຺ຄຏ຺ຐໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິວຈນໍ. ຕເທກຏ຺ຐໍ ປຊຫຕີຕິ ປຫາເນກຏ຺ຐຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂນຕິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຏ຺ຐໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິເສໂຘ.

ຍໂຕ ກາມຣາຄານຸສຍໍ ປຊຫຕີຕິ ຍໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກໍ ກາມຣາຄານຸສຍໍ ປຊຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຏ຺ຐມໂກຕິ ອຣຫຕ຺ຕຜລຏ຺ຐໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຈ຺ໂຈໂຣຫນຄຓນາຍ ຄຓິຍມາໂນ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຏ຺ໂຐ ອຏ຺ຐມໂກ ນາມ. ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍຄຓນາຍ ຫິ ອຣຫາ ອຄ຺ຄທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍຕ຺ຕາ ປຐໂມ, ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຏ຺ໂຐ ທຸຕິໂຍ, ອນາຄາມີ ຕຕິໂຍ…ເປ… ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຏ຺ໂຐ ອຏ຺ຐໂມ. ໂສ ອິຘ ‘‘ອຏ຺ຐມໂກ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ນາມສຎ຺ຎາເຍວ ວາ ເອສາ ຕສ຺ສາຕິ. ອນາຄາມິມຄ຺ຄສມງ຺ຄິຎ຺ຈ ອຏ຺ຐມກຎ຺ຈ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສາຕິ ສທ຺ຘິໍ ປຸຖຸຊ຺ຊເນນ ເສກ຺ຂາເສກ຺ຂາ. ເຕສຸ ຫິ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ປຫານປຣິຎ຺ຎາຍ ອຠາເວນ ນປ຺ປຊຫຕິ. ເສສາ ເຕສໍ ອນຸສຍານໍ ປຫີນຕ຺ຕາ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ມຄ຺ຄສມງ຺ຄີນນ຺ຕິ ທ຺ເວ ມຄ຺ຄສມງ຺ຄິໂນ ຐເປຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ປຊຫນວາຣວຓ຺ຓນາ.

໔. ປຣິຎ຺ຎາວາຣວຓ຺ຓນາ

໑໙໘-໒໖໓. ປຣິຎ຺ຎາວາເຣ ປຣິຊານາຕີຕິ ຕີຫິ ປຣິຎ຺ຎາຫິ ປຣິຊານາຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ອຍມ຺ປິ ຫິ ວາໂຣ ປຊຫນວາໂຣ ວິຍ ມຄ຺ຄຏ຺ຐານຎ຺ເຎວ ວເສນ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໂຕຕິ.

ປຣິຎ຺ຎາວາຣວຓ຺ຓນາ.

໕. ປຫີນວາຣວຓ຺ຓນາ

໒໖໔-໒໗໔. ປຫີນວາເຣ ຜລຏ຺ຐວເສເນວ ເທສນາ ອາຣທ຺ຘາ. ອນາຄາມິສ຺ສ ຫິ ອຸໂຠເປເຕ ອນຸສຍາ ປຫີນາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອາມນ຺ຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໗໕-໒໙໖. ໂອກາສວາເຣ ຍຕ຺ຖ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ປຫີໂນ ຕຕ຺ຖ ປຏິຆານຸສໂຍ ປຫີໂນຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ປຫີໂນຕິ ວາ ອປ຺ປຫີໂນຕິ ວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ຕໍ ກສ຺ມາຕິ? ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານສ຺ສ ອສາຘາຣຓຕ຺ຕາ. ອຎ຺ຎໍ ຫິ ກາມຣາຄານຸສຍສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານໍ, ອຎ຺ຎໍ ປຏິຆານຸສຍສ຺ສ. ອຠາວິຕມຄ຺ຄສ຺ສ ຈ ຍຕ຺ຖ ອນຸສໂຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ມຄ຺ເຄ ຠາວິເຕ ຕຕ຺ເຖວ ໂສ ປຫີໂນ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ເນວ ກາມຣາຄານຸສຍຏ຺ຐາເນ ປຏິຆານຸສໂຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ປຏິຆານຸສຍຏ຺ຐາເນ ກາມຣາຄານຸສໂຍ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ໂສ ປຫີໂນຕິ ວາ ອປ຺ປຫີໂນຕິ ວາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ໂສ ຫິ ຍສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐາເນ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ປຫີໂນ, ຕສ຺ມິໍ ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ ຕຕ຺ຖ ປຫີໂນຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ຍໍ ກາມຣາຄານຸສຍສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານໍ, ຕສ຺ມິໍ ອຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາ ຕຕ຺ຖ ອປ຺ປຫີໂນຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ.

ຍຕ຺ຖ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ປຫີໂນ, ຕຕ຺ຖ ມານານຸສໂຍ ປຫີໂນຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ສາຘາຣຓຏ຺ຐານໍ ສນ຺ຘາຍ ອາມນ຺ຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກາມຣາຄານຸສໂຍ ຫິ ກາມຘາຕຸຍາ ທ຺ວີສຸ ເວທນາສຸ ອນຸເສຕິ. ມານານຸສໂຍ ຕາສຸ ເຈວ ຣູປາຣູປຘາຕູສຸ ຈ. ໂສ ຐເປຕ຺ວາ ອສາຘາຣຓຏ຺ຐານໍ ສາຘາຣຓຏ຺ຐາເນ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ປຫີໂນ ນາມ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ‘ອາມນ຺ຕາ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ພສ຺ມິມ຺ປິ ໂອກາສວາເຣ ປຫີນຕາ ຈ ນວຕ຺ຕພ຺ພຕາ ຈ ເວທິຕພ຺ພາ. ‘ນຕ຺ຖີ’ຕິ ອາຄຕຏ຺ຐາເນສຸ ປນ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕສທິໂສວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ປຸຄ຺ຄໂລກາສວາໂຣ, ໂອກາສວາຣຄຕິໂກເຍວ.

໒໙໗-໓໐໗. ປຏິໂລມນເຍ ຍສ຺ສ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ອປ຺ປຫີໂນຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິວເສນ ປຸຈ຺ຉຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ຫິ ອິເມ ທ຺ເວ ອນຸສຍາ ປຸຖຸຊ຺ຊນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ອນາຄາມິມຄ຺ຄຏ຺ຐາ ຉນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອປ຺ປຫີນາ. ອິຘ ປນ ປຣໂຕ ‘‘ຕິຓ຺ຓໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານ’’ນ຺ຕິອາທິວຈນໂຕ ມຄ຺ຄຏ຺ຐາ ອນຘິປ຺ເປຕາ, ຕສ຺ມາ ປຸຖຸຊ຺ຊນໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິໂນວ ສນ຺ຘາຍ ‘ອາມນ຺ຕາ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານນ຺ຕິ ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມີນໍ. ອິມິນາ ນເຍນ ປຸຄ຺ຄລວາເຣ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໓໐໘-໓໒໙. ໂອກາສວາຣປຸຄ຺ຄໂລກາສວາຣາ ປນ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາຕິ.

ປຫີນວາຣວຓ຺ຓນາ.

໖. ອຸປ຺ປຊ຺ຊນວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໓໐. ອຸປ຺ປຊ຺ຊນວາໂຣ ອນຸສຍວາຣສທິໂສເຍວ.

໗. ຘາຕຸປຸຈ຺ຉາວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໓໒-໓໔໐. ຘາຕຸວາຣສ຺ສ ປຸຈ຺ຉາວາເຣ ຕາວ ກຕິ ອນຸສຍາ ອນຸເສນ຺ຕີຕິ ກຕິ ອນຸສຍາ ສນ຺ຕານໍ ອນຸຄຕາ ຫຸຕ຺ວາ ສຍນ຺ຕິ. ກຕິ ອນຸສຍາ ນານຸເສນ຺ຕີຕິ ກຕິ ອນຸສຍາ ສນ຺ຕານໍ ນ ອນຸຄຕາ ຫຸຕ຺ວາ ສຍນ຺ຕິ. ກຕິ ອນຸສຍາ ຠງ຺ຄາຕິ ກຕິ ອນຸສຍາ ອນຸເສນ຺ຕິ ນານຸເສນ຺ຕີຕິ ເອວໍ ວິຠຊິຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສເມຕ຺ຖ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ຕໍ ເຫຏ຺ຐາ ປາຬິວວຕ຺ຖາເນ ວຸຕ຺ຕເມວ.

໗. ຘາຕຸວິສ຺ສຊ຺ຊນາວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໔໑-໓໔໙. ນິທ຺ເທສວາເຣ ປນສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ສຕ຺ຕ ອນຸສຍາ ອນຸເສນ຺ຕີຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ກສ຺ສຈິ ປຎ຺ຈາຕິ ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕສຎ຺ຫິ ທິຏ຺ຐານຸສໂຍ ຈ ວິຈິກິຈ຺ຉານຸສໂຍ ຈ ປຫີນາຕິ ປຎ຺ເຈວ ອນຸເສນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍຖາ ອນຸສຍວາເຣ ‘‘ອນຸເສນ຺ຕີ’’ຕິ ປທສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ ຄຫິໂຕ, ເອວມິຘ ນ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ກສ຺ມາ? ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ. ກາມຘາຕຸໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ຫິ ວິປາກຈິຕ຺ຕຎ຺ເຈວ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານຣູປຎ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອກຸສລຈິຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖິ. ອນຸສຍາ ຈ ອກຸສລຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນ ວິປາກຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓຕິ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ຕຖາ ອຕ຺ໂຖ ນ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ກຖໍ ປນ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ? ຍຖາ ລພ຺ຠຕິ ຕຖາ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ກຖຎ຺ຈ ລພ຺ຠຕິ? ອປ຺ປຫີນຏ຺ເຐນ. ຍຖາ ຫິ ຣາຄໂທສໂມຫານໍ ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ. ກຸສລາພ຺ຍາກຕຈິຕ຺ຕສມງ຺ຄີ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ສຣາໂຄ ສໂທໂສ ສໂມໂຫ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍ ມຄ຺ຄຠາວນາຍ ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓປິ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ເຕ ເຕ ອນຸສຍາ ອນຸເສນ຺ຕີຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ ປນ ເຕ ອນຸເສນ຺ຕິເຍວ ນາມາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອນຸສຍາ ຠງ຺ຄາ ນຕ຺ຖີຕິ ຍສ຺ສ ຫິ ໂຍ ອນຸເສຕິ, ໂສ ອນຸເສຕິເຍວ; ໂຍ ນານຸເສຕິ, ໂສ ນານຸເສຕິເຍວ. ອຍໍ ອນຸເສຕິ ຈ ນານຸເສຕິ ຈ, ອຍໍ ສິຍາ ອນຸເສຕິ ສິຍາ ນານຸເສຕີຕິ, ເອວໍ ວິຠຊິຕພ຺ໂພ ອນຸສໂຍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຣູປຘາຕຸໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ຕໂຍຕິ ອນາຄາມິວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສ ຫິ ກາມຣາຄປຏິຆທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉານຸສຍາ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ອນວເສສໂຕ ປຫີນາ. ອິຕເຣ ຕໂຍວ ອປ຺ປຫີນາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ກສ຺ສຈິ ຕໂຍ ອນຸສຍາ ອນຸເສນ຺ຕີ’’ຕິ.

ນ ກາມຘາຕຸນ຺ຕິ ກາມຘາຕຸຍາ ປຏິສິທ຺ຘຕ຺ຕາ ເສສາ ທ຺ເວ ຘາຕຸໂຍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຕ຺ເຕ ວາຕິ ຍສ຺ມາ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ຣູປຘາຕຸຍາ ຈຸຕສ຺ສ ກາມຘາຕຸຍໍ ອຸປປຕ຺ຕິ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ເສວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ສຕ຺ເຕວາຕິ ນິຍເມຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອຣູປຘາຕຸຍາ ຈຸຕສ຺ສ ກາມຘາຕຸໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ສຕ຺ເຕວາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຣູປຘາຕຸຍາ ອຸປປຕ຺ຕິ ນຕ຺ຖີຕິ ກສ຺ມາ ນຕ຺ຖິ? ອຸປປຕ຺ຕິນິປ຺ຜາທກສ຺ສ ຣູປາວຈຣຊ຺ຌານສ຺ສ ອຠາວາ. ໂສ ຫິ ສພ຺ພໂສ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາ ຕໍ ຘາຕຸໍ ອຸປປນ຺ໂນຕິ ນາສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ຣູປາວຈຣຊ຺ຌານໍ ອຕ຺ຖິ. ຕທຠາວາ ຣູປຘາຕຸຍໍ ອຸປປຕ຺ຕິ ນຕ຺ຖີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຣູປຘາຕຸຍາ ຈຸຕສ຺ສ ນ ກາມຘາຕຸນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຣູປຘາຕຸເຍວ ອຘິປ຺ເປຕາ. ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ພວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ຘາຕຸວາຣວຓ຺ຓນາ.

ອນຸສຍຍມກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ຈິຕ຺ຕຍມກໍ

ອຸທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ

໑-໖໒. ອິທານິ ເຕສຎ຺ເຎວ ມູລຍມເກ ເທສິຕານໍ ກຸສລາທິຘມ຺ມານໍ ລພ຺ຠມານວເສນ ເອກເທສເມວ ສງ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ອນຸສຍຍມການນ຺ຕຣໍ ເທສິຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕຍມກສ຺ສ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ປາຬິວວຕ຺ຖານໍ ຕາວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອິມສ຺ມິຎ຺ຫິ ຈິຕ຺ຕຍມເກ ມາຕິກາຐປນໍ, ຐປິຕມາຕິກາຍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນນ຺ຕິ ທ຺ເວ ວາຣາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ມາຕິກາຐປເນ ປຸຄ຺ຄລວາໂຣ, ຘມ຺ມວາໂຣ, ປຸຄ຺ຄລຘມ຺ມວາໂຣຕິ ອາທິໂຕວ ຕໂຍ ສຸທ຺ຘິກມຫາວາຣາ ໂຫນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ‘‘ຍສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ ເອວໍ ປຸຄ຺ຄລວເສນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນນິຣຸຊ຺ຌນາທິເຠທໍ ທີເປນ຺ໂຕ ຄໂຕ ປຸຄ຺ຄລວາໂຣ ນາມ. ‘‘ຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ ເອວໍ ຘມ຺ມວເສເນວ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນນິຣຸຊ຺ຌນາທິເຠທໍ ທີເປນ຺ໂຕ ຄໂຕ ຘມ຺ມວາໂຣ ນາມ. ‘‘ຍສ຺ສ ຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ ເອວໍ ອຸຠຍວເສນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນນິຣຸຊ຺ຌນາທິເຠທໍ ທີເປນ຺ໂຕ ຄໂຕ ປຸຄ຺ຄລຘມ຺ມວາໂຣ ນາມ. ຕໂຕ ‘‘ຍສ຺ສ ສຣາຄໍ ຈິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ໂສຬສນ຺ນໍ ປທານໍ ວເສນ ອປເຣ ສຣາຄາທິປທວິເສສິຕາ ໂສຬສ ປຸຄ຺ຄລວາຣາ, ໂສຬສ ຘມ຺ມວາຣາ, ໂສຬສ ປຸຄ຺ຄລຘມ຺ມວາຣາຕິ ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສໍ ມິສ຺ສກວາຣາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕ ສຣາຄາທິປທມຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສງ຺ຂິຕ຺ຕາ. ຕໂຕ ‘‘ຍສ຺ສ ກຸສລໍ ຈິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ຉສຏ຺ຐິທ຺ວິສຕສງ຺ຂານໍ ອຠິຘມ຺ມມາຕິກາປທານໍ ວເສນ ອປເຣ ກຸສລາທິປທວິເສສິຕາ ຉສຏ຺ຐິທ຺ວິສຕປຸຄ຺ຄລວາຣາ, ຉສຏ຺ຐິທ຺ວິສຕຘມ຺ມວາຣາ ຉສຏ຺ຐິທ຺ວິສຕປຸຄ຺ຄລຘມ຺ມວາຣາຕິ ອຏ຺ຐນວຸຕິສຕ຺ຕສຕາ ມິສ຺ສກວາຣາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕປິ ກຸສລາທິປທມຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສງ຺ຂິຕ຺ຕາເຍວ. ຍານິເປຕ຺ຖ ສນິທສ຺ສນາທີນິ ປທານິ ຈິຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ນ ຍຸຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕານິ ໂມຆປຸຈ຺ຉາວເສນ ຐປິຕານິ.

ເຕສຸ ປນ ຕີສຸ ວາເຣສຸ ສພ຺ພປຐເມ ສຸທ຺ຘິກປຸຄ຺ຄລມຫາວາເຣ ອຸປ຺ປາທນິໂຣຘກາລສມ຺ເຠທວາໂຣ, ອຸປ຺ປາທຸປ຺ປນ຺ນວາໂຣ, ນິໂຣຘຸປ຺ປນ຺ນວາໂຣ, ອຸປ຺ປາທວາໂຣ, ນິໂຣຘວາໂຣ, ອຸປ຺ປາທນິໂຣຘວາໂຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານນິໂຣຘວາໂຣ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານຸປ຺ປນ຺ນວາໂຣ, ນິຣຸຊ຺ຌມານຸປ຺ປນ຺ນວາໂຣ, ອຸປ຺ປນ຺ນຸປ຺ປາທວາໂຣ, ອຕີຕານາຄຕວາໂຣ, ອຸປ຺ປນ຺ນຸປ຺ປຊ຺ຊມານວາໂຣ, ນິຣຸທ຺ຘນິຣຸຊ຺ຌມານວາໂຣ, ອຕິກ຺ກນ຺ຕກາລວາໂຣຕິ ຈຸທ຺ທສ ອນ຺ຕຣວາຣາ. ເຕສຸ ອຸປ຺ປາທວາໂຣ, ນິໂຣຘວາໂຣ, ອຸປ຺ປາທນິໂຣຘວາໂຣຕິ ອິເມສຸ ຕີສຸ ວາເຣສຸ ອນຸໂລມປຏິໂລມວເສນ ຉ ຉ ກຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາຣສ ຍມການິ. ອຸປ຺ປນ຺ນຸປ຺ປາທວາເຣ ອຕີຕານາຄຕກາລວເສນ ອນຸໂລມໂຕ ທ຺ເວ, ປຏິໂລມໂຕ ທ຺ເວຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຍມການິ. ເສເສສຸ ອາທິໂຕ ນິທ຺ທິຏ຺ເຐສຸ ຕີສຸ, ອນນ຺ຕເຣ ນິທ຺ທິຏ຺ເຐສຸ ຕີສຸ; ອວສາເນ ນິທ຺ທິຏ຺ເຐສຸ ຈຕູສູຕິ ທສສຸ ວາເຣສຸ ອນຸໂລມໂຕ ເອກໍ, ປຏິໂລມໂຕ ເອກນ຺ຕິ ທ຺ເວ ທ຺ເວ ກຕ຺ວາ ວີສຕິ ຍມການິ. ເອວໍ ສພ຺ເພສຸປິ ຈຸທ຺ທສສຸ ອນ຺ຕຣວາເຣສຸ ທ຺ວາຈຕ຺ຕາລີສ ຍມການິ, ຈຕຸຣາສີຕິ ປຸຈ຺ຉາ ອຏ຺ຐສຏ຺ຐິອຕ຺ຖສຕໍ ໂຫຕິ. ຍຖາ ຈ ເອກສ຺ມິໍ ສຸທ຺ຘິກປຸຄ຺ຄລມຫາວາເຣ, ຕຖາ ສຸທ຺ຘິກຘມ຺ມວາເຣປິ ສຸທ຺ຘິກປຸຄ຺ຄລຘມ຺ມວາເຣປີຕິ ຕີສຸ ມຫາວາເຣສຸ ຉພ຺ພີສຕິຍມກສຕໍ, ຕໂຕ ທິຄຸຓາ ປຸຈ຺ຉາ, ຕໂຕ ທິຄຸຓາ ອຕ຺ຖາ ຈ ເວທິຕພ຺ພາ. ອິທໍ ປນ ວາຣຕ຺ຕຍໍ ສຣາຄາທິວເສນ ໂສຬສຄຸຓໍ, ກຸສລາທິວເສນ ຉສຏ຺ຐິທ຺ວິສຕຄຸຓໍ ກຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ຈິຕ຺ຕຍມເກ ອເນການິ ຍມກສຫສ຺ສານິ, ຕໂຕ ທິຄຸຓາ ປຸຈ຺ຉາ, ຕໂຕ ທິຄຸຓາ ອຕ຺ຖາ ຈ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ປາໂຐ ປນ ສໍຂິຕ຺ໂຕຕິ. ເອວໍ ຕາວ ອິມສ຺ມິໍ ຈິຕ຺ຕຍມເກ ປາຬິວວຕ຺ຖານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ມາຕິກາຐປນວຓ຺ຓນາ.

ນິທ຺ເທໂສ

໑. ປຸຄ຺ຄລວາຣວຓ຺ຓນາ

໖໓. ອິທານິ ຐປິຕານຸກ຺ກເມນ ມາຕິກໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ຍສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນ ນິຣຸຊ຺ຌຕີຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂຓສມງ຺ຄິຕາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນ ນິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ນິໂຣຘກ຺ຂຓໍ ອປ຺ປຕ຺ຕຕາຍ ນ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສຕິ ນຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ເຕສໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຍສໍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນວຏ຺ຏທຸກ຺ຂານໍ ຂີຓາສວານໍ ສພ຺ພປຈ຺ຉິມສ຺ສ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂໂຓ ວຕ຺ຕຕິ, ເອເຕສໍ ຕເທວ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາທປ຺ປຕ຺ຕຕາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນາມ, ຠງ຺ຄໍ ອປ຺ປຕ຺ຕຕາຍ ນ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ອິທານິ ປນ ຠງ຺ຄໍ ປຕ຺ວາ ຕໍ ເຕສໍ ຈິຕ຺ຕໍ ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສຕິ, ຕໂຕ ອປ຺ປຏິສນ຺ຘິກຕ຺ຕາ ອຎ຺ຎໍ ນຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ. ອິຕເຣສນ຺ຕິ ປຈ຺ຉິມຈິຕ຺ຕສມງ຺ຄິໍ ຂີຓາສວໍ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສານໍ ເສກ຺ຂາເສກ຺ຂປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສຕິ ເຈວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ ຈາຕິ ຍໍ ຕໍ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂຓປ຺ປຕ຺ຕໍ ຕໍ ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສເຕວ. ອຎ຺ຎໍ ປນ ຕສ຺ມິໍ ວາ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕຠາເວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ ເຈວ ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສຕິ ຈ. ທຸຕິຍປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊເນປິ ຕຖາຣູປສ຺ເສວ ຂີຓາສວສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘ອາມນ຺ຕາ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓ ອຣຫໂຕ ປຈ຺ຉິມຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ເສສານໍ ຠິຊ຺ຊມານຈິຕ຺ຕມ຺ປິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປນ ອຣຫໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສຕີຕິ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ ປນ ນ ສກ຺ກາ. ເສສານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ, ນ ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສຕີຕິ ນ ສກ຺ກາ. ຕສ຺ມາ ‘ໂນ’ຕິ ປຏິເສໂຘ ກໂຕ. ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ຍສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສຕິ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລເຍວ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ນຕ຺ຖີຕິ ປຏິກ຺ເຂໂປ ກໂຕ.

໖໕-໘໒. ອຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ອຸປ຺ປາທສມງ຺ຄິໂນເປຕໍ ນາມໍ. ອຸປ຺ປາທໍ ປຕ຺ວາ ອນິຣຸທ຺ຘສ຺ສາປິ. ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປາທສມງ຺ຄິຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘ອາມນ຺ຕາ’ຕິ, ອຸປ຺ປາທໍ ປຕ຺ວາ ອນິຣຸທ຺ຘຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ເຕສໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອນຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ອຸປ຺ປາທໍ ອປ຺ປຕ຺ຕໍ. ເຕສໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ສພ຺ເພສໍ ຕາວ ຈິຕ຺ຕໍ ຂຓປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນເມວ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂຓໍ ອຕີຕຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖ ນາມ, ນິໂຣຘສມາປນ຺ນານໍ ນິໂຣຘໂຕ ປຸພ຺ເພ ອຸປ຺ປນ຺ນປຸພ຺ພຕ຺ຕາ, ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕານໍ ສຎ຺ຎີຠເວ ອຸປ຺ປນ຺ນປຸພ຺ພຕ຺ຕາ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖ ເຈວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຈາຕິ ອຸປ຺ປາທໍ ປຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖ, ອນຕີຕຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ອນາຄຕຎ຺ຈາຕິ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ຈ ຈິຕ຺ຕໍ ອນາຄຕຎ຺ຈ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໘໓. ອຕິກ຺ກນ຺ຕກາລວາເຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ຂຓນ຺ຕິ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂຓໍ. ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂໂຓ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ນາມ ນ ໂຫຕິ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານສ຺ສ ປນ ຂຓຕ຺ຕາ ເອວໍ ວຸຕ຺ໂຕ. ຂຓໍ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕກາລນ຺ຕິ ນ ຈິຣໍ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ຕເມວ ປນ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂຓໍ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕກາລນ຺ຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ນິຣຸຊ຺ຌມານໍ ຂຓນ຺ຕິ ນິໂຣຘກ຺ຂຓໍ. ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ນິໂຣຘກ຺ຂໂຓ ນິຣຸຊ຺ຌມາໂນ ນາມ ນ ໂຫຕິ, ນິຣຸຊ຺ຌມານສ຺ສ ປນ ຂຓຕ຺ຕາ ເອວໍ ວຸຕ຺ໂຕ. ຂຓໍ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕກາລນ຺ຕິ ກິໍ ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ເອວໍ ນິໂຣຘກ຺ຂຓມ຺ປິ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕກາລໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂຓໍ ຂຓໍ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕກາລໍ ໂຫຕິ, ນິໂຣຘກ຺ຂຓໍ ຂຓໍ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕກາລໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ. ອຕີຕໍ ປນ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸໂຠປິ ຂເຓ ຂຓໍ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕກາລໍ ນາມ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂຓໍ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠງ຺ຄກ຺ຂຓໍ ອວີຕິກ຺ກນ຺ຕໍ, ອຕີຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂຓຎ຺ຈ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ຠງ຺ຄກ຺ຂຓຎ຺ຈ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕນ຺ຕິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນມາຫ. ທຸຕິຍປຎ຺ຫສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ຍສ຺ມາ ອຕີຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸໂຠປິ ຂເຓ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕກາລໍ ນາມ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອຕີຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຏິໂລມປຎ຺ຫສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ຍສ຺ມາ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ຈ ຈິຕ຺ຕໍ ອນາຄຕຎ຺ຈ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸໂຠປິ ຂເຓ ຂຓໍ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕກາລໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ, ເຕສໍ ຂຓານໍ ອວີຕິກ຺ກນ຺ຕຕ຺ຕາ. ຕສ຺ມາ ‘‘ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ຈິຕ຺ຕໍ ອນາຄຕໍ ຈິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ທຸຕິຍວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ປາກຏເມວ.

໘໔-໑໑໓. ຘມ຺ມວາເຣປິ ອິມິນາວຸປາເຍນ ສພ຺ພວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຸຄ຺ຄລຘມ຺ມວາໂຣ ຘມ຺ມວາຣຄຕິໂກເຍວ.

໑໑໔-໑໑໖. ສພ຺ເພປິ ມິສ຺ສກວາຣາ ຍສ຺ສ ສຣາຄໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ມຸຂມຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສງ຺ຂິຕ຺ຕາ. ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ເນສໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເຕສຸ ປນ ‘‘ຍສ຺ສ ສຣາຄໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ; ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສຕິ, ນຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພຕາຍ ປຸຈ຺ຉາວ ສທິສາ ໂຫຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ສຣາຄໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຉິມຈິຕ຺ຕໍ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຍສ຺ສ ສຣາຄໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ; ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສຕິ, ນຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ ໂນ’’ຕິ ເອວໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ອສທິສໍ ໂຫຕິ. ຕໍ ຕໍ ຕສ຺ສາ ຕສ຺ສາ ປຸຈ຺ຉາຍ ອນຸຣູປວເສນ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ຈິຕ຺ຕຍມກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ຘມ຺ມຍມກໍ

໑. ປຓ຺ຓຕ຺ຕິອຸທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ

໑-໑໖. ອິທານິ ເຕສຎ຺ເຎວ ມູລຍມເກ ເທສິຕານໍ ກຸສລາທິຘມ຺ມານໍ ມາຕິກໍ ຐເປຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕຍມການນ຺ຕຣໍ ເທສິຕສ຺ສ ຘມ຺ມຍມກສ຺ສ ວຓ຺ຓນາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຂນ຺ຘຍມເກ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປາຬິວວຕ຺ຖານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍຖາ ຫິ ຕຕ຺ຖ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາຣາທໂຍ ຕໂຍ ມຫາວາຣາ, ອວເສສາ ອນ຺ຕຣວາຣາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາ ອິຘາປິ. ‘‘ໂຍ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ຠາເວຕິ, ໂສ ອກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຊຫຕີ’’ຕິ ອາຄຕຕ຺ຕາ ປເນຕ຺ຖ ປຣິຎ຺ຎາວາໂຣ, ຠາວນາວາໂຣ ນາມາຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ອພ຺ຍາກໂຕ ຘມ຺ໂມ ເນວ ຠາເວຕພ຺ໂພ, ນ ປຫາຕພ຺ໂພ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ປທເມວ ນ ອຸທ຺ຘຏໍ. ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາເຣ ປເນຕ຺ຖ ຕິຓ຺ຓໍ ກຸສລາທິຘມ຺ມານໍ ວເສນ ປທໂສຘນວາໂຣ, ປທໂສຘນມູລຈກ຺ກວາໂຣ, ສຸທ຺ຘຘມ຺ມວາໂຣ, ສຸທ຺ຘຘມ຺ມມູລຈກ຺ກວາໂຣຕິ ອິເມສຸ ຈຕູສຸ ວາເຣສຸ ຍມກຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ.

໑. ປຓ຺ຓຕ຺ຕິນິທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ

໑໗-໓໒. ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາຣນິທ຺ເທເສ ປນ ກຸສລາ ກຸສລຘມ຺ມາຕິ ກຸສລານໍ ເອກນ຺ເຕນ ກຸສລຘມ຺ມຕ຺ຕາ ‘‘ອາມນ຺ຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອວເສສາ ຘມ຺ມາ ນ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາຕິ ອວເສສາ ຘມ຺ມາ ອກຸສລາ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ຘມ຺ມາ ປນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ພວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາຣວຓ຺ຓນາ.

໒. ປວຕ຺ຕິວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໓-໓໔. ປວຕ຺ຕິວາເຣ ປເນຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນກາເລ ປຸຄ຺ຄລວາຣສ຺ສ ອນຸໂລມນເຍ ‘‘ຍສ຺ສ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ; ຍສ຺ສ ວາ ປນ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ກຸສລຘມ຺ມມູລການິ ທ຺ເວ ຍມການິ, ອກຸສລຘມ຺ມມູລກໍ ເອກນ຺ຕິ ຕີຓິ ຍມການິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ປຏິໂລມນເຍປິ ໂອກາສວາຣາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອວເມຕ຺ຖ ສພ຺ພວາເຣສຸ ຕິຓ຺ຓໍ ຕິຓ຺ຓໍ ຍມການໍ ວເສນ ຍມກຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຕ຺ຖວິນິຈ຺ຉເຍ ປເນຕ຺ຖ ອິທໍ ລກ຺ຂຓໍ – ອິມສ຺ສ ຫິ ຘມ຺ມຍມກສ຺ສ ປວຕ຺ຕິມຫາວາເຣ ‘‘ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕີ’’ຕິ ອິເມສຸ ອຸປ຺ປາທນິໂຣເຘສຸ ກຸສລາກຸສລຘມ຺ມາ ຕາວ ເອກນ຺ເຕນ ປວຕ຺ຕິຍໍເຍວ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ນ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘີສຸ. ອພ຺ຍາກຕຘມ຺ມາ ປນ ປວຕ຺ເຕ ຈ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘີສຸ ຈາຕິ ຕີສຸປິ ກາເລສຸ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ຍໍ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ສ ວເສນ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ນຍມຸຂໍ – ກຸສລາກຸສລານໍ ຕາວ ເອກກ຺ຂເຓ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ‘‘ໂນ’’ຕິ ປຏິເສໂຘ ກໂຕ. ອພ຺ຍາກຕາ ຈາຕິ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ.

໓໕-໓໖. ຍຕ຺ຖ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອສຎ຺ຎຠວໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕເນເວຕ຺ຖ ‘‘ອາມນ຺ຕາ’’ຕິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ກຕໍ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອິທມ຺ປິ ອສຎ຺ຎຠວໍເຍວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອພ຺ຍາກຕານໍ ປນ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານສ຺ສ ອຠາວາ ‘‘ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ປຏິກ຺ເຂໂປ ກໂຕ.

໔໙. ທຸຕິເຍ ອກຸສເລຕິ ຠວໍ ອສ຺ສາເທຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ນິກນ຺ຕິຊວເນສຸ ທຸຕິເຍ ຊວນຈິຕ຺ເຕ. ທຸຕິເຍ ຈິຕ຺ເຕ ວຕ຺ຕມາເນຕິ ປຏິສນ຺ຘິໂຕ ທຸຕິເຍ ຠວງ຺ຄຈິຕ຺ເຕ ວຕ຺ຕມາເນ ສຫ ວາ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ຠວງ຺ຄໍ ວິປາກວເສນ ເອກເມວ ກຕ຺ວາ ຠວນິກນ຺ຕິຍາ ອາວຊ຺ຊນຈິຕ຺ເຕ. ຕຎ຺ຫິ ກິຣິຍຈິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອພ຺ຍາກຕຊາຕິຍໍ ວິປາກໂຕ ທຸຕິຍໍ ນາມ ໂຫຕິ.

໕໗. ຍສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອນນ຺ຕຣາ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄນ຺ຕິ ໂຄຕ຺ຣຠຸຈິຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ເຕ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄຘມ຺ເມເຍວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໗໙. ຍສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອນນ຺ຕຣາ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄໍ ປຏິລຠິສ຺ສນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓຕິ ອິທໍ ຈິຕ຺ຕຊາຕິວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຊ຺ຊາຕິກສ຺ສ ຫິ ເອກາວຊ຺ຊເນນ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຕໂຕ ໂອຣິມຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓປິ ເອຕໍ ລກ຺ຂຓໍ ລພ຺ຠເຕວ.

໙໙. ນິໂຣຘວາເຣປິ ກຸສລາກຸສລານໍ ເອກໂຕ ອນິຣຸຊ຺ຌນໂຕ ‘‘ໂນ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມິນາ ນຍມຸເຂນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ຘມ຺ມຍມກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ອິນ຺ທ຺ຣິຍຍມກໍ

ອິທານິ ເຕສຎ຺ເຎວ ມູລຍມເກ ເທສິຕານໍ ກຸສລາທິຘມ຺ມານໍ ລພ຺ຠມານວເສນ ເອກເທສໍ ສໍຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ຘມ຺ມຍມການນ຺ຕຣໍ ເທສິຕສ຺ສ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຍມກສ຺ສ ວຓ຺ຓນາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຂນ຺ຘຍມກາທີສຸ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປາຬິວວຕ຺ຖານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອິຘາປິ ຫິ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາຣາທໂຍ ຕໂຍ ມຫາວາຣາ ອວເສສາ ອນ຺ຕຣວາຣາ ຈ ສທ຺ຘິໍ ກາລປ຺ປເຠທາທີຫິ ຂນ຺ຘຍມກາທີສຸ ອາຄຕສທິສາວ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ປນ ພຫຸຕາຍ ຘາຕຸຍມກໂຕປິ ພຫຸຕຣານິ ຍມການິ ໂຫນ຺ຕິ. ຍຖາ ປນ ເຫຏ຺ຐາ ປຸຄ຺ຄລວາຣາທີສຸ ຈກ຺ຂາຍຕນຈກ຺ຂຸຘາຕຸມູລເກ ນເຍ ຈກ຺ຂາຍຕນຈກ຺ຂຸຘາຕູຫິ ສທ຺ຘິໍ ຊິວ຺ຫາຍຕນກາຍາຍຕນານິ ນ ໂຍຊິຕານິ. ຊິວ຺ຫາຍຕນກາຍາຍຕນມູລການິ ຈ ຍມກາເນວ ນ ຄຫິຕານິ, ຕຖາ ອິຘາປິ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍມູລເກ ນເຍ ຊິວ຺ຫິນ຺ທ຺ຣິຍກາຍິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ນ ໂຍຊິຕານິ, ຊິວ຺ຫິນ຺ທ຺ຣິຍກາຍິນ຺ທ຺ຣິຍມູລການິ ຈ ຍມກາເນວ ນ ຄຫິຕານິ. ເຕສໍ ອຄ຺ຄຫເຓ ກາຣຓໍ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ມນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປນ ຍຖາ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍາທິມູລເກຫິ ຕເຖວ ອິຕ຺ຖິນ຺ທ຺ຣິຍາທິມູລເກຫິປິ ສທ຺ຘິໍ ຍສ຺ມາ ໂຍຊນໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕປຏິປາຏິຍາ ອໂຍເຊຕ຺ວາ ສພ຺ເພຫິປິ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍມູລກາທີຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຣິໂຍສາເນ ໂຍຊິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິເຍນ ສທ຺ຘິໍ ອິຕ຺ຖິນ຺ທ຺ຣິຍປຸຣິສິນ຺ທ຺ຣິຍຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ໂຍຊິຕານິ ສຸຂິນ຺ທ຺ຣິຍທຸກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍໂທມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ນຕ຺ຖີຕິ ນ ຄຫິຕານິ. ໂສມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍອຸເປກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິສພ຺ຠາວໂຕ ຄຫິຕານິ. ຕຖາ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍາທີນິ ປຎ຺ຈ. ໂລກຸຕ຺ຕຣານິ ຕີຓິ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ອຠາເວເນວ ນ ຄຫິຕານິ. ອິຕິ ຍານິ ຄຫິຕານິ, ເຕສໍ ວເສເນຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍມູລເກ ນເຍ ຍມກຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍຖາ ເຈຕ຺ຖ, ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ຍານິ ປນ ນ ຄຫິຕານິ, ເຕສໍ ວເສນ ຍມການິ ນ ຄເຓຕພ຺ພານິ. ຄເຓນ຺ເຕນ ວາ ໂມຆປຸຈ຺ຉາວເສນ ຄເຓຕພ຺ພານີຕິ ເອວໍ ຕາວ ສພ຺ພວາເຣສຸ ປາຬິວວຕ຺ຖານເມວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ປວຕ຺ຕິວາຣວຓ຺ຓນາ

໑-໘໖. ອຕ຺ຖວິນິຈ຺ຉເຍ ປເນຕ຺ຖ ອິທໍ ນຍມຸຂໍ – ສຈກ຺ຂຸການໍ ນ ອິຕ຺ຖີນນ຺ຕິ ພ຺ຣຫ຺ມປາຣິສຊ຺ຊາທີນຎ຺ເຈວ ຣູປີນໍ ປຸຣິສນປຸໍສການຎ຺ຈ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕສຎ຺ຫິ ອິຕ຺ຖິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ສຈກ຺ຂຸການໍ ນ ປຸຣິສານນ຺ຕິ ຣູປີພ຺ຣຫ຺ມານຎ຺ເຈວ ອິຕ຺ຖິນປຸໍສການຎ຺ຈ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕສຎ຺ຫິ ປຸຣິສິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອຈກ຺ຂຸການໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕານໍ ເຕສໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ເອກໂວກາຣຈຕຸໂວກາຣກາມຘາຕຸສຕ຺ເຕ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຈກ຺ຂຸການໍ ວິນາ ໂສມນສ຺ເສນາຕິ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ມຫາວິປາກປຏິສນ຺ຘີນໍ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຈກ຺ຂຸການໍ ວິນາ ອຸເປກ຺ຂາຍາຕິ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕປຏິສນ຺ຘິການໍ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸເປກ຺ຂາຍ ອຈກ຺ຂຸການນ຺ຕິ ອເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອເຫຕຸການນ຺ຕິ ອເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍາທີນໍ ອຠາວໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ເອກນ຺ເຕເນວ ສທ຺ຘາສຕິປຎ຺ຎາໂຍ ນຕ຺ຖິ. ສມາຘິວີຣິຍານິ ປນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປ຺ປຕ຺ຕານິ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ສເຫຕຸການໍ ອຈກ຺ຂຸການນ຺ຕິ ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍກວເສນ ເຈວ ອຣູປີວເສນ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຎ຺ໂຎ ຫິ ສເຫຕຸໂກ ອຈກ຺ຂຸໂກ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ສຈກ຺ຂຸການໍ ອເຫຕຸການນ຺ຕິ ອປາເຍ ໂອປປາຕິກວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຈກ຺ຂຸການໍ ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕານນ຺ຕິ ກາມຘາຕຸຍໍ ທຸເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິການໍ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຈກ຺ຂຸການໍ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານນ຺ຕິ ຣູປີພ຺ຣຫ຺ມາໂນ ເຈວ ກາມາວຈຣເທວມນຸສ຺ເສ ຈ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ອຈກ຺ຂຸການນ຺ຕິ ອຣູປິໂນ ຈ ຕິເຫຕຸກຄພ຺ຠເສຍ຺ຍເກ ຈ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໑໙໐. ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍມູລເກ ວິນາ ໂສມນສ຺ເສນ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕານນ຺ຕິ ທ຺ເວປິ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປວຕ຺ເຕ ໂສມນສ຺ສວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓຕິ ອຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖາປິ ປຏິສນ຺ຘິປວຕ຺ຕິວເສນ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ໂສມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍາທິມູລເກສຸປິ ປຏິສນ຺ຘິປວຕ຺ຕິວເສເນວຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ປຏິໂລມນເຍ ປນ ນິໂຣຘວາເຣ ຈ ເອເຕສຎ຺ເຈວ ອຎ຺ເຎສຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ຍຖາລາຠວເສນ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິປວຕ຺ເຕສຸ ຕີສຸປິ ອນຸປ຺ປາທນິໂຣຘາ ເວທິຕພ຺ພາ.

໒໘໑. ອນາຄຕວາເຣ ເອເຕເນວ ຠາເວນາຕິ ເອເຕນ ປຸຣິສຠາເວເນວ, ອນ຺ຕຣາ ອິຕ຺ຖິຠາວໍ ອນາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຸຣິສປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫເຓເນວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຕິຈິ ຠເວ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ກຕິຈິ ປຏິສນ຺ຘິໂຍ ຄເຫຕ຺ວາ ອິຕ຺ຖິຠາວໍ ອປ຺ປຕ຺ວາວ ປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຸຕິຍປຸຈ຺ຉາຍປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໓໖໑. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນນ ອຕີຕວາເຣ ສຸທ຺ຘາວາສານໍ ອຸປປຕ຺ຕິຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓ ມນິນ຺ທ຺ຣິຍຎ຺ຈ ນຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖາຕິ ຈິຕ຺ຕຍມເກ ວິຍ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂຓາຕິກ຺ກມວເສນ ອຕ຺ຖໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ຠເວ ອນຸປ຺ປນ຺ນປຸພ຺ພວເສນ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ. ອິມິນາ ນຍມຸເຂນ ສພ຺ພສ຺ມິມ຺ປິ ປວຕ຺ຕິວາເຣ ອຕ຺ຖວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ປວຕ຺ຕິວາຣວຓ຺ຓນາ.

ປຣິຎ຺ຎາວາຣວຓ຺ຓນາ

໔໓໕-໔໘໒. ປຣິຎ຺ຎາວາເຣ ປນ ຈກ຺ຂຸມູລກາທີສຸ ເອກເມວ ຈກ຺ຂຸໂສຕຍມກໍ ທສ຺ສິຕໍ. ຍສ຺ມາ ປນ ເສສານິປິ ໂລກິຍອພ຺ຍາກຕານິ ເຈວ ໂລກິຍອພ຺ຍາກຕມິສ຺ສການິ ຈ ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍາເນວ, ຕສ຺ມາ ຕານິ ອນຸປທິຏ຺ຐານິປິ ອິມິນາວ ທສ຺ສິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ອກຸສລໍ ເອກນ຺ຕໂຕ ປຫາຕພ຺ພເມວ, ເອກນ຺ຕໍ ກຸສລໍ ຠາເວຕພ຺ພເມວ, ໂລກຸຕ຺ຕຣາພ຺ຍາກຕໍ ສຈ຺ຉິກາຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ໂທມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປຊຫຕີ’’ຕິ ‘‘ອນຎ຺ຎາຕຎ຺ຎສ຺ສາມີຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາເວຕີ’’ຕິ ‘‘ອຎ຺ຎາຕາວິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ສຈ຺ຉິກໂຣຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປນ ຠາເວຕພ຺ພມ຺ປິ ອຕ຺ຖິ ສຈ຺ຉິກາຕພ຺ພມ຺ປິ, ຕໍ ຠາວນາວເສເນວ ຄຫິຕໍ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ເວ ປຸຄ຺ຄລາຕິ ສກທາຄາມິມຄ຺ຄສມງ຺ຄີ ຈ, ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄສມງ຺ຄີ ຈ. ເຕສຸ ເອໂກ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທິຕຸໍ ອສມຕ຺ຖຕ຺ຕາ ໂທມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ນ ປຊຫຕິ ນາມ. ເອໂກ ປຫີນໂທສຕ຺ຕາ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ ນ ປຣິຊານາຕີຕິ ອນຸປ຺ປາທໍ ອາປາເທຕຸໍ ອສມຕ຺ຖຕາຍ ນ ປຣິຊານາຕິ. ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ພວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ປຣິຎ຺ຎາວາຣວຓ຺ຓນາ.

ອິນ຺ທ຺ຣິຍຍມກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນິຄມນກຖາ

ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ –

ຍສ຺ໂສວາເທ ຐຕ຺ວາ, ນິຏ຺ຐິຕກິຈ຺ຈສ຺ສ ກິຈ຺ຈສມ຺ປນ຺ໂນ;

ຍຸວຕິຊໂນປິ ອຕີໂຕ, ສຸວິຫິຕນິຍໂມ ຍມສ຺ສາຓໍ.

ເທວປຣິສາຍ ມຊ຺ເຌ, ເທວປຸເຣ ສພ຺ພເທວເທເວນ;

ຍມກໍ ນາມ ປກາສິຕໍ, ຍມາມລໂລເມນ ຍໍ ເຕນ.

ປາຬິວວຕ຺ຖານວິຘິໍ, ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ຈ ອຕ຺ຖນຍໍ;

ທສ຺ເສຕຸໍ ອາຣທ຺ຘາ, ຍມກອຏ຺ຐກຖາ ມຍາ ຕສ຺ສ.

ສາ ສຸພຫຸອນ຺ຕຣາເຍ, ໂລກມ຺ຫິ ຍຖາ ອນນ຺ຕຣາເຍນ;

ອຍມຊ຺ຊ ປຎ຺ຈມຕ຺ເຕຫິ, ຕນ຺ຕິຍາ ຠາຓວາເຣຫິ.

ນິຏ຺ຐໍ ປຕ຺ຕາ ເອວໍ, ນິຏ຺ຐານໍ ປາປຸຓນ຺ຕຸ ສພ຺ເພປິ;

ຫິຕສຸຂນິພ຺ພຕ຺ຕິກຣາ, ມໂນຣຖາ ສພ຺ພສຕ຺ຕານນ຺ຕິ.

ຍມກປ຺ປກຣຓ-ອຏ຺ຐກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ

ອຠິຘມ຺ມປິຏເກ

ປຏ຺ຐານປ຺ປກຣຓ-ອຏ຺ຐກຖາ

ເທວາຕິເທໂວ ເທວານໍ, ເທວທານວປູຊິໂຕ,

ເທສຍິຕ຺ວາ ປກຣຓໍ, ຍມກໍ ສຸທ຺ຘສໍຍໂມ.

ອຕ຺ຖໂຕ ຘມ຺ມໂຕ ເຈວ, ຄມ຺ຠີຣສ຺ສາຖ ຕສ຺ສ ຍໍ,

ອນນ຺ຕຣໍ ມຫາວີໂຣ, ສຕ຺ຕມໍ ອິສິສຕ຺ຕໂມ.

ປຏ຺ຐານໍ ນາມ ນາເມນ, ນາມຣູປນິໂຣຘໂນ,

ເທເສສິ ອຕິຄມ຺ຠີຣ-ນຍມຓ຺ຑິຕເທສນໍ.

ອິທານິ ຕສ຺ສ ສມ຺ປຕ຺ໂຕ, ຍສ຺ມາ ສໍວຓ຺ຓນາກ຺ກໂມ,

ຕສ຺ມາ ນໍ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມິ, ຕໍ ສຸຓາຖ ສມາຫິຕາຕິ.

ປຈ຺ຈຍຸທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ຫິ ອນຸໂລມປຏ຺ຐາເນ ທ຺ວາວີສຕິ ຕິເກ ນິສ຺ສາຍ ຕິກປຏ຺ຐານໍ ນາມ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ, ສຕໍ ທຸເກ ນິສ຺ສາຍ ທຸກປຏ຺ຐານໍ ນາມ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ. ຕໂຕ ປຣໍ ທ຺ວາວີສຕິ ຕິເກ ຄເຫຕ຺ວາ ທຸກສເຕ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທຸກຕິກປຏ຺ຐານໍ ນາມ ທສ຺ສິຕໍ. ຕໂຕ ປຣໍ ທຸກສຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ທ຺ວາວີສຕິຍາ ຕິເກສຸ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕິກທຸກປຏ຺ຐານໍ ນາມ ທສ຺ສິຕໍ. ຕິເກ ປນ ຕິເກສຸເຍວ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕິກຕິກປຏ຺ຐານໍ ນາມ ທສ຺ສິຕໍ. ທຸເກ ຈ ທຸເກສຸເຍວ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທຸກທຸກປຏ຺ຐານໍ ນາມ ທສ຺ສິຕໍ. ເອວໍ –

ຕິກຎ຺ຈ ປຏ຺ຐານວຣໍ ທຸກຸຕ຺ຕມໍ,

ທຸກໍ ຕິກຎ຺ເຈວ ຕິກໍ ທຸກຎ຺ຈ;

ຕິກໍ ຕິກຎ຺ເຈວ ທຸກໍ ທຸກຎ຺ຈ,

ຉ ອນຸໂລມມ຺ຫິ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາຕິ.

ປຈ຺ຈນີຍປຏ຺ຐາເນປິ ທ຺ວາວີສຕິ ຕິເກ ນິສ຺ສາຍ ຕິກປຏ຺ຐານໍ ນາມ. ທຸກສຕໍ ນິສ຺ສາຍ ທຸກປຏ຺ຐານໍ ນາມ. ທ຺ວາວີສຕິ ຕິເກ ທຸກສເຕ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທຸກຕິກປຏ຺ຐານໍ ນາມ. ທຸກສຕໍ ທ຺ວາວີສຕິຍາ ຕິເກສຸ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕິກທຸກປຏ຺ຐານໍ ນາມ. ຕິເກ ຕິເກສຸເຍວ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕິກຕິກປຏ຺ຐານໍ ນາມ. ທຸເກ ທຸເກສຸເຍວ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທຸກທຸກປຏ຺ຐານໍ ນາມາຕິ ເອວໍ ປຈ຺ຈນີເຍປິ ຉຫິ ນເຍຫິ ປຏ຺ຐານໍ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ຕິກຎ຺ຈ ປຏ຺ຐານວຣໍ ທຸກຸຕ຺ຕມໍ,

ທຸກໍ ຕິກຎ຺ເຈວ ຕິກໍ ທຸກຎ຺ຈ;

ຕິກໍ ຕິກຎ຺ເຈວ ທຸກໍ ທຸກຎ຺ຈ,

ຉ ປຈ຺ຈນີຍມ຺ຫິ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາ’’ຕິ.

ຕໂຕ ປຣໍ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີເຍປິ ເອເຕເນວຸປາເຍນ ຉ ນຍາ ທສ຺ສິຕາ. ເຕນາຫ –

‘‘ຕິກຎ຺ຈ ປຏ຺ຐານວຣໍ ທຸກຸຕ຺ຕມໍ,

ທຸກໍ ຕິກຎ຺ເຈວ ຕິກໍ ທຸກຎ຺ຈ;

ຕິກໍ ຕິກຎ຺ເຈວ ທຸກໍ ທຸກຎ຺ຈ,

ຉ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍມ຺ຫິ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາ’’ຕິ.

ຕທນນ຺ຕຣໍ ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມມ຺ຫິ ເອເຕເຫວ ຉຫິ ນເຍຫິ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ. ເຕນາຫ –

‘‘ຕິກຎ຺ຈ ປຏ຺ຐານວຣໍ ທຸກຸຕ຺ຕມໍ,

ທຸກໍ ຕິກຎ຺ເຈວ ຕິກໍ ທຸກຎ຺ຈ;

ຕິກໍ ຕິກຎ຺ເຈວ ທຸກໍ ທຸກຎ຺ຈ,

ຉ ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມມ຺ຫິ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາ’’ຕິ.

ເອວໍ ອນຸໂລເມ ຉ ປຏ຺ຐານານິ, ປຈ຺ຈນີເຍ ຉ, ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີເຍ ຉ, ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລເມ ຉ ປຏ຺ຐານານີຕິ ອິທໍ ‘‘ຈຕຸວີສຕິສມນ຺ຕປຏ຺ຐານສໂມຘານປຏ຺ຐານມຫາປກຣຓໍ ນາມາ’’ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ຈຕຸວີສຕິຍາ ສມນ຺ຕປຏ຺ຐານານໍ ສໂມຘານວເສເນຕໍ ຈຕຸວີສຕິສມນ຺ຕປຏ຺ຐານສໂມຘານໍ ປຏ຺ຐານມຫາປກຣຓໍ ນາມາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເຕສຎ຺ເຈວ ອິມສ຺ສ ຈ ປກຣຓສ຺ສ ນາມຕ຺ໂຖ ຕາວ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເກນຏ຺ເຐນ ປຏ຺ຐານນ຺ຕິ? ນານປ຺ປກາຣປຈ຺ຈຍຏ຺ເຐນ. ‘ປ-ກາໂຣ’ ຫິ ນານປ຺ປກາຣຕ຺ຖໍ ທີເປຕິ, ຐານສທ຺ໂທ ປຈ຺ຈຍຕ຺ຖໍ. ຐານາຏ຺ຐານກຸສລຕາຕິອາທີສຸ ຫິ ປຈ຺ຈໂຍ ຐານນ຺ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ອິຕິ ນານປ຺ປກາຣານໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ວເສນ ເທສິຕຕ຺ຕາ ອິເມສຸ ຈຕຸວີສຕິຍາ ປຏ຺ຐາເນສຸ ເອເກກໍ ປຏ຺ຐານໍ ນາມ. ອິເມສໍ ປນ ປຏ຺ຐານານໍ ສມູຫໂຕ ສພ຺ພມ຺ເປຕໍ ປກຣຓໍ ປຏ຺ຐານນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອປໂຣ ນໂຍ – ເກນຏ຺ເຐນ ປຏ຺ຐານນ຺ຕິ? ວິຠຊນຏ຺ເຐນ. ‘‘ປຎ຺ຎາປນາ ປຏ຺ຐປນາ ວິວຣຓາ ວິຠຊນາ ອຸຕ຺ຕານີກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໓໗໑) ອາຄຕຏ຺ຐານສ຺ມິຎ຺ຫິ ວິຠຊນຏ຺ເຐນ ປຏ຺ຐານໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ອິຕິ ກຸສລາທີນໍ ຘມ຺ມານໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທິວເສນ ວິຠຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອິເມສຸ ຈຕຸວີສຕິຍາ ປຏ຺ຐາເນສຸ ເອເກກໍ ປຏ຺ຐານໍ ນາມ. ອິເມສໍ ປນ ປຏ຺ຐານານໍ ສມູຫໂຕ ສພ຺ພມ຺ເປຕໍ ປກຣຓໍ ປຏ຺ຐານໍ ນາມາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອປໂຣ ນໂຍ – ເກນຏ຺ເຐນ ປຏ຺ຐານນ຺ຕິ? ປຏ຺ຐິຕຕ຺ເຖນ. ຄມນຏ຺ເຐນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ໂຄຏ຺ຐາ ປຏ຺ຐິຕຄາໂວ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໑໕໖) ອາຄຕຏ຺ຐານສ຺ມິຎ຺ຫິ ເຍນ ປຏ຺ຐາເນນ ປຏ຺ຐິຕຄາໂວຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕໍ ອຕ຺ຖໂຕ ຄມນໍ ໂຫຕິ. ອິຕິ ນາຕິວິຕ຺ຖາຣິຕນເຍສຸ ຘມ຺ມສງ຺ຄຓີອາທີສຸ ອນິສ຺ສງ຺ຄຄມນສ຺ສ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສ຺ສ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທິເຠທຠິນ຺ເນສຸ ກຸສລາທີສຸ ວິຕ຺ຖາຣິຕນຍລາຠໂຕ ນິສ຺ສງ຺ຄວເສນ ປວຕ຺ຕຄມນຕ຺ຕາ ອິເມສຸ ຈຕຸວີສຕິຍາ ປຏ຺ຐາເນສຸ ເອເກກໍ ປຏ຺ຐານໍ ນາມ. ອິເມສໍ ປນ ປຏ຺ຐານານໍ ສມູຫໂຕ ສພ຺ພມ຺ເປຕໍ ປກຣຓໍ ປຏ຺ຐານໍ ນາມາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຕຕ຺ຖ ອນຸໂລມມ຺ຫິ ຕາວ ປຐມໍ ຕິກວເສນ ເທສິຕຕ຺ຕາ ຕິກປຏ຺ຐານໍ ນາມ. ຕສ຺ສ ປທຈ຺ເຉໂທ – ຕິການໍ ປຏ຺ຐານໍ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ຖີຕິ ຕິກປຏ຺ຐານໍ. ຕິການໍ ນານປ຺ປກາຣກາ ປຈ຺ຈຍາ ເອຕິສ຺ສາ ເທສນາຍ ອຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຸຕິຍວິກປ຺ເປປິ ຕິການໍ ປຏ຺ຐານນ຺ຕ຺ເວວ ຕິກປຏ຺ຐານໍ. ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທິວເສນ ຕິການໍ ວິຠຊນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕິຍວິກປ຺ເປ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທິເຠທຠິນ຺ນຕາຍ ລທ຺ຘວິຕ຺ຖາຣາ ຕິກາ ເອວ ປຏ຺ຐານໍ ຕິກປຏ຺ຐານໍ. ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິສ຺ສງ຺ຄຄມນຠູມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຸກປຏ຺ຐານາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອວໍ ອນຸໂລເມ ຉປຏ຺ຐານານິ ວິທິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈນີຍາທີສຸປິ ອິມິນາວຸປາເຍນ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ຍສ຺ມາ ປເນຕານິ ອນຸໂລເມ, ປຈ຺ຈນີເຍ, ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີເຍ, ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລເມຕິ ສມນ຺ຕາ ຉ ຉ ຫຸຕ຺ວາ ຈຕຸວີສຕິ ໂຫນ຺ຕິ; ຕສ຺ມາ ‘‘ຈຕຸວີສຕິ ສມນ຺ຕປຏ຺ຐານານີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອິຕິ ອິເມສໍ ຈຕຸວີສຕິຍາ ຂຸທ຺ທກປຏ຺ຐານສງ຺ຂາຕານໍ ສມນ຺ຕປຏ຺ຐານານໍ ສໂມຘານວເສເນຕໍ ຈຕຸວີສຕິສມນ຺ຕປຏ຺ຐານສໂມຘານໍ ປຏ຺ຐານມຫາປກຣຓໍ ນາມ.

ຕໍ ປເນຕໍ ເຍ ຕິກາທໂຍ ນິສ຺ສາຍ ນິທ຺ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ‘‘ຕິກປຏ຺ຐານໍ ທຸກປຏ຺ຐານໍ…ເປ… ທຸກທຸກປຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເຕ ອນາມສິຕ຺ວາ ເຍສໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ວເສນ ເຕ ຕິກາທໂຍ ວິຠຕ຺ຕາ ເຕ ປຈ຺ຈເຍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອາທິໂຕ ຕາວສ຺ສ ມາຕິການິກ຺ເຂປວາໂຣ ນາມ ວຸຕ຺ໂຕ; ປຈ຺ຈຍວິຠງ຺ຄວາໂຣຕິປິ ຕສ຺ເສວ ນາມໍ. ໂສ ອຸທ຺ເທສນິທ຺ເທສໂຕ ທຸວິໂຘ. ຕສ຺ສ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ…ເປ… ອວິຄຕປຈ຺ຈໂຍຕິ ອຍໍ ອຸທ຺ເທໂສ.

ຕຕ຺ຖ ເຫຕຸ ຈ ໂສ ປຈ຺ຈໂຍ ຈາຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ. ເຫຕຸ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຫຕຸຠາເວນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕຕ຺ຖ ເຫຕູຕິ ວຈນາວຍວກາຣຓມູລານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ‘‘ປຏິຎ຺ຎາ ເຫຕູ’’ຕິອາທີສຸ ຫິ ໂລເກ ວຈນາວຍໂວ ເຫຕູຕິ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ສາສເນ ປນ ‘‘ເຍ ຘມ຺ມາ ເຫຕຸປ຺ປຠວາ’’ຕິອາທີສຸ (ມຫາວ. ໖໐) ກາຣຓໍ. ‘‘ຕໂຍ ກຸສລາ ເຫຕູ, ຕໂຍ ອກຸສລາ ເຫຕູ’’ຕິອາທີສຸ (ຘ. ສ. ໑໐໕໙) ມູລໍ ເຫຕູຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍ ອິຘ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ປຈ຺ຈໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ອຍໍ ວຈນຕ຺ໂຖ – ປຏິຈ຺ຈ ເອຕສ຺ມາ ເອຕີຕິ ປຈ຺ຈໂຍ, ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ນໍ ວຕ຺ຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂຍ ຫິ ຘມ຺ໂມ ຍໍ ຘມ຺ມໍ ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ວາ, ໂສ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ລກ຺ຂຓໂຕ ປນ ອຸປກາຣກລກ຺ຂໂຓ ປຈ຺ຈໂຍ, ໂຍ ຫິ ຘມ຺ໂມ ຍສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ຐິຕິຍາ ວາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວາ ອຸປກາຣໂກ ໂຫຕິ, ໂສ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປຈ຺ຈໂຍ, ເຫຕຸ; ກາຣຓໍ ນິທານໍ ສມ຺ຠໂວ, ປຠໂວຕິ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກໍ, ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ນານໍ. ອິຕິ ມູລຏ຺ເຐນ ເຫຕຸ, ອຸປກາຣກຏ຺ເຐນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ສງ຺ເຂປໂຕ ມູລຏ຺ເຐນ ອຸປກາຣໂກ ຘມ຺ໂມ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ. ໂສ ຫິ ສາລິອາທີນໍ ສາລິພີຊາທີນິ ວິຍ, ມຓິປ຺ປຠາທີນໍ ວິຍ ຈ ມຓິວຓ຺ຓາທໂຍ ກຸສລາທີນໍ ກຸສລາທິຠາວສາຘໂກຕິ ອາຈຣິຍານໍ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ປນ ຕໍສມຸຏ຺ຐານຣູເປສຸ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຕາ ນ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ. ນ ຫິ ໂສ ເຕສໍ ກຸສລາທິຠາວໍ ສາເຘຕິ, ນ ຈ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕີຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ‘‘ເຫຕູ ເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຘມ຺ມານໍ ຕໍສມຸຏ຺ຐານານຎ຺ຈ ຣູປານໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ. ອເຫຕຸກຈິຕ຺ຕານຎ຺ຈ ວິນາ ເອເຕນ ອພ຺ຍາກຕຠາໂວ ສິທ຺ໂຘ.

ສເຫຕຸການມ຺ປິ ຈ ໂຍນິໂສມນສິກາຣາທິປຏິພທ຺ໂຘ ກຸສລາທິຠາໂວ ນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕເຫຕຸປຏິພທ຺ໂຘ. ຍທິ ຈ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕເຫຕູສຸ ສຠາວໂຕວ ກຸສລາທິຠາໂວ ສິຍາ, ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕສຸ ເຫຕຸປຏິພທ຺ໂຘ ອໂລໂຠ ກຸສໂລ ວາ ສິຍາ ອພ຺ຍາກໂຕ ວາ. ຍສ຺ມາ ປນ ອຸຠຍຖາປິ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຍຖາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕສຸ, ເອວໍ ເຫຕູສຸປິ ກຸສລາທິຕາ ປຣິເຍສິຕພ຺ພາ. ກຸສລາທິຠາວສາຘນວເສນ ປນ ເຫຕູນໍ ມູລຏ຺ຐໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຠາວສາຘນວເສນ ຄຍ຺ຫມາເນ ນ ກິຎ຺ຈິ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ. ລທ຺ຘເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ຫິ ຘມ຺ມາ ວິຣຸຬ຺ຫມູລາ ວິຍ ປາທປາ ຖິຣາ ໂຫນ຺ຕິ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕາ, ອເຫຕຸກາ ປນ ຕິລພີຊກາທິເສວາລາ ວິຍ ນ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕາ. ອິຕິ ມູລຏ຺ເຐນ ອຸປກາຣໂກຕິ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຠາວສາຘເນນ ອຸປກາຣໂກ ຘມ຺ໂມ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕໂຕ ປເຣສຸ ອາຣມ຺ມຓວເສນ ອຸປກາຣໂກ ຘມ຺ໂມ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ. ໂສ ‘‘ຣູປາຍຕນໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ’’ຕິ ອາຣຠິຕ຺ວາປິ ‘‘ຍໍ ຍໍ ຘມ຺ມໍ ອາຣພ຺ຠ ເຍ ເຍ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ, ເຕ ເຕ ຘມ຺ມາ ເຕສໍ ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ໂອສາປິຕຕ຺ຕາ ນ ໂກຈິ ຘມ຺ໂມ ນ ໂຫຕິ. ຍຖາ ຫິ ທຸພ຺ພໂລ ປຸຣິໂສ ທຓ຺ຑໍ ວາ ຣຊ຺ຊຸໍ ວາ ອາລມ຺ພິຕ຺ວາວ ອຸຏ຺ຐຫຕິ ເຈວ ຕິຏ຺ຐຕິ ຈ, ເອວໍ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ ຣູປາທິອາຣມ຺ມຓໍ ອາຣພ຺ເຠວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ເຈວ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ຈ. ຕສ຺ມາ ສພ຺ເພປິ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ຘມ຺ມານໍ ອາຣມ຺ມຓຠູຕາ ຘມ຺ມາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ເຊຏ຺ຐກຏ຺ເຐນ ອຸປກາຣໂກ ຘມ຺ໂມ ອຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ. ໂສ ສຫຊາຕາຣມ຺ມຓວເສນ ທຸວິໂຘ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຉນ຺ທາຘິປຕິ ຉນ຺ທສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຘມ຺ມານໍ ຕໍສມຸຏ຺ຐານານຎ຺ຈ ຣູປານໍ ອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ ຉນ຺ທວີຣິຍຈິຕ຺ຕວີມໍສສງ຺ຂາຕາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ສຫຊາຕາຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍຕິ ເວທິຕພ຺ພາ, ໂນ ຈ ໂຂ ເອກໂຕ. ຍທາ ຫິ ຉນ຺ທໍ ຘຸຣໍ ເຊຏ຺ຐກໍ ກຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ປວຕ຺ຕຕິ, ຕທາ ຉນ຺ໂທວ ອຘິປຕິ, ນ ອິຕເຣ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ຍໍ ປນ ຘມ຺ມໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຣູປຘມ຺ມາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ໂສ ເນສໍ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຍໍ ຍໍ ຘມ຺ມໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ເຍ ເຍ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ, ເຕ ເຕ ຘມ຺ມາ ເຕສໍ ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ.

ອນນ຺ຕຣຠາເວນ ອຸປກາຣໂກ ຘມ຺ໂມ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ. ສມນນ຺ຕຣຠາເວນ ອຸປກາຣໂກ ຘມ຺ໂມ ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ. ອິທຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຍທ຺ວຍໍ ພຫຸຘາ ປປຎ຺ຈຍນ຺ຕິ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ສາໂຣ – ໂຍ ຫິ ເອສ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓານນ຺ຕຣາ ມໂນຘາຕຸ, ມໂນຘາຕຸອນນ຺ຕຣາ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕູຕິອາທິ ຈິຕ຺ຕນິຍໂມ, ໂສ ຍສ຺ມາ ປຸຣິມຈິຕ຺ຕວເສເນວ ອິຊ຺ຌຕິ, ນ ອຎ຺ຎຖາ. ຕສ຺ມາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ອນນ຺ຕຣໍ ອນຸຣູປສ຺ສ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທສ຺ສ ອຸປ຺ປາທນສມຕ຺ໂຖວ ຘມ຺ໂມ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ. ເຕເນວາຫ – ‘‘ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກາ ຈ ຘມ຺ມາ ມໂນຘາຕຸຍາ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທິ.

ໂຍ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ, ສ຺ເວວ ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ. ພ຺ຍຎ຺ຊນມຕ຺ຕເມວ ເຫຕ຺ຖ ນານໍ, ອຸປຈຍສນ຺ຕຕິອາທີສຸ ວິຍ, ອຘິວຈນນິຣຸຕ຺ຕິທຸກາທີສຸ ວິຍ ຈ, ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ນານໍ ນຕ຺ຖິ. ຍມ຺ປິ ‘‘ອທ຺ຘານນ຺ຕຣຕາຍ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ, ກາລານນ຺ຕຣຕາຍ ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ອາຈຣິຍານໍ ມຕໍ, ຕໍ ‘‘ນິໂຣຘາ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນກຸສລໍ ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທີຫິ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຍມ຺ປິ ຕຕ຺ຖ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ຘມ຺ມານໍ ສມຸຏ຺ຐາປນສມຕ຺ຖຕາ ນ ປຣິຫາຍຕິ, ຠາວນາພເລນ ປນ ວາຣິຕຕ຺ຕາ ຘມ຺ມາ ສມນນ຺ຕຣໍ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ, ຕມ຺ປິ ກາລານນ຺ຕຣຕາຍ ອຠາວເມວ ສາເຘຕິ. ຠາວນາພເລນ ຫິ ຕຕ຺ຖ ກາລານນ຺ຕຣຕາ ນຕ຺ຖີຕິ, ມຍມ຺ປິ ເອຕເທວ ວທາມ. ຍສ຺ມາ ຈ ກາລານນ຺ຕຣຕາ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍຕາ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ກາລານນ຺ຕຣຕາຍ ຫິ ເຕສໍ ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ລທ຺ຘິ. ຕສ຺ມາ ອຠິນິເວສໍ ອກຕ຺ວາ ພ຺ຍຎ຺ຊນມຕ຺ຕໂຕເວຕ຺ຖ ນານາກຣຓໍ ປຈ຺ເຈຕພ຺ພໍ, ນ ອຕ຺ຖໂຕ. ກຖໍ? ນຕ຺ຖິ ເອເຕສໍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕິ ຫິ ອນນ຺ຕຣາ. ສຓ຺ຐານາຠາວໂຕ ສຸຏ຺ຐຸ ອນນ຺ຕຣາຕິ ສມນນ຺ຕຣາ.

ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ສຫ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານຠາເວນ ອຸປກາຣໂກ ຘມ຺ໂມ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ, ປກາສສ຺ສ ປທີໂປ ວິຍ. ໂສ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທິວເສນ ຉພ຺ພິໂຘ ໂຫຕິ. ຍຖາຫ – ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ອຣູປິໂນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຠູຕາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ…ເປ… ໂອກ຺ກນ຺ຕິກ຺ຂເຓ ນາມຣູປໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ…ເປ… ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານໍ ຣູປານໍ…ເປ… ມຫາຠູຕາ ອຸປາທາຣູປານໍ…ເປ… ຣູປິໂນ ຘມ຺ມາ ອຣູປີນໍ ຘມ຺ມານໍ ກິຎ຺ຈິກາເລ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ; ກິຎ຺ຈິ ກາເລ ນ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ. ອິທໍ ຫທຍວຕ຺ຖຸເມວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອຸປ຺ປາທນຸປຕ຺ຖມ຺ຠນຠາເວນ ອຸປກາຣໂກ ຘມ຺ໂມ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈໂຍ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎຸປຕ຺ຖມ຺ຠກໍ ຕິທຓ຺ຑໍ ວິຍ. ໂສ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທິວເສນ ຕິວິໂຘ ໂຫຕິ. ຍຖາຫ – ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ອຣູປິໂນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຠູຕາ…ເປ… ໂອກ຺ກນ຺ຕິກ຺ຂເຓ ນາມຣູປໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ.

ອຘິຏ຺ຐານາກາເຣນ ນິສ຺ສຍາກາເຣນ ຈ ອຸປກາຣໂກ ຘມ຺ໂມ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ, ຕຣຸຈິຕ຺ຕກມ຺ມາທີນໍ ປຖວີປຏາທໂຍ ວິຍ. ໂສ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ອຣູປິໂນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ເອວໍ ສຫຊາເຕ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຉຏ຺ໂຐ ປເນຕ຺ຖ ໂກຏ຺ຐາໂສ ‘‘ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ, ໂສຕຆານຊິວ຺ຫາກາຍາຍຕນໍ ກາຍວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ຍໍ ຣູປໍ ນິສ຺ສາຍ ມໂນຘາຕຸ ຈ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ຈ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຕໍ ຣູປໍ ມໂນຘາຕຸຍາ ຈ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ຈ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ເອວໍ ວິຠຕ຺ໂຕ.

ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍຕິ ອິຘ ປນ ອຍໍ ຕາວ ວຈນຕ຺ໂຖ – ຕທຘີນວຸຕ຺ຕິຕາຍ ອຕ຺ຕໂນ ຜເລນ ນິສ຺ສິໂຕ, ນ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕຕິ ນິສ຺ສໂຍ. ຍຖາ ປນ ຠຸໂສ ອາຍາໂສ ອຸປາຍາໂສ, ເອວໍ ຠຸໂສ ນິສ຺ສໂຍ ອຸປນິສ຺ສໂຍ. ພລວກາຣຓສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຕສ຺ມາ ພລວກາຣຓຠາເວນ ອຸປກາຣໂກ ຘມ຺ໂມ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂສ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສໂຍ, ອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສໂຍ ປກຕູປນິສ຺ສໂຍຕິ ຕິວິໂຘ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ທານໍ ທຕ຺ວາ ສີລໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຕໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ, ປຸພ຺ເພ ສຸຈິຓ຺ຓານິ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ, ຌານາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຌານໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ, ເສກ຺ຂາ ໂຄຕ຺ຣຠຸໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕິ, ໂວທານໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕິ, ເສກ຺ຂາ ມຄ຺ຄາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ມຄ຺ຄໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕີ’’ຕິ ເອວມາທິນາ ນເຍນ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສໂຍ ຕາວ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິນາ ສທ຺ຘິໍ ນານຕ຺ຕໍ ອກຕ຺ວາ ວິຠຕ຺ໂຕ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕໍ ນິຍມໂຕ ເຕສໍ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ພລວາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ. ອິຕິ ຄຣຸກາຕພ຺ພມຕ຺ຕຏ຺ເຐນ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິ, ພລວກາຣຓຏ຺ເຐນ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສໂຍຕິ ເອວເມເຕສໍ ນານຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສໂຍປິ ‘‘ປຸຣິມາ ປຸຣິມາ ກຸສລາ ຂນ຺ຘາ ປຈ຺ຉິມານໍ ປຈ຺ຉິມານໍ ກຸສລານໍ ຂນ຺ຘານໍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈເຍນ ສທ຺ຘິໍ ນານຕ຺ຕໍ ອກຕ຺ວາວ ວິຠຕ຺ໂຕ. ມາຕິການິກ຺ເຂເປ ປນ ເນສໍ ‘‘ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກາ ຈ ຘມ຺ມາ ມໂນຘາຕຸຍາ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ອນນ຺ຕຣສ຺ສ ຈ ‘‘ປຸຣິມາ ປຸຣິມາ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຈ຺ຉິມານໍ ປຈ຺ຉິມານໍ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ອຸປນິສ຺ສຍສ຺ສ ຈ ອາຄຕຕ຺ຕາ ນິກ຺ເຂປວິເສໂສ ອຕ຺ຖິ, ໂສປິ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກີຠາວເມວ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ອນນ຺ຕຣໍ ອນຸຣູປສ຺ສ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທສ຺ສ ປວຕ຺ຕນສມຕ຺ຖຕາຍ ອນນ຺ຕຣຕາ ປຸຣິມຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ປຈ຺ຉິມຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທເນ ພລວຕາຍ ອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສຍຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍຖາ ຫິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທີສຸ ກຎ຺ຈິ ຘມ຺ມໍ ວິນາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ເອວໍ ອນນ຺ຕຣຈິຕ຺ຕໍ, ວິນາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ພລວປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອິຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ອນນ຺ຕຣໍ ອນຸຣູປຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທວເສນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ, ພລວກາຣຓວເສນ ອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສໂຍຕິ ເອວເມເຕສໍ ນານຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ປກຕູປນິສ຺ສໂຍ ປນ ປກໂຕ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ປກຕູປນິສ຺ສໂຍ. ປກໂຕ ນາມ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕາເນ ນິປ຺ຜາທິໂຕ ວາ ສທ຺ຘາສີລາທິ; ອຸປເສວິໂຕ ວາ ອຸຕຸໂຠຊນາທິ. ປກຕິຍາເຍວ ວາ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ປກຕູປນິສ຺ສໂຍ, ອາຣມ຺ມຓານນ຺ຕເຣຫິ ອສມ຺ມິສ຺ໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ສ ‘‘ປກຕູປນິສ຺ສໂຍ – ສທ຺ຘໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ທານໍ ເທຕິ, ສີລໍ ສມາທິຍຕິ, ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ຌານໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ວິປສ຺ສນໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ມຄ຺ຄໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ອຠິຎ຺ຎໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ສມາປຕ຺ຕິໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ສີລໍ… ສຸຕໍ… ຈາຄໍ… ປຎ຺ຎໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ທານໍ ເທຕິ…ເປ… ສມາປຕ຺ຕິໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ. ສທ຺ຘາ… ສີລໍ… ສຸຕໍ… ຈາໂຄ… ປຎ຺ຎາ ສທ຺ຘາຍ… ສີລສ຺ສ… ສຸຕສ຺ສ… ຈາຄສ຺ສ… ປຎ຺ຎາຍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ອເນກປ຺ປກາຣໂກ ປເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິຕິ ອິເມ ສທ຺ຘາທໂຍ ປກຕາ ເຈວ ພລວກາຣຓຏ຺ເຐນ ອຸປນິສ຺ສຍາ ຈາຕິ ປກຕູປນິສ຺ສໂຍຕິ.

ປຐມຕຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຕ຺ຕມານຠາເວນ ອຸປກາຣໂກ ຘມ຺ໂມ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈໂຍ. ໂສ ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣ ວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓຫທຍວຕ຺ຖຸວເສນ ເອກາທສວິໂຘ ໂຫຕິ. ຍຖາຫ – ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ໂສຕ… ຆານ… ຊິວ຺ຫາ… ກາຍາຍຕນໍ, ຣູປາຍຕນໍ, ສທ຺ທ… ຄນ຺ຘ… ຣສ… ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຍຕນໍ, ກາຍວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ຣູປສທ຺ທຄນ຺ຘຣສໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຍຕນໍ ມໂນຘາຕຸຍາ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ຍໍ ຣູປໍ ນິສ຺ສາຍ ມໂນຘາຕຸ ຈ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ຈ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຕໍ ຣູປໍ ມໂນຘາຕຸຍາ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ກິຎ຺ຈິ ກາເລ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ກິຎ຺ຈິ ກາເລ ນ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ.

ປຸເຣຊາຕານໍ ຣູປຘມ຺ມານໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກຏ຺ເຐນ ອຸປກາຣໂກ ອຣູປຘມ຺ໂມ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈໂຍ, ຄິຊ຺ຌໂປຕກສຣີຣານໍ ອາຫາຣາສາເຈຕນາ ວິຍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ປຈ຺ຉາຊາຕາ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ ປຸເຣຊາຕສ຺ສ ອິມສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ.

ອາເສວນຏ຺ເຐນ ອນນ຺ຕຣານໍ ປຄຸຓພລວຠາວາຍ ອຸປກາຣໂກ ຘມ຺ໂມ ອາເສວນປຈ຺ຈໂຍ, ຄນ຺ຖາທີສຸ ປຸຣິມາປຸຣິມາຠິໂຍໂຄ ວິຍ. ໂສ ກຸສລາກຸສລກິຣິຍຊວນວເສນ ຕິວິໂຘ ໂຫຕິ. ຍຖາຫ – ປຸຣິມາ ປຸຣິມາ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຈ຺ຉິມານໍ ປຈ຺ຉິມານໍ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອາເສວນປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ປຸຣິມາ ປຸຣິມາ ອກຸສລາ…ເປ… ກິຣິຍາພ຺ຍາກຕາ ຘມ຺ມາ ປຈ຺ຉິມານໍ ປຈ຺ຉິມານໍ ກິຣິຍາພ຺ຍາກຕານໍ ຘມ຺ມານໍ ອາເສວນປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ.

ຈິຕ຺ຕປໂຍຄສງ຺ຂາເຕນ ກິຣິຍາຠາເວນ ອຸປກາຣໂກ ຘມ຺ໂມ ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ. ໂສ ນານາກ຺ຂຓິກາຍ ເຈວ ກຸສລາກຸສລເຈຕນາຍ ສຫຊາຕາຍ ຈ ສພ຺ພາຍປິ ເຈຕນາຍ ວເສນ ທຸວິໂຘ ໂຫຕິ. ຍຖາຫ – ກຸສລາກຸສລໍ ກມ຺ມໍ ວິປາການໍ ຂນ຺ຘານໍ ກຏຕ຺ຕາ ຈ ຣູປານໍ ກມ຺ມປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ເຈຕນາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຘມ຺ມານໍ ຕໍ ສມຸຏ຺ຐານານຎ຺ຈ ຣູປານໍ ກມ຺ມປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ.

ນິຣຸສ຺ສາຫສນ຺ຕຠາເວນ ນິຣຸສ຺ສາຫສນ຺ຕຠາວາຍ ອຸປກາຣໂກ ວິປາກຘມ຺ໂມ ວິປາກປຈ຺ຈໂຍ. ໂສ ປວຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານໍ, ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ກຏຕ຺ຕາ ຈ ຣູປານໍ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ຈ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານໍ ວິປາກປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຍຖາຫ – ວິປາກາພ຺ຍາກໂຕ ເອໂກ ຂນ຺ໂຘ ຕິຓ຺ຓໍ ຂນ຺ຘານໍ, ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານຎ຺ຈ ຣູປານໍ, ວິປາກປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ…ເປ… ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ວິປາກາພ຺ຍາກໂຕ ເອໂກ ຂນ຺ໂຘ…ເປ… ທ຺ເວ ຂນ຺ຘາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ກຏຕ຺ຕາ ຈ ຣູປານໍ ວິປາກປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ຂນ຺ຘາ ວຕ຺ຖຸສ຺ສ ວິປາກປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ.

ຣູປາຣູປານໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກຏ຺ເຐນ ອຸປກາຣກາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຫາຣາ ອາຫາຣປຈ຺ຈໂຍ. ຍຖາຫ – ກພຬີກາໂຣ ອາຫາໂຣ ອິມສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ອາຫາຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ອຣູປິໂນ ອາຫາຣາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຘມ຺ມານໍ ຕໍສມຸຏ຺ຐານານຎ຺ຈ ຣູປານໍ ອາຫາຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ. ປຎ຺ຫາວາເຣ ປນ ‘‘ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ວິປາກາພ຺ຍາກຕາ ອາຫາຣາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຂນ຺ຘານໍ ກຏຕ຺ຕາ ຈ ຣູປານໍ ອາຫາຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິປິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອຘິປຕິຍຏ຺ເຐນ ອຸປກາຣກາ ອິຕ຺ຖິນ຺ທ຺ຣິຍປຸຣິສິນ຺ທ຺ຣິຍວຊ຺ຊາ ວີສຕິນ຺ທ຺ຣິຍາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈໂຍ. ຕຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍາທໂຍ ປຎ຺ຈ ອຣູປຘມ຺ມານໍເຍວ, ເສສາ ຣູປາຣູປານໍ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ຍຖາຫ – ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ, ໂສຕ… ຆານ… ຊິວ຺ຫາ… ກາຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ກາຍວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ອຣູປິໂນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຘມ຺ມານໍ ຕໍສມຸຏ຺ຐານານຎ຺ຈ ຣູປານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ. ປຎ຺ຫາວາເຣ ປນ ‘‘ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ວິປາກາພ຺ຍາກຕາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຂນ຺ຘານໍ ກຏຕ຺ຕາ ຈ ຣູປານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິປິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອຸປນິຊ຺ຌາຍນຏ຺ເຐນ ອຸປກາຣການິ ຐເປຕ຺ວາ ທ຺ວິປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາເຓສຸ ກາຍິກສຸຂທຸກ຺ຂເວທນາທ຺ວຍໍ ສພ຺ພານິປິ ກຸສລາທິເຠທານິ ສຕ຺ຕ ຌານງ຺ຄານິ ຌານປຈ຺ຈໂຍ. ຍຖາຫ – ຌານງ຺ຄານິ ຌານສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຘມ຺ມານໍ ຕໍສມຸຏ຺ຐານານຎ຺ຈ ຣູປານໍ ຌານປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ. ປຎ຺ຫາວາເຣ ປນ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ວິປາກາພ຺ຍາກຕານິ ຌານງ຺ຄານິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຂນ຺ຘານໍ ກຏຕ຺ຕາ ຈ ຣູປານໍ ຌານປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິປິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຍໂຕ ຕໂຕ ວາ ນິຍ຺ຍານຏ຺ເຐນ ອຸປກາຣການິ ກຸສລາທິເຠທານິ ທ຺ວາທສ ມຄ຺ຄງ຺ຄານິ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈໂຍ. ຍຖາຫ – ‘‘ມຄ຺ຄງ຺ຄານິ ມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຘມ຺ມານໍ ຕໍສມຸຏ຺ຐານານຎ຺ຈ ຣູປານໍ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ. ປຎ຺ຫາວາເຣ ປນ ‘‘ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ວິປາກາພ຺ຍາກຕານິ ມຄ຺ຄງ຺ຄານິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຂນ຺ຘານໍ ກຏຕ຺ຕາ ຈ ຣູປານໍ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ເອເຕ ປນ ທ຺ເວປິ ຌານມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍາ ຍຖາສງ຺ຂ຺ຍໍ ທ຺ວິປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓາເຫຕຸກຈິຕ຺ເຕສຸ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ເອກວຕ຺ຖຸກເອກາຣມ຺ມຓເອກຸປ຺ປາເທກນິໂຣຘສງ຺ຂາເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຠາເວນ ອຸປກາຣກາ ອຣູປຘມ຺ມາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ. ຍຖາຫ – ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ອຣູປິໂນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ.

ເອກວຕ຺ຖຸກາທິຠາວານຸປຄເມນ ອຸປກາຣກາ ຣູປິໂນ ຘມ຺ມາ ອຣູປີນໍ, ອຣູປິໂນ ຘມ຺ມາ ຣູປີນໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ໂສ ສຫຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕປຸເຣຊາຕວເສນ ຕິວິໂຘ ໂຫຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ – ສຫຊາຕາ ກຸສລາ ຂນ຺ຘາ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານໍ ຣູປານໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ປຈ຺ຉາຊາຕາ ກຸສລາ ຂນ຺ຘາ ປຸເຣຊາຕສ຺ສ ອິມສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ. ອພ຺ຍາກຕປທສ຺ສ ປນ ສຫຊາຕວິຠງ຺ເຄ ‘‘ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ວິປາກາພ຺ຍາກຕາ ຂນ຺ຘາ ກຏຕ຺ຕາຣູປານໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ຂນ຺ຘາ ວຕ຺ຖຸສ຺ສ, ວຕ຺ຖຸ ຂນ຺ຘານໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຸເຣຊາຕໍ ປນ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍາທິວຕ຺ຖຸວເສເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍຖາຫ – ປຸເຣຊາຕໍ ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ…ເປ… ກາຍາຍຕນໍ ກາຍວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ວຕ຺ຖຸ ວິປາກາພ຺ຍາກຕານໍ ກິຣິຍາພ຺ຍາກຕານໍ ຂນ຺ຘານໍ ວຕ຺ຖຸ ກຸສລານໍ ຂນ຺ຘານໍ, ວຕ຺ຖຸ ອກຸສລານໍ ຂນ຺ຘານໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ.

ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນລກ຺ຂເຓນ ອຕ຺ຖິຠາເວນ ຕາທິສສ຺ເສວ ຘມ຺ມສ຺ສ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກຏ຺ເຐນ ອຸປກາຣໂກ ຘມ຺ໂມ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ. ຕສ຺ສ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘມຫາຠູຕນາມຣູປຈິຕ຺ຕເຈຕສິກມຫາຠູຕາຍຕນວຕ຺ຖຸວເສນ ສຕ຺ຕຘາ ມາຕິກາ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕາ. ຍຖາຫ – ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ອຣູປິໂນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ; ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຠູຕາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ, ໂອກ຺ກນ຺ຕິກ຺ຂເຓ ນາມຣູປໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ, ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານໍ ຣູປານໍ ມຫາຠູຕາ ອຸປາທາຣູປານໍ, ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ…ເປ… ກາຍາຍຕນໍ…ເປ… ຣູປາຍຕນໍ…ເປ… ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຍຕນໍ ກາຍວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ຣູປາຍຕນໍ…ເປ… ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຍຕນໍ ມໂນຘາຕຸຍາ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ຍໍ ຣູປໍ ນິສ຺ສາຍ ມໂນຘາຕຸ ຈ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ຈ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຕໍ ຣູປໍ ມໂນຘາຕຸຍາ ຈ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ຈ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ. ປຎ຺ຫາວາເຣ ປນ ສຫຊາຕໍ, ປຸເຣຊາຕໍ, ປຈ຺ຉາຊາຕໍ, ອາຫາຣໍ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິປິ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ສຫຊາເຕ ຕາວ ‘‘ເອໂກ ຂນ຺ໂຘ ຕິຓ຺ຓໍ ຂນ຺ຘານໍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານຎ຺ຈ ຣູປານໍ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ນິທ຺ເທໂສ ກໂຕ. ປຸເຣຊາເຕ ປຸເຣຊາຕານໍ ຈກ຺ຂາທີນໍ ວເສນ ນິທ຺ເທໂສ ກໂຕ. ປຈ຺ຉາຊາເຕ ປຸເຣຊາຕສ຺ສ ອິມສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ປຈ຺ຉາຊາຕານໍ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ປຈ຺ຈຍວເສນ ນິທ຺ເທໂສ ກໂຕ. ອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ປນ ‘‘ກພຬີກາໂຣ ອາຫາໂຣ ອິມສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປານໍ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ເອວໍ ນິທ຺ເທໂສ ກໂຕຕິ.

ອຕ຺ຕໂນ ອນນ຺ຕຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານານໍ ອຣູປຘມ຺ມານໍ ປວຕ຺ຕິໂອກາສສ຺ສ ທາເນນ ອຸປກາຣກາ ສມນນ຺ຕຣນິຣຸທ຺ຘາ ອຣູປຘມ຺ມາ ນຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ. ຍຖາຫ – ສມນນ຺ຕຣນິຣຸທ຺ຘາ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ ປຏຸປ຺ປນ຺ນານໍ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ຘມ຺ມານໍ ນຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ.

ເຕ ເອວ ວິຄຕຠາເວນ ອຸປກາຣກຕ຺ຕາ ວິຄຕປຈ຺ຈໂຍ. ຍຖາຫ – ສມນນ຺ຕຣວິຄຕາ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ ປຏຸປ຺ປນ຺ນານໍ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ຘມ຺ມານໍ ວິຄຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ.

ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍຘມ຺ມາ ເອວ ອວິຄຕຠາເວນ ອຸປກາຣກຕ຺ຕາ ອວິຄຕປຈ຺ຈໂຍຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເທສນາວິລາເສນ ປນ ຕຖາ ວິເນຕພ຺ພເວເນຍ຺ຍວເສນ ວາ ອຍໍ ທຸໂກ ວຸຕ຺ໂຕ; ສເຫຕຸກທຸກໍ ວຕ຺ວາປິ ເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕທຸໂກ ວິຍາຕິ.

ອິເມສຸ ປນ ຈຕຸວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈເຍສຸ ອສມ຺ໂມຫຕ຺ຖໍ –

ຘມ຺ມໂຕ ກາລໂຕ ເຈວ, ນານປ຺ປກາຣເຠທໂຕ;

ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໂຕ ເຈວ, ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມໂຕຕິ – ອິເມສຸ ຫິ ປຈ຺ຈເຍສຸ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ ຕາວ ນາມຣູປຘມ຺ເມສຸ ນາມຘມ຺ເມກເທໂສ. ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ສທ຺ຘິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ຈ ອຠາເວນ ສພ຺ເພປິ ນາມຣູປຘມ຺ມາ. ອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍ ສຫຊາຕາຘິປຕິ ນາມຘມ຺ເມກເທໂສ, ຕຖາ ກມ຺ມຌານມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍາ. ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິ ສພ຺ເພປິ ຄຣຸກາຕພ຺ພາ ອາຣມ຺ມຓຘມ຺ມາ. ອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຉາຊາຕອາເສວນວິປາກສມ຺ປຍຸຕ຺ຕນຕ຺ຖິວິຄຕປຈ຺ຈຍາ ນາມຘມ຺ມາວ. ນິພ຺ພານສ຺ສ ອສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ນາມຘມ຺ເມກເທໂສຕິປິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ຣູເປກເທໂສ. ເສສາ ຍຖາລາຠວເສນ ນາມຣູປຘມ຺ມາຕິ ເອວໍ ຕາເວຕ຺ຖ ຘມ຺ມໂຕ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ກາລໂຕຕິ –

ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາວ ໂຫນ຺ເຕຕ຺ຖ, ປຈ຺ຈຍາ ທສ ປຎ຺ຈ ຈ;

ອຕີຕາ ເອວ ປຎ຺ເຈໂກ, ເຕ ກາເລ ທ຺ເວປິ ນິສ຺ສິໂຕ;

ຕໂຍ ຕິກາລິກາ ເຈວ, ວິມຸຕ຺ຕາ ຈາປິ ກາລໂຕຕິ.

ເອເຕສຸ ຫິ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ ສຫຊາຕອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິສ຺ສຍປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕວິປາກອາຫາຣອິນ຺ທ຺ຣິຍຌານມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕອຕ຺ຖິອວິຄຕປຈ຺ຈໂຍຕິ ອິເມ ປນ຺ນຣສ ປຈ຺ຈຍາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ມາວ ໂຫນ຺ຕິ. ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ສມນນ຺ຕຣອາເສວນນຕ຺ຖິວິຄຕປຈ຺ຈໂຍຕິ ອິເມ ປຎ຺ຈ ອຕີຕາເຍວ ໂຫນ຺ຕິ. ເອໂກ ປນ ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ, ໂສ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຕີເຕ ທ຺ເວປິ ກາເລ ນິສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ. ເສສາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ອຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍຕິ ອິເມ ຕໂຍ ປຈ຺ຈຍາ ເຕກາລິກາປິ ໂຫນ຺ຕິ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ສທ຺ຘິໍ ນິພ຺ພານສ຺ສ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ກາລວິມຸຕ຺ຕາປີຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ກາລໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ນານປ຺ປກາຣເຠທໂຕ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໂຕຕິ ອິເມສໍ ປນ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປທານໍ ອຕ຺ໂຖ ນິທ຺ເທສວາເຣ ອາວິຠວິສ຺ສຕີຕິ.

ປຈ຺ຈຍຸທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

ປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທໂສ

໑. ເຫຕຸປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑. ອິທານິ ສພ຺ເພປິ ເຕ ປຈ຺ຈເຍ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐປຏິປາຏິຍາ ນິທ຺ທິສິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍຕິ ເຫຕູ ເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຘມ຺ມານໍ ຕໍສມຸຏ຺ຐານານຎ຺ຈ ຣູປານໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍຕິ ຈຕຸວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈເຍສຸ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕປຏິປາຏິຍາ ສພ຺ພປຐມໍ ຠາເຊຕພ຺ພສ຺ສ ປທຸທ຺ຘາໂຣ. ເສສປຈ຺ຈເຍສຸປິ ອິມິນາວ ນເຍນ ປຐມໍ ຠາເຊຕພ຺ພປທໍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ກຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ສມ຺ພນ຺ໂຘ – ໂຍ ປຈ຺ຈຍຸທ຺ເທເສ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍຕິ ອຸທ຺ທິຏ຺ໂຐ, ໂສ ນິທ຺ເທສໂຕ ‘‘ເຫຕູ ເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຘມ຺ມານໍ ຕໍສມຸຏ຺ຐານານຎ຺ຈ ຣູປານໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພປຈ຺ຈເຍສຸ ຠາເຊຕພ຺ພສ຺ສ ປທສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອິທານິ ເຫຕູ ເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການ’’ນ຺ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ເຫຕູ ເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການ’’ນ຺ຕິ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ? ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ເຈວ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນານຎ຺ຈ ວວຕ຺ຖາປນໂຕ. ເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການນ຺ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ເຕ ເຫຕຸນາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ ຠເວຍ຺ຍ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ອສຸໂກ ນາມ ຘມ຺ໂມ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ປຈ຺ຈຍວວຕ຺ຖານໍ ນ ປຎ຺ຎາເຍຍ຺ຍ. ອຖາປິ ເຫຕຸນາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາວ ເຍສໍ ເກສຎ຺ຈິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ເຫຕູ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ ຠເວຍ຺ຍ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ເຫຕຸນາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທໂຍປິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກາເຍວ, ເຫຕຸນາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ກຸສລາທໂຍປິ. ຕຕ຺ຖ ອຍໍ ເຫຕຸ ອສຸກສ຺ສ ນາມ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກຘມ຺ມສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນວວຕ຺ຖານໍ ນ ປຎ຺ຎາເຍຍ຺ຍ. ຕສ຺ມາ ປຈ຺ຈຍຎ຺ເຈວ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ວວຕ຺ຖາເປນ຺ໂຕ ‘‘ເຫຕູ ເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ກຸສລາທິຘມ຺ມານໍ ໂຍ ເຫຕຸ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໂກ, ໂສ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ. ຕຕ຺ຣາປິ ‘‘ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນາ’’ຕິ ວຈນໍ ເຫຕຸໂນ ອຎ຺ຎຖາ ປຈ຺ຈຍຠາວປຏິເສຘນຕ຺ຖໍ. ອຍຎ຺ຫິ ເຫຕຸ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນາປິ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈເຍນາປິ. ຕຕ຺ຣາສ຺ສ ຍ຺ວາຍໍ ສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈຍວເສນ ອຎ຺ຎຖາປິ ປຈ຺ຈຍຠາໂວ, ຕສ຺ສ ປຏິເສຘນຕ຺ຖໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ‘‘ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການ’’ນ຺ຕິ ອວຕ຺ວາ ກສ຺ມາ ‘‘ເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ? ນິທ຺ທິສິຕພ຺ພສ຺ສ ອປາກຏຕ຺ຕາ. ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການນ຺ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ເຕ ເຍນ ເຕ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ອຍໍ ນາມ ໂສຕິ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ ອປາກໂຏ. ຕສ຺ສ ອປາກຏຕ຺ຕາ ເຍນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ເຕ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຕໍ ສຣູປໂຕວ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕໍສມຸຏ຺ຐານານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ພສ຺ສ ປາກຏຕ຺ຕາ ຕໍ-ຄຫຓໍ ກຕໍ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ – ເຕ ເຫຕູ ເຈວ ເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກາ ຈ ຘມ຺ມາ ສມຸຏ຺ຐານໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ຕໍສມຸຏ຺ຐານານິ. ເຕສໍ ຕໍສມຸຏ຺ຐານານໍ, ເຫຕຸໂຕ ເຈວ ເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມຫິ ຈ ນິພ຺ພຕ຺ຕານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິມິນາ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ກິໍ ປນ ຕໍ ຈິຕ຺ຕໂຕ ອຎ຺ເຎນປິ ສມຸຏ຺ຐາຕີຕິ? ອາມ, ສມຸຏ຺ຐາຕິ. ສພ຺ເພປິ ຫິ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຣູປໍ ສມຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ. ໂລກິຍຘມ຺ມເທສນາຍໍ ປນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຘິກຠາວໂຕ ຕຖາວິຘໍ ຣູປໍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕເນວາຫ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານໍ ຣູປານໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ.

ຍທິ ເອວໍ ອິຘາປິ ‘‘ຕໍສມຸຏ຺ຐານານ’’ນ຺ຕິ ອວຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານນ຺ຕິ ກສ຺ມາ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ? ອຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານມ຺ປິ ສງ຺ຄຓ຺ຫນໂຕ. ປຎ຺ຫາວາຣສ຺ມິຎ຺ຫິ ‘‘ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ວິປາກາພ຺ຍາກຕາ ເຫຕູ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຂນ຺ຘານໍ ກຏຕ຺ຕາ ຈ ຣູປານໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ອາຄຕໍ’’. ຕສ຺ສ ສງ຺ຄຓ຺ຫນຕ຺ຖໍ ອິຘ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານນ຺ຕິ ອວຕ຺ວາ ຕໍສມຸຏ຺ຐານານນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຈິຕ຺ຕຊຣູປໍ ອຊນຍມານາປິ ເຕ ເຫຕູ ເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກາ ຘມ຺ມາ ສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈຍວເສນ ສມຸຏ຺ຐານໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ຕໍສມຸຏ຺ຐານານິ. ເຕສໍ ຕໍສມຸຏ຺ຐານານໍ ປວຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕຊານໍ ປຏິສນ຺ຘິຍຎ຺ຈ ກຏຕ຺ຕາຣູປານມ຺ປິ ເຫຕູ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ອຎ຺ເຎສຸປິ ຕໍສມຸຏ຺ຐານານນ຺ຕິ ອາຄຕຏ຺ຐາເນສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ກສ຺ມາ ປນາຍໍ ເຫຕຸ ປຏິສນ຺ຘິຍເມວ ກຏຕ຺ຕາຣູປານໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ນ ປວຕ຺ເຕຕິ? ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ກມ຺ມຊຣູປານໍ ຈິຕ຺ຕປຏິພທ຺ຘວຸຕ຺ຕິຕາຍ. ປຏິສນ຺ຘິຍຎ຺ຫິ ກມ຺ມຊຣູປານໍ ຈິຕ຺ຕປຏິພທ຺ຘາ ປວຕ຺ຕິ, ຈິຕ຺ຕວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ເຈວ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ຈ. ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ຂເຓ ຈິຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕຊຣູປໍ ຊເນຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ຕານິປິ ວິນາ ຈິຕ຺ເຕນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕຸໍ ວາ ຐາຕຸໍ ວາ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ເຕເນວາຫ – ‘‘ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍາ ນາມຣູປໍ, ຕສ຺ມິໍ ປຕິຏ຺ຐິເຕ ວິຎ຺ຎາເຓ ນາມຣູປສ຺ສ ອວກ຺ກນ຺ຕິ ໂຫຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໒.໓໙). ປວຕ຺ຕິຍໍ ປນ ເຕສໍ ຈິຕ຺ເຕ ວິຊ຺ຊມາເນປິ ກມ຺ມປຏິພທ຺ຘາວ ປວຕ຺ຕິ, ນ ຈິຕ຺ຕປຏິພທ຺ຘາ. ອວິຊ຺ຊມາເນ ຈາປິ ຈິຕ຺ເຕ ນິໂຣຘສມາປນ຺ນານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິເຍວ.

ກສ຺ມາ ປນ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ຈິຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕຊຣູປໍ ຊເນຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕີຕິ? ກມ຺ມເວຄກ຺ຂິຕ຺ຕຕາຍ ເຈວ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕວຕ຺ຖຸຕາຍ ຈ ທຸພ຺ພລຕ຺ຕາ. ຕຎ຺ຫິ ຕທາ ກມ຺ມເວຄກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ອປຸເຣຊາຕວຕ຺ຖຸກຕ຺ຕາ ຈ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕວຕ຺ຖຸກນ຺ຕິ ທຸພ຺ພລໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ປປາເຕ ປຕິຕມຕ຺ໂຕ ປຸຣິໂສ ກິຎ຺ຈິ ສິປ຺ປໍ ກາຕຸໍ ວິຍ ຣູປໍ ຊເນຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ; ກມ຺ມຊຣູປເມວ ປນສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປຏ຺ຐາເນ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຕຎ຺ຈ ກມ຺ມຊຣູປສ຺ເສວ ພີຊຏ຺ຐາເນ ຕິຏ຺ຐຕິ. ກມ຺ມໍ ປນສ຺ສ ເຂຕ຺ຕສທິສໍ, ກິເລສາ ອາປສທິສາ. ຕສ຺ມາ ສນ຺ເຕປິ ເຂຕ຺ເຕ ອາເປ ຈ ປຐມຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ພີຊານຸຠາເວນ ຣຸກ຺ຂຸປ຺ປຕ຺ຕິ ວິຍ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ຈິຕ຺ຕານຸຠາເວນ ຣູປກາຍສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ. ພີເຊ ປນ ວິຄເຕປິ ປຖວີອາປານຸຠາເວນ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ອຸປຣູປຣິ ປວຕ຺ຕິ ວິຍ; ວິນາ ຈິຕ຺ເຕນ ກມ຺ມໂຕວ ກຏຕ຺ຕາຣູປານໍ ປວຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ – ‘‘ກມ຺ມໍ ເຂຕ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ພີຊໍ ຕຓ຺ຫາ ສ຺ເນໂຫ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໗໗).

ອຍຎ຺ຈ ປນຕ຺ໂຖ ໂອກາສວເສເນວ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ຕໂຍ ຫິ ໂອກາສາ – ນາໂມກາໂສ, ຣູໂປກາໂສ, ນາມຣູໂປກາໂສຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຣູປຠໂວ ນາໂມກາໂສ ນາມ. ຕຕ຺ຣ ຫິ ຫທຍວຕ຺ຖຸມຕ຺ຕມ຺ປິ ຣູປປຈ຺ຈຍໍ ວິນາ ອຣູປຘມ຺ມາວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອສຎ຺ຎຠໂວ ຣູໂປກາໂສ ນາມ. ຕຕ຺ຣ ຫິ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕມຕ຺ຕມ຺ປິ ອຣູປປຈ຺ຈຍໍ ວິນາ ຣູປຘມ຺ມາວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ປຎ຺ຈໂວກາຣຠໂວ ນາມຣູໂປກາໂສ ນາມ. ຕຕ຺ຣ ຫິ ວຕ຺ຖຸຣູປມຕ຺ຕມ຺ປິ ວິນາ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ອຣູປຘມ຺ມາ, ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ວິນາ ກມ຺ມຊາປິ ຣູປຘມ຺ມາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຍຸຄນທ຺ຘາວ ຣູປາຣູປານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ. ຍຖາ ຫິ ສສ຺ສາມິເກ ສຣາຊເກ ເຄເຫ ສທ຺ວາຣປາລເກ ຣາຊາຓຕ຺ຕິໍ ວິນາ ປຐມປ຺ປເວໂສ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ອປຣຠາເຄ ປນ ວິນາປິ ອາຓຕ຺ຕິໍ ປຸຣິມາຓຕ຺ຕິອານຸຠາເວເນວ ໂຫຕິ, ເອວເມວ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓຣາຊສ຺ສ ສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈຍຕໍ ວິນາ ຣູປສ຺ສ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ປຐມຸປ຺ປຕ຺ຕິ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ອປຣຠາເຄ ປນ ວິນາປິ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈຍານຸຠາວໍ ປຸຣິມານຸຠາວວເສນ ລທ຺ຘປ຺ປເວສສ຺ສ ກມ຺ມໂຕ ປວຕ຺ຕິ ໂຫຕິ. ອສຎ຺ຎຠໂວ ປນ ຍສ຺ມາ ອຣູໂປກາໂສ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ວິນາວ ອຣູປປຈ຺ຈຍາ ອສຎ຺ໂຎກາສຕ຺ຕາ ຣູປໍ ປວຕ຺ຕຕິ, ອສ຺ສາມິເກ ສຸຎ຺ຎເຄເຫ ອຕ຺ຕໂນ ເຄເຫ ຈ ປຸຣິສສ຺ສ ປເວໂສ ວິຍ. ອຣູປຠໂວປິ ຍສ຺ມາ ຣູໂປກາໂສ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ວິນາວ ຣູປປຈ຺ຈຍາ ອຎ຺ໂຎກາສຕ຺ຕາ ອຣູປຘມ຺ມາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ປຎ຺ຈໂວກາຣຠໂວ ປນ ຣູປາຣູໂປກາໂສຕິ ນຕ຺ເຖຕ຺ຖ ອຣູປປຈ຺ຈຍໍ ວິນາ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ຣູປານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕີຕິ. ອິຕິ ອຍໍ ເຫຕຸ ປຏິສນ຺ຘິຍເມວ ກຏຕ຺ຕາຣູປານໍ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ນ ປວຕ຺ເຕຕິ.

ນນຸ ‘‘ເຫຕູ ສຫຊາຕານໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສພ຺ໂພປິ ອຍມຕ຺ໂຖ ຄຫິໂຕ ໂຫຕິ, ອຖ ກສ຺ມາ ‘‘ເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຘມ຺ມານໍ ຕໍສມຸຏ຺ຐານານຎ຺ຈ ຣູປານ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ຄຫິຕນ຺ຕິ? ປວຕ຺ຕິຍໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປາທີນໍ ປຈ຺ຈຍຠາວປຏິພາຫນໂຕ. ເອວຎ຺ຫິ ສຕິ ຍານິ ປວຕ຺ຕິຍໍ ເຫຕຸນາ ສຫ ເອກກ຺ຂເຓ ກຏຕ຺ຕາຣູປານິ ເຈວ ອຸຕຸອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານານິ ຈ ຊາຍນ຺ຕິ, ເຕສມ຺ປິ ເຫຕູ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍຕິ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ນ ຈ ໂສ ເຕສໍ ປຈ຺ຈໂຍ. ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ປຈ຺ຈຍຠາວສ຺ສ ປຏິພາຫນຕ຺ຖເມຕໍ ຄຫິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອິທານິ ‘‘ນານປ຺ປກາຣເຠທໂຕ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໂຕ’’ຕິ ອິເມສໍ ປທານໍ ວເສເນຕ຺ຖ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ເຕສຸ ນານປ຺ປກາຣເຠທໂຕຕິ ອຍຎ຺ຫິ ເຫຕຸ ນາມ ຊາຕິໂຕ ກຸສລາກຸສລວິປາກກິຣິຍເຠທໂຕ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ. ຕຕ຺ຖ ກຸສລເຫຕຸ ຠູມນ຺ຕຣໂຕ ກາມາວຈຣາທິເຠເທນ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ, ອກຸສລເຫຕຸ ກາມາວຈໂຣວ ວິປາກເຫຕຸ ກາມາວຈຣາທິເຠເທນ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ, ກິຣິຍເຫຕຸ ກາມາວຈໂຣ ຣູປາວຈໂຣ ອຣູປາວຈໂຣຕິ ຕິວິໂຘ. ຕຕ຺ຖ ກາມາວຈຣກຸສລເຫຕຸ ນາມໂຕ ອໂລຠາທິວເສນ ຕິວິໂຘ. ຣູປາວຈຣາທິກຸສລເຫຕູສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອກຸສລເຫຕຸ ໂລຠາທິວເສນ ຕິວິໂຘ. ວິປາກກິຣິຍເຫຕູ ປນ ອໂລຠາທິວເສນ ຕໂຍ ຕໂຍ ໂຫນ຺ຕິ. ຕໍຕໍຈິຕ຺ຕສມ຺ປໂຍຄວເສນ ປນ ເຕສໍ ເຕສໍ ເຫຕູນໍ ນານປ຺ປກາຣເຠໂທເຍວາຕິ ເອວໍ ຕາເວຕ຺ຖ ນານປ຺ປກາຣເຠທໂຕ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໂຕຕິ ອິມິນາ ປຈ຺ຈເຍນ ອິເມ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອິເມສໍ ນາມ ຘມ຺ມານໍ ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ເອວມ຺ປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ອິມສ຺ມິໍ ຕາວ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍ ກາມາວຈຣກຸສລເຫຕຸ ກາມຠວຣູປຠເວສຸ ອຕ຺ຕນາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປານຎ຺ຈ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ອຣູປຠເວ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານໍເຍວ. ຣູປາວຈຣກຸສລເຫຕຸ ກາມຠວຣູປຠເວສຸເຍວ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປານຎ຺ຈ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ. ອຣູປາວຈຣກຸສລເຫຕຸ ກາມາວຈຣກຸສລເຫຕຸສທິໂສວ. ຕຖາ ອປຣິຍາປນ຺ນກຸສລເຫຕຸ, ຕຖາ ອກຸສລເຫຕຸ. ກາມາວຈຣວິປາກເຫຕຸ ປນ ກາມຠວສ຺ມິໍເຍວ ອຕ຺ຕນາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານໍ, ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປານໍ, ປວຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປານຎ຺ຈ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ. ຣູປາວຈຣວິປາກເຫຕຸ ຣູປຠເວ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣານຎ຺ເຎວ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ. ອຣູປາວຈຣວິປາກເຫຕຸ ອຣູປຠເວ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການຎ຺ເຎວ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ. ອປຣິຍາປນ຺ນວິປາກເຫຕຸ ກາມຠວຣູປຠເວສຸ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປານຎ຺ຈ ອຣູປຠເວ ອຣູປຘມ຺ມານຎ຺ເຎວ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ. ກິຣິຍເຫຕູສຸ ປນ ເຕຠູມເກສຸປິ ກຸສລເຫຕຸສທິໂສວ ປຈ຺ຈໂຍຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍຕິ.

ເຫຕຸປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

໒. ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໒. ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທເສ ຣູປາຍຕນນ຺ຕິ ຣູປສງ຺ຂາຕໍ ອາຍຕນໍ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສງ຺ຂາຕາຍ ຘາຕຸຍາ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການນ຺ຕິ ຕາຍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຕິຓ຺ຓໍ ຂນ຺ຘານໍ, ສພ຺ເພສມ຺ປິ ຈກ຺ຂຸປສາທວຕ຺ຖຸການໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ຣູປາຍຕນໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິໂຕ ປເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ມໂນຘາຕຸຍາຕິ ສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມາຍ ຕິວິຘາຍປິ ມໂນຘາຕຸຍາ ຣູປາຍຕນາທີນິ ປຎ຺ຈ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ໂນ ຈ ໂຂ ເອກກ຺ຂເຓ. ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາຕິ ເອຕານິ ຈ ຣູປາຍຕນາທີນິ ປຎ຺ຈ ອວເສສາ ຈ ສພ຺ເພປິ ເຎຍ຺ຍຘມ຺ມາ ອິມາ ຉ ຘາຕຸໂຍ ຐເປຕ຺ວາ ເສສາຍ ສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມາຍ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍໍ ຍໍ ຘມ຺ມໍ ອາຣພ຺ຠາຕິ ອິມິນາ ເຍ ເອເຕ ເອຕາສໍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕູນໍ ອາຣມ຺ມຓຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕ ຕາສໍ ຘາຕູນໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກ຺ຂເຓເຍວ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ໂຫນ຺ຕີຕິ ທີເປຕິ. ເອວໍ ໂຫນ຺ຕາປິ ຈ ນ ເອກໂຕ ໂຫນ຺ຕິ, ຍໍ ຍໍ ອາຣພ຺ຠ ເຍ ເຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເຕສໍ ເຕສໍ ເຕ ເຕ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ໂຫນ຺ຕີຕິປິ ທີເປຕິ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອິທໍ ຍຖາ ນຊ຺ໂຊ ສນ຺ທນ຺ຕິ, ປພ຺ພຕາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີຕິ ສພ຺ພກາລສງ຺ຄຫວເສນ, ເອວໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເຕນ ເຍປິ ອາຣພ຺ຠ ເຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິໍສຸ, ເຍປິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕ ສພ຺ເພ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍເນວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິໍສຸ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ ຈາຕິ ສິທ຺ຘໍ ໂຫຕິ. ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາຕິ ອິທໍ ‘‘ເຍ ເຍ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕານໍ ສຣູປໂຕ ນິທສ຺ສນໍ. ເຕ ເຕ ຘມ຺ມາຕິ ເຕ ເຕ ອາຣມ຺ມຓຘມ຺ມາ. ເຕສໍ ເຕສນ຺ຕິ ເຕສໍ ເຕສໍ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກຘມ຺ມານໍ. ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ປາຬິວຓ຺ຓນາ.

ອິທໍ ປນ ອາຣມ຺ມຓໍ ນາມ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ສທ຺ທຄນ຺ຘຣສໂຜຏ຺ຐພ຺ພຘມ຺ມາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ໂກຏ຺ຐາສໂຕ ຉພ຺ພິຘໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຐເປຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ອວເສສໍ ຠູມິໂຕ ກາມາວຈຣໍ…ເປ… ອປຣິຍາປນ຺ນນ຺ຕິ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ກາມາວຈຣໍ ກຸສລາກຸສລວິປາກກິຣິຍຣູປເຠທໂຕ ປຎ຺ຈວິຘໍ; ຣູປາວຈຣໍ ກຸສລວິປາກກິຣິຍໂຕ ຕິວິຘໍ, ຕຖາ ອຣູປາວຈຣໍ, ອປຣິຍາປນ຺ນໍ ກຸສລວິປາກນິພ຺ພານວເສນ ຕິວິຘໍ ໂຫຕິ. ສພ຺ພເມວ ວາ ເອຕໍ ກຸສລາກຸສລວິປາກກິຣິຍຣູປນິພ຺ພານປຎ຺ຎຕ຺ຕິເຠທໂຕ ສຕ຺ຕວິຘໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ກຸສລໍ ຠູມິເຠທໂຕ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ໂຫຕິ, ອກຸສລໍ ກາມາວຈຣເມວ, ວິປາກໍ ຈຕຸຠູມກໍ, ກິຣິຍໍ ຕິຠູມກໍ, ຣູປໍ ເອກຠູມກໍ ກາມາວຈຣເມວ, ນິພ຺ພານມ຺ປິ ເອກຠູມກໍ ອປຣິຍາປນ຺ນເມວ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຠູມິວິນິມຸຕ຺ຕາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ນານປ຺ປກາຣເຠທໂຕ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ເອວໍ ຠິນ຺ເນ ປເນຕສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມເຓ ກາມາວຈຣກຸສລາຣມ຺ມຓໍ ກາມາວຈຣກຸສລສ຺ສ, ຣູປາວຈຣກຸສລສ຺ສ, ອກຸສລສ຺ສ, ກາມາວຈຣວິປາກສ຺ສ, ກາມາວຈຣກິຣິຍສ຺ສ, ຣູປາວຈຣກິຣິຍສ຺ສ ຈາຕິ ອິເມສໍ ຉນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຣູປາວຈຣກຸສລາຣມ຺ມຓໍ ເຕສຸ ຉສຸ ຣາສີສຸ ກາມາວຈຣວິປາກວຊ຺ຊານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອຣູປາວຈຣກຸສລາຣມ຺ມຓໍ ກາມາວຈຣກຸສລສ຺ສ, ຣູປາວຈຣກຸສລສ຺ສ, ອຣູປາວຈຣກຸສລສ຺ສ, ອກຸສລສ຺ສ, ອຣູປາວຣຈຣວິປາກສ຺ສ, ກາມາວຈຣກິຣິຍສ຺ສ, ຣູປາວຈຣກິຣິຍສ຺ສ, ອຣູປາວຈຣກິຣິຍສ຺ສ ຈາຕິ ອິເມສໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອປຣິຍາປນ຺ນກຸສລາຣມ຺ມຓໍ ກາມາວຈຣຣູປາວຈຣໂຕ ກຸສລກິຣິຍານເມວ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອກຸສລາຣມ຺ມຓໍ ກາມາວຈຣຣູປາວຈຣກຸສລສ຺ສ, ອກຸສລສ຺ສ, ກາມາວຈຣວິປາກສ຺ສ, ກາມາວຈຣຣູປາວຈຣກິຣິຍສ຺ສ ຈາຕິ ອິເມສໍ ຉນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ.

ກາມາວຈຣວິປາກາຣມ຺ມຓໍ ກາມາວຈຣຣູປາວຈຣກຸສລສ຺ສ, ອກຸສລສ຺ສ, ກາມາວຈຣວິປາກສ຺ສ, ກາມາວຈຣຣູປາວຈຣກິຣິຍສ຺ສ ຈາຕິ ອິເມສໍ ຉນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຣູປາວຈຣວິປາກາຣມ຺ມຓໍ ກາມາວຈຣຣູປາວຈຣກຸສລສ຺ສ, ອກຸສລສ຺ສ, ກາມາວຈຣຣູປາວຈຣກິຣິຍສ຺ສ ຈາຕິ ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອຣູປາວຈຣວິປາກາຣມ຺ມຓມ຺ປິ ອິເມສໍເຍວ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອປຣິຍາປນ຺ນວິປາກາຣມ຺ມຓໍ ກາມາວຈຣຣູປາວຈຣກຸສລກິຣິຍານຎ຺ເຎວ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ.

ກາມາວຈຣກິຣິຍາຣມ຺ມຓໍ ກາມາວຈຣຣູປາວຈຣກຸສລສ຺ສ, ອກຸສລສ຺ສ, ກາມາວຈຣວິປາກສ຺ສ, ກາມາວຈຣຣູປາວຈຣກິຣິຍສ຺ສ ຈາຕິ ອິເມສໍ ຉນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຣູປາວຈຣກິຣິຍາຣມ຺ມຓໍ ອິເມສຸ ຉສຸ ຣາສີສຸ ກາມາວຈຣວິປາກວຊ຺ຊານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອຣູປາວຈຣກິຣິຍາຣມ຺ມຓໍ ເຕສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອຣູປາວຈຣກິຣິຍສ຺ສ ຈາຕິ ອິເມສໍ ຉນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຂາຕໍ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ກາມາວຈຣຣູປາວຈຣກຸສລສ຺ສ ອກຸສລສ຺ສ ກາມາວຈຣວິປາກສ຺ສ ກາມາວຈຣຣູປາວຈຣກິຣິຍສ຺ສ ຈາຕິ ອິເມສໍ ຉນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓໍ ກາມາວຈຣຣູປາວຈຣກຸສລສ຺ສ, ອປຣິຍາປນ຺ນໂຕ ກຸສລວິປາກສ຺ສ, ກາມາວຈຣຣູປາວຈຣກິຣິຍສ຺ສ ຈາຕິ ອິເມສໍ ຉນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຣູປາວຈຣກຸສລກິຣິຍານໍ ເກຈິ ນິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕໍ ຍຸຕ຺ຕິໂຕ ອຸປຘາເຣຕພ຺ພໍ. ນານປ຺ປກາຣກໍ ປນ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິອາຣມ຺ມຓໍ ເຕຠູມກກຸສລສ຺ສ, ອກຸສລສ຺ສ, ຣູປາວຈຣວິປາກສ຺ສ, ອຣູປາວຈຣວິປາກສ຺ສ, ເຕຠູມກກິຣິຍສ຺ສ ຈາຕິ ອິເມສໍ ນວນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຍໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ເຍສໍ ເຍສໍ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຕ ເຕ ຕໍຕໍປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນາ ນາມ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍຕິ.

ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

໓. ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໓. ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທເສ ຉນ຺ທາຘິປຕີຕິ ຉນ຺ທສງ຺ຂາໂຕ ອຘິປຕິ. ຉນ຺ທໍ ຘຸຣໍ ກຕ຺ວາ ຉນ຺ທໍ ເຊຏ຺ຐກໍ ກຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປຕ຺ຕິກາເລ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ກຕ຺ຕຸກມ຺ຍຕາຉນ຺ທສ຺ເສຕໍ ນາມໍ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ກສ຺ມາ ປນ ຍຖາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທເສ ເຫຕູ ເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວມິຘ ‘‘ອຘິປຕີ ອຘິປຕິສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການນ຺ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ຉນ຺ທາຘິປຕິ ຉນ຺ທສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ເທສນາ ກຕາຕິ? ເອກກ຺ຂເຓ ອຠາວໂຕ. ປຸຣິມນຍສ຺ມິຎ຺ຫິ ທ຺ເວ ຕໂຍ ເຫຕູ ເອກກ຺ຂເຓປິ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ ໂຫນ຺ຕິ ມູລຏ຺ເຐນ. ອຸປກາຣກຠາວສ຺ສ ອວິຊຫນໂຕ. ອຘິປຕິ ປນ ເຊຏ຺ຐກຏ຺ເຐນ ອຸປກາຣໂກ, ນ ຈ ເອກກ຺ຂເຓ ພຫູ ເຊຏ຺ຐກາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນານມ຺ປິ ເນສໍ ເອກກ຺ຂເຓ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍຠາໂວ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ສ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍຠາວສ຺ສ ເອກກ຺ຂເຓ ອຠາວໂຕ ອິຘ ເອວໍ ເທສນາ ກຕາຕິ.

ເອວໍ ສຫຊາຕາຘິປຕິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ຍໍ ຍໍ ຘມ຺ມໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຍໍ ຘມ຺ມນ຺ຕິ ຍໍ ຍໍ ອາຣມ຺ມຓຘມ຺ມໍ. ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາຕິ ຄຣຸກາຣຈິຕ຺ຕີກາຣວເສນ ວາ ອສ຺ສາທວເສນ ວາ ຄຣຸໍ ຠາຣິຍໍ ລທ຺ຘພ຺ພໍ ອວິຊຫິຕພ຺ພໍ ອນວຎ຺ຎາຕໍ ກຕ຺ວາ. ເຕ ເຕ ຘມ຺ມາຕິ ເຕ ເຕ ຄຣຸກາຕພ຺ພຘມ຺ມາ. ເຕສໍ ເຕສນ຺ຕິ ເຕສໍ ເຕສໍ ຄຣຸກາຣກຘມ຺ມານໍ. ອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍນາຕິ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ປາຬິວຓ຺ຓນາ.

ອຍໍ ປນ ອຘິປຕິ ນາມ ສຫຊາຕາຣມ຺ມຓວເສນ ທຸວິໂຘ. ຕຕ຺ຖ ສຫຊາໂຕ ຉນ຺ທາທິວເສນ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ. ເຕສຸ ເອເກໂກ ກາມາວຈຣາທິວເສນ ຠູມິໂຕ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ. ຕຕ຺ຖ ກາມາວຈໂຣ ກຸສລາກຸສລກິຣິຍວເສນ ຕິວິໂຘ. ອກຸສລໍ ປຕ຺ວາ ປເນຕ຺ຖ ວີມໍສາຘິປຕິ ນ ລພ຺ຠຕິ. ຣູປາຣູປາວຈໂຣ ກຸສລກິຣິຍວເສນ ທຸວິໂຘ, ອປຣິຍາປນ຺ໂນ ກຸສລວິປາກວເສນ ທຸວິໂຘ. ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິ ປນ ຊາຕິເຠທໂຕ ກຸສລາກຸສລວິປາກກິຣິຍຣູປນິພ຺ພານານໍ ວເສນ ຉພ຺ພິໂຘຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ນານປ຺ປກາຣເຠທໂຕ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ເອວໍ ຠິນ຺ເນ ປເນຕ຺ຖ ສຫຊາຕາຘິປຕິມ຺ຫິ ຕາວ ກາມາວຈຣກຸສລກິຣິຍສງ຺ຂາໂຕ ອຘິປຕິ ທຸເຫຕຸກຕິເຫຕຸເກສຸ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທສຸ ຉນ຺ທາທີນໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ເຊຏ຺ຐກໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກາເລ ອຕ຺ຕນາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ຈ ອຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຣູປາວຈຣກຸສລກິຣິຍສງ຺ຂາເຕປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຍໍ ປນ ເອກນ຺ເຕເນວ ລພ຺ຠຕິ. ນ ຫິ ເຕ ຘມ຺ມາ ສຫຊາຕາຘິປຕິໍ ວິນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອຣູປາວຈຣກຸສລກິຣິຍສງ຺ຂາໂຕ ປນ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ຣູປາວຈຣອຘິປຕິສທິໂສວ ຈຕຸໂວກາເຣ ປນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຎວ ອຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຕຖາ ຕຕ຺ຖຸປ຺ປນ຺ໂນ ສພ຺ໂພປິ ກາມາວຈຣາຘິປຕິ. ອປຣິຍາປນ຺ໂນ ກຸສລໂຕປິ ວິປາກໂຕປິ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ເອກນ຺ເຕເນວ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປານຎ຺ຈ ອຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຈຕຸໂວກາເຣ ອຣູປຘມ຺ມານຎ຺ເຎວ. ອກຸສໂລ ກາມຠເວ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍຕຈິຕ຺ເຕສຸ ເອກນ຺ເຕເນວ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປານຎ຺ຈ ອຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອນິຍໂຕ ກາມຠວຣູປຠເວສຸ ອຕ຺ຕໂນ ອຘິປຕິກາເລ ເຕສຎ຺ເຎວ. ອຣູປຠເວ ອຣູປຘມ຺ມານຎ຺ເຎວ ອຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອຍໍ ຕາວ ສຫຊາຕາຘິປຕິມ຺ຫິ ນໂຍ.

ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິມ຺ຫິ ປນ ກາມາວຈຣກຸສໂລ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິ ກາມາວຈຣກຸສລສ຺ສ ໂລຠສຫຄຕາກຸສລສ຺ສາຕິ ອິເມສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈເຣປິ ກຸສລາຣມ຺ມຓາຘິປຕິມ຺ຫິ ເອເສວ ນໂຍ. ອປຣິຍາປນ຺ນກຸສໂລ ປນ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິ ກາມາວຈຣໂຕ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກຸສລສ຺ສ ເຈວ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກິຣິຍສ຺ສ ຈ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອກຸສໂລ ປນ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິ ນາມ ໂລຠສຫຄຕຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂສ ໂລຠສຫຄຕາກຸສລສ຺ເສວ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ກາມາວຈໂຣ ປນ ວິປາກາຣມ຺ມຓາຘິປຕິ ໂລຠສຫຄຕາກຸສລສ຺ເສວ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຕຖາ ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣວິປາກາຣມ຺ມຓາຘິປຕິ. ໂລກຸຕ຺ຕໂຣ ປນ ວິປາກາຣມ຺ມຓາຘິປຕິ ກາມາວຈຣໂຕ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກຸສລກິຣິຍານຎ຺ເຎວ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ກາມາວຈຣາທິເຠທໂຕ ປນ ຕິວິໂຘປິ ກິຣິຍາຣມ຺ມຓາຘິປຕິ ໂລຠສຫຄຕາກຸສລສ຺ເສວ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານິກຣູປສງ຺ຂາໂຕ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິ ໂລຠສຫຄຕາກຸສລສ຺ເສວ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ນິພ຺ພານໍ ກາມາວຈຣໂຕ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກຸສລສ຺ສ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກິຣິຍສ຺ສ ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລສ຺ສ ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາກສ຺ສ ຈາຕິ ອິເມສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍຕິ.

ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

໔. ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໔. ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທເສ ມໂນຘາຕຸຍາຕິ ວິປາກມໂນຘາຕຸຍາ. ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາຕິ ສນ຺ຕີຣຓກິຈ຺ຈາຍ ອເຫຕຸກວິປາກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ. ຕໂຕ ປຣໍ ປນ ໂວຏ຺ຐພ຺ພນຊວນຕທາຣມ຺ມຓຠວງ຺ຄກິຈ຺ຈາ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໂຍ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ສິຍຸໍ, ຕາ ອວຸຕ຺ຕາປິ ອິມິນາວ ນເຍນ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ນຍໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ເທສນາ ສງ຺ຂິຕ຺ຕາ. ‘‘ປຸຣິມາ ປຸຣິມາ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ’’ຕິອາທິເກ ຈ ຉຏ຺ຐນເຍ ຕາ ສງ຺ຄຫິຕາຕິປິ ອິຘ ນ ວຸຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ປຸຣິມາ ປຸຣິມາຕິ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸປິ ອນນ຺ຕຣາຕີຕາ ກຸສລຊວນຘມ຺ມາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ປຈ຺ຉິມານໍ ປຈ຺ຉິມານນ຺ຕິ ອນນ຺ຕຣອຸປ຺ປຊ຺ຊມານານຎ຺ເຎວ. ກຸສລານນ຺ຕິ ສທິສກຸສລານໍ. ອພ຺ຍາກຕານນ຺ຕິ ອິທໍ ປນ ກຸສລານນ຺ຕຣໍ ຕທາຣມ຺ມຓຠວງ຺ຄຜລສມາປຕ຺ຕິວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອກຸສລມູລເກ ອພ຺ຍາກຕານນ຺ຕິ ຕທາຣມ຺ມຓຠວງ຺ຄສງ຺ຂາຕານຎ຺ເຎວ. ອພ຺ຍາກຕມູລເກ ອພ຺ຍາກຕານນ຺ຕິ ອາວຊ຺ຊນຊວນວເສນ ວາ ຠວງ຺ຄວເສນ ວາ ປວຕ຺ຕານໍ ກິຣິຍວິປາກາພ຺ຍາກຕານໍ ກິຣິຍມໂນຘາຕຸໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປນ ຍາວ ໂວຏ຺ຐພ຺ພນກິຈ຺ຈາ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ, ຕາວ ປວຕ຺ເຕສຸ ວີຖິຈິຕ຺ເຕສຸປິ ອຍໍ ນໂຍ ລພ຺ຠເຕວ. ກຸສລານນ຺ຕິ ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣ ໂວຏ຺ຐພ຺ພນານນ຺ຕຣານໍ ມໂນທ຺ວາເຣ ອາວຊ຺ຊນານ຺ຕຣານໍ ປຐມຊວນກຸສລານໍ. ອກຸສລານນ຺ຕິ ປເທປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເຍສໍ ເຍສນ຺ຕິ ອິທໍ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍຘມ຺ມານໍ. ສງ຺ເຂປລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ປາຬິວຓ຺ຓນາ.

ອຍໍ ປນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ນາມ ຐເປຕ຺ວາ ນິພ຺ພານໍ ຈຕຸຠູມໂກ ອຣູປຘມ຺ມຣາສິເຍວາຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂສ ຊາຕິວເສນ ກຸສລາກຸສລວິປາກກິຣິຍໂຕ ຈຕຸຘາ ຠິຊ຺ຊຕິ. ຕຕ຺ຖ ກຸສໂລ ກາມາວຈຣາທິເຠທໂຕ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ ໂຫຕິ, ອກຸສໂລ ກາມາວຈໂຣວ ວິປາໂກ ຈຕຸຠູມໂກ, ກິຣິຍານນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ປນ ເຕ ຠູມໂກຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ນານປ຺ປກາຣເຠທໂຕ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ເອວໍ ຠິນ຺ເນ ປເນຕ຺ຖ ກາມາວຈຣກຸສໂລ ອຕ຺ຕນາ ສທິສສ຺ເສວ ກາມາວຈຣກຸສລສ຺ສ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກາມາວຈຣກຸສໂລ ປນ ຣູປາວຈຣກຸສລສ຺ສ ອຣູປາວຈຣກຸສລສ຺ສ ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລສ຺ສາຕິ ອິເມສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ຣາສີນໍ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ກາມາວຈຣກຸສໂລ ຈ ກາມາວຈຣວິປາກສ຺ສ, ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣວິປາກສ຺ສ, ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາກສ຺ສາປີຕິ ອິເມສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຣູປາວຈຣກຸສໂລ ຣູປາວຈຣກຸສລສ຺ສ, ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກາມາວຈຣວິປາກສ຺ສ, ຣູປາວຈຣວິປາກສ຺ສາຕິ ອິເມສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ຣາສີນໍ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອຣູປາວຈຣກຸສໂລ ເຕສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວິປາການໍ ອຕ຺ຕໂນ ກຸສລສ຺ສ ວິປາກສ຺ສ ຈາຕິ ອວິເສເສນ ຈຕຸນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ວິເສເສນ ປເນຕ຺ຖ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນກຸສໂລ ອນາຄາມິຜລສງ຺ຂາຕສ຺ສ ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາກສ຺ສປິ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສໂລ ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາກສ຺ເສວ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອກຸສໂລ ອວິເສເສນ ອກຸສລສ຺ສ ເຈວ ກຸສລາກຸສລວິປາກສ຺ສ ຈ. ວິເສເສນ ປເນຕ຺ຖ ສຸຂມຊ຺ຌຕ຺ຕເວທນາສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ອກຸສໂລ ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣວິປາກສ຺ສາປີຕິ ອິເມສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ.

ກາມາວຈຣວິປາກສ຺ສ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ວາ ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ວາ ວິປາໂກ ກາມາວຈຣກິຣິຍາວຊ຺ຊນສ຺ສ, ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປາໂກ ປເນຕ຺ຖ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານສ຺ສ ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣວິປາກສ຺ສາປີຕິ ອິເມສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຣູປາວຈຣວິປາໂກ ສເຫຕຸກກາມາວຈຣວິປາກສ຺ສ ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣວິປາກສ຺ສ ກາມາວຈຣກິຣິຍາວຊ຺ຊນສ຺ສາຕິ ອິເມສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອຣູປາວຈຣວິປາໂກ ຕິເຫຕຸກກາມາວຈຣວິປາກສ຺ສ ອຣູປາວຈຣວິປາກສ຺ສ ກາມາວຈຣກິຣິຍາວຊ຺ຊນສ຺ສາຕິ ຕິຓ຺ຓໍ ຣາສີນໍ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາໂກ ຕິເຫຕຸກກາມາວຈຣວິປາກສ຺ສ ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາກສ຺ສາຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ.

ກາມາວຈຣກິຣິຍໍ ກາມາວຈຣກຸສລາກຸສລສ຺ສ ຈຕຸຠູມກວິປາກສ຺ສ ເຕຠູມກກິຣິຍສ຺ສາຕິ ນວນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຣູປາວຈຣກິຣິຍໍ ຕິເຫຕຸກກາມາວຈຣວິປາກສ຺ສ ຣູປາວຈຣວິປາກສ຺ສ ຣູປາວຈຣກິຣິຍສ຺ສາຕິ ຕິຓ຺ຓໍ ຣາສີນໍ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອຣູປາວຈຣກິຣິຍໍ ຕິເຫຕຸກກາມາວຈຣວິປາກສ຺ສ ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາກສ຺ສ ອຣູປາວຈຣກິຣິຍສ຺ສາຕິ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍຕິ.

ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

໕. ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໕. ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທໂສປິ ອິມິນາ ສມານຄຕິໂກວ. ອິເມ ປນ ທ຺ເວ ປຈ຺ຈຍາ ມຫາວິຕ຺ຖາຣາ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ພຈິຕ຺ຕຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນ ເຕສໍ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາໂຣ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ.

ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

໖. ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໖. ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທເສ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎນ຺ຕິ ອຎ຺ໂຎ ອຎ຺ຎສ຺ສ. ອິມິນາ ເອເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ເອກກ຺ຂເຓ ປຈ຺ຈຍຠາວຎ຺ເຈວ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຠາວຎ຺ຈ ທີເປຕິ. ໂອກ຺ກນ຺ຕິກ຺ຂເຓຕິ ປຎ຺ຈໂວກາຣຠເວ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ. ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ຂເຓ ນາມຣູປໍ ໂອກ຺ກນ຺ຕໍ ວິຍ ປກ຺ຂນ຺ທນ຺ຕໍ ວິຍ ປຣໂລກໂຕ ອິມໍ ໂລກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ປວິສນ຺ຕໍ ວິຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ໂສ ຂໂຓ ‘‘ໂອກ຺ກນ຺ຕິກ຺ຂໂຓ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຣູປນ຺ຕິ ຫທຍວຕ຺ຖຸມຕ຺ຕເມວ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ຕຎ຺ຫິ ນາມສ຺ສ, ນາມຎ຺ຈ ຕສ຺ສ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຏ຺ຐໍ ຜຣຕິ. ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາຕິ ປວຕ຺ຕິຍໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ. ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍນາຕິ ເອຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປາ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ປຈ຺ຈຍຏ຺ຐໍ ນ ຜຣນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອຎ຺ຎມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ອຸປາທາຣູປາ ຠູຕານໍ. ຣູປິໂນ ຘມ຺ມາ ອຣູປີນໍ ຘມ຺ມານນ຺ຕິ ຫທຍວຕ຺ຖຸ ຈຕຸນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ. ກິຎ຺ຈິ ກາເລຕິ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ກາເລ. ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍນາຕິ ປຏິສນ຺ຘິໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍນາຕິ ປວຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອຍໍ ປນ ‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ອຣູປິໂນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’ຕິ ເອວໍ ຉຫິ ໂກຏ຺ຐາເສຫິ ຐິໂຕ. ຕຕ຺ຖ ຕໂຍ ໂກຏ຺ຐາສາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎວເສນ ວຸຕ຺ຕາ, ຕໂຍ ນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎວເສນ. ຕຕ຺ຖ ປຐມໂກຏ຺ຐາເສ ອຣູປເມວ ປຈ຺ຈໂຍ ເຈວ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ, ທຸຕິເຍ ຣູປເມວ, ຕຕິເຍ ນາມຣູປໍ, ຈຕຸຕ຺ເຖ ປຈ຺ຈໂຍ ອຣູປໍ, ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ ຣູປໍ; ປຎ຺ຈເມ ປຈ຺ຈໂຍປິ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນມ຺ປິ ຣູປເມວ; ຉຏ຺ເຐ ປຈ຺ຈໂຍ ຣູປໍ, ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຣູປນ຺ຕິ ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ປາຬິວຓ຺ຓນາ.

ອຍໍ ປນ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ຊາຕິວເສນ ກຸສໂລ ອກຸສໂລ ວິປາໂກ ກິຣິຍໍ ຣູປນ຺ຕິ ປຎ຺ຈຘາ ຠິຊ຺ຊຕິ. ຕຕ຺ຖ ກຸສໂລ ຠູມິໂຕ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ ໂຫຕິ, ອກຸສໂລ ເອກວິໂຘວ ວິປາໂກ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ, ກິຣິຍສງ຺ຂາໂຕ ຕິວິໂຘ, ຣູປໍ ເອກວິຘໍ ກາມາວຈຣເມວາຕິ ເອວໍ ຕາເວຕ຺ຖ ນານປ຺ປກາຣເຠທໂຕ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ເອວໍ ຠິນ຺ເນ ປເນຕ຺ຖ ຈຕຸຠູມກມ຺ປິ ກຸສລໍ ປຎ຺ຈໂວກາຣຠເວ ອຕ຺ຕນາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ຈ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຕຖາ ອກຸສລໍ. ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອຣູເປ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ອຣູປຘມ຺ມານໍເຍວ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ.

ກາມາວຈຣຣູປາວຈຣວິປາກໍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ເຈວ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ຈ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ຣູປໍ ນ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ, ຕໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຎວ. ຍໍ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປານຎ຺ຈາປິ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອຣູປາວຈຣວິປາກໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຎວ. ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາກໍ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປານຎ຺ຈ, ຈຕຸໂວກາເຣ ອຣູປານຎ຺ເຎວ. ກາມາວຈຣອຣູປາວຈຣກິຣິຍາ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປານຎ຺ຈ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຈຕຸໂວກາເຣ ອຣູປານຎ຺ເຎວ. ຣູປາວຈຣກິຣິຍາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປານຎ຺ຈ ເອກນ຺ເຕນ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ.

ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານິກສ຺ສ ຣູປສ຺ສ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານຣູເປ ເອກໍ ມຫາຠູຕໍ ຕິຓ຺ຓໍ, ຕີຓິ ເອກສ຺ສ, ທ຺ເວ ທ຺ວິນ຺ນໍ ມຫາຠູຕານໍ, ມຫາຠູຕາ ອຸປາທາຣູປສ຺ສ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ກາມາວຈຣຣູປາວຈຣປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ວຕ຺ຖຸຣູປໍ ວິປາກກ຺ຂນ຺ຘານໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ອຸຕຸຈິຕ຺ຕາຫາຣສມຸຏ຺ຐາເນສຸ ປນ ມຫາຠູຕານິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎຎ຺ເຈວ ອຸປາທາຣູປສ຺ສ ຈ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍຕິ.

ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

໗. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໗. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທເສ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສສ຺ສ ປຸຣິມານໍ ຕິຓ຺ຓໍ ໂກຏ຺ຐາສານໍ ວເສນ ປາຬິ ອາຄຕາ. ຕສ຺ສາ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕສທິສາວ ວຓ຺ຓນາຕິ ປຸນ ນ ຄຫິຕາ. ອຍມ຺ປິ ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈໂຍ ຊາຕິວເສນ ກຸສໂລ ອກຸສໂລ ວິປາໂກ ກິຣິຍໍ ຣູປນ຺ຕິ ປຎ຺ຈຘາ ຠິນ຺ໂນ. ຕຕ຺ຖ ກຸສໂລ ຠູມິໂຕ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ. ສພ຺ພໍ ປຸຣິມສທິສເມວາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ນານປ຺ປກາຣເຠທໂຕ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ເອວໍ ຠິນ຺ເນ ປເນຕ຺ຖ ສພ຺ພມ຺ປິ ຈຕຸຠູມກໍ ກຸສລໍ ອຕ຺ຕນາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ຕຖາ ອກຸສລໍ. ວິປາເກ ປນ ກາມາວຈຣຣູປາວຈຣວິປາກໍ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ວຕ຺ຖຸຣູປສ຺ສ, ປວຕ຺ເຕ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຎວ. ອຣູປາວຈຣໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາກໍ ອຕ຺ຕນາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຎວ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ສພ຺ພມ຺ປິ ກິຣິຍໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຎວ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານິກຣູປສ຺ສ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐາເນ ເອກໍ ມຫາຠູຕໍ ຕິຓ຺ຓໍ, ຕີຓິ ເອກສ຺ສ, ທ຺ເວ ທ຺ວິນ຺ນໍ ມຫາຠູຕານໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ກາມາວຈຣຣູປາວຈຣປຏິສນ຺ຘິຍໍ ວຕ຺ຖຸຣູປໍ ວິປາກກ຺ຂນ຺ຘານໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ອຸຕຸຈິຕ຺ຕາຫາຣສມຸຏ຺ຐາເນສຸ ມຫາຠູຕາເນວ ມຫາຠູຕານໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍຕິ.

ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

໘. ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໘. ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທເສ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສສ຺ສ ປຸຣິມານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂກຏ຺ຐາສານໍ ວເສນ ສຫຊາຕນິສ຺ສຍນຍໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຸນ ຉຏ຺ເຐນ ໂກຏ຺ຐາເສນ ປຸເຣຊາຕນິສ຺ສຍນຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຣູປໍ ນິສ຺ສາຍາຕິ ວຕ຺ຖຸຣູປໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຎ຺ຫິ ນິສ຺ສາຍ ຕິວິຘາ ມໂນຘາຕຸ, ຐເປຕ຺ວາ ອຣູປວິປາກໍ ທ຺ວາສຕ຺ຕຕິວິຘາ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕູຕິ ອິມານິ ປຎ຺ຈສຕ຺ຕຕິ ຈິຕ຺ຕານິ ວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ປາຬິວຓ຺ຓນາ. ອຍມ຺ປິ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ຊາຕິວເສນ ກຸສລາທິເຠທໂຕ ປຎ຺ຈຘາວ ຠິຊ຺ຊຕິ. ຕຕ຺ຖ ກຸສໂລ ຠູມິໂຕ ຈຕຸພ຺ພິໂຘວ ອກຸສໂລ ເອກວິໂຘ ວິປາໂກ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ, ກິຣິຍສງ຺ຂາໂຕ ຕິວິໂຘ, ຣູປໍ ເອກວິຘເມວາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ນານປ຺ປກາຣເຠທໂຕ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ເອວໍ ຠິນ຺ເນ ປເນຕ຺ຖ ຈຕຸຠູມກມ຺ປິ ກຸສລໍ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘານຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ຈ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຕຖາ ອກຸສລໍ. ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອາຣຸປ຺ເປ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ອຣູປຘມ຺ມານຎ຺ເຎວ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ກາມາວຈຣຣູປາວຈຣວິປາກໍ ປວຕ຺ເຕ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ຈ, ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປສ຺ສາປິ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອຣູປາວຈຣວິປາກໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘານໍເຍວ ໂຫຕິ. ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາກໍ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ; ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ຈ, ຈຕຸໂວກາເຣ ອຣູປສ຺ເສວ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ກາມາວຈຣອຣູປາວຈຣກິຣິຍາ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ຈ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຈຕຸໂວກາເຣ ອຣູປານຎ຺ເຎວ. ຣູປາວຈຣກິຣິຍາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ຈ ເອກນ຺ເຕນ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ.

ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານິກຣູປສ຺ສ ຈ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານຣູເປ ເອກໍ ມຫາຠູຕໍ ຕິຓ຺ຓໍ, ຕີຓິ ເອກສ຺ສ, ທ຺ເວ ທ຺ວິນ຺ນໍ ມຫາຠູຕານໍ, ມຫາຠູຕາ ອຸປາທາຣູປານໍ, ວຕ຺ຖຸຣູປໍ ປຎ຺ຈໂວກາຣຠເວ ຈຕຸຠູມກກຸສລສ຺ສ, ອກຸສລສ຺ສ, ຐເປຕ຺ວາ ອາຣຸປ຺ປວິປາກຎ຺ເຈວ ທ຺ເວ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓານິ ຈ ເສສເຕຠູມກວິປາກສ຺ສ, ເຕຠູມກກິຣິຍສ຺ສາຕິ ອິເມສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ຘມ຺ມຣາສີນໍ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຈກ຺ຂາຍຕນາທີນິ ປຎ຺ຈ ສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນໍ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອຸຕຸຈິຕ຺ຕາຫາຣສມຸຏ຺ຐາເນສຸ ປນ ມຫາຠູຕາ ມຫາຠູຕານຎ຺ເຈວ ອຸປາທາຣູປສ຺ສ ຈ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍຕິ.

ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

໙. ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໙. ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທເສ ປຸຣິມາ ປຸຣິມາຕິ ອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສເຍ ສມນນ຺ຕຣາຕີຕາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍປກຕູປນິສ຺ສເຍສຸ ນານາວີຖິວເສນ ປຸຣິມຕຣາ. ເຕ ຕໂຍປິ ຣາສໂຍ ກຸສລວເສນ ກຸສລປເທ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ກຸສເລນ ປນ ອກຸສເລ ສມນນ຺ຕຣາຕີຕາ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ເຕເນວ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ເກສຎ຺ຈິ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ. ອິທຎ຺ຫິ – ‘‘ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອກຸສລສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ; ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສໂຍ ປກຕູປນິສ຺ສໂຍ. ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສໂຍ – ທານໍ ທຕ຺ວາ ສີລໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຕໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອສ຺ສາເທຕິ ອຠິນນ຺ທຕິ, ຕໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ຣາໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ທິຏ຺ຐິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ປຸພ຺ເພ ສຸຈິຓ຺ຓານິ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອສ຺ສາເທຕິ ອຠິນນ຺ທຕິ, ຕໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ຣາໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ທິຏ຺ຐິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຌານາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຌານໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອສ຺ສາເທຕິ ອຠິນນ຺ທຕິ, ຕໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ຣາໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ທິຏ຺ຐິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ປກຕູປນິສ຺ສໂຍ – ສທ຺ຘໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ມານໍ ຊປ຺ເປຕິ, ທິຏ຺ຐິໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ສີລໍ ສຸຕໍ ຈາຄໍ ປຎ຺ຎໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ມານໍ ຊປ຺ເປຕິ, ທິຏ຺ຐິໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ສທ຺ຘາ ສີລໍ ສຸຕໍ ຈາໂຄ ປຎ຺ຎາ ຣາຄສ຺ສ ໂທສສ຺ສ ໂມຫສ຺ສ ມານສ຺ສ ທິຏ຺ຐິຍາ ປຕ຺ຖນາຍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ອິມໍ ນຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຸສເລນ ອພ຺ຍາກເຕ ຕໂຍປິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ຕຖາ ອກຸສເລນ ອກຸສເລ.

ອກຸສເລນ ປນ ກຸສເລ ສມນນ຺ຕຣາຕີຕາ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ເກສຎ຺ຈິ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ. ອິທມ຺ປິ ຫິ – ‘‘ອກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ປກຕູປນິສ຺ສໂຍ – ຣາຄໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ທານໍ ເທຕິ, ສີລໍ ສມາທິຍຕິ, ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ຌານໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ ວິປສ຺ສນໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ມຄ຺ຄໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ອຠິຎ຺ຎໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ສມາປຕ຺ຕິໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ; ໂທສໍ ໂມຫໍ ມານໍ ທິຏ຺ຐິໍ ປຕ຺ຖນໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ທານໍ ເທຕິ…ເປ… ສມາປຕ຺ຕິໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ. ຣາໂຄ ໂທໂສ ໂມໂຫ ມາໂນ ທິຏ຺ຐິ ປຕ຺ຖນາ ສທ຺ຘາຍ ສີລສ຺ສ ສຸຕສ຺ສ ຈາຄສ຺ສ ປຎ຺ຎາຍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ປາຓໍ ຫນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປຏິຆາຕຕ຺ຖາຍ ທານໍ ເທຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປຎ຺ຫາວາເຣ ອາຄຕໍ ປກຕູປນິສ຺ສຍເມວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອກຸສລໍ ປນ ກຸສລສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສໂຍ ນ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ? ຕໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອປ຺ປວຕ຺ຕນໂຕຕິ ຍຖາ ອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສໂຍ, ເອວໍ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສໂຍເປຕ຺ຖ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອກຸສເລນ ອພ຺ຍາກຕປເທ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສໂຍວ ນ ລພ຺ຠຕິ. ນ ຫິ ອພ຺ຍາກຕາ ຘມ຺ມາ ອກຸສລໍ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ອນນ຺ຕຣຕາ ລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ມາ ເອຕ຺ຖ ‘‘ເກສຎ຺ຈີ’’ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອພ຺ຍາກເຕນ ປນ ອພ຺ຍາກເຕ ກຸສເລ ອກຸສເລຕິ ຕີສຸ ນເຍສຸ ຕໂຍປິ ອຸປນິສ຺ສຍາ ລພ຺ຠນ຺ເຕວ. ປຸຄ຺ຄໂລປິ ເສນາສນມ຺ປີຕິ ອິທໍ ທ຺ວຍໍ ປກຕູປນິສ຺ສຍວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິທຎ຺ຫິ ທ຺ວຍໍ ກຸສລາກຸສລປວຕ຺ຕິຍາ ພລວປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ປຈ຺ຈຍຠາໂວ ຈສ຺ສ ປເນຕ຺ຖ ປຣິຍາຍວເສນ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ປາຬິວຓ຺ຓນາ.

ອຍໍ ປນ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ນາມ ສທ຺ຘິໍ ເອກຈ຺ຈາຍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ສພ຺ເພປິ ຈຕຸຠູມກຘມ຺ມາ. ວິຠາຄໂຕ ປນ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍາທິວເສນ ຕິວິໂຘ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສໂຍ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິນາ ນິນ຺ນານາກຣໂຓຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ນານປ຺ປກາຣເຠທໂຕ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສໂຍ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈເຍນ ນິນ຺ນານາກຣໂຓ, ໂສປິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ນານປ຺ປກາຣເຠທໂຕ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໂຕປິ ເນສໍ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປກຕູປນິສ຺ສໂຍ ປນ ຊາຕິວເສນ ກຸສລາກຸສລວິປາກກິຣິຍຣູປເຠທໂຕ ປຎ຺ຈວິໂຘ ໂຫຕິ, ກຸສລາທີນໍ ປນ ຠູມິເຠທໂຕ ອເນກວິໂຘຕິ ເອວໍ ຕາເວຕ຺ຖ ນານປ຺ປກາຣເຠທໂຕ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ເອວໍ ຠິນ຺ເນ ປເນຕ຺ຖ ເຕຠູມກກຸສໂລ ຈຕຸຠູມກສ຺ສາປິ ກຸສລສ຺ສ ອກຸສລສ຺ສ ວິປາກກິຣິຍສ຺ສາຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ປກຕູປນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິ. ໂລກຸຕ຺ຕໂຣ ອກຸສລສ຺ເສວ ນ ໂຫຕິ. ອມ຺ຫາກໍ ອາຈຣິເຍນ ‘‘ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ໂມ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ ປນ ນເຍນ ອຎ຺ເຎສໍ ອກຸສລສ຺ສາປິ ໂຫຕິ. ຍສ຺ສ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ສາປິ ອນຸຕ຺ຕເຣສຸ ວິໂມກ຺ເຂສຸ ປິຫໍ ອຸປຏ຺ຐາປຍໂຕ ອິມິນາ ນເຍນ ໂຫຕິເຍວ. ອກຸສໂລ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ຈຕຸຠູມການໍ ຂນ຺ຘານໍ ປກຕູປນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິ, ຕຖາ ເຕຠູມກວິປາໂກ. ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາເກ ເຫຏ຺ຐິມານິ ຕີຓິ ຜລານິ ອກຸສລສ຺ເສວ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ອຸປຣິຏ຺ຐິມໍ ກຸສລສ຺ສາປິ. ປຸຣິມນເຍນ ປນ ອຎ຺ເຎສໍ ວາ ຍສ຺ສ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ສ ສນ຺ຕາເນ ສພ຺ໂພປິ ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາໂກ ສພ຺ເພສໍ ກຸສລາທີນໍ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘານໍ ປກຕູປນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິ. ກິຣິຍສງ຺ຂາໂຕປິ ປກຕູປນິສ຺ສໂຍ ຈຕຸຠູມການໍ ອກຸສລາທິຂນ຺ຘານໍ ໂຫຕິເຍວ, ຕຖາ ຣູປສງ຺ຂາໂຕ. ສຍໍ ປນ ຣູປໍ ອິມສ຺ມິໍ ປຏ຺ຐານມຫາປກຣເຓ ອາຄຕນເຍນ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍໍ ນ ລຠຕິ, ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກປຣິຍາເຍນ ປນ ລຠຕີຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍຕິ.

ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

໑໐. ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໐. ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທເສ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ປຸເຣຊາຕໍ ນາມ ຍສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ປຸຣິມຕຣໍ ຊາຕໍ ຊາຕິກ຺ຂຓໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຐິຕິກ຺ຂຓປ຺ປຕ຺ຕໍ. ຈກ຺ຂາຍຕນນ຺ຕິອາທິ ວຕ຺ຖຸປຸເຣຊາຕວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຣູປາຍຕນນ຺ຕິອາທິ ອາຣມ຺ມຓປຸເຣຊາຕວເສນ. ກິຎ຺ຈິກາເລ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈເຍນາຕິ ປວຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ຈິກາເລ ນ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈເຍນາຕິ ປຏິສນ຺ຘິໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ສພ຺ພຖາປິ ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣ ວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓວເສນ, ມໂນທ຺ວາເຣ ວຕ຺ຖຸວເສເນວາຍໍ ປາຬິ ອາຄຕາ, ປຎ຺ຫາວາເຣ ປນ ‘‘ອາຣມ຺ມຓປຸເຣຊາຕໍ – ເສກ຺ຂາ ວາ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ ວາ ຈກ຺ຂຸໍ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທຸກ຺ຂໂຕ ອນຕ຺ຕໂຕ ວິປສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ອາຄຕຕ຺ຕາ ມໂນທ຺ວາເຣປິ ອາຣມ຺ມຓປຸເຣຊາຕໍ ລພ຺ຠເຕວ. ອິຘ ປນ ສາວເສສວເສນ ເທສນາ ກຕາຕິ ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ປາຬິວຓ຺ຓນາ.

ອຍໍ ປນ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ສຸທ຺ຘຣູປເມວ ໂຫຕິ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂຓໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຐິຕິປ຺ປຕ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາຣສວິຘໍ ຣູປຣູປເມວ. ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ວຕ຺ຖຸປຸເຣຊາຕໍ ອາຣມ຺ມຓປຸເຣຊາຕນ຺ຕິ ທ຺ວິຘາ ຐິຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຈກ຺ຂາຍຕນໍ…ເປ… ກາຍາຍຕນໍ ວຕ຺ຖຸຣູປນ຺ຕິ ອິທໍ ວຕ຺ຖຸປຸເຣຊາຕໍ ນາມ. ເສສໍ ອິມາຍ ປາຬິຍາ ອາຄຕຎ຺ຈ ອນາຄຕຎ຺ຈ ວຓ຺ໂຓ ສທ຺ໂທ ຄນ຺ໂຘ ຣໂສ ຈຕສ຺ໂສ ຘາຕຸໂຍ ຕີຓິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ກພຬີກາໂຣ ອາຫາໂຣຕິ ທ຺ວາທສວິຘໍ ຣູປໍ ອາຣມ຺ມຓປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ນາມາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ນານປ຺ປກາຣເຠທໂຕ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ເອວໍ ຠິນ຺ເນ ປເນຕ຺ຖ ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓານໍ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ຕຖາ ອິຕຣານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓາທີນໍ. ວຕ຺ຖຸຣູປໍ ປນ ຐເປຕ຺ວາ ທ຺ວິປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓານິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ອາຣຸປ຺ປວິປາເກ ເສສານໍ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ຈຕຸຠູມການໍ ກຸສລາກຸສລາພ຺ຍາກຕານໍ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຣູປາທີນິ ປນ ປຎ຺ຈາຣມ຺ມຓານິ ທ຺ວິປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓານຎ຺ເຈວ ມໂນຘາຕູນຎ຺ຈ ເອກນ຺ເຕເນວ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຏ຺ຐາຣສວິຘມ຺ປິ ປເນຕໍ ຣູປຣູປໍ ກາມາວຈຣກຸສລສ຺ສ ຣູປາວຈຣໂຕ ອຠິຎ຺ຎາກຸສລສ຺ສ ອກຸສລສ຺ສ ຕທາຣມ຺ມຓຠາວິໂນ ກາມາວຈຣວິປາກສ຺ສ ກາມາວຈຣກິຣິຍສ຺ສ ຣູປາວຈຣໂຕ ອຠິຎ຺ຎາກິຣິຍສ຺ສາຕິ ອິເມສໍ ຉນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍຕິ.

ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

໑໑. ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໑. ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທເສ ປຈ຺ຉາຊາຕາຕິ ຍສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມິໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຐິເຕ ຊາຕາ. ປຸເຣຊາຕສ຺ສາຕິ ເຕສໍ ອຸປ຺ປາທໂຕ ປຐມຕຣໍ ຊາຕສ຺ສ ຊາຕິກ຺ຂຓໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຐິຕິປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ. ອິມສ຺ສ ກາຍສ຺ສາຕິ ອິມສ຺ສ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານິກຕິສມຸຏ຺ຐານິກຠູຕອຸປາທາຣູປສງ຺ຂາຕສ຺ສ ກາຍສ຺ສ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຕິສມຸຏ຺ຐານິກກາໂຍຕິ ອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານສ຺ສ ອຠາວໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມປາຣິສຊ຺ຊາທີນໍ ກາໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຍເມຕ຺ຖ ປາຬິວຓ຺ຓນາ. ອຍໍ ປນ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ນາມ ສງ຺ເຂປໂຕ ຐເປຕ຺ວາ ອາຣຸປ຺ປວິປາເກ ອວເສສາ ຈຕຸຠູມກາ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘາ. ໂສ ຊາຕິວເສນ ກຸສລາກຸສລວິປາກກິຣິຍເຠເທນ ຈຕຸຘາ ຠິຊ຺ຊຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ນານປ຺ປກາຣເຠທໂຕ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ເອວໍ ຠິນ຺ເນ ປເນຕ຺ຖ ປຎ຺ຈໂວກາຣຠເວ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຈຕຸຠູມກກຸສລຎ຺ຈ ອກຸສລຎ຺ຈ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂຓໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຐິຕິປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານິກຕິສມຸຏ຺ຐານິກຣູປກາຍສ຺ສ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ວິປາເກປິ ຐເປຕ຺ວາ ປຏິສນ຺ຘິວິປາກໍ ອວເສໂສ ກາມາວຈຣຣູປາວຈຣວິປາໂກ ຕສ຺ເສວ ເອກນ຺ເຕນ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ໂລກຸຕ຺ຕໂຣປິ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ອຸປ຺ປນ຺ນວິປາໂກ ຕສ຺ເສວ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ເຕຠູມກກິຣິຍາປິ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ອຸປ຺ປນ຺ນາວ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍຕິ.

ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

໑໒. ອາເສວນປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໒. ອາເສວນປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທເສ ປຸຣິມາ ປຸຣິມາຕິ ສພ຺ພນເຍສຸ ສມນນ຺ຕຣາຕີຕາວ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈເຍ ວິຍ ‘‘ປຸຣິມາ ປຸຣິມາ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຈ຺ຉິມານໍ ປຈ຺ຉິມານໍ ອພ຺ຍາກຕານໍ ຘມ຺ມານ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ຠິນ຺ນຊາຕິເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ນິທ຺ເທໂສ ນ ກໂຕຕິ? ອຕ຺ຕໂນ ຄຕິໍ ຄາຫາເປຕຸໍ ອສມຕ຺ຖຕາຍ. ຠິນ຺ນຊາຕິກາ ຫິ ຠິນ຺ນຊາຕິການໍ ອຣູປຘມ຺ມານໍ ອາເສວນຄຸເຓນ ປຄຸຓພລວຠາວໍ ສາຘຍມານາ ອຕ຺ຕໂນ ກຸສລາທິຠາວສງ຺ຂາຕໍ ຄຕິໍ ຄາຫາເປຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ນິທ຺ເທສໍ ອກຕ຺ວາ ເຍ ເຍສໍ ວາສນາສງ຺ຂາເຕນ ອາເສວເນນ ປຄຸຓຕຣພລວຕຣຠາວວິສິຏ຺ຐໍ ອຕ຺ຕໂນ ກຸສລາທິຠາວສງ຺ຂາຕໍ ຄຕິໍ ຄາຫາເປຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ເຕສໍ ເຕຫິ ສມານຊາຕິເກເຫວ ສທ຺ຘິໍ ນິທ຺ເທໂສ ກໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຖ ວິປາກາພ຺ຍາກຕໍ ກສ຺ມາ ນ ຄຫິຕນ຺ຕິ? ອາເສວນາຠາເວນ. ວິປາກຎ຺ຫິ ກມ຺ມວເສນ ວິປາກຠາວປ຺ປຕ຺ຕໍ ກມ຺ມປຣິຓາມິຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ວຕ຺ຕຕິ ນິຣຸສ຺ສາຫໍ ທຸພ຺ພລນ຺ຕິ ຕໍ ອາເສວນຄຸເຓນ ອຕ຺ຕໂນ ສຠາວໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ປຣິຠາເວຕ຺ວາ ເນວ ອຎ຺ຎໍ ວິປາກໍ ອຸປ຺ປາເທຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ນ ປຸຣິມວິປາການຸຠາວໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕຸນ຺ຕິ. ກມ຺ມເວຄກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ປນ ປຕິຕໍ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ສພ຺ພຖາປິ ວິປາເກ ອາເສວນໍ ນຕ຺ຖີຕິ ອາເສວນາຠາເວນ ວິປາກໍ ນ ຄຫິຕໍ. ກຸສລາກຸສລກິຣິຍານນ຺ຕຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານມ຺ປິ ເຈຕໍ ກມ຺ມປຏິພທ຺ຘວຸຕ຺ຕິຕາຍ ອາເສວນຄຸຓໍ ນ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ກຸສລາທໂຍປິສ຺ສ ອາເສວນປຈ຺ຈຍາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ອປິຈ ນານາຊາຕິກຕ຺ຕາເປເຕ ນ ໂຫນ຺ຕິເຍວ. ຠູມິໂຕ ປນ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ວາ ນານາຊາຕິກຕ຺ຕໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ກາມາວຈຣກຸສລກິຣິຍາມຫຄ຺ຄຕກຸສລກິຣິຍານມ຺ປິ, ສງ຺ຂາຣາຣມ຺ມຓຎ຺ຈ ອນຸໂລມກຸສລໍ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓສ຺ສ ໂຄຕ຺ຣຠຸກຸສລສ຺ສ ອາເສວນປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິເຍວາຕິ ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ປາຬິວຓ຺ຓນາ. ອຍໍ ປນ ອາເສວນປຈ຺ຈໂຍ ຊາຕິໂຕ ຕາວ ກຸສໂລ ອກຸສໂລ ກິຣິຍາພ຺ຍາກໂຕຕິ ຕິຘາ ຐິໂຕ. ຕຕ຺ຖ ກຸສໂລ ຠູມິໂຕ ກາມາວຈໂຣ ຣູປາວຈໂຣ ອຣູປາວຈໂຣຕິ ຕິວິໂຘ ໂຫຕິ, ອກຸສໂລ ກາມາວຈໂຣວ ກິຣິຍາພ຺ຍາກໂຕ ກາມາວຈໂຣ ຣູປາວຈໂຣ ອຣູປາວຈໂຣຕິ ຕິວິໂຘວ, ໂລກຸຕ຺ຕໂຣ ອາເສວນປຈ຺ຈໂຍ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ນານປ຺ປກາຣເຠທໂຕ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ເອວໍ ຠິນ຺ເນ ປເນຕ຺ຖ ກາມາວຈຣກຸສລໍ ອຕ຺ຕໂນ ອນນ຺ຕຣສ຺ສ ກາມາວຈຣກຸສລສ຺ເສວ. ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ອຕ຺ຕນາ ສທິສເວທນສ຺ສ ຣູປາວຈຣກຸສລສ຺ສ ອຣູປາວຈຣກຸສລສ຺ສ ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລສ຺ສາຕິ ອິເມສໍ ຣາສີນໍ ອາເສວນປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຣູປາວຈຣກຸສລໍ ປນ ຣູປາວຈຣກຸສລສ຺ເສວ. ອຣູປາວຈຣກຸສລໍ ອຣູປາວຈຣກຸສລສ຺ເສວ. ອກຸສລໍ ປນ ອກຸສລສ຺ເສວ ອາເສວນປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ກິຣິຍໂຕ ປນ ກາມາວຈຣກິຣິຍສງ຺ຂາໂຕ ຕາວ ກາມາວຈຣກິຣິຍສ຺ເສວ. ໂຍ ປເນຕ຺ຖ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ, ໂສ ອຕ຺ຕນາ ສທິສເວທນສ຺ສ ຣູປາວຈຣກິຣິຍສ຺ສ ອຣູປາວຈຣກິຣິຍສ຺ສາຕິ ອິເມສໍ ຣາສີນໍ ອາເສວນປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຣູປາວຈຣກິຣິຍສງ຺ຂາໂຕ ປນ ຣູປາວຈຣກິຣິຍສ຺ເສວ, ອຣູປາວຈຣກິຣິຍສງ຺ຂາໂຕ ອຣູປາວຈຣກິຣິຍສ຺ເສວ ອາເສວນປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ວິປາໂກ ປນ ເອກຘມ຺ມສ຺ສາປິ ເອກຘມ຺ໂມປິ ວາ ໂກຈິ ວິປາກສ຺ສ ອາເສວນປຈ຺ຈໂຍ ນຕ຺ຖີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍຕິ.

ອາເສວນປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

໑໓. ກມ຺ມປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໓. ກມ຺ມປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທເສ ກມ຺ມນ຺ຕິ ເຈຕນາກມ຺ມເມວ. ກຏຕ຺ຕາ ຈ ຣູປານນ຺ຕິ ກມ຺ມສ຺ສ ກຏຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປນ຺ນຣູປານໍ. ກມ຺ມປຈ຺ຈເຍນາຕິ ອເນການມ຺ປິ ກປ຺ປໂກຏີນໍ ມຕ຺ຖເກ ອຕ຺ຕໂນ ຜລໍ ອຸປ຺ປາເທຕຸໍ ສມຕ຺ເຖນ ນານາກ຺ຂຓິກກມ຺ມປຈ຺ຈເຍນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຸສລາກຸສລຎ຺ຫິ ກມ຺ມໍ ອຕ຺ຕໂນ ປວຕ຺ຕິກ຺ຂເຓ ຜລໍ ນ ເທຕິ. ຍທິ ທເທຍ຺ຍ, ຍໍ ມນຸສ຺ໂສ ເທວໂລກູປຄໍ ກຸສລກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ຕສ຺ສານຸຠາເວນ ຕສ຺ມິໍເຍວ ຂເຓ ເທໂວ ຠເວຍ຺ຍ. ຍສ຺ມິໍ ປນ ຂເຓ ຕໍ ກຕໍ, ຕໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ຂເຓ ອວິຊ຺ຊມານມ຺ປິ ເກວລໍ ກຏຕ຺ຕາເຍວ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອຸປປຊ຺ເຊ ວາ ອປເຣ ວາ ປຣິຍາເຍ ອວເສສປຈ຺ຈຍສມາໂຍເຄ ສຕິ ຜລໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ ນິຣຸທ຺ຘາປິ ປຸຣິມສິປ຺ປາທິກິຣິຍາ ວິຍ ກາລນ຺ຕເຣ ປຈ຺ຉິມສິປ຺ປາທິກິຣິຍາຍ. ຕສ຺ມາ ນານາກ຺ຂຓິກກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຈຕນາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຘມ຺ມານນ຺ຕິ ຍາ ກາຈິ ເຈຕນາ ອຕ຺ຕນາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຘມ຺ມານໍ. ຕໍສມຸຏ຺ຐານານນ຺ຕິ ອິມິນາ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ກຏຕ຺ຕາຣູປມ຺ປິ ຄຓ຺ຫາຕິ. ກມ຺ມປຈ຺ຈເຍນາຕິ ອິທໍ ສຫຊາຕເຈຕນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຸສລາທີສຸ ຫິ ຍາ ກາຈິ ສຫຊາຕເຈຕນາ ເສສຘມ຺ມານໍ ຈິຕ຺ຕປໂຍຄສງ຺ຂາເຕນ ກິຣິຍາຠາເວນ ອຸປກາຣິກາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ສຫຊາຕກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ປາຬິວຓ຺ຓນາ.

ອຍໍ ປນ ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ອຕ຺ຖໂຕ ຈຕຸຠູມິກເຈຕນາມຕ຺ຕເມວ. ໂສ ຫິ ຊາຕິເຠທໂຕ ກຸສໂລ ອກຸສໂລ ວິປາໂກ ກິຣິຍາຕິ ຈຕຸຘາ ຠິຊ຺ຊຕິ. ຕຕ຺ຖ ກຸສໂລ ຠູມິໂຕ ກາມາວຈຣາທິວເສນ ຈຕຸຘາ ຠິຊ຺ຊຕິ. ອກຸສໂລ ເອກຘາວ ວິປາໂກ ຈຕຸຘາ, ກິຣິຍາ ຕິຘາວາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ນານປ຺ປກາຣເຠທໂຕ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ເອວໍ ຠິນ຺ເນ ປເນຕ຺ຖ ສຫຊາຕາ ກາມາວຈຣກຸສລເຈຕນາ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ອຕ຺ຕນາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ຈ, ຈຕຸໂວກາເຣ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘານຎ຺ເຎວ ສຫຊາຕກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ຘາ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ວິປາການໍ ຂນ຺ຘານໍ ກຏຕ຺ຕາ ຈ ຣູປານໍ ນານາກ຺ຂຓິກກມ຺ມປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ສາ ຈ ໂຂ ປຎ຺ຈໂວກາເຣເຍວ, ນ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ. ສຫຊາຕາ ຣູປາວຈຣກຸສລເຈຕນາ ອຕ຺ຕນາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປານຎ຺ຈ ເອກນ຺ເຕເນວ ສຫຊາຕກມ຺ມປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ຘາ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ວິປາການຎ຺ເຈວ ກຏຕ຺ຕາຣູປານຎ຺ຈ ນານາກ຺ຂຓິກກມ຺ມປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ອຣູປາວຈຣາ ປນ ໂລກຸຕ຺ຕຣາ ຈ ສຫຊາຕາ ກຸສລເຈຕນາ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ອຕ຺ຕນາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປານຎ຺ຈ, ຈຕຸໂວກາເຣ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘານຎ຺ເຎວ ສຫຊາຕກມ຺ມປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ຘາ ປເນສາ ທຸວິຘາປິ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ວິປາກກ຺ຂນ຺ຘານຎ຺ເຎວ ນານາກ຺ຂຓິກກມ຺ມປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ສຫຊາຕາ ອກຸສລເຈຕນາ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ອຕ຺ຕນາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘານຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປານຎ຺ຈ ຈຕຸໂວກາເຣ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘານຎ຺ເຎວ ສຫຊາຕກມ຺ມປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ຘາ ປນ ວິປາກກ຺ຂນ຺ຘານຎ຺ເຈວ ກຏຕ຺ຕາຣູປານຎ຺ຈ ນານາກ຺ຂຓິກກມ຺ມປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ.

ກາມາວຈຣຣູປາວຈຣໂຕ ວິປາກເຈຕນາ ອຕ຺ຕນາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານໍ ປວຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປານໍ, ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປານຎ຺ຈ ສຫຊາຕກມ຺ມປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ອຣູປາວຈຣວິປາກເຈຕນາ ອຕ຺ຕນາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຎວ ສຫຊາຕກມ຺ມປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາກເຈຕນາ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ອຕ຺ຕນາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ຈ, ຈຕຸໂວກາເຣ ອຣູປສ຺ເສວ ສຫຊາຕກມ຺ມປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ເຕຠູມິກາ ກິຣິຍເຈຕນາ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ຈ ສຫຊາຕກມ຺ມປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ຍາ ປເນຕ຺ຖ ອາຣຸປ຺ເປ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສາ ອຣູປຘມ຺ມານຎ຺ເຎວ ສຫຊາຕກມ຺ມປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍຕິ.

ກມ຺ມປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

໑໔. ວິປາກປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໔. ວິປາກປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທເສ ວິປາກາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາຕິ ຍສ຺ມາ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານາປິ ຣູປາ ວິປາກາ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ວິປາກາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ອຍໍ ປາຬິ ອຣູປຘມ຺ມານຎ຺ເຎວ ວິປາກປຈ຺ຈຍວເສນ ອາຄຕາ. ປຎ຺ຫາວາເຣ ປນ ‘‘ວິປາກາພ຺ຍາກໂຕ ເອໂກ ຂນ຺ໂຘ ຕິຓ຺ຓໍ ຂນ຺ຘານໍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານຎ຺ຈ ຣູປານໍ ວິປາກປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ວິປາກາພ຺ຍາກໂຕ ເອໂກ ຂນ຺ໂຘ ຕິຓ຺ຓນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ກຏຕ຺ຕາ ຈ ຣູປານໍ ວິປາກປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ອາຄຕຕ຺ຕາ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານຣູປານມ຺ປິ ວິປາກປຈ຺ຈໂຍ ລພ຺ຠຕິ. ອິຘ ປນ ສາວເສສວເສນ ເທສນາ ກຕາຕິ ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ປາຬິວຓ຺ຓນາ. ອຍໍ ປນ ວິປາກປຈ຺ຈໂຍ ວິປາກຠາເວນ ຊາຕິໂຕ ເອກວິໂຘ, ຠູມິເຠທໂຕ ກາມາວຈຣາທິວເສນ ຈຕຸຘາ ຠິຊ຺ຊຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ນານປ຺ປກາຣເຠທໂຕ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ເອວໍ ຠິນ຺ເນ ປເນຕ຺ຖ ກາມາວຈຣຣູປາວຈຣວິປາໂກ ອຕ຺ຕນາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານໍ ປວຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປານໍ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປານຎ຺ຈ ວິປາກປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອຣູປາວຈຣວິປາໂກ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຎວ. ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາໂກ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ຈ, ຈຕຸໂວກາເຣ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘານຎ຺ເຎວ ວິປາກປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍຕິ.

ວິປາກປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

໑໕. ອາຫາຣປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໕. ອາຫາຣປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທເສ ກພຬີກາໂຣ ອາຫາໂຣຕິ ຈຕຸສນ຺ຕຕິສມຸຏ຺ຐາເນ ຣູເປ ໂອຊາ ອາຫາໂຣ ນາມ. ໂສ ປນ ຍສ຺ມາ ກພຬໍ ກຣິຕ຺ວາ ອຊ຺ໂຌຫຣິໂຕວ ອາຫາຣກິຈ຺ຈໍ ກໂຣຕິ, ນ ພຫິ ຐິໂຕ, ຕສ຺ມາ ອາຫາໂຣຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ກພຬີກາໂຣ ອາຫາໂຣ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກພຬໍ ກຣິຕ຺ວາ ອຊ຺ໂຌຫຣິຕພ຺ພວຕ຺ຖຸກຕ຺ຕາ ວາ ກພຬີກາໂຣຕິ ນາມເມຕໍ ຕສ຺ສ. ອຣູປິໂນ ອາຫາຣາຕິ ຜສ຺ສເຈຕນາວິຎ຺ຎາຓາຫາຣາ. ຕໍສມຸຏ຺ຐານານນ຺ຕິ ອິຘາປິ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານານິ ຄຫິຕາເນວ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ປຎ຺ຫາວາເຣ – ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ວິປາກາພ຺ຍາກຕາ ອາຫາຣາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຂນ຺ຘານໍ ກຏຕ຺ຕາ ຈ ຣູປານໍ ອາຫາຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ. ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ປາຬິວຓ຺ຓນາ.

ອຍໍ ປນ ອາຫາຣປຈ຺ຈໂຍ ສງ຺ເຂປໂຕ ກພຬີກາໂຣ ອາຫາໂຣ, ຜສ຺ໂສ, ເຈຕນາ, ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣວ ຘມ຺ມາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຐເປຕ຺ວາ ກພຬີກາຣາຫາຣໍ ເສສາ ຕໂຍ ອຣູປາຫາຣາ ຊາຕິວເສນ ກຸສລາກຸສລວິປາກກິຣິຍເຠທໂຕ ຈຕຸຘາ ຠິຊ຺ຊນ຺ຕິ. ປຸນ ຠູມິເຠເທນ ກຸສໂລ ຈຕຸຘາ, ອກຸສໂລ ເອກຘາ, ວິປາໂກ ຈຕຸຘາ, ກິຣິຍາ ຕິຘາຕິ ເອວໍ ອເນກຘາ ຠິຊ຺ຊນ຺ຕິ. ກພຬີກາຣາຫາໂຣ ປນ ຊາຕິໂຕ ອພ຺ຍາກໂຕ, ຠູມິໂຕ ກາມາວຈໂຣວາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ນານປ຺ປກາຣເຠທໂຕ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ເອວໍ ຠິນ຺ເນ ປເນຕ຺ຖ ຈຕຸຠູມກາປິ ຕໂຍ ກຸສລາຫາຣາ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ອຕ຺ຕນາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ຈ ອາຫາຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ຐເປຕ຺ວາ ປນ ຣູປາວຈຣໍ ອວເສສາ ອາຣຸປ຺ເປ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຎວ ອາຫາຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ອກຸສລາຫາເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຈຕຸຠູມກວິປາກາຫາຣາ ປນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ອາຫາຣປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ກາມາວຈຣຣູປາວຈຣວິປາກາ ປເນຕ຺ຖ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ປວຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປສ຺ສາປິ ອາຫາຣປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ໂລກຸຕ຺ຕຣາ ປນ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ເສວ, ອາຣຸປ຺ເປ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ຣູປສ຺ສ ປຈ຺ຈຍາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕຠູມກາປິ ຕໂຍ ກິຣິຍາຫາຣາ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ຈ, ກາມາວຈຣາຣູປາວຈຣາ ປນ ອາຣຸປ຺ເປ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຎວ ອາຫາຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ຈຕຸສນ຺ຕຕິສມຸຏ຺ຐາໂນ ກພຬີກາຣາຫາໂຣ ກິຎ຺ຈາປິ ‘‘ອິມສ຺ສ ກາຍສ຺ສາ’’ຕິ ອວິເສສໂຕ ວຸຕ຺ໂຕ, ວິເສສໂຕ ປນາຍເມຕ຺ຖ ອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ຊນໂກ ເຈວ ອນຸປາລໂກ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ອາຫາຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ເສສຕິສນ຺ຕຕິສມຸຏ຺ຐານສ຺ສ ອນຸປາລໂກວ ຫຸຕ຺ວາ ອາຫາຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍຕິ.

ອາຫາຣປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

໑໖. ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໖. ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທເສ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ຈກ຺ຂຸສງ຺ຂາຕໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈເຍນາຕິ ສຍໍ ປຸເຣຊາໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ອຣູປຘມ຺ມານໍ ອຸປ຺ປາທໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ຠງ຺ຄາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ໂສຕິນ຺ທ຺ຣິຍາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຣູປິໂນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍມ຺ປິ ສງ຺ຄຫິຕໍ. ຕໍສມຸຏ຺ຐານານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ກຏຕ຺ຕາຣູປມ຺ປິ ສງ຺ຄຫິຕໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ປຎ຺ຫາວາເຣ – ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ວິປາກາພ຺ຍາກຕາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຂນ຺ຘານໍ ກຏຕ຺ຕາ ຈ ຣູປານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ. ເອວໍ ຕາເວຕ຺ຖ ປາຬິວຓ຺ຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອຍໍ ປນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈໂຍ ອິຕ຺ຖິນ຺ທ຺ຣິຍປຸຣິສິນ຺ທ຺ຣິຍວຊ຺ຊານໍ ສມວີສຕິຍາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ວເສນ ຐິໂຕ. ອິຕ຺ຖິນ຺ທ຺ຣິຍປຸຣິສິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຫິ ກິຎ຺ຈາປິ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄປຸຣິສລິງ຺ຄາທີນໍ ພີຊຠູຕານິ, ກລລາທິກາເລ ປນ ວິຊ຺ຊມາເນສຸປິ ເຕສຸ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄປຸຣິສລິງ຺ຄາທີນໍ ອຠາວາ ຕານິ ເນວ ເຕສໍ, ນ ອຎ຺ເຎສໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍຕໍ ຜຣນ຺ຕິ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈໂຍ ຫິ ອຕ຺ຕໂນ ວິຊ຺ຊມານກ຺ຂເຓ ອວິນິພ຺ຠຸຕ຺ຕຘມ຺ມານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍຕໍ ອຜຣນ຺ໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຕານິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ເຍສໍ ປເນຕານິ ພີຊຠູຕານິ, ເຕສໍ ຕານິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກປຣິຍາເຍນ ປກຕູປນິສ຺ສຍຠາວໍ ຠຊນ຺ຕິ. ອິຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈໂຍ ສມວີສຕິຍາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ວເສນ ຐິໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂສ ຊາຕິໂຕ ກຸສລາກຸສລວິປາກກິຣິຍຣູປວເສນ ປຎ຺ຈຘາ ຠິຊ຺ຊຕິ. ຕຕ຺ຖ ກຸສໂລ ຠູມິວເສນ ຈຕຸຘາ, ອກຸສໂລ ກາມາວຈໂຣວ ວິປາໂກ ຈຕຸຘາວ ກິຣິຍາສງ຺ຂາໂຕ ຕິຘາ, ຣູປໍ ກາມາວຈຣເມວາຕິ ເອວໍ ອເນກຘາ ຠິຊ຺ຊຕີຕິ ເອວໍ ຕາເວຕ຺ຖ ນານປ຺ປກາຣເຠທໂຕ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ເອວໍ ຠິນ຺ເນ ປເນຕ຺ຖ ຈຕຸຠູມໂກປິ ກຸສລິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈໂຍ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ຈ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ຕຖາ ອກຸສໂລ. ຐເປຕ຺ວາ ປນ ຣູປາວຈຣກຸສລໍ ອວເສສາ ກຸສລາກຸສລາ ອາຣຸປ຺ເປ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຎວ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ຈຕຸຠູມໂກ ວິປາກິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈໂຍ ເອກນ຺ເຕເນວ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ກາມາວຈຣຣູປາວຈຣາ ປເນຕ຺ຖ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ປວຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ, ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປສ຺ສາປິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ໂລກຸຕ຺ຕຣາ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ເສວ. ອາຣຸປ຺ເປ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາກາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍາ ຣູປສ຺ສ ປຈ຺ຈຍາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕຠູມກາ ກິຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍາ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ຈ, ກາມາວຈຣາຣູປາວຈຣາ ປນ ອາຣຸປ຺ເປ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຎວ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍຕໍ ຜຣນ຺ຕິ. ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍາທິວເສນ ຉພ຺ພິເຘ ຣູປິນ຺ທ຺ຣິເຍ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ ກຸສລາກຸສລວິປາກໂຕ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓານໍ, ໂສຕິນ຺ທ຺ຣິຍາທີນິ ຕຖາວິຘານຎ຺ເຎວ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓາທີນໍ, ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອຕ຺ຕນາ ສຫຊາຕຣູປານໍ ຐິຕິກ຺ຂເຓ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຕາ ປນ ຕສ຺ສ ນຕ຺ຖີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍຕິ.

ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

໑໗. ຌານປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໗. ຌານປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທເສ ຌານງ຺ຄານີຕິ ທ຺ວິປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓວຊ຺ເຊສຸ ເສສຈິຕ຺ເຕສຸ ອຸປ຺ປນ຺ນານິ ວິຕກ຺ກວິຈາຣປີຕິໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສຸເປກ຺ຂາຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາສງ຺ຂາຕານິ ສຕ຺ຕ ອງ຺ຄານິ. ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ປນ ວິຎ຺ຎາຓກາຍານໍ ອຠິນິປາຕມຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເຕສຸ ວິຊ຺ຊມານານິປິ ອຸເປກ຺ຂາສຸຂທຸກ຺ຂານິ ອຸປນິຊ຺ຌານາກາຣສ຺ສ ອຠາວໂຕ ຌານງ຺ຄານີຕິ ນ ອຸທ຺ຘຏານິ. ຕຕ຺ຖ ປຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ປນ ເສສາເຫຕຸເກສຸປິ ຌານງ຺ຄໍ ນ ອຸທ຺ຘຏເມວ. ຕໍສມຸຏ຺ຐານານນ຺ຕິ ອິຘາປິ ກຏຕ຺ຕາຣູປໍ ສງ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ປຎ຺ຫາວາເຣ – ‘‘ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ວິປາກາພ຺ຍາກຕານິ ຌານງ຺ຄານິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຂນ຺ຘານໍ ກຏຕ຺ຕາ ຈ ຣູປານໍ ຌານປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ. ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ປາຬິວຓ຺ຓນາ. ອຍໍ ປນ ຌານປຈ຺ຈໂຍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ຌານງ຺ຄານໍ ວເສນ ຐິໂຕປິ ຊາຕິເຠທໂຕ ກຸສລາກຸສລວິປາກກິຣິຍວເສນ ຈຕຸຘາ ຠິຊ຺ຊຕິ, ປຸນ ຠູມິວເສນ ຈຕຸຘາ; ເອກຘາ, ຈຕຸຘາ, ຕິຘາຕິ ທ຺ວາທສຘາ ຠິຊ຺ຊຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ນານປ຺ປກາຣເຠທໂຕ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ເອວໍ ຠິນ຺ເນ ປເນຕ຺ຖ ຈຕຸຠູມກມ຺ປິ ກຸສລຌານງ຺ຄໍ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ຈ, ຐເປຕ຺ວາ ຣູປາວຈຣໍ ອວເສສໍ ອາຣຸປ຺ເປ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຎວ ຌານປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ອກຸສເລປິ ເອເສວ ນໂຍ. ກາມາວຈຣຣູປາວຈຣວິປາກໍ ປວຕ຺ເຕ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ຈ, ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຈວ ກຏຕ຺ຕາຣູປສ຺ສ ຈ, ອາຣຸປ຺ປວິປາກໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຎວ, ຍຎ຺ຈ ອາຣຸປ຺ເປ ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາກໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕຎ຺ຈ. ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ປນ ຕໍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສປິ ຌານປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ເຕຠູມກມ຺ປິ ກິຣິຍຌານງ຺ຄໍ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ຈ. ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອາຣຸປ຺ເປ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຎວ ຌານປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍຕິ.

ຌານປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

໑໘. ມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໘. ມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທເສ ມຄ຺ຄງ຺ຄານີຕິ ອເຫຕຸກຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທວຊ຺ເຊສຸ ເສສຈິຕ຺ເຕສຸ ອຸປ຺ປນ຺ນານິ ປຎ຺ຎາ, ວິຕກ຺ໂກ, ສມ຺ມາວາຈາກມ຺ມນ຺ຕາຊີວາ, ວີຣິຍໍ, ສຕິ, ສມາຘິ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ, ມິຈ຺ຉາວາຈາກມ຺ມນ຺ຕາຊີວາຕິ ອິມານິ ທ຺ວາທສງ຺ຄານິ. ມຄ຺ຄສ຺ສ ປນ ເຫຕຸປຈ຺ຉິມກຕ຺ຕາ ອເຫຕຸກຈິຕ຺ເຕສຸ ມຄ຺ຄງ຺ຄານິ ນ ອຸທ຺ຘຏານິ. ຕໍສມຸຏ຺ຐານານນ຺ຕິ ອິຘາປິ ກຏຕ຺ຕາຣູປໍ ສງ຺ຄຫິຕເມວ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ປຎ຺ຫາວາເຣ – ‘‘ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ວິປາກາພ຺ຍາກຕານິ ມຄ຺ຄງ຺ຄານິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຂນ຺ຘານໍ ກຏຕ຺ຕາ ຈ ຣູປານໍ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ. ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ປາຬິວຓ຺ຓນາ.

ອຍໍ ປນ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈໂຍ ທ຺ວາທສນ຺ນໍ ມຄ຺ຄງ຺ຄານໍ ວເສນ ຐິໂຕປິ ຊາຕິເຠທໂຕ ກຸສລາທິວເສນ ຈຕຸຘາ, ກຸສລາທີນຎ຺ຈ ກາມາວຈຣາທິຠູມິເຠທໂຕ ທ຺ວາທສຘາ ຠິຊ຺ຊຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ນານປ຺ປກາຣເຠທໂຕ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ເອວໍ ຠິນ຺ເນ ປເນຕ຺ຖ ຈຕຸຠູມກມ຺ປິ ກຸສລມຄ຺ຄງ຺ຄໍ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ຈ, ຐເປຕ຺ວາ ຣູປາວຈຣໍ ອວເສສໍ ອາຣຸປ຺ເປ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຎວ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ສພ຺ພໍ ຌານປຈ຺ຈເຍ ວິຍ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພນ຺ຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍຕິ.

ມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

໑໙. ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໙. ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທເສ ປາຬິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາ ເອວ. ອຍໍ ປນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ ນາມ ສງ຺ເຂປໂຕ ສພ຺ເພປິ ອຣູປິໂນ ຂນ຺ຘາ. ປເຠທໂຕ ປເນສ ຊາຕິໂຕ ກຸສລາທີນໍ, ຠູມິໂຕ ຈ ກາມາວຈຣາທີນໍ ວເສນ ອເນກຘາ ຠິຊ຺ຊຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ນານປ຺ປກາຣເຠທໂຕ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ເອວໍ ຠິນ຺ເນ ປເນຕ຺ຖ ຈຕຸຠູມເກສຸປິ ກຸສລກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ເອໂກ ຂນ຺ໂຘ ຕິຓ຺ຓໍ ຂນ຺ຘານໍ, ຕໂຍ ເອກສ຺ສ, ທ຺ເວ ທ຺ວິນ຺ນນ຺ຕິ ເອວໍ ສພ຺ເພປິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ອກຸສລວິປາກກິຣິຍກ຺ຂນ຺ເຘສຸປິ ເອເສວ ນໂຍຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍຕິ.

ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

໒໐. ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໒໐. ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທເສ ຣູປິໂນ ຘມ຺ມາ ອຣູປີນນ຺ຕິ ອິທໍ ຕາວ ຫທຍວຕ຺ຖຸໂນ ເຈວ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍາທີນຎ຺ຈ ວເສນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຣູປຘມ຺ເມສຸ ຫິ ເອເຕເຍວ ຉ ໂກຏ຺ຐາສາ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘານໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ຣູປາຍຕນາທໂຍ ປນ ອາຣມ຺ມຓຘມ຺ມາ ກິຎ຺ຈາປິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມາ, ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ປນ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ກິໍ ກາຣຓາ? ສມ຺ປໂຍຄາສງ຺ກາຍ ອຠາວໂຕ. ອຣູປິໂນ ຫິ ຂນ຺ຘາ ຈກ຺ຂາທີນໍ ວຕ຺ຖູນໍ ອພ຺ຠນ຺ຕຣໂຕ ນິກ຺ຂມນ຺ຕາ ວິຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອາສງ຺ກາ ໂຫຕິ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ເອເຕ ເອເຕຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ອຸທາຫຸ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ’’ຕິ. ອາຣມ຺ມຓຘມ຺ມາ ປນ ວຕ຺ຖຸນິສ຺ສເຍນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານານໍ ອາຣມ຺ມຓມຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ນຕ຺ຖິ ເຕສຸ ສມ຺ປໂຍຄາສງ຺ກາ. ອິຕິ ສມ຺ປໂຍຄາສງ຺ກາຍ ອຠາວໂຕ ນ ເຕ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ. ຫທຍວຕ຺ຖຸອາທີສຸ ເອວ ປນາຍໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ ປຎ຺ຫາວາເຣ – ວຕ຺ຖຸ ກຸສລານໍ ຂນ຺ຘານໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ວຕ຺ຖຸ ອກຸສລານໍ ຂນ຺ຘານໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ໂສຕ… ຆານ… ຊິວ຺ຫາ… ກາຍາຍຕນໍ ກາຍວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ວຕ຺ຖຸ ວິປາກາພ຺ຍາກຕານໍ ກິຣິຍາພ຺ຍາກຕານໍ ຂນ຺ຘານໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ.

ອຣູປິໂນ ຘມ຺ມາ ຣູປີນນ຺ຕິ ອິທໍ ປນ ຈຕຸນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ວເສນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຣູປຘມ຺ເມສຸ ຫິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາວ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕານໍ ຣູປຘມ຺ມານໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ນິພ຺ພານໍ ປນ ອຣູປມ຺ປິ ສມານໍ ຣູປສ຺ສ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ. ‘‘ຈຕູຫິ ສມ຺ປໂຍໂຄ ຈຕູຫິ ວິປ຺ປໂຍໂຄ’’ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘານໍເຍວ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ ປຎ຺ຫາວາເຣ – ສຫຊາຕາ ກຸສລາ ຂນ຺ຘາ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານໍ ຣູປານໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ປຈ຺ຉາຊາຕາ ກຸສລາ ຂນ຺ຘາ ປຸເຣຊາຕສ຺ສ ອິມສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ວິປາກາພ຺ຍາກຕາ ຂນ຺ຘາ ກຏຕ຺ຕາຣູປານໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ຂນ຺ຘາ ວຕ຺ຖຸສ຺ສາຕິ. ເອວໍ ຕາເວຕ຺ຖ ປາຬິວຓ຺ຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອຍໍ ປນ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ ນາມ ສງ຺ເຂປໂຕ ປຎ຺ຈໂວກາຣຠເວ ວຕ຺ຕມານາ ຣູປາຣູປຘມ຺ມາ. ເຕສຸ ຣູປໍ ວຕ຺ຖຸໂນ ຈກ຺ຂາທີນຎ຺ຈ ວເສນ ຉຘາ ຠິນ຺ນໍ, ອຣູປໍ ປຎ຺ຈໂວກາຣຠເວ ອຸປ຺ປນ຺ນກຸສລາກຸສລວິປາກກິຣິຍວເສນ ຈຕຸຘາ ຠິນ຺ນໍ. ຕສ຺ສ ຠູມິໂຕ ກາມາວຈຣາທິວເສນ ຈຕຸຘາ, ເອກຘາ, ຕິຘາ, ຕິຘາຕິ ເອກທສຘາ ເຠໂທ ໂຫຕິ. ອາຣຸປ຺ປວິປາກຎ຺ຫິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ນານປ຺ປກາຣເຠທໂຕ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ເອວໍ ຠິນ຺ເນ ປເນຕ຺ຖ ປຎ຺ຈໂວກາຣຠເວ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຈຕຸຠູມກມ຺ປິ ກຸສລໍ ອກຸສລຎ຺ຈ ອຕ຺ຕນາ ສມຸຏ຺ຐາປິຕຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ສຫຊາຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອຸປ຺ປາທກ຺ຂຓໍ ປນ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຐິຕິກ຺ຂຓໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຸເຣຊາຕສ຺ສ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານິກຕິສມຸຏ຺ຐານິກຣູປກາຍສ຺ສ ປຈ຺ຉາຊາຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຕິສມຸຏ຺ຐານິກກາໂຍຕິ ອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານສ຺ສ ອຠາວໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມປາຣິສຊ຺ຊາທີນໍ ກາໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກາມາວຈຣຣູປາວຈຣວິປາກໍ ປນ ປວຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ, ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປສ຺ສ ຈ ສຫຊາຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາກໍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ເສວ. ຕິວິຘມ຺ປິ ປເນຕໍ ປຸເຣຊາຕສ຺ສ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານິກຕິສມຸຏ຺ຐານິກກາຍສ຺ສ ປຈ຺ຉາຊາຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ເຕຠູມກມ຺ປິ ກິຣິຍໍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານສ຺ສ ສຫຊາຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ປຸເຣຊາຕສ຺ສ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານິກຕິສມຸຏ຺ຐານິກກາຍສ຺ສ ປຈ຺ຉາຊາຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ຉຘາ ຐິເຕສຸ ປນ ຣູເປສຸ ວຕ຺ຖຸຣູປໍ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ກາມາວຈຣຣູປາວຈຣວິປາການໍ ສຫຊາຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ປວຕ຺ເຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານານໍ ຈຕຸຠູມກກຸສລານໍ ອກຸສລານໍ ທ຺ວິປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓວຊ຺ຊານໍ ເຕຠູມກວິປາການໍ ເຕຠູມກກິຣິຍານຎ຺ຈ ປຸເຣຊາຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ຈກ຺ຂາຍຕນາທີນິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນໍ ປຸເຣຊາຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍຕິ.

ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

໒໑. ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໒໑. ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທເສ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາຕິອາທີຫິ ສຫຊາຕວເສນ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ. ຈກ຺ຂາຍຕນນ຺ຕິອາທີຫິ ປຸເຣຊາຕວເສນ. ຍໍ ຣູປໍ ນິສ຺ສາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕວເສນ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ. ເອວມຍໍ ປາຬິ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕານຎ຺ເຎວ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍານໍ ວເສນ ອາຄຕາ. ປຎ຺ຫາວາເຣ ປນ ສຫຊາຕໍ, ປຸເຣຊາຕໍ, ປຈ຺ຉາຊາຕໍ, ອາຫາຣໍ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ອິເມສໍ ວເສນ ອາຄຕຕ຺ຕາ ປຈ຺ຉາຊາຕອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍວເສນາປິ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ລພ຺ຠຕິ. ອິຘ ປນ ສາວເສສວເສນ ເທສນາ ກຕາຕິ ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ປາຬິວຓ຺ຓນາ.

ອຍໍ ປນ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ນາມ ທຸວິໂຘ – ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໂຕ, ນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໂຕ. ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ຕິວິຘໍ – ອຣູປໍ ອຣູເປນ, ຣູປໍ ຣູເປນ, ຣູປາຣູປໍ ຣູປາຣູເປນ. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ອຣູປິໂນ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຫິ ສພ຺ພຈິຕ຺ຕຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນ ອຣູປໍ ອຣູເປນ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຠູຕາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ສພ຺ພສນ຺ຕຕິວເສນ ຣູປໍ ຣູເປນ. ‘‘ໂອກ຺ກນ຺ຕິກ຺ຂເຓ ນາມຣູປ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຏິສນ຺ຘິຂນ຺ຘານຎ຺ເຈວ ວຕ຺ຖຸໂນ ຈ ວເສນ ຣູປາຣູປໍ ຣູປາຣູເປນ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎມ຺ປິ ຕິວິຘໍ – ‘‘ອຣູປໍ ຣູປສ຺ສ, ຣູປໍ ຣູປສ຺ສ, ຣູປໍ ອຣູປສ຺ສ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຫິ ປຎ຺ຈໂວກາຣວເສນ ອຣູປໍ ຣູປສ຺ສ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ມຫາຠູຕາ ອຸປາທາຣູປານ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສພ຺ພສນ຺ຕຕິວເສນ ຣູປໍ ຣູປສ຺ສ. ‘‘ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ’’ຕິອາທີສຸ ວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓວເສນ ຣູປໍ ອຣູປສ຺ສ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອປິເຈສ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ນາມ ສງ຺ເຂປໂຕ ຂຓຕ຺ຕຍປ຺ປຕ຺ຕໍ ນາມຎ຺ເຈວ ຣູປຎ຺ຈ, ວຕ຺ຕມານາ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາຕິປິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ໂສ ຊາຕິເຠທໂຕ ກຸສລາກຸສລວິປາກກິຣິຍຣູປວເສນ ປຎ຺ຈຘາ ຠິຊ຺ຊຕິ. ຕຕ຺ຖ ກຸສໂລ ສຫຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕວເສນ ທຸວິໂຘ ໂຫຕິ, ຕຖາ ອກຸສໂລ ວິປາກກິຣິຍສງ຺ຂາໂຕ ຈ. ເຕສຸ ກຸສໂລ ກາມາວຈຣາທິເຠເທນ ຈຕຸຘາ ຠິຊ຺ຊຕິ, ອກຸສໂລ ກາມາວຈໂຣວ ວິປາໂກ ຈຕຸຠູມໂກ, ກິຣິຍາສງ຺ຂາໂຕ ຕິຠູມໂກ. ຣູປສງ຺ຂາໂຕ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ກາມາວຈໂຣວ. ໂສ ປນ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕວເສນ ທຸວິໂຘ. ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຈ ວຕ຺ຖູນິ ອາຣມ຺ມຓານິ ຈ ປຸເຣຊາຕາເນວ, ຫທຍວຕ຺ຖຸ ສຫຊາຕໍ ວາ ໂຫຕິ ປຸເຣຊາຕໍ ວາ. ປຎ຺ຫາວາເຣ ປນ ອາຄໂຕ ອາຫາໂຣ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຎ຺ຈ ສຫຊາຕາທິເຠທໍ ນ ລຠຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ນານປ຺ປກາຣເຠທໂຕ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ເອວໍ ຠິນ຺ເນ ປເນຕ຺ຖ ຈຕຸຠູມກກຸສໂລປິ ສຫຊາໂຕ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ‘‘ເອໂກ ຂນ຺ໂຘ ຕິຓ຺ຓນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ຂນ຺ຘານຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ຈ ຐເປຕ຺ວາ ປນ ຣູປາວຈຣກຸສລໍ ອວເສໂສ ອາຣຸປ຺ເປ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘານຎ຺ເຎວ ສຫຊາຕກຸສໂລ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຈຕຸຠູມໂກ ປເນສ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານິກຕິສມຸຏ຺ຐານິກກາຍສ຺ສ ປຈ຺ຉາຊາໂຕ ກຸສໂລ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອກຸສເລປິ ເອເສວ ນໂຍ. ໂສປິ ຫິ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘານຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ຈ, ຈຕຸໂວກາເຣ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘານຎ຺ເຎວ ສຫຊາຕາກຸສໂລ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານິກຕິສມຸຏ຺ຐານິກກາຍສ຺ສ ປຈ຺ຉາຊາຕາກຸສໂລ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ.

ວິປາກໂຕ ປນ ກາມາວຈຣຣູປາວຈໂຣ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ນິຍເມເນວ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ຂນ຺ຘານຎ຺ເຈວ ກຏຕ຺ຕາຣູປສ຺ສ ຈ ສຫຊາຕຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ປວຕ຺ເຕ ປນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘານຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ຈ ສຫຊາຕຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ຐິຕິປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານິກຕິສມຸຏ຺ຐານິກກາຍສ຺ສ ປຈ຺ຉາຊາຕຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ອຣູປາວຈຣວິປາໂກ ປນ ອາຣຸປ຺ເປ ອຸປ຺ປນ຺ນໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາໂກ ຈ ອຕ຺ຕນາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘານຎ຺ເຎວ ສຫຊາຕຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາໂກ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘານຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ຈ ສຫຊາຕຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານິກຕິສມຸຏ຺ຐານິກກາຍສ຺ສ ປຈ຺ຉາຊາຕຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ກິຣິຍໂຕ ຣູປາວຈໂຣ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘານຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ຈ ສຫຊາຕຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານິກຕິສມຸຏ຺ຐານິກກາຍສ຺ສ ປຈ຺ຉາຊາຕຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ກາມາວຈຣາຣູປາວຈໂຣ ປນ ອາຣຸປ຺ເປ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘານຎ຺ເຎວ, ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສາປິ ສຫຊາຕຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານິກຕິສມຸຏ຺ຐານິກກາຍສ຺ສ ປຈ຺ຉາຊາຕຕ຺ຖິ ປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ.

ຣູປສງ຺ຂາໂຕ ປນ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ສຫຊາໂຕ, ປຸເຣຊາໂຕ, ອາຫາໂຣ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ. ຕຕ຺ຖ ສຫຊາຕຣູປຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານວເສນ ຈຕຸຘາ ຐິໂຕ. ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐາໂນ ເອກໍ ມຫາຠູຕໍ ຕິຓ຺ຓນ຺ນໍ ມຫາຠູຕານໍ, ຕີຓິ ເອກສ຺ສ, ທ຺ເວ ທ຺ວິນ຺ນໍ, ມຫາຠູຕາ ອຸປາທາຣູປານນ຺ຕິ ເອວໍ ສຫຊາຕຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ວຕ຺ຖຸຣູປໍ ກາມາວຈຣຣູປາວຈຣວິປາກກ຺ຂນ຺ຘານໍ ສຫຊາຕຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ເຕສມ຺ປິ ຕິສມຸຏ຺ຐານິກຣູປໍ ເອກໍ ມຫາຠູຕໍ ຕິຓ຺ຓນ຺ນໍ ມຫາຠູຕານໍ, ຕີຓິ ເອກສ຺ສ, ທ຺ເວ ທ຺ວິນ຺ນໍ, ມຫາຠູຕາ ອຸປາທາຣູປານນ຺ຕິ ເອວໍ ສຫຊາຕຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ປຸເຣຊາຕຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ປນ ວຕ຺ຖຸປຸເຣຊາຕອາຣມ຺ມຓປຸເຣຊາຕວເສນ ທຸວິໂຘ ໂຫຕິ. ໂສ ທຸວິໂຘປິ ເຫຏ຺ຐາ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈເຍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ໂຍເຊຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ອາຫາຣຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍປິ ເຫຏ຺ຐາ ກພຬີກາຣາຫາຣປຈ຺ຈເຍ ໂຍຊິຕນເຍເນວ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ. ອິຘ ປເນສ ອຕ຺ຕໂນ ອນິຣຸທ຺ຘກ຺ຂເຓ ປຈ຺ຈຍຠາເວນ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍມ຺ປິ ເຫຏ຺ຐາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈເຍ ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໂຍຊນາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ອິຘ ປເນຕມ຺ປິ ອຕ຺ຕໂນ ອນິຣຸທ຺ຘກ຺ຂເຓເຍວ ປຈ຺ຈຍຠາເວນ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍຕິ.

ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

໒໒. ນຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໒໒. ນຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທເສ ສມນນ຺ຕຣນິຣຸທ຺ຘາຕິ ອຎ຺ເຎນ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທນ ອນນ຺ຕຣິກາ ຫຸຕ຺ວາ ສມນນ຺ຕຣນິຣຸທ຺ຘາ. ປຏຸປ຺ປນ຺ນານນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ. ອິມິນາ ນຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍສ຺ສ ໂອກາສທານຏ຺ເຐນ ນຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍຠາວໍ ສາເຘຕິ. ປຸຣິເມສຸ ຫິ ນິໂຣຘວເສນ ປຈ຺ຉິມານໍ ປວຕ຺ຕໂນກາສໍ ອເທນ຺ເຕສຸ ເຕສໍ ປຏຸປ຺ປນ຺ນຠາໂວ ນ ສິຍາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ປາຬິວຓ຺ຓນາ. ເສສໍ ສພ຺ພໍ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈເຍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ປຈ຺ຈຍລກ຺ຂຓເມວ ເຫຕ຺ຖ ນານໍ, ປຈ຺ຈຍານໍ ປນ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນານຎ຺ຈ ນານາກຣຓໍ ນຕ຺ຖິ. ເກວລໍ ປນ ຕຕ຺ຖ ‘‘ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກາ ຈ ຘມ຺ມາ ມໂນຘາຕຸຍາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປຈ຺ຈຍາ ຈ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນາ ຈ ສຣູປໂຕ ທສ຺ສິຕາ. ອິຘ ປນ ‘‘ສມນນ຺ຕຣນິຣຸທ຺ຘາ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ ປຏຸປ຺ປນ຺ນານໍ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ຘມ຺ມານ’’ນ຺ຕິ ສພ຺ເພປິ ເຕ ນິໂຣຘຸປ຺ປາທວເສນ ສາມຎ຺ຎໂຕ ທສ຺ສິຕາຕິ.

ນຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

໒໓. ວິຄຕປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໒໓. ວິຄຕປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທເສ ສມນນ຺ຕຣວິຄຕາຕິ ສມນນ຺ຕຣເມວ ວິຄຕາ. ອິມິນາ ວິຄຕປຈ຺ຈຍສ຺ສ ວິຄຈ຺ຉມານຠາເວເນວ ປຈ຺ຈຍຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ອິຕິ ນຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍສ຺ສ ຈ ອິມສ຺ສ ຈ ພ຺ຍຎ຺ຊນມຕ຺ເຕເຍວ ນານຕ຺ຕໍ, ນ ອຕ຺ເຖຕິ.

ວິຄຕປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

໒໔. ອວິຄຕປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໒໔. ອວິຄຕປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທເສ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາຕິອາທີນໍ ສພ຺ພາກາເຣນ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທເສ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມສ຺ສປິ ຫິ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ສທ຺ຘິໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນມຕ຺ເຕເຍວ ນານຕ຺ຕໍ, ນ ອຕ຺ເຖຕິ.

ອວິຄຕປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

ປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສປກິຓ຺ຓກວິນິຈ຺ຉຍກຖາ

ອິທານິ ເອວໍ ອຸທ຺ເທສນິທ຺ເທສໂຕ ທສ຺ສິເຕສຸ ອິເມສຸ ຈຕຸວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈເຍສຸ ຎາຓຈາຣສ຺ສ ວິສທຠາວຕ຺ຖໍ ອເນກຘມ຺ມານໍ ເອກປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ, ເອກຘມ຺ມສ຺ສ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ, ເອກປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ, ປຈ຺ຈຍສຠາຄໂຕ, ປຈ຺ຈຍວິສຠາຄໂຕ, ຍຸຄຬກໂຕ, ຊນກາຊນກໂຕ, ສພ຺ພຏ຺ຐານິກາສພ຺ພຏ຺ຐານິກໂຕ, ຣູປໍ ຣູປສ຺ສາຕິອາທິວິກປ຺ປໂຕ, ຠວເຠທໂຕຕິ ອິເມສໍ ທສນ຺ນໍ ປທານໍ ວເສນ ປກິຓ຺ຓກວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ອເນກຘມ຺ມານໍ ເອກປຈ຺ຈຍຠາວໂຕຕິ ເອເຕສຸ ຫິ ຐເປຕ຺ວາ ກມ຺ມປຈ຺ຈຍໍ ອວເສເສສຸ ເຕວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈເຍສຸ ອເນກຘມ຺ມາ ເອກໂຕ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ປນ ເອໂກ ເຈຕນາຘມ຺ໂມເຍວາຕິ ເອວໍ ຕາເວຕ຺ຖ ອເນກຘມ຺ມານໍ ເອກປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ເອກຘມ຺ມສ຺ສ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໂຕຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍ ຕາວ ອໂມໂຫ ເອໂກ ຘມ຺ໂມ. ໂສ ປຸເຣຊາຕກມ຺ມາຫາຣຌານປຈ຺ຈໂຍວ ນ ໂຫຕິ, ເສສານໍ ວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈຍານໍ ວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອໂລຠາໂທສາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍາປິ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ເສສານໍ ອຏ຺ຐາຣສນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ວເສນ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ໂລຠໂມຫາ ວິປາກປຈ຺ຈຍາປິ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ເສສານໍ ສຕ຺ຕຣສນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ວເສນ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ໂທໂສ ອຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍປິ ນ ໂຫຕິ, ເສສານໍ ໂສຬສນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍ ຣູປາຍຕນໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ອາຣມ຺ມຓປຸເຣຊາຕອຕ຺ຖິອວິຄຕວເສນ ຈຕຸຘາ ປຈ຺ຈໂຍ; ຕຖາ ມໂນຘາຕຸຍາ ອເຫຕຸກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ຈ. ສເຫຕຸກາຍ ປນ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍວເສນາປິ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ເພສໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຘມ຺ມານໍ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິໂນ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສຫຊາຕາຘິປຕີສຸ ວີມໍສາ ອໂມຫເຫຕຸ ວິຍ ວີສຕິຘາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຉນ຺ໂທ ເຫຕຸປຸເຣຊາຕກມ຺ມອາຫາຣອິນ຺ທ຺ຣິຍຌານມຄ຺ຄປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ, ເສສານໍ ສຕ຺ຕຣສນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຈິຕ຺ຕໍ ເຫຕຸປຸເຣຊາຕກມ຺ມຌານມຄ຺ຄປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ, ເສສານໍ ເອກູນວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈຍານໍ ວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ວີຣິຍໍ ເຫຕຸປຸເຣຊາຕກມ຺ມາຫາຣຌານປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ, ເສສານໍ ເອກູນວີສຕິຍາ ວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ.

ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈເຍ ‘‘ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕູ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວຸຕ຺ເຕສຸ ຈຕູສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ເຫຕຸປຸເຣຊາຕກມ຺ມາຫາຣມຄ຺ຄປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ, ເສສານໍ ເອກູນວີສຕິຍາ ວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຌານປຈ຺ຈໂຍປິ ນ ໂຫຕິ, ເສສານໍ ສຕ຺ຕຣສນ຺ນໍ ວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ເຘ ເຫຕູ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ, ຉນ຺ທວີຣິຍານິ ອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ຜສ຺ໂສ ເຫຕຸປຸເຣຊາຕກມ຺ມອິນ຺ທ຺ຣິຍຌານມຄ຺ຄປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ, ເສສານໍ ອຏ຺ຐາຣສນ຺ນໍ ວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ເຈຕນາ ເຫຕຸປຸເຣຊາຕອິນ຺ທ຺ຣິຍຌານມຄ຺ຄປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ. ເສສານໍ ເອກູນວີສຕິຍາ ວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ວິຕກ຺ໂກ ເຫຕຸປຸເຣຊາຕກມ຺ມາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ, ເສສານໍ ເອກູນວີສຕິຍາ ວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ວິຈາໂຣ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈໂຍປິ ນ ໂຫຕິ, ເສສານໍ ອຏ຺ຐາຣສນ຺ນໍ ວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ປີຕິ ເຕສຎ຺ເຎວ ວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ ເຫຕຸປຸເຣຊາຕກມ຺ມາຫາຣປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ, ເສສານໍ ວີສຕິຍາ ວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ສທ຺ຘາ ເຫຕຸປຸເຣຊາຕກມ຺ມາຫາຣຌານມຄ຺ຄປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ, ເສສານໍ ອຏ຺ຐາຣສນ຺ນໍ ວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ສຕິ ເຕຫິ ເຈວ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈເຍນ ຈາຕິ ເອກູນວີສຕິຍາ ວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ສທ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕານໍ ອຏ຺ຐາຣສນ຺ນໍ ວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປໍ ຕໂຕ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍໍ ອປເນຕ຺ວາ ເສສານໍ ສຕ຺ຕຣສນ຺ນໍ ວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຕຖາ ກາຍປສ຺ສທ຺ຘາທີນິ ຍຸຄຬການິ, ເຍວາປນເກສຸ ອຘິໂມກ຺ຂມນສິກາຣຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຕາ ກຣຸຓາມຸທິຕາ ຈ. ວິຣຕິໂຍ ປນ ເຕຫິ ເຈວ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈເຍນ ຈາຕິ ອຏ຺ຐາຣສຘາ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ຕໂຕ ວິປາກປຈ຺ຈຍໍ ອປເນຕ຺ວາ ສຕ຺ຕຣສຘາ, ມິຈ຺ຉາວາຈາກມ຺ມນ຺ຕາຊີວາ ເຕຫິ ເຈວ ກມ຺ມາຫາຣປຈ຺ຈເຍຫິ ຈາຕິ ເອກູນວີສຕິຘາ. ອຫິຣິກໍ ອໂນຕ຺ຕປ຺ປໍ ມາໂນ ຖິນໍ ມິທ຺ຘໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈນ຺ຕິ ອິເມ ເຫຕຸປຸເຣຊາຕກມ຺ມວິປາກາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍຌານມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍາ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ເສສານໍ ປນ ໂສຬສນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ວເສນ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ວິຈິກິຈ຺ຉາອິສ຺ສາມຈ຺ຉຣິຍກຸກ຺ກຸຈ຺ຈານິ ຕໂຕ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍໍ ອປເນຕ຺ວາ ປນ຺ນຣສຘາ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ. ອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍ ຈຕູສຸ ຕາວ ຂນ຺ເຘສຸ ເອເກກສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາໂວ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຈຕ຺ຕາຣິ ມຫາຠູຕານິ ອາຣມ຺ມຓອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິສຫຊາຕອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິສ຺ສຍອຸປນິສ຺ສຍປຸເຣຊາຕອຕ຺ຖິອວິຄຕວເສນ ນວຘາ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ຫທຍວຕ຺ຖຸ ເຕສຎ຺ເຈວ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ວເສນ ທສຘາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈເຍ ອປຸພ຺ພໍ ນຕ຺ຖິ. ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍ ຈກ຺ຂາຍຕນາທີນິ ອາຣມ຺ມຓອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິນິສ຺ສຍອຸປນິສ຺ສຍປຸເຣຊາຕອິນ຺ທ຺ຣິຍວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕອຕ຺ຖິອວິຄຕວເສນ ນວຘາ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຸປນິສ຺ສເຍ ອປຸພ຺ພໍ ນຕ຺ຖິ. ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈເຍ ຣູປສທ຺ທຄນ຺ຘຣສາຍຕນານິ ອາຣມ຺ມຓອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິອຸປນິສ຺ສຍປຸເຣຊາຕອຕ຺ຖິອວິຄຕວເສນ ຉຘາ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຕກເມເວຕ຺ຖ ອປຸພ຺ພໍ. ປຈ຺ຉາຊາຕາທີສຸ ອປຸພ຺ພໍ ນຕ຺ຖິ. ອາຫາຣປຈ຺ຈເຍ ກພຬີກາຣາຫາໂຣ ອາຣມ຺ມຓອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິອຸປນິສ຺ສຍອາຫາຣອຕ຺ຖິອວິຄຕວເສນ ຉຘາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍາທີສຸ ອປຸພ຺ພໍ ນຕ຺ຖິ. ເອວເມຕ຺ຖ ເອກຘມ຺ມສ຺ສ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ເອກປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໂຕຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທີສຸ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ເອກສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ເຍນາກາເຣນ ເຍນຕ຺ເຖນ ໂຍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນານໍ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຕໍ ອາກາຣໍ ຕໍ ອຕ຺ຖໍ ອວິຊຫິຕ຺ວາວ ອຎ຺ເຎຫິປິ ເຍຫາກາເຣຫິ ເຍຫິ ອຕ຺ເຖຫິ ໂສ ຕສ຺ມິຎ຺ເຎວ ຂເຓ ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໂຕ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ ຕສ຺ສ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ອໂມໂຫ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ, ໂສ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ອວິຊຫນ຺ໂຕວ ອຘິປຕິສຫຊາຕອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິສ຺ສຍວິປາກອິນ຺ທ຺ຣິຍມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕອຕ຺ຖິອວິຄຕານໍ ວເສນ ອປເຣຫິປິ ເອກາທສຫາກາເຣຫິ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອໂລຠາໂທສາ ຕໂຕ ອຘິປຕິອິນ຺ທ຺ຣິຍມຄ຺ຄປຈ຺ຈເຍ ຕໂຍ ອປເນຕ຺ວາ ເສສານໍ ວເສນ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອິທໍ ວິປາກເຫຕູສຸເຍວ ລພ຺ຠຕິ, ກຸສລກິຣິເຍສຸ ປນ ວິປາກປຈ຺ຈຍຕາ ປຣິຫາຍຕິ. ໂລຠໂທສໂມຫາ ເຕ ຕໂຍ ວິປາກຎ຺ຈາຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອປເນຕ຺ວາ ເສສານໍ ວເສນ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ຕໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ອວິຊຫນ຺ຕໍເຍວ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິນິສ຺ສຍອຸປນິສ຺ສຍປຸເຣຊາຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕອຕ຺ຖິອວິຄຕານໍ ວເສນ ອປເຣຫິປິ ສຕ຺ຕຫາກາເຣຫິ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອຍເມຕ຺ຖ ອຸກ຺ກຏ຺ຐປຣິຈ຺ເຉໂທ, ອຣູປຘມ຺ມານໍ ປນ ອຕີຕານາຄຕານໍ ວາ ຣູປຘມ຺ມານໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຠາເວ ສຕິ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍມຕ຺ຕຎ຺ເຎວ ອຸຕ຺ຕຣິ ລພ຺ຠຕິ. ອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍ ວີມໍສາ ອໂມຫສທິສາ. ຉນ຺ໂທ ອຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ອວິຊຫນ຺ໂຕວ ສຫຊາຕອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິສ຺ສຍວິປາກສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕອຕ຺ຖິອວິຄຕານໍ ວເສນ ອປເຣຫິປິ ອຏ຺ຐຫາກາເຣຫິ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ວີຣິຍໍ ເຕສຎ຺ເຈວ ອິນ຺ທ຺ຣິຍມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍານຎ຺ຈາຕິ ອິເມສໍ ວເສນ ອປເຣຫິປິ ທສຫາກາເຣຫິ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຈິຕ຺ຕໍ ຕໂຕ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍໍ ອປເນຕ຺ວາ ອາຫາຣປຈ຺ຈຍໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອິເມສໍ ວເສນ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ທສຫາກາເຣຫິ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິໂນ ປນ ເຫຏ຺ຐາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍາ ອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ອວິຊຫນ຺ຕາວ ອຸປນິສ຺ສຍກມ຺ມອາເສວນນຕ຺ຖິວິຄຕານໍ ວເສນ ອປເຣຫິປິ ປຎ຺ຈຫາກາເຣຫິ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອຣິຍມຄ຺ຄເຈຕນາເຍວ ເຈຕ຺ຖ ກມ຺ມປຈ຺ຈຍຕໍ ລຠຕິ, ນ ເສສຘມ຺ມາ. ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ອວິຊຫນ຺ໂຕວ ເຫຕຸອຘິປຕິອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິສ຺ສຍກມ຺ມວິປາກອາຫາຣອິນ຺ທ຺ຣິຍຌານມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕອຕ຺ຖິອວິຄຕານໍ ວເສນ ອປເຣຫິ ຈຸທ຺ທສຫາກາເຣຫິ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອຍມ຺ປິ ອຸກ຺ກຏ຺ຐປຣິຈ຺ເຉໂທ ວຕ຺ຖຸສຫຊາຕາທີນໍ ປນ ວເສເນຕ຺ຖ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທີນໍ ອຠາໂວປິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ອວິຊຫນ຺ໂຕວ ຈຕຸວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈເຍສຸ ອຕ຺ຕໂນ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຕ຺ຕຎ຺ເຈວ ອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຉາຊາຕອາເສວນນຕ຺ຖິວິຄຕປຈ຺ຈເຍ ຈ ຉ ອປເນຕ຺ວາ ເສສານໍ ວເສນ ອປເຣຫິປິ ສຕ຺ຕຣສຫາກາເຣຫິ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອຍມ຺ປິ ອຸກ຺ກຏ຺ຐປຣິຈ຺ເຉໂທວ ວຕ຺ຖຸນິສ຺ສຍາທີນໍ ປນ ວເສເນຕ຺ຖ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທີນໍ ອາຠາໂວປິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສໂຍ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິສທິໂສ. ອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສໂຍ ອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ອວິຊຫນ຺ໂຕວ ອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣກມ຺ມອາເສວນນຕ຺ຖິວິຄຕານໍ ວເສນ ອປເຣຫິປິ ຉຫາກາເຣຫິ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອຣິຍມຄ຺ຄເຈຕນາເຍວ ເຈຕ຺ຖ ກມ຺ມປຈ຺ຈຍຕໍ ລຠຕິ, ນ ເສສຘມ຺ມາ. ປກຕູປນິສ຺ສໂຍ ປກຕູປນິສ຺ສໂຍວ. ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ອຕ຺ຕໂນ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ອວິຊຫນ຺ໂຕວ ອາຣມ຺ມຓອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິນິສ຺ສຍອຸປນິສ຺ສຍອິນ຺ທ຺ຣິຍວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕອຕ຺ຖິອວິຄຕານໍ ວເສນ ອປເຣຫິປິ ອຏ຺ຐຫາກາເຣຫິ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອຍມ຺ປິ ອຸກ຺ກຏ຺ຐນິທ຺ເທໂສວ ອາຣມ຺ມຓປຸເຣຊາເຕ ປເນຕ຺ຖ ນິສ຺ສຍອິນ຺ທ຺ຣິຍວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຕາ ນ ລພ຺ຠຕິ. ອິໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິປິ ລພ຺ຠມານາລພ຺ຠມານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈຍຠາວໍ ອວິຊຫນ຺ໂຕວ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕອຕ຺ຖິອວິຄຕານໍ ວເສນ ອປເຣຫິປິ ຕີຫາກາເຣຫິ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອາເສວນປຈ຺ຈໂຍ ອາເສວນປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ອວິຊຫນ຺ໂຕວ ອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣອຸປນິສ຺ສຍນຕ຺ຖິວິຄຕານໍ ວເສນ ອປເຣຫິປິ ປຎ຺ຈຫາກາເຣຫິ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ກມ຺ມປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ອວິຊຫນ຺ໂຕວ ເອກກ຺ຂຓິໂກ ຕາວ ສຫຊາຕອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິສ຺ສຍວິປາກອາຫາຣສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕອຕ຺ຖິອວິຄຕານໍ ວເສນ ອປເຣຫິປິ ນວຫາກາເຣຫິ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ນານາກ຺ຂຓິໂກ ອຸປນິສ຺ສຍອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣນຕ຺ຖິວິຄຕານໍ ວເສນ ອປເຣຫິປິ ປຎ຺ຈຫາກາເຣຫິ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ວິປາກປຈ຺ຈໂຍ ວິປາກປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ອວິຊຫນ຺ໂຕວ ເຫຕຸອຘິປຕິສຫຊາຕອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິສ຺ສຍກມ຺ມອາຫາຣອິນ຺ທ຺ຣິຍຌານມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕອຕ຺ຖິອວິຄຕານໍ ວເສນ ອປເຣຫິປິ ຈຸທ຺ທສຫາກາເຣຫິ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອາຫາຣປຈ຺ຈເຍ ກພຬີກາໂຣ ອາຫາໂຣ ອາຫາຣປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ອວິຊຫນ຺ໂຕວ ອຕ຺ຖິອວິຄຕານໍ ວເສນ ອປເຣຫິປິ ທ຺ວີຫາກາເຣຫິ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເສສາ ຕໂຍ ອາຫາຣປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ອວິຊຫນ຺ຕາວ ຍຖານຸຣູປໍ ອຘິປຕິສຫຊາຕອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິສ຺ສຍກມ຺ມວິປາກອິນ຺ທ຺ຣິຍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕອຕ຺ຖິອວິຄຕານໍ ວເສນ ອປເຣຫິປິ ເອກາທສຫາກາເຣຫິ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈເຍ ຣູປິໂນ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ອວິຊຫນ຺ຕາວ ນິສ຺ສຍປຸເຣຊາຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕອຕ຺ຖິອວິຄຕານໍ ວເສນ ອປເຣຫິປິ ປຎ຺ຈຫາກາເຣຫິ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍມ຺ປິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ອວິຊຫນ຺ຕຎ຺ເຎວ ອຕ຺ຖິອວິຄຕານໍ ວເສນ ອປເຣຫິປິ ທ຺ວີຫາກາເຣຫິ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອຣູປິໂນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິປິ ຍຖານຸຣູປໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ອວິຊຫນ຺ຕາເນວ ເຫຕຸອຘິປຕິສຫຊາຕອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິສ຺ສຍວິປາກອາຫາຣຌານມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕອຕ຺ຖິອວິຄຕານໍ ວເສນ ອປເຣຫິປິ ເຕຣສຫາກາເຣຫິ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຌານປຈ຺ຈໂຍ ຌານປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ອວິຊຫນ຺ໂຕວ ຍຖານຸຣູປໍ ສຫຊາຕອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິສ຺ສຍວິປາກອິນ຺ທ຺ຣິຍມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕອຕ຺ຖິອວິຄຕານໍ ວເສນ ອປເຣຫິປິ ທສຫາກາເຣຫິ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ມຄ຺ຄປຈ຺ຈໂຍ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ອວິຊຫນ຺ໂຕວ ຍຖານຸຣູປໍ ຌານປຈ຺ຈເຍ ວຸຕ຺ຕານໍ ທສນ຺ນໍ ເຫຕຸອຘິປຕີນຎ຺ຈາຕິ ອິເມສໍ ວເສນ ອປເຣຫິປິ ທ຺ວາທສຫາກາເຣຫິ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ອວິຊຫນ຺ໂຕວ ຍຖານຸຣູປໍ ເຫຕຸອຘິປຕິສຫຊາຕອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິສ຺ສຍກມ຺ມວິປາກອາຫາຣອິນ຺ທ຺ຣິຍຌານມຄ຺ຄອຕ຺ຖິອວິຄຕານໍ ວເສນ ອປເຣຫິປິ ເຕຣສຫາກາເຣຫິ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ອວິຊຫນ຺ໂຕວ ອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣອາເສວນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕນຕ຺ຖິວິຄຕສງ຺ຂາເຕ ຉ ປຈ຺ຈເຍ ອປເນຕ຺ວາ ເສສານໍ ວເສນ ຍຖານຸຣູປໍ ອປເຣຫິປິ ສຕ຺ຕຣສຫາກາເຣຫິ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕຕ຺ຖ ຣູປສ຺ສ ຈ ອຣູປສ຺ສ ຈ ປຈ຺ຈຍວິຠາໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ອວິຊຫນ຺ໂຕວ ອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣອາເສວນນຕ຺ຖິວິຄຕສງ຺ຂາເຕ ປຎ຺ຈ ປຈ຺ຈເຍ ອປເນຕ຺ວາ ເສສານໍ ວເສນ ຍຖານຸຣູປໍ ອປເຣຫິ ອຏ຺ຐາຣສຫາກາເຣຫິ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ນຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍວິຄຕປຈ຺ຈຍາ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍສທິສາ. ອວິຄຕປຈ຺ຈໂຍ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍສທິໂສເຍວາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ເອກປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອເນກປຈ຺ຈຍຠາວໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ປຈ຺ຈຍສຠາຄໂຕຕິ ເອເຕສຸ ຫິ ຈຕຸວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈເຍສຸ ອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສຍອາເສວນນຕ຺ຖິວິຄຕາ ສຠາຄາ, ຕຖາ ອາຣມ຺ມຓອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍາຕິ ອິມິນາ ອຸປາເຍເນຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍສຠາຄໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ປຈ຺ຈຍວິສຠາຄໂຕຕິ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ປເນຕ຺ຖ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ວິສຠາໂຄ, ຕຖາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ, ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ນຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ, ວິຄຕປຈ຺ຈໂຍ ອວິຄຕປຈ຺ຈເຍນາຕິ ອິມິນາ ອຸປາເຍເນຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍວິສຠາຄໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ຍຸຄຬກໂຕຕິ ເອເຕສຸ ຈ ອຕ຺ຖສຣິກ຺ຂຕາຍ, ສທ຺ທສຣິກ຺ຂຕາຍ, ກາລປຏິປກ຺ຂຕາຍ, ເຫຕຸຜລຕາຍ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຏິປກ຺ຂຕາຍາຕິ ອິເມຫິ ກາຣເຓຫິ ຍຸຄຬກໂຕ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣາ ຫິ ອຕ຺ຖສຣິກ຺ຂຕາຍ ເອກໍ ຍຸຄຬກໍ ນາມ; ນິສ຺ສຍູປນິສ຺ສຍາ ສທ຺ທສຣິກ຺ຂຕາຍ, ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕາ ກາລປຏິປກ຺ຂຕາຍ, ກມ຺ມປຈ຺ຈຍວິປາກປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸຜລຕາຍ, ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຏິປກ຺ຂຕາຍ ເອກໍ ຍຸຄຬກໍ ນາມ, ຕຖາ ອຕ຺ຖິນຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍາ, ວິຄຕາວິຄຕປຈ຺ຈຍາ ຈາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ຍຸຄຬກໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ຊນກາຊນກໂຕຕິ ເອເຕສຸ ຈ ອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣານນ຺ຕຣູປນິສ຺ສຍປກຕູປນິສ຺ສຍາເສວນປຈ຺ຈຍາ ນານາກ຺ຂຓິໂກ, ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ, ນຕ຺ຖິວິຄຕປຈ຺ຈຍາຕິ ອິເມ ປຈ຺ຈຍາ ຊນກາເຍວ, ນ ອຊນກາ. ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ເກວລໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠໂກເຍວ, ນ ຊນໂກ. ເສສາ ຊນກາ ຈ ອຊນກາ ຈ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກາ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວເມຕ຺ຖ ຊນກາຊນກໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ສພ຺ພຏ຺ຐານິກາສພ຺ພຏ຺ຐານິກໂຕຕິ ເອເຕສຸ ຈ ສຫຊາຕນິສ຺ສຍອຕ຺ຖິອວິຄຕປຈ຺ຈຍາ ສພ຺ພຏ຺ຐານິກາ ນາມ, ສພ຺ເພສໍ ສງ຺ຂຕານໍ ຣູປາຣູປຘມ຺ມານໍ ຐານຠູຕາ ກາຣຓຠູຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອເຕຫິ ວິນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ເອກຘມ຺ໂມປິ ນຕ຺ຖີຕິ. ອາຣມ຺ມຓອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣານນ຺ຕຣູປນິສ຺ສຍປກຕູປນິສ຺ສຍາເສວນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕນຕ຺ຖິວິຄຕປຈ຺ຈຍາ ອສພ຺ພຏ຺ຐານິກາ ນາມ. ນ ສພ຺ເພສໍ ຣູປາຣູປຘມ຺ມານໍ ຐານຠູຕາ, ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘານຎ຺ເຎວ ປນ ຐານຠູຕາ ກາຣຓຠູຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຣູປຘມ຺ມາເຍວ ຫິ ເອເຕຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນ ຣູປຘມ຺ມາ. ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕາປິ ອສພ຺ພຏ຺ຐານິກາ ອຣູປຣູປານຎ຺ເຎວ ຍຖາກ຺ກເມນ ປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ. ວຸຕ຺ຕາວເສສາປິ ເອກຈ຺ຈານໍ ຣູປາຣູປຘມ຺ມານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິເຫຕຸໂຕ ນ ສພ຺ພຏ຺ຐານິກາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ສພ຺ພຏ຺ຐານິກາ ສພ຺ພຏ຺ຐານິກໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ຣູປໍ ຣູປສ຺ສາຕິອາທິວິກປ຺ປໂຕຕິ ເອເຕສຸ ຈ ຈຕຸວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈເຍສຸ ເອກປຈ຺ຈໂຍປິ ເອກນ຺ເຕນ ຣູປເມວ ຫຸຕ຺ວາ ຣູປສ຺ເສວ ປຈ຺ຈໂຍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ເອກນ຺ເຕນ ປນ ຣູປໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຣູປສ຺ເສວ ປຈ຺ຈໂຍ ນາມ ອຕ຺ຖິ. ກຕໂຣ ປເນໂສຕິ? ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈໂຍ. ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ຫິ ເອກນ຺ເຕນ ຣູປເມວ ຫຸຕ຺ວາ ອຣູປສ຺ເສວ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ເອກນ຺ເຕນ ຣູປເມວ ຫຸຕ຺ວາ ຣູປາຣູປສ຺ເສວ ປຈ຺ຈໂຍ ນາມາຕິປິ ນຕ຺ຖິ, ເອກນ຺ເຕນ ປນ ອຣູປໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຣູປສ຺ເສວ ປຈ຺ຈໂຍ ນາມ ອຕ຺ຖິ. ກຕໂຣ ປເນໂສຕິ? ອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣອາເສວນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕນຕ຺ຖິວິຄຕວເສນ ຉພ຺ພິໂຘ. ໂສ ຫິ ສພ຺ໂພປິ ເອກນ຺ເຕນ ອຣູປເມວ ຫຸຕ຺ວາ ອຣູປສ຺ເສວ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ເອກນ຺ເຕນ ອຣູປເມວ ຫຸຕ຺ວາປິ ເອກນ຺ເຕນ ຣູປສ຺ເສວ ປຈ຺ຈໂຍ ນາມາຕິປິ ອຕ຺ຖິ. ກຕໂຣ ປເນໂສຕິ? ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈໂຍ. ໂສ ຫິ ເອກນ຺ເຕນ ອຣູປໍ ຫຸຕ຺ວາ ຣູປສ຺ເສວ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ; ເອກນ຺ເຕນ ປນ ອຣູປຘມ຺ໂມວ ຫຸຕ຺ວາ ຣູປາຣູປານໍ ປຈ຺ຈໂຍປິ ອຕ຺ຖິ. ກຕໂຣ ປເນໂສຕິ? ເຫຕຸກມ຺ມວິປາກຌານມຄ຺ຄວເສນ ປຎ຺ຈວິໂຘ. ໂສ ຫິ ສພ຺ໂພປິ ເອກນ຺ເຕນ ອຣູປເມວ ຫຸຕ຺ວາ ຣູປຘມ຺ມານໍ ອຣູປຘມ຺ມານມ຺ປິ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ເອກນ຺ເຕນ ປນ ຣູປາຣູປເມວ ຫຸຕ຺ວາ ຣູປສ຺ເສວ ປຈ຺ຈໂຍ ນາມາຕິປິ ນຕ຺ຖິ, ອຣູປສ຺ເສວ ປນ ໂຫຕິ. ກຕໂຣ ປເນໂສຕິ? ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ເຈວ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ຈ. ອິທຎ຺ຫິ ທ຺ວຍໍ ເອກນ຺ເຕນ ຣູປາຣູປເມວ ຫຸຕ຺ວາ ອຣູປສ຺ເສວ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ເອກນ຺ເຕນ ຣູປາຣູປເມວ ຫຸຕ຺ວາ ປນ ຣູປາຣູປສ຺ເສວ ປຈ຺ຈໂຍ ນາມາຕິປິ ອຕ຺ຖິ. ກຕໂຣ ປເນໂສຕິ? ອຘິປຕິສຫຊາຕອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິສ຺ສຍອາຫາຣອິນ຺ທ຺ຣິຍວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕອຕ຺ຖິອວິຄຕວເສນ ນວວິໂຘ. ໂສ ຫິ ສພ຺ໂພປິ ເອກນ຺ເຕນ ຣູປາຣູປເມວ ຫຸຕ຺ວາ ຣູປາຣູປສ຺ເສວ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ຣູປໍ ຣູປສ຺ສາຕິອາທິວິກປ຺ປໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ຠວເຠທໂຕຕິ ອິເມສຸ ປນ ຈຕຸວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈເຍສຸ ປຎ຺ຈໂວກາຣຠເວ ຕາວ ນ ໂກຈິ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ລພ຺ຠຕິ ນາມ. ຈຕຸໂວກາຣຠເວ ປນ ຕໂຍ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍ ອປເນຕ຺ວາ ເສສາ ເອກວີສຕິເມວ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ເອກໂວກາຣຠເວ ສຫຊາຕອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິສ຺ສຍກມ຺ມອິນ຺ທ຺ຣິຍອຕ຺ຖິອວິຄຕວເສນ ສຕ຺ເຕວ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ພາຫິເຣ ປນ ອນິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘຣູເປ ສຫຊາຕອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິສ຺ສຍອຕ຺ຖິອວິຄຕວເສນ ປຎ຺ເຈວ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ຠວເຠທໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍຕິ.

ປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຸຈ຺ຉາວາໂຣ

໑. ປຈ຺ຈຍານຸໂລມວຓ຺ຓນາ

ເອວໍ ອນຸໂລມປຏ຺ຐານາທີສຸ ຕິກປຏ຺ຐານາທິວເສນ ຈຕຸວີສຕິສມນ຺ຕປຏ຺ຐານສໂມຘາເນ ປຏ຺ຐານມຫາປກຣເຓ ເຍ ຕິກາທໂຍ ນິສ຺ສາຍ ນິທ຺ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ເອຕໍ ຕິກປຏ຺ຐານໍ, ທຸກປຏ຺ຐານໍ…ເປ… ທຸກທຸກປຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕ ອນາມສິຕ຺ວາ ເຍສໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ວເສນ ເຕ ຕິກາທໂຍ ວິຠຕ຺ຕາ, ເຕ ປຈ຺ຈເຍ ເອວ ຕາວ ອິມິນາ ມາຕິການິກ຺ເຂປປຈ຺ຈຍວິຠງ຺ຄສງ຺ຂາເຕນ ວາເຣນ ອຸທ຺ເທສໂຕ ຈ ນິທ຺ເທສໂຕ ຈ ທສ຺ເສຕ຺ວາ, ອິທານິ ເຍ ຕິກາທໂຍ ນິສ຺ສາຍ ນິທ຺ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ເອຕໍ ຕິກປຏ຺ຐານໍ, ທຸກປຏ຺ຐານໍ…ເປ… ທຸກທຸກປຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕ ຕິກາທໂຍ ອິເມສໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ວເສນ ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ເອເກກໍ ຕິກທຸກໍ ນິສ຺ສາຍ ສຕ຺ຕຫິ ມຫາວາເຣຫິ ເທສນາ ກຕາ. ເຕສໍ ອິມານິ ນາມານິ – ປຏິຈ຺ຈວາໂຣ, ສຫຊາຕວາໂຣ, ປຈ຺ຈຍວາໂຣ, ນິສ຺ສຍວາໂຣ, ສໍສຏ຺ຐວາໂຣ, ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວາໂຣ, ປຎ຺ຫາວາໂຣຕິ.

ຕຕ຺ຖ ‘‘ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ’’ຕິ ເອວໍ ປຏິຈ຺ຈາຠິຘານວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ ປຏິຈ຺ຈວາໂຣ ນາມ. ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ສຫຊາໂຕ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ’’ຕິ ເອວໍ ສຫຊາຕາຠິຘານວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ ສຫຊາຕວາໂຣ ນາມ. ໂສ ປຸຣິເມນ ປຏິຈ຺ຈວາເຣນ ອຕ຺ຖໂຕ ນິນ຺ນານາກຣໂຓ. ປຏິຈ຺ຈາຠິຘານວເສນ ພຸຊ຺ຌນການໍ ວເສນ ປນ ປຐໂມ ວຸຕ຺ໂຕ, ສຫຊາຕາຠິຘານວເສນ ພຸຊ຺ຌນການໍ ວເສນ ທຸຕິໂຍ. ທ຺ວີສຸປິ ເຈເຕສຸ ຣູປາຣູປຘມ຺ມວເສນ ປຈ຺ຈຍາ ເຈວ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ມາ ຈ ເວທິຕພ຺ພາ. ເຕ ຈ ໂຂ ສຫຊາຕາວ, ນ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ‘‘ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຍາ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ’’ຕິ ເອວໍ ປຈ຺ຈຍາຠິຘານວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ ປນ ປຈ຺ຈຍວາໂຣ ນາມ. ໂສປິ ປຸຣິມວາຣທ຺ວຍໍ ວິຍ ຣູປາຣູປຘມ຺ມວເສເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຈ຺ຈໂຍ ປເນຕ຺ຖ ປຸເຣຊາໂຕປິ ລພ຺ຠຕິ. ອຍມສ຺ສ ປຸຣິມວາຣທ຺ວຍໂຕ ວິເສໂສ. ຕທນນ຺ຕໂຣ ‘‘ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ນິສ຺ສາຍ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ’’ຕິ ເອວໍ ນິສ຺ສຍາຠິຘານວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ ນິສ຺ສຍວາໂຣ ນາມ. ໂສ ປຸຣິເມນ ປຈ຺ຈຍວາເຣນ ອຕ຺ຖໂຕ ນິນ຺ນານາກຣໂຓ. ປຈ຺ຈຍາຠິຘານວເສນ ພຸຊ຺ຌນການໍ ວເສນ ປນ ປຐໂມ ວຸຕ຺ໂຕ, ນິສ຺ສຍາຠິຘານວເສນ ພຸຊ຺ຌນການໍ ວເສນ ທຸຕິໂຍ. ຕໂຕ ປຣໍ ‘‘ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ສໍສຏ຺ໂຐ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ’’ຕິ ເອວໍ ສໍສຏ຺ຐາຠິຘານວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ ສໍສຏ຺ຐວາໂຣ ນາມ. ‘‘ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ’’ຕິ ເອວໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາຠິຘານວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວາໂຣ ນາມ. ໂສ ປຸຣິເມນ ສໍສຏ຺ຐວາເຣນ ອຕ຺ຖໂຕ ນິນ຺ນານາກຣໂຓ. ສໍສຏ຺ຐາຠິຘານວເສນ ພຸຊ຺ຌນການໍ ວເສນ ປນ ປຐໂມ ວຸຕ຺ໂຕ, ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາຠິຘານວເສນ ທຸຕິໂຍ. ທ຺ວີສຸປິ ເຈເຕສຸ ອຣູປຘມ຺ມວເສເນວ ປຈ຺ຈຍາ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນາ ຈ ເວທິຕພ຺ພາ. ສຕ຺ຕມວາເຣ ປນ ຍສ຺ມາ ‘‘ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ເຕ ເຕ ປຎ຺ເຫ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ປຸນ ‘‘ກຸສລາ ເຫຕູ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຂນ຺ຘານ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ສພ຺ເພປິ ເຕ ປຎ຺ຫາ ນິຊ຺ຊຏາ ນິຄ຺ຄຸມ຺ພາ ຈ ກຕ຺ວາ ວິຠຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ໂສ ວາໂຣ ປຎ຺ຫານໍ ສາຘຸກໍ ວິຠຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຎ຺ຫາວາໂຣຕ຺ເວວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄໂຕ. ຣູປາຣູປຘມ຺ມວເສເນວ ປເນຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍາປິ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນາປິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຕຕ຺ຖ ໂຍ ຕາວ ເອສ ສພ຺ພປຐໂມ ປຏິຈ຺ຈວາໂຣ ນາມ, ໂສ ອຸທ຺ເທສໂຕ ນິທ຺ເທສໂຕ ຈ ທຸວິໂຘ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຸທ຺ເທສວາໂຣ ປຐໂມ, ປຸຈ຺ຉາວາໂຣຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາໂຣຕິປິ ຕສ຺ເສວ ນາມໍ. ໂສ ຫິ ກຸສລາທໂຍ ປຏິຈ຺ຈ ກຸສລາທີນໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທີນໍ ວເສນ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ອຸທ຺ເທສວາໂຣ, ກຸສລາທໂຍ ປຏິຈ຺ຈ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທິວເສນ ກຸສລາທີນໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຸຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ ປຸຈ຺ຉາວາໂຣ, ກຸສລາທໂຍ ປຏິຈ຺ຈ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທິວເສນ ກຸສລາທີນໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຎ຺ຎາປິຕຕ຺ຕາ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາໂຣຕິປິ ວຸຕ຺ໂຕ.

໒໕-໓໔. ຕຕ຺ຖ ສິຍາ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິ ປຣິກປ຺ປປຸຈ຺ຉາ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ – ໂຍ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ, ກິໍ ໂສ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ສິຍາຕິ ອຖ ວາ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ໂຍ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ໂສ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ສິຍາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ປຏີຕິ ສທິສຕ຺ເຖ ວຕ຺ຕຕິ. ສທິສປຸຄ຺ຄໂລ ຫິ ປຏິປຸຄ຺ຄໂລ, ສທິສຠາໂຄ ຈ ປຏິຠາໂຄຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິຈ຺ຈາຕິ ຄມນຸສ຺ສຸກ຺ກວຈນເມຕໍ. ອຸຠຍໍ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ປຏິຈ຺ຈາຕິ ປຏິຄນ຺ຕ຺ວາ ສຫຸປ຺ປຕ຺ຕິສງ຺ຂາເຕນ ສທິສຠາເວນ ປຕ຺ວາ, ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຠາວໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມຕິ ເອວໍ ສຫຸປ຺ປຕ຺ຕິຠາເວນ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອຖ ວາ ປຏິຈ຺ຈາຕິ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ. ຕໍ ປນ ປຈ຺ຈຍກຣຓໍ ປຸເຣຊາເຕປິ ປຈ຺ຈເຍ ລພ຺ຠຕິ ສຫຊາເຕປິ. ອິຘ ສຫຊາຕໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ສິຍາ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ອກຸສໂລຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ສຫຊາຕວເສນ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ອກຸສໂລ ນຕ຺ຖິ, ອິມສ຺ມິໍ ປນ ປຸຈ຺ຉາວາເຣ ຍມ຺ປິ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຍມານໍ ອຕ຺ຖໂຕ ລພ຺ຠຕິ, ຍມ຺ປິ ນ ລພ຺ຠຕິ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ປຸຈ຺ຉາວເສນ ອຸທ຺ຘຏໍ. ປຣໂຕ ປນ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ຍໍ ນ ລພ຺ຠຕິ, ຕໍ ປຫາຍ ຍໍ ລພ຺ຠຕິ, ຕເທວ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕໍ.

ເອວເມຕ຺ຖ ປຸຈ຺ຉານໍ ອຕ຺ຖຎ຺ເຈວ ປຸຈ຺ຉາຄຕິຎ຺ຈ ຎຕ຺ວາ ອິທານິ ຄຓນວເສນ ປຸຈ຺ຉາປຣິຈ຺ເຉໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ‘‘ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈາ’’ຕິ ກຸສລປທໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ກຸສລາກຸສລາພ຺ຍາກຕນ຺ຕາ ຕິສ຺ໂສ ປຸຈ຺ຉາ, ປຸນ ຕເທວາທິໍ ກຕ຺ວາ ກຸສລາພ຺ຍາກຕາທິວເສນ ທຸກປ຺ປເຠທນ຺ຕາ ຕິສ຺ໂສ, ປຸນ ຕເທວາທິໍ ກຕ຺ວາ ຕິກນ຺ຕາ ຈ ເອກາ, ເອວໍ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈາຕິ ກຸສລາທິກາ ສຕ຺ຕ ປຸຈ຺ຉາ, ຕຖາ ອກຸສລາທິກາ, ຕຖາ ອພ຺ຍາກຕາທິກາ, ຕຖາ ກຸສລາພ຺ຍາກຕາທິກາ, ອກຸສລາພ຺ຍາກຕາທິກາ, ກຸສລາກຸສລາທິກາ, ກຸສລາກຸສລາພ຺ຍາກຕາທິກາຕິ ສພ຺ພາປິ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ສຕ຺ຕການໍ ວເສນ ກຸສລຕ຺ຕິກໍ ນິສ຺ສາຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ ປຸຈ຺ຉາ.

ຕຕ຺ຖ ເອກມູລກາວສານາ ນວ, ເອກມູລທຸກາວສານາ ນວ, ເອກມູລຕິກາວສານາ ຕິສ຺ໂສ, ທຸກມູລເອກາວສານາ ນວ, ທຸກມູລທຸກາວສານາ ນວ, ທຸກມູລຕິກາວສານາ ຕິສ຺ໂສ, ຕິກມູລເອກາວສານາ ຕິສ຺ໂສ, ຕິກມູລທຸກາວສານາ ຕິສ຺ໂສ, ຕິກມູລຕິກາວສານາ ເອກາຕິ ເອວເມຕາ ມູລວເສນາປິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍຖາ ຈ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ, ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາທີສຸປິ ຕເຖວາຕິ ສພ຺ເພສຸປິ ຈຕຸວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈເຍສຸ –

ສຫສ຺ສເມກຎ຺ຈ ສຕໍ, ຉສຕ຺ຕຕິ ປຸນາປຣາ;

ປຸຈ຺ຉາ ສມ຺ປິຓ຺ຑິຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ນຍມ຺ຫິ ເອກມູລເກ.

໓໕-໓໖. ຕໂຕ ປຣໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາຕິ ທຸມູລກນໂຍ ອາຣທ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖ ເຫຕາຣມ຺ມຓທຸໂກ…ເປ… ເຫຕຸອວິຄຕທຸໂກຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ສທ຺ຘິໍ ເຕວີສຕິ ທຸກາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍ ວິຍ ເຫຕາຣມ຺ມຓທຸເກປິ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ ປຸຈ຺ຉາ, ຕາສຸ ປາຬິຍໍ ທ຺ເວເຍວ ທສ຺ສິຕາ. ຍຖາ ຈ ເຫຕາຣມ຺ມຓທຸເກ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ ຕຖາ ເຫຕາຘິປຕິທຸກາທີສຸປິ. ຕຕ຺ຖ ປຐມປຸຈ຺ຉາວເສນ ເຫຕາຘິປຕິທຸໂກ, ເຫຕານນ຺ຕຣທຸໂກ, ເຫຕຸສມນນ຺ຕຣທຸໂກຕິ ປຏິປາຏິຍາ ຕໂຍ ທຸເກ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຣິໂຍສາເນ ເຫຕຸອວິຄຕທຸໂກ ທສ຺ສິໂຕ, ເສສໍ ສງ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ປຸຈ຺ຉາປຣິຈ຺ເຉໂທ ປເນຕ຺ຖ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ສຫສ຺ສເມກຎ຺ຈ ສຕໍ, ສຕ຺ຕວີສຕິເມວ ຈ;

ທຸເກສຸ ເຕວີສຕິຍາ, ປຸຈ຺ຉາ ໂຫນ຺ຕິ ທຸມູລເກ.

໓໗. ຕໂຕ ປຣໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍາຕິ ຕິມູລກນໂຍ ອາຣທ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖ ເຫຕາຣມ຺ມຓທຸເກນ ສທ຺ຘິໍ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍາທີສຸ ພາວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈເຍສຸ ເອກເມກສ຺ສ ໂຍຊນາວເສນ ພາວີສຕິ ຕິກາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ປຐມປຸຈ຺ຉາວເສນ ປຐມຕ຺ຕິກຎ຺ຈ ທຸຕິຍຕ຺ຕິກຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຣິໂຍສານຕິໂກ ທສ຺ສິໂຕ, ເສສໍ ສງ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ຍຖາ ປນ ທຸເກສຸ, ເອວໍ ຕິເກສຸປິ ເອກເມກສ຺ມິໍ ຕິເກ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ ກຕ຺ວາ ສພ຺ເພສຸປິ ພາວີສຕິຍາ ຕິເກສຸ –

ສຫສ຺ສເມກໍ ປຸຈ຺ຉານໍ, ອຏ຺ຐສຕ຺ຕຕິເມວ ຈ;

ປຸຈ຺ຉາ ຄຓນໂຕ ໂຫນ຺ຕິ, ນຍມ຺ຫິ ຕິກມູລເກ.

໓໘. ຕໂຕ ປຣໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍາ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍາຕິ ຈຕຸມູລກນໂຍ ອາຣທ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖ ປຐມຕ຺ຕິເກນ ສທ຺ຘິໍ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍາທີສຸ ເອກວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈເຍສຸ ເອກເມກສ຺ສ ໂຍຊນາວເສນ ເອກວີສຕິ ຈຕຸກ຺ກາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ທ຺ເວ ຈຕຸກ຺ເກ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ເສສໍ ສງ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ອິຘາປິ ເອກເມກສ຺ມິໍ ຈຕຸກ຺ເກ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ ກຕ຺ວາ ສພ຺ເພສຸປິ ເອກວີສຕິຍາ ຈຕຸກ຺ເກສຸ –

ສຫສ຺ສເມກໍ ປຸຈ຺ຉານໍ, ເອກູນຕິໍສ ປຸນາປຣາ;

ປຸຈ຺ຉາ ຄຓນໂຕ ໂຫນ຺ຕິ, ນຍມ຺ຫິ ຈຕຸມູລເກ.

ຕໂຕ ປຣໍ ປຎ຺ຈມູລກໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ຍາວ ສພ຺ພມູລກາ ເທສນາ ກຕາ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ອຸປຣິ ວຕ຺ຕພ຺ພຎ຺ຈ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ປາຬິຍໍ ‘‘ເອກມູລກໍ, ທຸມູລກໍ, ຕິມູລກໍ, ຈຕຸມູລກໍ, ປຎ຺ຈມູລກໍ, ສພ຺ພມູລກໍ ອສມ຺ມຸຍ຺ຫນ຺ເຕນ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ນໂຍ ທສ຺ສິໂຕ. ຕຕ຺ຖ ເອກມູລກາທີສຸ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ວຸຕ຺ຕເມວ. ປຎ຺ຈມູລເກ ປນ ປຐມຈຕຸກ຺ເກນ ສທ຺ຘິໍ ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍາທີສຸ ສມວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈເຍສຸ ເອກເມກສ຺ສ ໂຍຊນາວເສນ ສມວີສຕິ ປຎ຺ຈກາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ເອກເມກສ຺ມິໍ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ ກຕ຺ວາ –

ສຕານິ ນວ ປຸຈ຺ຉານໍ, ອສີຕິ ຈ ປຸນາປຣາ;

ປຸຈ຺ຉາ ຄຓນໂຕ ໂຫນ຺ຕິ, ນຍມ຺ຫິ ປຎ຺ຈມູລເກ.

ຉມູລເກ ປຐມປຎ຺ຈເກນ ສທ຺ຘິໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍາທີສຸ ເອກູນວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈເຍສຸ ເອກເມກສ຺ສ ໂຍຊນາວເສນ ເອກູນວີສຕິ ຉກ຺ກາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ເອກເມກສ຺ມິໍ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ ກຕ຺ວາ –

ສຕານິ ນວ ປຸຈ຺ຉານໍ, ເອກຕິໍສ ຕໂຕປຣາ;

ປຸຈ຺ຉາ ຄຓນໂຕ ໂຫນ຺ຕິ, ນຍມ຺ຫິ ຉກ຺ກມູລເກ.

ສຕ຺ຕມູລເກ ປຐມຉກ຺ເກນ ສທ຺ຘິໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍາທີສຸ ອຏ຺ຐາຣສສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ເອກເມກສ຺ສ ໂຍຊນາວເສນ ອຏ຺ຐາຣສ ສຕ຺ຕກາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ເອກເມກສ຺ມິໍ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ ກຕ຺ວາ –

ສຕານິ ອຏ຺ຐ ປຸຈ຺ຉານໍ, ທ຺ວາສີຕິ ຈ ຕໂຕປຣາ;

ປຸຈ຺ຉາ ຄຓນໂຕ ໂຫນ຺ຕິ, ນຍມ຺ຫິ ສຕ຺ຕມູລເກ.

ອຏ຺ຐມູລເກ ປຐມສຕ຺ຕເກນ ສທ຺ຘິໍ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍາທີສຸ ສຕ຺ຕຣສສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ເອກເມກສ຺ສ ໂຍຊນາວເສນ ສຕ຺ຕຣສ ອຏ຺ຐກາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ເອກເມກສ຺ມິໍ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ ກຕ຺ວາ –

ສຕານິ ອຏ຺ຐ ປຸຈ຺ຉານໍ, ເຕຕ຺ຕິໍສາ ຈ ຕໂຕປຣາ;

ປຸຈ຺ຉາ ຄຓນໂຕ ໂຫນ຺ຕິ, ນຍມ຺ຫິ ອຏ຺ຐມູລເກ.

ນວມູລເກ ປຐມອຏ຺ຐເກນ ສທ຺ຘິໍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍາທີສຸ ໂສຬສສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ເອກເມກສ຺ສ ໂຍຊນາວເສນ ໂສຬສ ນວກາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ເອກເມກສ຺ມິໍ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ ກຕ຺ວາ –

ສຕານິ ສຕ຺ຕ ປຸຈ຺ຉານໍ, ຈຕຸຣາສີຕິ ຕໂຕປຣາ;

ປຸຈ຺ຉາ ຄຓນໂຕ ໂຫນ຺ຕິ, ນຍມ຺ຫິ ນວມູລເກ.

ທສມູລເກ ປຐມນວເກນ ສທ຺ຘິໍ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍາທີສຸ ປນ຺ນຣສສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ເອກເມກສ຺ສ ໂຍຊນາວເສນ ປນ຺ນຣສ ທສກາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ເອກເມກສ຺ມິໍ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ ກຕ຺ວາ –

ສຕານິ ສຕ຺ຕ ປຸຈ຺ຉານໍ, ປຎ຺ຈຕິໍສ ຕໂຕປຣາ;

ປຸຈ຺ຉາ ຄຓນໂຕ ໂຫນ຺ຕິ, ນຍມ຺ຫິ ທສມູລເກ.

ເອກາທສມູລເກ ປຐມທສເກນ ສທ຺ຘິໍ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈຍາທີສຸ ຈຸທ຺ທສສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ເອກເມກສ຺ສ ໂຍຊນາວເສນ ຈຸທ຺ທສ ເອກາທສກາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ເອກເມກສ຺ມິໍ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ ກຕ຺ວາ –

ຉ ສຕານິ ຈ ປຸຈ຺ຉານໍ, ຉຬາສີຕິ ຕໂຕປຣາ;

ນຍມ຺ຫິ ປຸຈ຺ຉາ ຄຓິຕາ, ເອກາທສກມູລເກ.

ທ຺ວາທສມູລເກ ປຐມເອກາທສເກນ ສທ຺ຘິໍ ອາເສວນປຈ຺ຈຍາທີສຸ ເຕຣສສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ເອກເມກສ຺ສ ໂຍຊນາວເສນ ເຕຣສ ທ຺ວາທສກາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ເອກເມກສ຺ມິໍ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ ກຕ຺ວາ –

ຉ ສຕານິ ຈ ປຸຈ຺ຉານໍ, ສຕ຺ຕຕິໍສ ຕໂຕປຣາ;

ປຸຈ຺ຉາ ຄຓນໂຕ ໂຫນ຺ຕິ, ນເຍ ທ຺ວາທສມູລເກ.

ເຕຣສມູລເກ ປຐມທ຺ວາທສເກນ ສທ຺ຘິໍ ກມ຺ມປຈ຺ຈຍາທີສຸ ທ຺ວາທສສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ເອກເມກສ຺ສ ໂຍຊນາວເສນ ທ຺ວາທສ ເຕຣສກາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ເອກເມກສ຺ມິໍ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ ກຕ຺ວາ –

ສຕານິ ປຎ຺ຈ ປຸຈ຺ຉານໍ, ອຏ຺ຐາສີຕິ ປຸນາປຣາ;

ປຸຈ຺ຉາ ຄຓນໂຕ ໂຫນ຺ຕິ, ນເຍ ເຕຣສມູລເກ.

ຈຸທ຺ທສມູລເກ ປຐມເຕຣສເກນ ສທ຺ຘິໍ ວິປາກປຈ຺ຈຍາທີສຸ ເອກາທສສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ເອກເມກສ຺ສ ໂຍຊນາວເສນ ເອກາທສ ຈຸທ຺ທສກາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ເອກເມກສ຺ມິໍ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ ກຕ຺ວາ –

ສຕານິ ປຎ຺ຈ ປຸຈ຺ຉານໍ, ຕິໍສ ຈາຖ ນວາປຣາ;

ປຸຈ຺ຉາ ຄຓນໂຕ ໂຫນ຺ຕິ, ນເຍ ຈຸທ຺ທສມູລເກ.

ປນ຺ນຣສມູລເກ ປຐມຈຸທ຺ທສເກນ ສທ຺ຘິໍ ອາຫາຣປຈ຺ຈຍາທີສຸ ທສສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ເອກເມກສ຺ສ ໂຍຊນາວເສນ ທສ ປນ຺ນຣສກາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ເອກເມກສ຺ມິໍ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ ກຕ຺ວາ –

ສຕານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຸຈ຺ຉານໍ, ນວຸຕິ ຈ ຕໂຕປຣາ;

ປຸຈ຺ຉາ ຄຓນໂຕ ໂຫນ຺ຕິ, ນເຍ ປນ຺ນຣສມູລເກ.

ໂສຬສມູລເກ ປຐມປນ຺ນຣສເກນ ສທ຺ຘິໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍາທີສຸ ນວສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ເອກເມກສ຺ສ ໂຍຊນາວເສນ ນວ ໂສຬສກາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ເອກເມກສ຺ມິໍ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ ກຕ຺ວາ –

ສຕານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈຕ຺ຕາ-ລີເສກາ ເຈວ ປຸນາປຣາ;

ປຸຈ຺ຉາ ຄຓນໂຕ ໂຫນ຺ຕິ, ນເຍ ໂສຬສມູລເກ.

ສຕ຺ຕຣສມູລເກ ປຐມໂສຬສເກນ ສທ຺ຘິໍ ຌານປຈ຺ຈຍາທີສຸ ອຏ຺ຐສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ເອກເມກສ຺ສ ໂຍຊນາວເສນ ອຏ຺ຐ ສຕ຺ຕຣສກາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ເອກເມກສ຺ມິໍ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ ກຕ຺ວາ –

ສຕານິ ຕີຓິ ປຸຈ຺ຉານໍ, ນວຸຕິ ທ຺ເວ ປຸນາປຣາ;

ປຸຈ຺ຉາ ຄຓນໂຕ ໂຫນ຺ຕິ, ນເຍ ສຕ຺ຕຣສມູລເກ.

ອຏ຺ຐາຣສມູລເກ ປຐມສຕ຺ຕຣສເກນ ສທ຺ຘິໍ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍາທີສຸ ສຕ຺ຕສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ເອກເມກສ຺ສ ໂຍຊນາວເສນ ສຕ຺ຕ ອຏ຺ຐາຣສກາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ເອກເມກສ຺ມິໍ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ ກຕ຺ວາ –

ສຕານິ ຕີຓິ ປຸຈ຺ຉານໍ, ເຕຈຕ຺ຕາຣີສເມວ ຈ;

ປຸຈ຺ຉາ ຄຓນໂຕ ໂຫນ຺ຕິ, ນເຍ ອຏ຺ຐາຣສມູລເກ.

ເອກູນວີສຕິມູລເກ ປຐມອຏ຺ຐາຣສເກນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາທີສຸ ຉສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ເອກເມກສ຺ສ ໂຍຊນາວເສນ ຉ ເອກູນວີສຕິກາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ເອກເມກສ຺ມິໍ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ ກຕ຺ວາ –

ທ຺ເວ ສຕາ ນວຸຕິ ເຈວ, ຈຕສ຺ໂສ ຈ ປຸນາປຣາ;

ປຸຈ຺ຉາ ຄຓນໂຕ ໂຫນ຺ຕິ, ນເຍ ເອກູນວີສຕິເກ.

ວີສຕິມູລເກ ປຐມເອກູນວີສຕິເກນ ສທ຺ຘິໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາທີສຸ ປຎ຺ຈສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ເອກເມກສ຺ສ ໂຍຊນາວເສນ ປຎ຺ຈວີສຕິກາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ເອກເມກສ຺ມິໍ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ ກຕ຺ວາ –

ທ຺ເວ ສຕາ ໂຫນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉານໍ, ຈຕ຺ຕາລີສາ ຈ ປຎ຺ຈ ຈ;

ປຸຈ຺ຉາ ຄຓນໂຕ ໂຫນ຺ຕິ, ນເຍ ວີສຕິມູລເກ.

ເອກວີສຕິມູລເກ ປຐມວີສຕິເກນ ສທ຺ຘິໍ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍາທີສຸ ຈຕູສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ເອກເມກສ຺ສ ໂຍຊນາວເສນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ເອກວີສຕິກາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ເອກເມກສ຺ມິໍ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ ກຕ຺ວາ –

ສຕໍ ຉນວຸຕິ ເຈວ, ປຸຈ຺ຉາ ໂຫນ຺ຕິ ສມ຺ປິຓ຺ຑິຕາ;

ຄຓິຕາ ລກ຺ຂຓຎ຺ຎູຫິ, ເອກວີສຕິເກ ນເຍ.

ທ຺ວາວີສຕິມູລເກ ປຐມເອກວີສຕິເກນ ສທ຺ຘິໍ ນຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍາທີສຸ ຕີສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ເອກເມກສ຺ສ ໂຍຊນາວເສນ ຕໂຍ ທ຺ວາວີສຕິກາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ເອກເມກສ຺ມິໍ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ ກຕ຺ວາ –

ຈຕ຺ຕາລີສາຘິກໍ ສຕໍ, ສຕ຺ຕ ເຈວ ປຸນາປຣາ;

ປຸຈ຺ຉາ ຄຓນໂຕ ໂຫນ຺ຕິ, ນເຍ ທ຺ວາວີສຕິມູລເກ.

ເຕວີສຕິມູລເກ ປຐມທ຺ວາວີສຕິເກນ ສທ຺ຘິໍ ທ຺ວີສຸ ວິຄຕາວິຄຕປຈ຺ຈເຍສຸ ເອກເມກສ຺ສ ໂຍຊນາວເສນ ທ຺ເວ ເຕວີສຕິກາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ເອກເມກສ຺ມິໍ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ ກຕ຺ວາ –

ອຏ຺ຐນວຸຕິເມວິຘ, ປຸຈ຺ຉາ ຄຓນໂຕ ມຕາ;

ນຍມ຺ຫິ ເຕວີສຕິເມ, ເຕວີສຕິກມູລເກ.

ຈຕຸວີສຕິມູລໂກ ປນ ສພ຺ພປຈ຺ຈຍານໍ ສໂມຘານວເສນ ເວທິຕພ຺ໂພ, ເຕເນວ ສພ຺ພມູລໂກຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ຕຕ຺ຖ ເອກູນປຎ຺ຎາສເມວ ປຸຈ຺ຉາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ສພ຺ພາເປຕາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍປທເມວ ຄເຫຕ຺ວາ ເອກມູລກາທີນໍ ສພ຺ພມູລກປຣິໂຍສານານໍ ວເສນ ສຕ຺ຖາຣາ ເທວປຣິສຕິ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ວິຠຕ຺ຕາ ປຸຈ຺ຉາ ອິຘ ສງ຺ເຂເປນ ທສ຺ສິຕາ.

ຕາສໍ ປນ ສພ຺ພາສມ຺ປິ ອຍໍ ຄຓນປິຓ຺ໂຑ – ເອກມູລກນຍສ຺ມິຎ຺ຫິ ເອກາທສ ສຕານິ ຉສຕ຺ຕຕິ ຈ ປຸຈ຺ຉາ ອາຄຕາ. ເຫຕຸປຈ຺ຈຍນເຍ ເຕເນວ ມູລເກນ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ ກຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍມູລເກ ຄເຫຕພ຺ພາ, ເສສາ ເສສປຈ຺ຈຍມູລເກສຸ ປກ຺ຂິປິຕພ຺ພາ. ທຸມູລເກ ສຕ຺ຕວີສານິ ເອກາທສ ສຕານິ, ຕິມູລເກ ສຫສ຺ສໍ ອຏ຺ຐສຕ຺ຕຕິ ຈ, ຈຕຸມູລເກ ສຫສ຺ສໍ ເອກູນຕິໍສຎ຺ຈ, ປຎ຺ຈມູລເກ ອສີຕາຘິການິ ນວ ສຕານິ, ຉມູລເກ ເອກຕິໍສານິ ນວ ສຕານິ, ສຕ຺ຕມູລເກ ທ຺ວາສີຕານິ ອຏ຺ຐ ສຕານິ, ອຏ຺ຐມູລເກ ເຕຕ຺ຕິໍສານິ ອຏ຺ຐ ສຕານິ, ນວມູລເກ ຈຕຸຣາສີຕານິ ສຕ຺ຕ ສຕານິ, ທສມູລເກ ປຎ຺ຈຕິໍສານິ ສຕ຺ຕ ສຕານິ, ເອກາທສມູລເກ ຉາສີຕານິ ຉ ສຕານິ, ທ຺ວາທສມູລເກ ສຕ຺ຕຕິໍສານິ ຉ ສຕານິ, ເຕຣສມູລເກ ອຏ຺ຐາສີຕານິ ປຎ຺ຈ ສຕານິ, ຈຸທ຺ທສມູລເກ ເອກູນຈຕ຺ຕາລີສານິ ປຎ຺ຈ ສຕານິ, ປນ຺ນຣສມູລເກ ນວຸຕານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຕານິ, ໂສຬສມູລເກ ເອກຈຕ຺ຕາລີສານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຕ຺ຕານິ, ສຕ຺ຕຣສມູລເກ ທ຺ວານວຸຕານິ ຕີຓິ ສຕານິ, ອຏ຺ຐາຣສມູລເກ ເຕຈຕ຺ຕາລີສານິ ຕີຓິ ສຕານິ, ເອກູນວີສຕິມູລເກ ຈຕຸນວຸຕານິ ທ຺ເວ ສຕານິ, ວີສຕິມູລເກ ປຎ຺ຈຈຕ຺ຕາລີສານິ ທ຺ເວ ສຕານິ, ເອກວີສຕິມູລເກ ຉນວຸຕິສຕໍ, ທ຺ວາວີສຕິມູລເກ ສຕ຺ຕຈຕ຺ຕາລີສສຕໍ, ເຕວີສຕິມູລເກ ອຏ຺ຐນວຸຕິ, ສພ຺ພມູລເກ ເອກູນປຎ຺ຎາສາຕິ ເອວໍ ເຫຕຸປທໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ວິຠຕ຺ເຕສຸ ເອກມູລກາທີສຸ –

ຈຸທ຺ທເສວ ສຫສ຺ສານິ, ປຸນ ສຕ຺ຕ ສຕານິ ຈ;

ປຸຈ຺ຉາ ເຫຕຸປທສ຺ເສວ, ເອກມູລາທິເຠທໂຕຕິ.

໓໙-໔໐. ເອວໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ເອກມູລກໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ສພ຺ພມູລກນຍາ ປຸຈ຺ຉາເຠທໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ສິຍາ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິ ເອຕ຺ຕາວຕາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍປຣິໂຍສາໂນ ເອກມູລກນໂຍ ທສ຺ສິໂຕ. ຕໂຕ ປຣໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍາຕິ ທຸກມູລກໍ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ອິມໍ ປຐມທຸກຎ຺ເຈວ ອາຣມ຺ມຓາວິຄຕທຸກຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ເສສໍ ສງ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິ ອຍໍ ໂອສານທຸໂກປິ ນ ທສ຺ສິໂຕ. ສເຈ ປນ ກຕ຺ຖຈິ ວາຈນາມຄ຺ເຄ ສນ຺ທິສ຺ສຕິ, ສ຺ເວວ ວາຈນາມຄ຺ໂຄ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ຕໂຕ ປຣໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍວເສນ ຕິກມູລກາທໂຍ ອທສ຺ເສຕ຺ວາວ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ເອກກາທໂຍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍາ, ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍາ, ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍາ, ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍາ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍາຕິ ເອຕ຺ຕກເມວ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ເອກມູລກວເສນ ວາ ສພ຺ພມູລກວເສນ ວາ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໔໑. ຕໂຕ ປຣໍ ອວິຄຕປຈ຺ຈຍໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ທຸມູລກເມວ ທສ຺ເສຕຸໍ – ອວິຄຕປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ອວິຄຕເຫຕຸທຸໂກ, ອວິຄຕາຣມ຺ມຓທຸໂກ, ອວິຄຕາຘິປຕິທຸໂກຕິ ປຏິປາຏິຍາ ຕໂຍ ທຸເກ ວຕ຺ວາ ປຣິໂຍສາເນ ຈ ອວິຄຕວິຄຕທຸໂກ ເອໂກ ທຸໂກ ທສ຺ສິໂຕ. ຕໂຕ ອວິຄຕປຈ຺ຈຍວເສເນວ ຕິມູລກໍ ທສ຺ເສຕຸໍ – ‘‘ອວິຄຕປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ, ອວິຄຕປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍາ, ອວິຄຕປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ເອວໍ ປຏິປາຏິຍາ ຕໂຍ ຕິເກ ວຕ຺ວາ ‘‘ອວິຄຕປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ວິຄຕປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ປຣິໂຍສານຕ຺ຕິໂກ ວຸຕ຺ໂຕ. ຕໂຕ ອວິຄຕປຈ຺ຈຍວເສເນວ ຈຕຸມູລກໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອວິຄຕປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍາ, ອວິຄຕປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ທ຺ເວ ຈຕຸກ຺ເກ ວຕ຺ວາ ‘‘ວິຄຕປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ປທໍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ຐປິຕໍ, ເສສໍ ສພ຺ພໍ ສງ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສ ສງ຺ຂິຕ຺ຕຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເອເກກສ຺ສ ປທສ຺ສ ເອກມູລກໍ, ທຸມູລກໍ, ຕິມູລກໍ, ສພ຺ພມູລກໍ ອສມ຺ມຸຍ຺ຫນ຺ເຕນ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ຍຖາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ເຫຕຸອາທິປທວເສນ ເອກມູລເກ ເອກາທສ ປຸຈ຺ຉາສຕານິ ຉສຕ຺ຕຕິ ຈ ປຸຈ຺ຉາ…ເປ… ສພ຺ພມູລເກ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ, ເອວໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາທີສຸປິ ເອກເມກໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ອາຣມ຺ມຓາທິປທວເສນ ເອກເມກສ຺ສ ປທສ຺ສ ເອກມູລເກ ເອກາທສ ປຸຈ຺ຉາສຕານິ ຉສຕ຺ຕຕິ ຈ ປຸຈ຺ຉາ…ເປ… ສພ຺ພມູລເກ ເອກູນປຎ຺ຎາສາຕິ ເອເກກສ຺ສ ປທສ຺ສ ເອກມູລກາທິເຠເທ ສຕ຺ຕສຕາຘິການິ ຈຸທ຺ທສ ປຸຈ຺ຉາ ສຫສ຺ສານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕາສໍ ສພ຺ເພສຸປິ ຈຕຸວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈເຍສຸ ອຍໍ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉໂທ –

ທ຺ວາປຎ຺ຎາສສຫສ຺ສານ-ຏ຺ຐສຕານິ ຕີຓິ ສຕສຫສ຺ສານິ;

ກຸສລຕ຺ຕິກສ຺ສ ປຸຈ຺ຉາ, ອນຸໂລມນຍມ຺ຫິ ສຸວິຠຕ຺ຕາ.

ຍຖາ ຈ ກຸສລຕ຺ຕິກສ຺ສ, ເອວໍ ເວທນາຕ຺ຕິກາທີນມ຺ປີຕິ ສພ຺ເພສຸປິ ທ຺ວາວີສຕິຍາ ຕິເກສຸ –

ເອກສຏ຺ຐິສຫສ຺ສານິ, ຉ ສຕານິ ສຕ຺ຕສຕ຺ຕຕິ;

ສຕສຫສ຺ສານິ ປຸຈ຺ຉານໍ, ຕິກເຠເທ ປເຠທໂຕ.

ສງ຺ຂິຕ຺ຕາ ວາຈນາມຄ຺ເຄ.

ທຸເກສຸ ປນ ‘‘ສິຍາ ເຫຕຸໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ເຫຕຸຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ເອວໍ ເຫຕຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ເຫຕຸ, ເຫຕຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ນເຫຕຸ, ເຫຕຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ເຫຕຸ ຈ ນເຫຕຸ ຈ, ນເຫຕຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ນເຫຕຸ, ນເຫຕຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ເຫຕຸ, ນເຫຕຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ເຫຕຸ ຈ ນເຫຕຸ ຈ, ເຫຕຸຎ຺ຈ ນເຫຕຸຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ເຫຕຸ, ເຫຕຸຎ຺ຈ ນເຫຕຸຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ນເຫຕຸ, ເຫຕຸຎ຺ຈ ນເຫຕຸຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ເຫຕຸ ຈ ນເຫຕຸ ຈາຕິ ເອກເມກສ຺ມິໍ ທຸເກ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທີສຸ ເອກເມກສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈເຍ ນວ ປຸຈ຺ຉາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕາສຸ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ເອກມູລເກ ທ຺ເວສຕານິ ໂສຬສ ຈ ປຸຈ຺ຉາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕາສຸ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍສ຺ເສວ ອຎ຺ເຎນ ອສມ຺ມິສ຺ສາ ນວ ປຸຈ຺ຉາ ຄເຫຕພ຺ພາ, ເສສາ ອຏ຺ຐ ວາເຣນ ຄຫິຕາ.

ຕາສໍ ທຸກມູລກາທີສຸ ເຕວີສຕິຍາ ວາເຣສຸ ເອເກກໍ ນວກໍ ອປເນຕ຺ວາ ຍາວ ສພ຺ພມູລກາ ອຍໍ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉໂທ – ທຸກມູລເກ ຕາວ ເອກມູລເກ ທສ຺ສິເຕສຸ ທ຺ວີສຸ ໂສຬສາຘິເກສຸ ປຸຈ຺ຉາສເຕສຸ ນວ ອປເນຕ຺ວາ ທ຺ເວສຕານິ ສຕ຺ຕ ຈ ປຸຈ຺ຉາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕໂຕ ນວ ອປເນຕ຺ວາ ຕິມູລເກ ອຏ຺ຐນວຸຕິສຕໍ. ເອວໍ ປຸຣິມປຸຣິມໂຕ ນວ ນວ ອປເນຕ຺ວາ ຈຕຸມູລເກ ເອກູນນວຸຕິສຕໍ, ປຎ຺ຈມູລເກ ອສີຕິສຕໍ, ຉມູລເກ ເອກສຕ຺ຕຕິສຕໍ, ສຕ຺ຕມູລເກ ທ຺ວາສຏ຺ຐິສຕໍ, ອຏ຺ຐມູລເກ ເຕປຓ຺ຓາສສຕໍ, ນວມູລເກ ຈຕຸຈຕ຺ຕາລີສສຕໍ, ທສມູລເກ ປຎ຺ຈຕິໍສສຕໍ, ເອກາທສມູລເກ ຉພ຺ພີສສຕໍ, ທ຺ວາທສມູລເກ ສຕ຺ຕຣສາຘິກສຕໍ, ເຕຣສມູລເກ ອຏ຺ຐາຘິກສຕໍ, ຈຸທ຺ທສມູລເກ ນວນວຸຕິ, ປນ຺ນຣສມູລເກ ນວຸຕິ, ໂສຬສມູລເກ ເອກາສີຕິ, ສຕ຺ຕຣສມູລເກ ທ຺ວາສຕ຺ຕຕິ, ອຏ຺ຐາຣສມູລເກ ເຕສຏ຺ຐິ, ເອກູນວີສຕິມູລເກ ຈຕຸປຎ຺ຎາສໍ, ວີສຕິມູລເກ ປຎ຺ຈຈຕ຺ຕາລີສໍ, ເອກວີສຕິມູລເກ ຉຕ຺ຕິໍສໍ, ທ຺ວາວີສຕິມູລເກ ສຕ຺ຕວີສ, ເຕວີສຕິມູລເກ ອຏ຺ຐາຣສ, ສພ຺ພມູລເກ ນວາຕິ. ຍຖາ ປເນຕານິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍວເສນ ເອກມູລເກ ໂສຬສາຘິການິ ທ຺ເວ ປຸຈ຺ຉາສຕານິ…ເປ… ສພ຺ພມູລເກ ນວ, ເອວໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາທີສຸປິ ເອກເມກໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ອາຣມ຺ມຓາທິປທວເສນ ເອເກກສ຺ສ ປທສ຺ສ ເອກມູລເກ ໂສຬສາຘິການິ ທ຺ເວ ປຸຈ຺ຉາສຕານິ…ເປ… ສພ຺ພມູລເກ ນວາຕິ ເອເກກສ຺ສ ປທສ຺ສ ເອກມູລກາທິເຠເທ ທ຺ເວ ປຸຈ຺ຉາ ສຫສ຺ສານິ ສຕ຺ຕສຕານິ ຈ ປຸຈ຺ຉາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕາສໍ ສພ຺ເພສຸປິ ຈຕຸວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈເຍສຸ ອຍໍ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉໂທ –

ຈຕຸສຏ຺ຐິສຫສ຺ສານິ, ປຸນ ອຏ຺ຐສຕານິ ຈ;

ປຸຈ຺ຉາ ເຫຕຸທຸກສ຺ເສວ, ອນຸໂລມນເຍ ມຕາ.

ຍຖາ ຈ ເຫຕຸທຸກສ຺ສ, ເອວໍ ສເຫຕຸກທຸກາທີນມ຺ປີຕິ ສພ຺ພສ຺ມິມ຺ປິ ທຸກສເຕ –

ສຏ຺ຐິ ສຕສຫສ຺ສານິ, ຈຕ຺ຕາຣິ ຈ ຕໂຕປຣໍ;

ອສີຕິ ຈ ສຫສ຺ສານິ, ປຸຈ຺ຉາ ທຸກສເຕ ວິທູ.

ອຍໍ ຕາວ ສຸທ຺ຘິເກ ຕິກປຏ຺ຐາເນ ເຈວ ທຸກປຏ຺ຐາເນ ຈ ປຸຈ຺ຉານໍ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉໂທ.

ຍໍ ປນ ຕໂຕ ປຣໍ ທ຺ວາວີສຕິ ຕິເກ ຄເຫຕ຺ວາ ທຸກສເຕ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທຸກຕິກປຏ຺ຐານໍ ນາມ ເທສິຕໍ, ຕຕ຺ຖ ‘‘ສິຍາ ເຫຕຸໍ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ເຫຕຸ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ເອວໍ ທ຺ວາວີສຕິຍາ ຕິເກສຸ ເອເກກໍ ຕິກໍ ທຸການໍ ສເຕນ ສເຕນ ສທ຺ຘິໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕພ຺ພານໍ ປຸຈ຺ຉານໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ສພ຺ເພສໍ ເອກມູລກາທີນໍ ວເສນ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຍມ຺ປິ ຕໂຕ ປຣໍ ທຸກສຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ທ຺ວາວີສຕິຍາ ຕິເກສຸ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕິກທຸກປຏ຺ຐານໍ ນາມ ເທສິຕໍ, ຕຕ຺ຖາປິ ‘‘ສິຍາ ກຸສລໍ ເຫຕຸໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ກຸສໂລ ເຫຕຸຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ເອວໍ ທຸກສເຕ ເອເກກໍ ທຸກໍ ທ຺ວາວີສຕິຍາ ຕິເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕພ຺ພານໍ ປຸຈ຺ຉານໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ສພ຺ເພສໍ ເອກມູລກາທີນໍ ວເສນ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຍມ຺ປິ ຕໂຕ ປຣໍ ຕິເກ ຕິເກສຸເຍວ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕິກຕິກປຏ຺ຐານໍ ນາມ ເທສິຕໍ, ຕຕ຺ຖາປິ ‘‘ສິຍາ ກຸສລໍ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ກຸສໂລ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ເອວໍ ທ຺ວາວີສຕິຍາ ຕິເກສຸ ເອເກກໍ ຕິກໍ ເສເສຫິ ເອກວີສຕິຍາ ຕິເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕພ຺ພານໍ ປຸຈ຺ຉານໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ສພ຺ເພສໍ ເອກມູລກາທີນໍ ວເສນ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຍມ຺ປິ ຕໂຕ ປຣໍ ທຸເກ ທຸເກສຸເຍວ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທຸກທຸກປຏ຺ຐານໍ ນາມ ເທສິຕໍ, ຕຕ຺ຖາປິ ‘‘ສິຍາ ເຫຕຸໍ ສເຫຕຸກໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ເຫຕຸ ສເຫຕຸໂກ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ເອວໍ ທຸກສເຕ ເອເກກໍ ທຸກໍ ເສເສຫິ ນວນວຸຕິຍາ ທຸເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕພ຺ພານໍ ປຸຈ຺ຉານໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ສພ຺ເພສໍ ເອກມູລກາທີນໍ ວເສນ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຖາຄເຕນ ຫິ ສພ຺ພມ຺ເປຕໍ ປເຠທໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາວ ເທວປຣິສາຍ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ, ຘມ຺ມເສນາປຕິສ຺ສ ປນ ເຕນ ‘‘ອຊ຺ຊ ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ເທສິຕ’’ນ຺ຕິ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ນຍທສ຺ສນມຕ຺ເຕເນວ ເທສນາ ອກ຺ຂາຕາ. ເຖເຣນາປິ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາວ ວາຈນາມຄ຺ໂຄ ປວຕ຺ຕິໂຕ, ໂສ ເຖເຣນ ປວຕ຺ຕິຕນເຍເນວ ສງ຺ຄີຕິກາເລ ສງ຺ຄຫໍ ອາໂຣປິໂຕ.

ຕໍ ປນສ຺ສ ສງ຺ເຂປນຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ຕິກຎ຺ຈ ປຏ຺ຐານວຣນ຺ຕິ ອຍໍ ຄາຖາ ຐປິຕາ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຕິກຎ຺ຈ ປຏ຺ຐານວຣນ຺ຕິ ປວຣໍ ຕິກປຏ຺ຐານຎ຺ຈ. ທຸກຸຕ຺ຕມນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕມໍ ເສຏ຺ຐໍ ທຸກປຏ຺ຐານຎ຺ຈ. ທຸກຕິກຎ຺ເຈວາຕິ ທຸກຕິກປຏ຺ຐານຎ຺ຈ. ຕິກທຸກຎ຺ຈາຕິ ຕິກທຸກປຏ຺ຐານຎ຺ຈ. ຕິກຕິກຎ຺ເຈວາຕິ ຕິກຕິກປຏ຺ຐານຎ຺ຈ. ທຸກທຸກຎ຺ຈາຕິ ທຸກທຸກປຏ຺ຐານຎ຺ຈ. ຉ ອນຸໂລມມ຺ຫິ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາຕິ ເອເຕ ຕິກປຏ຺ຐານາທໂຍ ສຸຏ຺ຐຸ ຄມ຺ຠີຣາ ຉ ນຍາ ອນຸໂລມມ຺ຫິ ເວທິຕພ຺ພາຕິ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ເວ ອນຸໂລມານິ – ຘມ຺ມານຸໂລມຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຍານຸໂລມຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ’’ຕິ ເອວໍ ອຠິຘມ຺ມມາຕິກາປເທຫິ ສງ຺ຄຫິຕານໍ ຘມ຺ມານໍ ອນຸໂລມເທສນາວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມານຸໂລມໍ ນາມ. ‘‘ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ເອວໍ ຈຕຸວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈຍານໍ ອນຸໂລມເທສນາວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈຍານຸໂລມໍ ນາມ.

ຕຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ຕິກຎ຺ຈ ປຏ຺ຐານວຣໍ…ເປ… ຉ ອນຸໂລມມ຺ຫິ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາ’’ຕິ ອຍໍ ຄາຖາ ຘມ຺ມານຸໂລມໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕາ. ອິຘ ປນ ອຍໍ ຄາຖາ ຕສ຺ມິໍ ຘມ຺ມານຸໂລເມ ປຈ຺ຈຍານຸໂລມໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕາ. ຕສ຺ມາ ‘‘ຉ ອນຸໂລມມ຺ຫິ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາ’’ຕິ ອຏ຺ຐກຖາຄາຖາຍ ຘມ຺ມານຸໂລເມ ຕິກປຏ຺ຐານາທໂຍ ຉ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມສ຺ມິໍ ປໂນກາເສ ‘‘ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ເຕ ປຈ຺ຈຍານຸໂລເມ ເອເຕ ຘມ຺ມານຸໂລເມ ຕິກປຏ຺ຐານາທໂຍ ‘‘ຉ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາ’’ຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເຕສຸ ອນຸໂລເມ ຕິກປຏ຺ຐາເນ ກຸສລຕ຺ຕິກມຕ຺ຕສ຺ເສວ ວເສນ ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ປຏິຈ຺ຈວາຣສ຺ສ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາເຣ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉາປເຠໂທ ທສ຺ສິໂຕ. ເສເສສຸ ປນ ຕິເກສຸ ເສສປຏ຺ຐາເນສຸ ຈ ເອກາປິ ປຸຈ຺ຉາ ນ ທສ຺ສິຕາ. ຕໂຕ ປເຣສຸ ປນ ສຫຊາຕວາຣາທີສຸ ກຸສລຕ຺ຕິກສ຺ສາປິ ວເສນ ປຸຈ຺ຉໍ ອນຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ລພ຺ຠມານກວເສນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນເມວ ທສ຺ສິຕໍ. ‘‘ຉ ອນຸໂລມມ຺ຫິ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາ’’ຕິ ວຈນໂຕ ປນ ອິມສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈຍານຸໂລເມ ຉປິ ເອເຕ ປຏ຺ຐານນຍາ ປຸຈ຺ຉາວເສນ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕພ຺ພາ. ປຏ຺ຐານໍ ວຓ຺ຓຍນ຺ຕານຎ຺ຫິ ອາຈຣິຍານໍ ຠາໂຣ ເອໂສຕິ.

໒. ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ

໔໒-໔໔. ອິທານິ ປຈ຺ຈນີຍໍ ໂຫຕິ. ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ສິຍາ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ນ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ອນຸໂລມປຸຈ຺ຉາຫິ ສມປ຺ປມາໂຓວ ປຸຈ຺ຉາປຣິຈ຺ເຉໂທ. ເຕເນເວຕ຺ຖ ‘‘ຍຖາ ອນຸໂລເມ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ ວິຕ຺ຖາຣິໂຕ, ເອວໍ ປຈ຺ຈນີເຍປິ ນເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປຸນ ປຣິໂຍສາເນ ‘‘ຍຖາ ອນຸໂລເມ ເອເກກສ຺ສ ປທສ຺ສ ເອກມູລກໍ, ທຸມູລກໍ, ຕິມູລກໍ, ຈຕຸມູລກໍ ຍາວ ເຕວີສຕິມູລກໍ, ເອວໍ ປຈ຺ຈນີເຍປິ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕວີສຕິມູລກນ຺ຕິ ອິທຎ຺ເຈຕ຺ຖ ທຸມູລກໍເຍວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຣິໂຍສາເນ ປນ ສພ຺ພມູລກໍ ຈຕຸວີສຕິມູລກມ຺ປິ ໂຫຕິເຍວ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ສງ຺ຂິຕ຺ຕເມວາຕິ.

ຕິກຎ຺ຈ ປຏ຺ຐານວຣໍ…ເປ… ຉ ປຈ຺ຈນີຍມ຺ຫິ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ທ຺ເວ ປຈ຺ຈນີຍານິ – ຘມ຺ມປຈ຺ຈນີຍຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈນີຍຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ກຸສລາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ເອວໍ ອຠິຘມ຺ມມາຕິກາປເທຫິ ສງ຺ຄຫິຕານໍ ຘມ຺ມານໍ ‘‘ນ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ນ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ’’ຕິ ປຈ຺ຈນີຍເທສນາວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມປຈ຺ຈນີຍໍ ນາມ. ‘‘ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ເອວໍ ຈຕຸວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈຍານໍ ປຈ຺ຈນີຍເທສນາວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈນີຍໍ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ຕິກຎ຺ຈ ປຏ຺ຐານວຣໍ…ເປ… ຉ ປຈ຺ຈນີຍມ຺ຫິ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາ’’ຕິ ອຍໍ ຄາຖາ ຘມ຺ມປຈ຺ຈນີຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕາ. ອິຘ ປນ ອຍໍ ຄາຖາ ຘມ຺ມານຸໂລເມເຍວ ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈນີຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕາ. ຕສ຺ມາ ‘‘ຉ ປຈ຺ຈນີຍມ຺ຫິ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາ’’ຕິ ອຏ຺ຐກຖາຄາຖາຍ ຘມ຺ມປຈ຺ຈນີເຍ ຕິກປຏ຺ຐານາທໂຍ ຉ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມສ຺ມິໍ ປໂນກາເສ ນ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ເຕ ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈນີເຍ ເອເຕ ຘມ຺ມານຸໂລເມເຍວ ຕິກປຏ຺ຐານາທໂຍ ຉ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ເຕສຸ ອນຸໂລມຕິກປຏ຺ຐາເນເຍວ ກຸສລຕ຺ຕິກມຕ຺ຕສ຺ສ ວເສນ ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ປຏິຈ຺ຈວາຣສ຺ສ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາເຣ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉາປເຠໂທ ທສ຺ສິໂຕ. ເສເສສຸ ປນ ຕິເກສຸ ເສສປຏ຺ຐາເນສຸ ຈ ເອກາປິ ປຸຈ຺ຉາ ນ ທສ຺ສິຕາ. ຕໂຕ ປເຣສຸ ປນ ສຫຊາຕວາຣາທີສຸ ກຸສລຕ຺ຕິກສ຺ສາປິ ວເສນ ປຸຈ຺ຉໍ ອນຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ລພ຺ຠມານກວເສນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນເມວ ທສ຺ສິຕໍ. ‘‘ຉ ປຈ຺ຈນີຍມ຺ຫິ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາ’’ຕິ ວຈນໂຕ ປນ ອິມສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈນີເຍ ຉປິ ເອເຕ ປຏ຺ຐານນຍາ ປຸຈ຺ຉາວເສນ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕພ຺ພາ. ປຏ຺ຐານໍ ວຓ຺ຓຍນ຺ຕານຎ຺ຫິ ອາຈຣິຍານໍ ຠາໂຣ ເອໂສຕິ.

໓. ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ

໔໕-໔໘. ອິທານິ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍໍ ໂຫຕິ. ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ສິຍາ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ນອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ນອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ…ເປ… ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ນອວິຄຕປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ເຫຕຸປທສ຺ສ ເສເສສຸ ເຕວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈເຍສຸ ເອເກເກນ ສທ຺ຘິໍ ໂຍຊນາວເສນ ເຫຕຸປທາທິເກ ເອກມູລເກ ເຕວີສຕິ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍານິ. ເຕສຸ ເອເກກສ຺ມິໍ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ ກຕ຺ວາ ສຕ຺ຕວີສາຘິການິ ເອກາທສ ປຸຈ຺ຉາສຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ທຸມູລເກ ປນ ເຫຕາຣມ຺ມຓປທານໍ ເສເສສຸ ທ຺ວາວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈເຍສຸ ເອເກເກນ ສທ຺ຘິໍ ໂຍຊນາວເສນ ທ຺ວາວີສຕິ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍານີຕິ ເອວໍ ອນຸໂລເມ ວຸຕ຺ເຕສຸ ສພ຺ເພສຸ ເອກມູລກາທີສຸ ເອເກກໍ ປທໍ ປຣິຫາເປຕ຺ວາ ອວເສສານໍ ວເສນ ປຸຈ຺ຉາຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອກມູລກາທີສຸ ເຈຕ຺ຖ ຍາ ປຸຈ຺ຉາ ປາຬິຍໍ ອາຄຕາ, ຍາ ຈ ນ ອາຄຕາ, ຕາ ສພ຺ພາ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣເນວ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຕິກຎ຺ຈ ປຏ຺ຐານວຣໍ…ເປ… ຉ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍມ຺ຫິ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ທ຺ເວ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍານິ – ຘມ຺ມານຸໂລມປຈ຺ຈນີຍໍ ປຈ຺ຈຍານຸໂລມປຈ຺ຈນີຍຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ກຸສລາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ເອວໍ ອຠິຘມ຺ມມາຕິກາປເທຫິ ສງ຺ຄຫິຕານໍ ຘມ຺ມານໍ ‘‘ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ນ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ’’ຕິ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍເທສນາວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມານຸໂລມປຈ຺ຈນີຍໍ ນາມ. ‘‘ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ນອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ເອວໍ ຈຕຸວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈເຍສຸ ລພ຺ຠມານປທານໍ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍເທສນາວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈຍານຸໂລມປຈ຺ຈນີຍໍ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ຕິກຎ຺ຈ ປຏ຺ຐານວຣໍ…ເປ… ຉ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍມ຺ຫິ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາ’’ຕິ ອຍໍ ຄາຖາ ຘມ຺ມານຸໂລມປຈ຺ຈນີຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕາ. ອິຘ ປນ ອຍໍ ຄາຖາ ຘມ຺ມານຸໂລເມເຍວ ປຈ຺ຈຍານຸໂລມປຈ຺ຈນີຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕາ. ຕສ຺ມາ ‘‘ຉ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍມ຺ຫິ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາ’’ຕິ ອຏ຺ຐກຖາຄາຖາຍ ຘມ຺ມານຸໂລມປຈ຺ຈນີເຍ ຕິກປຏ຺ຐານາທໂຍ ຉ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມສ຺ມິໍ ປໂນກາເສ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ເຕ ປຈ຺ຈຍານຸໂລມປຈ຺ຈນີເຍ ເອເຕ ຘມ຺ມານຸໂລເມເຍວ ຕິກປຏ຺ຐານາທໂຍ ຉ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ເຕສຸ ອນຸໂລເມ ຕິກປຏ຺ຐາເນເຍວ ກຸສລຕ຺ຕິກມຕ຺ຕສ຺ສ ວເສນ ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ປຏິຈ຺ຈວາຣສ຺ສ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາເຣ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉາປເຠໂທ ທສ຺ສິໂຕ. ເສເສສຸ ປນ ຕິເກສຸ ເສສປຏ຺ຐາເນສຸ ຈ ເອກາປິ ປຸຈ຺ຉາ ນ ທສ຺ສິຕາ. ຕໂຕ ປເຣສຸ ປນ ສຫຊາຕວາຣາທີສຸ ກຸສລຕ຺ຕິກສ຺ສາປິ ວເສນ ປຸຈ຺ຉໍ ອນຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ລພ຺ຠມານກວເສນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນເມວ ທສ຺ສິຕໍ. ‘‘ຉ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍມ຺ຫິ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາ’’ຕິ ວຈນໂຕ ປນ ອິມສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈຍານຸໂລມປຈ຺ຈນີເຍ ຉປິ ເອເຕ ປຏ຺ຐານນຍາ ປຸຈ຺ຉາວເສນ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕພ຺ພາ. ປຏ຺ຐານໍ ວຓ຺ຓຍນ຺ຕານຎ຺ຫິ ອາຈຣິຍານໍ ຠາໂຣ ເອໂສຕິ.

໔. ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມວຓ຺ຓນາ

໔໙-໕໒. ອິທານິ ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມໍ ໂຫຕິ. ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ສິຍາ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍປຸຈ຺ຉາຫິ ສມປ຺ປມາໂຓ ເອວ ປຸຈ຺ຉາປຣິຈ຺ເຉໂທ. ເອກມູລກາທີສຸ ເຈຕ຺ຖ ຍາ ປຸຈ຺ຉາ ປາຬິຍໍ ອາຄຕາ, ຍາ ຈ ນ ອາຄຕາ, ຕາ ສພ຺ພາ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣເນວ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຕິກຎ຺ຈ ປຏ຺ຐານວຣໍ…ເປ… ຉ ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມມ຺ຫິ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ທ຺ເວ ປຈ຺ຈຍານຸໂລມານິ – ຘມ຺ມປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມໍ ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ກຸສລາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ເອວໍ ອຠິຘມ຺ມມາຕິກາປເທຫິ ສງ຺ຄຫິຕານໍ ຘມ຺ມານໍ ‘‘ນກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ’’ຕິ ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມເທສນາວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມໍ ນາມ. ‘‘ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ເອວໍ ຈຕຸວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈເຍສຸ ລພ຺ຠມານປທານໍ ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມເທສນາວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມໍ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ຕິກຎ຺ຈ ປຏ຺ຐານວຣໍ…ເປ… ຉ ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມມ຺ຫິ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາ’’ຕິ ອຍໍ ຄາຖາ ຘມ຺ມປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕາ. ອິຘ ປນ ອຍໍ ຄາຖາ ຘມ຺ມານຸໂລເມເຍວ ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕາ. ຕສ຺ມາ ‘‘ຉ ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມມ຺ຫິ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາ’’ຕິ ອຏ຺ຐກຖາຍ ຘມ຺ມປຈ຺ຈນີຍານຸໂລເມ ຕິກປຏ຺ຐານາທໂຍ ຉ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມສ຺ມິໍ ປໂນກາເສ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ເຕ ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈນີຍານຸໂລເມ ເອເຕ ຘມ຺ມານຸໂລເມເຍວ ຕິກປຏ຺ຐານາທໂຍ ຉ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ເຕສຸ ອນຸໂລມຕິກປຏ຺ຐາເນເຍວ ກຸສລຕ຺ຕິກມຕ຺ຕສ຺ສປິ ວເສນ ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ປຏິຈ຺ຈວາຣສ຺ສ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາເຣ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉາປເຠໂທ ທສ຺ສິໂຕ. ເສເສສຸ ປນ ຕິເກສຸ ເສສປຏ຺ຐາເນສຸ ຈ ເອກາປິ ປຸຈ຺ຉາ ນ ທສ຺ສິຕາ. ຕໂຕ ປເຣສຸ ປນ ສຫຊາຕວາຣາທີສຸ ກຸສລຕ຺ຕິກສ຺ສປິ ວເສນ ປຸຈ຺ຉໍ ອນຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ລພ຺ຠມານກວເສນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນເມວ ທສ຺ສິຕໍ. ‘‘ຉ ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມມ຺ຫິ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາ’’ຕິ ວຈນໂຕ ປນ ອິມສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈນີຍານຸໂລເມ ຉປິ ເອເຕ ປຏ຺ຐານນຍາ ປຸຈ຺ຉາວເສນ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕພ຺ພາ. ປຏ຺ຐານໍ ວຓ຺ຓຍນ຺ຕານຎ຺ຫິ ອາຈຣິຍານໍ ຠາໂຣ ເອໂສຕິ.

ປຸຈ຺ຉາວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑. ກຸສລຕ຺ຕິກວຓ຺ຓນາ

໑. ປຏິຈ຺ຈວາຣວຓ຺ຓນາ

໑. ປຈ຺ຈຍານຸໂລມໍ

(໑.) ວິຠງ຺ຄວາໂຣ

໕໓. ອິທານິ ຍາ ເອຕາ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາເຣ ກຸສລຕ຺ຕິກໍ ນິສ຺ສາຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທິວເສນ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ນຍມຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ເຕນ ອປຣິມາຓາ ປຸຈ຺ຉາ ທສ຺ສິຕາ. ຕຕ຺ຖ ກຸສລາກຸສລາທີນໍ ສຫຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຠາວໂຕ ຍາ ປຸຈ຺ຉາ ‘‘ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ອກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ເອວໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນ ລຠນ຺ຕິ. ຕາ ປຫາຍ ຍາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ລຠນ຺ຕິ, ຕາເຍວ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ອຍໍ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິອາທິນາ ນເຍນ ປຏິຈ຺ຈວາຣສ຺ສ ນິທ຺ເທສວາໂຣ ອາຣທ຺ໂຘ.

ຕຕ຺ຖ ສິຍາ – ສເຈ ອິມາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທິວເສນ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ ປຸຈ຺ຉາ ສພ຺ພໂສ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນ ລຠນ຺ຕິ, ອຖ ກສ຺ມາ ທສ຺ສິຕາ? ນນຸ ຍາ ລຠນ຺ຕິ, ຕາເຍວ ທສ຺ເສຕພ຺ພາຕິ? ອາມ, ທສ຺ເສຕພ຺ພາ ສິຍຸໍ. ຕຖາ ທສ຺ສິຍມານາ ປນ ສພ຺ເພສຸ ຕິກທຸກປຏ຺ຐານາທີສຸ ເອເກກສ຺ມິໍ ຕິເກ, ທຸເກ, ທຸກຕິເກ, ຕິກທຸເກ, ຕິກຕິເກ, ທຸກທຸເກ ຈ ສງ຺ເຂປໍ ອກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕພ຺ພາເຍວ ຠເວຍ຺ຍຸໍ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ຍາ ກຸສລຕ຺ຕິເກ ລຠນ຺ຕິ, ນ ຕາເຍວ ເວທນາຕ຺ຕິກາທີສຸ. ຘມ຺ມານຸໂລມປຈ຺ຈນີເຍ ຈ ຕິກປຏ຺ຐາເນ ວິຕກ຺ກຕ຺ຕິກປີຕິຕ຺ຕິການໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ສພ຺ພາເປຕາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ລຠນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ອຸກ຺ກຏ຺ຐປຣິຈ຺ເຉເທນ ເອເກກສ຺ມິໍ ຕິເກ ຍຕ຺ຕກາຫິ ປຸຈ຺ຉາຫິ ຠວິຕພ຺ພໍ ສພ຺ພາ ກຸສລຕ຺ຕິເກ ທສ຺ສິຕາ. ເອວໍ ທສ຺ສິຕາສຸ ຫິ ຍາ ຕຕ຺ຖ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນ ລຠນ຺ຕິ, ຕາ ປຫາຍ ຍາ ລຠນ຺ຕິ, ຕາ ວຸຈ຺ຈມານາ ສກ຺ກາ ສຸເຂນ ວິຊານິຕຸນ຺ຕິ ສຸເຂນ ວິຊານນຕ຺ຖໍ ສພ຺ພາປິ ກຸສລຕ຺ຕິເກ ທສ຺ສິຕາ. ຍາ ປເນຕ຺ຖ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນ ລຠນ຺ຕິ, ຕາ ປຫາຍ ຍາ ລຠນ຺ຕິ, ຕາເຍວ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຕຕ຺ຖ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈາຕິ ຈຕຸຠູມກກຸສລຘມ຺ເມສຸ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທິເຠທໍ ເອກໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ປຏິຄນ຺ຕ຺ວາ ສຫຸປ຺ປຕ຺ຕິສງ຺ຂາເຕນ ສທິສຠາເວນ ປຕ຺ວາ, ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຠາວໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມຕິ ຈຕຸຠູມກກຸສລຘມ຺ເມສຸເຍວ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ຘາທິເຠໂທ ເອໂກ ຘມ຺ໂມ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອຸປ຺ປາທໂຕ ຍາວ ນິໂຣຘຄມນາ ອຸທ຺ຘໍ ປຊ຺ຊຕິ, ນິພ຺ພຕ຺ຕຕີຕິປິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕ຺ຕານໍ ລຠຕິ, ອຸປ຺ປາທາທໂຍ ຕໂຍປິ ຂເຓ ປາປຸຓາຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິ ກຸສລເຫຕຸນາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຠາວໍ ສາເຘນ຺ເຕນ.

ເອວໍ ‘‘ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉາຍ ‘‘ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ວຕ຺ວາ ອິທານິ ຍໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ໂຍ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ຘມ຺ມໍ ຂນ຺ຘວເສນ ທສ຺ເສຕຸໍ ກຸສລໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເອກນ຺ຕິ ເວທນາທີສຸ ຈຕູສຸ ຍໍກິຎ຺ຈິ ເອກໍ. ຕໂຍ ຂນ຺ຘາຕິ ໂຍ ໂຍ ປຈ຺ຈຍຠາເວນ ຄຫິໂຕ, ຕໍ ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສາ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ. ຕໂຍ ຂນ຺ເຘຕິ ເວທນາທີສຸ ໂຍ ເອໂກ ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ຄຫິໂຕ, ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ເສເສ ຕໂຍ. ທ຺ເວ ຂນ຺ເຘຕິ ເວທນາສຎ຺ຎາທຸກາທີສຸ ຉສຸ ທຸເກສຸ ເຍເກຈິ ທ຺ເວ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ. ທ຺ເວ ຂນ຺ຘາຕິ ເຍ ເຍ ປຈ຺ຈຍຠາເວນ ຄຫິຕາ, ເຕ ເຕ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສາ ທ຺ເວ ຂນ຺ຘາ ກຸສລເຫຕຸນາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຠາວໍ ສາເຘນ຺ເຕນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຍສ຺ມາ ປນ ເອໂກ ຂນ຺ໂຘ ເອກສ຺ເສວ ທ຺ວິນ຺ນໍເຍວ ວາ, ທ຺ເວ ວາ ປນ ເອກສ຺ເສວ ປຈ຺ຈໂຍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ປຏິຈ຺ຈ ເອໂກ ຂນ຺ໂຘ, ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ປຏິຈ຺ຈ ທ຺ເວ ຂນ຺ຘາ, ທ຺ເວ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ເອໂກ ຂນ຺ໂຘ’’ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ອພ຺ຍາກໂຕ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິອາທີສຸປິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ຣູປນ຺ຕິ ອິທໍ ປຏິຈ຺ຈຕ຺ຖສ຺ສ ສຫຊາຕຕ຺ຖຕ຺ຕາ ຍໍ ກຸສເລນ ສຫຊາຕຎ຺ເຈວ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ລຠຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຣໂຕປິ ເອວຣູເປສຸ ຐາເນສຸ ອຍເມວ ນໂຍ.

ວິປາກາພ຺ຍາກຕໍ ກິຣິຍາພ຺ຍາກຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຠາວໂຕ ອເຫຕຸກໍ, ຣູເປນ ສທ຺ຘິໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ອາຣຸປ຺ປວິປາກຎ຺ຈ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓຕິ ກຏຕ຺ຕາຣູປສງ຺ຂາຕສ຺ສ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ອພ຺ຍາກຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິປາກາພ຺ຍາກຕນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ວິຊ຺ຊມານາພ຺ຍາກຕວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ວຕ຺ຖຸ, ວຕ຺ຖຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ຂນ຺ຘາຕິ ອິທໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປຄ຺ຄຫເຓນ ວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ຄຫິເຕປິ ວຕ຺ຖຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ຂນ຺ຘານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເອກໍ ມຫາຠູຕນ຺ຕິອາທິ ຣູປາພ຺ຍາກຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ຣູປາພ຺ຍາກຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອກໍ ຂນ຺ຘນ຺ຕິອາທີສຸ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປເນຕ຺ຖ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອວໍ ຣູປາພ຺ຍາກຕມ຺ຫິ ຠູເຕ ປຏິຈ຺ຈ ຠູຕານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ວຕ຺ວາ ອິທານິ ຠູເຕ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປາທາຣູປານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ມຫາຠູເຕ ປຏິຈ຺ຈ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ອຸປາທາຣູປນ຺ຕິ ເອຕ຺ຕກເມວ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອິຕຣທ຺ວຍໍ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ? ມຫາຠູເຕປິ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ຍຎ຺ຫິ ເຫຏ຺ຐາ ‘‘ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຎ຺ຈ ຣູປໍ ກຏຕ຺ຕາ ຈ ຣູປ’’ນ຺ຕິ ທສ຺ສິຕໍ, ຕໍ ນ ເກວລໍ ຂນ຺ເຘເຍວ ຈ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ມຫາຠູເຕປິ ປນ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖມິທໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ປວຕ຺ເຕເຍວ, ກຏຕ຺ຕາຣູປໍ ປຏິສນ຺ຘິຍມ຺ປິ. ອຸປາທາຣູປນ຺ຕິ ຕສ຺ເສວ ອຸຠຍສ຺ສ ວິເສສນໍ.

ກຸສເລ ຂນ຺ເຘ ຈ ມຫາຠູເຕ ຈ ປຏິຈ຺ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານາວ ມຫາຠູຕາ ຄຫິຕາ. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ຣູປນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ຠູຕຣູປມ຺ປິ ອຸປາທາຣູປມ຺ປິ ຄຫິຕໍ. ‘‘ເອກໍ ມຫາຠູຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕໂຍ ມຫາຠູຕາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ຫິ ຠູຕຣູປມ຺ປິ ຂນ຺ເຘ ຈ ມຫາຠູເຕ ຈ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ມຫາຠູເຕ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປາທາຣູປນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອຸປາທາຣູປມ຺ປິ. ອກຸສລຎ຺ຈ ອພ຺ຍາກຕຎ຺ຈາຕິ ປຎ຺ຫາວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອວໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍ ນວ ປຸຈ຺ຉາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ. ເອຕາເຍວ ຫິ ເອຕ຺ຖ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເສສາ ຈຕ຺ຕາລີສ ໂມຆປຸຈ຺ຉາຕິ ນ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາທີສຸປິ ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊນານໍ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປນ ວິຈາເຣຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກເມວ ວິຈາຣຍິສ຺ສາມ.

໕໔. ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍ ຕາວ ຣູປສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍວເສນ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ຕາສຸ ນວສຸ ຣູປມິສ຺ສກາ ປຫາຍ ຕິສ຺ໂສວ ປຸຈ຺ຉາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ. ເຕເນວ ຈ ກາຣເຓນ ‘‘ວຕ຺ຖຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ຂນ຺ຘາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ວຕ຺ຖູ’’ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ຕໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

໕໕. ອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍ ວິປາກາພ຺ຍາກຕນ຺ຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣເມວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕເນເວຕ຺ຖ ‘‘ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ’’ຕິ ນ ຄຫິຕໍ. ເສສໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍສທິສເມວ.

໕໖. ອນນ຺ຕຣສມນ຺ຕເຣສຸປິ ຣູປໍ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍ ວິຍ ຕິສ຺ໂສວ ປຸຈ຺ຉາ.

໕໗. ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓຕິ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຫຏ຺ຐາ ປນ ປຈ຺ຈຍວິຠງ຺ເຄ ‘‘ໂອກ຺ກນ຺ຕິກ຺ຂເຓ’’ຕິ ອາຄຕໍ ຕມ຺ປິ ອິມິນາ ສທ຺ຘິໍ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກໍ, ພ຺ຍຎ຺ຊນມຕ຺ຕເມວ ເຫຕ຺ຖ ນານນ຺ຕິ. ອປິຈ ‘‘ຕິຓ຺ຓໍ ສນ຺ນິປາຕາ ຄພ຺ຠສ຺ສ ອວກ຺ກນ຺ຕິ ໂຫຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໐໘) ວຈນໂຕ ໂອກ຺ກນ຺ຕີຕິ ປຎ຺ຈໂວກາຣປຏິສນ຺ຘິຍາເວຕໍ ນາມໍ. ປຏິສນ຺ຘີຕິ ສພ຺ພຠວສາຘາຣຓໍ. ອິຘ ປນ ‘‘ກຏຕ຺ຕາ ຈ ຣູປ’’ນ຺ຕິອາທິວຈນໂຕ ປຎ຺ຈໂວກາຣປຏິສນ຺ຘິເຍວ ອຘິປ຺ເປຕາ. ສາ ຫິ ຣູປສ຺ສປິ ອຣູປສ຺ສປິ ປຈ຺ຈຍຠາວຎ຺ເຈວ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຠາວຎ຺ຈ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕສ຺ມາ ປຣິປຸຓ຺ຓວິສ຺ສຊ຺ຊນາ ໂຫຕີຕິ ຄຫິຕາ. ພາຫິຣໍ ເອກໍ ມຫາຠູຕນ຺ຕິ ອນິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ເຘສຸ ປຖວີປາສາຓາທີສຸ ມຫາຠູຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຈ຺ຈຍວິຠງ຺ຄວາຣສ຺ມິຎ຺ຫິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຠູຕາຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກຎ຺ຈ ພາຫິຣຎ຺ຈ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ຄຫິຕໍ. ສງ຺ເຂປເທສນາ ຫິ ສາ. ອຍໍ ປນ ວິຕ຺ຖາຣເທສນາ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ພໍ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ພາຫິຣໍ ເອກໍ ມຫາຠູຕ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕານໍ ເອກໍ ມຫາຠູຕໍ ປຏິຈ຺ຈາຕິ ທ຺ວິສນ຺ຕຕິສມຸຏ຺ຐານຠູຕວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຫາຠູເຕ ປຏິຈ຺ຈ ກຏຕ຺ຕາຣູປນ຺ຕິ ອິທໍ ປນ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານວເສເນວ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸປາທາຣູປນ຺ຕິ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານວເສເນວ.

໕໘. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈເຍ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ວຕ຺ຖຸ, ວຕ຺ຖຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ຂນ຺ຘາຕິ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ຂນ຺ຘານໍ ເອກໂຕ ວຕ຺ຖຸນາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໕໙. ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍ ຍສ຺ມາ ປຏິຈ຺ຈຕ຺ໂຖ ນາມ ສຫຊາຕຕ຺ໂຖ, ຕສ຺ມາ ຍາ ເຫຏ຺ຐາ ປຈ຺ຈຍວິຠງ຺ຄວາເຣ ຈກ຺ຂາຍຕນາທີນໍ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຕາ ທສ຺ສິຕາ, ນ ສາ ຄຫິຕາ. ຈກ຺ຂາຍຕນາທີນິ ຫິ ປຸເຣຊາຕານິ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ອິຘ ສຫຊາຕເມວ ລພ຺ຠຕິ. ເຕເນວ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍສທິໂສ’’ຕິ.

໖໐. ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍ ຣູປສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍາຠາວາ ຕີເຓວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍສທິສ’’ນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ນ ສພ຺ເພ ກຸສລາກຸສລາພ຺ຍາກຕາ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍໍ ລຠນ຺ຕິ, ເຍ ປນ ລຠນ຺ຕິ, ເຕສໍ ວເສເນຕໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໖໑. ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈເຍ ວຕ຺ຖຸໍ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍາຕິ ວຕ຺ຖຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຕ຺ຖຸນາ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍຕໍ ສາເຘນ຺ເຕນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິປາກາພ຺ຍາກຕໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຍໍ ວິປາກາພ຺ຍາກຕສ຺ສ ວຕ຺ຖຸ ໂອກ຺ກນ຺ຕິກ຺ຂເຓ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຕໍ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍຠາຊນິຍຕ຺ຕາ ອິຘ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ເຍປິ ກຸສລາທໂຍ ອາຣຸປ຺ເປ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍໍ ນ ລຠນ຺ຕິ, ເຕປິ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍຠາຊນິຍໂຕເຍວ ອິຘ ນ ຄເຫຕພ຺ພາ. ອາຣມ຺ມຓໍ ປນ ນິຍມໂຕ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍຠາວໍ ນ ລຠຕິ. ຣູປາຍຕນາທີນິ ຫິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນໍເຍວ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍຕໍ ສາເຘນ຺ຕິ, ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ອຕີຕານາຄຕານິປິ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫນ຺ຕິເຍວ. ຕສ຺ມາ ອິຘ ນ ຄຫິຕໍ. ຂນ຺ຘວເສນ ຫິ ອຍໍ ເທສນາ, ນ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸວເສນ. ‘‘ວິປາກາພ຺ຍາກຕໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘ’’ນ຺ຕິ ເທສນາຍ ຈ ສພ຺ພາປິ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໂຍ ຄຫິຕາ, ນ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸອາທໂຍ ເອວາຕິ.

ປຈ຺ຉາຊາໂຕ ກຸສລາກຸສລານໍ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ, ອພ຺ຍາກຕສ຺ສປິ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠໂກວ ນ ຊນໂກ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ເອວໍ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ເອກຘມ຺ໂມປິ ນຕ຺ຖີຕິ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈຍວເສນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນ ກຕໍ.

໖໒. ອາເສວນປຈ຺ຈເຍ ກາມໍ ສພ຺ພາ ກິຣິຍາ ອາເສວນປຈ຺ຈຍໍ ນ ລຠນ຺ຕິ, ລພ຺ຠມານວເສນ ປນ ‘‘ກິຣິຍາພ຺ຍາກຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ຊວນກິຣິຍາເວຕ຺ຖ ຄຫິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

໖໓. ກມ຺ມປຈ຺ຈເຍ ກຸສລາກຸສເລສຸ ເອກກ຺ຂຓິໂກ ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ, ຕຖາ ກິຣິຍາພ຺ຍາກເຕ. ວິປາກາພ຺ຍາກເຕ ປນ ນານາກ຺ຂຓິໂກປິ, ຕຖາ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ມຫາຠູຕານໍ. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານໍ ປນ ເອກກ຺ຂຓິໂກ. ກຏຕ຺ຕາຣູປານໍ ນານາກ຺ຂຓິໂກວ ຕຖາ ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕຣູປານໍ. ກຏຕ຺ຕາຣູປໍ ປເນຕ຺ຖ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ເສສໍ ນ ເອກນ຺ຕໂຕ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານຕ຺ຕາ ອຸປາທາຣູປນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ອິຘ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານເມວ ອຘິປ຺ເປຕໍ.

໖໔. ວິປາກປຈ຺ຈເຍ ກຸສລາກຸສລໍ ກິຣິຍຎ຺ຈ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ອພ຺ຍາກຕວເສເນວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ກຕໍ. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວິປາກຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານເມວ. ກຏຕ຺ຕາຣູປນ຺ຕິ ຍຖາລາຠວເສນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຣູປຎ຺ຈ ວຕ຺ຖຸຣູປຎ຺ຈ. ອຸປາທາຣູປນ຺ຕິ ຕທວເສສໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຊ຺ຊມານກໍ ອຸປາທາຣູປໍ.

໖໕. ອາຫາຣປຈ຺ຈເຍ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ກຸສລາທີນໍ ຂນ຺ຘານໍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ຈ ອຣູປາຫາຣວເສນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ, ຕຖາ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ມຫາຠູຕານໍ. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ຠວງ຺ຄາທິຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ. ອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ກພຬີກາຣາຫາຣສມຸຏ຺ຐານໍ. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ກຸສລາກຸສລຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານເມວ. ປຈ຺ຈຍວິຠງ຺ຄວາເຣ ອາຫາຣປຏິປາຏິຍາ ປຐມໍ ກພຬີກາໂຣ ອາຫາໂຣ ທສ຺ສິໂຕ, ອິຘ ປນ ກຸສລໍ ຘມ຺ມນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາວເສນ ປຐມໍ ອຣູປາຫາຣາ ທສ຺ສິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

໖໖. ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈເຍ ປຈ຺ຈຍວິຠງ຺ເຄ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຏິປາຏິຍາ ປຐມໍ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍາທີນິ ທສ຺ສິຕານິ, ອິຘ ປນ ກຸສລາທິປຸຈ຺ຉາວເສນ ປຐມໍ ອຣູປິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ປຈ຺ຈຍຕາ ທສ຺ສິຕາ. ຕຕ຺ຖ ກຸສລາທີສຸ ຍຖາລາຠວເສນ ອຣູປິນ຺ທ຺ຣິຍາ ຄເຫຕພ຺ພາ. ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕານໍ ຠູຕຣູເປສຸປິ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ.

໖໗. ຌານມຄ຺ຄປຈ຺ຈເຍສຸ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍສທິສເມວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ, ເຕເນເວຕ຺ຖ ‘‘ເຫຕຸປຈ຺ຈຍສທິສ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໖໘. ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຄຕິກໍ, ເຕເນເວຕ຺ຖ ‘‘ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍສທິສ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໖໙. ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍ ວຕ຺ຖຸໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາຕິ ວຕ຺ຖຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ, ວຕ຺ຖຸນາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຕໍ ສາເຘນ຺ເຕນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຂນ຺ເຘ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາຕິ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ, ຂນ຺ເຘຫິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຕໍ ສາເຘນ຺ເຕຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຂນ຺ຘາ ວຕ຺ຖຸໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາຕິ ວຕ຺ຖຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ຂນ຺ຘາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ. ວຕ຺ຖຸນາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຕໍ ສາເຘນ຺ເຕນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປໍ ຂນ຺ເຘ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາຕິ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ຣູປໍ ຂນ຺ເຘຫິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຕໍ ສາເຘນ຺ເຕຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸປິ ວຕ຺ຖຸໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາຕິອາທີສຸປິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ວິປາກາພ຺ຍາກເຕ ເຈຕ຺ຖ ວຕ຺ຖຸຄ຺ຄຫເຓນ ຈກ຺ຂາທີນິ ສງ຺ຄຫິຕພ຺ພານິ. ເອກໍ ມຫາຠູຕນ຺ຕິອາທິ ຣູປາພ຺ຍາກຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອພ຺ຍາກຕຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານມ຺ປິ ກຸສລາກຸສລຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານມ຺ປິ.

໗໐. ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍ ສພ຺ພໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຄຕິກໍ. ເຕເນເວຕ຺ຖ ‘‘ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍສທິສ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໗໑-໗໒. ນຕ຺ຖິວິຄຕາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຄຕິກາ, ອວິຄຕໍ ສຫຊາຕຄຕິກໍ. ເຕເນເວຕ຺ຖ ‘‘ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍສທິສໍ, ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍສທິສ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິເມ ເຕວີສຕິ ປຈ຺ຈຍາຕິ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕານໍ ວເສເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພາຕິ ຍາ ປຸຈ຺ຉາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ລຠນ຺ຕິ, ຕາສໍ ວເສນ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພາ. ອຍໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ເອກມູລເກ ປຈ຺ຈຍານຸໂລເມ ປຏິຈ຺ຈວາຣສ຺ສ ກຸສລຕ຺ຕິກວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ.

(໒.) ສງ຺ຂ຺ຍາວາໂຣ

໗໓. ອິທານິ ເຍ ເອຕ຺ຖ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທີສຸ ເອເກກສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈເຍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນວາຣາ ລທ຺ຘາ, ເຕ ຄຓນວເສນ ທສ຺ເສຕຸໍ ເຫຕຸຍາ ນວາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ເຫຕຸຍາ ນວາຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍ ນວ ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊນວາຣາ ໂຫນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ກຸສເລນ ກຸສລໍ, ກຸສເລນ ອພ຺ຍາກຕໍ, ກຸສເລນ ກຸສລາພ຺ຍາກຕໍ; ອກຸສເລນ ອກຸສລໍ, ອກຸສເລນ ອພ຺ຍາກຕໍ, ອກຸສເລນ ອກຸສລາພ຺ຍາກຕໍ, ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕໍ, ກຸສລາພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕໍ, ອກຸສລາພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕນ຺ຕິ.

ອາຣມ຺ມເຓ ຕີຓີຕິ ກຸສເລນ ກຸສລໍ, ອກຸສເລນ ອກຸສລໍ, ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕໍ. ອຘິປຕິຍາ ນວາຕິ ເຫຕຸຍາ ວຸຕ຺ຕສທິສາວ. ທ຺ວາທສສຸ ຫິ ປຈ຺ຈເຍສຸ ນວ ນວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສພ຺ເພສຸປິ ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍສທິສາເນວ. ວິຠງ຺ເຄ ປນ ອຕ຺ຖິ ວິເສໂສ. ທສສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ຕີຓິ ຕີຓີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສພ຺ເພສຸປິ ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ອາຣມ຺ມຓສທິສາເນວ. ວິຠງ຺ເຄ ປນ ອຕ຺ຖິ ວິເສໂສ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍສ຺ມິຎ຺ຫິ ອພ຺ຍາກຕປທສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ຣູປມ຺ປິ ລພ຺ຠຕິ, ຕຖາ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈເຍ. ອາເສວນປຈ຺ຈເຍ ວິປາການິ ເຈວ ວີຖິຈິຕ຺ຕານິ ຈ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ວິປາເກ ເອກນ຺ຕິ ອພ຺ຍາກຕເມວ. ເອວເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂປໂຕ ນວ ຕີຓິ ເອກນ຺ຕິ, ຕິວິໂຘວ ວາຣປຣິຈ຺ເຉໂທ. ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ທ຺ວາທສ ນວກາ, ທສ ຕິກາ, ເອກໍ ເອກກນ຺ຕິ ສພ຺ເພສຸປິ ເຕວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈເຍສຸ ເອກູນຈຕ຺ຕາລີສາຘິກໍ ວາຣສຕໍ ໂຫຕິ, ເອກູນຈຕ຺ຕາລີສາຘິກຎ຺ຈ ປຸຈ຺ຉາສຕໍ. ເອກູນຈຕ຺ຕາລີສາຘິກໍ ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊນສຕນ຺ຕິປິ ຕສ຺ເສວ ນາມໍ.

໗໔. ເອວໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທິເກ ເອກມູລເກ ຄຓນໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິໂຕ ປເຣສຸ ທຸມູລກາທີສຸ ວິຕ຺ຖາຣເທສນໍ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເອກມູລເກ ທສ຺ສິຕາຍ ເທສນາຍ ລພ຺ຠມານຄຓນຎ຺ເຎວ ອາທາຍ ວາຣປຣິຈ຺ເຉທໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ທຸມູລເກ ຕາວ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມເຓ ຕີຓີຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຣິທໍ ລກ຺ຂຓໍ – ພຫຸຄຓໂນປິ ປຈ຺ຈໂຍ ອພຫຸຄຓເນນ ສທ຺ຘິໍ ຍຸຕ຺ໂຕ ເຕນ ສມານຄຓໂນວ ໂຫຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມເຓ ຕີຓີ’’ຕິ. ເຫຕຸອາຣມ຺ມຓທຸເກ ອາຣມ຺ມເຓ ວຸຕ຺ຕານິ ຕີເຓວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມານຄຓໂນ ປນ ສມານຄຓເນນ ສທ຺ຘິໍ ຍຸຕ຺ໂຕ ອປຣິຫີນຄຓໂນວ ໂຫຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອຘິປຕິຍາ ນວາ’’ຕິ. ເຫຕາຘິປຕິທຸເກ ນເວວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິປາເກ ເອກນ຺ຕິ ເຫຕຸວິປາກທຸເກ ວິປາເກ ວຸຕ຺ຕໍ ເອກເມວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ລພ຺ຠຕີຕິ ເອວໍ ຕາວ ທຸມູລເກ ວາຣປຣິຈ຺ເຉໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໗໕. ຕິມູລກາທີສຸປິ ອິທເມວ ລກ຺ຂຓໍ. ເຕເນວາຫ – ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ອຘິປຕິຍາ ຕີຓີຕິ. ເຫຕາຣມ຺ມຓາຘິປຕິ ຕິເກ ອາຣມ຺ມເຓ ວຸຕ຺ຕານິ ຕີເຓວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ນໂຍ ເນຕພ຺ໂພ.

໗໖-໗໙. ທ຺ວາທສມູລເກ ປນ ວິປາກປຈ຺ຈໂຍ ນ ລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ມາ ອາເສວນປຈ຺ຈຍາ ກມ຺ເມ ຕີຓີຕິ ວຕ຺ວາ ວິປາກໍ ອປຣາມສິຕ຺ວາ ອາຫາເຣ ຕີຓີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕຣສມູລກາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເຕ ປນ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເຕວີສຕິມູລໂກເວຕ຺ຖ ທສ຺ສິໂຕ. ໂສ ທຸວິໂຘ ໂຫຕິ – ສາເສວໂນ ວາ ສວິປາໂກ ວາ. ຕຕ຺ຖ ປຐມໍ ສາເສວໂນ ທສ຺ສິໂຕ, ໂສ ຕີເຓວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ລຠຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອາເສວນປຈ຺ຈຍາ ອວິຄເຕ ຕີຓີ’’ຕິ. ສວິປາໂກ ປນ ອາເສວນໍ ນ ລຠຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ປຫາຍ ວິປາກວເສນ ຄຓນາຍ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອນນ຺ຕຣາເຍວ ‘‘ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ…ເປ… ວິປາກປຈ຺ຈຍາ ອາຫາເຣ ເອກ’’ນ຺ຕິ ເອກໍ ນຍໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ເຕວີສຕິມູລໂກວ ທສ຺ສິໂຕ. ເອເຕສຸ ປນ ທ຺ວີສຸ ເຕວີສຕິມູລເກສຸ ກິຎ຺ຈາປິ ເອກສ຺ມິໍ ວິປາກປຈ຺ຈໂຍ ນຕ຺ຖິ, ເອກສ຺ມິໍ ອາເສວນປຈ຺ຈໂຍ, ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ປນ ອຸຠຍຕ຺ຖາປິ. ຣຸຬ຺ຫີສທ຺ເທນ ປເນເຕ ເຕວີສຕິມູລກາຕ຺ເວວ ເວທິຕພ຺ພາ. ເຕສຸ ສາເສວເນ ອາເສວນສ຺ສ ວເສນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຕີເຓວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ, ສວິປາເກ ວິປາກປຈ຺ຈຍສ຺ສ ວເສນ ເອກເມວາຕິ ອຍໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ເອກມູລກາທີສຸ ຄຓນາ.

ຍໍ ປເນຕໍ ເຫຕຸມູລການນ຺ຕຣໍ ‘‘ອາຣມ຺ມເຓ ຐິເຕນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຕີເຓວ ປຎ຺ຫາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ເອກມູລເກປິ ທຸມູລກາທີສຸປິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອາຣມ຺ມຓປເທ ເຈວ ອາຣມ຺ມເຓນ ສທ຺ຘິໍ ເສສປຈ຺ຈຍໂຍຊນາສຸ ຈ ຍຕ຺ຖ ນວຫິ ຠວິຕພ຺ພໍ, ຕຕ຺ຖ ຕໂຍວ ປຎ຺ຫາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິປາກປເທ ປນ ວິປາກປເທນ ສທ຺ຘິໍ ເສສປຈ຺ຈຍໂຍຊນາສຸ ຈ ເອໂກວ ປຎ຺ໂຫ ໂຫຕີຕິ. ອິຕິ ຍໍ ເຫຏ຺ຐາ ອໂວຈຸມ຺ຫ ‘‘ພຫຸຄຓໂນປິ ປຈ຺ຈໂຍ ອພຫຸຄຓເນນ ສທ຺ຘິໍ ຍຸຕ຺ໂຕ ເຕນ ສມານຄຓໂນ ໂຫຕີ’’ຕິ, ຕໍ ສຸວຸຕ຺ຕເມວ.

໘໐-໘໕. ອິທານິ ເຍ ອາຣມ຺ມຓາທີນໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ວເສນ ເອກມູລກາທໂຍ ທສ຺ເສຕພ຺ພາ, ເຕສຸ ເອກມູລໂກ ຕາວ ເຫຕຸເອກມູລເກເນວ ສທິໂສຕິ ເອກສ຺ມິມ຺ປິ ປຈ຺ຈເຍ ນ ທສ຺ສິໂຕ. ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍວເສນ ປນ ທຸມູລເກ ຄຓນໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸຍາ ຕີຓິ, ອຘິປຕິຍາ ຕີຓິ…ເປ… ອວິຄເຕ ຕີຓີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ອຘິປຕິຍາ ຕີຓິ…ເປ… ອວິຄເຕ ຕີຓີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ເຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທໂຍ ປຈ຺ຈຍາ ພຫຸຄຓນາ, ເຕສໍ ອູນຕຣຄຓເນຫິ ຈ ສມານຄຓເນຫິ ຈ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທເນ ຍາ ຄຓນາ ລພ຺ຠຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍສ຺ສ ປຸຣິມຠາເຄ ຐິຕມ຺ປິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍໍ ປຈ຺ຉິມຠາເຄວ ຐເປຕ຺ວາ ‘‘ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸຍາ ຕີຓີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕເນຕໍ ອາວິ ກໂຣຕິ – ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ເຍນ ພຫຸຕຣຄຓເນນ ວາ ສມານຄຓເນນ ວາ ປຈ຺ຈເຍນ ສທ຺ຘິໍ ທຸກຕິກາທິເຠທໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ຕີເຓວ ປຎ຺ຫາວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ວິປາກປຈ຺ຈເຍນ ປນ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທເນ ເອກເມວ ລພ຺ຠຕິ, ຕໍ ວິປາກປຈ຺ຈຍາທິກາຍ ຄຓນາຍ ອາວິ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ອິຘ ນ ທສ຺ສິຕໍ. ຍາ ເຈສາ ທຸມູລເກ ຄຓນາ ທສ຺ສິຕາ, ຕິມູລກາທີສຸປິ ເອສາວ ຄຓນາຕິ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍວເສນ ຕິມູລກາທໂຍ ນ ວິຕ຺ຖາຣິຕາ.

ອິທານິ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍາທິວເສນ ທຸມູລກາທີສຸ ຄຓນໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸຍາ ນວາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາປິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປຈ຺ຈຍສນ຺ນິເວໂສ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍຖາ ຈ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸຍາ ນວ, ເອວໍ ເສເສສຸປິ ເຫຕຸນາ ສມານຄຓນາສຸ ນເວວ. ອິຕິ ໂຍ ໂຍ ປຈ຺ຈໂຍ ອາທິມ຺ຫິ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເຕນ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສມານຄຓນານໍ ສໍສນ຺ທເນ ອາທິມ຺ຫິ ຐິຕສ຺ສ ວເສນ ຄຓນາ ໂຫຕິ. ເຕນ ປນ ສທ຺ຘິໍ ອູນຕຣຄຓນານໍ ສໍສນ຺ທເນ ອູນຕຣຄຓນານໍເຍວ ວເສນ ຄຓນາ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍຖາ ຈ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍວເສນ ເອວໍ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍວເສນາປິ ຕໂຕ ປເຣສໍ ອນນ຺ຕຣາທີນໍ ວເສນາປິ ຕິມູລກາທໂຍ ນ ວິຕ຺ຖາຣິຕາ. ຕສ຺ມາ ທຸມູລເກ ທສ຺ສິຕຄຓນາວເສເນວ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສາເຘຕພ຺ພາ. ເຕເນວ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເອເກກໍ ປຈ຺ຈຍໍ ມູລກໍ ກາຕຸນ ສຊ຺ຌາຍມຄ຺ເຄນ ຄເຓຕພ຺ພາ’’ຕິ.

ປຈ຺ຈຍານຸໂລມວຓ຺ຓນາ.

ປຏິຈ຺ຈວາໂຣ

ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ

໘໖-໘໗. ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈນີຍໍ ປນ ຍສ຺ມາ ກຸສລປເທ ນ ລພ຺ຠຕິ ກຸສລຘມ຺ມສ຺ສ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ວິນາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ, ຕສ຺ມາ ອກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍປຏິກ຺ເຂໂປ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍໍ ວິນາ ອຎ຺ເຎນ ປຈ຺ຈເຍນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິຈິກິຈ຺ຉາສຫຄໂຕ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄໂຕ ໂມໂຫຕິ ອຍຎ຺ຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ຈ ສຍໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ປນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕເຫຕຸໂນ ອຠາວາ ນ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ຐເປຕ຺ວາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍໍ ເສເສຫິ ອຕ຺ຕໂນ ອນຸຣູປປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ພປຈ຺ຈຍປຏິກ຺ເຂເປສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອເຫຕຸກໍ ວິປາກາພ຺ຍາກຕນ຺ຕິ ອິທໍ ຣູປສມຸຏ຺ຐາປກວເສເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຎ຺ເຎສຸປິ ເອວຣູເປສຸ ເອເສວ ນໂຍ.

໘໘. ນອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍ ກາມໍ ອຘິປຕິປິ ອຕ຺ຕນາ ສທ຺ຘິໍ ທຸຕິຍສ຺ສ ອຘິປຕິໂນ ອຠາວາ ນອຘິປຕິປຈ຺ຈຍໍ ລຠຕິ, ຍຖາ ປນ ວິຈິກິຈ຺ຉຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄໂຕ ໂມໂຫ ອເຫຕຸໂກ, ນ ຕຖາ ອຘິປຕໂຍ ເອວ ນິຣາຘິປຕິ. ຉນ຺ທາທີສຸ ປນ ອຎ຺ຎຕຣໍ ອຘິປຕິໍ ອກຕ຺ວາ ກຸສລາທີນໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກາເລ ສພ຺ເພປິ ກຸສລາທໂຍ ນິຣາຘິປຕິໂນ. ຕສ຺ມາ ໂມຫໍ ວິຍ ວິສຸໍ ອຘິປຕິມຕ຺ຕເມວ ອນຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ສພ຺ພສງ຺ຄາຫິກວເສນ ເອສາ ‘‘ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ’’ຕິອາທິກາ ເທສນາ ກຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

໘໙. ນານນ຺ຕຣນສມນນ຺ຕເຣສຸ ນາຣມ຺ມເຓ ວິຍ ຣູປເມວ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍສທິສ’’ນ຺ຕິ. ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ປຣິຫີໂນ. ຍຖາ ເຈສ, ຕຖາ ນິສ຺ສຍອຕ຺ຖິອວິຄຕປຈ຺ຈຍາປິ. ກິໍ ກາຣຓາ? ເອເຕຫິ ວິນາ ກສ຺ສຈິ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ. ສຫຊາຕນິສ຺ສຍອຕ຺ຖິອວິຄຕປຈ຺ຈເຍປິ ຫິ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ເອໂກປິ ຣູປາຣູປຘມ຺ໂມ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕ ປຣິຫີນາ.

໙໐. ນອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍວິຠງ຺ເຄ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ວິປາກາພ຺ຍາກເຕ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ກຏຕ຺ຕາຣູປນ຺ຕິ ຫທຍວຕ຺ຖຸວຊ຺ຊໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໙໑. ນອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍວິຠງ຺ເຄ ຣູປເມວ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕຎ຺ຫິ ອຸປນິສ຺ສຍໍ ນ ລຠຕິ. ອຣູປໍ ປນ ກິຎ຺ຈາປິ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍປກຕູປນິສ຺ສເຍ ນ ລເຠຍ຺ຍ, ອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສຍມຸຕ຺ຕກໍ ປນ ນຕ຺ຖິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍສທິສ’’ນ຺ຕິ.

໙໒. ນປຸເຣຊາເຕ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປນ຺ຕິ ປຎ຺ຈໂວກາຣວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ.

໙໓. ນປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍສທິສາ ເອຕ຺ຖ ປາຬິ, ສາ ນອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍ ວິຕ຺ຖາຣິຕາຕິ ອິຘ ສງ຺ຂິຕ຺ຕາ. ນາເສວນປຈ຺ຈເຍ ກຸສລາກຸສລາ ປຐມຊວນວເສນ ເວທິຕພ຺ພາ, ຕຖາ ກິຣິຍາພ຺ຍາກຕໍ. ປາຬິ ປນ ອິຘາປິ ນອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍ ວິຕ຺ຖາຣິຕວເສນ ເວທິຕພ຺ພາ. ເຕເນວາຫ – ‘‘ນປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈຍມ຺ປິ ນາເສວນປຈ຺ຈຍມ຺ປິ ນາຘິປຕິປຈ຺ຈຍສທິສ’’ນ຺ຕິ.

໙໔-໙໗. ນກມ຺ມປຈ຺ຈເຍ ວິປາກເຈຕນາ ນານາກ຺ຂຓິກກມ຺ມປຈ຺ຈຍໍ ລຠຕີຕິ ນ ຄຫິຕາ. ນາຫາຣປຈ຺ຈເຍ ເອກຈ຺ຈໍ ຣູປເມວ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕຖາ ນອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈເຍ.

໙໘. ນຌານປຈ຺ຈເຍ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓຘມ຺ມາ ເຈວ ເອກຈ຺ຈຎ຺ຈ ຣູປໍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ. ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິຎ຺ຫິ ເວທນາ ຈ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ ຈ ທຸພ຺ພລຕ຺ຕາ ອຸປນິຊ຺ຌານລກ຺ຂຓໍ ນ ປາປຸຓນ຺ຕີຕິ ຌານປຈ຺ຈເຍ ນ ຄຫິຕາ.

໙໙-໑໐໒. ນມຄ຺ຄປຈ຺ຈເຍ ອເຫຕຸກວິປາກກິຣິຍຎ຺ເຈວ ເອກຈ຺ຈຎ຺ຈ ຣູປໍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ. ນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໂນນຕ຺ຖິໂນວິຄເຕສຸ ຣູປເມວ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍສທິສ’’ນ຺ຕິ.

໑໐໓. ນເຫຕຸຍາ ທ຺ເວຕິ ເອກມູລກຄຓນາຍ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕິ.

໑໐໔. ທຸມູລເກ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ນາຣມ຺ມເຓ ເອກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ພຫຸຄຓເນນ ສທ຺ຘິໍ ອູນຕຣຄຓນສ຺ສ ສໍສນ຺ທເນ ອູນຕຣຄຓນວເສນ ນເຫຕຸຍາ ວິຍ ທ຺ວີຫິ ຠວິຕພ຺ພໍ. ນາຣມ຺ມຓວເສນ ປນ ອຣູປຘມ຺ມານໍ ປຣິຫີນຕ຺ຕາ ອພ຺ຍາກຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ຣູປາພ຺ຍາກຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ເອກ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສພ຺ເພສຸ ເອກເກສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ທ຺ເວຕິ ວຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ປນ ນເຫຕຸຍາ ລທ຺ຘວເສນ ວາຣທ຺ວຍໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໑໐໕-໑໐໖. ຕິມູລກາທີສຸ ປນ ສພ຺ເພສຸ ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອປຣິຫີນຕ຺ຕາ ເອກເມວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນນ຺ຕິ ອຍໍ ປຈ຺ຈນີເຍ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ເອກມູລກາທີສຸ ຄຓນາ.

໑໐໗-໑໓໐. ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາທໂຍ ປນ ເອກມູລເກ ຕາວ ປຸຣິເມນ ສທິສຕ຺ຕາ ອິຘາປິ ນ ທສ຺ສິຕາເຍວ. ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍວເສນ ທຸມູລເກ ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ, ນເຫຕຸຍາ ເອກນ຺ຕິ ນເຫຕຸທຸມູລເກ ວຸຕ຺ຕເມວ. ນາຘິປຕິຍາ ປຎ຺ຈາຕິ ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍ ລທ຺ຘວເສນ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ເອວໍ ສພ຺ພສໍສນ຺ທເນສຸ ອູນຕຣຄຓນສ຺ເສວ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ວເສນ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ຈ ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ປວິສຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຣູປເມວ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ. ນານນ຺ຕຣນສມນນ຺ຕຣນອຎ຺ຎມຎ຺ຎນອຸປນິສ຺ສຍນາຫາຣນອິນ຺ທ຺ຣິຍນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໂນນຕ຺ຖິໂນວິຄຕປຈ຺ຈຍານໍ ປວິຏ຺ຐຏ຺ຐາເນປິ ເອເສວ ນໂຍ. ນາຫາຣນອິນ຺ທ຺ຣິຍນຌານນມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນາ. ນສຫຊາຕາທິຈຕຸກ຺ກໍ ອິຘາປິ ປຣິຫີນເມວາຕິ ອິທເມຕ຺ຖ ລກ຺ຂຓໍ. ອິມິນາ ປນ ລກ຺ຂເຓນ ສພ຺ເພສຸ ທຸມູລກາທີສຸ ‘‘ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ ມູລໍ, ອຍເມຕ຺ຖ ທຸມູລໂກ, ອຍໍ ຕິມູລໂກ, ອຍໍ ສພ຺ພມູລໂກ’’ຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ອູນຕຣຄຓນສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ວເສນ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາຕິ.

ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ.

ປຈ຺ຈຍານຸໂລມປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ

໑໓໑-໑໘໙. ອິທານິ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີເຍ ຄຓນໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ນາຣມ຺ມເຓ ປຎ຺ຈາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ເຫຕາຘິປຕິມຄ຺ຄປຈ຺ຈເຍສຸ ອນຸໂລມໂຕ ຐິເຕສຸ ສຫຊາຕາທໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສພ຺ພຏ຺ຐານິກປຈ຺ຈຍາ, ອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍຌານມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍາ ຈຕ຺ຕາໂຣຕິ ອິເມ ອຏ຺ຐ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທິວເສນ ຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ຘມ຺ໂມ ອິເມ ອຏ຺ຐ ປຈ຺ຈເຍ ອລຠນ຺ໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ອາຣມ຺ມຓອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕນຕ຺ຖິວິຄຕປຈ຺ຈເຍສຸ ປນ ອນຸໂລມໂຕ ຐິເຕສຸ ອຣູປຏ຺ຐານິກາ ປຈ຺ຈນີກໂຕ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ນ ຫິ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາທີຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍາທໂຍ ນ ລຠນ຺ຕິ. ສຫຊາຕອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິສ຺ສຍກມ຺ມາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍອຕ຺ຖິອວິຄຕປຈ຺ຈເຍສຸ ປນ ອນຸໂລມໂຕ ຐິເຕສຸ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສພ຺ພຏ຺ຐານິກາເຍວ, ປຈ຺ຈນີກໂຕ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ເອເຕສຎ຺ຫິ ປຈ຺ຈຍານໍ ວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ສພ຺ພຏ຺ຐານິເກ ອລຠນ຺ໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອນຸໂລມໂຕ ຐານໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ເອວໍ ເສເສສຸ ອນຸໂລມໂຕ ຐິເຕສຸ ເຍ ຈ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເຍ ຈ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເຕ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ສພ຺ເພສຸປິ ທຸມູລກາທີສຸ ນເຍສຸ ເຕສໍ ເຕສໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ສໍສນ຺ທເນ ອູນຕຣຄຓນານໍເຍວ ວເສນ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາຕິ.

ປຈ຺ຈຍານຸໂລມປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ.

ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມວຓ຺ຓນາ

໑໙໐. ອິທານິ ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລເມ ຄຓນໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມເຓ ທ຺ເວຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ເຫຕຸມ຺ຫິ ປຈ຺ຈນີກໂຕ ຐິເຕ ຐເປຕ຺ວາ ອຘິປຕິໍ ອວເສສາ ອນຸໂລມໂຕ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ປຈ຺ຉາຊາໂຕ ປນ ອນຸໂລມໂຕ ສພ຺ພຕ຺ເຖວ ນ ລພ຺ຠຕິ, ເຍ ນວ ປຈ຺ຈຍາ ‘‘ອຣູປານຎ຺ເຎວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕສຸ ປຸເຣຊາຕຎ຺ຈ ອາເສວນຎ຺ຈ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສເສສຸ ສຕ຺ຕສຸ ປຈ຺ຈນີກໂຕ ຐິເຕສຸ ເສສາ ອຣູປຏ຺ຐານິກາ ອນຸໂລມໂຕ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ໂຍ ຫິ ອາຣມ຺ມຓາທີຫິ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ໂສ ອນນ຺ຕຣາທໂຍ ລຠຕິ. ປຏິສນ຺ຘິວິປາໂກ ປນ ປຸເຣຊາຕໂຕ, ສພ຺ພວິປາໂກ ຈ ສທ຺ຘິໍ ກິຣິຍມໂນຘາຕຸຍາ ອາເສວນໂຕ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນປິ ອນນ຺ຕຣາທໂຍ ລຠຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ປຸເຣຊາຕຎ຺ຈ ອາເສວນຎ຺ຈ ຐເປຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕອາເສວນວິປາກວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕສຸ ປຈ຺ຈນີກໂຕ ຐິເຕສຸ ເອກໍ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສາ ອນຸໂລມໂຕ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ກມ຺ມປຈ຺ຈເຍ ປຈ຺ຈນີກໂຕ ຐິເຕ ຐເປຕ຺ວາ ວິປາກປຈ຺ຈຍໍ ອວເສສາ ອນຸໂລມໂຕ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ປຈ຺ຈນີກໂຕ ຐິເຕສຸ ຐເປຕ຺ວາ ສພ຺ພຏ຺ຐານິເກ ເຈວ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎກມ຺ມາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈເຍ ຈ ອວເສສາ ອນຸໂລມໂຕ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ອິຕເຣ ຍຸຊ຺ຊມານກວເສນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ຌານປຈ຺ຈເຍ ປຈ຺ຈນີກໂຕ ຐິເຕ. ເຫຕາຘິປຕິອາເສວນມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍາ ອນຸໂລມໂຕ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ມຄ຺ຄປຈ຺ຈເຍ ປຈ຺ຈນີກໂຕ ຐິເຕ ເຫຕາຘິປຕິປຈ຺ຈຍາ ອນຸໂລມໂຕ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍ ປຈ຺ຈນີກໂຕ ຐິເຕ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍໍ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສາ ອນຸໂລມໂຕ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ເອວໍ ເຕສຸ ເຕສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ປຈ຺ຈນີກໂຕ ຐິເຕສຸ ເຍ ເຍ ອນຸໂລມໂຕ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເຕ ເຕ ຎຕ຺ວາ ເຕສໍ ເຕສໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ສໍສນ຺ທເນ ອູນຕຣຄຓນານໍ ວເສນ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ.

໑໙໑-໑໙໕. ທຸມູລກາທີສຸ ຈ ນເຍສຸ ຍໍ ຍໍ ປຈ຺ຈຍໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ເຍ ເຍ ທຸກາທໂຍ ທສ຺ສິຕາ, ເຕ ເຕ ລພ຺ຠມານາລພ຺ຠມານປຈ຺ຈຍວເສນ ຍຖາ ຍຖາ ທສ຺ສິຕາ, ຕຖາ ຕຖາ ສາຘຸກໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ນເຫຕຸວເສນ ທຸມູລກາທໂຍ ນເຍ ທສ຺ເສນ຺ເຕນ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ…ເປ… ນາເສວນປຈ຺ຈຍາຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ຍາວ ອາເສວນາ ສພ຺ພໍ ສທິສ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສ, ‘‘ນອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍາ ສຫຊາເຕ ເອກ’’ນ຺ຕິອາທີຫິ ສທິສຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍໍ ປນ ‘‘ນກມ຺ເມ ຄຓິເຕ ປຎ຺ຈ ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິ ສີຫຬຠາສາຍ ລິຂິຕໍ, ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ນກມ຺ມປຈ຺ຈຍາຕິ ເອວໍ ນກມ຺ມປຈ຺ຈເຍນ ຆຏິເຕ ສຫຊາເຕ ເອກນ຺ຕິ ເອວໍ ທສ຺ສິຕາ ປຎ຺ເຈວ ປຈ຺ຈຍາ ອນຸໂລມໂຕ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ນ ອຎ຺ເຎຕິ. ເອວໍ ອຎ຺ເຎສຸປິ ເອວຣູເປສຸ ຐາເນສຸ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ໂຖເຍວ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ເອວຣູປຎ຺ຫິ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ອຕ຺ຕໂນ ສຎ຺ຎານິພນ຺ຘນຕ຺ຖໍ ໂປຣາເຓຫິ ສກສກຠາສາຍ ລິຂິຕໍ.

ອປິຈ ອິມສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລເມ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ເມສຸປິ ອຕ຺ຖິ ຘມ຺ໂມ ກມ຺ມປຈ຺ຈຍໍ ລຠຕິ, ນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍໍ. ໂສ ອສຎ຺ເຎສຸ ເຈວ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ປວຕ຺ເຕ ຈ ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍວເສນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຕ຺ຖິ ຘມ຺ໂມ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍໍ ລຠຕິ, ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍໍ. ໂສ ວິຈິກິຈ຺ຉຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຊາຕໂມຫວເສນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຕ຺ຖິ ຘມ຺ໂມ ຌານປຈ຺ຈຍໍ ລຠຕິ, ນມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍໍ. ໂສ ມໂນຘາຕຸອເຫຕຸກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸວເສນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍຕ຺ຖ ກຏຕ຺ຕາຣູປານິ ນານາກ຺ຂຓິກກມ຺ມວເສເນວ ກມ຺ມປຈ຺ຈຍໍ ລຠນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ຣູປຘມ຺ມາ ເຫຕາຘິປຕິວິປາກິນ຺ທ຺ຣິຍຌານມຄ຺ຄປຈ຺ຈເຍ ນ ລຠນ຺ຕິ, ສພ຺ພຏ຺ຐານິກາ ປຈ຺ຈນີຍາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ອເຫຕຸເກ ອຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ ນຕ຺ຖີຕິ ອິເມສມ຺ປິ ປກິຓ຺ຓການໍ ວເສເນຕ຺ຖ ຄຓນວາໂຣ ອສມ຺ໂມຫໂຕ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ນໂຍ – ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມເຓ ທ຺ເວຕິ ເອຕ຺ຖ ຕາວ ອເຫຕຸກໂມໂຫ ເຈວ ອເຫຕຸກວິປາກກິຣິຍາ ຈ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕສ຺ມາ ອກຸສເລນາກຸສລໍ, ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕ຺ຖ ທ຺ເວຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອາເສວເນ ປນ ວິປາກໍ ນ ລພ຺ຠຕິ, ຕຖາ ກິຣິຍມໂນຘາຕຸ. ຕສ຺ມາ ກິຣິຍາເຫຕຸມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸວເສເນຕ຺ຖ ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ວິປາເກ ເອກນ຺ຕິ ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕເມວ. ມຄ຺ເຄ ເອກນ຺ຕິ ອກຸສເລນ ອກຸສລເມວ.

໑໙໖-໑໙໗. ນາຣມ຺ມຓມູລເກ ເຫຕຸຍາ ປຎ຺ຈາຕິ ຣູປເມວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຎ຺ຫິ ກຸສລໍ ອກຸສລໍ ອພ຺ຍາກຕໍ ກຸສລາພ຺ຍາກຕໍ ອກຸສລາພ຺ຍາກຕຎ຺ຈາຕິ ປຎ຺ຈ ໂກຏ຺ຐາເສ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ສພ຺ພປຎ຺ຈເກສຸ ເອເສວ ນໂຍ. ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎ ເອກນ຺ຕິ ຠູຕຣູປານິ ເຈວ ວຕ຺ຖຸຎ຺ຈ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕານິ ຫິ ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕິມູລເກປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໑໙໘-໒໐໒. ນາຘິປຕິມູລເກ ເຫຕຸຍາ ນວາຕິ ອນຸໂລເມ ເຫຕຸມ຺ຫິ ວຸຕ຺ຕາເນວ. ຕີຓີຕິອາທີນິປິ ເຫຏ຺ຐາ ອນຸໂລເມ ວຸຕ຺ຕສທິສາເນວ. ຕິມູລເກ ທ຺ເວຕິ ເຫຏ຺ຐາ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມເຓ ວຸຕ຺ຕສທິສາເນວ.

໒໐໓-໒໓໓. ນປຸເຣຊາຕມູລເກ ເຫຕຸຍາ ສຕ຺ຕາຕິ ເຫຏ຺ຐາ ‘‘ອາຣຸປ຺ເປ ກຸສລໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ປຏິຈ຺ຈາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປຸເຣຊາເຕ ທສ຺ສິຕາເນວ. ສພ຺ພສຕ຺ຕເກສຸ ເອເສວ ນໂຍ. ນກມ຺ມມູລເກ ເຫຕຸຍາ ຕີຓີຕິອາທີສຸ ເຈຕນາວ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນາ. ຕສ຺ມາ ກຸສລໍ ອກຸສລໍ ອພ຺ຍາກຕຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ຕີຓີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມິນາ ນເຍນ ‘‘ເອກໍ ທ຺ເວ ຕີຓິ ປຎ຺ຈ ສຕ຺ຕ ນວາ’’ຕິ ອາຄຕຏ຺ຐາເນສຸ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິ ຉ ອຏ຺ຐາ’’ຕິ ອິມາ ປນ ຕິສ຺ໂສ ຄຓນາ ນຕ຺ເຖວາຕິ.

ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມວຓ຺ຓນາ.

ນິຏ຺ຐິຕາ ຈ ປຏິຈ຺ຈວາຣສ຺ສ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ.

໒. ສຫຊາຕວາຣວຓ຺ຓນາ

໒໓໔-໒໔໒. ສຫຊາຕວາເຣ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ສຫຊາໂຕຕິ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ເຕນ ສຫຊາໂຕ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສເມຕ຺ຖ ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອວສາເນ ປນສ຺ສ ‘‘ປຏິຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ນາມ ສຫຊາຕຕ຺ຕໍ, ສຫຊາຕຕ຺ຕໍ ນາມ ປຏິຈ຺ຈຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ເອເຕສໍ ວາຣານໍ ອຕ຺ຖໂຕ ນິນ຺ນານາກຣຓຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຖໂຕ ຫິ ເອເຕ ທ຺ເວປິ ນິນ຺ນານາກຣຓາ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ອຕ຺ຖນິຍມນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕາ. ‘‘ຈກ຺ຂຸຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ຣູເປ ຈາ’’ຕິອາທີສຸ ຫິ ອສຫຊາຕມ຺ປິ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສຫຊາຕມ຺ປິ ຈ ອຸປາທາຣູປໍ ຠູຕຣູປສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ. ອິຕິ ປຏິຈ຺ຈວາເຣນ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຠາວໍ, ສຫຊາຕວາເຣນ ຈ ປຏິຈ຺ຈາຕິ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຫຊາຕຠາວໍ ນິຍເມຕຸໍ ອຸໂຠເປເຕ ວຸຕ຺ຕາ. ອປິຈ ຕຖາ ພຸຊ຺ຌນການໍ ອຊ຺ຌາສຍວເສນ ເທສນາວິລາເສນ ນິຣຸຕ຺ຕິປຏິສມ຺ຠິທາປ຺ປເຠທຊານນວເສນ ຈາປິ ເອເຕ ອຸໂຠປິ ວຸຕ຺ຕາຕິ.

ສຫຊາຕວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ປຈ຺ຈຍວາຣວຓ຺ຓນາ

໒໔໓. ປຈ຺ຈຍວາເຣ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຍາຕິ ກຸສລຘມ຺ເມ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ນິສ຺ສຍຏ຺ເຐນ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຸສລໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ປຈ຺ຈຍາຕິ ກຸສລໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອິມິນາວຸປາເຍນ ສພ຺ພປເທສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ວຕ຺ຖຸໍ ປຈ຺ຈຍາ ວິປາກາພ຺ຍາກຕາ ກິຣິຍາພ຺ຍາກຕາ ຂນ຺ຘາຕິ ອິທໍ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ປວຕ຺ຕິວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ປວຕ຺ຕິຍຎ຺ຫິ ຂນ຺ຘານໍ ປຸເຣຊາຕໍ ວຕ຺ຖຸ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ປຏິຈ຺ຈຏ຺ຐສ຺ສ ປນ ສຫຊາຕຏ຺ຐຕ຺ຕາ ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ເອສ ນໂຍ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ສຫຊາຕເມວ ວຕ຺ຖຸໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ວຕ຺ຖຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ຂນ຺ຘາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຸສລໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘຎ຺ຈ ວຕ຺ຖຸຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຍາ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາຕິອາທີສຸປິ ອິມິນາວ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອພ຺ຍາກຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຍາ ກຸສໂລ ຈ ອພ຺ຍາກໂຕ ຈາຕິ ກຸສລາພ຺ຍາກຕານໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍວເສນ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຸສລຸປ຺ປຕ຺ຕິກ຺ຂຓສ຺ມິຎ຺ຫິ ວຕ຺ຖຸໍ ນິສ຺ສາຍ ກຸສລາ ຂນ຺ຘາ, ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐາເນ ຈ ມຫາຠູເຕ ນິສ຺ສາຍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ອຸປາທາຣູປໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍວເສນ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອິຕິ ປຈ຺ຈຍຠູຕສ຺ສ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ນານຕ຺ເຕປິ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນານໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍວເສນ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຎ຺ເຎສຸປິ ເອວຣູເປສຸ ຐາເນສຸ ເອເສວ ນໂຍ. ເອວໍ ອິມສ຺ມິໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍ ສຫຊາຕຎ຺ຈ ປຸເຣຊາຕຎ຺ຈ ນິສ຺ສຍຏ຺ເຐນ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ສຕ຺ຕຣສ ປຎ຺ຫາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ. ຕຕ຺ຖ ຂນ຺ຘາ ເຈວ ຠູຕາ ຈ ສຫຊາຕວເສນ, ວຕ຺ຖຸ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕວເສນ ຄຫິຕໍ. ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ປນ ສຫຊາຕວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ ລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ນເວວ ປຎ຺ຫາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ. ເຍ ປເນເຕ ເອຕ຺ຖ ສຕ຺ຕຣສ ປຎ຺ຫາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ, ເຕສຸ ເອກາທິເກ ເອກາວສາເນ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ກຸສລາທີສຸ ເອກປຈ຺ຈຍໂຕ ເອໂກ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ໂນ. ເອກາທິເກ ທຸກາວສາເນ ເອກປຈ຺ຈຍໂຕ ນານາປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ໂນ. ທຸກາທິເກ ເອກາວສາເນ ນານາປຈ຺ຈຍໂຕ ເອໂກ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ໂນ. ທຸກາທິເກ ທຸກາວສາເນ ນານາປຈ຺ຈຍໂຕ ນານາປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ໂນ.

໒໔໘-໒໕໒. ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາທີສຸປິ ອິມິນາວຸປາເຍນ ປຎ຺ຫາວິສ຺ສຊ຺ຊນປ຺ປເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍໍ ປເນຕໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍ ວຕ຺ຖຸໍ ປຈ຺ຈຍາ ຂນ຺ຘາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ວິປາກກ຺ຂນ຺ເຘເຍວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນິ ອພ຺ຍາກຕໍ ນິສ຺ສາຍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕານໍ ປເຠທທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕານິ. ປຸນ ວຕ຺ຖຸໍ ປຈ຺ຈຍາຕິ ປວຕ຺ເຕ ວິປາກກິຣິຍາພ຺ຍາກຕານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສໍ ປຸຣິມນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ອິມສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍ ສຫຊາຕຎ຺ຈ ປຸເຣຊາຕຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ສຕ຺ຕ ປຎ຺ຫາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ. ຕຕ຺ຖ ຂນ຺ຘາ ສຫຊາຕວເສນ, ວຕ຺ຖຸ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕວເສນ, ຈກ຺ຂາຍຕນາທີນິ ປຸເຣຊາຕວເສເນວ ຄຫິຕານິ. ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ປນ ສຫຊາຕວເສເນວ ປຈ຺ຈໂຍ ລພ຺ຠຕິ. ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ຕໂຍວ ປຎ຺ຫາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ.

໒໕໓-໒໕໔. ອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍ ວິປາກາພ຺ຍາກຕໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣເມວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣາ ຣູປາຠາເວນ ອາຣມ຺ມຓສທິສາ. ປຣໂຕ ອາເສວນນຕ຺ຖິວິຄເຕສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໒໕໕. ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍ ກຏຕ຺ຕາຣູປໍ ອຸປາທາຣູປນ຺ຕິ ອຸປາທາຣູປສງ຺ຂາຕໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປໍ. ອິທໍ ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕານຎ຺ເຎວ ຣູປໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈກ຺ຂາຍຕນາທີນິ ປຎ຺ຈໂວກາຣວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ.

໒໕໖-໒໕໗. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈເຍ ຈ ຍຖາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ເອວນ຺ຕິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນສມຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ປນ ນານຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖິ.

໒໕໘. ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍສທິສນ຺ຕິ ຣູປາຠາວໂຕປິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນສມຕາຍປິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໕໙-໒໖໐. ວຕ຺ຖຸໍ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍາຕິອາທີນໍ ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ.

໒໖໑-໒໖໖. ກມ຺ມປຈ຺ຈເຍ ຕີຓີຕິ ກຸສລໍ ປຈ຺ຈຍາ ກຸສໂລ ອພ຺ຍາກໂຕ ກຸສລາພ຺ຍາກໂຕ ຈາຕິ ເອວໍ ຕີຓິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ອກຸສເລປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໒໖໗-໒໖໘. ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍ ຂນ຺ເຘ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາຕິ ຂນ຺ເຘ ນິສ຺ສາຍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຂນ຺ຘາ ວຕ຺ຖຸໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາຕິ ຂນ຺ຘາ ວຕ຺ຖຸໍ ນິສ຺ສາຍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໒໖໙-໒໗໖. ອິທານິ ຍຖາລທ຺ຘານິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ຄຓນວເສນ ທສ຺ເສຕຸໍ ເຫຕຸຍາ ສຕ຺ຕຣສາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເຫຕຸຍາ ສຕ຺ຕຣສາຕິ ກຸສເລນ ກຸສລໍ, ກຸສເລນ ອພ຺ຍາກຕໍ, ກຸສເລນ ກຸສລາພ຺ຍາກຕນ຺ຕິ ເອວໍ ກຸສລວເສນ ເອກາທິການິ ເອກາວສານານິ ທ຺ເວ, ທຸກາວສານໍ ເອກນ຺ຕິ ຕີຓິ ວຸຕ຺ຕານິ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາ ອກຸສລວເສນ. ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕໍ, ເຕເນວ ກຸສລໍ, ອກຸສລໍ, ກຸສລາພ຺ຍາກຕໍ ອກຸສລາພ຺ຍາກຕຎ຺ຈ; ກຸສລາພ຺ຍາກເຕຫິ ກຸສລໍ, ອພ຺ຍາກຕໍ, ກຸສລາພ຺ຍາກຕໍ; ອກຸສລາພ຺ຍາກເຕຫິ ອກຸສລໍ, ອພ຺ຍາກຕໍ, ອກຸສລາພ຺ຍາກຕນ຺ຕິ ເອວໍ ສຕ຺ຕຣສ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ອາຣມ຺ມເຓ ສຕ຺ຕາຕິ ກຸສເລນ ກຸສລໍ; ອກຸສເລນ ອກຸສລໍ, ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕໍ, ກຸສລໍ, ອກຸສລໍ; ກຸສລາພ຺ຍາກເຕນ ກຸສລໍ; ອກຸສລາພ຺ຍາກເຕນ ອກຸສລນ຺ຕິ ເອວໍ ສຕ຺ຕ.

ວິປາເກ ເອກນ຺ຕິ ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕເມວ. ເອວເມຕ຺ຖ ສຕ຺ຕຣສ, ສຕ຺ຕ, ເອກນ຺ຕິ ຕໂຍ ວາຣປຣິຈ຺ເຉທາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ທ຺ວາທສ ສຕ຺ຕຣສກາ, ທສ ສຕ຺ຕກາ, ເອກໍ ເອກກນ຺ຕິ ເຕ ສພ຺ເພ ສາຘຸກໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ປຣໂຕ ທຸກຕິກາທິວເສນ ປຈ຺ຈຍສໍສນ຺ທເນ ອູນຕຣຄຓນສ຺ສ ວເສນ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ສກ຺ກາ ຫິ ອິມາຍ ຄຓນາຍ ທຸກມູລາທີສຸ ວາຣປຣິຈ຺ເຉເທ ຊານິຕຸນ຺ຕິ ປຸນ ‘‘ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຍາ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ’’ຕິ ອນາມສິຕ຺ວາ ຄຓນວເສເນວ ວາຣປຣິຈ຺ເຉທໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມເຓ ສຕ຺ຕາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ.

ຕຕ຺ຖ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຍາ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ. ກຸສລໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ປຈ຺ຈຍາ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາຕິ ອິມິນາ ນເຍນ ອາຣມ຺ມເຓ ລທ຺ຘວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພານິ. ອຍໍ ຕາວ ອນຸໂລເມ ນໂຍ.

໒໗໗-໒໘໕. ປຈ຺ຈນີເຍ ປນ ກຸສລໍ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ອກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຍາຕິ ອກຸສລເມວ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕໍ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕິ. ຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ຕໍ ປຏິຈ຺ຈວາຣສ຺ສ ປຈ຺ຈນີເຍ ວຸຕ຺ຕເມວ.

໒໘໖-໒໘໗. ຍໍ ປເນຕໍ ປຈ຺ຈນີເຍ ລທ຺ຘວິສ຺ສຊ຺ຊນປຣິຈ຺ເຉທໍ ຄຓນໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ນເຫຕຸຍາ ຈຕ຺ຕາຣີຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ, ສຕ຺ຕຣສ, ສຕ຺ຕ, ປຎ຺ຈ, ຕີຓິ, ເອກນ຺ຕິ ຉ ປຣິຈ຺ເຉທາ. ເຕສໍ ວເສນ ທຸກຕິກາທີສຸ ປຈ຺ຈຍສໍສນ຺ທເນ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ໂຍ ຫິ ປຈ຺ຈໂຍ ສຕ຺ຕຣສ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ລຠຕິ, ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສທິສສໍສນ຺ທເນ ສຕ຺ຕຣສ, ອູນຕຣສໍສນ຺ທເນ ເສສາ ຉປິ ປຣິຈ຺ເຉທາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ເອວໍ ເສເສສຸປິ ອຘິກປຣິຈ຺ເຉທໍ ຐເປຕ຺ວາ ສມສມາ ອູນຕຣາ ຈ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ອຘິກຕຣາ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ນິຍໂມ. ສມສມາ ປນ ອູນຕຣາ ຈ ອຕ຺ຖາ ວິໂຣເຘ ສຕິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ເຕເນຕ຺ຖ ‘‘ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ນາຣມ຺ມເຓ ເອກ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ນເຫຕຸຍາ ຈຕຸນ຺ນໍ, ນາຣມ຺ມເຓ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອາຄຕຕ຺ຕາ ນເຫຕຸວເສນ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ນາຣມ຺ມເຓນ ສທ຺ຘິໍ ຆຏິຕຕ຺ຕາ ປນ ອາຣມ຺ມຓຘມ຺ໂມ ວິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ອກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຍາ ອກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ, ອພ຺ຍາກຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຍາ ອກຸສໂລ, ອກຸສລຎ຺ຈ ອພ຺ຍາກຕຎ຺ຈ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຍາ ອກຸສໂລຕິ ຕີຓິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ປຣິຫີນານິ. ອພ຺ຍາກຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຍາ ອພ຺ຍາກໂຕຕິ ຣູປວເສນ ເອກເມວ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວິຣຸທ຺ຘາວິຣຸທ຺ຘໍ ຎຕ຺ວາ ລພ຺ຠມານປຣິຈ຺ເຉໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອປິເຈຕ຺ຖ ອິທໍ ນຍມຕ຺ຕທສ຺ສນໍ. ນາຘິປຕິຍາ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ນເຫຕຸຍາ ລທ຺ຘາເນວ. ເສສຈຕຸກ຺ເກສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ນານນ຺ຕເຣ ເອກນ຺ຕິ ອເຫຕຸກຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານສ຺ສ ເຈວ ເສສຣູປສ຺ສ ຈ ວເສນ ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕໍ. ເອວໍ ສພ຺ເພສຸ ເອກເກສຸ ຍຸຊ຺ຊມານກຣູປໍ ຊານິຕພ຺ພໍ. ນປຸເຣຊາເຕ ທ຺ເວຕິ ອິຘາປິ ນເຫຕຸວເສນ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ນປຸເຣຊາເຕນ ສທ຺ຘິໍ ຆຏິຕຕ຺ຕາ ປນ ອພ຺ຍາກຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຍາ ອກຸສໂລ, ອກຸສລຎ຺ຈ ອພ຺ຍາກຕຎ຺ຈ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຍາ ອກຸສໂລຕິ ວຕ຺ຖຸປຸເຣຊາຕວເສນ ທ຺ເວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ປຣິຫີນານິ. ອາຣຸປ຺ເປ ປນ ອເຫຕຸກໂມຫສ຺ສ ອເຫຕຸກກິຣິຍສ຺ສ ຈ ວເສນ ທ຺ເວ ວຸຕ຺ຕານິ. ນວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ທ຺ເວຕິ ອາຣຸປ຺ເປ ອເຫຕຸກາກຸສລກິຣິຍວເສນ ທ຺ເວ. ໂນນຕ຺ຖິ ໂນວິຄເຕສຸ ເອກນ຺ຕິ ສພ຺ພສ຺ສ ຣູປສ຺ສ ວເສນ ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຕິກາທີສຸ ອປຸພ຺ພໍ ນຕ຺ຖິ.

໒໘໘. ນາຣມ຺ມຓມູລເກ ປນ ນອຘິປຕິຍາ ປຎ຺ຈາຕິ ນາຣມ຺ມເຓ ລທ຺ຘາເນວ. ນກມ຺ເມ ເອກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຎ຺ຈ ກຏຕ຺ຕາຣູປຎ຺ຈ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເສສຣູປວເສນ ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໒໘໙-໒໙໖. ນາຘິປຕິມູລເກ ນປຸເຣຊາເຕ ສຕ຺ຕາຕິ ນປຸເຣຊາເຕ ລທ຺ຘາເນວ. ນປຈ຺ຉາຊາເຕ ສຕ຺ຕຣສາຕິ ອິມານິປິ ຕຕ຺ຖ ລທ຺ຘານິ ສຕ຺ຕຣເສວ. ນານນ຺ຕຣນສມນນ຺ຕຣນອຎ຺ຎມຎ຺ຎນອຸປນິສ຺ສຍນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໂນນຕ຺ຖິໂນວິຄຕມູລການິ ນາຣມ຺ມຓມູລກສທິສາເນວ. ອິມິນາວ ນຍມຕ຺ຕທສ຺ສເນນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອາຄຕານາຄຕໍ ລພ຺ຠມານາລພ຺ຠມານຎ຺ຈ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒໙໗-໓໒໘. ອິມິນາເຍວ ປນ ລກ຺ຂເຓນ ອນຸໂລມໍ ປຸຣໂຕ ກຕ຺ວາ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີເຍ ປຈ຺ຈນີຍໍ ປຸຣໂຕ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລເມ ຈ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉໂທ ອາຄຕານາຄຕໍ ລພ຺ຠມານາລພ຺ຠມານຎ຺ຈ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ປຈ຺ຈຍວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ນິສ຺ສຍວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໒໙-໓໓໗. ນິສ຺ສຍວາເຣ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ນິສ຺ສາຍາຕິ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຕິຏ຺ຐຏ຺ເຐນ ນິສ຺ສຍໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສເມຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍວາເຣ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອວສາເນ ປນສ຺ສ ‘‘ປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ນາມ ນິສ຺ສຍຕ຺ຕໍ, ນິສ຺ສຍຕ຺ຕໍ ນາມ ປຈ຺ຈຍຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ເອເຕສໍ ວາຣານໍ ອຕ຺ຖໂຕ ນິນ຺ນານາກຣຓຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຖໂຕ ຫິ ເອເຕປິ ປຏິຈ຺ຈສຫຊາຕາ ວິຍ ນິນ຺ນານາກຣຓາ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ອຕ຺ຖນິຍມນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕາ. ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາຕິອາທີສຸ ຫິ ອນິສ຺ສາຍ ວຕ຺ຕມານໍ ນານາກ຺ຂຓິກມ຺ປິ ‘‘ປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອລ຺ລີຍິຕ຺ວາ ຐິຕກຏ຺ຐາທີສຸ ຈ ເອກໍ ເອກສ຺ສ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາ ອຸປາທາຣູປໍ ມຫາຠູຕສ຺ສ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິເຍວ. ອິຕິ ປຈ຺ຈຍວາເຣນ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຠາວໍ ນິສ຺ສຍວາເຣນ ຈ ປຈ຺ຈຍາຕິ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕຠາວໍ ນິຍເມຕຸໍ ອຸໂຠເປເຕ ວຸຕ຺ຕາ. ອປິຈ ຕຖາ ພຸຊ຺ຌນການໍ ອຊ຺ຌາສຍວເສນ ເທສນາວິລາເສນ ນິຣຸຕ຺ຕິປຏິສມ຺ຠິທາປເຠທຊານນວເສນ ຈາປິ ເອເຕ ອຸໂຠປິ ວຸຕ຺ຕາຕິ.

ນິສ຺ສຍວາຣວຓ຺ຓນາ.

໕. ສໍສຏ຺ຐວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໓໘-໓໔໖. ສໍສຏ຺ຐວາເຣ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ສໍສຏ຺ໂຐຕິ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ເອກຸປ຺ປາທາທິລກ຺ຂເຓນ ສມ຺ປໂຍຄຏ຺ເຐນ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຸສລໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ສໍສຏ຺ໂຐຕິ ກຸສລໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພປເທສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍ ອຣູປຘມ຺ມສ຺ເສວ ສມ຺ປໂຍຄຏ຺ເຐນ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ຕໂຍ ປຎ຺ຫາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ. ຍຖາ ຈ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍ, ຕຖາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາທີສຸປິ, ເກວລໍ ວິປາກປຈ຺ຈເຍ ເອກເມວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ.

໓໔໗-໓໕໐. ອິທານິ ຍຖາລທ຺ຘານິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ຄຓນວເສນ ທສ຺ເສຕຸໍ ເຫຕຸຍາ ຕີຓີຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ພຕິເກສຸ ກຸສເລນ ກຸສລໍ, ອກຸສເລນ ອກຸສລໍ, ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕນ຺ຕິ ອຍເມວ ນິຍໂມ. ເອກເກ ປນ ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕເມວ ລພ຺ຠຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ພາວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈເຍສຸ ຕີຓິ, ວິປາເກ ເອກນ຺ຕິ ທ຺ເວ ປຣິຈ຺ເຉທາ. ປຈ຺ຉາຊາເຕ ອນຸໂລມໍ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ຕີຓິ ເອກນ຺ຕິ ອິເມສຎ຺ເຎວ ວເສນ ທຸກຕິກາທີສຸ ປຈ຺ຈຍສໍສນ຺ທເນ ຍຕ຺ຖ ວິປາກປຈ຺ຈໂຍ ປວິສຕິ; ຕຕ຺ຖ ເອກໍ, ເສເສສຸ ຕີຓີຕິ ເອວໍ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເສສເມຕ຺ຖ ອນຸໂລເມ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

໓໕໑-໓໕໔. ປຈ຺ຈນີເຍ ປນ ກຸສລໍ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ອກຸສລເມວ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ກຕໍ, ຕໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

໓໕໙. ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ປຈ຺ຈນີເຍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນປຣິຈ຺ເຉທໍ ຄຓນໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ນເຫຕຸຍາ ທ຺ເວຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຕ຺ຖ ທ຺ເວ ຕີຓິ ເອກນ຺ຕິ ຕໂຍ ປຣິຈ຺ເຉທາ. ເຕສໍ ວເສນ ທຸກຕິກາທີສຸ ປຈ຺ຈຍສໍສນ຺ທເນ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອິຘາປິ ອຘິກຕຣຄຓນານໍ ອູນຕຣຄຓເນນ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທເນ ອູນຕຣຄຓນເມວ ລພ຺ຠຕິ, ສມຄຓເນນ ສທ຺ຘິໍ ສມຄຓນໍ. ຍສ຺ມາ ເຈຕ຺ຖ ອຣູປຘມ຺ມາເຍວ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນາ, ຕສ຺ມາ ນເຫຕຸນາຘິປຕິນປຸເຣຊາຕນປຈ຺ຉາຊາຕນາເສວນນກມ຺ມນວິປາກນຌານນມຄ຺ຄນວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕວເສນ ທເສວ ປຈ຺ຈຍາ ປຈ຺ຈນີກໂຕ ທສ຺ສິຕາ, ເສສາ ຈຸທ຺ທສ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ເຍປິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເຕສຸປິ ວິປາເກ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ເນ ນກມ຺ມນວິປາກາ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ.

໓໖໐-໓໖໘. ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ນາຘິປຕິຍາ ທ຺ເວຕິ ນເຫຕຸຍາ ລທ຺ຘໍ ທ຺ວຍເມວ. ເສສທ຺ວເຍສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ນກມ຺ເມ ເອກນ຺ຕິ ອເຫຕຸກກິຣິຍເຈຕນໍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ ກຕ຺ວາ ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕໍ. ນວິປາເກ ທ຺ເວຕິ ອເຫຕຸກໂມຫກິຣິຍວເສນ ທ຺ເວ. ນຌາເນ ເອກນ຺ຕິ ອເຫຕຸກປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓວເສນ ອພ຺ຍາກຕວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ນມຄ຺ເຄ ເອກນ຺ຕິ ອເຫຕຸກວິປາກກິຣິຍວເສນ ອພ຺ຍາກຕວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ. ອິມິນາວຸປາເຍນ ສພ຺ພສໍສນ຺ທເນສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

໓໖໙-໓໘໓. ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີເຍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕາ ນເຫຕຸອາທໂຍ ທເສວ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ນ ເສສາ. ເຍປິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເຕສຸ ເຫຕຸມ຺ຫິ ອນຸໂລມໂຕ ຐິເຕ ຌານມຄ຺ຄາ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ສພ຺ພໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

໓໘໔-໓໙໑. ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລເມ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ອເຫຕຸກໂມໂຫວ ຌານມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍໍ ລຠຕິ, ເສສາ ນ ລຠນ຺ຕິ. ນຌານປຈ຺ຈເຍ ອຏ຺ຐາເຫຕຸກຈິຕ຺ຕານິປິ. ນກມ຺ມປຈ຺ຈຍາ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ນາຘິປຕິປຈ຺ຈຍາ ນປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມເຓ ເອກນ຺ຕິ ອາຣຸປ຺ເປ ອເຫຕຸກກິຣິຍເຈຕນາວເສນ ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕໍ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ຍໍ ລພ຺ຠຕິ, ຍຎ຺ຈ ນ ລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ສ ວເສນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາຕິ.

ສໍສຏ຺ຐວາຣວຓ຺ຓນາ.

໖. ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໙໒-໔໐໐. ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວາເຣ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕຕິ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສເມຕ຺ຖ ສໍສຏ຺ຐວາເຣ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອວສາເນ ປນສ຺ສ ‘‘ສໍສຏ຺ຐຕ຺ຕໍ ນາມ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕໍ, ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕໍ ນາມ ສໍສຏ຺ຐຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ເອເຕສໍ ວາຣານໍ ອຕ຺ຖໂຕ ນິນ຺ນານາກຣຓຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຖໂຕ ຫິ ເອເຕປິ ປຏິຈ຺ຈສຫຊາຕາ ວິຍ ປຈ຺ຈຍນິສ຺ສຍາ ວິຍ ຈ ນິນ຺ນານາກຣຓາ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ອຕ຺ຖນິຍມນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕາ. ‘‘ສໍສຏ຺ຐາ ໂຍຊິຕາ ຫຍາ’’ຕິອາທີສຸ (ຊາ. ໒.໒໒.໗໐) ຫິ ອສມ຺ປຍຸຕ຺ຕມ຺ປິ ສໍສຏ຺ຐນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ຍາ ສາ ວີມໍສາ ໂກສຊ຺ຊສຫຄຕາ ໂກສຊ຺ຊສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ’’ຕິອາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໕.໘໓໒) ອສໍສຏ຺ຐໍ ໂວກິຓ຺ຓມ຺ປິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ. ອິຕິ ສໍສຏ຺ຐວາເຣນ ເອກຸປ຺ປາທລກ຺ຂຓສ຺ສ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ສໍສຏ຺ຐຠາວໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວາເຣນ ຈ ສໍສຏ຺ຐສ຺ສ ເອກຸປ຺ປາທາທິລກ຺ຂຓສ຺ສ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຠາວໍ ນິຍເມຕຸໍ ອຸໂຠເປເຕ ວຸຕ຺ຕາ. ອປິຈ ຕຖາ ພຸຊ຺ຌນການໍ ອຊ຺ຌາສຍວເສນ ເທສນາວິລາເສນ ນິຣຸຕ຺ຕິປຏິສມ຺ຠິທາປເຠທຊານນວເສນ ຈາປິ ເອເຕ ອຸໂຠປິ ວຸຕ຺ຕາຕິ.

ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວາຣວຓ຺ຓນາ.

ເອເຕສຸ ປນ ຉສຸ ວາເຣສຸ ອຕ຺ຖິ ໂກຈິ ປຈ຺ຈໂຍ ເອກນ຺ຕໍ ອນຸໂລມໂຕ ນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ປຈ຺ຈນີກໂຕວ ຕິຏ຺ຐຕິ; ອຕ຺ຖິ ເອກນ຺ຕໍ ປຈ຺ຈນີກໂຕ ນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອນຸໂລມໂຕວ ຕິຏ຺ຐຕິ; ອຕ຺ຖິ ອເນກນ຺ຕໍ ອນຸໂລມໂຕ ເຈວ ຕິຏ຺ຐຕິ, ປຈ຺ຈນີກໂຕ ຈາຕິ ອິທໍ ປກິຓ຺ຓກໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ປຐໂມ ປຎ຺ໂຫ ປຈ຺ຉາຊາຕສ຺ສ, ທຸຕິໂຍ ມຫາຈຕຸກ຺ກສ຺ສ, ຕຕິໂຍ ຍຸຊ຺ຊມານການໍ ເສສານໍ ວເສນ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

໗. ປຎ຺ຫາວາຣວິຠງ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໔໐໑-໔໐໓. ປຎ຺ຫາວາເຣ ‘‘ສິຍາ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທິນາ ກຸສລຕ຺ຕິເກ ອຸທ຺ຘຣິຕພ຺ພປຸຈ຺ຉານໍ ລພ຺ຠມານວເສນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຸສໂລ ຈ ນາເມສ ສຍໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ຐເປຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຊາຕຎ຺ຈ ວິປາກຎ຺ຈ ເສເສຫິ ທ຺ວາວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ກຸສລສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫນ຺ໂຕ ຐເປຕ຺ວາ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕວິປາກວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ເສເສຫິ ວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈເຍຫິ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ເຍຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ກຸສໂລ ກຸສລສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ເຕ ປຈ຺ຈເຍ ປຏິປາຏິຍາ ທສ຺ເສຕຸໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ.

ຕຕ຺ຖ ຍາ ເອສາ ປຈ຺ຈຍວິຠງ຺ຄວາເຣ ວິຍ ‘‘ເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຘມ຺ມານ’’ນ຺ຕິ ອກຕ຺ວາ ‘‘ເຫຕູ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຂນ຺ຘານ’’ນ຺ຕິ ເທສນາ ກຕາ, ຕສ຺ສາ ເອວ ກຣເຓ ອິທໍ ປໂຍຊນໍ – ຕຕ຺ຖ ຫິ ສຸຎ຺ຎຏ຺ຐໍ ທີເປຕຸໍ ຘມ຺ມານນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຘ ປຈ຺ຈຍໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ຘມ຺ມາ ຣາສິໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນ ເອເກກໂຕຕິ ຣາສຏ຺ຐໍ ທີເປຕຸໍ ຂນ຺ຘານນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຏິຈ຺ຈວາຣາທີສຸ ວາ ຂນ຺ຘວເສນ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນເທສນາ ອາຣຸຬ຺ຫາຕິ ເຕເນວານຸກ຺ກເມນ ອິຘາປິ ອາຣຸຬ຺ຫາຕິ. ກສ຺ມາ ປເນເຕສຸ ເອວໍ ອາຣຸຬ຺ຫາຕິ? ອສງ຺ກຣໂຕ ວິຠາຄທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ‘‘ເອກໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ເສສາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ຫິ ອາທິນາ ນເຍນ ວຸຈ຺ຈມາເນ ອສຸກຘມ຺ມໍ ນາມ ນິສ຺ສາຍ ອສຸກຘມ຺ມາຕິ ນ ສກ຺ກາ ອສງ຺ກຣໂຕ ປຈ຺ຈເຍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ເນ ຈ ຊານິຕຸໍ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ອຸທ຺ເທສນິທ຺ເທສາ ນິພ຺ພິເສສາ ສິຍຸໍ. ຕສ຺ມາ ອສງ຺ກຣໂຕ ວິຠາຄທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ເອວໍ ອາຣຸຬ຺ຫາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານນ຺ຕິ ອິທໍ ຍສ຺ສ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ກຸສໂລ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຕເມວ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຈ຺ຈຍວິຠງ຺ເຄ ປນ ກຸສລາທິວເສນ ວິຠາຄໍ ອກຕ຺ວາ ສາມຎ຺ຎໂຕ ສພ຺ເພສໍ ເຫຕູນໍ ວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ນຣູປທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານນ຺ຕິ ອວຕ຺ວາ ຕໍສມຸຏ຺ຐານານນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ອພ຺ຍາກຕເຫຕຸສມຸຏ຺ຐານຣູປໍ, ໂອກ຺ກນ຺ຕິກ຺ຂເຓ ກຏຕ຺ຕາຣູປມ຺ປິ ສງ຺ຄຫໍ ຄຕໍ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ເສເສສຸປິ ເອວຣູເປສຸ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໔໐໔. ທານໍ ທຕ຺ວາຕິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ຈຊິຕ຺ວາ. ຍາຍ ວາ ເຈຕນາຍ ໂສ ທິຍ຺ຍຕິ, ສາ ເຈຕນາ ທານໍ. ທຕ຺ວາຕິ ຕໍ ເຈຕນໍ ປຣິໂຍທາເປຕ຺ວາ ວິສຸທ຺ຘໍ ກຕ຺ວາ. ສີລໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາຕິ ປຎ຺ຈງ຺ຄາທິວເສນ ນິຈ຺ຈສີລໍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ. ອິມິນາ ສມາທານວິຣຕິເຍວ ທສ຺ສິຕາ. ສມ຺ປຕ຺ຕວິຣຕິສມຸຈ຺ເຉທວິຣຕິໂຍ ປນ ໂລເກ ສີລນ຺ຕິ ອປາກຏຕ຺ຕາ ນ ວຸຕ຺ຕາ. ກິຎ຺ຈາປິ ນ ວຸຕ຺ຕາ, ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ປນ ໂຫນ຺ຕິເຍວ. ຕຕ຺ຖ ສມຸຈ຺ເຉທວິຣຕິ ເສກ຺ຂານໍເຍວ ກຸສລສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ, ນ ອິຕເຣສໍ. ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາຕິ ‘‘ປາຓໍ ນ ຫເນ, ນ ຈາທິນ຺ນມາທິເຍ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໗໑) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອຸໂປສຖທິວເສສຸ ອຏ຺ຐງ຺ຄອຸໂປສຖກິຣິຍໍ ກຕ຺ວາ. ຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕີຕິ ຕໍ ກຸສລໍ ເສກ຺ໂຂປິ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນປິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ, ອຣຫາປິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂເຕວ. ອຣຫໂຕປິ ຫິ ປຸພ຺ເພ ກຕໍ ກຸສລໍ ກຸສລເມວ, ເຍນ ປນ ຈິຕ຺ເຕນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ, ຕໍ ກິຣິຍຈິຕ຺ຕໍ ນາມ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ເອຕໍ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສາ’’ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ອຘິກາເຣ ນ ລພ຺ຠຕິ. ປຸພ຺ເພ ສຸຈິຓ຺ຓານີຕິ ‘‘ທຕ຺ວາ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ຫິ ອາສນ຺ເນ ກຕານິ ວຸຕ຺ຕານິ, ອິມານິ ນ ອາສນ຺ເນ ກຕານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ທານາທີຫິ ວາ ເສສານິ ກາມາວຈຣກຸສລານິ ທສ຺ເສຕຸໍ ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຌານາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາຕິ ຌານາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ. ອຍເມວ ວາ ປາຬິ. ເສກ຺ຂາ ໂຄຕ຺ຣຠຸນ຺ຕິ ໂສຕາປນ຺ນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂສ ຫິ ໂຄຕ຺ຣຠຸໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ. ໂວທານນ຺ຕິ ອິທໍ ປນ ສກທາຄາມິອນາຄາມິໂນ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕສຎ຺ຫິ ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂວທານໍ ນາມ ໂຫຕິ. ເສກ຺ຂາຕິ ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິອນາຄາມິໂນ. ມຄ຺ຄາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາຕິ ມຄ຺ຄຜລຠວງ຺ຄາຕິກ຺ກມວເສນ ອຕ຺ຕນາ ປຏິລທ຺ຘາ ມຄ຺ຄາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ, ສຸທ຺ຘມຄ຺ຄໂຕເຍວ ປນ ວຸຏ຺ຐາຍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ.

ກຸສລໍ ອນິຈ຺ຈໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ວິປສ຺ສນູປຄໍ ເຕຠູມກກຸສລເມວ ເວທິຕພ຺ພໍ, ວິປສ຺ສນາກຸສລໍ ປນ ກາມາວຈຣເມວ. ເຈໂຕປຣິຍຎາເຓນາຕິ ຣູປາວຈຣກຸສລໍ ທສ຺ເສຕິ. ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນນ຺ຕິອາທີຫິ ອຣູປາວຈຣກຸສລາຣມ຺ມຓວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ອຣູປາວຈຣກຸສລເມວ. ກຸສລາ ຂນ຺ຘາ ອິທ຺ຘິວິຘຎາຓສ຺ສາຕິອາທີຫິ ປຸຄ຺ຄລໍ ອນາມສິຕ຺ວາ ຘມ຺ມວເສນ ທສ຺ເສຕິ. ເຕເນເວຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ຄຫິຕມ຺ປິ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓໍ ປຸນ ວຸຕ຺ຕໍ.

໔໐໕. ອສ຺ສາເທຕີຕິ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕໂລຠສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕຫິ ອນຸຠວຕິ ເຈວ ຣຊ຺ຊຕິ ຈ. ອຠິນນ຺ທຕີຕິ ສປ຺ປີຕິກຕຓ຺ຫາວເສນ ນນ຺ທຕິ ຫຏ຺ຐປຫຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ, ທິຏ຺ຐາຠິນນ຺ທນາຍ ວາ ອຠິນນ຺ທຕິ. ຣາໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອສ຺ສາເທນ຺ຕສ຺ສ ຣາໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ອິທໍ ອຏ຺ຐປິ ໂລຠສຫຄຕານິ ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ທິຏ຺ຐິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອຠິນນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕນິຍນ຺ຕິອາທິວເສນ ຈຕູຫິປິ ຈິຕ຺ເຕຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ທິຏ຺ຐິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອສນ຺ນິຏ຺ຐານຄຕສ຺ສ ປເນຕ຺ຖ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ວິກ຺ເຂປຄຕສ຺ສ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ, ອກຕໍ ວຕ ເມ ກລ຺ຍາຓນ຺ຕິ ວິປ຺ປຏິສາຣິໂນ ໂທມນສ຺ສໍ. ຕໍ ອາຣພ຺ຠາຕິ ຕານິ ສຸຈິຓ຺ຓານິ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພຫຸວຈນສ຺ສ ເຫສ ເອກວຈນາເທໂສ, ຊາຕິວເສນ ວາ ເອກວຈນເມເວຕໍ.

໔໐໖. ອຣຫາ ມຄ຺ຄາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາຕິ ມຄ຺ຄວີຖິຍໍ ຜລານນ຺ຕຣສ຺ສ ຠວງ຺ຄສ຺ສ ອຕິກ຺ກມວເສນ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ. ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຈິຕ຺ຕານິ ປນສ຺ສ ກິຣິຍາພ຺ຍາກຕານິ. ເອວໍ ກິຣິຍາພ຺ຍາກຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຸນ ວິປາກາພ຺ຍາກຕສ຺ສ ທສ຺ເສຕຸໍ ເສກ຺ຂາ ວາຕິອາທິມາຫ. ກຸສເລ ນິຣຸທ຺ເຘຕິ ວິປສ຺ສນາຊວນວີຖິຍາ ປຈ຺ຉິນ຺ນາຍ. ວິປາໂກຕິ ກາມາວຈຣວິປາໂກ. ຕທາຣມ຺ມຓຕາຕິ ຕທາຣມ຺ມຓຕາຍ, ຕໍ ກຸສລສ຺ສ ຊວນສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓຠູຕໍ ວິປສ຺ສິຕກຸສລໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ຕທາຣມ຺ມຓວເສເນວ, ປຏິສນ຺ຘິຠວງ຺ຄຈຸຕິວເສນາປິ. ວິປາໂກ ຫິ ກມ຺ມໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ຄຫິຕປຏິສນ຺ຘິກສ຺ສ ກຸສລາຣມ຺ມໂຓ ໂຫຕິເຍວ, ໂສ ປນ ທຸພ຺ພິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕ຺ຕາ ອິຘ ນ ທສ຺ສິໂຕ.

ກຸສລໍ ອສ຺ສາເທຕີຕິອາທິ ອກຸສລຊວນາວສາເນ ກຸສລາຣມ຺ມຓວິປາກໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນວິປາກສ຺ສາຕິ ອິທໍ ທຸພ຺ພິຎ຺ເຎຍ຺ຍມ຺ປິ ສມານໍ ມຫຄ຺ຄຕວິປາກສ຺ສ ຕທາຣມ຺ມຓຠາເວນ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ລພ຺ຠມານກວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຣິຍສ຺ສາຕິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ອສມາປນ຺ນປຸພ຺ເພ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕເນ ປຏິໂລມໂຕ ວາ ເອກນ຺ຕຣິກວເສນ ວາ ສມາປນ຺ນກິຣິຍາຍ. ເຈໂຕປຣິຍຎາຓສ຺ສາຕິອາທີນິ ປຣໂຕ ອາວຊ຺ຊນາຍ ໂຍເຊຕພ຺ພານິ. ຍາ ເອເຕສໍ ອາວຊ຺ຊນາ, ຕສ຺ສາ ກຸສລາ ຂນ຺ຘາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ.

໔໐໗-໔໐໙. ຣາຄນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວາ ປຣສ຺ສ ວາ ຣາຄໍ. ອຕ຺ຕໂນ ຣາຄວເສນ ປເນຕ຺ຖ ວຓ຺ຓນາ ປາກຏາ ໂຫຕິ. ອສ຺ສາເທຕີຕິອາທີນິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາເນວ. ວິຈິກິຈ຺ຉາທີສຸ ປນ ຕີສຸ ອສ຺ສາເທຕພ຺ພຕາຍ ອຠາເວນ ‘‘ອສ຺ສາເທຕີ’’ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ທິຏ຺ຐິ ປເນຕ຺ຖ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສາ ອສ຺ສາເທຕີຕິ ປທສ຺ສ ປຣິຫີນຕ຺ຕາ ອາຄຕປຏິປາຏິຍາ ປຐມໍ ນ ວຸຕ຺ຕາ. ວິຈິກິຈ຺ຉາທີສຸເຍວ ຕໍ ຕໍ ສຠາຄໍ ປຐມໍ ວຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ອນນ຺ຕຣາ ວຸຕ຺ຕາ. ອິເມສຸ ຈ ປນ ຣາຄາທີສຸ ‘‘ກິໍ ເມ ປາປຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ອກ຺ຂນ຺ຕິວເສນ ວາ, ‘‘ກຕໍ ປາປໍ ກຕໍ ລຸທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ ວິປ຺ປຏິສາຣາທິວເສນ ວາ ໂທມນສ຺ສຸປ຺ປຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

໔໑໐. ຈກ຺ຂຸໍ ອນິຈ຺ຈໂຕຕິ ວິປສ຺ສນານຸກ຺ກເມນ ໂອຬາຣິກາຍຕນານິ ວຕ຺ຖຸຣູປຎ຺ຈາຕິ ເອກາທສ ຣູປານິ ປາກຏຕ຺ຕາ ຄຫິຕານິ. ປຸນ ຣູປາຍຕນາທີນິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນໍ ອາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ຄຫິຕານິ. ຍສ຺ມາ ປເນສາ ວິຎ຺ຎາຓກາຍວເສນ ເທສນາ, ນ ຘາຕຸວເສນ, ຕສ຺ມາ ມໂນຘາຕຸ ນ ຄຫິຕາ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຄຫິຕາຄຫິຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໔໑໑. ຜລໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕິ ນິພ຺ພານໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕີຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓກຸສລສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໔໑໓-໔໑໖. ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິນິທ຺ເທເສ ເສກ຺ຂປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ວເສນ ຈຕຸຠູມກກຸສລໍ ທສ຺ສິຕໍ, ຕຖາ ສຫຊາຕາຘິປຕິນິທ຺ເທເສ. ອຣຫໂຕ ອຸຕ຺ຕມຘມ຺ມໍ ອຘິຄຕຕ຺ຕາ ໂລກິຍກຸສເລສຸ ຄຣຸກາໂຣ ນຕ຺ຖີຕິ ອຄ຺ຄມຄ຺ໂຄວ ທສ຺ສິໂຕ.

໔໑໗. ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈເຍ ປຸຣິມາ ປຸຣິມາຕິ ເອກຠູມກາປິ ນານາຠູມກາປິ ກຸສລາ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕາ. ອນຸໂລມໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸສ຺ສ, ອນຸໂລມໍ ໂວທານສ຺ສາຕິ ນານາຣມ຺ມຓວເສນ. ໂຄຕ຺ຣຠຸ ມຄ຺ຄສ຺ສ, ໂວທານໍ ມຄ຺ຄສ຺ສາຕິ ນານາຠູມິວເສນ. ກຸສລໍ ວຸຏ຺ຐານສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ກຸສລນ຺ຕິ ເຕຠູມກກຸສລໍ. ວຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ເຕຠູມກວິປາກໍ. ເຕຫິ ກຸສລຊວນວີຖິໂຕ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍ ທຸວິຘໍ ໂຫຕິ – ຕທາຣມ຺ມຓໍ ຠວງ຺ຄຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ກາມາວຈຣກຸສລສ຺ສ ອຸຠຍມ຺ປິ ວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ, ມຫຄ຺ຄຕສ຺ສ ຠວງ຺ຄເມວ. ມຄ຺ໂຄ ຜລສ຺ສາຕິ ອິທໍ ຍສ຺ມາ ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາກໍ ຊວນວີຖິປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ ວຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ວິສຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອນຸໂລມໍ ເສກ຺ຂາຍາຕິ ອເສກ຺ຂາຍ ກຸສລໍ ອນນ຺ຕຣໍ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ວິຠາຄໍ ກໂຣຕິ. ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາຕິ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສກທາຄາມິຜລອນາຄາມິຜລສມາປຕ຺ຕິຍາປິ. ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາຕິ ອນາຄາມິຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ. ອກຸສເລ ທຸວິຘມ຺ປິ ວຸຏ຺ຐານໍ ລພ຺ຠຕິ. ວິປາກາພ຺ຍາກຕາ ກິຣິຍາພ຺ຍາກຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ວິປາກາພ຺ຍາກຕາ ວິປາກາພ຺ຍາກຕານໍເຍວ, ກິຣິຍາພ຺ຍາກຕາ ກິຣິຍາພ຺ຍາກຕານໍເຍວ ເວທິຕພ຺ພາ. ຠວງ຺ຄໍ ອາວຊ຺ຊນາຍາຕິອາທິ ໂວມິສ຺ສກວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ກິຣິຍາຕິ ກາມາວຈຣກິຣິຍາ. ສາ ທຸວິຘສ຺ສາປິ ວຸຏ຺ຐານສ຺ສ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ມຫຄ຺ຄຕາ ຠວງ຺ຄສ຺ເສວ. ອິຕິ ເຍ ເຫຏ຺ຐາ ປຈ຺ຈຍວິຠງ຺ຄນິທ຺ເທເສ ‘‘ປຸຣິມາ ປຸຣິມາ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຈ຺ຉິມານໍ ປຈ຺ຉິມານໍ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ອາຣຠິຕ຺ວາ ກຸສລໍ ກຸສລສ຺ສ, ກຸສລໍ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ອກຸສລໍ ອກຸສລສ຺ສ, ອກຸສລໍ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ອພ຺ຍາກຕໍ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ອພ຺ຍາກຕໍ ກຸສລສ຺ສ, ອພ຺ຍາກຕໍ ອກຸສລສ຺ສາຕິ ສຕ຺ຕ ວາຣາ ທສ຺ສິຕາ; ເຕສໍ ວເສນ ອິຘ ສງ຺ເຂປໂຕ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ວິຠຕ຺ໂຕ.

ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປເນຕ຺ຖ –

ທສຘາ ສຕ຺ຕຣສຘາ, ສມສຏ຺ຐິວິເຘນ ຈ;

ພຫຸຘາປິ ຈ ນິທ຺ເທສໍ, ສາຘຸກໍ ອຸປລກ຺ຂເຍ.

ອຍຎ຺ຫິ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ນ ເກວລໍ ສຕ຺ຕຘາວ ນິທ຺ເທສໍ ລຠຕິ, ກຸສລໍ ປນ ກຸສລສ຺ສ ວິປາກສ຺ສ; ອກຸສລໍ ອກຸສລສ຺ສ ວິປາກສ຺ສ; ວິປາກໍ ວິປາກສ຺ສ ກິຣິຍສ຺ສ; ກິຣິຍໍ ກຸສລສ຺ສ ອກຸສລສ຺ສ ວິປາກສ຺ສ ກິຣິຍສ຺ສາຕິ ເອວໍ ທສຘາປິ ນິທ຺ເທສໍ ລຠຕິ. ນ ເກວລໍ ທສຘາເຍວ, ກຸສລໍ ປນ ກຸສລສ຺ສ ກຸສລວິປາກສ຺ສ ອກຸສລວິປາກສ຺ສ; ອກຸສລໍ ອກຸສລສ຺ສ ອກຸສລວິປາກສ຺ສ ກຸສລວິປາກສ຺ສ; ກຸສລວິປາກໍ ກຸສລວິປາກສ຺ສ ອກຸສລວິປາກສ຺ສ ກິຣິຍສ຺ສ; ອກຸສລວິປາກໍ ອກຸສລວິປາກສ຺ສ ກຸສລວິປາກສ຺ສ ກິຣິຍສ຺ສ; ກິຣິຍໍ ກິຣິຍສ຺ສ ກຸສລສ຺ສ ອກຸສລສ຺ສ ກຸສລວິປາກສ຺ສ ອກຸສລວິປາກສ຺ສາຕິ ເອວໍ ສຕ຺ຕຣສຘາ ນິທ຺ເທສໍ ລຠຕິ.

ນ ເກວລຎ຺ຈ ສຕ຺ຕຣສຘາວ ສມສຏ຺ຐິວິເຘນາປິ ນິທ຺ເທສໍ ລຠເຕວ. ກຖໍ? ກາມາວຈຣກຸສລຎ຺ຫິ ຠູມິເຠເທນ ຈຕຸພ຺ພິຘສ຺ສ ກຸສລສ຺ສ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣໍ ສກສກຠູມິກສ຺ເສວາຕິ ກຸສລໍ ກຸສລສ຺ສ ຉພ຺ພິເຘນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ. ກາມາວຈຣກຸສລໍ ປນ ກາມາວຈຣກຸສລວິປາກສ຺ສ ອກຸສລວິປາກສ຺ສ ຣູປາວຈຣວິປາກສ຺ສ ອຣູປາວຈຣວິປາກສ຺ສ ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາກສ຺ສ; ຣູປາວຈຣກຸສລໍ ຣູປາວຈຣວິປາກສ຺ສ ກາມາວຈຣກຸສລວິປາກສ຺ສ; ອຣູປາວຈຣກຸສລໍ ກາມາວຈຣກຸສລວິປາກສ຺ສ ຣູປາວຈຣອຣູປາວຈຣໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາກສ຺ສ; ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາກສ຺ສາຕິ ກຸສລໍ ວິປາກສ຺ສ ທ຺ວາທສວິເຘນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ. ອກຸສລໍ ອກຸສລສ຺ສ ອກຸສລວິປາກສ຺ສ ເຕຠູມກກຸສລວິປາກສ຺ສາຕິ ປຎ຺ຈວິເຘນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ.

ກາມາວຈຣກຸສລວິປາກໍ ກາມາວຈຣກຸສລວິປາກສ຺ສ ອກຸສລວິປາກສ຺ສ ຣູປາວຈຣວິປາກສ຺ສ ອຣູປາວຈຣວິປາກສ຺ສາຕິ ກາມາວຈຣກຸສລວິປາກໍ ວິປາກສ຺ສ ຈຕຸພ຺ພິເຘນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ. ຣູປາວຈຣວິປາກໍ ເຕຠູມກກຸສລວິປາກສ຺ສາຕິ ຕິວິເຘນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ. ອຣູປາວຈຣວິປາກໍ ອຣູປາວຈຣວິປາກສ຺ສ ກາມາວຈຣກຸສລວິປາກສ຺ສາຕິ ທຸວິເຘນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ. ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາກໍ ຈຕຸຠູມກກຸສລວິປາກສ຺ສາຕິ ຈຕຸພ຺ພິເຘນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ. ເອວໍ ກຸສລວິປາກໍ ວິປາກສ຺ສ ເຕຣສຘາປິ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ. ອກຸສລວິປາກໍ ອກຸສລວິປາກສ຺ສ ກາມາວຈຣກຸສລວິປາກສ຺ສາຕິ ທຸວິເຘນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ. ເອວໍ ສພ຺ພຖາປິ ວິປາກໍ ວິປາກສ຺ສ ປຎ຺ຈທສວິເຘນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ. ກາມາວຈຣກຸສລວິປາກໍ ປນ ກາມາວຈຣກິຣິຍສ຺ສ, ຕຖາ ອກຸສລວິປາກໍ, ຕຖາ ຣູປາວຈຣວິປາກໍ, ຕຖາ ອຣູປາວຈຣວິປາກຎ຺ຈາຕິ ວິປາກໍ ກິຣິຍສ຺ສ ຈ ຈຕຸພ຺ພິເຘນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ.

ກາມາວຈຣກິຣິຍໍ ເຕຠູມກກິຣິຍສ຺ສ, ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣກິຣິຍໍ ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣານຎ຺ເຎວາຕິ ກິຣິຍໍ ກິຣິຍສ຺ສ ປຎ຺ຈວິເຘນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ. ກາມາວຈຣກິຣິຍໍ ອກຸສລວິປາກສ຺ສ ເຈວ ຈຕຸຠູມກກຸສລວິປາກສ຺ສ ຈ, ຣູປາວຈຣກິຣິຍໍ ກາມາວຈຣກຸສລວິປາກຣູປາວຈຣວິປາການໍ ອຣູປາວຈຣກິຣິຍໍ ຈຕຸຠູມກກຸສລວິປາກສ຺ສາປີຕິ ກິຣິຍໍ ວິປາກສ຺ສ ເອກາທສວິເຘນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ. ກາມາວຈຣກິຣິຍໍ ປນ ກາມາວຈຣກຸສລສ຺ສ ອກຸສລສ຺ສາຕິ ກຸສລາກຸສລານໍ ທຸວິເຘນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ເອວໍ ສມສຏ຺ຐິວິເຘນາປິ ນິທ຺ເທສໍ ລຠຕິ.

ນ ເກວລຎ຺ຈ ສມສຏ຺ຐິວິເຘເນວ, ພຫຸວິເຘນາປິ ລຠເຕວ. ກຖໍ? ກາມາວຈຣປຐມມຫາກຸສລຈິຕ຺ຕໍ ຕາວ ອຕ຺ຕໂນ, ຈຕຸນ຺ນຎ຺ຈ ຣູປາວຈຣກຸສລານໍ ປາທກໂຍເຄນ ໂສຬສນ຺ນໍ ໂສມນສ຺ສໂລກຸຕ຺ຕຣານນ຺ຕິ ເອກວີສຕິຍາ ຈ ກຸສລານໍ, ຊວນປຣິໂຍສາເນ ຕທາຣມ຺ມຓຠວງ຺ຄວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານານໍ ເອກາທສນ຺ນໍ ກາມາວຈຣວິປາການໍ, ຠວງ຺ຄວເສເນວ ປວຕ຺ຕານໍ ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣວິປາການໍ, ຜລສມາປຕ຺ຕິວເສນ ປວຕ຺ຕານໍ ທ຺ວາທສນ຺ນໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາການນ຺ຕິ ເອວໍ ເອກວີສຕິຍາ ກຸສລານໍ; ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາຍ ວິປາການນ຺ຕິ ເຕປຎ຺ຎາສາຍ ຈິຕ຺ຕານໍ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຕຖາ ທຸຕິຍກຸສລຈິຕ຺ຕໍ. ຕຕິຍຈຕຸຕ຺ຖານິ ປນ ຐເປຕ຺ວາ ອຸປຣິຠູມກກຸສລານິ ຈ ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາການິ ຈ ເສສເອກວີສຕິຈິຕ຺ຕານໍ. ປຎ຺ຈມຉຏ຺ຐານິ ອຕ຺ຕໂນ ຈ, ນວນ຺ນຎ຺ຈ ອຸປຣິຠູມກອຸເປກ຺ຂາກຸສລານໍ, ເຕວີສຕິຍາ ຈ ວິປາການນ຺ຕິ ເຕຕ຺ຕິໍສາຍ. ສຕ຺ຕມອຏ຺ຐມານິ ເອກວີສຕິຍາວ.

ປຎ຺ຈ ຣູປາວຈຣກຸສລານິ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຉິມານໍ ຣູປາວຈຣກຸສລານໍ, ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕມຫາວິປາການໍ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຣູປາວຈຣວິປາການຎ຺ຈາຕິ ທສນ຺ນໍ. ເອເຕເນວ ຈ ນເຍນ ອຣູປາວຈຣກຸສເລສຸ ປຐມໍ ອຕ຺ຕໂນ ວິປາເກນ ສທ຺ຘິໍ ເອກາທສນ຺ນໍ, ທຸຕິຍໍ ທ຺ວາທສນ຺ນໍ, ຕຕິຍໍ ເຕຣສນ຺ນໍ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຈຸທ຺ທສນ຺ນໍ ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ຈາຕິ ປນ຺ນຣສນ຺ນໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ວິປາກສ຺ເສວ. ອຏ຺ຐສຸ ໂລຠສຫຄເຕສຸ ເອເກກໍ ອກຸສລໍ ເອກາທສນ຺ນໍ ກາມາວຈຣວິປາກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕູນໍ ນວນ຺ນໍ, ມຫຄ຺ຄຕວິປາການໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ຈາຕິ ເອກວີສຕິຍາ. ທ຺ເວ ໂທມນສ຺ສສຫຄຕານິ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕານໍ ຉນ຺ນໍ ກາມາວຈຣວິປາກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕູນໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ຈາຕິ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ. ວິຈິກິຈ຺ຉຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄຕທ຺ວຍໍ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕາເຫຕຸກວິປາເກນ ສທ຺ຘິໍ ເອກາທສນ຺ນໍ ກາມາວຈຣວິປາກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕູນໍ ນວນ຺ນໍ ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣວິປາການໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ຈາຕິ ເອກວີສຕິຍາ.

ກຸສລວິປາກປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓາ ກຸສລວິປາກມໂນຘາຕຸຍາ, ມໂນຘາຕຸ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວິປາກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕູນໍ. ຕາສຸ ທ຺ວີສຸ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕາ ທສນ຺ນໍ ວິປາກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕູນໍ ຠວງ຺ຄຠູຕານໍ ຕທາຣມ຺ມຓກາເລ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ໂວຏ຺ຐພ຺ພນກິຣິຍສ຺ສ ຈາຕິ ທ຺ວາທສນ຺ນໍ. ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາເຫຕຸກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ປນ ອາວຊ຺ຊນມໂນຘາຕຸຍາ ທ຺ວິຏ຺ຐານິກາຍ ອາວຊ຺ຊນມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ທສນ຺ນຎ຺ຈ ວິປາກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕູນນ຺ຕິ ທ຺ວາທສນ຺ນເມວ. ຕິເຫຕຸກມຫາວິປາກາ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕາເຫຕຸກວຊ຺ຊານໍ ທສນ຺ນມ຺ປິ ກາມາວຈຣວິປາກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕູນໍ ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣວິປາການໍ ອາວຊ຺ຊນທ຺ວຍສ຺ສ ຈາຕິ ເອກວີສຕິຍາ, ທຸເຫຕຸກວິປາກາ ຐເປຕ຺ວາ ມຫຄ຺ຄຕວິປາເກ ເສສານໍ ທ຺ວາທສນ຺ນໍ. ປຎ຺ຈ ຣູປາວຈຣວິປາກາ ເຕຠູມກກຸສລວິປາກສເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕານໍ ສຕ຺ຕຣສນ຺ນໍ ອາວຊ຺ຊນທ຺ວຍສ຺ສ ຈາຕິ ເອກູນວີສຕິຍາ. ອຣູປາວຈຣວິປາເກສຸ ປຐມໍ ກາມາວຈຣກຸສລວິປາກຕິເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕານໍ, ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣູປາວຈຣວິປາກຈິຕ຺ຕານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ມໂນທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນສ຺ສ ຈາຕິ ນວນ຺ນໍ. ທຸຕິຍໍ ເຫຏ຺ຐິມວິປາກໍ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ, ຕຕິຍໍ ທ຺ເວ ເຫຏ຺ຐິມານິ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຕີຓິ ເຫຏ຺ຐິມານິ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຉນ຺ນໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາການິ ຕິເຫຕຸກວິປາການໍ ເຕຣສນ຺ນໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ຈາຕິ ຈຸທ຺ທສນ຺ນໍ.

ອກຸສລວິປາກປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓາ ອກຸສລວິປາກມໂນຘາຕຸຍາ, ມໂນຘາຕຸ ອກຸສລວິປາກາເຫຕຸກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ. ສາ ຕທາຣມ຺ມຓກາເລ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ຈຸຕິກາເລ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ຠວງ຺ຄວເສນ ຈ ປວຕ຺ຕານໍ ອິຕເຣສມ຺ປິ ນວນ຺ນໍ ກາມາວຈຣວິປາການໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຣິຕ຺ຕກິຣິຍານຎ຺ຈາຕິ ທ຺ວາທສນ຺ນໍ. ກິຣິຍມໂນຘາຕຸ ທສນ຺ນໍ ວິຎ຺ຎາຓານໍ ຫສິຕຸປ຺ປາທກິຣິຍາ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ຠວງ຺ຄວເສນ ປວຕ຺ຕານໍ ນວນ຺ນໍ ຕິເຫຕຸກວິປາການໍ, ຕທາຣມ຺ມຓວເສນ ປວຕ຺ຕານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕວິປາການໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ຈາຕິ ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ເຕຣສນ຺ນໍ. ໂວຏ຺ຐພ຺ພນກິຣິຍາ ຐເປຕ຺ວາ ກິຣິຍມໂນຘາຕຸໍ ທສນ຺ນໍ ກາມາວຈຣກິຣິຍານໍ, ກາມາວຈຣກຸສລາກຸສລານໍ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ຠວງ຺ຄວເສນ ປວຕ຺ຕານໍ ປນ຺ນຣສນ຺ນໍ ວິປາກຈິຕ຺ຕານຎ຺ຈາຕິ ປຎ຺ຈຈຕ຺ຕາລີສາຍ.

ກາມາວຈຣຕິເຫຕຸກໂສມນສ຺ສສຫຄຕກິຣິຍທ຺ວຍໍ ຠວງ຺ຄວເສນ ປວຕ຺ຕານໍ ເຕຣສນ຺ນໍ ຕິເຫຕຸກວິປາການໍ ຕທາຣມ຺ມຓວເສນ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕວິປາການໍ ປຣິກມ຺ມວເສນ ປວຕ຺ຕມານານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ຣູປາວຈຣກິຣິຍານໍ ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ຈາຕິ ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ທ຺ວາວີສຕິຍາ ທຸເຫຕຸກໂສມນສ຺ສສຫຄຕກິຣິຍທ຺ວຍໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕານໍ ເຕຣສນ຺ນໍ ຠວງ຺ຄຈິຕ຺ຕານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຕທາຣມ຺ມຓານໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ຈາຕິ ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ສຕ຺ຕຣສນ຺ນໍ. ກາມາວຈຣຕິເຫຕຸກອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕກິຣິຍທ຺ວຍໍ ເຕສໍເຍວ ເຕຣສນ຺ນໍ ຠວງ຺ຄານໍ, ຕທາຣມ຺ມຓວເສນ ປວຕ຺ຕານໍ ຉນ຺ນໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕວິປາການໍ, ປຣິກມ຺ມວເສນ ປວຕ຺ຕານໍ ເອກິສ຺ສາ ຣູປາວຈຣກິຣິຍາຍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣູປາວຈຣກິຣິຍານໍ ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ຈາຕິ ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ຈຕຸວີສຕິຍາ. ທຸເຫຕຸກອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕກິຣິຍທ຺ວຍໍ ເຕສໍເຍວ ເຕຣສນ຺ນໍ ຠວງ຺ຄານໍ ຉນ຺ນໍ ຕທາຣມ຺ມຓານໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ຈາຕິ ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ອຏ຺ຐາຣສນ຺ນໍ. ຣູປາວຈຣກິຣິເຍສຸ ເອເກກໍ ນວນ຺ນໍ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ຕິເຫຕຸກຠວງ຺ຄານໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ຈາຕິ ທສນ຺ນໍ. ອຣູປາວຈຣກິຣິເຍສຸ ປຐມໍ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ນວນ຺ນໍ ຠວງ຺ຄານໍ, ຈຕຸໂວກາເຣ ເອກສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ຈາຕິ ເອກາທສນ຺ນໍ. ທຸຕິຍໍ ຈຕຸໂວກາເຣ ທ຺ເວ ຠວງ຺ຄານິ ລຠຕິ. ຕຕິຍໍ ຕີຓິ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ຜລສມາປຕ຺ຕິຎ຺ຈາຕິ ເຕສຸ ເອເກກໍ ຍຖາປຏິປາຏິຍາ ເອກາທສນ຺ນໍ ທ຺ວາທສນ຺ນໍ ເຕຣສນ຺ນໍ ປຎ຺ຈທສນ຺ນຎ຺ຈ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ເອວໍ ພຫຸວິເຘນາປິ ນິທ຺ເທສໍ ລຠຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ທສຘາ ສຕ຺ຕຣສຘາ, ສມສຏ຺ຐິວິເຘນ ຈ;

ພຫຸຘາປິ ຈ ນິທ຺ເທສໍ, ສາຘຸກໍ ອຸປລກ຺ຂເຍ’’ຕິ.

ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍາທໂຍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເຍວ.

໔໒໓. ອຸປນິສ຺ສເຍ ສທ຺ຘໍ ອຸປນິສ຺ສາຍາຕິ ກມ຺ມກມ຺ມຜລອິຘໂລກປຣໂລກາທີສຸ ສທ຺ຘໍ ອຸປນິສ຺ສຍໍ ກຕ຺ວາ. ຍຖາ ຫິ ປຸຣິໂສ ເຫຏ຺ຐາປຖວິຍໍ ອຸທກໍ ອຕ຺ຖີຕິ ສທ຺ທຫິຕ຺ວາ ປຖວິໍ ຂນຕິ, ເອວໍ ສທ຺ໂຘ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ທານາທີນໍ ຜລຎ຺ຈ ອານິສໍສຎ຺ຈ ສທ຺ທຫິຕ຺ວາ ທານາທີນິ ປວຕ຺ເຕຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ສທ຺ຘໍ ອຸປນິສ຺ສາຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສີລໍ ອຸປນິສ຺ສາຍາຕິອາທີສຸປິ ອິເມ ສີລາທໂຍ ຘມ຺ເມ ອຸປນິສ຺ສຍໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສີລວາ ຫິ ສີລານຸຠາເວສຸ ສີລານິສໍເສສຸ ຈ ກຸສໂລ ສີລໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ສີລວນ຺ຕານໍ ທານໍ ເທຕິ, ອຸປຣູປຣິ ສີລໍ ສມາທິຍຕິ ສຸປຣິສຸທ຺ຘໍ ອຂຓ຺ຑໍ, ຈາຕຸທ຺ທສີອາທີສຸ ປກ຺ຂທິວເສສຸ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ສີລສມ຺ປທໍ ນິສ຺ສາຍ ຌານາທີນິ ອຸປ຺ປາເທຕິ. ພຫຸສ຺ສຸໂຕປິ ທານາທິປຸຎ຺ຎກິຣິຍາຍຕ຺ຕາ ສພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ ທານາທີນຎ຺ຈ ສງ຺ກິເລສໂວທານາທິເຠທໍ ສຸຕມຍາຍ ປຎ຺ຎາຍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ສຸຕໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ທານາທີນິ ປວຕ຺ເຕຕິ. ຈາຄວາປິ ຈາຄາຘິມຸຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ຈາຄສມ຺ປທໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ທານໍ ເທຕິ, ສີລວນ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລນ຺ຕິ ສີລໍ ສມາທິຍຕິ, ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ຕາຍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ປຣິສຸທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ຌານາທີນິ ອຸປ຺ປາເທຕິ. ປຎ຺ຎວາປິ ອິຘໂລກປຣໂລກຫິຕຎ຺ເຈວ ໂລກສມຕິກ຺ກມນຸປາຍຎ຺ຈ ອຸປປຣິກ຺ຂນ຺ໂຕ ‘‘ສກ຺ກາ ອິມາຍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ອິຘໂລກຫິຕມ຺ປິ ປຣໂລກຫິຕມ຺ປິ ໂລກສມຕິກ຺ກມນູປາຍຎ຺ຈ ສມ຺ປາເທຕຸ’’ນ຺ຕິ ປຎ຺ຎໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ທານາທີນິ ປວຕ຺ເຕຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ນ ເກວລໍ ສທ຺ຘາທໂຍ ທານາທີນໍເຍວ ອຸປນິສ຺ສຍາ, ອຕ຺ຕໂນ ອປຣຠາເຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານານໍ ສທ຺ຘາທີນມ຺ປິ ອຸປນິສ຺ສຍາ ເອວ, ຕສ຺ມາ ສທ຺ຘາ ສີລໍ ສຸຕໍ ຈາໂຄ ປຎ຺ຎາ ສທ຺ຘາຍ ສີລສ຺ສ ສຸຕສ຺ສ ຈາຄສ຺ສ ປຎ຺ຎາຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ປຣິກມ຺ມນ຺ຕິ ອນນ຺ຕຣໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຸພ຺ພຠາເຄ ປຣິກມ຺ມໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຍຖາກມ຺ມູປຄຎາຓສ຺ສ ອນາຄຕໍສຎາຓສ຺ສາຕິ ອິເມສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸປຣິກມ຺ມເມວ, ປຣິກມ຺ມໍ ວິສຸໍ ນຕ຺ຖິ. ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸສ຺ເສວ ປຣິຠຓ຺ຑຎາຓານິ ເອຕານິ, ຕສ຺ມິໍ ອິຊ຺ຌມາເນ ອິຊ຺ຌນ຺ຕິ ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ຕທຘິມຸຕ຺ຕຕາຍ ສຫິຕໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸປຣິກມ຺ມໍ ເຕສໍ ປຣິກມ຺ມນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ນ ຫິ ເອຕານິ ສພ຺ເພສໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸການໍ ສມຄຕິການິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ຠວິຕພ຺ພເມຕ຺ຖ ປຣິກມ຺ມວິເສເສນາຕິ. ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ ທິພ຺ພາຍ ໂສຕຘາຕຸຍາຕິ ທູເຣ ຣູປານິ ທິສ຺ວາ ເຕສໍ ສທ຺ທໍ ໂສຕຸກາມສ຺ສ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ ໂສຕຘາຕຸວິສຸທ຺ຘິຍາ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິ. ເຕສໍ ປນ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕຸກາມຕາທິວເສນ ທິພ຺ພໂສຕຘາຕຸ ອິທ຺ຘິວິຘຎາຓສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ອຸປກາຣກຠາວວເສນ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຕາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ມຄ຺ຄໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ອນຸປ຺ປນ຺ນໍ ສມາປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ເຕນ ເຕນ ມຄ຺ເຄນ ສິຖິລີກຕປາຣິປນ຺ຖກຕ຺ຕາ ປຫີນປາຣິປນ຺ຖກຕ຺ຕາ ຈ ຕໍ ຕໍ ສມາປຕ຺ຕິໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕີຕິ ເຕສໍ ມຄ຺ໂຄ ສມາປຕ຺ຕິຍາ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິ. ວິປສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຸປຣູປຣິມຄ຺ຄຕ຺ຖາຍ ວິປສ຺ສນ຺ຕິ. ອຕ຺ຖປຏິສມ຺ຠິທາຍາຕິອາທິ ປຏິສມ຺ຠິທານໍ ມຄ຺ຄປຏິລາເຠເນວ ອິຊ຺ຌນໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍອິທ຺ຘານຎ຺ຈ ປເນຕາສໍ ປຈ຺ຉາ ເຕສຸ ເຕສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ປວຕ຺ຕິຍາ ມຄ຺ໂຄວ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ນາມ ໂຫຕິ.

ສທ຺ຘໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ມານໍ ຊປ຺ເປຕີຕິ ອຫມສ຺ມິ ສທ຺ໂຘ ປສນ຺ໂນຕິ ມານໍ ປວຕ຺ເຕຕິ. ທິຏ຺ຐິໍ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ວຈເນ ສທ຺ຘາວເສເນວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຎ຺ຎາຍ ອຕ຺ຖໍ ອນຸປປຣິກ຺ຂນ຺ໂຕ ‘‘ອຕ຺ຖິ ປຸຄ຺ຄໂລ’’ຕິອາທິວເສນ ທິຏ຺ຐິໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ສີລໍ ສຸຕໍ ຈາຄໍ ປຎ຺ຎນ຺ຕິ ອຫມສ຺ມິ ສີລວາ ສຸຕວາ ຈາຄີ ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ມານໍ ຊປ຺ເປຕິ. ສີລສຸຕຈາຄປຎ຺ຎາສຸ ປນ ມານມຎ຺ຎນໍ ວິຍ ທິຏ຺ຐິມຎ຺ຎນໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ໂຕ ທິຏ຺ຐິໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ຣາຄສ຺ສາຕິອາທີສຸ ສທ຺ຘາທິສມ຺ປທໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ອຕ຺ຕຸກ຺ກໍສນກາເລ ເຕສຸ ເອເກໂກ ຘມ຺ໂມ ຣາຄສ຺ສ, ປຣວມ຺ຠນກາເລ ໂທສສ຺ສ, ອຸຠເຍນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ໂມຫສ຺ສ, ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣານໍ ມານທິຏ຺ຐີນໍ, ສທ຺ຘາທິສມ຺ປທໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ຠວໂຠຄສມ຺ປຕ຺ຕິປຕ຺ຖນາຍ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ໂລກິຍກຸສລຎ຺ເຎວ ທສ຺ສິຕໍ. ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ປນ ສນ຺ຕໍ ປຓີຕໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ອກຸສລວິທ຺ຘໍສນໍ. ຕສ຺ມາ ຈນ຺ໂທ ວິຍ ອນ຺ຘກາຣຕມານໍ ນ ອກຸສລສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕີຕິ ນ ຄຫິຕໍ.

ອາຕາເປຕີຕິອາທິ ກາຍິກທຸກ຺ຂວເສນ ອພ຺ຍາກຕຘມ຺ມທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສທ຺ໂຘ ຫິ ສທ຺ຘໍ ນິສ຺ສາຍ ອຕິສີຕໍ ອຕິອຸຓ຺ຫນ຺ຕິ ອໂນສກ຺ກິຕ຺ວາ ນານປ຺ປກາຣານິ ນວກມ຺ມເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈາທີນິ ກໂຣນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕານໍ ອາຕາເປຕິ ປຣິຕາເປຕິ, ໂຠຄໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ປຸຎ຺ຎານິ ກຣິສ຺ສາມີຕິ ປຣິເຍຏ຺ຐິມູລກໍ ທຸກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕິ. ສີລວາປິ ສີລານຸຣກ຺ຂຓຕ຺ຖໍ ອພ຺ໂຠກາສິກຕ຺ຕາທິວເສນ ອຕ຺ຕານໍ ອາຕາເປຕິ ປຣິຕາເປຕິ, ປິຓ຺ຑຈາຣິກຕ຺ຕາທິວເສນ ປຣິເຍຏ຺ຐິມູລກໍ ທຸກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕິ. ສຸຕວາປິ ພາຫຸສ຺ສຈ຺ຈານຸຣູປໍ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ປຏິປຊ຺ຊິສ຺ສາມີຕິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕານໍ ອາຕາເປຕິ ປຣິຕາເປຕິ, ປຣິເຍຏ຺ຐິມູລກໍ ທຸກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕິ. ຈາຄວາປິ ຈາຄາຘິມຸຕ຺ຕຕາຍ ອຕ຺ຕໂນ ຍາປນມຕ຺ເຕປິ ປຈ຺ຈເຍ ອນວເສເສຕ຺ວາ ປຣິຈ຺ຈຊນ຺ໂຕ, ອງ຺ຄາທິປຣິຈ຺ຈາຄໍ ວາ ປນ ກໂຣນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕານໍ ອາຕາເປຕິ ປຣິຕາເປຕິ, ປຣິຈ຺ຈຊິຕພ຺ພສ຺ສ ວຕ຺ຖຸໂນ ອຸປ຺ປາທນຕ຺ຖໍ ປຣິເຍຏ຺ຐິມູລກໍ ທຸກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕິ. ປຎ຺ຎວາປິ ອຸປຣູປຣິ ປຎ຺ຎໍ ວຑ຺ເຒສ຺ສາມີຕິ ສປ຺ປຎ຺ຎຕໍ ນິສ຺ສາຍ ສີຕຸຓ຺ຫາທີນິ ອຄເຓຕ຺ວາ ສຊ຺ຌາຍມນສິກາເຣສຸ ໂຍຄໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕານໍ ອາຕາເປຕິ ປຣິຕາເປຕິ, ມິຈ຺ຉາຊີເວ ອາທີນວໍ ສມ຺ມາຊີເວ ຈ ອານິສໍສໍ ທິສ຺ວາ ມິຈ຺ຉາຊີວໍ ປຫາຍ ປຣິສຸທ຺ເຘນ ອາຊີເວນ ຊີວິຕວຸຕ຺ຕິໍ ປຣິເຍສນ຺ໂຕ ປຣິເຍຏ຺ຐິມູລກໍ ທຸກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕິ.

ກາຍິກສ຺ສ ສຸຂສ຺ສາຕິ ສທ຺ຘາທິສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນານິ ສຸໂຂປກຣຓານິ ປຣິຠຸຎ຺ຊນກາເລ ສທ຺ຘາທິສມຸຏ຺ຐານປຓີຕຣູປຜຸຏກາຍສ຺ສ ຈ ເຕສໍ ວເສນ ອວິປ຺ປຏິສາຣມູລກປາໂມຊ຺ຊປີຕິສມຸຏ຺ຐານຣູປຜຸຏກາຍສ຺ສ ຈ ສຸຂຸປ຺ປຕ຺ຕິກາເລ ເຕສໍ ກຏຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປນ຺ນວິປາກສຸຂກາເລ ຈ ກາຍິກສ຺ສ ສຸຂສ຺ສ, ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ທຸກ຺ຂຸປ຺ປຕ຺ຕິກາເລ ສທ຺ຘາທິຄຸຓສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອສຫມາເນຫິ ປຍຸຕ຺ຕວຘພນ຺ຘນາທິກາເລ ຈ ກາຍິກສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ, ສທ຺ຘາທໂຍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ປວຕ຺ຕິຕຜລສມາປຕ຺ຕິກາເລ ປນ ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ເອເຕສຸ ເອເກໂກ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກຸສລໍ ກມ຺ມນ຺ຕິ ກຸສລເຈຕນາ ອຕ຺ຕໂນ ວິປາກສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ, ສາ ປນ ພລວເຈຕນາວ ລພ຺ຠຕິ, ນ ທຸພ຺ພລາ. ຕຕ຺ຣິທໍ ວຕ຺ຖຸ – ເອກາ ກິຣ ອິຕ຺ຖີ ອຸພ຺ພນ຺ຘິຕຸກາມາ ຣຸກ຺ເຂ ຣຊ຺ຊຸໍ ລຄ຺ເຄຕ຺ວາ ສໍວິຘາຕພ຺ພໍ ສໍວິທຫຕິ. ອເຖໂກ ໂຈໂຣ ຣຕ຺ຕິຠາເຄ ຕໍ ເຄຫໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ອິມາຍ ຣຊ຺ຊຸຍາ ກິຎ຺ຈິເທວ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ສຕ຺ເຖນ ຉິນ຺ທິຕຸໍ ອຸປຄໂຕ. ອຖ ສາ ຣຊ຺ຊຸ ອາສີວິໂສ ຫຸຕ຺ວາ ສຸສູຕິ ອກາສິ. ໂຈໂຣ ຠີໂຕ ອປສກ຺ກິ. ອິຕ຺ຖີ ອຕ຺ຕໂນ ນິເວສນາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຣຊ຺ຊຸປາເສ ຄີວໍ ປຏິມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອຸພ຺ພນ຺ຘາ ກາລມກາສິ. ເອວໍ ພລວເຈຕນາ ອນ຺ຕຣາເຍ ນິວາເຣຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວິປາກສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິ. ນ ປເນຕໍ ເອກນ຺ຕໂຕ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ກໂຕກາສຎ຺ຫິ ກມ຺ມໍ ເອວ ວິປາກສ຺ສ ອນ຺ຕຣາຍໍ ປຏິພາຫິຕ຺ວາ ວິປຈ຺ຈຕິ, ວິປາກຊນກໍ ປນ ກມ຺ມໍ ວິປາກສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ກມ຺ມນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຈຕຸຠູມກມ຺ປິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍໍ ປນ ປຣໂຕ ‘‘ມຄ຺ໂຄ ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ອເຈຕນາວເສນ. ເຕເນຕໍ ທີເປຕິ – ໂຍ ໂກຈິ ວິປາກຊນໂກ ຘມ຺ໂມ, ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ວິປາກສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ.

ຣາຄໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ປາຓໍ ຫນຕີຕິ ຍສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ສາຣຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມິໍ ວາ ວິຣຸທ຺ຘໍ, ຕສ຺ສ ວາ ອຕ຺ຖາຍ ປາຓໍ ຫນຕິ. ອທິນ຺ນາທານາທີສຸປິ ເອເຕເນວຸປາເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສນ຺ຘິໍ ຉິນ຺ທຕີຕິ ອທິນ຺ນາທານວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສນ຺ຘິນ຺ຕິ ເຄຫສນ຺ຘິໍ. ນິລ຺ໂລປໍ ຫຣຕີຕິ ນິລີຍິຕ຺ວາ ຫຣຕິ. ເອກາຄາຣິກໍ ກໂຣຕີຕິ ພຫູຫິ ສທ຺ຘິໍ ເອກເມວ ເຄຫໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ວິລຸມ຺ປຕິ. ປຣິປນ຺ເຖ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ປນ຺ຖທູຫນກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ. ໂທສໍ ອຸປນິສ຺ສາຍາຕິອາທີສຸ ‘‘ອນຕ຺ຖໍ ເມ ອຈຣີ’’ຕິອາທິວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂທສໍ ອຸປນິສ຺ສຍໍ ກຕ຺ວາ. ໂມຫໍ ອຸປນິສ຺ສາຍາຕິ ປາຓາຕິປາຕາທີສຸ ອາທີນວປຏິຈ຺ຉາທກໍ ໂມຫໍ ອຸປນິສ຺ສຍໍ ກຕ຺ວາ. ມານໍ ອຸປນິສ຺ສາຍາຕິ ອຫໍ ກິໍ ຫນິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກມິ, ອາທາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກມີຕິ ມານໍ ອຸປນິສ຺ສຍໍ ກຕ຺ວາ. ເກນຈິ ວາ ປນ ອວຎ຺ຎາໂຕ ໂຫຕິ ປຣິຠູໂຕ ຫີຬິໂຕ, ຕໍ ໂອມານໍ ອຸປນິສ຺ສຍໍ ກຕ຺ວາຕິປິ ອຕ຺ໂຖ. ທິຏ຺ຐິໍ ອຸປນິສ຺ສາຍາຕິ ຍຎ຺ຎາທີສຸ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາທໂຍ ວິຍ ປາທສິກມິລກ຺ຂຸອາທໂຍ ວິຍ ຈ ທິຏ຺ຐິໍ ອຸປນິສ຺ສຍໍ ກຕ຺ວາ. ປຕ຺ຖນໍ ອຸປນິສ຺ສາຍາຕິ ‘‘ສເຈ ເມ ອິທໍ ນາມ ອິຊ຺ຌິສ຺ສຕິ, ເອວຣູປໍ ເຕ ພລິກມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສາມີຕິ ເອວໍ ເທວຕາຍາຈນສງ຺ຂຕໍ ວາ, ອສຸກໍ ນາມ ເມ ຆາເຕຕ຺ວາ ເທຫິ, ອສຸກສ຺ສ ສນ຺ຕກໍ ອາຫຣ, ເອຫິ ວາ ເມ ເອຕານິ ກມ຺ມານິ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ສຫາໂຍ ໂຫຫີ’’ຕິ ເອວມາທິໍ ວາ ປຕ຺ຖນໍ ອຸປນິສ຺ສຍໍ ກຕ຺ວາ. ຣາໂຄ ໂທໂສ ໂມໂຫ ມາໂນ ທິຏ຺ຐິ ປຕ຺ຖນາ ຣາຄສ຺ສາຕິ. ເອຕ຺ຖ ຣາໂຄ ຣາຄສ຺ສາປິ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິ ໂທສາທີນມ຺ປິ. ໂທສາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ປາຓາຕິປາໂຕ ປາຓາຕິປາຕສ຺ສາຕິ ປາຓາຕິປາຕີ ອສໍວເຣ ຐິຕຕ຺ຕາ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ປາຓໍ ຫນຕິ. ໂຍ ວາ ເອເຕນ ຫໂຕ, ຕສ຺ສ ຎາຕິມິຕ຺ເຕຫິ ອຸປທ຺ທຸໂຕ ເຕສຸ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ຫນຕິ. ເອວໍ ປາຓາຕິປາໂຕ ປາຓາຕິປາຕສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ຠຓ຺ຑສາມິກໍ ປນ ໂຄປກໍ ວາ ຆາເຕຕ຺ວາ ປຣຠຓ຺ຑຫຣເຓ, ສາມິກໍ ຆາເຕຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ທາຣາຕິກ຺ກເມ, ນາຫໍ ຫນາມີຕິ ມຸສາຠຓເນ, ກຕສ຺ສ ປຏິຈ຺ຉາທນຕ຺ຖາຍ ອກຕສ຺ສ ວາ ກຣຓຕ຺ຖາຍ ເປສຸຎ຺ຎໍ ອຸປສໍຫາເຣ, ເຕເນວ ນເຍນ ຜຣຸສວາຈານິຈ຺ຉາຣເຓ, ສມ຺ຜປ຺ປລາປຠຓເນ, ປຣໍ ຫນິຕ຺ວາ ອຠິຊ຺ຌາຍິຕພ຺ພປຣວິຕ຺ຕູປກຣຓາຠິຊ຺ຌາຍເນ, ໂຍ ເຕນ ຆາຕິໂຕ ໂຫຕິ; ຕສ຺ສ ມິຕ຺ຕາມຈ຺ຈາ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊນ຺ຕູຕິອາທິຈິນ຺ຕເນ ‘‘ເອວໍ ເມ ປາຓາຕິປາໂຕ ນິຊ຺ຊິຓ຺ໂຓ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ທຸກ຺ກຣກາຣິກາທິວເສນ ທິຏ຺ຐິຄ຺ຄຫຓກາເລ ປາຓາຕິປາໂຕ ອທິນ຺ນາທານາທີນມ຺ປິ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ອທິນ຺ນາທານາທິມູລເກສຸປິ ຈກ຺ເກສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ມາຕຸຆາຕິກມ຺ມໍ ມາຕຸຆາຕິກມ຺ມສ຺ສາຕິ ອຎ຺ຎໍ ມາຕຣໍ ຫນນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ວຏ຺ຏຕິ ເອວໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ມາຕຣໍ ຫນນ຺ຕສ຺ສ ວາ, ເອກສ຺ມິໍ ຠເວ ຫນ຺ຕ຺ວາ ອປຣສ຺ມິມ຺ປິ ຫນນວເສນ ວາ, ເອກສ຺ມິໍເຍວ ຠເວ ‘‘ຄຈ຺ຉ, ເມ ມາຕຣໍ ຫນາຫີ’’ຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອາຓາປນວເສນ ວາ, ທ຺ວີຫິ ປຫາເຣຫິ ນິຍຕມຣຓາຍ ທຸຕິຍປຫາຣທານວເສນ ວາ ມາຕຸຆາຕິກມ຺ມໍ ມາຕຸຆາຕິກມ຺ມສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິ. ເສສານິປິ ຍຖາໂຍຄໍ ອິມິນາວ ນເຍນ ເວທິຕພ຺ພານິ. ຍສ຺ມາ ປນ ພລວາກຸສລໍ ທຸພ຺ພລາກຸສລສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ກມ຺ມປຖານນ຺ຕຣິຍກມ຺ມວເສເນວ ເທສນາ ກຕາຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕໍ ນ ເອກນ຺ຕໂຕ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ປາຓາຕິປາຕາທີນິ ຫິ ກຕ຺ວາ ‘‘ກສ຺ມາ ເອວມກາສີ’’ຕິ ໂຈທິຍມາໂນ ໂກປມຕ຺ຕກມ຺ປິ ກໂຣຕິ. ວິປ຺ປຏິສາຣີປິ ໂຫຕິ. ອປ຺ປມຕ຺ຕເກປິ ຈ ກິເລເສ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ຕໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ວີຕິກ຺ກມໍ ກໂຣຕິ. ຕສ຺ມາ ພລວໍ ທຸພ຺ພລສ຺ສ ທຸພ຺ພລຎ຺ຈ ພລວສ຺ສາປິ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິເຍວ. ຍໍ ປນ ປຈ຺ຈຍວິຠງ຺ຄສ຺ສ ອຸທ຺ເທສວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ພລວກາຣຓຏ຺ເຐນ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕີ’’ຕິ, ຕໍ ກາຣຓຠາວສ຺ເສວ ພລວຕາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຘມ຺ມານໍ. ກມ຺ມກິເລສາ ຫິ ພລວນ຺ໂຕປິ ທຸພ຺ພລາປິ ພລວກາຣຓໍ ໂຫນ຺ຕິເຍວ.

ຣາຄໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ທານໍ ເທຕີຕິອາທີສຸ ອໂຫ ວຕາຫໍ ຈາຕຸມຫາຣາຊິການໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍນ຺ຕິ ອຸປປຕ຺ຕິຠເວ ວາ ໂຠເຄສຸ ວາ ຣາຄໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ທານໍ ເທຕິ. ສີລສມາທານອຸໂປສຖກມ຺ເມສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຌານໍ ປນ ຣາຄວິກ຺ຂມ຺ຠນຕ຺ຖາຍ, ວິປສ຺ສນໍ ຣາຄສ຺ສ ປຫານຕ຺ຖາຍ, ມຄ຺ຄໍ ສມຸຈ຺ເຉທນຕ຺ຖາຍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ໂຕ ຣາຄໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ອຸປ຺ປາເທຕິ ນາມ. ວີຕຣາຄຠາວຕ຺ຖາຍ ປນ ອຠິຎ຺ຎໍ ສມາປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ອຸປ຺ປາເທນ຺ໂຕ ຣາຄໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ອຸປ຺ປາເທຕິ ນາມ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຫິ ວີຕຣາໂຄ ນາມ ໂຫຕິ.

ສທ຺ຘາຍາຕິ ທານາທິວເສນ ປວຕ຺ຕສທ຺ຘາຍ ສີລາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຍເຖວ ຫິ ທານາທິວເສນ ສທ຺ຘາທໂຍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ໂຕ ຣາຄໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ອຸປ຺ປາເທຕິ ນາມ, ເອວໍ ຣາຄາທໂຍປິ ສທ຺ຘາທີນໍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍາ ນາມ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕສ຺ສ ປຏິຆາຕຕ຺ຖາຍາຕິ ຕສ຺ສ ປຏິພາຫນຕ຺ຖາຍ, ວິປາໂກກາສສ຺ສ ອນຸປ຺ປທານຕ຺ຖາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສປ຺ປຏິຆາເຕສຸ ຕາວ ເອວໍ ໂຫຕຸ, ຍານິ ປນ ອປ຺ປຏິຆາຕານິ ອານນ຺ຕຣິຍກມ຺ມານິ, ເຕສຸ ‘‘ຕສ຺ສ ປຏິຆາຕຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ? ຕສ຺ສ ອຊ຺ຌາສຍວເສນ. ຕປ຺ປຏິຆາຕຕ຺ຖາຍ ປວຕ຺ເຕມີຕິ ຫິສ຺ສ ອຊ຺ຌາສໂຍ, ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຣາຄໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ອຕ຺ຕານໍ ອາຕາເປຕີຕິ ຍຕ຺ຖ ຣຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກເຣນ ປຕ຺ຕິໍ ສມ຺ປສ຺ສນ຺ໂຕ ເອວໍ ກໂຣຕີຕິ ສພ຺ພໍ ປຸຣິມນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ກາຍິກສ຺ສ ສຸຂສ຺ສາຕິ ຣາຄາທິສມຕິກ຺ກມວເສນ ກຸສລໍ ກຕ຺ວາ ປຏິລທ຺ຘສຸຂສ຺ສ ວາ ຣາຄາທິວເສນ ອນາທີນວທສ຺ສາວິໂນ ກາເມ ປຣິຠຸຎ຺ຊນວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ນສຸຂສ຺ສ ວາ. ທຸກ຺ຂສ຺ສາຕິ ອາຕາປນາທິວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ນສຸຂສ຺ສ ວາ ຣາຄາທິເຫຕຸ ປວຕ຺ຕວຘພນ຺ຘນາທິວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ນທຸກ຺ຂສ຺ສ ວາ. ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາຕິ ຣາຄາທໂຍ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ວາ ອຸປ຺ປາທິຕາຍ ເຕຫິ ວາ ອຏ຺ຏີຍມາເນນ ສມາປນ຺ນາຍ.

ກາຍິກໍ ສຸຂນ຺ຕິອາທີສຸ ສຸເຂ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ຕໍ ອສ຺ສາເທຕ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຕຖາຣູເປເຫວ ປຈ຺ຈເຍຫິ ຕໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕສ຺ສ ປຸຣິມໍ ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິ. ສີຕາທີສຸ ປນ ອຄ຺ຄິສນ຺ຕາປນາທີນິ ອຕິເສວນ຺ຕສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາເຄ ສຸຂໍ ອປຣຠາເຄ ທຸກ຺ຂສ຺ສ, ‘‘ສຸໂຂ ວຕິ ມິສ຺ສາ ປຣິພ຺ພາຊິກາຍ ຕຣຸຓາຍ ໂລມສາຍ ພາຫາຍ ສມ຺ຜສ຺ໂສ’’ຕິ ກາເມສຸ ປາຕພ຺ຍຕໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ອິຘ ກາຍິກໍ ສຸຂໍ ເນຣຍິກສ຺ສ ກາຍິກທຸກ຺ຂສ຺ສ, ອໂຣຄຠາເວນ ປນ ສຸຂິໂນ ຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ກາຍິກໍ ສຸຂໍ ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ທຸກ຺ຂປຏິຆາຕາຍ ປນ ສຸຂໍ ເສວນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂປຏິຆາຕາຍ ຈ ຠຄວໂຕ ວິຍ ອາພາຘໍ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕ຺ວາ ຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ກາຍິກທຸກ຺ຂໍ ກາຍິກສຸຂສ຺ສ ເຈວ ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ຈ, ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອຸຕຸສປ຺ປາໂຍ ສຸຂສ຺ສ ເຈວ ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ຈ, ອສປ຺ປາໂຍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ. ອຸຕຸອສປ຺ປາຍໍ ວາ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ສມາປຕ຺ຕິສມຸຏ຺ຐິຕຣູປວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ສຸຂໍ ອນຸຠວິຕຸກາມສ຺ສ ອສປ຺ປາໂຍປິ ອຸຕຸ ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈໂຍວ. ໂຠຊນເສນາສເນສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປຸນ ກາຍິກໍ ສຸຂນ຺ຕິອາທີນິ ເກວລໍ ເອກໂຕ ທສ຺ສິຕານິ. ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປເນສໍ ປຈ຺ຈຍຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຜລສມາປຕ຺ຕິ ກາຍິກສ຺ສ ສຸຂສ຺ສາຕິ ສມາປຕ຺ຕິສມຸຏ຺ຐານຣູປວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ສຸຂສ຺ສ. ຕໍ ເຫສ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ອນຸຠວຕິ.

ກາຍິກໍ ສຸຂໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ທານນ຺ຕິອາທີສຸ ‘‘ອໂຫ ວຕ ເມ ອິທໍ ສຸຂໍ ນ ປຣິຫາເຍຍ຺ຍາ’’ຕິ ປຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ອປຣິຫາຍນວເສນ; ‘‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ອາຍຕິໍ ເອວຣູປໍ ສຸຂໍ ປາປຸເຓຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ປຕ຺ຕິວເສນ; ທຸກ຺ເຂປິ ‘‘ອໂຫ ວຕ ເມ ທຸກ຺ຂໍ ປຣິຫາເຍຍ຺ຍາ’’ຕິ ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິຫາຍນວເສນ ວາ; ‘‘ອາຍຕິໍ ເອວຣູປໍ ນຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ ອນຸປ຺ປາທປຕ຺ຖນາວເສນ ວາ ສຸຂທຸກ຺ຂານໍ ອຸປນິສ຺ສຍຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຸຕຸໂຠຊນເສນາສນານິ ວຸຕ຺ຕນຍາເນວ. ປຸນ ກາຍິກໍ ສຸຂນ຺ຕິອາທີສຸ ຍສ຺ມາ ‘‘ສາຘຸ ໂຂ, ມາຣິສ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ພຸທ຺ຘສຣຓຄມນໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ສຸຂປ຺ປຕ຺ຕານມ຺ປິ, ‘‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວຕ, ໂສ ຠຄວາ, ໂຍ ເອວຣູປສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕີ’’ຕິ (ອຸທາ. ໑໘) ທຸກ຺ຂປ຺ປຕ຺ຕານມ຺ປິ ສທ຺ຘາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ສຸຂທຸກ຺ເຂຫິ ຈ ສໍໂຍຄວິໂຍຄຕ຺ຖາຍ ສີລາທິປຣິປູຣຓໍ ກເຣຍ຺ຍ, ຕສ຺ມາ ສຸຂທຸກ຺ຂານິ ສທ຺ຘາທີນໍ ອຸປນິສ຺ສຍຠາເວນ ທສ຺ສິຕານິ. ອຸຕຸອາທີນິປິ ຍຖາໂຍຄໍ ໂຍເຊຕພ຺ພານິ. ກາຍິກໍ ສຸຂໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ປາຓໍ ຫນຕີຕິອາທີສຸປິ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣເນວ ສຸຂາທີນໍ ອຸປນິສ຺ສຍຕາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອິມສ຺ມິໍ ປນ ອຸປນິສ຺ສຍຠາຊນີເຍ ກຸສໂລ ກຸສລສ຺ສ ຕິວິເຘນາປິ ອຸປນິສ຺ສໂຍ, ອກຸສລສ຺ສ ທຸວິເຘນ, ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ຕິວິເຘນ. ອກຸສໂລ ອກຸສລສ຺ສ ຕິວິເຘນ, ກຸສລສ຺ສ ເອກວິເຘນ, ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ທຸວິເຘນ. ອພ຺ຍາກໂຕປິ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ຕິວິເຘນ, ຕຖາ ກຸສລສ຺ສ, ຕຖາ ອກຸສລສ຺ສາຕິ. ເອວໍ ກຸສໂລ ອຏ຺ຐວິເຘນ, ອກຸສໂລ ຉພ຺ພິເຘນ, ອພ຺ຍາກໂຕ ນວວິເຘນາຕິ ເຕວີສຕິວິເຘນ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ຠາຊິໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໔໒໔. ປຸເຣຊາເຕ ຈກ຺ຂາທີນິ ໂອຬາຣິກວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ. ອາໂປຘາຕຸອາທີນິປິ ປນ ປຸເຣຊາຕາຣມ຺ມຓານິ ໂຫນ຺ຕິເຍວ. ວຕ຺ຖຸ ປຸເຣຊາຕໍ ຈກ຺ຂາຍຕນນ຺ຕິອາທິ ຍໍ ວຕ຺ຖຸ ຫຸຕ຺ວາ ປຸເຣຊາຕໍ ໂຫຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວຕ຺ຖຸ ວິປາກາພ຺ຍາກຕານນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕິຍໍ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໔໒໕. ປຈ຺ຉາຊາເຕ ອິມສ຺ສ ກາຍສ຺ສາຕິ ຈາຕຸມຫາຠູຕິກກາຍສ຺ສ. ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນວເສນ ປຈ຺ຉາຊາໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈໂຍ. ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກຏ຺ເຐນ ປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາເຍວ ເຫສ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈໂຍຕິ ອິມສ຺ມິໍ ປຎ຺ຫາວາເຣ ອນຸໂລມໂຕ ອາຄໂຕ.

໔໒໖. ອາເສວນປຈ຺ຈເຍ ອນຸໂລມໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸສ຺ສາຕິອາທີນໍ ວິສຸໍ ຄຫເຓ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ກາຣຓໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໔໒໗. ກມ຺ມປຈ຺ຈເຍ ກຸສລາ ເຈຕນາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສຫຊາຕນານາກ຺ຂຓິກວິຠາຄສ຺ສ ອຠາວໂຕ ສຫຊາຕາຕິ ນ ວຸຕ຺ຕາ. ອພ຺ຍາກຕວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ປນ ໂສ ວິຠາໂຄ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕາ. ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປານໍ ວເສນ ກຕໍ. ເຈຕນາ ວຕ຺ຖຸສ຺ສາຕິ ກິຎ຺ຈາປິ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ວຕ຺ຖຸປຕິຏ຺ຐິຕາ ອຣູປຘມ຺ມາ ວຕ຺ຖຸປຈ຺ຈຍາ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ເຈຕນາ ປນ ວຕ຺ຖຸສ຺ສາປິ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໔໒໘. ວິປາກປຈ຺ຈເຍ ປຏິສນ຺ຘິວາເຣ ອິມິນາວ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໔໒໙-໔໓໘. ອາຫາຣປຈ຺ຈເຍ ອິມສ຺ສ ກາຍສ຺ສາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ຈຕຸສນ຺ຕຕິວເສນ ປວຕ຺ເຕ ຈາຕຸມຫາຠູຕິກກາເຍ ອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານສ຺ສ ຊນກວເສນ, ເສສສ຺ສ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກວເສນ ອາຫາຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍາທີສຸປິ ປຏິສນ຺ຘິວາໂຣ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ປຎ຺ຫາວາຣວິຠງ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຎ຺ຫາວາຣສ຺ສ ຆຏເນ ອນຸໂລມຄຓນາ

໔໓໙. ອິທາເນຕ຺ຖ ຍຖາລທ຺ຘານິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ຄຓນາວເສນ ທສ຺ເສຕຸໍ ເຫຕຸຍາ ສຕ຺ຕາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ຕາຕິ ກຸສເລນ ກຸສລໍ, ອພ຺ຍາກຕໍ, ກຸສລາພ຺ຍາກຕນ຺ຕິ ຕີຓິ. ຕຖາ ອກຸສເລນ; ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕເມວາຕິ ເອວໍ ສຕ຺ຕ. ອາຣມ຺ມເຓ ນວາຕິ ເອກມູລກເອກາວສານານິ ນວ. ອຘິປຕິຍາ ທສາຕິ ກຸສລໍ ກຸສລສ຺ສ ສຫຊາຕໂຕ ເຈວ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ຈ; ອກຸສລສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓໂຕວ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ສຫຊາຕໂຕ ເຈວ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ຈ; ກຸສລາພ຺ຍາກຕສ຺ສ ສຫຊາຕໂຕວາຕິ ກຸສລມູລການິ ຈຕ຺ຕາຣິ. ອກຸສລໍ ອກຸສລສ຺ສ ສຫຊາຕໂຕ ເຈວ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ຈ; ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ສຫຊາຕໂຕວ ຕຖາ ອກຸສລາພ຺ຍາກຕສ຺ສາຕິ ອກຸສລມູລການິ ຕີຓິ. ອພ຺ຍາກໂຕ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ສຫຊາຕໂຕ ເຈວ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ຈ; ກຸສລສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓໂຕວ ຕຖາ ອກຸສລສ຺ສາຕິ ອພ຺ຍາກຕມູລການິ ຕີຓີຕິ ເອວໍ ທສ. ເອຕ຺ຖ ປນ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິປິ ສຕ຺ຕຘາ, ສຫຊາຕາຘິປຕິປິ ສຕ຺ຕຘາວ ລພ຺ຠຕິ.

ອນນ຺ຕເຣ ສຕ຺ຕາຕິ ກຸສລມູລການິ ທ຺ເວ, ຕຖາ ອກຸສລມູລການິ, ອພ຺ຍາກຕມູລການິ ຕີຓີຕິ ເອວໍ ສຕ຺ຕ. ສມນນ຺ຕເຣປິ ເອຕາເນວ. ສຫຊາເຕ ນວາຕິ ກຸສລມູລການິ ຕີຓິ, ອກຸສລມູລການິ ຕີຓິ, ອພ຺ຍາກຕມູລກໍ ເອກໍ, ຕຖາ ກຸສລາພ຺ຍາກຕມູລກໍ, ອກຸສລາພ຺ຍາກຕມູລກຎ຺ຈາຕິ ເອວໍ ນວ. ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎ ຕີຓີຕິ ກຸສເລນ ກຸສລໍ, ອກຸສເລນ ອກຸສລໍ, ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕນ຺ຕິ ເອວໍ ຕີຓິ. ນິສ຺ສເຍ ເຕຣສາຕິ ສຫຊາຕໂຕວ ກຸສລມູລການິ ຕີຓິ, ຕຖາ ອກຸສລມູລການິ, ຕຖາ ອພ຺ຍາກຕມູລການິ. ເອຕ຺ຖ ປນ ປຸເຣຊາຕມ຺ປິ ລພ຺ຠຕິ. ອພ຺ຍາກຕຎ຺ຫິ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ສຫຊາຕມ຺ປິ ໂຫຕິ ປຸເຣຊາຕມ຺ປິ; ກຸສລສ຺ສ ປຸເຣຊາຕເມວ ຕຖາ ອກຸສລສ຺ສ. ປຸນ ກຸສລາພ຺ຍາກໂຕ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕໂຕ ກຸສລສ຺ສ, ສຫຊາຕໂຕວ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ຕຖາ ອກຸສລາພ຺ຍາກໂຕຕິ ເອວໍ ເຕຣສ. ອຸປນິສ຺ສເຍ ນວາຕິ ເອກມູລເກກາວສານາ ນວ. ເຕສໍ ວິຠງ຺ເຄ ເຕວີສຕິ ເຠທາ ທສ຺ສິຕາ. ເຕສຸ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສເຍ ສຕ຺ຕ, ອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສເຍ ສຕ຺ຕ, ປກຕູປນິສ຺ສເຍ ນວ ໂຫນ຺ຕິ. ປຸເຣຊາເຕ ຕີຓີຕິ ອພ຺ຍາກໂຕ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ກຸສລສ຺ສ, ອກຸສລສ຺ສາຕິ ເອວໍ ຕີຓິ.

ປຈ຺ຉາຊາເຕ ຕີຓີຕິ ກຸສໂລ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ອກຸສໂລ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ອພ຺ຍາກໂຕ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສາຕິ ເອວໍ ຕີຓິ. ອາເສວເນ ຕີຓິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສທິສານິ. ກມ຺ເມ ສຕ຺ຕ ເຫຕຸສທິສານິ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ວີສຸ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸ ນານາກ຺ຂຓິກກມ຺ມມ຺ປິ ອາຄຕໍ, ປຎ຺ຈສຸ ສຫຊາຕເມວ. ວິປາເກ ເອກໍ ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕໍ. ອາຫາຣອິນ຺ທ຺ຣິຍຌານມຄ຺ເຄສຸ ສຕ຺ຕ ເຫຕຸສທິສາເນວ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປເນຕ຺ຖ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕວເສນ ອາຄຕໍ. ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ຕີຓິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສທິສານິ. ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ປຎ຺ຈາຕິ ສຫຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕໂຕ ກຸສເລນ ອພ຺ຍາກຕໍ, ອກຸສເລນ ອພ຺ຍາກຕໍ, ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕໂຕ ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕໍ, ວຕ຺ຖຸປຸເຣຊາຕໂຕ ອພ຺ຍາກເຕນ ກຸສລໍ, ຕຖາ ອກຸສລນ຺ຕິ ເອກໍ ກຸສລມູລໍ, ເອກໍ ອກຸສລມູລໍ, ຕີຓິ ອພ຺ຍາກຕມູລານີຕິ ເອວໍ ປຎ຺ຈ.

ອຕ຺ຖິຍາ ເຕຣສາຕິ ສຫຊາຕໂຕ ກຸສເລນ ກຸສລໍ, ສຫຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕໂຕ ກຸສເລນ ອພ຺ຍາກຕໍ, ສຫຊາຕໂຕວ ກຸສເລນ ກຸສລາພ຺ຍາກຕນ຺ຕິ ກຸສລມູລານິ ຕີຓິ, ຕຖາ ອກຸສລມູລານິ, ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍໂຕ ປນ ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕໍ, ວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓປຸເຣຊາຕໂຕ ອພ຺ຍາກເຕນ ກຸສລໍ, ຕຖາ ອກຸສລໍ, ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕໂຕ ກຸສໂລ ຈ ອພ຺ຍາກໂຕ ຈ ອກຸສລສ຺ສ; ສ຺ເວວ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ສຫຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍໂຕ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕໂຕ ຈ ກຸສໂລ ຈ ອພ຺ຍາກໂຕ ຈ ກຸສລສ຺ສ; ສ຺ເວວ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ສຫຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍໂຕຕິ ເອວໍ ເຕຣສ. ນຕ຺ຖິວິຄເຕສຸ ສຕ຺ຕ ອນນ຺ຕຣສທິສານິ. ອວິຄເຕ ເຕຣສ ອຕ຺ຖິສທິສານີຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ສຕ຺ຕ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉທາ ເອກໍ ຕີຓິ ປຎ຺ຈ ສຕ຺ຕ ນວ ທສ ເຕຣສາຕິ. ເຕສຸ ວິປາກວເສນ ເອກເມວ ເອກກໍ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕາເສວນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວເສນ ປຎ຺ຈ ຕິກາ, ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕວເສນ ເອກເມວ ປຎ຺ຈກໍ, ເຫຕຸອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣກມ຺ມອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍຌານມຄ຺ຄນຕ຺ຖິວິຄຕວເສນ ທສ ສຕ຺ຕກາ, ອາຣມ຺ມຓສຫຊາຕອຸປນິສ຺ສຍວເສນ ຕໂຍ ນວກາ, ອຘິປຕິວເສນ ເອກໍ ທສກໍ, ນິສ຺ສຍອຕ຺ຖິອວິຄຕວເສນ ຕໂຍ ເຕຣສກາຕິ ເອວໍ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈເຍ ນິທ຺ທິຏ຺ຐວາເຣ ຄຓນວເສນ ສາຘຸກໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ເຕສໍ ວເສນ ທຸກຕິກາທີສຸ ປຈ຺ຈຍສໍສນ຺ທເນ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ.

໔໔໐. ເຍ ປນ ປຈ຺ຈຍາ ເຍສໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ວິສຠາຄາ ວາ ວິຣຸທ຺ຘາ ວາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ນ ໂຍເຊຕພ຺ພາ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ເຫຕຸປຈ຺ຈຍສ຺ສ ຕາວ ອາຣມ຺ມຓານນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສຍປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕກມ຺ມາເສວນາຫາຣຌານນຕ຺ຖິວິຄຕາ ອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍ ຈ ຐເປຕ຺ວາ ວີມໍສໍ ເສສາຘິປຕິໂນ ວິສຠາຄາ, ສຫຊາຕາທໂຍ ສຠາຄາ. ກສ຺ມາ? ຕຖາ ຠາວາຠາວໂຕ. ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ ຫິ ເຍສໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ເຕສໍ ສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈໂຍປິ ໂຫຕິ, ອາຣມ຺ມຓາທິປຈ຺ຈໂຍ ປນ ນ ໂຫຕີຕິ ອາຣມ຺ມຓາທໂຍ ຕສ຺ສ ວິສຠາຄາ ນາມ. ຕສ຺ມາ ໂສ ເຕຫິ, ເຕ ວາ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ, ນ ໂຍເຊຕພ຺ພາ. ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕອຕ຺ຖິນຕ຺ຖິວິຄຕາວິຄຕາ ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎວິຣຸທ຺ຘາ, ເຕປິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ນ ໂຍເຊຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ອໂຍຊນີເຍ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ໂຍຊນີເຍຫິ ໂຍເຄ ເຍ ວາຣາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເຕ ສງ຺ເຂປໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອຘິປຕິຍາ ຈຕ຺ຕາຣີຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອຘິປຕິນາ ສໍສນ຺ທເນ ອູນຕຣຄຓນວເສນ ສຕ຺ຕຫິ ວາເຣຫິ ຠວິຕພ຺ພໍ, ຍສ຺ມາ ປນ ອຘິປຕີສຸ ວີມໍສາວ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ, ນ ອິຕເຣ, ຕສ຺ມາ ວິສຠາເຄ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ສຠາຄວເສນ ‘‘ຈຕ຺ຕາຣີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕານິ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ພານິ – ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ; ກຸສລາ ວີມໍສາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຂນ຺ຘານໍ, ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ; ກຸສລາ ວີມໍສາ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານໍ ຣູປານໍ, ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຈ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ຈ ຘມ຺ມສ຺ສ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ; ກຸສລາ ວີມໍສາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຂນ຺ຘານໍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານຎ຺ຈ ຣູປານໍ, ອພ຺ຍາກໂຕ ຘມ຺ໂມ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ; ວິປາກາພ຺ຍາກຕາ ກິຣິຍາພ຺ຍາກຕາ ວີມໍສາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຂນ຺ຘານໍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານຎ຺ຈ ຣູປານນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ວິປາກາພ຺ຍາກຕາ ໂລກຸຕ຺ຕຣໂຕວ ຄເຫຕພ຺ພາ. ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍາທໂຍ ປນ ວິສຠາຄຕ຺ຕາ ນ ໂຍຊິຕາ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ລພ຺ຠມານຎ຺ຈ ອລພ຺ຠມານຎ຺ຈ ຎຕ຺ວາ ລພ຺ຠມານວເສນ ວາຣາ ອຸທ຺ຘຣິຕພ຺ພາ.

ສຫຊາເຕ ສຕ຺ຕາຕິ ເຫຕຸຍາ ລທ຺ຘາເນວ. ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎ ຕີຓີຕິ ສຸທ຺ຘິກອຎ຺ຎມຎ຺ເຎ ລທ຺ຘາເນວ. ນິສ຺ສເຍ ສຕ຺ຕາຕິ ເຫຕຸຍາ ລທ຺ຘາເນວ. ວິປາເກ ເອກນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິກວິປາເກ ລທ຺ຘເມວ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍມຄ຺ເຄສຸ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍາເນວ. ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ຕີຓີຕິ ສຸທ຺ຘິກສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ລທ຺ຘາເນວ. ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ຕີຓີຕິ ກຸສລາທິຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ຣູປໍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ ກຕ຺ວາ ເວທິຕພ຺ພານິ. ອຕ຺ຖິອວິຄເຕສຸ ສຕ຺ຕາຕິ ເຫຕຸຍາ ລທ຺ຘາເນວ.

໔໔໑-໔໔໓. ເອວໍ ເຍຫິ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍາທີຫິ ເອກາທສຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ສທ຺ຘິໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ ໂຍຊນໍ ລຠຕິ, ເຕສໍ ວເສນ ທຸມູລກນເຍ ຄຓນໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຕິມູລກາທີສຸ ຕສ຺ສ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ລກ຺ຂຓໍ ຐເປນ຺ໂຕ ເຫຕຸສຫຊາຕນິສ຺ສຍອຕ຺ຖິອວິຄຕນ຺ຕິ ສຕ຺ຕາຕິອາທິມາຫ. ໂປຕ຺ຖເກສຸ ປນ ນິສ຺ສອຸປນິສ຺ສອຘິປາຕິ ເອວໍ ປຣິຫີນກ຺ຂຣານິ ປຈ຺ຈຍນາມານິ ລິຂນ຺ຕິ, ຕໍ ສຎ຺ຎາກຣຓມຕ຺ຕວເສນ ລິຂິຕໍ. ຕສ຺ມາ ຕາທິເສສຸ ຐາເນສຸ ປຣິປຸຓ຺ຓາ ປາຬິ ກາຕພ຺ພາ. ຍໍ ປນິທໍ ລກ຺ຂຓໍ ຐປິຕໍ, ເຕນ ອິທໍ ທີເປຕິ – ອຍໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ ສຫຊາຕາທີຫິ ຈຕູຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທເນ ອຕ຺ຕໂນ ວິຠງ຺ເຄ ລທ຺ຘານິ ສຕ຺ເຕວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ລຠຕິ. ສເຈ ປເນຕ຺ຖ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈໂຍ ປວິສຕິ, ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎ ລທ຺ຘານິ ຕີຓິ ລຠຕິ. ສເຈ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ ປວິສຕິ, ຕາເນວ ຕີຓິ ລຠຕິ. ສເຈ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ ປວິສຕິ, ເຫຕຸວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕທຸເກ ລທ຺ຘານິ ຕີຓິ ລຠຕິ. ສເຈ ວິປາກປຈ຺ຈໂຍ ປວິສຕິ, ສພ຺ເພຫິ ວິປາກສຠາເຄຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທເນ ເອວເມວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ລຠຕິ. ສເຈ ປເນຕ຺ຖ ອິນ຺ທ຺ຣິຍມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍາ ປວິສນ຺ຕິ, ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ທຸມູລເກ ລທ຺ຘານິ ຈຕ຺ຕາຣິເຍວ ລຠຕິ. ສເຈ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈໂຍ ປວິສຕິ, ເຫຕາຘິປຕິທຸເກ ທສ຺ສິເຕສຸ ຈຕູສຸ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸ ‘‘ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຈ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ຈາ’’ຕິ ທ຺ເວ ອປເນຕ຺ວາ ເສສານິ ທ຺ເວ ລຠຕິ. ສເຈປິ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ ປວິສຕິ, ຕາເນວ ທ຺ເວ ລຠຕິ. ສເຈ ປນ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ ປວິສຕິ, ອິຕຣານິ ທ຺ເວ ລຠຕິ. ສເຈ ປນ ເຕສຸ ວິປາກປຈ຺ຈໂຍ ປວິສຕິ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ເອກເມວ ລຠຕິ. ອຘິປຕິນາ ປນ ສທ຺ຘິໍ ເຫຕາຘິປຕິທຸກໂຕ ອູນຕຣຄຓເນສຸ ອປ຺ປວິສນ຺ເຕສຸ ຈຕ຺ຕາຣິເຍວ ລຠຕິ. ອູນຕຣຄຓເນສຸ ປວິສນ຺ເຕສຸ ເຕສໍ ວເສນ ທ຺ເວ ເອກນ຺ຕິ ລຠຕິ. ເອວໍ ເຕສໍ ເຕສໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ສມາໂຍເຄ ລພ຺ຠມານໍ ຄຓນໍ ວິທິຕ຺ວາ ຕິມູລກາທີສຸ ຄຓນາ ອຸທ຺ຘຣິຕພ຺ພາຕິ.

ເອເຕສຸ ປນ ຆຏເນສຸ ສພ຺ພປຐມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຆຏນານິ ສາມຎ຺ຎໂຕ ນວນ຺ນມ຺ປິ ເຫຕູນໍ ວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ ອວິປາການິ. ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ປເນຕ຺ຖ ວິປາກເຫຕຸປິ ລພ຺ຠຕິ.

ຕໂຕ ປຣານິ ປຎ຺ຈ ຆຏນານິ ວິປາກເຫຕຸວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ເພປິ ສຫຊາຕວິປາກາ ເຈວ ວິປາກສຫຊາຕຣູປາ ຈ. ເຕສຸ ປຐເມ ຆຏເນ ວິປາກາ ເຈວ ຕໍສມຸຏ຺ຐານຣູປາ ຈ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ທຸຕິເຍ ວິປາກາ ເຈວ ປຏິສນ຺ຘິຍຎ຺ຈ ວຕ຺ຖຸຣູປໍ. ຕຕິເຍ ອຣູປຘມ຺ມາວ. ຈຕຸຕ຺ເຖ ວິປາກຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປເມວ ລພ຺ຠຕິ. ປຎ຺ຈເມ ວຕ຺ຖຸຣູປເມວ.

ຕໂຕ ປຣານິ ປຎ຺ຈທສ ຆຏນານິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍມຄ຺ຄຍຸຕ຺ຕານິ ອໂມຫເຫຕຸວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ. ຕຕ຺ຖ ປຐມານິ ນວ ນິຣາຘິປຕີນິ, ປຈ຺ຉິມານິ ຉ ສາຘິປຕີນິ. ນິຣາຘິປຕິເກສຸປິ ປຐມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສາມຎ຺ຎໂຕ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອໂມຫວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ, ປຈ຺ຉິມານິ ປຎ຺ຈ ວິປາກາໂມຫວເສນ. ຕຕ຺ຖ ນິຣາຘິປຕິເກສຸ ປຐເມ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ເຫຏ຺ຐາ ເຫຕາຘິປຕິທຸເກ ທສ຺ສິຕາເນວ. ທຸຕິເຍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປໍ ປຣິຫາຍຕິ. ຕຕິເຍ ວຕ຺ຖຸຣູປໍ ປຣິຫາຍຕິ. ຈຕຸຕ຺ເຖ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານໍ, ອພ຺ຍາກໂຕ ຕໍສມຸຏ຺ຐານານນ຺ຕິ ຣູປເມວ ລພ຺ຠຕິ. ຕໂຕ ປຣານິ ວິປາກຍຸຕ຺ຕານິ ປຎ຺ຈ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍາເນວ. ສາຘິປຕິເກສຸ ປຐມານິ ຕີຓິ ຆຏນານິ ສາມຎ຺ຎໂຕ ວິປາກາວິປາກເຫຕຸວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ. ເຕສຸ ປຐເມ ຈຕ຺ຕາຣິ ວຸຕ຺ຕນຍາເນວ. ທຸຕິເຍ ຣູປໍ ປຣິຫາຍຕິ, ຕຕິເຍ ອຣູປໍ ປຣິຫາຍຕິ. ຕໂຕ ປຣານິ ຕີຓິ ວິປາກເຫຕຸວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ. ເຕສຸ ປຐເມ ຣູປາຣູປໍ ລພ຺ຠຕິ, ທຸຕິເຍ ອຣູປເມວ, ຕຕິເຍ ຣູປເມວ. ເອວມ຺ປິ ເຕສໍ ເຕສໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ສມາໂຍເຄ ລພ຺ຠມານໍ ຄຓນໍ ວິທິຕ຺ວາ ຕິມູລກາທີສຸ ຄຓນາ ອຸທ຺ຘຣິຕພ຺ພາຕິ.

ເຫຕຸມູລກໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

໔໔໔. ອາຣມ຺ມຓມູລເກປິ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍາທໂຍ ສຕ຺ຕ ອາຣມ຺ມເຓນ ສຠາຄາ, ເສສາ ໂສຬສ ວິສຠາຄາຕິ ເຕ ອໂຍເຊຕ຺ວາ ສຕ຺ເຕວ ໂຍຊິຕາ. ເຕສຸ ອຘິປຕິຍາ ສຕ຺ຕາຕິ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ, ອກຸສລສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ, ອພ຺ຍາກຕສ຺ສາຕິ ເອວໍ ກຸສລມູລານິ ຕີຓິ, ອກຸສລມູລໍ ເອກໍ, ອພ຺ຍາກຕມູລານິ ຕີຓີຕິ ສຕ຺ຕ. ນິສ຺ສເຍ ຕີຓີຕິ ວຕ຺ຖຸວເສນ ອພ຺ຍາກຕມູລາເນວ. ອຸປນິສ຺ສເຍ ສຕ຺ຕ ເຫຏ຺ຐິມານິ ເອວ. ປຸເຣຊາເຕ ຕີຓີຕິ ວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓວເສນ ອພ຺ຍາກຕມູລານິ. ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ຕີຓີຕິ ວຕ຺ຖຸວເສເນວ. ອຕ຺ຖິອວິຄເຕສຸ ຕີຓີຕິ ວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓວເສນ. ຍຖາ ປນ ເຫຕຸມູລເກ ລກ຺ຂຓທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຆຏນານິ ຐປິຕານິ, ຕຖາ ອາຣມ຺ມຓມູລກາທີສຸປິ.

໔໔໕. ຕຕ຺ຖ ຍານິ ຕາວ ອິມສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມຓມູລເກ ປຎ຺ຈ ຆຏນານິ ຐປິຕານິ. ຕຕ຺ຖ ປຐມໍ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິວເສນ ສາຘິປຕິກໍ. ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ຕາຕິ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິທຸເກ ລທ຺ຘວິສ຺ສຊ຺ຊນາເນວ. ທຸຕິຍໍ ນິຣາຘິປຕິກໍ. ຕຕ຺ຖ ຕີຓີຕິ ວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓວເສນ ອາຣມ຺ມຓວເສເນວ ວາ ອພ຺ຍາກຕມູລານິ. ຕຕິຍໍ ນິສ຺ສເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຕີຓີຕິ ວຕ຺ຖຸວເສນ ອພ຺ຍາກຕມູລານິ. ຈຕຸຕ຺ຖປຎ຺ຈມານິ ສາຘິປຕິການິ. ເຕສຸ ຈຕຸຕ຺ເຖ ເອກນ຺ຕິ ວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓວເສນ ອາຣມ຺ມຓວເສເນວ ວາ ອພ຺ຍາກຕມູລໍ ອກຸສລໍ. ປຎ຺ຈເມ ເອກນ຺ຕິ ນິສ຺ສຍໂຕ ອພ຺ຍາກຕມູລກໍ ອກຸສລໍ. ເອວມິຘາປິ ລພ຺ຠມານວເສນ ຕິກາທີສຸ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕຖາ ອຘິປຕິມູລກາທີສຸ. ອາຣມ຺ມຓອິນ຺ທ຺ຣິຍວິປາກວເສນ ວິຕ຺ຖາຣໂຍຊນໍ ປນ ອວຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກເມວ ວທາມາຕິ.

໔໔໖. ອຘິປຕິມູລເກ ສຫຊາເຕ ສຕ຺ຕາຕິ ສຫຊາຕາຘິປຕິວເສນ ກຸສລມູລານິ ຕີຓິ, ອກຸສລມູລານິ ຕີຓິ, ອພ຺ຍາກຕມູລໍ ເອກໍ. ສຫຊາເຕນ ປນ ສທ຺ຘິໍ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິ, ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິນາ ຈ ສທ຺ຘິໍ ສຫຊາຕໍ ນ ລພ຺ຠຕິ. ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎ ຕີຓີຕິ ສຫຊາຕາຘິປຕິວເສເນວ. ນິສ຺ສເຍ ອຏ຺ຐາຕິ ກຸສລມູລານິ ຕີຓິ, ອກຸສລມູລານິ ຕີຓິ, ອພ຺ຍາກຕມູລານິ ທ຺ເວ. ອພ຺ຍາກໂຕ ຫິ ອຘິປຕິ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ສຫຊາຕໂຕ ເຈວ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ຈ ນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິ, ອກຸສລສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓໂຕວ. ກຸສລສ຺ສ ປນ ອຸຠຍຖາປິ ນ ໂຫຕີຕິ ອພ຺ຍາກຕມູລານິ ທ຺ເວເຍວາຕິ ເອວໍ ອຏ຺ຐ. ອຸປນິສ຺ສເຍ ສຕ຺ຕ ອາຣມ຺ມຓສທິສາເນວ. ປຸເຣຊາເຕ ເອກນ຺ຕິ ອພ຺ຍາກຕາຘິປຕິ ອາຣມ຺ມຓວເສນ ອກຸສລສ຺ສ. ວິປາເກ ເອກໍ ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ. ອາຫາຣາທີສຸ ສຕ຺ຕ ເຫຏ຺ຐາ ເອກມູລເກ ລທ຺ຘາເນວ. ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ກຸສເລນ ອພ຺ຍາກຕໍ, ຕຖາ ອກຸສເລນ, ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕຎ຺ຈ ກຸສລຎ຺ຈ. ອຕ຺ຖິອວິຄເຕສຸ ອຏ຺ຐ ນິສ຺ສຍສທິສາເນວ.

໔໔໗-໔໕໒. ຆຏນານິ ປເນຕ຺ຖ ປຏິປາຏິຍາ ອາຣມ຺ມຓາທີຫິ ອໂຍເຊຕ຺ວາ ປຐມໍ ອຕ຺ຖິອວິຄເຕຫິ ໂຍຊິຕານິ. ກິໍ ກາຣຓາຕິ? ອຸຠຍາຘິປຕິມິສ຺ສກຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ປຐເມ ຆຏເນ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິວເສນ ວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓໍ ລພ຺ຠຕິ, ທຸຕິເຍ ນິສ຺ສຍວເສນ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອສ຺ສາເທນ຺ຕສ຺ສ ວຕ຺ຖຸເມວ, ຕຕິເຍ ສຫຊາຕາຘິປຕິວເສນ ກຸສລາທໂຍ ຣູປານໍ, ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິວເສນ ວຕ຺ຖຸ ອກຸສລສ຺ສ. ຕໂຕ ປຣານິ ຕີຓິ ຆຏນານິ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ. ຕຕ຺ຖ ປຐເມ ສຕ຺ຕາຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕາເນວ. ທຸຕິເຍ ເອກນ຺ຕິ ປຸເຣຊາຕານິ ວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓານິ ອກຸສລສ຺ສ. ຕຕິເຍ ວຕ຺ຖຸເມວ ອກຸສລສ຺ສ. ຕໂຕ ປຣານິ ຕີຓິ ຆຏນານິ ວິປາກາວິປາກສາຘາຣຓານິ ສຫຊາຕາຘິປຕິວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ. ຕຕ຺ຖ ປຐເມ ຣູປາຣູປໍ ລພ຺ຠຕິ, ທຸຕິເຍ ອຣູປເມວ, ຕຕິເຍ ຣູປເມວ. ຕໂຕ ປຣານິ ຕີຓິ ວິປາກາຘິປຕິວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ. ເຕສຸປິ ປຐເມ ຣູປາຣູປໍ ລພ຺ຠຕິ, ທຸຕິເຍ ອຣູປໍ, ຕຕິເຍ ຣູປເມວ. ຕໂຕ ປຣານິ ຉ ຆຏນານິ ອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍຍຸຕ຺ຕານິ ຈິຕ຺ຕາຘິປຕິວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ. ຕຕ຺ຖ ຕີຓິ ອວິປາການິ, ຕີຓິ ສວິປາການິ. ເຕສຸ ຄຓນາ ປາກຏາເຍວ. ຕໂຕ ປຣານິ ຉ ຆຏນານິ ຕເຖວ ວິຣິຍາຘິປຕິວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ. ນນຸ ຈ ອຘິປຕິປຏິປາຏິຍາ ປຐມໍ ວິຣິຍາຘິປຕິວເສນ ວຕ຺ຕພ຺ພານິ ສິຍຸໍ, ກສ຺ມາ ຕຖາ ນ ວຸຕ຺ຕານີຕິ? ປຣໂຕ ເຫຕຸວເສນ ວຸຕ຺ຕຆຏເນຫິ ສທິສຕ຺ຕາ. ປຣໂຕ ຫິ ເຫຕຸວເສນ ຆຏນານິ ອໂມຫສ຺ສ ວີມໍສາຘິປຕິຕ຺ຕາ ວີມໍສາຍ ຈ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຠາວໂຕ ມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານິ. ວິຣິຍມ຺ປິ ຈ ສມ຺ມາວາຍາມມິຈ຺ຉາວາຍາມຠາເວນ ມຄ຺ໂຄຕິ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ຆຏນານິ ປຣໂຕ ເຫຕຸວເສນ ວຸຕ຺ຕຆຏເນຫິ ສທິສານີຕິ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕານິ. ເຕສຸປິ ຄຓນາ ປາກຏາເຍວ.

໔໕໓-໔໕໖. ອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣມູລເກສຸ ສຕ຺ຕາຕິ ກຸສໂລ ກຸສລສ຺ສ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ຈ, ຕຖາ ອກຸສໂລ, ອພ຺ຍາກໂຕ ຕິຓ຺ຓນ຺ນມ຺ປີຕິ ເອວໍ ສຕ຺ຕ. ກມ຺ເມ ເອກນ຺ຕິ ກຸສລາ ມຄ຺ຄເຈຕນາ ອຕ຺ຕໂນ ວິປາກາພ຺ຍາກຕສ຺ສ. ຆຏນານິ ປເນເຕສຸ ຕີຓິ ຕີຓິເຍວ. ຕານິ ພຫຸຕຣປຏິປາຏິຍາ ວຸຕ຺ຕານິ.

໔໕໗-໔໖໐. ສຫຊາຕອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິສ຺ສຍມູລເກສຸ ເຍ ເຍ ທຸກມູລເກ ປຈ຺ຈຍາ ວຸຕ຺ຕາ ເຕ ເຕເຍວ ອາທິໂຕ ຐິເຕນ ສຠາຄາ. ຕສ຺ມາ ທຸກມູລເກ ຄຓນໍ ຎຕ຺ວາ ເຍ ອຸປຣິ ປຈ຺ຈຍາ ຆຏິຕາ, ເຕສຸ ອູນຕຣຄຓນສ຺ສ ວເສນ ສພ຺ພຆຏເນສຸ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ສຫຊາຕມູລເກ ທສ ຆຏນານິ. ເຕສຸ ປຎ຺ຈ ອວິປາການິ, ປຎ຺ຈ ສວິປາການິ. ຕຕ຺ຖ ອວິປາເກສຸ ຕາວ ປຐເມ ກຸສໂລ ກຸສລສ຺ສ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ກຸສລາພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ກຸສລາພ຺ຍາກໂຕ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສາຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ, ຕຖາ ອກຸສໂລ, ອພ຺ຍາກໂຕ ອພ຺ຍາກຕສ຺ເສວາຕິ ເອວໍ ນວ. ຕຕ຺ຖ ກຸສລາກຸສລາທິເກສຸ ອຏ຺ຐສຸ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸ ອຣູປຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປຎ຺ຈ ລພ຺ຠຕິ. ອພ຺ຍາກເຕ ວຕ຺ຖຸຣູປມ຺ປິ. ທຸຕິເຍ ຆຏເນ ອພ຺ຍາກຕວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ຣູເປສຸ ວຕ຺ຖຸເມວ ລພ຺ຠຕິ, ຕຕິເຍ ຕີສຸປິ ອຣູປເມວ, ຈຕຸຕ຺ເຖ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປເມວ, ປຎ຺ຈເມ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ວຕ຺ຖຸນາ ສທ຺ຘິໍ ອຣູປຘມ຺ມາ. ສວິປາເກສຸ ປຐເມ ວິປາກາ ເຈວ ວິປາກຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປຎ຺ຈ, ທຸຕິເຍ ວິປາກາ ເຈວ ວຕ຺ຖຸຣູປຎ຺ຈ, ຕຕິເຍ ວິປາກເມວ, ຈຕຸຕ຺ເຖ ວິປາກຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານເມວ, ປຎ຺ຈເມ ວຕ຺ຖຸຣູປເມວ ລພ຺ຠຕິ.

ອຎ຺ຎມຎ຺ຎມູລເກ ຉ ຆຏນານິ. ເຕສຸ ປຐມານິ ຕີຓິ ອວິປາການິ, ປຈ຺ຉິມານິ ຕີຓິ ສວິປາການິ. ເຕສຸ ຄຓນາ ປາກຏາເຍວ.

໔໖໑. ນິສ຺ສຍມູລເກ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມເຓ ຕີຓີຕິ ວຕ຺ຖຸໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕກຸສລາທິວເສນ ເວທິຕພ຺ພານິ. ອຸປນິສ຺ສເຍ ເອກນ຺ຕິ ວຕ຺ຖຸໍ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນາກຸສລໍ. ເສສໍ ທຸມູລເກ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໔໖໒-໔໖໔. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍ ວີສຕິ ຆຏນານິ. ເຕສຸ ປຸຣິມານິ ຉ ຆຏນານິ ປຸເຣຊາຕສຫຊາຕວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ, ຕໂຕ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຸເຣຊາຕວເສເນວ, ຕໂຕ ທສ ສຫຊາຕວເສເນວ. ຕຕ຺ຖ ປຐເມ ຆຏເນ ເຕຣສາຕິ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍວິຠງ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕາເນວ. ທຸຕິເຍ ອຏ຺ຐາຕິ ສຫຊາຕາຘິປຕິວເສນ ສຕ຺ຕ, ວຕ຺ຖຸໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອກຸສລຎ຺ຈາຕິ ອຏ຺ຐ. ຕຕິເຍ ສຕ຺ຕ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈເຍ ລທ຺ຘາເນວ. ຈຕຸຕ຺ເຖ ປຎ຺ຈ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ລທ຺ຘານິ. ປຎ຺ຈເມ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ກຸສລາທີນິ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານໍ, ວຕ຺ຖຸ ຈ ອກຸສລສ຺ສ. ຉຏ຺ເຐ ຕີຓີຕິ ກຸສລາທີນິ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານສ຺ສ. ປຸເຣຊາຕວເສນ ຈຕູສຸ ປຐເມ ຕີຓີຕິ ວຕ຺ຖຸ ກຸສລາທີນໍ, ຈກ຺ຂາທີນິ ຈ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ. ທຸຕິເຍ ວຕ຺ຖຸເມວ ກຸສລາທີນໍ. ຕຕິເຍ ເອກນ຺ຕິ ວຕ຺ຖຸ ອກຸສລສ຺ສ. ຈຕຸຕ຺ເຖ ຈກ຺ຂາທີນິ ວິຎ຺ຎາຓປຎ຺ຈກສ຺ສ. ສຫຊາຕວເສນ ທສ ສວິປາກາວິປາກວເສນ ທ຺ວິຘາ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ສຫຊາຕມູລເກ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພານິ.

໔໖໕. ອຸປນິສ຺ສຍມູລເກ ອາຣມ຺ມເຓ ສຕ຺ຕາຕິ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສເຍ ລທ຺ຘາເນວ. ອຘິປຕິຍາ ສຕ຺ຕາຕິ ຕາເນວ. ອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕເຣສຸ ອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສເຍ ລທ຺ຘາເນວ. ນິສ຺ສເຍ ເອກນ຺ຕິ ວຕ຺ຖຸ ອກຸສລສ຺ສ. ປຸເຣຊາເຕ ເອກນ຺ຕິ ຕສ຺ເສວ ວຕ຺ຖຸໍ ວາ ອາຣມ຺ມຓໍ ວາ. ອາເສວເນ ຕີຓິ ອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສຍວເສນ. ກມ຺ເມ ທ຺ເວ ປກຕູປນິສ຺ສຍວເສນ. ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລເຈຕນາ ປນ ອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສໂຍປິ ໂຫຕິ. ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ເອກໍ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍວເສນ, ຕຖາ ອຕ຺ຖິອວິຄເຕສຸ. ນຕ຺ຖິວິຄເຕສຸ ສຕ຺ຕ ອນນ຺ຕຣສມາເນວ.

໔໖໖. ອຸປນິສ຺ສຍມູລການິ ປນ ສຕ຺ຕ ຆຏນານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຸຣິມານິ ຕີຓິ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ. ຕຕ຺ຖ ປຐເມ ສຕ຺ຕາຕິ ກຸສໂລ ກຸສລາທີນໍ, ຕຖາ ອພ຺ຍາກໂຕ, ອກຸສໂລ ອກຸສລສ຺ເສວາຕິ ເອວໍ ສຕ຺ຕ. ທຸຕິເຍ ເອກນ຺ຕິ ຈກ຺ຂາທິອພ຺ຍາກຕໍ ອກຸສລສ຺ສ. ຕຕິເຍ ວຕ຺ຖຸ ອກຸສລສ຺ສ. ຕໂຕ ປຣານິ ທ຺ເວ ອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສຍວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ. ເຕສຸ ຄຓນາ ປາກຏາເຍວ. ຕໂຕ ທ຺ເວ ອນນ຺ຕຣປກຕູປນິສ຺ສຍວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ. ຕຕ຺ຖ ປຐເມ ໂລກິຍກຸສລາກຸສລເຈຕນາປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ ຄເຫຕພ຺ພາ, ທຸຕິເຍ ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລາວ.

໔໖໗-໔໖໘. ປຸເຣຊາຕມູລເກ ອາຣມ຺ມເຓ ຕີຓີຕິ ອພ຺ຍາກໂຕ ກຸສລາທີນໍ. ອຘິປຕິຍາ ເອກນ຺ຕິ ອພ຺ຍາກໂຕ ອກຸສລສ຺ສ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອຕ຺ຖ ປນ ສຕ຺ຕ ຆຏນານິ. ເຕສຸ ປຐມໍ ວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ທຸຕິຍໍ ວຕ຺ຖຸວເສເນວ, ຕຕິຍໍ ອາຣມ຺ມຓວເສນ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓກາລວເສນ, ປຎ຺ຈມໍ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິວເສນ, ຉຏ຺ຐໍ ວຕ຺ຖຸໂນ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິກາລວເສນ, ສຕ຺ຕມໍ ຈກ຺ຂາທິວເສນ.

໔໖໙-໔໗໒. ປຈ຺ຉາຊາຕມູລເກ ວີສຕິ ປຈ຺ຈຍາ ນ ຍຸຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕໂຍວ ໂຍຊນໍ ລຠນ຺ຕິ. ເອກເມເວຕ຺ຖ ຆຏນໍ, ຕໍ ກາຍສ຺ສ ກຸສລາທີນໍ ວເສນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອາເສວນມູລເກປິ ເອກເມວ ຆຏນໍ.

໔໗໓-໔໗໗. ກມ຺ມມູລເກ ອນນ຺ຕເຣ ເອກນ຺ຕິ ມຄ຺ຄເຈຕນາວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎ ຕີຓີຕິ ເອຕ຺ຖ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ວຕ຺ຖຸປິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ອຸປນິສ຺ສເຍ ທ຺ເວຕິ ອນນ຺ຕຣປກຕູປນິສ຺ສຍວເສນ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕາເນວ. ເອວໍ ເສສານິປິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພານິ. ເອຕ຺ຖ ປນ ເອກາທສ ຆຏນານິ. ຕຕ຺ຖ ປຐມານິ ທ຺ເວ ປກຕູປນິສ຺ສຍານນ຺ຕຣູປນິສ຺ສຍວິຠາຄໂຕ ນານາກ຺ຂຓິກກມ຺ມວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ. ຕໂຕ ປຣານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ວິປາກາວິປາກໂຕ ເອກກ຺ຂຓິກກມ຺ມວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ. ຕຕ຺ຖ ປຐເມ ອຣູເປນ ສທ຺ຘິໍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປໍ ລພ຺ຠຕິ, ທຸຕິເຍ ອຣູເປນ ສທ຺ຘິໍ ວຕ຺ຖຸ, ຕຕິເຍ ອຣູປເມວ, ຈຕຸຕ຺ເຖ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປເມວ. ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ປນ ກຏຕ຺ຕາຣູປມ຺ປິ ລພ຺ຠຕິ. ຕໂຕ ປຣານິ ປຎ຺ຈ ສວິປາການິ, ຕານິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍາເນວ. ວິປາກມູລເກ ປຎ຺ຈ ຆຏານານິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເນວ.

໔໗໘-໔໘໓. ອາຫາຣມູລເກ ສຕ຺ຕາຕິອາທີນິ ວຸຕ຺ຕນຍາເນວ. ຆຏນານິ ປເນຕ຺ຖ ຈຕຸຕ຺ຕິໍສ. ເຕສຸ ປຐມານິ ປຎ຺ຈ ວິປາກາວິປາກສາມຎ຺ຎໂຕ ວຸຕ຺ຕານິ. ຕຕ຺ຖ ປຐເມ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ອາຫາຣາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ; ທຸຕິເຍ ຕໂຍ ອຣູປາຫາຣາວ. ຕຕິເຍ ວຕ຺ຖຸປິ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ, ຈຕຸຕ຺ເຖ ຕໍ ປຣິຫາຍຕິ. ປຎ຺ຈເມ ຣູປເມວ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ. ຕໂຕ ປຣານິ ປຎ຺ຈ ສວິປາກຆຏນານິ, ຕານິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍາເນວ. ຕໂຕ ປຣານິ ນວ ຆຏນານິ ເຈຕນາຫາຣວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ. ຕໂຕ ປຣານິ ນວ ນິຣາຘິປຕິວິຎ຺ຎາຓາຫາຣວເສນ. ຕໂຕ ປຣານິ ສາຘິປຕິວິຎ຺ຎາຓາຫາຣວເສນ ຉ ຆຏນານິ ວຸຕ຺ຕານິ. ຕຕ຺ຖ ຕີຓິ ວິປາກາວິປາກສາມຎ຺ຎວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ. ຕີຓິ ວິປາກວເສເນວ. ຕຕ຺ຖ ໂລກິຍານໍ ວິປາການໍ ອຠາວໂຕ ວຕ຺ຖຸ ປຣິຫາຍຕິ.

໔໘໔-໔໙໕. ອິນ຺ທ຺ຣິຍມູລເກ ປຸເຣຊາເຕ ເອກນ຺ຕິ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍາທີນໍ ວເສນ ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕໍ. ເສສໍ ທຸມູລກໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຆຏນານິ ປເນຕ຺ຖ ຉ ສຕ຺ຕຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຐເມ ສພ຺ພານິປິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ປຈ຺ຈຍຏ຺ເຐນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ທຸຕິເຍ ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຫາຍຕິ. ນ ຫິ ຕໍ ນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິ. ຕຕິເຍ ອຣູປິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຣູປານໍ. ຈຕຸຕ຺ເຖ ຈກ຺ຂາທີນິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນໍ. ຕໂຕ ປຣານິ ນວ ຆຏນານິ ສຫຊາຕອຣູປິນ຺ທ຺ຣິຍວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ, ຕໂຕ ນວ ມຄ຺ຄຠູຕານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ວເສນ, ຕໂຕ ນວ ຌານງ຺ຄຠູຕານໍ, ຕໂຕ ນວ ຌານມຄ຺ຄຠູຕານໍ, ຕໂຕ ນວ ມນິນ຺ທ຺ຣິຍວເສເນວ, ຕໂຕ ສາຘິປຕີນິ ຉ, ຕໂຕ ວີຣິຍວເສນ ມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານິ ຉ, ຕໂຕ ອໂມຫເຫຕຸວເສນ ນິຣາຘິປຕີນິ ນວ, ສາຘິປຕີນິ ຉ. ເຕສຸ ສພ຺ເພສຸ ວິປາກປຈ຺ຈເຍນ ອຍຸຕ຺ຕານິ ຈ ຍຸຕ຺ຕານິ ຈ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພານິ.

໔໙໖-໕໐໐. ຌານມູລເກປິ ທຸມູລກໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຆຏນານິ ປເນຕ຺ຖ ຉຕ຺ຕິໍສ. ເຕສຸ ປຐມານິ ນວ ອິນ຺ທ຺ຣິຍມຄ຺ຄຠາວໍ ອນາມສິຕ຺ວາ ສາຘາຣຓຌານງ຺ຄວເສເນວ ວຸຕ຺ຕານິ. ຕໂຕ ປຣານິ ນວ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຠູຕຌານງ຺ຄວເສນ, ຕໂຕ ນວ ມຄ຺ຄຠູຕຌານງ຺ຄວເສນ, ຕໂຕ ນວ ອິນ຺ທ຺ຣິຍມຄ຺ຄຠູຕຌານງ຺ຄວເສນ. ຈຕູສຸປິ ເຈເຕສຸ ນວເກສຸ ອາທິໂຕ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈຕ຺ຕາຣິ ວິປາກາວິປາກສາຘາຣຓານິ. ອວສາເນ ປຎ຺ຈ ປຎ຺ຈ ວິປາກາເນວ, ຕານິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍາເນວ.

໕໐໑-໕໐໘. ມຄ຺ຄມູລເກປິ ທຸມູລກໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຆຏນານິ ປເນຕ຺ຖ ສຕ຺ຕປຎ຺ຎາສ. ເຕສຸ ປຐມານິ ນວ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຌານຠາວໍ ອນາມສິຕ຺ວາ ສຸທ຺ຘິກມຄ຺ຄວເສເນວ ວຸຕ຺ຕານິ. ຕໂຕ ນວ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຠູຕມຄ຺ຄວເສນ, ຕໂຕ ນວ ຌານຠູຕມຄ຺ຄວເສນ, ຕໂຕ ນວ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຌານຠູຕມຄ຺ຄວເສນ, ຕໂຕ ຉ ອຘິປຕິຠູຕມຄ຺ຄວເສນ, ຕໂຕ ນວ ນິຣາຘິປຕິມຄ຺ຄເຫຕຸວເສນ, ຕໂຕ ຉ ສາຘິປຕິມຄ຺ຄເຫຕຸວເສນ, ຕຕ຺ຖ ນວເກສຸ ປຎ຺ຈ ປຎ຺ຈ ຉກ຺ເກສຸ ຕີຓິ ຕີຓິ ວິປາການິ. ເສສານິ ສາຘາຣຓານິ, ຕານິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍາເນວ.

໕໐໙-໕໑໐. ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕມູລເກ ທຸມູລກໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ. ເອຕ຺ຖ ປນ ທ຺ເວເຍວ ຆຏນານິ. ຕຕ຺ຖ ເອກໍ ສາຘາຣຓວເສນ, ເອກໍ ວິປາກວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ.

໕໑໑-໕໑໔. ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕມູລເກປິ ທຸມູລກໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ. ຆຏນານິ ປເນຕ຺ຖ ເຕຣສ. ຕຕ຺ຖ ປຐເມ ປຎ຺ຈາຕິ ກຸສໂລ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ຕຖາ ອກຸສໂລ, ອພ຺ຍາກໂຕ ຕິຓ຺ຓນ຺ນມ຺ປິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອິເມ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາທໂຍ ສຫຊາຕາປິ ໂຫນ຺ຕິ, ປຈ຺ຉາຊາຕປຸເຣຊາຕາປິ. ທຸຕິເຍ ປຸເຣຊາຕສຫຊາຕາວ ຕຕິເຍ ເຕເຍວ ອຘິປຕິວເສນ. ຕຕ຺ຖ ກຸສໂລ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ຕຖາ ອກຸສໂລ, ອພ຺ຍາກໂຕ ປນ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ຈ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິວເສນ ອກຸສລສ຺ສ ຈາຕິ ເອວໍ ຈຕ຺ຕາຣິ. ຈຕຸຕ຺ເຖ ຕີຓີຕິ ກຸສລາທີນິ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ປເນຕ຺ຖ ຣູປານິປິ ອຣູປານິປິ. ປຎ຺ຈເມ ປຈ຺ຈຍາ ອຣູປາວ ຉຏ຺ເຐ ວຕ຺ຖຸວເສນ ຣູປາວ ສຕ຺ຕເມ ກຸສລາພ຺ຍາກຕານໍ ວິປສ຺ສນາວເສນ, ອກຸສລສ຺ສ ອສ຺ສາທນວເສນ ວຕ຺ຖຸເມວ. ອຏ຺ຐເມ ຕເທວາກຸສລສ຺ສ, ນວເມ ຈກ຺ຂາທີນິ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ທສເມ ກຸສລາທໂຍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານໍ, ເອກາທສເມ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ວຕ຺ຖຸ ຂນ຺ຘານໍ, ທ຺ວາທສເມ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ຂນ຺ຘາ ກຏຕ຺ຕາຣູປານໍ, ເຕຣສເມ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ຂນ຺ຘາ ວຕ຺ຖຸສ຺ສ.

໕໑໕-໕໑໘. ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍມູລເກ ອຸປນິສ຺ສເຍ ເອກນ຺ຕິ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍວເສນ ອພ຺ຍາກຕໍ ອກຸສລສ຺ສ. ເສສໍ ທຸມູລເກ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ຆຏນານິ ປເນຕ຺ຖ ເອກູນຕິໍສ. ເຕສຸ ປຐເມ ອຣູປວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓມຫາຠູຕອິນ຺ທ຺ຣິຍາຫາຣານໍ ວເສນ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈຍາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ທຸຕິເຍ ປຈ຺ຉາຊາຕກພຬີກາຣາຫາຣາ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ປຐມທຸຕິຍຆຏນາເນວ ອຘິປຕິນາ ສທ຺ຘິໍ ອຸປຣິ ຕຕິຍຈຕຸຕ຺ຖານິ ກຕານິ. ປຸນ ປຐມເມວ ຈຕູຫິ ອາຫາເຣຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຎ຺ຈມໍ, ຣູປິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ສທ຺ຘິໍ ຉຏ຺ຐໍ, ຣູປາຣູປິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຕມໍ ກຕໍ. ທຸຕິຍເມວ ວາ ປນ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຕມໍ ກຕໍ. ປຐມທຸຕິຍາເນວ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ສທ຺ຘິໍ ອຏ຺ຐມນວມານິ. ເຕສຸ ນວມໍ ອຘິປຕິນາ ສທ຺ຘິໍ ທສມໍ ກຕໍ. ຕໂຕ ເອກາທສເມ ປຈ຺ຈຍວເສນ ວຕ຺ຖຸ ຫາຍຕິ. ທ຺ວາທສເມ ອຣູປຘມ຺ມາເຍວ ປຈ຺ຈຍາ, ເຕຣສເມ ວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓາ, ຈຸທ຺ທສເມ ວຕ຺ຖຸເມວ, ປນ຺ນຣສເມ ອາຣມ຺ມຓເມວ, ໂສຬສເມ ວຕ຺ຖຸເມວ ອາຣມ຺ມຓໍ, ສຕ຺ຕຣສເມ ປນ ຕເທວ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິຠາເວນ, ອຏ຺ຐາຣສເມປິ ຕເທວ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍວເສນ, ເອກູນວີສຕິເມ ຈກ຺ຂາທໂຍວ ປຈ຺ຈຍາ. ອິມານິ ເອກູນວີສຕິ ປກິຓ຺ຓກຆຏນານິ ນາມ ສຫຊາຕໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕານິ. ຕໂຕ ປຣານິ ທສ ສຫຊາຕວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ.

໕໑໙. ນຕ຺ຖິວິຄຕມູລເກສຸ ອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣມູລເກສຸ ວິຍ ອຸປນິສ຺ສຍາເສວນກມ຺ມວເສນ ຕີຓິເຍວ ຆຏນານິ, ອວິຄຕມູລກໍ ອຕ຺ຖິມູລກສທິສເມວາຕິ.

ຍານິ ປເນຕານິ ອິມສ຺ມິໍ ປຎ຺ຫາວາເຣ ຆຏນານິ ວຸຕ຺ຕານິ, ຕານິ ສພ຺ພານິປິ ທຸວິຘານິເຍວ – ປກິຓ຺ຓກໂຕ ສຫຊາຕໂຕ ຈ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ອາຣມ຺ມຓມູລກາທີນໍ ອາທິໂຕ ສຫຊາຕໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕານິ ປກິຓ຺ຓການິ ນາມ. ຕານິ ອາຣມ຺ມຓມູລເກ ປຎ຺ຈປິ, ອຘິປຕິມູລເກ ຉ, ອນນ຺ຕຣມູລເກ ຕີຓິປິ, ຕຖາ ສມນນ຺ຕຣມູລເກ, ນິສ຺ສຍມູລເກ ທສ, ອຸປນິສ຺ສຍມູລເກ ສຕ຺ຕ, ປຸເຣຊາຕມູລເກ ສຕ຺ຕ, ປຈ຺ຉາຊາຕມູລເກ ເອກເມວ, ຕຖາ ອາເສວນມູລເກ, ກມ຺ມມູລເກ ທ຺ເວ, ອາຫາຣມູລເກ ເອກໍ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍມູລເກ ຈຕ຺ຕາຣິ, ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕມູລເກ ນວ, ອຕ຺ຖິມູລເກ ເອກູນວີສຕິ, ນຕ຺ຖິມູລເກ ຕີຓິປິ, ຕຖາວິຄຕມູລເກ. ອວິຄຕມູລເກ ເອກູນວີສຕີຕິ ສພ຺ພານິປິ ສຕຎ຺ເຈວ ຕີຓິ ຈ ໂຫນ຺ຕິ. ສຫຊາຕນິສ຺ສຍຠາເວນ ປເນຕານິ ປກິຓ຺ຓການີຕິ ວຸຕ຺ຕານິ.

ຍານິ ປນ ສຫຊາຕໍ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ຕານິ ສຫຊາຕຆຏນານິ ນາມາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຕານິ ອາຣມ຺ມຓມູລເກ ອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕອາເສວນນຕ຺ຖິວິຄຕມູລເກສຸ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ນ ຫິ ເຕ ປຈ຺ຈຍາ ສຫຊາຕານໍ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ຍຖາ ຈ ສຫຊາຕານໍ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາ ເຫຕຸສຫຊາຕອຎ຺ຎມຎ຺ຎວິປາກຌານມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ. ອສຫຊາຕານນ຺ຕິ ເຫຕຸມູລເກ ສພ຺ພານິ ຈຕຸວີສຕິປິ ຆຏນານິ ສຫຊາຕຆຏນາເນວ. ຕຖາ ອຘິປຕິມູລເກ ຈຕຸວີສຕິ, ສຫຊາຕມູລເກ ທສປິ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎມູລເກ ຉປິ, ນິສ຺ສຍມູລເກ ທສ, ກມ຺ມມູລເກ ນວ, ວິປາກມູລເກ ປຎ຺ຈປິ, ອາຫາຣມູລເກ ເຕຕ຺ຕິໍສ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍມູລເກ ທ຺ວາສຕ຺ຕຕິ ຌານມູລເກ ຉຕ຺ຕິໍສາປິ, ມຄ຺ຄມູລເກ ສຕ຺ຕປຎ຺ຎາສມ຺ປິ, ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕມູລເກ ທ຺ເວປິ, ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕມູລເກ ຈຕ຺ຕາຣິ, ອຕ຺ຖິມູລເກ ທສ, ອວິຄຕມູລເກ ທສາຕິ ສພ຺ພານິປິ ຕີຓິ ສຕານິ ທ຺ວາທສ ຈ ໂຫນ຺ຕິ. ອິຕິ ປຸຣິມານິ ສຕໍ ຕີຓິ ຈ ອິມານິ ຈ ທ຺ວາທສຸຕ຺ຕຣານິ ຕີຓິ ສຕານີຕິ ສພ຺ພານິປິ ປຎ຺ຈທສາຘິການິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຆຏນສຕານິ ປຎ຺ຫາວາເຣ ອາຄຕານິ. ເຕສຸ ເຍ ເຍ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມາ ນາມວເສນ ນ ປາກຏາ ຫຸຕ຺ວາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ເຕປິ ເຫຕຸມູລກາທີນໍ ນຍານໍ ອາທິໂຕ ວິປາກາວິປາກສາມຎ຺ຎໂຕ ວຸຕ຺ເຕສຸ ຆຏເນສຸ ທສ຺ເສຕພ຺ພາ. ທ຺ວາທເສວ ຫິ ເຫຕູ ຉ ອາຣມ຺ມຓາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຘິປຕໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຫາຣາ ວີສຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ສຕ຺ຕ ຌານງ຺ຄານິ ທ຺ວາທສ ມຄ຺ຄງ຺ຄານີຕິ ເອເຕ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມາ ນາມ. ເຕສຸ ເຍ ເຍ ຘມ຺ມາ ເອກນ຺ເຕນ ກຸສລາ, ເອກນ຺ເຕເນວ ອກຸສລາ, ເອກນ຺ເຕນ ກຸສລວິປາກາ, ເອກນ຺ເຕເນວາກຸສລວິປາກາ, ເອກນ຺ເຕເນວ ວິປາກາ, ເອກນ຺ເຕເນວ ອວິປາກາ ເຕ ເຕ ສາຘຸກໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ເຍ ຕຕ຺ຖ ວິປາກາ, ເຕ ວິປາກຆຏເນສຸ, ເຍ ອວິປາກາ, ເຕ ອວິປາກຆຏເນສຸ ຍຖາໂຍຄໍ ໂຍເຊຕພ຺ພາຕິ.

ປຎ຺ຫາວາຣສ຺ສ ຆຏເນ ອນຸໂລມຄຓນາ.

ປຈ຺ຈນີຍຸທ຺ຘາຣວຓ຺ຓນາ

໕໒໗. ອິທານິ ປຈ຺ຈນີຍໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍຖາ ປຏິຈ຺ຈ ວາຣາທີສຸ ‘‘ອກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ອກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ລພ຺ຠມານາ ປຎ຺ຫາ ລພ຺ຠມານານໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ວເສນ ສຣູປໂຕວ ວິຕ຺ຖາຣິຕາ. ເອວໍ ອວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ເອເກນ ລກ຺ຂເຓນ ສງ຺ເຂປໂຕ ປຈ຺ຈນີຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ຘມ຺ມສງ຺ຄາຫເກຫິ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິອາທິນາ ນເຍນ ອນຸໂລມໂຕ ກຸສລາທີນໍ ປຈ຺ຈຍາ ອຸທ຺ຘຏາ. ເຕ ຈ ໂຂ ປຈ຺ຈຍາ ສມູຫວເສນ, ໂນ ເອເກກປຈ຺ຈຍວເສເນວ; ຕສ຺ມາ ເຍ ຍຕ຺ຖ ສມູຫໂຕ ທສ຺ສິຕາ, ເຕ ວິຠຊິຕ຺ວາ ເວທິຕພ຺ພາ. ສພ຺ເພປິ ຫິ ອິເມ ຈຕຸວີສຕິ ປຈ຺ຈຍາ ອຏ຺ຐສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ກຕເຣສຸ ອຏ຺ຐສຸ? ອາຣມ຺ມເຓ, ສຫຊາເຕ, ອຸປນິສ຺ສເຍ, ປຸເຣຊາເຕ, ປຈ຺ຉາຊາເຕ, ກມ຺ເມ, ອາຫາເຣ, ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຕິ. ກຖໍ? ຐເປຕ຺ວາ ຫິ ອິເມ ອຏ຺ຐ ປຈ຺ຈເຍ ເສເສສຸ ໂສຬສສຸ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎວິປາກຌານມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍຕິ ອິເມ ຉ ປຈ຺ຈຍາ ເອກນ຺ເຕນ ສຫຊາຕາ ຫຸຕ຺ວາ ສຫຊາຕານຎ຺ເຎວ ປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ສມນນ຺ຕຣອາເສວນນຕ຺ຖິວິຄຕປຈ຺ຈໂຍຕິ ອິເມ ປນ ປຎ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ຘາ ອຕ຺ຕໂນ ອນນ຺ຕຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານານຎ຺ເຎວ ປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ ອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສຍລກ຺ຂເຓນ ອຸປນິສ຺ສເຍ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕເຠທໂຕ ທຸວິໂຘ. ຕຕ຺ຖ ສຫຊາຕນິສ຺ສໂຍ ສຫຊາຕານຎ຺ເຎວ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ປຸເຣຊາຕນິສ຺ສໂຍ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈເຍ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

ອຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍປິ ສຫຊາຕາຘິປຕິອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິວເສນ ທຸວິໂຘ. ຕຕ຺ຖ ສຫຊາຕາຘິປຕິ ສຫຊາຕານໍເຍວ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິເຍວາຕິ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍລກ຺ຂເຓນ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕເຠທໂຕ ຕິວິໂຘ. ຕຕ຺ຖ ສຫຊາຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ສຫຊາຕານຎ຺ເຎວ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ປຸເຣຊາຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ປຸເຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານານໍ ປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ ປຸເຣຊາເຕ ສງ຺ຄຫິໂຕ. ປຈ຺ຉາຊາຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ປຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຸເຣ ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນວເສນ ປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈເຍ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍອວິຄຕປຈ຺ຈຍາ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍານຎ຺ເຈວ ອຕ຺ຖິອວິຄເຕສຸ ຈ ເອເກກສ຺ສ ວເສນ ຉຫິ ເຠເທຫິ ຐິຕາ. ຕຕ຺ຖ ສຫຊາຕອຕ຺ຖິອວິຄຕາ ສຫຊາຕານຎ຺ເຎວ ອຕ຺ຖິອວິຄຕປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ. ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ປຸເຣຊາຕາ ປຸເຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານານໍ ປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈເຍ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ປຈ຺ຉາຊາຕາ ປຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຸເຣ ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນວເສນ ປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈເຍ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອາຫາຣຠູຕາ ກພຬີກາຣາຫາຣປຈ຺ຈເຍ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍຠູຕາ ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈເຍ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ເອວໍ ອິເມ ໂສຬສ ປຈ຺ຈຍາ ອິເມສຸ ອຏ຺ຐສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອິເມສມ຺ປິ ປນ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສງ຺ຄໂຫ ອຕ຺ຖິເຍວ. ອາທິໂຕ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ ຫິ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ອຘິປຕິອນຘິປຕິເຠເທນ ທຸວິໂຘ. ຕຕ຺ຖ ອຘິປຕິຠູໂຕ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍລກ຺ຂເຓນ ອຸປນິສ຺ສເຍ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອນຘິປຕິຠູໂຕ ສຸທ຺ໂຘ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍວ. ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍປິ ສຫຊາຕນານາກ຺ຂຓິກວເສນ ທຸວິໂຘ. ຕຕ຺ຖ ສຫຊາຕກມ຺ມໍ ອຕ຺ຕນາ ສຫຊາຕານຎ຺ເຎວ ກມ຺ມປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ ສຫຊາເຕເຍວ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ນານາກ຺ຂຓິກກມ຺ມໍ ພລວທຸພ຺ພລວເສນ ທຸວິຘໍ. ຕຕ຺ຖ ພລວກມ຺ມໍ ວິປາກຘມ຺ມານໍ ອຸປນິສ຺ສໂຍວ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ອຸປນິສ຺ສເຍ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ພລວມ຺ປິ ປນ ຣູປານໍ ທຸພ຺ພລຎ຺ຈ ອຣູປານໍ ນານາກ຺ຂຓິກກມ຺ມປຈ຺ຈເຍເນວ ປຈ຺ຈໂຍ. ອາຫາຣປຈ຺ຈໂຍປິ ຣູປາຣູປໂຕ ທຸວິໂຘ. ຕຕ຺ຖ ອຣູປາຫາໂຣ ອຕ຺ຕນາ ສຫຊາຕານຎ຺ເຎວ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຣູປາຫາໂຣ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕານໍ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ. ອຕ຺ຕໂນ ປນ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂຓໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຐິຕິປ຺ປຕ຺ໂຕ ອາຫາຣປຈ຺ຈຍຕໍ ສາເຘຕີຕິ ອາຫາຣປຈ຺ຈໂຍວ ໂຫຕິ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈໂຍປິ ຣູປາຣູປໂຕ ທຸວິໂຘ. ຕຕ຺ຖ ອຣູປິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈໂຍ ອຕ຺ຕນາ ສຫຊາຕານຎ຺ເຎວ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍຕໍ ສາເຘຕີຕິ ສຫຊາເຕເຍວ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຣູປິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈໂຍ ປນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາເຠທໂຕ ທຸວິໂຘ. ຕຕ຺ຖ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈໂຍ ປຸເຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານານໍ ສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ປຸເຣຊາເຕເຍວ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ພາຫິໂຣ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈໂຍ ນາມ ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ຕໍ ສຫຊາຕານໍ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫນ຺ຕມ຺ປິ ອນຸປາລນມຕ຺ຕວເສເນວ ໂຫຕິ, ນ ຊນກວເສນາຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈໂຍວ ໂຫຕິ. ເອວໍ ອິເມ ອຏ຺ຐ ປຈ຺ຈຍາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎມ຺ປິ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຍໍ ຕາວ ອຏ຺ຐສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ອວເສສານໍ ໂສຬສນ຺ນຎ຺ເຈວ ເຕສໍເຍວ ຈ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎວເສນ ສງ຺ຄຫນໂຍ.

ອິທານິ ອິເມສໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ເອເກກສ຺ມິໍ ຈຕຸວີສຕິຍາປິ ປຈ຺ຈເຍສຸ ເຍ ເຍ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕ ເຕ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ຕາວ ສພ຺ພປຐເມ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍວ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ເສສາ ເຕວີສຕິ. ທຸຕິເຍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ ສຫຊາຕາຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈໂຍ ສຫຊາຕນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ສຫຊາຕກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ວິປາກປຈ຺ຈໂຍ ສຫຊາຕອາຫາຣປຈ຺ຈໂຍ ສຫຊາຕອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈໂຍ ຌານປຈ຺ຈໂຍ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈໂຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ ສຫຊາຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ ສຫຊາຕຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ສຫຊາຕາວິຄຕປຈ຺ຈໂຍຕິ ອິເມ ປນ຺ນຣສ ປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຕຕິເຍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍ ອຘິປຕິຠູໂຕ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ອາຣມ຺ມຓຠູໂຕ ອຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ ອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣອຸປນິສ຺ສຍອາເສວນປຈ຺ຈຍາ ນານາກ຺ຂຓິໂກ ພລວກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ນຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ວິຄຕປຈ຺ຈໂຍຕິ ອິເມ ນວ ປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ເຖ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈເຍ ປຸເຣຊາຕນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ປຸເຣຊາຕິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈໂຍ ປຸເຣຊາຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ ປຸເຣຊາຕຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ປຸເຣຊາຕາວິຄຕປຈ຺ຈໂຍຕິ ອິເມ ຉ ປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ປຎ຺ຈເມ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈເຍ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ປຈ຺ຉາຊາຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ ປຈ຺ຉາຊາຕຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ປຈ຺ຉາຊາຕາວິຄຕປຈ຺ຈໂຍຕິ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຉຏ຺ເຐ ກມ຺ມປຈ຺ຈເຍ ນານາກ຺ຂຓິກກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍວ ສງ຺ຄຫິໂຕ. ສຕ຺ຕເມ ອາຫາຣປຈ຺ຈເຍ ກພຬີກາຣາຫາຣວເສເນວ ອາຫາຣປຈ຺ຈໂຍ ອາຫາຣຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ອາຫາຣາວິຄຕປຈ຺ຈໂຍຕິ ອິເມ ຕໂຍ ປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຄຫິຕາ. ອຏ຺ຐເມ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈເຍ ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈໂຍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍາວິຄຕປຈ຺ຈໂຍຕິ ອິເມ ຕໂຍ ປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເອວໍ ອິເມສໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ເອເກກສ຺ມິໍ ອິເມ ຈິເມ ຈ ປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຄຫໍ ຄຕາຕິ ຎຕ຺ວາ ເຍ ຍຕ຺ຖ ສງ຺ຄຫໍ ຄຕາ, ເຕ ຕສ຺ສ ຄຓເນນ ຄຫິຕາວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ເອວໍ ສພ຺ພປຈ຺ຈຍສງ຺ຄາຫການໍ ອິເມສໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ວເສນ ເອກູນປຎ຺ຎາສາຍ ປຎ຺ເຫສຸ ອິມສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈນີເຍ ‘‘ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທໂຍ ອິເມ ປນ຺ນຣສ ປຎ຺ຫາ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ. ຕຕ຺ຖ ກຸສໂລ ກຸສລສ຺ສ, ກຸສໂລ ອກຸສລສ຺ສ, ກຸສໂລ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ກຸສໂລ ກຸສລາພ຺ຍາກຕສ຺ສາຕິ ກຸສລາທິກາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຎ຺ຫາ; ຕຖາ ອກຸສລາທິກາ; ອພ຺ຍາກໂຕ ປນ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ອພ຺ຍາກໂຕ ກຸສລສ຺ສ, ອພ຺ຍາກໂຕ ອກຸສລສ຺ສາຕິ ອພ຺ຍາກຕາທິກາ ຕໂຍ; ກຸສໂລ ຈ ອພ຺ຍາກໂຕ ຈ ກຸສລສ຺ສ; ຕຖາ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ; ອກຸສໂລ ຈ ອພ຺ຍາກໂຕ ຈ ອກຸສລສ຺ສ; ຕຖາ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສາຕິ ທຸມູລເກກາວສານາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ປຐເມ ປຎ຺ເຫ ເຍຫິ ຠວິຕພ຺ພໍ, ເຕ ສພ຺ເພ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຕໂຍ ປຈ຺ຈຍາ ວຸຕ຺ຕາ. ທຸຕິເຍ ທ຺ເວ, ຕຕິເຍ ປຎ຺ຈ, ຈຕຸຕ຺ເຖ ເອໂກວ ປຎ຺ຈເມ ຕໂຍ, ຉຏ຺ເຐ ທ຺ເວ, ສຕ຺ຕເມ ປຎ຺ຈ, ອຏ຺ຐເມ ເອໂກວ ນວເມ ສຕ຺ຕ, ທສເມ ຕໂຍ, ເອກາທສເມ ຕໂຍ, ທ຺ວາທສເມ ທ຺ເວ, ເຕຣສເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ, ຈຸທ຺ທສເມ ທ຺ເວ, ປນ຺ນຣສເມປິ ຈຕ຺ຕາໂຣວ. ເຕ ‘‘ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍນາ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ສຫຊາຕໍ ປຈ຺ຉາຊາຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ກາຣຓໍ ປຣໂຕ ວກ຺ຂາມ.

ສມາສໂຕ ປເນຕ຺ຖ ເອໂກ ທ຺ເວ ຕໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຎ຺ຈ ສຕ຺ຕາຕິ ຉເຬວ ປຈ຺ຈຍປຣິຈ຺ເຉທາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຍໍ ປຎ຺ຫາວາຣສ຺ສ ປຈ຺ຈນີເຍ ອຸກ຺ກຏ຺ຐວເສນ ປຎ຺ຫາປຣິຈ຺ເຉໂທ ເຈວ ເຕ ເຕ ປຈ຺ຈເຍ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕປຈ຺ຈຍປຣິຈ຺ເຉໂທ ຈ. ‘‘ນ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທີສຸ ຫິ ຈຕຸວີສຕິຍາປິ ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈນີເຍສຸ ເອກປຈ຺ຈນີເຍປິ ອິໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ປຎ຺ຫາ ວາ ປຈ຺ຈຍາ ວາ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເຫຏ຺ຐາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ເຍສຸ ປຎ຺ເຫສຸ ‘‘ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຈ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ຈ ຘມ຺ມສ຺ສ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ເອວໍ ເອໂກວ ປຈ຺ຈໂຍ ອາຄໂຕ, ຕສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈເຍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ເຕ ປຎ຺ຫາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ. ຍສ຺ມິໍ ປນ ປຎ຺ເຫ ‘‘ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອກຸສລສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ເອວໍ ທ຺ເວ ປຈ຺ຈຍາ ອາຄຕາ. ຕຕ຺ຖ ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາຕິ ເອວໍ ເອກສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈເຍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕປິ ອິຕຣສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ວເສນ ໂສ ປຎ຺ໂຫ ລພ຺ຠເຕວ. ເຕສຸ ປນ ທ຺ວີສຸປິ ປຈ຺ຈເຍສຸ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕສຸ ໂສ ວາໂຣ ປຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ. ເອວເມວ ເຍສຸ ປຎ຺ເຫສຸ ຕໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຎ຺ຈ ສຕ຺ຕ ວາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເຕສຸ ຐເປຕ຺ວາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ປຈ຺ຈເຍ ອວເສສານໍ ວເສນ ເຕ ປຎ຺ຫາ ລພ຺ຠນ຺ຕິເຍວ. ສພ຺ເພສຸ ປນ ປຈ຺ຈເຍສຸ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕສຸ ສພ຺ເພປິ ເຕ ວາຣາ ປຈ຺ຉິຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອິທເມວ ເຈຕ຺ຖ ລກ຺ຂຓໍ. ອິມິນາ ລກ຺ຂເຓນ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເຕສຸ ເຕສຸ ປຎ຺ເຫສຸ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍານໍ ປເຠໂທ ຈ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈນີເຍ ເຕສໍ ເຕສໍ ປຎ຺ຫານໍ ປຣິຫານິ ຈ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ວິຕ຺ຖາຣກຖາ – ປຐມປຎ຺ເຫ ຕາວ ຕີຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ເອກູນວີສຕິ ປຈ຺ຈຍາ ທສ຺ສິຕາ. ກຖໍ? ກຸສໂລ ຫິ ກຸສລສ຺ສ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕວິປາກວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕເຫວ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ, ເສເສຫິ ວີສຕິຍາ ໂຫຕິ, ເຕສຸ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ເອໂກວ ສຫຊາເຕ ປນ ສພ຺ພສງ຺ຄາຫິກວເສນ ປນ຺ນຣສ ປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ເຕສຸ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ຈຸທ຺ທສ ໂຫນ຺ຕິ. ກຸສໂລ ປນ ກຸສລສ຺ສ ເນວ ວິປາກປຈ຺ຈໂຍ ນ, ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍຕິ ເຕ ທ຺ເວ ອປເນຕ຺ວາ ເສເສ ທ຺ວາທສ ສນ຺ຘາຍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍປິ ສພ຺ພສງ຺ຄາຫິກວເສນ ນວ ປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ເຕສຸ ອຘິປຕິຠູໂຕ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ອາຣມ຺ມຓຠູໂຕ ຈ ອຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍວເສນ ອຸປນິສ຺ສຍເມວ ອນຸປວິຏ຺ໂຐ. ກຸສໂລ ປນ ກຸສລສ຺ສ ນານາກ຺ຂຓິກກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕີຕິ ຕໍ ອປເນຕ຺ວາ ເສເສ ຉ ສນ຺ຘາຍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ປຐມປຎ຺ເຫ ຕີຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ເອກູນວີສຕິປຈ຺ຈຍາ ທສ຺ສິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເຕສຸ ອິມສ຺ມິໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈນີເຍ ‘‘ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ນເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ທານໍ ທຕ຺ວາ ສີລໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ, ປຸພ຺ເພ ສຸຈິຓ຺ຓານິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕີ’’ຕິ ເອວມາທິນາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາທີສຸ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ປາຬິ ທສ຺ເສຕພ຺ພາ.

ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍ ປນ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາຣໍ ອປເນຕ຺ວາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍວິຕ຺ຖາຣໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ສາເຍວ ປາຬິ ທສ຺ເສຕພ຺ພາ, ເສສປຈ຺ຈຍປຏິກ຺ເຂເປສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕສ຺ມິໍ ປນ ປຈ຺ຈເຍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ເຍ ວາຣາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ເຕ ປຣໂຕ ວກ຺ຂາມ.

ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ປນ ທ຺ວີຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ຕໂຍ ປຈ຺ຈຍາ ທສ຺ສິຕາ. ກຖໍ? ກຸສໂລ ຫິ ອກຸສລສ຺ສ ອນນ຺ຕຣາທິວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ເຕ ອປເນຕ຺ວາ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍວເສນ ສງ຺ຄຫິຕໍ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິຎ຺ເຈວ ປກຕູປນິສ຺ສຍຎ຺ຈ ສນ຺ຘາຍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ສຸທ຺ໂຘ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິວເສນ ອຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍຕິ ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ທ຺ວີຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອິເມ ຕໂຍ ປຈ຺ຈຍາ ທສ຺ສິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຕຕິຍປຎ຺ເຫ ປນ ປຎ຺ຈຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຏ຺ຐາຣສ ປຈ຺ຈຍາ ທສ຺ສິຕາ. ກຖໍ? ກຸສໂລ ຫິ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຸເຣຊາຕາເສວນວິປາກສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕຫິເຍວ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ, ເສເສຫິ ເອກູນວີສຕິຍາ ໂຫຕິ. ເຕສຸ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ເອໂກ. ຍສ຺ມາ ປນ ກຸສໂລ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎວິປາກສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ, ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ, ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ວິສຸໍ ຄຫິໂຕ, ຕສ຺ມາ ອິເມ ປຎ຺ຈ ອປເນຕ຺ວາ ສຫຊາເຕນ ທສ ປຈ຺ຈຍາ ທສ຺ສິຕາ. ອຸປນິສ຺ສເຍນ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ເຕສຸ ຉສຸ ຐເປຕ຺ວາ ອາເສວນໍ ເສສາ ປຎ຺ຈ. ປຈ຺ຉາຊາໂຕ ເອໂກວ ຕຖາ ສຫຊາຕນານາກ຺ຂຓິກວເສນ ທຸວິໂຘປິ ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍຕິ ເອວໍ ຕຕິຍປຎ຺ເຫ ປຎ຺ຈຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອິເມ ອຏ຺ຐາຣສ ປຈ຺ຈຍາ ທສ຺ສິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຈຕຸຕ຺ຖປຎ຺ເຫ ປນ ເອເກນ ປຈ຺ຈເຍນ ທສ. ກຖໍ? ກຸສໂລ ຫິ ກຸສລາພ຺ຍາກຕສ຺ສ ສຫຊາເຕ ວຸຕ຺ເຕສຸ ປນ຺ນຣສສຸ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎວິປາກສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕຫິ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ, ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ. ອິຕິ ອິເມ ປຎ຺ຈ ອປເນຕ຺ວາ ເສສາ ທສ ປຈ຺ຈຍາ ເອຕ຺ຖ ເອເກນ ປຈ຺ຈເຍນ ທສ຺ສິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

໕໒໘. ຍຖາ ຈ ອິເມສຸ ກຸສລາທິເກສຸ ຈຕູສຸ, ຕຖາ ອກຸສລາທິເກສຸປິ ຈຕູສຸ ປຎ຺ເຫສຸ ເຕຫິ ເຕຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ເຕ ເຕເຍວ ປຈ຺ຈຍາ ທສ຺ສິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

໕໒໙. ຕໂຕ ປຣານໍ ອພ຺ຍາກຕາທີນໍ ຕິຓ຺ຓໍ ປຎ຺ຫານໍ ປຐມປຎ຺ເຫ ສຕ຺ຕຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ເຕວີສຕິ ປຈ຺ຈຍາ ທສ຺ສິຕາ. ກຖໍ? ອພ຺ຍາກໂຕ ຫິ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ຈຕຸວີສຕິຍາປິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍ ປນ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ເຕວີສຕິ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ເອໂກວ. ຍສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ອສຫຊາຕານມ຺ປິ ສງ຺ຄຫຓຕ຺ຖໍ ອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍາ ວິສຸໍ ຄຫິຕາ. ຕສ຺ມາ ອິເມ ຕໂຍ ອປເນຕ຺ວາ ສຫຊາເຕນ ທ຺ວາທສ ປຈ຺ຈຍາ ທສ຺ສິຕາ. ອຸປນິສ຺ສເຍນ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕາ ຉ, ປຸເຣຊາໂຕ ເອໂກວ ຕຖາ ປຈ຺ຉາຊາຕອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ສຕ຺ຕຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອິເມ ເຕວີສຕິ ປຈ຺ຈຍາ ທສ຺ສິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ທຸຕິເຍ ຕີຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ທ຺ວາທສ ທສ຺ສິຕາ. ກຖໍ? ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ເອໂກ, ອຸປນິສ຺ສເຍນ ປນ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍວເສນ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣນຕ຺ຖິວິຄຕອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍຕິ ຉ ທສ຺ສິຕາ. ປຸເຣຊາເຕນ ປຸເຣຊາຕນິສ຺ສຍວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕອຕ຺ຖິອວິຄຕາ ປຎ຺ຈາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ຕີຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອິເມ ທ຺ວາທສ ປຈ຺ຈຍາ ທສ຺ສິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕຕິເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໕໓໐. ຕໂຕ ປຣານໍ ທຸກມູລການໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຎ຺ຫານໍ ປຐມປຎ຺ເຫ ‘‘ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈເຍນາ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ສຫຊາຕໍ ປຸເຣຊາຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕຫິ ທ຺ວີຫິ ນິສ຺ສຍອຕ຺ຖິອວິຄຕວເສນ ຕໂຍ ປຈ຺ຈຍາ ທສ຺ສິຕາ. ກຸສລາ ຫິ ຂນ຺ຘາ ວຕ຺ຖຸນາ ສທ຺ຘິໍ ເອກໂຕ ກຸສລສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠາວໍ ສາຘຍມານາ ກິຎ຺ຈາປິ ສຫຊາຕາ, ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍາ ປນ ນ ໂຫນ຺ຕິ ວຕ຺ຖຸມິສ຺ສກຕ຺ຕາ. ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ສຫຊາຕານໍ ນິສ຺ສຍອຕ຺ຖິອວິຄຕານໍ ວເສນ ສຫຊາຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ວຕ຺ຖຸມ຺ຫິປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕມ຺ປິ ຫິ ກິຎ຺ຈາປິ ປຸເຣຊາຕໍ, ຂນ຺ຘມິສ຺ສກຕ຺ຕາ ປນ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ. ເກວລໍ ປຸເຣຊາຕານໍ ນິສ຺ສຍາທີນໍ ວເສນ ປຸເຣຊາຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ‘‘ສຫຊາຕໍ ປຈ຺ຉາຊາຕໍ ອາຫາຣໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕຫິ ຈຕູຫິປິ ສຫຊາຕນິສ຺ສຍອຕ຺ຖິອວິຄຕວເສນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈຍາ ທສ຺ສິຕາ. ອິມສ຺ມິຎ຺ຫິ ວາເຣ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ລພ຺ຠຕິ, ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈຍາທໂຍ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ປຈ຺ຉາຊາຕານໍ ປນ ອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍສງ຺ຂາຕານຎ຺ຈ ອຕ຺ຖິອວິຄຕານໍ ວເສເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຸສລາ ຫິ ຂນ຺ຘາ ອພ຺ຍາກຕາ ຈ ມຫາຠູຕາ ອຸປາທາຣູປານໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ອຕ຺ຖິອວິຄຕປຈ຺ຈເຍຫີຕິ ຈຕຸຘາ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ປຈ຺ຉາຊາຕາ ປນ ກຸສລາ ເຕຫິເຍວ ຠູເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ເຕສຎ຺ເຎວ ອຸປາທາຣູປານໍ ອຕ຺ຖິອວິຄຕວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ. ກພຬີກາຣາຫາໂຣປິ ປຈ຺ຉາຊາເຕຫິ ກຸສເລຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຸເຣຊາຕສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ອຕ຺ຖິອວິຄຕວເສເນວ ປຈ຺ຈໂຍ. ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍມ຺ປິ ປຈ຺ຉາຊາເຕຫິ ກຸສເລຫິ ສທ຺ຘິໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປານໍ ອຕ຺ຖິອວິຄຕປຈ຺ຈເຍເນວ ປຈ຺ຈໂຍ. ອິຕິ ອິມໍ ຈຕຸຘາ ປຈ຺ຈຍຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ສຫຊາຕໍ ປຈ຺ຉາຊາຕໍ, ອາຫາຣໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຈ຺ຉາຊາຕາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍາ ປເນຕ຺ຖ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິເຍວ. ປຣໂຕ ອກຸສລມິສ຺ສກປຎ຺ຫາທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ເຕສຸ ເຕສຸ ປຎ຺ເຫສຸ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍານໍ ປເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ປນ ປຈ຺ຈເຍ ເຕສໍ ເຕສໍ ປຎ຺ຫານໍ ປຣິຫານາປຣິຫານິໍ ປຣໂຕ ອາວິກຣິສ຺ສາມາຕິ.

ປຈ຺ຈນີຍຸທ຺ຘາຣສ຺ສ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ.

ປຈ຺ຈນີຍຄຓນວຓ຺ຓນາ

໕໓໒. ອິທານິ ເອເຕ ‘‘ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສາ’’ຕິອາທໂຍ ອນຸໂລມວເສນ ປນ຺ນຣສ ວາຣາ ທສ຺ສິຕາ. ຍສ຺ມາ ປຈ຺ຈນີເຍປິ ເອເຕເຍວ, ນ ອິໂຕ ອຸທ຺ຘໍ; ເຫຏ຺ຐາ ປນ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຍສ຺ສ ຍສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ປຈ຺ຈນີເຍ ເຍ ເຍ ວາຣາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເຕ ເຕ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຄຓນວເສນ ທສ຺ເສຕຸໍ ນເຫຕຸຍາ ປນ຺ນຣສາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ.

ຕຕ຺ຖ ນເຫຕຸຍາ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ຍຖາທສ຺ສິຕານໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ວເສນ ປນ຺ນຣສ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ນາຣມ຺ມເຓ ສຫຊາເຕ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ ປວິສຕິ. ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ວາເຣ ສຸທ຺ໂຘ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ປຣິຫາຍຕິ, ເສສປຈ຺ຈຍວເສນ ເຕ ວາຣາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ລຠນ຺ຕິ. ຍຖາ ຈ ນາຣມ຺ມເຓ, ເອວໍ ເສເສສຸປິ. ສຫຊາເຕ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ ປວິສຕິ. ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ວາເຣ ນອຸປນິສ຺ສເຍ ນອນນ຺ຕເຣຕິ ເອວໍ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິຕາ ປຈ຺ຈຍາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ອວເສສປຈ຺ຈຍວເສນ ເຕ ເຕ ວາຣາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ລຠນ຺ຕິ. ນສຫຊາເຕ ປນ ‘‘ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຈ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ຈ, ອກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອກຸສລສ຺ສ ຈ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ຈ, ກຸສໂລ ຈ ອພ຺ຍາກໂຕ ຈ ຘມ຺ມາ ກຸສລສ຺ສ, ອກຸສໂລ ຈ ອພ຺ຍາກໂຕ ຈ ຘມ຺ມາ ອກຸສລສ຺ສາຕິ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວາຣາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ. ເອເຕສຎ຺ຫິ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຸຣິເມສຸ ທ຺ວີສຸ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ເອກາທສນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ວເສນ ເອໂກວ ປຈ຺ຈຍສງ຺ຄໂຫ ວຸຕ຺ໂຕ. ເຕ ຕສ຺ມິໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ອຎ຺ເຎນາກາເຣນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນ ລຠນ຺ຕິ. ປຈ຺ຉິເມສຸ ທ຺ວີສຸ ນິສ຺ສຍອຕ຺ຖິອວິຄຕປຈ຺ຈເຍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ສຫຊາຕໍ ປຸເຣຊາຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕ ສຫຊາເຕ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ອວເສສານໍ ເຫຕຸອາທີນຎ຺ຈ ປຸເຣຊາຕານຎ຺ເຈວ ນິສ຺ສຍອຕ຺ຖິອວິຄຕານໍ ວເສນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນ ລຠນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ວາຣາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ. ອວເສສານໍ ວເສນ ‘‘ເອກາທສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ສິຍາ – ຍຖາ ເຫຕຸມ຺ຫິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ເສສານໍ ອຘິປຕິອາທີນໍ ວເສນ ເຕ ວາຣາ ລທ຺ຘາ, ເອວໍ ສຫຊາເຕ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ອວເສສານໍ ເຫຕຸອາທີນໍ ວເສນ ກສ຺ມາ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ? ນິປ຺ປເທສຕ຺ຕາ. ເຫຕຸອາທໂຍ ຫິ ສຫຊາຕານໍ ເອກເທສມຕ຺ຕໂຕ ສປ຺ປເທສາ, ຕສ຺ມາ ເຕສຸ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕສຸ ອຎ຺ເຎສໍ ວເສນ ເຕ ວາຣາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ສຫຊາໂຕ ປນ ນິປ຺ປເທໂສ ສພ຺ເພປິ ເຫຕຸອາທໂຍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ມິໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ສພ຺ເພປິ ເຕ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ນ ຫິ ອສຫຊາຕາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທໂຍ ນາມ ອຕ຺ຖິ. ອິຕິ ສຫຊາຕສ຺ສ ນິປ຺ປເທສຕ຺ຕາ ຕສ຺ມິໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ສພ຺ເພປິ ເຕ ອຸໂຠປິ ວາຣາ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ‘‘ສຫຊາຕໍ ປຸເຣຊາຕ’’ນ຺ຕິ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕວາເຣສຸ ປນ ກິຎ຺ຈາປິ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍເຍວ ນຕ຺ຖິ, ຍສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ສຫຊາຕາວ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘາ ນິສ຺ສຍອຕ຺ຖິອວິຄຕວເສນ ປຈ຺ຈຍາ, ສຫຊາເຕ ຈ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ເອກນ຺ເຕນ ສຫຊາຕນິສ຺ສຍອຕ຺ຖິອວິຄຕາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເຕປິ ວາຣາ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ເອວໍ ສພ຺ພຖາເປຕ຺ຖ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວາຣາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ. ອວເສສານຎ຺ເຎວ ວເສນ ເອກາທສາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ນອຎ຺ຎມຎ຺ຎນນິສ຺ສຍນສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕປິ ເຕເຍວ ວາຣາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ? ສຫຊາຕຄຕິກຕ຺ຕາ. ຍເຖວ ຫິ ອຣູປຘມ຺ມຠູໂຕ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ນິປ຺ປເທເສນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຣູປກ຺ຂນ຺ເຘ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕຖາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິສ຺ສຍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາປີຕິ ສຫຊາຕຄຕິກຕ຺ຕາ ເອເຕສຸປິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕສຸ ເຕ ວາຣາ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ນອຎ຺ຎມຎ຺ເຎ ເອກາທສ, ນນິສ຺ສເຍ ເອກາທສ, ນສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ເອກາທສາຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສິຍາ – ກິຎ຺ຈາປິ ອິເມ ອວິເສເສນ ກຸສລາທິເຠທານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ສງ຺ຄາຫກຕ຺ຕາ ສຫຊາຕຄຕິກາ, ກຸສໂລ ປນ ກຸສລາພ຺ຍາກຕສ຺ສ ຐເປຕ຺ວາ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍໍ ອຎ຺ຎຖາ ປຈ຺ຈໂຍວ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ມິໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ໂສ ວາໂຣ ປຣິຫາຍຕຸ. ກຸສໂລ ປນ ກຸສລາພ຺ຍາກຕານໍ ເນວ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມິໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ໂສ ວາໂຣ ກສ຺ມາ ປຣິຫາຍຕີຕິ? ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍຘມ຺ມວເສນ ປວຕ຺ຕິສພ຺ຠາວໂຕ. ຍເຖວ ຫິ ກຸສລາພ຺ຍາກຕາ ກຸສລສ຺ສ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍວ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ສຫຊາຕຘມ຺ມວເສນ ປນ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍາທີຫິ ປວຕ຺ຕິສພ຺ຠາວໂຕ ຕສ຺ມິໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ໂສ ວາໂຣ ປຣິຫາຍຕິ, ເອວມິຘາປິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍຘມ຺ມວເສນ ສຫຊາຕາທີຫິ ປວຕ຺ຕິສພ຺ຠາວໂຕ ຕສ຺ມິໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ໂສ ວາໂຣ ປຣິຫາຍຕິ. ນອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ປທສ຺ສ ຫິ ອຍມຕ຺ໂຖ – ເຍ ຘມ຺ມາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍສງ຺ຄຫໍ ຄຕາ, ນ ເຕຫິ ປຈ຺ຈໂຍ. ກຸສໂລ ຈ ກຸສລາພ຺ຍາກຕານໍ ສຫຊາຕາທິວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍຘມ຺ເມເຫວ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ມິໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ໂສ ວາໂຣ ປຣິຫາຍຕິ. ຍຖາ ຈ ໂສ ວາໂຣ, ຕຖາ ເສສາປິ ຕໂຍຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ເຕ ວາຣາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ.

ນນິສ຺ສເຍ ເອກາທສາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ຍສ຺ມາ ເຕສໍ ວາຣານໍ ເອເກນ຺ເຕນ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຘມ຺ມາວ ນິສ຺ສຍຠູຕາ, ຕສ຺ມາ ນິສ຺ສເຍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ. ນປຸເຣຊາເຕ ເຕຣສາຕິ ສຫຊາຕໍ ປຸເຣຊາຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ທ຺ວິມູລເກ ທ຺ເວ ອປເນຕ຺ວາ ເຕຣສ. ຍຖາ ຫິ ເຕ ສຫຊາເຕ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ປຸເຣຊາຕານຎ຺ເຎວ ນິສ຺ສຍອຕ຺ຖິອວິຄຕານໍ ວເສນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນ ລຠນ຺ຕິ, ຕຖາ ປຸເຣຊາເຕປິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ສຫຊາຕານຎ຺ເຎວ ນິສ຺ສຍອຕ຺ຖິອວິຄຕານໍ ວເສນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນ ລຠນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕ ອປເນຕ຺ວາ ເຕຣສາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ນປຈ຺ຉາຊາເຕ ປນ຺ນຣສາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ວາ ‘‘ສຫຊາຕໍ ປຈ຺ຉາຊາຕໍ ອາຫາຣໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍ’’ນ຺ຕິ ວາ ອາຄຕຏ຺ຐາເນສຸ ຐເປຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຊາຕໍ ອວເສສວເສນປິ ເຕ ປຎ຺ຫາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ປນ຺ນຣເສວ ວຸຕ຺ຕາ. ນກມ຺ເມຕິອາທີສຸ ຍສ຺ມາ ກມ຺ມວິປາກາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍຌານມຄ຺ຄາປິ ກຸສລາທິເຠທານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ເອກເທໂສວ ຕສ຺ມາ ຐເປຕ຺ວາ ເຕ ຘມ຺ເມ ອວເສສຘມ຺ມວເສນ ສຫຊາຕຘມ຺ມາ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເອກມ຺ປິ ປຎ຺ຫາວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນ ປຣິຫີນໍ. ນສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ເອກາທສາຕິ ຍສ຺ມາ ເຕສຸ ຈຕູສຸ ວາເຣສຸ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມາ ສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍປຏິກ຺ເຂເປນ ເຕເຍວ ວາຣາ ປຣິຫາຍນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ນວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ນວາຕິ ທຸມູລກເອກາວສານາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ເອກມູລກທຸກາວສານາ ທ຺ເວ ຈາຕິ ອິເມ ຉ ວາຣາ ເອກນ຺ເຕນ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຘມ຺ເມຫິ ຍຸຕ຺ຕາ. ເຕຫິ ສຫຊາຕາທິວເສນ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ສພ຺ເພປິ ເຕ ປຣິຫາຍນ຺ຕີຕິ ນເວວ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ນວາ’’ຕິ. ໂນອຕ຺ຖິໂນອວິຄເຕສຸປິ ເຕເຍວ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອກນ຺ເຕນ ຫິ ເຕ ວາຣາ ອຕ຺ຖິອວິຄຕປຈ຺ຈຍຘມ຺ມຍຸຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ເຕ ເຕສໍ ປຏິກ຺ເຂເປ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ. ເຍປິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເຕສຸ ອາຣມ຺ມຓວເສນ ອນນ຺ຕຣາທິວເສນ ວາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ກາຕພ຺ພານິ. ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍເຠທໂຕ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອຕ຺ຖິອວິຄຕານໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານໍ ວາ ວເສນ ນ ກາຕພ຺ພານີຕິ.

໕໓໓. ເອວໍ ປຈ຺ຈນີເຍ ລທ຺ຘວາເຣ ຄຓນໂຕ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ທຸມູລກາທິວເສນ ປຈ຺ຈຍຄຓນໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ນາຣມ຺ມເຓ ປນ຺ນຣສາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ນເຫຕຸມູລກທຸເກສຸ ອຕິເຣກຄຓໂນ ອູນຕຣຄຓເນນ ສທ຺ຘິໍ ໂຍຊິໂຕ ອູນຕຣຄຓໂນວ ໂຫຕິ.

ຕິມູລເກ ນອຸປນິສ຺ສເຍ ເຕຣສາຕິ ກຸສໂລ ອກຸສລສ຺ສ, ອກຸສໂລ ກຸສລສ຺ສາຕິ ທ຺ເວ ວາຣາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ? ນາຣມ຺ມເຓນ ສທ຺ຘິໍ ນອຸປນິສ຺ສຍສ຺ສ ຆຏິຕຕ຺ຕາ. ອາຣມ຺ມຓວເສນ ຫິ ອຸປນິສ຺ສຍວເສນ ຈ ອິເມສໍ ປວຕ຺ຕິ. ຕຎ຺ຈ ອຸຠຍໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິ ຈ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍຄ຺ຄຫເຓນ ຄຫິໂຕ ໂຫຕິເຍວ.

ຉມູລເກປິ ນອຸປນິສ຺ສເຍ ເຕຣສາຕິ ເຕເຍວ ເຕຣສ. ສຕ຺ຕມູລເກ ປນ ນອຸປນິສ຺ສເຍ ສຕ຺ຕາຕິ ນສຫຊາເຕນ ສທ຺ຘິໍ ຆຏິຕຕ຺ຕາ ຕຕ຺ຖ ປຣິຫີເນຫິ ຈຕູຫິ ສທ຺ຘິໍ ‘‘ກຸສໂລ ກຸສລສ຺ສ, ກຸສໂລ ອກຸສລສ຺ສ, ອກຸສໂລ ອກຸສລສ຺ສ, ອກຸສໂລ ກຸສລສ຺ສາ’’ຕິ ອິເມ ອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສຍປກຕູປນິສ຺ສຍວເສນ ປວຕ຺ຕມານາ ຈຕ຺ຕາໂຣຕິ ອຏ຺ຐ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ອວເສສານໍ ວເສນ ສຕ຺ຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນປຸເຣຊາເຕ ເອກາທສາຕິ ນສຫຊາເຕນ ສທ຺ຘິໍ ຆຏິຕຕ຺ຕາ ເອກາທສ. ນປຈ຺ຉາຊາເຕ ນວາຕິ ເຕສຸ ເອກາທສສຸ ສຫຊາຕໍ ປຈ຺ຉາຊາຕໍ ອາຫາຣໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ລທ຺ຘວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸ ທຸມູລເກ ອພ຺ຍາກຕນ຺ເຕ ທ຺ເວ ວາເຣ ອປເນຕ຺ວາ. ເຕ ຫິ ສຫຊາເຕ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕປິ ປຈ຺ຉາຊາຕວເສນ ອປຣິຫີນາ. ສຫຊາເຕນ ປນ ສທ຺ຘິໍ ປຈ຺ຉາຊາເຕ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ປຣິຫາຍນ຺ຕີຕິ ເສສານໍ ວເສນ ນວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐມູລເກ ນນິສ຺ສເຍ ເອກາທສາຕິ ສພ຺ພໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕສທິສເມວ. ນວມູລເກ ນອຸປນິສ຺ສເຍ ປຎ຺ຈາຕິ ກຸສລາທໂຍ ອພ຺ຍາກຕນ຺ຕາ ຕໂຍ ທຸມູລກາ ອພ຺ຍາກຕນ຺ຕາ ທ຺ເວ ຈາຕິ ປຎ຺ຈ. ເຕສຸ ນານາກ຺ຂຓິກກມ຺ມກພຬີກາຣາຫາຣຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຉາຊາຕຘມ຺ມວເສນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ທສມູລເກ ນປຸເຣຊາເຕ ປຎ຺ຈາຕິອາທີສຸປິ ເຕເຍວ. ນປຈ຺ຉາຊາເຕ ຕີຓີຕິ ປຈ຺ຉາຊາຕວເສນ ລພ຺ຠມາເນ ທຸມູລເກ ອພ຺ຍາກຕນ຺ເຕ ທ຺ເວ ອປເນຕ຺ວາ ອວເສສາ. ນວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕປິ ເຕເຍວ ຕໂຍ. ໂນອຕ຺ຖິຍາ ທ຺ເວຕິ ນານາກ຺ຂຓິກກມ຺ມວເສນ ກຸສລຎ຺ຈ ອກຸສລຎ຺ຈ ກຏຕ຺ຕາຣູປສ຺ສ. ວິປາກໍ ປເນຕ຺ຖ ນອຸປນິສ຺ສເຍນ ສທ຺ຘິໍ ຆຏິຕຕ຺ຕາ ນ ລພ຺ຠຕິ. ເອກາທສມູລເກ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕສທິສາວ ຄຓນາ. ທ຺ວາທສມູລເກ ນກມ຺ເມ ເອກນ຺ຕິ ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຈ ອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍວເສນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເຕຣສມູລກາທີສຸປິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ເອກນ຺ຕິ ອາຄຕຏ຺ຐາເນ ອິທເມວ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ນາຫາເຣ ປນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍວເສນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ນອິນ຺ທ຺ຣິເຍ ອາຫາຣວເສນ. ຈຸທ຺ທສມູລກາທີສຸ ນກມ຺ເມນ ສທ຺ຘິໍ ຆຏິຕຕ຺ຕາ ໂນອຕ຺ຖິໂນອວິຄຕາ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ນ ວຸຕ຺ຕາ. ນາຫາຣປຈ຺ຈຍາ ນຌານປຈ຺ຈຍາຕິ ນອິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອປເນຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ອິນ຺ທ຺ຣິຍວເສນ ເອກໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ນວິປາກປຈ຺ຈຍາ ນອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍາຕິ ນາຫາຣໍ ອປເນຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ອາຫາຣວເສນ ເອກໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອິເມສຸ ປນ ທ຺ວີສຸ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕສຸ ຄຓນາ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ເອກໂຕ ນ ທສ຺ສິຕາຕິ.

ນເຫຕຸມູລກໍ.

໕໓໔. ນາຣມ຺ມຓມູລກາທີສຸປິ ປນ຺ນຣສເຕຣສເອກາທສນວາຕິ ສພ຺ພທຸເກສຸ ຈຕ຺ຕາໂຣວ ມູລຄຓນປຣິຈ຺ເຉທາ. ຕິກາທີສຸ ປນ ພຫຸປຈ຺ຈຍສມາໂຍເຄ ອິຕຣານິປິ ສຕ຺ຕ ປຎ຺ຈ ຕີຓິ ທ຺ເວ ເອກນ຺ຕິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຄຓນານິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ລພ຺ຠນ຺ຕິເຍວ. ເຕສຸ ເຍສໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ສມາໂຍເຄ ຍໍ ຍໍ ລພ຺ຠຕິ, ຕໍ ຕໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ສາຘຸກໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘຣິຕພ຺ພໍ. ສພ຺ເພສຸ ເຈເຕສຸ ນາຣມ຺ມຓມູລກາທີສຸ ນາຣມ຺ມຓາທີນິ ປທານິ ອຕິກ຺ກນ຺ເຕນ ເຫຕຸປເທນ ສທ຺ຘິໍ ປຐມໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາວ ຈກ຺ການິ ກຕານິ. ຍສ຺ມາ ປນ ຕານິ ນເຫຕຸມູລເກ ວຸຕ຺ຕສທິສາເນວ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອທສ຺ເສຕ຺ວາ ສງ຺ເຂປໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕານິ. ຕຕ຺ຖ ຍຖາ ນເຫຕຸມູລເກ ນາຣມ຺ມຓນອຸປນິສ຺ສຍາ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ປນ຺ນຣສ ວາເຣ ລຠນ຺ຕາປິ ສມາໂຍເຄ ເຕຣສ ລຠິໍສຸ, ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ເຕຣເສວ ລຠນ຺ຕິ. ຍຖາ ຈ ນາຣມ຺ມຓນສຫຊາເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ນອຸປນິສ຺ສເຍ ສຕ຺ຕ ວາຣາ ໂຫນ຺ຕິ, ເອວໍ ນອຸປນິສ຺ສຍນາຣມ຺ມເຓຫິ ສທ຺ຘິໍ ນສຫຊາເຕປິ ສຕ຺ຕ.

໕໓໘. ນນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍາ ນອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍາ ນປຈ຺ຉາຊາເຕ ຕີຓີຕິ ກຸສລາທີນິ ອພ຺ຍາກຕນ຺ຕານິ. ເຕສຸ ກຏຕ຺ຕາຣູປຎ຺ຈ ອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ.

໕໔໓-໕໔໔. ນາຫາຣນອິນ຺ທ຺ຣິຍມູລເກສຸ ຈຕຸກ຺ເກສຸ ນກມ຺ເມນ ສທ຺ຘິໍ ອຆຏິຕຕ຺ຕາ ນເຫຕຸມູລເກ ວິຍ ເອເກນ຺ເຕນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ນອິນ຺ທ຺ຣິຍມູລເກ ນອຸປນິສ຺ສເຍ ຈ ນປຸເຣຊາເຕ ຈ ຐເປຕ຺ວາ ນາຫາເຣ ຕີຓີຕິ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ນອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອິເມ ທ຺ເວ ປຈ຺ຈເຍ ຆເຏຕ຺ວາ ນອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍາ…ເປ… ນອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍາ ນາຫາເຣ ຕີຓີ. ນອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍາ…ເປ… ນປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍາ ນາຫາເຣ ຕີຓີຕິ ເອວໍ ອິເມຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ສທ຺ຘິໍ ນາຫາຣປຈ຺ຈເຍ ຈ ຄຓນາ ກາຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ຕີຓີຕິ ກຸສລາທີເນວ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ກຸສລາກຸສລາ ກຏຕ຺ຕາຣູປານໍ ປຸເຣຊາຕສ຺ສ ຈ ກາຍສ຺ສ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈເຍນ, ອພ຺ຍາກຕາ ປນ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈເຍເນວາຕິ ອິເມສໍ ວເສນ ຕີຓິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ກາຕພ຺ພານິ. ປຣໂຕ ປນ ນປຈ຺ຉາຊາເຕນ ສທ຺ຘິໍ ຆຏິຕຕ຺ຕາ ນາຫາເຣ ທ຺ເວຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ກຏຕ຺ຕາຣູປວເສນ ກຸສລໍ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ຕຖາ ອກຸສລນ຺ຕິ ເອຕ຺ຕກເມວ ລພ຺ຠຕິ. ອາຫາຣສ຺ສ ປນ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ກພຬີກາຣາຫາໂຣ ອຕ຺ຖິອວິຄຕວເສນາປິ ປຈ຺ຈຍຠາວໍ ນ ລຠຕິ.

໕໔໕. ນວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕມູລກສ຺ສ ຈຕຸມູລເກ ນອຸປນິສ຺ສເຍ ປຎ຺ຈາຕິ ກຸສໂລ ສຫຊາຕກຸສລສ຺ສ, ກຸສໂລ ກຏຕ຺ຕາຣູປສງ຺ຂາຕສ຺ສ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ອກຸສໂລ ສຫຊາຕອກຸສລສ຺ສ, ຕຖາ ກຏຕ຺ຕາຣູປສງ຺ຂາຕສ຺ສ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ອພ຺ຍາກໂຕ ສຫຊາຕອພ຺ຍາກຕສ຺ສາຕິ ເອວໍ ປຎ຺ຈ. ນວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ…ເປ… ນອຸປນິສ຺ສເຍ ຕີຓີຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ກຸສລາທໂຍ ຕໂຍ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ.

໕໔໖. ໂນອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍາ ນເຫຕຸຍາ ນວາຕິ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ໂນອຕ຺ຖິຍາ ວຸຕ຺ຕາ ນເວວ. ສພ຺ເພປິ ຫິ ເຕ ເອກມູລເກກາວສານາ ອນນ຺ຕຣປກຕູປນິສ຺ສຍວເສນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ນາຣມ຺ມເຓ ນວາຕິປິ ເຕເຍວ ນາຣມ຺ມເຓ ຐຕ຺ວາ ນອຸປນິສ຺ສເຍ ທ຺ເວ ກາຕພ຺ພາ. ຍາວ ນິສ຺ສຍມ຺ປີຕິ ໂນອຕ຺ຖິມູລເກ ນເຍ ‘‘ໂນອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍາ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ເອວໍ ຈກ຺ກພນ຺ຘຄມເນນ ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍ ຐຕ຺ວາ ອິເມຫິ ວາ ຕີຫິ, ອິໂຕ ປເຣສຸ ນາຘິປຕິອາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣຎ຺ຎຕເຣນ ວາ ສທ຺ຘິໍ ຍາວ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍໍ ປາປຸຓາຕິ, ຕາວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນອຸປນິສ຺ສເຍ ທ຺ເວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ກາຕພ຺ພານີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອວໍ ລກ຺ຂຓໍ ຐເປຕ຺ວາ ປຸນ ນາຣມ຺ມຓໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ນິສ຺ສຍາ ສຕ຺ຕ ປຈ຺ຈເຍ ຄເຫຕ຺ວາ ນອຸປນິສ຺ສເຍ ທ຺ເວຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ໂນອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍາ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ນອຸປນິສ຺ສເຍ ທ຺ເວ, ໂນອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍາ ນເຫຕຸນາຣມ຺ມຓນາຘິປຕິປຈ຺ຈຍາ ນອຸປນິສ຺ສເຍ ທ຺ເວຕິ ເອວໍ ນາຣມ຺ມຓໂຕ ປຸຣິມປຈ຺ຉິເມຫິ ນິສ຺ສຍປຣິໂຍສາເນຫິ ສພ຺ພປເທຫິ ສທ຺ຘິໍ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ທ຺ເວຕິ ປເນຕ຺ຖ ກຸສໂລ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ອກຸສໂລ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສາຕິ ນານາກ຺ຂຓິກກມ຺ມວເສນ ກຏຕ຺ຕາຣູປສ຺ສ ປຈ຺ຈຍວເສນ ເວທິຕພ຺ພານິ. ນອຸປນິສ຺ສຍປເທນ ສທ຺ຘິໍ ນປຸເຣຊາຕາທີສຸ ສພ຺ພຕ຺ຖ ທ຺ເວ. ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ປເນຕ຺ຖ ນ ຄຫິໂຕ. ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ຄຫິເຕ ເຕປິ ທ຺ເວ ວາຣາ ຉິຊ຺ຊນ຺ຕິ, ວິສ຺ສຊ຺ຊນເມວ ນ ລພ຺ຠຕິ. ເອວໍ ເຍນ ເຍນ ສທ຺ຘິໍ ຍສ຺ສ ຍສ຺ສ ສໍສນ຺ທເນ. ຍໍ ລພ຺ຠຕິ, ຍຎ຺ຈ ປຣິຫາຍຕິ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ສາຘຸກໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ສພ຺ພປຈ຺ຈນີເຍສຸ ຄຓນາ ອຸທ຺ຘຣິຕພ຺ພາຕິ.

ປຈ຺ຈນີຍຄຓນວຓ຺ຓນາ.

ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ

໕໕໐. ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີເຍ ‘‘ເຫຕຸຍາ ສຕ຺ຕ, ອາຣມ຺ມເຓ ນວາ’’ຕິ ເອວໍ ອນຸໂລເມ ‘‘ນເຫຕຸຍາ ປນ຺ນຣສ, ນາຣມ຺ມເຓ ປນ຺ນຣສາ’’ຕິ ເອວໍ ປຈ຺ຈນີເຍ ຈ ລທ຺ຘຄຓເນສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ໂຍ ປຈ຺ຈໂຍ ອນຸໂລມໂຕ ຐິໂຕ, ຕສ຺ສ ອນຸໂລເມ ລທ຺ຘວາເຣຫິ ສທ຺ຘິໍ ເຍ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິຕສ຺ສ ປຈ຺ຈນີເຍ ລທ຺ຘວາເຣສຸ ສທິສວາຣາ, ເຕສໍ ວເສນ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອນຸໂລມສ຺ມິຎ຺ຫິ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍ ‘‘ເຫຕຸຍາ ສຕ຺ຕາ’’ຕິ ສຕ຺ຕ ວາຣາ ລທ຺ຘາ, ປຈ຺ຈນີເຍ ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍ ‘‘ນາຣມ຺ມເຓ ປນ຺ນຣສາ’’ຕິ ປນ຺ນຣສ ລທ຺ຘາ. ເຕສຸ ເຍ ເຫຕຸຍາ ສຕ຺ຕ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ນາຣມ຺ມເຓ ວຸຕ຺ເຕສຸ ປນ຺ນຣສສຸ ‘‘ກຸສໂລ ກຸສລສ຺ສ, ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ກຸສລາພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ອກຸສໂລ ອກຸສລສ຺ສ, ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ອກຸສລາພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ອພ຺ຍາກໂຕ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສາ’’ຕິ ອິເມ ສຕ຺ຕ ສທິສາ. ເຕ ສນ຺ຘາຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ນອາຣມ຺ມເຓ ສຕ຺ຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນອຘິປຕິຍາ ສຕ຺ຕາຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ນສຫຊາຕສ຺ສ ປນ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອຠາວາ ນສຫຊາເຕ ເອໂກປິ ນ ລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ໂຍຊນາ ນ ກຕາ. ນອຎ຺ຎມຎ຺ເຎ ກຸສລາທໂຍ ຕໂຍ ຣູປາພ຺ຍາກຕສ຺ສ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ຕີຓີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ນສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕ. ນວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ປນ ກຸສລໍ ກຸສລສ຺ສ, ອກຸສລໍ ອກຸສລສ຺ສ, ອພ຺ຍາກຕໍ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສາຕິ ອຣູປຘມ຺ມວເສນ ຕີຓິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ນນິສ຺ສຍໂນອຕ຺ຖິໂນອວິຄຕາ ນສຫຊາໂຕ ວິຍ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິເຍວາຕິ ເຕຫິປິ ສທ຺ຘິໍ ໂຍຊນາ ນ ກຕາ. ເອວເມຕ຺ຖ ສຕ຺ຕ ຕີຓີຕິ ທ຺ເວເຍວ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉທາ, ເຕສໍ ວເສນ ອູນຕຣຄຓເນນ ສທ຺ຘິໍ ອຕິເຣກຄຓນສ຺ສປິ ຄຓນໍ ປຣິຫາເປຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຍຆຏເນສຸ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ.

໕໕໑. ຕຕ຺ຖ ເຫຕຸສຫຊາຕນິສ຺ສຍອຕ຺ຖິອວິຄຕນ຺ຕິ ນາຣມ຺ມເຓ ສຕ຺ຕາຕິ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ສຫຊາຕນິສ຺ສຍອຕ຺ຖິອວິຄຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ກຸສລາ ເຫຕູ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຂນ຺ຘານໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ສຫຊາຕນິສ຺ສຍອຕ຺ຖິອວິຄຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ອິມິນາ ນເຍນ ສຕ຺ຕ ວາຣາ ອຸທ຺ຘຣິຕພ຺ພາ. ນາຘິປຕິຍາ ສຕ຺ຕາຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ທຸຕິເຍ ຆຏເນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ປວິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ຐເປຕ຺ວາ ນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ເສເສສຸ ຕີຓີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ປນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ປຏິສນ຺ຘິນາມຣູປໍ ສນ຺ຘາຍ ເອກນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈໂຍ ເຈຕ຺ຖ ອນຸໂລມຆຏເນ ປວິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ນ ລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ນອຎ຺ຎມຎ຺ເຎ’’ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຖາ ເຈຕ຺ຖ, ເອວໍ ເສສຆຏເນສຸປິ ປວິຏ຺ຐປຈ຺ຈຍາ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ນ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕິຍຆຏເນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ປວິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຕີຓິເຍວ. ຈຕຸຕ຺ຖຆຏເນ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ປວິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ຕີຓິ ກຸສລາທີນິ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ. ປຎ຺ຈເມ ວິປາກສ຺ສ ປວິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ເອກໍ ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕໍ. ອິໂຕ ປເຣສຸປິ ວິປາກສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕສຸ ເອເສວ ນໂຍ.

໕໕໒. ເຫຕຸສຫຊາຕນິສ຺ສຍອິນ຺ທ຺ຣິຍມຄ຺ຄອຕ຺ຖິອວິຄຕນ຺ຕິ ນາຣມ຺ມເຓ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ກຸສໂລ ກຸສລສ຺ສ, ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ກຸສລາພ຺ຍາກຕສ຺ສ; ອພ຺ຍາກໂຕ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສາຕິ ອິເມສໍ ວເສນ ເວທິຕພ຺ພານິ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ນອຎ຺ຎມຎ຺ເຎ ທ຺ເວຕິ ກຸສໂລ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ຕຖາ ອພ຺ຍາກໂຕ. ປຣໂຕປິ ທ຺ວີສຸ ເອເສວ ນໂຍ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພຆຏເນສຸ ລພ຺ຠມານວເສນ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ສພ຺ພານິປິ ເຈຕານິ ອິມສ຺ມິໍ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີເຍ ສຫຊາຕວເສນ ເຈວ ປກິຓ຺ຓກວເສນ ຈ ປນ຺ນຣສາຘິການິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຆຏນສຕານິ ວຸຕ຺ຕານິ. ເຕສຸ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ຆຏເນ ເຍ ອນຸໂລມໂຕ ຐິຕາ ປຈ຺ຈຍາ, ເຕສໍ ເອໂກປິ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ນ ລພ຺ຠຕິ. ເຫຕຸມູລເກ ເຈຕ຺ຖ ປຐເມ ຆຏເນ ອນຸໂລມໂຕ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ຐິຕຕ຺ຕາ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ເອກູນວີສຕິ ປຈ຺ຈຍາ ອາຄຕາ. ເອວໍ ເສເສສຸປິ ອນຸໂລມໂຕ ຐິຕາວເສສາ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ອາຄຕາ. ອນຸໂລມໂຕ ເຈຕ຺ຖ ພຫູສຸປິ ຐິເຕສຸ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ເອເກໂກວ ອາຄໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍຖາ ຈ ເຫຕຸມູລເກ, ເອວໍ ອາຣມ຺ມຓາທິມູລເກສຸປິ ສພ຺ພເມຕໍ ວິຘານໍ ຍຖານຸຣູປໂຕ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ.

ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມວຓ຺ຓນາ

໖໓໑. ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລເມປິ ‘‘ເຫຕຸຍາ ສຕ຺ຕ, ອາຣມ຺ມເຓ ນວາ’’ຕິ ເອວໍ ອນຸໂລເມ ‘‘ນເຫຕຸຍາ ປນ຺ນຣສ, ນາຣມ຺ມເຓ ປນ຺ນຣສາ’’ຕິ ເອວໍ ປຈ຺ຈນີເຍ ຈ ລທ຺ຘຄຓເນສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ໂຍ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິໂຕ, ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ລທ຺ຘວາເຣສຸ ເຍ ອນຸໂລມໂຕ ຐິຕສ຺ສ ອນຸໂລມໂຕ ລທ຺ຘວາເຣຫິ ສທິສາ ວາຣາ, ເຕສໍ ວເສນ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ປຈ຺ຈນີຍສ຺ມິຎ຺ຫິ ນເຫຕຸປຈ຺ຈເຍ ‘‘ນເຫຕຸຍາ ປນ຺ນຣສາ’’ຕິ ປນ຺ນຣສ ວາຣາ ລທ຺ຘາ, ອນຸໂລເມ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍ ‘‘ອາຣມ຺ມເຓ ນວາ’’ຕິ ນວ ວາຣາ ລທ຺ຘາ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ນເຫຕຸຍາ ປນ຺ນຣສ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕສຸ ເຍ ວາຣາ ອາຣມ຺ມເຓ ວຸຕ຺ເຕຫິ ນວຫິ ສທິສາ, ເຕສໍ ວເສນ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ອາຣມ຺ມເຓ ນວ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕ ນເຫຕຸຍາ ວຸຕ຺ເຕສຸ ປນ຺ນຣສສຸ ກຸສໂລ ‘‘ກຸສລາກຸສລາພ຺ຍາກຕານໍ, ອກຸສໂລ ອກຸສລກຸສລາພ຺ຍາກຕານໍ, ອພ຺ຍາກໂຕ ອພ຺ຍາກຕກຸສລາກຸສລານ’’ນ຺ຕິ ອິເມຫິ ນວຫິ ສທິສາ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ນເຫຕຸຍາ ອາຣມ຺ມເຓ ນວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຘິປຕິຍາ ທສາຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອາຣມ຺ມຓາທີນຎ຺ຫິ ອນຸໂລມຄຓນາຍ ເຍ ວາຣາ ວຸຕ຺ຕາ ນເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທເນປິ ເຕ ສພ຺ເພ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ‘‘ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ນເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ທານໍ ທຕ຺ວາ ສີລໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ, ປຸພ຺ເພ ສຸຈິຓ຺ຓານິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ເຕສໍ ປາຬິ ອຸທ຺ຘຣິຕພ຺ພາ.

ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອຘິປຕິຍາ ທສາຕິ ເອຕ຺ຖ ຐເປຕ຺ວາ ວີມໍສາຘິປຕິໍ ເສສາຘິປຕິວເສນ ອນຸໂລມວິຠງ຺ເຄ ອາຄຕວາຣາ ອຸທ຺ຘຣິຕພ຺ພາ. ເອວເມຕ຺ຖ ນວ ທສສຕ຺ຕຕີຓິເຕຣສເອກນ຺ຕິ ຉ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉທາ, ເຕສໍ ວເສນ ອູນຕຣຄຓເນນ ສທ຺ຘິໍ ອຕິເຣກຄຓນສ຺ສາປິ ຄຓນໍ ປຣິຫາເປຕ຺ວາ ນເຫຕຸມູລກາທີນໍ ນຍານໍ ຕິມູລກາທີສຸ ສພ຺ພສໍສນ຺ທເນສຸ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອິທໍ ຕາວ ສາຘາຣຓລກ຺ຂຓໍ. ນ ປເນຕໍ ສພ຺ພສໍສນ຺ທເນສຸ ຄຈ຺ຉຕິ, ເຍຫິ ປນ ປຈ຺ຈເຍຫິ ສທ຺ຘິໍ ເຍສໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ສໍສນ຺ທເນ ເຍ ວາຣາ ວິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ເຕ ອປເນຕ຺ວາ ອວເສສານໍ ວເສນເປຕ຺ຖ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ນອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ອຘິປຕິຍາ ສຕ຺ຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ຫິ ກຸສໂລ ອກຸສລສ຺ສ; ອພ຺ຍາກໂຕ ກຸສລສ຺ສ, ອກຸສລສ຺ສາຕິ ອິເມ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິວເສນ ລພ຺ຠມານາ ຕໂຍ ວາຣາ ວິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ? ນອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ຕສ຺ມາ ເຕ ອປເນຕ຺ວາ ສຫຊາຕາຘິປຕິນເຍເນເວຕ຺ຖ ‘‘ກຸສໂລ ກຸສລສ຺ສ, ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ກຸສລາພ຺ຍາກຕສ຺ສ; ອກຸສໂລ ອກຸສລສ຺ສ, ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ອກຸສລາພ຺ຍາກຕສ຺ສ; ອພ຺ຍາກໂຕ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສາ’’ຕິ ສຕ຺ຕ ວາຣາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເຕປິ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິ ວຈນໂຕ ຐເປຕ຺ວາ ວີມໍສາຘິປຕິໍ ເສສາຘິປຕີນໍ ວເສນ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອູນຕຣຄຓນປຈ຺ຈຍວເສນ ອວິຣຸຊ຺ຌມານຄຓນວເສນ ຈ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ເຍສຸ ຈ ປຈ຺ຈເຍສຸ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕສຸ ເຍ ອນຸໂລມໂຕ ນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ເຕປິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ອນນ຺ຕເຣ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕ ສມນນ຺ຕຣາເສວນນຕ຺ຖິວິຄຕາ ອນຸໂລມໂຕ ນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ສຫຊາເຕ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕ ເຫຕຸອຎ຺ຎມຎ຺ຎວິປາກຌານມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ອນຸໂລມໂຕ ນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ນິສ຺ສເຍ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕ ວຕ຺ຖຸປຸເຣຊາໂຕ ອນຸໂລມໂຕ ນ ຕິຏ຺ຐຕິ. ອາຫາເຣ ວາ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍ ວາ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕ ເຫຕຸອຎ຺ຎມຎ຺ຎວິປາກຌານມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ອນຸໂລມໂຕ ນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ອາຣມ຺ມເຓ ປນ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕ ອຘິປຕິອຸປນິສ຺ສຍາ ອນຸໂລມໂຕ ນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍາ ປນ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຍໍ ລພ຺ຠຕິ, ຍຎ຺ຈ ນ ລພ຺ຠຕິ, ຕໍ ຊານິຕ຺ວາ ລພ຺ຠມານວເສນ ວາຣາ ອຸທ຺ຘຣິຕພ຺ພາ.

ຕຕ຺ຖ ສພ຺ເພສຸປິ ຕິມູລກາທີສຸ ອນນ຺ຕເຣ ສຕ຺ຕາຕິອາທໂຍ ທຸມູລເກ ລທ຺ຘວາຣາເຍວ ສຕ຺ຕມູລກາທີສຸ ປນ ນສຫຊາຕປຈ຺ຈຍາ ນິສ຺ສເຍ ຕີຓີຕິ ປຸເຣຊາຕວເສນ ວຕ຺ຖຸນິສ຺ສເຍ ຕີຓິ. ກມ຺ເມ ທ຺ເວ ນານາກ຺ຂຓິກວເສເນວ. ອາຫາເຣ ເອກໍ ກພຬີກາຣາຫາຣວເສນ. ອິນ຺ທ຺ຣິເຍ ເອກໍ ຣູປິນ຺ທ຺ຣິຍວເສນ. ກເມນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ຕີຓີຕິ ກຸສລາທີນໍ ອພ຺ຍາກຕນ຺ຕານິ ປຈ຺ຉາຊາຕວເສນ. ອຕ຺ຖິອວິຄເຕສຸ ປຎ຺ຈາຕິ ຕານິ ເຈວ ຕີຓິ, ກຸສລາພ຺ຍາກຕາ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ອກຸສລາພ຺ຍາກຕາ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສາຕິ ອິມານິ ຈ ທ຺ເວ ປຈ຺ຉາຊາຕາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍວເສນາຕິ. ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈຍສ຺ສ ປຈ຺ຈນີກຠາວໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປນ ອຕ຺ຖິອວິຄເຕສຸ ເອກນ຺ຕິ ອພ຺ຍາກໂຕ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍວເສນ. ນາຫາເຣ ຄຫິເຕ ນອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍາຕິ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຕຖາ ນອິນ຺ທ຺ຣິເຍ ຄຫິເຕ ນາຫາຣປຈ຺ຈຍາຕິ. ກສ຺ມາ? ທ຺ວີສຸ ເອກໂຕ ຄຫິເຕສຸ ຄເຓຕພ຺ພວາຣສ຺ສ ອຠາວໂຕ. ຌານມຄ຺ຄາທີສຸປິ ປຈ຺ຈນີກໂຕ ຐິເຕສຸ ອາຫາຣໂຕ ວາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍໂຕ ວາ ເອກໍ ອນຸໂລມໍ ອກຕ຺ວາວ ອວສາເນ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍ ເອກໍ, ອຕ຺ຖິຍາ ເອກໍ, ອວິຄເຕ ເອກໍ, ອາຫາເຣ ເອກໍ, ອຕ຺ຖິຍາ ເອກໍ, ອວິຄເຕ ເອກນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ນເຫຕຸມູລກໍ.

໖໓໖. ນາຣມ຺ມຓມູລກາທີສຸ ນອຎ຺ຎມຎ຺ຎມູລເກ ນອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸຍາ ຕີຓີຕິ ກຸສລາທີນິ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານໍ. ອຘິປຕິຍາ ອຏ຺ຐາຕິ ອຘິປຕິຍາ ວຸຕ຺ເຕສຸ ທສສຸ ‘‘ກຸສໂລ ກຸສລາພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ອກຸສໂລ ອກຸສລາພ຺ຍາກຕສ຺ສາ’’ຕິ ທ຺ເວ ອປເນຕ຺ວາ ເສສານິ ອຏ຺ຐ. ສຫຊາເຕ ປຎ຺ຈາຕິ ເຫຕຸຍາ ວຸຕ຺ເຕຫິ ຕີຫິ ສທ຺ຘິໍ ‘‘ກຸສໂລ ຈ ອພ຺ຍາກໂຕ ຈ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ອກຸສໂລ ຈ ອພ຺ຍາກໂຕ ຈ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສາ’’ຕິ ອິເມ ທ຺ເວ. ນິສ຺ສເຍ ສຕ຺ຕາຕິ ເຕຫິ ປຎ຺ຈຫິ ສທ຺ຘິໍ ‘‘ອພ຺ຍາກໂຕ ກຸສລສ຺ສ, ອພ຺ຍາກໂຕ ອກຸສລສ຺ສາ’’ຕິ ອິເມ ທ຺ເວ ວຕ຺ຖຸວເສນ. ກມ຺ເມ ຕີຓີຕິ ເຫຕຸຍາ ວຸຕ຺ຕາເນວ. ເສສຕິເກສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຘິປຕິຍາ ຕີຓີຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕາເນວ.

໖໔໔. ນາຫາຣມູລເກ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎ ຕີຓີຕິ ຐເປຕ຺ວາ ອາຫາເຣ ເສສເຈຕສິກວເສນ ເວທິຕພ຺ພານິ. ຍຖາ ຈ ເຫຏ຺ຐາ, ຕຖາ ອິຘາປິ ນາຫາຣນອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ເອເກກເມວ ຄຫິຕໍ, ນ ທ຺ເວ ເອກໂຕ.

໖໔໘. ນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸຍາ ຕີຓີຕິ ເຫຏ຺ຐາ ນອຎ຺ຎມຎ຺ເຎ ວຸຕ຺ຕາເນວ. ອຘິປຕິຍາ ອຏ຺ຐາຕິ ວຸຕ຺ຕາເນວ. ນວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕມູລເກ ກມ຺ເມ ປຎ຺ຈາຕິ ກຸສລາທິເຈຕນາ ສຫຊາຕກຸສລາທີນໍ, ນານາກ຺ຂຓິກາ ກຸສລາກຸສລເຈຕນາ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສາຕິ ເອວໍ ປຎ຺ຈ. ອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຕີຓິ ສຫຊາຕສທິສານິ. ຌານມຄ຺ຄາທີສຸ ຕີຓິ ເຫຕຸສທິສານິ.

໖໕໐. ໂນອຕ຺ຖິມູລເກ ຍສ຺ມາ ເຫຕຸ ໂນອຕ຺ຖິ ນາມ ນ ໂຫຕິ, ນິຍມໂຕ ອຕ຺ຖິເຍວ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ນາຣມ຺ມເຓ ນວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຖາ ຈ ເຫຕຸ, ຕຖາ ອຎ຺ເຎປິ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍລກ຺ຂຓຍຸຕ຺ຕາ ເອຕ຺ຖ ອນຸໂລມໂຕ ນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ກມ຺ເມ ທ຺ເວຕິ ອິທໍ ປນ ນານາກ຺ຂຓິກກມ຺ມວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ສພ຺ເພ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ຍໍ ປນ ອນຸໂລມໂຕ ລພ຺ຠມານມ຺ປິ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຸເຣຕຣາ ປຈ຺ຈຍາ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ, ໂສ ປຈ຺ຉາ ໂຍຊນໍ ລຠຕິ. ເຕເນເວຕ຺ຖ ‘‘ໂນອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍາ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ…ເປ… ໂນອວິຄຕປຈ຺ຈຍາ ກມ຺ເມ ທ຺ເວ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກສ຺ມາ ປເນສ ສກຏ຺ຐາເນເຍວ ນ ຄຫິໂຕຕິ? ຍສ຺ມາ ອວເສເສສຸປິ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕສຸ ເອໂກວ ອນຸໂລມໂຕ ລພ຺ຠຕິ. ອິທຎ຺ຫິ ອິມສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈຍານຸໂລເມ ລກ຺ຂຓໍ – ໂຍ ສພ຺ເພສຸ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕສຸ ເອໂກວ ອນຸໂລມໂຕ ລພ຺ຠຕິ, ໂສ ປຈ຺ຉາ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ. ໂນອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍາ ໂນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ…ເປ… ໂນອວິຄຕປຈ຺ຈຍາ ອຸປນິສ຺ສເຍ ນວາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິທໍ ປນ ປກຕູປນິສ຺ສຍວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ລພ຺ຠມານໍ ອລພ຺ຠມານໍ ປຸເຣວຸຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຉາວຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ປຎ຺ຫາວາຣສ຺ສ ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມວຓ຺ຓນາ.

ນິຏ຺ຐິຕາ ຈ ກຸສລຕ຺ຕິກປຏ຺ຐານສ຺ສ ວຓ຺ຓນາຕິ.

໒. ເວທນາຕ຺ຕິກວຓ຺ຓນາ

໑. ເວທນາຕ຺ຕິເກ ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ຣູປໍ ນິພ຺ພານນ຺ຕິ ອິເມ ຘມ຺ມາ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ປຏິຈ຺ຈ ທ຺ເວ ຂນ຺ຘາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ສຸຂາຍ ເວທນາຍາຕິ ສເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ທຸກ຺ຂເວທນາ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ທຸຕິຍວາເຣ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓໍ ນ ກຕໍ. ຕຕິຍວາເຣ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓຕິ ສເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສເມຕ຺ຖ ອິໂຕ ປເຣສຸ ຈ ປຈ຺ຈເຍສຸ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕິ. ສພ຺ພຕ຺ຖ ຕໂຍ ຕໂຍ ວາຣາ ວຸຕ຺ຕາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ເຫຕຸຍາ ຕີຓິ…ເປ… ອວິຄເຕ ຕີຓີຕິ.

໖. ປຈ຺ຈຍສໍສນ຺ທເນ ປນ ສເຫຕຸກາຍ ວິປາກທຸກ຺ຂເວທນາຍ ອຠາວໂຕ ເຫຕຸມູລກນເຍ ວິປາເກ ທ຺ເວຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຘິປຕິອາທີຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທເນສຸປິ ວິປາເກ ທ຺ເວເຍວ. ກສ຺ມາ? ວິປາເກ ທຸກ຺ຂເວທນາຍ ອຘິປຕິຌານມຄ຺ຄານໍ ອຠາວໂຕ. ເຍຫິ ຈ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທເນ ວິປາເກ ທ຺ເວ ວາຣາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ວິປາເກນ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທເນ ເຕສຸປິ ທ຺ເວເຍວ.

໑໐. ປຈ຺ຈນີເຍ ນປຸເຣຊາເຕ ອາຣຸປ຺ເປ ຈ ປຏິສນ຺ຘິຍຎ຺ຈ ທຸກ຺ຂເວທນາຍ ອຠາວໂຕ ທ຺ເວ ວາຣາ ອາຄຕາ. ນວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕປິ ອາຣຸປ຺ເປ ທຸກ຺ຂາຠາວໂຕ ທ຺ເວເຍວ. ສພ຺ພອຣູປຘມ຺ມປຣິຄ຺ຄາຫກາ ປນ ສຫຊາຕາທໂຍ ປຈ຺ຈຍາ ອິມສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈນີຍວາເຣ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ? ເວທນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ເວທນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ສຫຊາຕາທີຫິ ວິນາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ວິນາວ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ.

໑໗. ປຈ຺ຈຍສໍສນ຺ທເນ ປນ ນປຸເຣຊາເຕ ເອກນ຺ຕິ ອາຣຸປ຺ເປ ປຏິສນ຺ຘິຍຎ຺ຈ ອເຫຕຸກາທຸກ຺ຂມສຸຂເວທນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ນກມ຺ເມ ທ຺ເວຕິ ອເຫຕຸກກິຣິຍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕເຈຕນາວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຸຂາຍ ຫິ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ຈ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ຘມ຺ເມ ປຏິຈ຺ຈ ຕາຫິ ເວທນາຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ອເຫຕຸກກິຣິຍເຈຕນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ນວິປາເກປິ ເອເສວ ນໂຍ. ນວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ເອກນ຺ຕິ ອາຣຸປ຺ເປ ອາວຊ຺ຊນວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພສໍສນ຺ທເນສຸ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ.

໒໕-໓໗. ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີເຍ ປຈ຺ຈນີເຍ ລທ຺ຘປຈ຺ຈຍາ ເອວ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລເມ ສພ຺ພາ ຣູປຘມ຺ມປຣິຄ຺ຄາຫກາ ສຫຊາຕາທໂຍ ອນຸໂລມໂຕວ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ນ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ. ອເຫຕຸກສ຺ສ ປນ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທສ຺ສ ອຘິປຕິ ນຕ຺ຖີຕິ ອຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ ອນຸໂລມໂຕ ນ ຕິຏ຺ຐຕິ. ປຏິຈ຺ຈວາຣາທີສຸ ປນ ປຈ຺ຉາຊາໂຕ ອນຸໂລມໂຕ ນ ລພ຺ຠຕິເຍວາຕິ ປຣິຫີໂນ. ເຍ ເຈຕ຺ຖ ອນຸໂລມໂຕ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເຕ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ລພ຺ຠມາເນຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາປິ ໂຍຊິຕາເຍວ. ເຕສຸ ຕີຓິ ທ຺ເວ ເອກນ຺ຕິ ຕໂຍວ ວາຣປຣິຈ຺ເຉທາ, ເຕ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຍຖານຸຣູປໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕພ຺ພາ. ໂຍ ຈາຍໍ ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ວຸຕ຺ໂຕ, ສຫຊາຕວາຣາທີສຸປິ ອຍເມວ ວຓ຺ຓນານໂຍ.

໓໘. ປຎ຺ຫາວາເຣ ປນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຂນ຺ຘານນ຺ຕິ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຂນ຺ຘານໍ ເຕຫິເຍວ ວາ ເຫຕູຫິ ສຸຂເວທນາທີຫິ ວາ.

໓໙. ວິປ຺ປຏິສາຣິສ຺ສາຕິ ທານາທີສຸ ຕາວ ‘‘ກສ຺ມາ ມຍາ ອິທໍ ກຕໍ, ທຸຏ຺ຐຸ ເມ ກຕໍ, ອກຕໍ ເສຍ຺ໂຍ ສິຍາ’’ຕິ ເອວໍ ວິປ຺ປຏິສາຣິສ຺ສ. ຌານປຣິຫານິຍໍ ປນ ‘‘ປຣິຫີນໍ ເມ ຌານໍ, ມຫາຊານິໂຍ ວຕມ຺ຫີ’’ຕິ ເອວໍ ວິປ຺ປຏິສາຣິສ຺ສ. ໂມໂຫ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ໂທສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໂມໂຫ. ຕຖາ ໂມຫໍ ອຣພ຺ຠາຕິ ໂທສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໂມຫເມວ.

໔໕. ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຠວງ຺ຄໍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠວງ຺ຄສ຺ສາຕິ ຕທາຣມ຺ມຓສງ຺ຂາຕໍ ປິຏ຺ຐິຠວງ຺ຄໍ ມູລຠວງ຺ຄສ຺ສ. ວຸຏ຺ຐານສ຺ສາຕິ ຕທາຣມ຺ມຓສ຺ສ ຠວງ຺ຄສ຺ສ ວາ. ອຸຠຍມ຺ປິ ເຫຕໍ ກຸສລາກຸສລຊວນໂຕ ວຸຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາ ວຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິຣິຍໍ ວຸຏ຺ຐານສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຜລໍ ວຸຏ຺ຐານສ຺ສາຕິ ຜລຈິຕ຺ຕໍ ຠວງ຺ຄສ຺ສ. ຠວງ຺ເຄນ ຫິ ຜລໂຕ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ນາມ ໂຫຕິ. ປຣໂຕ ‘‘ວຸຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ອາຄຕຏ຺ຐາເນສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໔໖. ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຂນ຺ຘາຕິ ໂທມນສ຺ສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ອກຸສລາ ຂນ຺ຘາ. ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ວຸຏ຺ຐານສ຺ສາຕິ ຕທາຣມ຺ມຓສງ຺ຂາຕສ຺ສ ອາຄນ຺ຕຸກຠວງ຺ຄສ຺ສ ວາ ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕມູລຠວງ຺ຄສ຺ສ ວາ. ສເຈ ປນ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕໍ ມູລຠວງ຺ຄໍ ໂຫຕິ, ຕທາຣມ຺ມຓສ຺ສ ຈ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກາຣຓໍ ນ ໂຫຕິ, ຊວນສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ມິມ຺ປິ ອາຣມ຺ມເຓ ອທຸກ຺ຂມສຸຂເວທນໍ ອກຸສລວິປາກໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊເຕວ. ຕມ຺ປິ ຫິ ຊວນໂຕ ວຸຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາ ວຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍາທິນິທ຺ເທສາ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເຍວ. ນເຫຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈິ ອຕ຺ຖິ, ຍໍ ນ ສກ຺ກາ ສິຍາ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວເທຕຸໍ, ຕສ຺ມາ ສາຘຸກໍ ອຸປລກ຺ເຂຕພ຺ພໍ.

໖໒. ອິທານິ ຍສ຺ມິໍ ຍສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈເຍ ເຍ ເຍ ວາຣາ ລທ຺ຘາ, ສພ຺ເພ ເຕ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຄຓນາຍ ທສ຺ເສຕຸໍ ເຫຕຸຍາ ຕີຓີຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ພານິ ຕີຓິ ສຸທ຺ຘານໍ ຕິຓ຺ຓໍ ປທານໍ ວເສນ ເວທິຕພ຺ພານິ. ອາຣມ຺ມເຓ ນວ ເອກມູລເກກາວສານານິ. ອຘິປຕິຍາ ປຎ຺ຈ ສຫຊາຕາຘິປຕິວເສນ ອມິສ຺ສານິ ຕີຓິ, ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິວເສນ ຈ ‘‘ສຸຂາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ສຸຂາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ທ຺ເວ, ຕານິ ນ ຄເຓຕພ຺ພານິ. ສຸຂາຍ ປນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ສຸຂາຍາຕິ ອິມານິ ທ຺ເວ ຄເຓຕພ຺ພານີຕິ ເອວໍ ປຎ຺ຈ. ອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕເຣສຸ ສຕ຺ຕາຕິ ສຸຂາ ທ຺ວິນ຺ນໍ, ຕຖາ ທຸກ຺ຂາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ຕິຓ຺ຓມ຺ປີຕິ ເອວໍ ສຕ຺ຕ. ອຸປນິສ຺ສເຍ ນວາຕິ ສຸຂສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ສຸຂສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ຕີຫິປິ ອຸປນິສ຺ສເຍຫິ, ທຸກ຺ຂສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ປກຕູປນິສ຺ສເຍເນວ, ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ຕີຫິປິ, ທຸກ຺ຂສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ອນນ຺ຕຣປກຕູປນິສ຺ສເຍຫິ, ສຸຂສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ປກຕູປນິສ຺ສເຍນ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ທ຺ວິຘາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ອທຸກ຺ຂມສຸຂສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ຕິຘາປິ, ຕຖາ ສຸຂສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ, ທຸກ຺ຂສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ອນນ຺ຕຣປກຕູປນິສ຺ສເຍຫີຕິ ເອວໍ ນວ. ປຈ຺ຈຍເຠທໂຕ ປເນຕ຺ຖ ປກຕູປນິສ຺ສຍາ ນວ, ອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສຍາ ສຕ຺ຕ, ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍາ ຈຕ຺ຕາໂຣຕິ ວີສຕິ ອຸປນິສ຺ສຍາ. ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕາ ປເນຕ຺ຖ ຉິຊ຺ຊນ຺ຕິ. ນ ຫິ ປຸເຣຊາຕາ ປຈ຺ຉາຊາຕາ ວາ ອຣູປຘມ຺ມາ ອຣູປຘມ຺ມານໍ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ.

ກມ຺ເມ ອຏ຺ຐາຕິ ສຸຂສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ສຸຂສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ທ຺ວິຘາປິ, ທຸກ຺ຂສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ນານາກ຺ຂຓິກໂຕວ ຕຖາ ອິຕຣສ຺ສ. ທຸກ຺ຂສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ທ຺ວິຘາປິ, ສຸຂສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ນຕ຺ຖິ, ອິຕຣສ຺ສ ນານາກ຺ຂຓິກໂຕວ ອທຸກ຺ຂມສຸຂສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ອທຸກ຺ຂມສຸຂສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ທ຺ວິຘາປິ, ອິຕເຣສໍ ນານາກ຺ຂຓິກໂຕຕິ ເອວໍ ອຏ຺ຐ. ປຈ຺ຈຍເຠທໂຕ ປເນຕ຺ຖ ນານາກ຺ຂຓິກາ ອຏ຺ຐ, ສຫຊາຕາ ຕີຓີຕິ ເອກາທສ ກມ຺ມປຈ຺ຈຍາ. ຍຖາ ຈ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕາ, ເອວໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍເປຕ຺ຖ ຉິຊ຺ຊຕິ. ອຣູປຘມ຺ມາ ຫິ ອຣູປຘມ຺ມານໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ນຕ຺ຖິວິຄເຕສຸ ສຕ຺ຕ ອນນ຺ຕຣສທິສາວ. ເອວເມຕ຺ຖ ຕີຓິ ປຎ຺ຈ ສຕ຺ຕ ອຏ຺ຐ ນວາຕິ ປຎ຺ຈ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉທາ. ເຕສໍ ວເສນ ປຈ຺ຈຍສໍສນ຺ທເນ ອູນຕຣຄຓເນນ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທເນສຸ ອຕິເຣກຎ຺ຈ ອລພ຺ຠມານຎ຺ຈ ອປເນຕ຺ວາ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ.

໖໓-໖໔. ເຫຕຸຍາ ສທ຺ຘິໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ນ ລພ຺ຠຕິ, ຕຖາ ອນນ຺ຕຣາທໂຍ. ອຘິປຕິຍາ ທ຺ເວຕິ ທຸກ຺ຂປທໍ ຐເປຕ຺ວາ ເສສານິ ທ຺ເວ. ທຸກ຺ຂສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ຫິ ເຫຕຸ ອຘິປຕິ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ໂສ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ອປນີໂຕ. ເສສທ຺ວເຍສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິຕິ ເຫຕຸມູລເກ ທ຺ເວເຍວ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉທາ, ເຕສໍ ວເສນ ຉ ຆຏນານິ ວຸຕ຺ຕານິ. ເຕສຸ ປຐມໍ ອວິປາກຠູຕານໍ ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕນິຣາຘິປຕິຘມ຺ມານໍ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ທຸຕິຍໍ ເຕສຎ຺ເຎວ ວິປາກຠູຕານໍ, ຕຕິຍຈຕຸຕ຺ຖານິ ເຕສຎ຺ເຎວ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ, ປຎ຺ຈມໍ ອວິປາກຠູຕສາຘິປຕິອໂມຫວເສນ, ຉຏ຺ຐໍ ວິປາກຠູຕສາຘິປຕິອໂມຫວເສນ. ປຐມໍ ວາ ສພ຺ພເຫຕຸວເສນ, ທຸຕິຍໍ ສພ຺ພວິປາກເຫຕຸວເສນ, ຕຕິຍໍ ສພ຺ພາໂມຫເຫຕຸວເສນ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ສພ຺ພວິປາກາໂມຫເຫຕຸວເສນ. ປຎ຺ຈມໍ ສພ຺ພສາຘິປຕິອໂມຫວເສນ, ຉຏ຺ຐໍ ສພ຺ພສາຘິປຕິວິປາກາໂມຫວເສນ.

໖໖. ອາຣມ຺ມຓມູລເກ ອຘິປຕິຍາ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິວເສນ ສຸຂໍ ສຸຂສ຺ສ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂສ຺ສ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂສ຺ສ, ສຸຂສ຺ສາຕິ ເອວໍ ຈຕ຺ຕາຣິ. ອຸປນິສ຺ສເຍປິ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍວເສນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວຸຕ຺ຕາ. ຆຏນານິ ປເນຕ຺ຖ ເອກເມວ. ອຘິປຕິມູລກາທີສຸປິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຍໍ ລພ຺ຠຕິ ຍຎ຺ຈ ນ ລພ຺ຠຕິ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ສາຘຸກໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ສໍສນ຺ທນຆຏນຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ.

໘໓-໘໗. ປຈ຺ຈນີຍມ຺ຫິ ກຸສລຕ຺ຕິເກ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອນຸໂລມໂຕ ປຈ຺ຈເຍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ລທ຺ຘານໍ ວາຣານໍ ວເສນ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຄຓນວເສນ ນເຫຕຸຍາ ນວາຕິ ສພ຺ພປຈ຺ຈເຍສຸ ນວ ວາຣາ ທສ຺ສິຕາ. ເຕ ເອກມູລເກກາວສານານໍ ນວນ຺ນໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານໍ ວເສນ ‘‘ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ຘມ຺ໂມ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ນເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ທານໍ ທຕ຺ວາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປາຬິໍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕພ຺ພາ. ປຈ຺ຈຍສໍສນ຺ທເນ ປເນຕ຺ຖ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ…ເປ… ນອຸປນິສ຺ສເຍ ອຏ຺ຐາຕິ ນານາກ຺ຂຓິກກມ຺ມປຈ຺ຈຍວເສນ ເວທິຕພ຺ພາ. ທຸພ຺ພລກມ຺ມຎ຺ຫິ ວິປາກສ຺ສ ນ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິ. ເກວລໍ ປນ ນານາກ຺ຂຓິກກມ຺ມປຈ຺ຈເຍເນວ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍປຈ຺ຈນີຍານຸໂລເມສຸ ຈ ເຕສໍ ເຕສໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ໂຍເຄ ລທ຺ຘວາຣວເສນ ສກ຺ກາ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຄເຓຕຸໍ, ຕສ຺ມາ ນ ວິຕ຺ຖາຣິຕນ຺ຕິ.

ເວທນາຕ຺ຕິກວຓ຺ຓນາ.

໓. ວິປາກຕ຺ຕິກວຓ຺ຓນາ

໑-໒໓. ວິປາກຕ຺ຕິເກ ວິປາກໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ວິປາໂກ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິ ເຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍ ເຕຣສ ວາຣາ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຄຓນາຍ ທສ຺ເສຕຸໍ ເຫຕຸຍາ ເຕຣສາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາຣມ຺ມເຓ ປຎ຺ຈາຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອວເມຕ຺ຖ ເຕຣສ ປຎ຺ຈ ນວ ສຕ຺ຕ ຕີຓິ ທ຺ເວຕິ ຉ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉທາ, ເຕສໍ ວເສນ ປຈ຺ຈຍສໍສນ຺ທເນ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ.

໒໔-໕໒. ປຈ຺ຈນີເຍປິ ວິປາກໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ວິປາໂກ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິ ເຍ ນເຫຕຸປຈ຺ຈເຍ ທສ ວາຣາ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຄຓນາຍ ທສ຺ເສຕຸໍ ນເຫຕຸຍາ ທສາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ອາຣມ຺ມເຓ ປຎ຺ຈາຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອວເມຕ຺ຖ ທສ ປຎ຺ຈ ເຕຣສ ທ຺ວາທສ ທ຺ເວ ເອກໍ ນວ ຕີຓີຕິ ອຏ຺ຐ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉທາ, ເຕສໍ ວເສນ ປຈ຺ຈຍສໍສນ຺ທເນ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ປາຬິ ປນ ສງ຺ຂິຕ຺ຕາ, ເອເຕສຎ຺ເຎວ ປນ ລທ຺ຘຄຓນຣປຣິຈ຺ເຉທານໍ ວາຣານໍ ວເສນ ສໍສນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍໍ ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມຎ຺ຈ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ສຫຊາຕວາໂຣ ອິມິນາວ ເອກຄຕິໂກ. ປຈ຺ຈຍນິສ຺ສຍສໍສຏ຺ຐສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວາຣາ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍນ຺ຕິ.

໙໒. ປຎ຺ຫາວາເຣ ກຸສລາກຸສເລ ນິຣຸທ຺ເຘຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ວິປສ຺ສນາວເສນ ປວຕ຺ເຕ ກຸສເລ ສາຣຊ຺ຊນາທິວເສນ ປວຕ຺ເຕ ອກຸສເລ ຈ ນິຣຸທ຺ເຘ. ວິປາໂກ ຕທາຣມ຺ມຓຕາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ກາມາວຈຣວິປາໂກ ຕທາຣມ຺ມຓຕາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ເຍ ປນ ‘‘ວິປສ຺ສນາຊວນານໍ ວິຈິກິຈ຺ຉຸທ຺ຘຈ຺ຈານຎ຺ຈ ປຣິໂຍສາເນ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ເຕ ອິມາຍ ຕນ຺ຕິຍາ ປຏິເສເຘຕພ຺ພາ. ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນກຸສລໍ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສ຺ສ ກິຣິຍສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ອສມາປນ຺ນປຸພ຺ພາ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ປຏິໂລມໂຕ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ວເສເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸ ສາຘຸກໍ ປາຬິໍ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໑໒໐. ເຫຕຸຍາ ສຕ຺ຕ, ອາຣມ຺ມເຓ ນວ, ອຘິປຕິຍາ ທສາຕິອາທີສຸປິ ສຫຊາຕາຘິປຕິວເສນ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິວເສນ ສຫຊາຕນິສ຺ສຍວເສນ ປຸເຣຊາຕນິສ຺ສຍວເສນ ອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສຍວເສນ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍວເສນ ປກຕູປນິສ຺ສຍວເສນ ສຫຊາຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕວເສນ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕວເສນາຕິ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ຍຖາ ຍຖາ ຍຕ຺ຕການິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຕຖາ ຕຖາ ຕານິ ສພ຺ພານິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕພ຺ພານິ. ຕຖາ ປຈ຺ຈນີຍາທີສຸ ອນຸໂລມວເສນ ວາຣຸທ຺ຘຣຓໍ, ອນຸໂລມໂຕ ລທ຺ຘວາຣານໍ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຄຓນາ, ປຈ຺ຈຍສໍສນ຺ທນໍ, ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີເຍ ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລເມ ຈ ສຸທ຺ຘິເກສຸ ເຈວ ສໍສນ຺ທນວເສນ ຈ ປວຕ຺ເຕສຸ ເຫຕຸມູລກາທີສຸ ລພ຺ຠມານວາຣຄຓນາ, ອລພ຺ຠມານານໍ ອລພ຺ຠມານຕາຕິ ສພ຺ພໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຍຖາ ເຈຕ຺ຖ, ເອວໍ ອິໂຕ ປເຣສຸປິ ຕິກທຸເກສຸ. ປຏ຺ຐານປກຣຓຎ຺ຫິ ປາຬິໂຕວ ອນນ຺ຕໍ ອປຣິມາຓໍ. ຕສ຺ສ ປທປຏິປາຏິຍາ ອຕ຺ຖໍ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມີຕິ ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ອຕິທີຆາຍຸກສ຺ສາປິ ອາຍຸ ນປ຺ປໂຫຕິ. ນ ຈສ຺ສ ເອກເທສໍ ວຓ຺ເຓຕ຺ວາ ເສສມ຺ຫິ ນຍໂຕ ທສ຺ສິຍມາເນ ນ ສກ຺ກາ ອຕ຺ໂຖ ຊານິຕຸໍ, ຕສ຺ມາ ອິໂຕ ປຣໍ ເອຕ຺ຕກມ຺ປິ ອວຕ຺ວາ ເສເສສຸ ຕິກທຸເກສຸ ເຫຏ຺ຐາ ອວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣຕ຺ຕາ ຍໍ ຍໍ ອວສ຺ສໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ຕເທວ ວກ຺ຂາມ. ຍໍ ປນ ອວຕ຺ວາ ຄມິສ຺ສາມ, ຕໍ ປາຬິນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ວິປາກຕ຺ຕິກວຓ຺ຓນາ.

໔. ອຸປາທິນ຺ນຕ຺ຕິກວຓ຺ຓນາ

໕໑. ອຸປາທິນ຺ນຸປາທານິຍຕ຺ຕິກສ຺ສ ປຎ຺ຫາວາເຣ ວຕ຺ຖຸ ອຸປາທານິຍານໍ ຂນ຺ຘານໍ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ປວຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ປນ ຕໍ ປຸເຣຊາຕໍ ນ ໂຫຕິ.

໗໒. ອຸປາທິນ຺ນຸປາທານິໂຍ ກພຬີກາໂຣ ອາຫາໂຣ ອຸປາທິນ຺ນຸປາທານິຍສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ອາຫາຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸປາທິນ຺ນຸປາທານິໂຍ ກພຬີກາຣາຫາໂຣ ນາມ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານານໍ ຣູປານໍ ອພ຺ຠນ຺ຕຣຄຕາ ໂອຊາ. ອຸປາທິນ຺ນຸປາທານິຍສ຺ສ ກາຍສ຺ສາຕິ ຕສ຺ເສວ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານຣູປກາຍສ຺ສ ອາຫາຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ວິຍ ກຏຕ຺ຕາຣູປານໍ ອນຸປາລນອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ, ນ ຊນກວເສນ. ຍໍ ປນ ມຓ຺ຑູກາທໂຍ ຄິລິຕ຺ວາ ຐິຕານໍ ອຫິອາທີນໍ ກາຍສ຺ສ ຊີວມານກມຓ຺ຑູກາທິສຣີເຣ ໂອຊາ ອາຫາຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ນ ຫິ ຊີວມານກສຣີເຣ ໂອຊາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ສຣີຣສ຺ສ ອາຫາຣປຈ຺ຈຍຕໍ ສາເຘຕິ. ອນຸປາທິນ຺ນຸປາທານິຍສ຺ສ ກາຍສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ຊນກວເສນາປິ ລພ຺ຠຕິ. ອຸປາທິນ຺ນຸປາທານິຍສ຺ສ ຈ ອນຸປາທິນ຺ນຸປາທານິຍສ຺ສ ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ເອກສ຺ສ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກວເສນ, ເອກສ຺ສ ຊນກວເສນ, ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ວາ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກວເສເນວ ວຸຕ຺ໂຕ. ທ຺ເວ ປນ ອາຫາຣາ ເອກໂຕ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕາ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກາວ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ຊນກາ. ເສສເມຕ຺ຖ ປາຬິເມວ ສາຘຸກໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອຸປາທິນ຺ນຕ຺ຕິກວຓ຺ຓນາ.

໕-໒໒. ສງ຺ກິລິຏ຺ຐຕ຺ຕິກາທິວຓ຺ຓນາ

ສງ຺ກິລິຏ຺ຐສງ຺ກິເລສິກຕ຺ຕິເກ ສພ຺ພໍ ກຸສລຕ຺ຕິເກ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໗໙. ວິຕກ຺ກຕ຺ຕິເກ ຍຖາກມ຺ມູປຄຎາຓສ຺ສ ປຣິກມ຺ມນ຺ຕິ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸປຣິກມ຺ມເມວ ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທນຕ຺ຖາຍ ປຣິກມ຺ມໍ. ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ປນ ວຬຎ຺ຊນກາເລ ປຣິກມ຺ມໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສເມຕ຺ຖ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕິ.

໘໒. ຕິ ຕທາຣມ຺ມຓຠວງ຺ຄມູລຠວງ຺ຄານໍ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສເມຕ຺ຖ ສພ຺ພໍ ປາຬິວເສເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ທສ຺ສນຕ຺ຕິເກ ທສ຺ສເນນ ປຫາຕພ຺ໂພ ຣາໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິອາທີສຸ ທສ຺ສເນນ ປຫາຕພ຺ໂພ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຠາວນາຍ ປຫາຕພ຺ໂພ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສາປີຕິ ເອວໍ ອຸປຣິມສ຺ສ ອຸປຣິມສ຺ສ ເຫຏ຺ຐິມາ ເຫຏ຺ຐິມາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ທສ຺ສເນນ ປຫາຕພ຺ໂພ ຘມ຺ໂມ ຠາວນາຍ ປຫາຕພ຺ພສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ເອເກນປິ ປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ປາຬິໍ ອນຸຄນ຺ຕ຺ວາ ກຸສລຕ຺ຕິເກ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓວເສເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ທສ຺ສເນນປຫາຕພ຺ພເຫຕຸກຕ຺ຕິເກ ທສ຺ສເນນປຫາຕພ຺ພເຫຕຸກາທີນໍ ວິຠາໂຄ ອຏ຺ຐກຖາກຓ຺ເຑ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ວິຈິກິຈ຺ຉຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄໂຕ ໂມໂຫ ອເຫຕຸກຕ຺ຕາ ຕຕິຍປເທ ປວິຏ຺ໂຐ. ເອວເມຕ຺ຖ ເຍສໍ ທສ຺ສນຠາວນາຫິ ປຫາຕພ຺ໂພ ເຫຕຸ ອຕ຺ຖິ, ເຕ ປຫາຕພ຺ພເຫຕຸກາ. ເຍສໍ ໂສ ນຕ຺ຖິ ເຕ ເນວທສ຺ສເນນ ນຠາວນາຍປຫາຕພ຺ພເຫຕຸກາຕິ ອິມໍ ປຫາຕພ຺ພເຫຕຸກວິຠາຄໍ ຎຕ຺ວາ ເສສໍ ທສ຺ສເນນປຫາຕພ຺ພຕ຺ຕິເກ ເຈວ ກຸສລຕ຺ຕິເກ ຈ ທສ຺ສິຕລກ຺ຂຓານຸສາເຣເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອາຈຍຄາມິຕ຺ຕິເກ ຈ ປຏິຈ຺ຈວາຣສໍສຏ຺ຐວາເຣສຸ ອນຸໂລມໍ ກຸສລຕ຺ຕິກສທິສເມວ. ເສສໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໂຕ ຄຓນໂຕ ຈ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕິ.

ເສກ຺ຂຕ຺ຕິເກ ອເສກ຺ໂຂ ຘມ຺ໂມ ເສກ຺ຂສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ນ ເກນຈິ ປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ເສກ຺ໂຂ ອເສກ຺ຂສ຺ສ ອນນ຺ຕຣປກຕູປນິສ຺ສໂຍ ປນ ໂຫຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕິ, ຕຖາ ປຣິຕ຺ຕຕ຺ຕິເກ.

ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິເກ ອປ຺ປມາຓາຣມ຺ມຓາເຈຕນາຕິ ເສກ຺ຂານໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸເຈຕນາ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓເຈຕນາຕິປິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ວິປາການໍ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓານນ຺ຕິ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ກມ຺ມໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ, ປວຕ຺ເຕ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທິວເສນຣູປາທິອາຣມ຺ມຓໍ, ຕທາຣມ຺ມຓວເສນ ຊວເນນ ຄຫິຕປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຎ຺ຈ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ. ເຍ ປນ ‘‘ໂຄຕ຺ຣຠຸຈິຕ຺ເຕນ ນຕ຺ຖິ ປຏິສນ຺ຘີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ເຕ ອິມິນາ ສຸຕ຺ເຕນ ປຏິເສເຘຕພ຺ພາ. ເສສເມຕ຺ຖ ປາຬິນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຫີນຕ຺ຕິໂກ ສງ຺ກິລິຏ຺ຐຕ຺ຕິກສທິໂສ.

ມິຈ຺ຉຕ຺ຕຕ຺ຕິເກ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍໂຕ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍຕສ຺ສ, ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍໂຕ ວາ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍຕສ຺ສ ເກນຈິ ປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ. ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍໂຕ ວາ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍໂຕ ວາ ສຫຊາຕາຘິປຕິຣຫິໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍເຕ ເອກນ຺ຕໂຕ ອາຣມ຺ມຓປຸເຣຊາຕໍ ນຕ຺ຖິ, ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍເຕ ສິຍາ ອາຣມ຺ມຓປຸເຣຊາຕໍ. ອນິຍຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ນິຍຕາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ເສສາ ນິຍຕໍ ອາຣພ຺ຠ ນິຍຕໍ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍຕໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ນ ໂກຈິ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ກຸສໂລ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ມຄ຺ຄາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິເກ ປຏິຈ຺ຈວາຣສ຺ສ ອນຸໂລເມ ວິປາກປຈ຺ຈໂຍ ນຕ຺ຖິ. ກມ຺ມປຈ຺ຈເຍປິ ອິມສ຺ມິໍ ຕິເກ ນານາກ຺ຂຓິກໍ ນ ລພ຺ຠຕິ, ຕຖາ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕິກອຕີຕຕ຺ຕິເກສຸ. ປຈ຺ຈນີເຍ ອເຫຕຸກໍ ມຄ຺ຄາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ອເຫຕຸກໍ ມຄ຺ຄາຣມ຺ມຓໍ, ອາວຊ຺ຊນໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສເມຕ຺ຖ ປາຬິອນຸສາເຣເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕິເກ ຈ ອຕີຕຕ຺ຕິເກ ຈ ປຏິຈ຺ຈວາຣາທໂຍ ນຕ຺ຖິ, ປຎ຺ຫາວາຣມຕ຺ຕເມວ ລພ຺ຠຕິ. ກສ຺ມາ? ປຏິຈ຺ຈວາຣາທໂຍ ຫິ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕານຎ຺ເຎວ ໂຫນ຺ຕິ. ອິເມ ຈ ຕິກາ ອຕີຕານາຄຕມິສ຺ສກາ. ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕິເກ ເຈຕ຺ຖ ອນນ຺ຕຣຠາຄິຍາປິ ປຈ຺ຈຍາ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ? ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕິເກ ອຕີຕສ຺ສ ອຠາວໂຕ. ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ຈ ອນຸປ຺ປນ຺ໂນ ຈາຕິ ອິເມ ເຈຕ຺ຖ ທ຺ເວ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຈ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຈາຕິ ອິເມສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ນ ເກນຈິ ປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ອນຸປ຺ປນ຺ໂນ ຈ ອຸປ຺ປາທີ ຈາຕິ ອິເມ ປນ ທ຺ເວ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍວເສນ ທ຺ວີຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ປຈ຺ຈໂຍ. ເສສເມຕ຺ຖ ປາຬິຍໍ ອາຄຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອຕີຕຕ຺ຕິເກ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຕີຕານາຄຕສ຺ສ, ອຕີຕານາຄຕຎ຺ຈ ອຕີຕານາຄຕສ຺ສ ນ ເກນຈິ ປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ນິພ຺ພານໍ ປນ ທ຺ວີສຸປິ ອິເມສຸ ຕິເກສຸ ເນວ ປຈ຺ຈຍໂຕ ນ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໂຕ ລພ຺ຠຕິ. ເສສມິຘາປິ ປາຬິຍໍ ອາຄຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອຊ຺ຌຕ຺ຕຕ຺ຕິເກ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາປທໍ ນ ຄຫິຕໍ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາສງ຺ຂາຕາ ຫິ ອຸໂຠ ຣາສໂຍ ເນວ ເອກໂຕ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນາ; ຕສ຺ມາ ຫຕ຺ຖຕເລ ຐປິຕສ຺ສ ສາສປສ຺ສ ວຓ຺ໂຓປິ ຫຕ຺ຖຕລວຓ຺ເຓນ ສທ຺ຘິໍ ເອກໂຕ ອາຣມ຺ມຓໍ ນ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍຖາ ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາປທໍ, ເອວເມຕ຺ຖ ອຊ຺ຌຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິເກປິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາຣມ຺ມຓປທໍ ນ ລພ຺ຠຕິ. ເສສໍ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕິ.

ສນິທສ຺ສນຕ຺ຕິເກປິ ປາຬິວເສເນວ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ຄຓນາເປຕ຺ຖ ປາຬິຍໍ ອາຄຕວາເຣ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ສໍສນ຺ທເນສຸ ສໍສນ຺ທິຕ຺ວາ ເວທິຕພ຺ພາຕິ.

ຘມ຺ມານຸໂລເມ ຕິກປຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ.

໒. ທຸກປຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ

ທຸກປຏ຺ຐາເນປິ ສພ຺ພທຸເກສຸ ປຎ຺ຫາວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ເຈວ ຄຓນາ ຈ ປາຬິຍໍ ອາຄຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາ. ອປິເຈຕ຺ຖ ສເຫຕຸກເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕທຸການໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ເຫຕຸທຸກວິສ຺ສຊ຺ຊນສທິສໍ; ຕຖາ ເຫຕູເຈວສເຫຕຸກເຫຕູເຈວເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕທຸການໍ, ຕຖາ ສປ຺ປຈ຺ຈຍສງ຺ຂຕທຸການໍ. ອິທໍ ທຸກໍ ຍຖາ ສປ຺ປຈ຺ຈຍທຸກໍ, ເອວໍ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ອິທໍ ຍສ຺ມາ ສປ຺ປຈ຺ຈໂຍ ວິຍ ອປ຺ປຈ຺ຈເຍນ ສງ຺ຂໂຕປິ, ອສງ຺ຂເຕນ ສທ຺ຘິໍ ໂຍຊນໍ ນ ລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ. ສາຣມ຺ມຓຈິຕ຺ຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສໍສຏ຺ຐທຸກາປິ ສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນາເຍວ; ຕຖາ ອາສວໂອຆໂຍຄໂຄຈ຺ຉກາ. ເອເຕ ຫິ ຕໂຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນາເຍວ. ອປິຈ ໂລກິຍສາສວສໍໂຍຊນິຍຄນ຺ຖນິຍນີວຣຓິຍປຣາມຏ຺ຐສງ຺ກິເລສິກທຸກາ ອາສວວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕສາສວສໍໂຍຊນວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕສໍໂຍຊນິຍຄນ຺ຖວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຄນ຺ຖນິຍນີວຣຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕນີວຣຓິຍປຣາມາສວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຣາມຏ຺ຐກິເລສວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕສງ຺ກິເລສິກປຣິຍາປນ຺ນສອຸຕ຺ຕຣທຸກາຕ ອິເມປິ ທຸກາ ສມານາ.

ກິເລສທຸກໍ ສໍໂຍຊນທຸກສທິສໍ. ສງ຺ກິລິຏ຺ຐກິເລສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕນີວຣຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕທສ຺ສເນນປຫາຕພ຺ພສຣຓທຸກາປິ ສມານາ. ຕຖາກິເລສາ ເຈວ ສງ຺ກິລິຏ຺ຐນີວຣຓາ ເຈວ ນີວຣຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກິເລສາ ເຈວ ກິເລສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕທຸກາ. ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ເພສໍ ອຕ຺ຖໂຕ ສທິສານໍ ທຸການໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ສທິສາເນວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ສພ຺ພສ຺ມິມ຺ປິ ປນ ປຏ຺ຐາເນ ເກນຈິວິຎ຺ເຎຍ຺ຍທຸກໍ ນ ລພ຺ຠຕິ. ອາສວາ ເຈວ ອາສວສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຈ, ສໍໂຍຊນາ ເຈວ ສໍໂຍຊນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຈ, ຄນ຺ຖາ ເຈວ ຄນ຺ຖສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຈ, ນີວຣຓາ ເຈວ ນີວຣຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຈ, ກິເລສາ ເຈວ ສງ຺ກິລິຏ຺ຐາ ຈາຕິ ເອວຣູເປສຸ ທຸເກສຸ ວິປາກປຈ຺ຈໂຍ ເຈວ ນານາກ຺ຂຓິກກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ຈ ນ ລພ຺ຠຕິ. ນເຫຕຸສເຫຕຸກນເຫຕຸອເຫຕຸເກສຸ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ ນຕ຺ຖິ. ເຫຕູ ເຈວ ເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຈ, ອາສວາ ເຈວ ອາສວສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຈ, ຄນ຺ຖາ ເຈວ ຄນ຺ຖສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຈາຕິ ອິເມສຸ ທຸເກສຸ ນເຫຕຸນຌານນມຄ຺ຄາ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ສໍໂຍຊນາ ເຈວ ສໍໂຍຊນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຈ, ນີວຣຓາ ເຈວ ນີວຣຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຈ, ກິເລສາ ເຈວ ກິເລສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຈ, ກິເລສາ ເຈວ ສງ຺ກິລິຏ຺ຐາ ຈາຕິ ອິເມສຸ ປນ ວິຈິກິຈ຺ຉຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄຕສ຺ສ ໂມຫສ຺ສ ວເສນ ນເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ ລພ຺ຠຕິ; ນຌານນມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍາ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ເອວໍ ສພ຺ພທຸເກສຸ ລພ຺ຠມານາລພ຺ຠມານໍ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ ປາຬິວເສເນວ ວາຣຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາຕິ.

ທຸກປຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ.

໓. ທຸກຕິກປຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ

ທຸກຕິກປຏ຺ຐາເນ ເຫຕຸໍ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ເຫຕຸ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິ ເອວໍ ປຎ຺ຫາມຕ຺ຕຸທ຺ຘາຣວເສເນວ ສງ຺ເຂປໂຕ ເທສນາ ກຕາ. ‘‘ກຸສລໍ ອໂລຠໍ ປຏິຈ຺ຈ ອໂທໂສ ອໂມໂຫ’’ຕິອາທິນາ ປນ ນເຍນ ວິຕ຺ຖາໂຣ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ສິຍາ, ໂສ ເຫຏ຺ຐາ ທສ຺ສິຕນເຍນ ສກ຺ກາ ອວຸຕ຺ໂຕປິ ຊານິຕຸນ຺ຕິ ເອກປເທປິ ເອກປຈ຺ຈໂຍ ວາ ນ ວຸຕ຺ໂຕ. ຍາ ປເນສາ ສງ຺ເຂປໂຕ ເທສນາ ກຕາ, ສາ ເອວໍ ກຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເຫຕຸທຸເກນ ຫິ ສທ຺ຘິໍ ກຸສລປທໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ອນຸໂລມສ຺ສ ເຈວ ປຈ຺ຈນີຍສ຺ສ ຈ ວເສນ ສພ຺ເພ ລພ຺ຠມານກປຈ຺ຈຍາ ທສ຺ສິຕາ, ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມນຍາ ເຈວ ສຫຊາຕວາຣາທໂຍ ຈ ນ ທສ຺ສິຕາ, ເກວລໍ ‘‘ປຏິຈ຺ຈວາຣສທິສໍເຍວ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຎ຺ຫາວາເຣ ປຎ຺ຫມ຺ປິ ອວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ເກວລໍ ປຎ຺ຫຸທ຺ຘາຣມຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍວເສເນວ ລພ຺ຠມານປຈ຺ຈຍາ ທສ຺ສິຕາ. ຍຖາ ຈ ກຸສລປທໍ, ເອວໍ ອກຸສລອພ຺ຍາກຕປທານິປິ ເຫຕຸທຸເກນ ສທ຺ຘິໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ເຫຕຸກຸສລທຸກຕິກໍ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ພນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕໂຕ ປຣໍ ເຫຕຸໍ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ເຫຕຸເວທນາທຸກຕິກາທີນິ ເອກວີສຕິ ທຸກຕິການິ ທສ຺ສິຕານິ. ຍສ຺ມາ ປນ ເຫຕຸ ນາມ ສນິທສ຺ສນສປ຺ປຏິໂຆ ອນິທສ຺ສນສປ຺ປຏິໂຆ ວາ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ເຫຕຸປເທນ ສທ຺ຘິໍ ສນິທສ຺ສນສປ຺ປຏິຆອນິທສ຺ສນສປ຺ປຏິຆປທານິ ນ ໂຍຊິຕານິ. ເອວໍ ເຫຕຸທຸເກນ ສທ຺ຘິໍ ລພ຺ຠມານກວເສນ ທ຺ວາວີສຕິ ຕິເກ ໂຍເຊຕ຺ວາ ປຸນ ເຕ ສເຫຕຸກທຸກາທີຫິ ສຣຓທຸກປຣິໂຍສາເນຫິ ສພ຺ພທຸເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ໂຍຊິຕາ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຍໍ ປທໍ ເຍນ ເຍນ ປເທນ ສທ຺ຘິໍ ໂຍຊນໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໍ ຕໍ ປາຬິຍໍເຍວ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວເມຕ຺ຖ ເອເກນ ທຸເກນ ສທ຺ຘິໍ ພາວີສຕິ ຕິເກ ໂຍເຊຕ຺ວາ ປຸນ ອປເຣນ ພາວີສຕິ, ອປເຣນ ພາວີສຕີຕິ ປຏິປາຏິຍາ ທຸກສເຕ ລພ຺ຠມານທຸກປເທຫິ ສທ຺ຘິໍ ທ຺ວາວີສຕິ ຕິກາ ໂຍຊິຕາຕິ ທ຺ວາວີສຕິ ຕິເກ ຄເຫຕ຺ວາ ທຸກສເຕ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທຸກຕິກປຏ຺ຐານໍ ນາມ ເທສິຕໍ. ຕຕ຺ຖ ເຍສຸ ເຍສຸ ຐາເນສຸ ນຍໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປາຬິຍາ ສງ຺ເຂໂປ ກໂຕ, ເຕສຸ ເຕສຸ ຐາເນສຸ ທສ຺ສິຕນຍານຸຣູເປນ ຕສ຺ສາ ວິຕ຺ຖາໂຣ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ທຸກຕິກປຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ.

໔. ຕິກທຸກປຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ

ຕິກທຸກປຏ຺ຐາເນປິ ກຸສລໍ ເຫຕຸໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ກຸສໂລ ເຫຕຸ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິ ປຎ຺ຫາມຕ຺ຕຸທ຺ຘາຣວເສເນວ ເທສນາ ກຕາ. ຕຕ຺ຖ ຍຖາ ເຫຏ຺ຐາ ເຫຕຸທຸເກນ ສທ຺ຘິໍ ກຸສລປທໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ສພ຺ພປຈ຺ຈຍວເສນ ສພ຺ພວາເຣສຸ ສງ຺ເຂປໂຕ ເທສນາ ກຕາ, ເອວມິຘ ກຸສລຕ຺ຕິເກນ ສທ຺ຘິໍ ເຫຕຸປທໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ສພ຺ພປຈ຺ຈຍວເສນ ສພ຺ພວາເຣສຸ ສງ຺ເຂປໂຕ ເທສນາ ກຕາ. ຍຖາ ຈ ເຫຕຸປທໍ, ເອວໍ ນເຫຕຸປທມ຺ປິ ກຸສລຕ຺ຕິເກນ ສທ຺ຘິໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ກຸສລຕ຺ຕິກເຫຕຸທຸກໍ ນິຏ຺ຐາປິຕໍ. ຕໂຕ ປຣໍ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ເຫຕຸໍ ຘມ຺ມນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ເວທນາຕ຺ຕິກເຫຕຸທຸກາທີນິ ເອກວີສຕິ ຕິກທຸການິ ທສ຺ສິຕານິ.

ເອວໍ ພາວີສຕິຍາ ຕິເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ເຫຕຸທຸກໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ປຸນ ເຕຫິເຍວ ສທ຺ຘິໍ ສເຫຕຸກທຸກາທໂຍ ສຣຓທຸກປຣິໂຍສານາ ລພ຺ຠມານວເສນ ສພ຺ພທຸກາ ໂຍຊິຕາ. ອິຘາປິ ຍໍ ຍໍ ປທໍ ໂຍຊນໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໍ ຕໍ ປາຬິຍໍເຍວ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ທຸກສຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ທ຺ວາວີສຕິຍາ ຕິເກສຸ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕິກທຸກປຏ຺ຐານໍ ນາມ ເທສິຕໍ. ຕຕ຺ຣາປິ ເຍນ ເຍນ ນເຍນ ປາຬິ ສງ຺ຂິຕ຺ຕາ, ໂສ ໂສ ນໂຍ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕິກທຸກປຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ.

໕. ຕິກຕິກປຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ

ຕິກຕິກປຏ຺ຐາເນປິ ກຸສລໍ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ກຸສໂລ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິ ປຎ຺ຫຸທ຺ຘາຣວເສເນວ ສງ຺ເຂປໂຕ ເທສນາ ກຕາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ກຸສລຕ຺ຕິກໍ ເວທນາຕ຺ຕິກາທີຫິ, ເວທນາຕ຺ຕິກາທໂຍ ຈ ກຸສລຕ຺ຕິເກນາຕິ ເອວໍ ຕິເກສຸເຍວ ຕິກາ ປກ຺ຂິຕ຺ຕາ. ເຍນ ເຍນ ຈ ປເທນ ສທ຺ຘິໍ ຍໍ ຍໍ ປທໍ ໂຍຊນໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໍ ຕໍ ຫາເປຕ຺ວາ ລພ຺ຠມານວເສເນວ ສພ຺ພປຈ຺ຈເຍສຸ ວາຣາ ຈ ຄຓນນຍາ ຈ ທສ຺ສິຕາ, ຕສ຺ມາ ເຕ ສາຘຸກໍ ປາຬິໍ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍຖາ ຈ ກຸສລຕ຺ຕິກໍ ເວທນາຕ຺ຕິກາທີຫິ, ເວທນາຕ຺ຕິກາທໂຍ ຈ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ເວທິຕພ຺ພາ; ຕຖາ ເອເກກໍ ຕິກໍ ເສເສຫິ. ເສສາ ຈ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ເວທິຕພ຺ພາຕິ.

ຕິກຕິກປຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ.

໖. ທຸກທຸກປຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ

ທຸກທຸກປຏ຺ຐາເນປິ ເຫຕຸສເຫຕຸກໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ເຫຕຸສເຫຕຸໂກ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິ ປຎ຺ຫຸທ຺ຘາຣວເສເນວ ສງ຺ເຂປໂຕ ເທສນາ ກຕາ. ຕຕ຺ຖ ເຫຕຸທຸກໍ ສເຫຕຸກທຸກາທີຫິ, ສເຫຕຸກທຸກາທີນິ ຈ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ໂຍຊິຕານິ. ເອເກກໍ ປນ ທຸກໍ ເສເສຫິ, ເສສາ ຈ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຏິປາຏິຍາ ໂຍເຊຕພ຺ພາ. ອິທຎ຺ຫິ ທຸກທຸກປຏ຺ຐານໍ ນາມ ‘ທຸເກສຸເຍວ ທຸເກ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ’ ເທສິຕໍ. ເຕເນຕ຺ຖ ສພ຺ພທຸເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ສພ຺ພທຸການໍ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ປາຬິ ປນ ສງ຺ຂິຕ຺ຕາ. ເຍນ ເຍນ ຈ ປເທນ ສທ຺ຘິໍ ຍໍ ຍໍ ປທໍ ໂຍຊນໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໍ ຕໍ ຫາເປຕ຺ວາວ ເທສນາ ກຕາຕິ.

ທຸກທຸກປຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ –

ຕິກຎ຺ຈ ປຏ຺ຐານວຣໍ ທຸກຸຕ຺ຕມໍ,

ທຸກໍ ຕິກຎ຺ເຈວ ຕິກໍ ທຸກຎ຺ຈ;

ຕິກໍ ຕິກຎ຺ເຈວ ທຸກໍ ທຸກຎ຺ຈ,

ຉ ອນຸໂລມມ຺ຫິ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາຕິ. –

ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕຄາຖາຍ ທີປິຕາ. ຘມ຺ມານຸໂລມປຏ຺ຐາເນ ຉ ນຍາ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕິ. ປຈ຺ຈຍວເສນ ປເນຕ຺ຖ ເອເກກສ຺ມິໍ ປຏ຺ຐາເນ ອນຸໂລມາທໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ນຍາຕິ ເອເກນ ປຣິຍາເຍນ ຈຕຸວີສຕິນຍປຏິມຓ຺ຑິຕໍ ອນຸໂລມປຏ຺ຐານໍເຍວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໗-໑໒. ປຈ຺ຈນີຍປຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ

໑. ອິທານິ ກຸສລາທີນໍ ປທານໍ ປຏິກ຺ເຂປວເສນ ຘມ຺ມານໍ ປຈ຺ຈນີຍຕາຍ ລທ຺ຘນາມໍ ປຈ຺ຈນີຍປຏ຺ຐານໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ນກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ນກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ນກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈາຕິ ກຸສລສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠາວໍ ວາເຣຕິ. ນກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ກຸສລສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ວາເຣຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອກຸສລາພ຺ຍາກຕໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ປຏິຈ຺ຈ ອກຸສລາພ຺ຍາກຕາ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຎ຺ຈ ຣູປ’’ນ຺ຕິ ເອວມາທິນາ ນເຍເນຕ຺ຖ ປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈເຍ ລທ຺ຘຄຓນາ ປນ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕາເຍວ. ເຍປິ ວາຣາ ສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນາ, ເຕປິ ຕຕ຺ເຖວ ທສ຺ສິຕາ. ຕສ຺ມາ ສພ຺ພເມຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣນ ປາຬິໍ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍຖາ ເຈຕ຺ຖ, ເອວໍ ທຸກປຏ຺ຐາເນ, ທຸກຕິກປຏ຺ຐາເນ, ຕິກທຸກປຏ຺ຐາເນ ຕິກຕິກປຏ຺ຐາເນ, ທຸກທຸກປຏ຺ຐາເນ ຈ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ –

ຕິກຎ຺ຈ ປຏ຺ຐານວຣໍ ທຸກຸຕ຺ຕມໍ,

ທຸກໍ ຕິກຎ຺ເຈວ ຕິກໍ ທຸກຎ຺ຈ;

ຕິກໍ ຕິກຎ຺ເຈວ, ທຸກໍ ທຸກຎ຺ຈ,

ຉ ປຈ຺ຈນີຍມ຺ຫິ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາຕິ. –

ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕຄາຖາຍ ທີປິຕາ. ຘມ຺ມປຈ຺ຈນີຍປຏ຺ຐາເນ ຉ ນຍາ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕິ. ປຈ຺ຈຍວເສນ ປເນຕ຺ຖ ເອເກກສ຺ມິໍ ປຏ຺ຐາເນ ອນຸໂລມາທໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ນຍາຕິ ເອເກນ ປຣິຍາເຍນ ຈຕຸວີສຕິນຍປຏິມຓ຺ຑິຕໍ ປຈ຺ຈນີຍປຏ຺ຐານຎ຺ເຎວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ປຈ຺ຈນີຍປຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ.

໑໓-໑໘. ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍປຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ

໑. ອິທານິ ກຸສລາທີສຸ ຘມ຺ເມສຸ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມໍ ອປ຺ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ກຸສລາທິຠາວປຏິກ຺ເຂປວເສນ ຘມ຺ມານໍ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍຕາຍ ລທ຺ຘນາມໍ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍປຏ຺ຐານໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ນ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈາຕິ ກຸສລສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠາວໍ ອນຸຊານາຕິ. ນ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ກຸສລສ຺ເສວ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ວາເຣຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ກຸສເລ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ຣູປ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ທສ຺ສິຕໍ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ປາຬິໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ສາຘຸກໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕພ຺ພໍ. ຍມ຺ປິ ເຍນ ສທິສໍ, ຍຎ຺ຈ ຍຕ຺ຖ ລພ຺ຠຕິ, ໂຍ ຈ ເຍສໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານໍ ເຍສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉໂທ, ໂສ ສພ຺ໂພ ປາຬິຍໍ ທສ຺ສິໂຕ, ຕສ຺ມາ ປາຬິເຍວ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາ ເຈຕ຺ຖ, ເອວໍ ທຸກປຏ຺ຐານາທີສຸປີຕິ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ –

ຕິກຎ຺ຈ ປຏ຺ຐານວຣໍ ທຸກຸຕ຺ຕມໍ,

ທຸກໍ ຕິກຎ຺ເຈວ ຕິກໍ ທຸກຎ຺ຈ;

ຕິກໍ ຕິກຎ຺ເຈວ ທຸກໍ ທຸກຎ຺ຈ,

ຉ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍມ຺ຫິ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາຕິ. –

ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕຄາຖາຍ ທີປິຕາ ຘມ຺ມານຸໂລມປຈ຺ຈນີຍປຏ຺ຐາເນ ຉ ນຍາ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕິ. ປຈ຺ຈຍວເສນ ປເນຕ຺ຖ ເອເກກສ຺ມິໍ ປຏ຺ຐາເນ ອນຸໂລມາທໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ນຍາຕິ ເອເກນ ປຣິຍາເຍນ ຈຕຸວີສຕິນຍປຏິມຓ຺ຑິຕໍ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍປຏ຺ຐານຎ຺ເຎວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍປຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ.

໑໙-໒໔. ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມປຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ

໑. ອິທານິ ກຸສລາທີສຸ ຘມ຺ເມສຸ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ກຸສລາທິຠາວໍ ອປ຺ປຏິກ຺ເຂປວເສນ ຘມ຺ມານໍ ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມຕາຍ ລທ຺ຘນາມໍ ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມປຏ຺ຐານໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ນກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ອກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ນກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈາຕິ ກຸສລສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠາວໍ ວາເຣຕິ. ອກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອກຸສລສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຊານາຕິ. ນກຸສລຎ຺ຫິ ອກຸສລໍ ອພ຺ຍາກຕໍ ວາ, ຕຎ຺ຈ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ກຸສໂລ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ອກຸສລາພ຺ຍາກຕວເສນ ເທສນາ ກຕາ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອກຸສລໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ’’ຕິ ເອວໍ ນກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອພ຺ຍາກໂຕ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິ ອຍໍ ປນ ປຎ຺ໂຫ ‘‘ວິປາກາພ຺ຍາກຕໍ ກິຣິຍາພ຺ຍາກຕໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຎ຺ຈ ຣູປ’’ນ຺ຕິ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໂຕວ. ອິຕິ ສພ຺ພປຎ຺ເຫສຸ ອວິສ຺ສຊ຺ຊິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖານຸຣູປໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕສ຺ສ ຈ ປາຬິອາຄຕເມວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ. ເອເກກສ຺ມິຎ຺ຈ ຕິກທຸເກ ວາຣປ຺ປເຠທປຈ຺ຈຍຄຓນວິຘານໍ ສພ຺ພໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ –

ຕິກຎ຺ຈ ປຏ຺ຐານວຣໍ ທຸກຸຕ຺ຕມໍ,

ທຸກໍ ຕິກຎ຺ເຈວ ຕິກໍ ທຸກຎ຺ຈ;

ຕິກໍ ຕິກຎ຺ເຈວ ທຸກໍ ທຸກຎ຺ຈ,

ຉ ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມມ຺ຫິ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາຕິ. –

ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕຄາຖາຍ ທີປິຕາ. ຘມ຺ມປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມປຏ຺ຐາເນ ຉ ນຍາ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕິ. ປຈ຺ຈຍວເສນ ປເນຕ຺ຖ ເອເກກສ຺ມິໍ ປຏ຺ຐາເນ ອນຸໂລມາທໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ນຍາຕິ ເອເກນ ປຣິຍາເຍນ ຈຕຸວີສຕິນຍປຏິມຓ຺ຑິຕໍ ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມປຏ຺ຐານຎ຺ເຎວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມປຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ.

ເອວໍ ຘມ຺ມານຸໂລມາທິວເສນ ຈຕູສຸ ວາເຣສຸ ເອເກກສ຺ມິໍ ຈຕຸວີສຕິຍາ ຈຕຸວີສຕິຍາ ນຍານໍ ວເສນ ຉນ຺ນວຸຕິ ນຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍນເຍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເອເກກສ຺ມິໍ ປຏ຺ຐາເນ ຕິກທຸກາທີນຎ຺ເຎວ ຉນ຺ນໍ ຉນ຺ນໍ ນຍານໍ ວເສເນຕໍ ຈຕຸວີສຕິນຍປຏິມຓ຺ຑິຕໍ ສມນ຺ຕປຏ຺ຐານມຫາປກຣຓໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເກຈິ ປນ ‘‘ກຸສລາຣມ຺ມໂຓ ຘມ຺ໂມ ອກຸສລາຣມ຺ມໂຓ ຘມ຺ໂມ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ອາຣມ຺ມຓມາຕິກໍ ນາມ ຐເປຕ຺ວາ ‘‘ກຸສລາຣມ຺ມໂຓ ຘມ຺ໂມ ກຸສລາຣມ຺ມຓສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ອາຣມ຺ມຓປຏ຺ຐານໍ ນາມ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອປຣມ຺ປິ ຜສ຺ສາທີນໍ ວເສນປິ ຜສ຺ສປຏ຺ຐານໍ ນາມ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ຕິ. ຕໍ ເນວ ປາຬິຍໍ ນ ອຏ຺ຐກຖາສຸ ສນ຺ທິສ຺ສຕີຕິ ອິຘ ນ ວິຈາຣິຕໍ. ສງ຺ຄີຕິອາຣຸຬ຺ຫປາຬິວເສເນວ ປເນຕ຺ຖ ວຓ຺ຓນາ ກຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ –

ສມ຺ມູຬ຺ຫາ ຍຕ຺ຖ ປຊາ, ຕນ຺ຕາກຸລາທິຠາວມາປນ຺ນາ;

ເນກວິຘທຸກ຺ຂຄຫນໍ, ສໍສາຣໍ ນາຕິວຕ຺ຕນ຺ຕິ.

ປຈ຺ຈຍເຠເທ ກຸສໂລ, ໂລເກ ຄຣຸຕມ຺ປິ ປຈ຺ຈຍາກາຣໍ;

ອຕິນິປ຺ປຸຓຄມ຺ຠີຣໍ, ຊວນພ຺ຠູມິໍ ພຸທ຺ຘຎາຓສ຺ສ.

ກຸສລາທິຘມ຺ມເຠທໍ, ນິສ຺ສາຍ ນເຍຫິ ວິວິຘຄຓເນຫິ;

ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕມ-ມຠິຘມ຺ມປ຺ປກຣຓໍ ສຕ຺ຖາ.

ສຸວິຫິຕສນ຺ນິຏ຺ຐາໂນ, ປຏ຺ຐານໍ ນາມ ຍໍ ປກາເສສິ;

ສທ຺ຘາຍ ສມາຣທ຺ຘາ, ຍາ ອຏ຺ຐກຖາ ມຍາ ຕສ຺ສ.

ອາຈຣິຍານໍ ວາທໍ, ອວິຫາຍ ວິຠຊ຺ຊວາທິສິສ຺ສານໍ;

ອຕິພຫຸວິຘນ຺ຕຣາເຍ, ໂລກມ຺ຫິ ອນນ຺ຕຣາເຍນ.

ສາ ເອວໍ ອຊ຺ຊ ກຕາ, ຈຸທ຺ທສມຕ຺ເຕຫິ ຠາຓວາເຣຫິ;

ອຕ຺ຖໍ ປກາສຍນ຺ຕີ, ປຏ຺ຐານວຣສ຺ສ ສກລສ຺ສ.

ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ປຕ຺ຕາ ຍເຖວ ນິຏ຺ຐໍ ຕຖາ ພຫຸຊນສ຺ສ;

ສມ຺ປາປຸຓນ຺ຕຸ ສີຆໍ, ກລ຺ຍາຓາ ສພ຺ພສງ຺ກປ຺ປາ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ –

ສຕ຺ຕປ຺ປກຣຓໍ ນາໂຖ, ອຠິຘມ຺ມມເທສຍິ;

ເທວາຕິເທໂວ ເທວານໍ, ເທວໂລກມ຺ຫິ ຍໍ ປຸເຣ.

ຕສ຺ສ ອຏ຺ຐກຖາ ເອສາ, ສກລສ຺ສາປິ ນິຏ຺ຐິຕາ;

ຈິຣຏ຺ຐິຕຕ຺ຖໍ ຘມ຺ມສ຺ສ, ນິຏ຺ຐເປນ຺ເຕນ ຕໍ ມຍາ.

ຍໍ ປຕ຺ຕໍ ກຸສລໍ ຕສ຺ສ, ອານຸຠາເວນ ປາຓິໂນ;

ສພ຺ເພ ສທ຺ຘມ຺ມຣາຊສ຺ສ, ຎຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຂາວຫໍ.

ປາປຸຓນ຺ຕຸ ວິສຸທ຺ຘາຍ, ສຸຂາຍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ;

ອໂສກມນຸປາຍາສໍ, ນິພ຺ພານສຸຂມຸຕ຺ຕມໍ.

ຈິຣໍ ຕິຏ຺ຐຕຸ ສທ຺ຘມ຺ໂມ, ຘມ຺ເມ ໂຫນ຺ຕຸ ສຄາຣວາ;

ສພ຺ເພປິ ສຕ຺ຕາ ກາເລນ, ສມ຺ມາ ເທໂວ ປວສ຺ສຕຸ.

ຍຖາ ຣກ຺ຂິໍສຸ ໂປຣາຓາ, ສຸຣາຊາໂນ ຕເຖວິມໍ;

ຣາຊາ ຣກ຺ຂຕຸ ຘມ຺ເມນ, ອຕ຺ຕໂນວ ປຊໍ ປຊນ຺ຕິ.

ປຏ຺ຐານປ຺ປກຣຓ-ອຏ຺ຐກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນິຏ຺ຐິຕາ ຈ ປຎ຺ຈປກຣຓຏ຺ຐກຖາຕິ.

ນິຄມນກຖາ

ປຣມວິສຸທ຺ຘສທ຺ຘາພຸທ຺ຘິວີຣິຍປຏິມຓ຺ຑິເຕນ ສີລາຈາຣຊ຺ຊວມທ຺ທວາທິຄຸຓສມຸທຍສມຸທິເຕນ ສກສມຍສມຍນ຺ຕຣຄຫນຊ຺ໂຌຄາຫຓສມຕ຺ເຖນ ປຎ຺ຎາເວຍ຺ຍຕ຺ຕິຍສມນ຺ນາຄເຕນ ຕິປິຏກປຣິຍຕ຺ຕິປ຺ປເຠເທ ສາຏ຺ຐກເຖ ສຕ຺ຖຸສາສເນ ອປ຺ປຏິຫຕຎາຓປ຺ປຠາເວນ ມຫາເວຍ຺ຍາກຣເຓນ ກຣຓສມ຺ປຕ຺ຕິຊນິຕສຸຂວິນິຄ຺ຄຕມຘຸໂຣທາຣວຈນລາວຓ຺ຓຍຸຕ຺ເຕນ ຍຸຕ຺ຕມຸຕ຺ຕວາທິນາ ວາທີວເຣນ ມຫາກວິນາ ປຠິນ຺ນປຏິສມ຺ຠິທາປຣິວາເຣ ຉຬຠິຎ຺ຎາທິປ຺ປເຠທຄຸຓປຏິມຓ຺ຑິເຕ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ເມ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕພຸທ຺ຘີນໍ ເຖຣວໍສປ຺ປທີປານໍ ເຖຣານໍ ມຫາວິຫາຣວາສີນໍ ວໍສາລງ຺ກາຣຠູເຕນ ວິປຸລວິສຸທ຺ຘພຸທ຺ຘິນາ ພຸທ຺ຘໂຆໂສຕິ ຄຣູຫິ ຄຫິຕນາມເຘຍ຺ເຍນ ເຖເຣນ ກຕາ ອຍໍ ສກລສ຺ສປິ ອຠິຘມ຺ມປິຏກສ຺ສ ອຏ຺ຐກຖາ –

ຕາວ ຕິຏ຺ຐຕຸ ໂລກສ຺ມິໍ, ໂລກນິຕ຺ຖຣເຓສິນໍ;

ທສ຺ເສນ຺ຕີ ກຸລປຸຕ຺ຕານໍ, ນຍໍ ປຎ຺ຎາວິສຸທ຺ຘິຍາ.

ຍາວ ພຸທ຺ໂຘຕິ ນາມມ຺ປິ, ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຕາທິໂນ;

ໂລກມ຺ຫິ ໂລກເຊຏ຺ຐສ຺ສ, ປວຕ຺ຕຕິ ມເຫສິໂນຕິ.

ອຠິຘມ຺ມປິຏກ-ອຏ຺ຐກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.