📜

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

ခုဒ္ဒကနိကာယေ

ပေတဝတ္ထုပါဠိ

၁။ ဥရဂဝဂ္ဂေါ

၁။ ခေတ္တူပမပေတဝတ္ထု

၁။

‘‘ခေတ္တူပမာ ¶ ¶ ¶ ¶ အရဟန္တော၊ ဒါယကာ ကဿကူပမာ၊

ဗီဇူပမံ ဒေယျဓမ္မံ၊ ဧတ္တော နိဗ္ဗတ္တတေ ဖလံ။

၂။

‘‘ဧတံ ဗီဇံ ကသိ ခေတ္တံ၊ ပေတာနံ ဒါယကဿ စ၊

တံ ပေတာ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ၊ ဒါတာ ပုညေန ဝဍ္ဎတိ။

၃။

‘‘ဣဓေဝ ¶ ကုသလံ ကတွာ၊ ပေတေ စ ပဋိပူဇိယ၊

သဂ္ဂဉ္စ ကမတိ [ဂမတိ (က။)] ဋ္ဌာနံ၊ ကမ္မံ ကတွာန ဘဒ္ဒက’’န္တိ။

ခေတ္တူပမပေတဝတ္ထု ပဌမံ။

၂။ သူကရမုခပေတဝတ္ထု

၄။

‘‘ကာယော ¶ တေ သဗ္ဗသောဝဏ္ဏော၊ သဗ္ဗာ ဩဘာသတေ ဒိသာ၊

မုခံ တေ သူကရဿေဝ၊ ကိံ ကမ္မမကရီ ပုရေ’’ [မကရာ ပုရေ (က။)]။

၅။

‘‘ကာယေန သညတော အာသိံ၊ ဝါစာယာသိမသညတော၊

တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော၊ ယထာ ပဿသိ နာရဒ။

၆။

‘‘တံ ¶ တျာဟံ [တာဟံ (က။)] နာရဒ ဗြူမိ၊ သာမံ ဒိဋ္ဌမိဒံ တယာ၊

မာကာသိ ¶ မုခသာ ပါပံ၊ မာ ခေါ သူကရမုခေါ အဟူ’’တိ။

သူကရမုခပေတဝတ္ထု ဒုတိယံ။

၃။ ပူတိမုခပေတဝတ္ထု

၇။

‘‘ဒိဗ္ဗံ သုဘံ ဓာရေသိ ဝဏ္ဏဓာတုံ၊ ဝေဟာယသံ တိဋ္ဌသိ အန္တလိက္ခေ၊

မုခဉ္စ တေ ကိမယော ပူတိဂန္ဓံ၊ ခါဒန္တိ ကိံ ကမ္မမကာသိ ပုဗ္ဗေ’’။

၈။

‘‘သမဏော အဟံ ပါပေါတိဒုဋ္ဌဝါစော [ပါပေါ ဒုဋ္ဌဝါစော (သီ။)၊ ပါပေါ ဒုက္ခဝါစော (သျာ။ ပီ။)]၊ တပဿိရူပေါ မုခသာ အသညတော၊

လဒ္ဓါ စ မေ တပသာ ဝဏ္ဏဓာတု၊ မုခဉ္စ မေ ပေသုဏိယေန ပူတိ။

၉။

‘‘တယိဒံ တယာ နာရဒ သာမံ ဒိဋ္ဌံ၊

အနုကမ္ပကာ ယေ ကုသလာ ဝဒေယျုံ၊

‘မာ ပေသုဏံ မာ စ မုသာ အဘာဏိ၊

ယက္ခော တုဝံ ဟောဟိသိ ကာမကာမီ’’’တိ။

ပူတိမုခပေတဝတ္ထု တတိယံ။

၄။ ပိဋ္ဌဓီတလိကပေတဝတ္ထု

၁၀။

‘‘ယံ ¶ ¶ ကိဉ္စာရမ္မဏံ ကတွာ၊ ဒဇ္ဇာ ဒါနံ အမစ္ဆရီ၊

ပုဗ္ဗပေတေ စ အာရဗ္ဘ၊ အထ ဝါ ဝတ္ထုဒေဝတာ။

၁၁။

‘‘စတ္တာရော စ မဟာရာဇေ၊ လောကပါလေ ယသဿိနေ [ယသဿိနော (သီ။ သျာ။)]၊

ကုဝေရံ ဓတရဋ္ဌဉ္စ၊ ဝိရူပက္ခံ ဝိရူဠှကံ၊

တေ ¶ စေဝ ပူဇိတာ ဟောန္တိ၊ ဒါယကာ စ အနိပ္ဖလာ။

၁၂။

‘‘န ¶ ဟိ ရုဏ္ဏံ ဝါ သောကော ဝါ၊ ယာ စညာ ပရိဒေဝနာ၊

န တံ ပေတဿ အတ္ထာယ၊ ဧဝံ တိဋ္ဌန္တိ ဉာတယော။

၁၃။

‘‘အယဉ္စ ခေါ ဒက္ခိဏာ ဒိန္နာ၊ သင်္ဃမှိ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ၊

ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယဿ၊ ဌာနသော ဥပကပ္ပတီ’’တိ။

ပိဋ္ဌဓီတလိကပေတဝတ္ထု စတုတ္ထံ။

၅။ တိရောကုဋ္ဋပေတဝတ္ထု

၁၄။

[ခု။ ပါ။ ၇။၁ ခုဒ္ဒကပါဌေ] ‘‘တိရောကုဋ္ဋေသု [တိရောကုဍ္ဍေသု (သီ။ သျာ။ ပီ။)] တိဋ္ဌန္တိ၊ သန္ဓိသိင်္ဃာဋကေသု စ၊

ဒွါရဗာဟာသု တိဋ္ဌန္တိ၊ အာဂန္တွာန သကံ ဃရံ။

၁၅။

‘‘ပဟူတေ အန္နပါနမှိ၊ ခဇ္ဇဘောဇ္ဇေ ဥပဋ္ဌိတေ၊

န တေသံ ကောစိ သရတိ၊ သတ္တာနံ ကမ္မပစ္စယာ။

၁၆။

‘‘ဧဝံ ¶ ဒဒန္တိ ဉာတီနံ၊ ယေ ဟောန္တိ အနုကမ္ပကာ၊

သုစိံ ပဏီတံ ကာလေန၊ ကပ္ပိယံ ပါနဘောဇနံ၊

‘ဣဒံ ဝေါ ဉာတီနံ ဟောတု၊ သုခိတာ ဟောန္တု ဉာတယော’။

၁၇။

‘‘တေ စ တတ္ထ သမာဂန္တွာ၊ ဉာတိပေတာ သမာဂတာ၊

ပဟူတေ အန္နပါနမှိ၊ သက္ကစ္စံ အနုမောဒရေ။

၁၈။

‘‘‘စိရံ ဇီဝန္တု နော ဉာတီ၊ ယေသံ ဟေတု လဘာမသေ၊

အမှာကဉ္စ ကတာ ပူဇာ၊ ဒါယကာ စ အနိပ္ဖလာ’။

၁၉။

‘‘‘န ဟိ တတ္ထ ကသိ အတ္ထိ၊ ဂေါရက္ခေတ္ထ န ဝိဇ္ဇတိ၊

ဝဏိဇ္ဇာ တာဒိသီ နတ္ထိ၊ ဟိရညေန ကယာကယံ [ကယောက္ကယံ (သီ။ က။) ကယောကယံ (ခု။ ပါ။ ၇။၆)]၊

ဣတော ¶ ဒိန္နေန ယာပေန္တိ၊ ပေတာ ကာလဂတာ [ကာလကတာ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] တဟိံ’။

၂၀။

‘‘‘ဥန္နမေ ¶ ဥဒကံ ဝုဋ္ဌံ၊ ယထာ နိန္နံ ပဝတ္တတိ၊

ဧဝမေဝ ဣတော ဒိန္နံ၊ ပေတာနံ ဥပကပ္ပတိ’။

၂၁။

‘‘‘ယထာ ဝါရိဝဟာ ပူရာ၊ ပရိပူရေန္တိ သာဂရံ၊

ဧဝမေဝ ဣတော ဒိန္နံ၊ ပေတာနံ ဥပကပ္ပတိ’။

၂၂။

‘‘‘အဒါသိ ¶ မေ အကာသိ မေ၊ ဉာတိ မိတ္တာ [ဉာတိ မိတ္တော (?)] သခါ စ မေ၊

ပေတာနံ ဒက္ခိဏံ ဒဇ္ဇာ၊ ပုဗ္ဗေ ကတမနုဿရံ’။

၂၃။

‘‘‘န ဟိ ရုဏ္ဏံ ဝါ သောကော ဝါ၊ ယာ စညာ ပရိဒေဝနာ၊

န တံ ပေတာနမတ္ထာယ၊ ဧဝံ တိဋ္ဌန္တိ ဉာတယော’။

၂၄။

‘‘‘အယဉ္စ ခေါ ဒက္ခိဏာ ဒိန္နာ၊ သင်္ဃမှိ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ၊

ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယဿ၊ ဌာနသော ဥပကပ္ပတိ’။

၂၅။

‘‘သော ဉာတိဓမ္မော စ အယံ နိဒဿိတော၊ ပေတာန ပူဇာ စ ကတာ ဥဠာရာ၊

ဗလဉ္စ ဘိက္ခူနမနုပ္ပဒိန္နံ၊ တုမှေဟိ ပုညံ ပသုတံ အနပ္ပက’’န္တိ။

တိရောကုဋ္ဋပေတဝတ္ထု ပဉ္စမံ။

၆။ ပဉ္စပုတ္တခါဒပေတိဝတ္ထု

၂၆။

‘‘နဂ္ဂါ ¶ ဒုဗ္ဗဏ္ဏရူပါသိ၊ ဒုဂ္ဂန္ဓာ ပူတိ ဝါယသိ၊

မက္ခိကာဟိ ပရိကိဏ္ဏာ [မက္ခိကာပရိကိဏ္ဏာ စ (သီ။)]၊ ကာ နု တွံ ဣဓ တိဋ္ဌသီ’’တိ။

၂၇။

‘‘အဟံ ဘဒန္တေ [ဘဒ္ဒန္တေ (က။)] ပေတီမှိ၊ ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ၊

ပါပကမ္မံ ¶ ကရိတွာန၊ ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ။

၂၈။

‘‘ကာလေန ပဉ္စ ပုတ္တာနိ၊ သာယံ ပဉ္စ ပုနာပရေ၊

ဝိဇာယိတွာန ခါဒါမိ၊ တေပိ နာ ဟောန္တိ မေ အလံ။

၂၉။

‘‘ပရိဍယှတိ ဓူမာယတိ၊ ခုဒါယ [ခုဒ္ဒါယ (က။)] ဟဒယံ မမ၊

ပါနီယံ န လဘေ ပါတုံ၊ ပဿ မံ ဗျသနံ ဂတ’’န္တိ။

၃၀။

‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ၊ မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ၊

ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန၊ ပုတ္တမံသာနိ ခါဒသီ’’တိ။

၃၁။

‘‘သပတီ [သပတ္တီ (သီ။)] မေ ဂဗ္ဘိနီ အာသိ၊ တဿာ ပါပံ အစေတယိံ၊

သာဟံ ပဒုဋ္ဌမနသာ၊ အကရိံ ဂဗ္ဘပါတနံ။

၃၂။

‘‘တဿာ ¶ ¶ ဒွေမာသိကော ဂဗ္ဘော၊ လောဟိတညေဝ ပဂ္ဃရိ၊

တဒဿာ မာတာ ကုပိတာ၊ မယှံ ဉာတီ သမာနယိ၊

သပထဉ္စ မံ ကာရေသိ၊ ပရိဘာသာပယီ စ မံ။

၃၃။

‘‘သာဟံ ဃောရဉ္စ သပထံ၊ မုသာဝါဒံ အဘာသိသံ၊

ပုတ္တမံသာနိ ခါဒါမိ၊ သစေ တံ ပကတံ မယာ။

၃၄။

‘‘တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကေန [ဝိပါကံ (သျာ။ က။)]၊ မုသာဝါဒဿ စူဘယံ၊

ပုတ္တမံသာနိ ခါဒါမိ၊ ပုဗ္ဗလောဟိတမက္ခိတာ’’တိ။

ပဉ္စပုတ္တခါဒပေတိဝတ္ထု [ပဉ္စပုတ္တခါဒပေတဝတ္ထု (သီ။ သျာ။ ပီ။) ဧဝမုပရိပိ] ဆဋ္ဌံ။

၇။ သတ္တပုတ္တခါဒပေတိဝတ္ထု

၃၅။

‘‘နဂ္ဂါ ¶ ဒုဗ္ဗဏ္ဏရူပါသိ၊ ဒုဂ္ဂန္ဓာ ပူတိ ဝါယသိ၊

မက္ခိကာဟိ ¶ ပရိကိဏ္ဏာ၊ ကာ နု တွံ ဣဓ တိဋ္ဌသီ’’တိ။

၃၆။

‘‘အဟံ ဘဒန္တေ ပေတီမှိ၊ ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ၊

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန၊ ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ။

၃၇။

‘‘ကာလေန သတ္တ ပုတ္တာနိ၊ သာယံ သတ္တ ပုနာပရေ၊

ဝိဇာယိတွာန ခါဒါမိ၊ တေပိ နာ ဟောန္တိ မေ အလံ။

၃၈။

‘‘ပရိဍယှတိ ဓူမာယတိ၊ ခုဒါယ ဟဒယံ မမ၊

နိဗ္ဗုတိံ နာဓိဂစ္ဆာမိ၊ အဂ္ဂိဒဍ္ဎာဝ အာတပေ’’တိ။

၃၉။

‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ၊ မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ၊

ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန၊ ပုတ္တမံသာနိ ခါဒသီ’’တိ။

၄၀။

‘‘အဟူ မယှံ ဒုဝေ ပုတ္တာ၊ ဥဘော သမ္ပတ္တယောဗ္ဗနာ၊

သာဟံ ပုတ္တဗလူပေတာ၊ သာမိကံ အတိမညိသံ။

၄၁။

‘‘တတော မေ သာမိကော ကုဒ္ဓါ၊ သပတ္တိံ မယှမာနယိ၊

သာ စ ဂဗ္ဘံ အလဘိတ္ထ၊ တဿာ ပါပံ အစေတယိံ။

၄၂။

‘‘သာဟံ ¶ ပဒုဋ္ဌမနသာ၊ အကရိံ ဂဗ္ဘပါတနံ၊

တဿာ တေမာသိကော ဂဗ္ဘော၊ ပုဗ္ဗလောဟိတကော [ပုဗ္ဗလောဟိတကော (က။)] ပတိ။

၄၃။

‘‘တဒဿာ မာတာ ကုပိတာ၊ မယှံ ဉာတီ သမာနယိ၊

သပထဉ္စ မံ ကာရေသိ၊ ပရိဘာသာပယီ စ မံ။

၄၄။

‘‘သာဟံ ¶ ဃောရဉ္စ သပထံ၊ မုသာဝါဒံ အဘာသိသံ၊

‘ပုတ္တမံသာနိ ခါဒါမိ၊ သစေ တံ ပကတံ မယာ’။

၄၅။

‘‘တဿ ¶ ကမ္မဿ ဝိပါကေန၊ မုသာဝါဒဿ စူဘယံ၊

ပုတ္တမံသာနိ ခါဒါမိ၊ ပုဗ္ဗလောဟိတမက္ခိတာ’’တိ။

သတ္တပုတ္တခါဒပေတိဝတ္ထု သတ္တမံ။

၈။ ဂေါဏပေတဝတ္ထု

၄၆။

‘‘ကိံ ¶ နု ဥမ္မတ္တရူပေါဝ၊ လာယိတွာ ဟရိတံ တိဏံ၊

ခါဒ ခါဒါတိ လပသိ၊ ဂတသတ္တံ ဇရဂ္ဂဝံ။

၄၇။

‘‘န ဟိ အန္နေန ပါနေန၊ မတော ဂေါဏော သမုဋ္ဌဟေ၊

တွံသိ ဗာလော စ [ဗာလောဝ (က။)] ဒုမ္မေဓော၊ ယထာ တညောဝ ဒုမ္မတီ’’တိ။

၄၈။

‘‘ဣမေ ပါဒါ ဣဒံ သီသံ၊ အယံ ကာယော သဝါလဓိ၊

နေတ္တာ တထေဝ တိဋ္ဌန္တိ၊ အယံ ဂေါဏော သမုဋ္ဌဟေ။

၄၉။

‘‘နာယျကဿ ဟတ္ထပါဒါ၊ ကာယော သီသဉ္စ ဒိဿတိ၊

ရုဒံ မတ္တိကထူပသ္မိံ၊ နနု တွညေဝ ဒုမ္မတီ’’တိ။

၅၀။

‘‘အာဒိတ္တံ ဝတ မံ သန္တံ၊ ဃတသိတ္တံဝ ပါဝကံ၊

ဝါရိနာ ဝိယ ဩသိဉ္စံ၊ သဗ္ဗံ နိဗ္ဗာပယေ ဒရံ။

၅၁။

‘‘အဗ္ဗဟီ [အဗ္ဗူဠှံ (ဗဟူသု)] ဝတ မေ သလ္လံ၊ သောကံ ဟဒယနိဿိတံ၊

ယော မေ သောကပရေတဿ၊ ပိတုသောကံ အပါနုဒိ။

၅၂။

‘‘သွာဟံ အဗ္ဗူဠှသလ္လောသ္မိ၊ သီတိဘူတောသ္မိ နိဗ္ဗုတော၊

န သောစာမိ န ရောဒါမိ၊ တဝ သုတွာန မာဏဝ’။

၅၃။

ဧဝံ ¶ ကရောန္တိ သပ္ပညာ၊ ယေ ဟောန္တိ အနုကမ္ပကာ၊

ဝိနိဝတ္တယန္တိ သောကမှာ၊ သုဇာတော ပိတရံ ယထာတိ။

ဂေါဏပေတဝတ္ထု အဋ္ဌမံ။

၉။ မဟာပေသကာရပေတိဝတ္ထု

၅၄။

‘‘ဂူထဉ္စ ¶ ¶ ¶ မုတ္တံ ရုဟိရဉ္စ ပုဗ္ဗံ၊ ပရိဘုဉ္ဇတိ ကိဿ အယံ ဝိပါကော၊

အယံ နု ကိံ ကမ္မမကာသိ နာရီ၊ ယာ သဗ္ဗဒါ လောဟိတပုဗ္ဗဘက္ခာ။

၅၅။

‘‘နဝါနိ ဝတ္ထာနိ သုဘာနိ စေဝ၊ မုဒူနိ သုဒ္ဓါနိ စ လောမသာနိ၊

ဒိန္နာနိ မိဿာ ကိတကာ [ကိဋကာ (က။)] ဘဝန္တိ၊ အယံ နု ကိံ ကမ္မမကာသိ နာရီ’’တိ။

၅၆။

‘‘ဘရိယာ မမေသာ အဟူ ဘဒန္တေ၊ အဒါယိကာ မစ္ဆရိနီ ကဒရိယာ၊

သာ မံ ဒဒန္တံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ၊ အက္ကောသတိ စ ပရိဘာသတိ စ။

၅၇။

‘‘‘ဂူထဉ္စ မုတ္တံ ရုဟိရဉ္စ ပုဗ္ဗံ၊ ပရိဘုဉ္ဇ တွံ အသုစိံ သဗ္ဗကာလံ၊

ဧတံ တေ ပရလောကသ္မိံ ဟောတု၊ ဝတ္ထာ စ တေ ကိဋကသမာ ဘဝန္တု’၊

ဧတာဒိသံ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ၊ ဣဓာဂတာ စိရရတ္တာယ ခါဒတီ’’တိ။

မဟာပေသကာရပေတိဝတ္ထု နဝမံ။

၁၀။ ခလ္လာဋိယပေတိဝတ္ထု

၅၈။

‘‘ကာ ¶ ¶ နု အန္တောဝိမာနသ္မိံ၊ တိဋ္ဌန္တီ နူပနိက္ခမိ၊

ဥပနိက္ခမဿု ဘဒ္ဒေ၊ ပဿာမ တံ ဗဟိဋ္ဌိတ’’န္တိ။

၅၉။

‘‘အဋ္ဋီယာမိ ¶ ဟရာယာမိ၊ နဂ္ဂါ နိက္ခမိတုံ ဗဟိ၊

ကေသေဟမှိ ပဋိစ္ဆန္နာ၊ ပုညံ မေ အပ္ပကံ ကတ’’န္တိ။

၆၀။

‘‘ဟန္ဒုတ္တရီယံ ဒဒါမိ တေ၊ ဣဒံ ဒုဿံ နိဝါသယ၊

ဣဒံ ဒုဿံ နိဝါသေတွာ၊ ဧဟိ နိက္ခမ သောဘနေ၊

ဥပနိက္ခမဿု ဘဒ္ဒေ၊ ပဿာမ တံ ဗဟိဋ္ဌိတ’’န္တိ။

၆၁။

‘‘ဟတ္ထေန ဟတ္ထေ တေ ဒိန္နံ၊ န မယှံ ဥပကပ္ပတိ၊

ဧသေတ္ထုပါသကော သဒ္ဓါ၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသာဝကော။

၆၂။

‘‘ဧတံ အစ္ဆာဒယိတွာန၊ မမ ဒက္ခိဏမာဒိသ၊

တထာဟံ [အထာဟံ (သီ။)] သုခိတာ ဟေဿံ၊ သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနီ’’တိ။

၆၃။

တဉ္စ တေ နှာပယိတွာန၊ ဝိလိမ္ပေတွာန ဝါဏိဇာ၊

ဝတ္ထေဟစ္ဆာဒယိတွာန၊ တဿာ ဒက္ခိဏမာဒိသုံ။

၆၄။

သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ ¶ [သမနန္တရာ အနုဒ္ဒိဋ္ဌေ (သျာ။ က။)]၊ ဝိပါကော ဥဒပဇ္ဇထ [ဥပပဇ္ဇထ (သီ။ သျာ။)]၊

ဘောဇနစ္ဆာဒနပါနီယံ [ဘောဇနစ္ဆာဒနံ ပါနီယံ (သျာ။ က။)]၊ ဒက္ခိဏာယ ဣဒံ ဖလံ။

၆၅။

တတော သုဒ္ဓါ သုစိဝသနာ၊ ကာသိကုတ္တမဓာရိနီ၊

ဟသန္တီ ဝိမာနာ နိက္ခမိ၊ ‘ဒက္ခိဏာယ ဣဒံ ဖလ’’’န္တိ။

၆၆။

‘‘သုစိတ္တရူပံ ရုစိရံ၊ ဝိမာနံ တေ ပဘာသတိ၊

ဒေဝတေ ပုစ္ဆိတာစိက္ခ၊ ကိဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလ’’န္တိ။

၆၇။

‘‘ဘိက္ခုနော ¶ စရမာနဿ၊ ဒေါဏိနိမ္မဇ္ဇနိံ အဟံ၊

အဒါသိံ ဥဇုဘူတဿ၊ ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ။

၆၈။

‘‘တဿ ကမ္မဿ ကုသလဿ၊ ဝိပါကံ ဒီဃမန္တရံ၊

အနုဘောမိ ဝိမာနသ္မိံ၊ တဉ္စ ဒါနိ ပရိတ္တကံ။

၆၉။

‘‘ဥဒ္ဓံ ¶ စတူဟိ မာသေဟိ၊ ကာလံကိရိယာ [ကာလံကိရိယာ (က။)] ဘဝိဿတိ၊

ဧကန္တကဋုကံ ဃောရံ၊ နိရယံ ပပတိဿဟံ။

၇၀။

[မ။ နိ။ ၃။၂၅၀၊ ၂၆၇၊ အ။ နိ။ ၃။၃၆၊ ပေ။ ဝ။ ၂၄၀၊ ၆၉၃] ‘‘စတုက္ကဏ္ဏံ စတုဒွါရံ၊ ဝိဘတ္တံ ဘာဂသော မိတံ၊

အယောပါကာရပရိယန္တံ၊ အယသာ ပဋိကုဇ္ဇိတံ။

၇၁။

‘‘တဿ ¶ အယောမယာ ဘူမိ၊ ဇလိတာ တေဇသာ ယုတာ၊

သမန္တာ ယောဇနသတံ၊ ဖရိတွာ တိဋ္ဌတိ သဗ္ဗဒါ။

၇၂။

‘‘တတ္ထာဟံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ၊ ဒုက္ခံ ဝေဒိဿ ဝေဒနံ၊

ဖလဉ္စ ပါပကမ္မဿ၊ တသ္မာ သောစာမဟံ ဘုသ’’န္တိ။

ခလ္လာဋိယပေတိဝတ္ထု ဒသမံ။

၁၁။ နာဂပေတဝတ္ထု

၇၃။

‘‘ပုရတောဝ ¶ [ပုရတော စ (သျာ။)] သေတေန ပလေတိ ဟတ္ထိနာ၊ မဇ္ဈေ ပန အဿတရီရထေန၊

ပစ္ဆာ စ ကညာ သိဝိကာယ နီယတိ၊ ဩဘာသယန္တီ ဒသ သဗ္ဗတော [သဗ္ဗတော (က။)] ဒိသာ။

၇၄။

‘‘တုမှေ ပန မုဂ္ဂရဟတ္ထပါဏိနော၊ ရုဒံမုခါ ဆိန္နပဘိန္နဂတ္တာ၊

မနုဿဘူတာ ¶ ကိမကတ္ထ ပါပံ၊ ယေနညမညဿ ပိဝါထ လောဟိတ’’န္တိ။

၇၅။

‘‘ပုရတောဝ ယော ဂစ္ဆတိ ကုဉ္ဇရေန၊ သေတေန နာဂေန စတုက္ကမေန၊

အမှာက ပုတ္တော အဟု ဇေဋ္ဌကော သော [သောဝ ဇေဋ္ဌော (က။)]၊ ဒါနာနိ ဒတွာန သုခီ ပမောဒတိ။

၇၆။

‘‘ယော ¶ သော မဇ္ဈေ အဿတရီရထေန၊ စတုဗ္ဘိ ယုတ္တေန သုဝဂ္ဂိတေန၊

အမှာက ပုတ္တော အဟု မဇ္ဈိမော သော၊ အမစ္ဆရီ ဒါနဝတီ ဝိရောစတိ။

၇၇။

‘‘ယာ သာ စ ပစ္ဆာ သိဝိကာယ နီယတိ၊ နာရီ သပညာ မိဂမန္ဒလောစနာ၊

အမှာက ဓီတာ အဟု သာ ကနိဋ္ဌိကာ၊ ဘာဂဍ္ဎဘာဂေန သုခီ ပမောဒတိ။

၇၈။

‘‘ဧတေ ¶ စ ဒါနာနိ အဒံသု ပုဗ္ဗေ၊ ပသန္နစိတ္တာ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ၊

မယံ ပန မစ္ဆရိနော အဟုမှ၊ ပရိဘာသကာ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ၊

ဧတေ စ ဒတွာ ပရိစာရယန္တိ၊ မယဉ္စ ¶ သုဿာမ နဠောဝ ဆိန္နော’’တိ [ခိတ္တောတိ (သီ။)]။

၇၉။

‘‘ကိံ တုမှာကံ ဘောဇနံ ကိံ သယာနံ၊ ကထဉ္စ ယာပေထ သုပါပဓမ္မိနော၊

ပဟူတဘောဂေသု အနပ္ပကေသု၊ သုခံ ဝိရာဓာယ [ဝိရာဂါယ (သျာ။ က။)] ဒုက္ခဇ္ဇ ပတ္တာ’’တိ။

၈၀။

‘‘အညမညံ ဝဓိတွာန၊ ပိဝါမ ပုဗ္ဗလောဟိတံ၊

ဗဟုံ ပိတွာ န ဓာတာ ဟောမ၊ နစ္ဆာဒိမှသေ [နရုစ္စာဒိမှသေ (က။)] မယံ။

၈၁။

‘‘ဣစ္စေဝ မစ္စာ ပရိဒေဝယန္တိ၊ အဒါယကာ ပေစ္စ [မစ္ဆရိနော (က။)] ယမဿ ဌာယိနော၊

ယေ တေ ဝိဒိစ္စ [ဝိဒိတွာ (သီ။)] အဓိဂမ္မ ဘောဂေ၊ န ဘုဉ္ဇရေ နာပိ ကရောန္တိ ပုညံ။

၈၂။

‘‘တေ ¶ ခုပ္ပိပါသူပဂတာ ပရတ္ထ၊ ပစ္ဆာ [ပေတာ (သီ။)] စိရံ ဈာယရေ ဍယှမာနာ၊

ကမ္မာနိ ကတွာန ဒုခုဒြာနိ၊ အနုဘောန္တိ ဒုက္ခံ ကဋုကပ္ဖလာနိ။

၈၃။

‘‘ဣတ္တရံ ဟိ ဓနံ ဓညံ၊ ဣတ္တရံ ဣဓ ဇီဝိတံ၊

ဣတ္တရံ ဣတ္တရတော ဉတွာ၊ ဒီပံ ကယိရာထ ပဏ္ဍိတော။

၈၄။

‘‘ယေ တေ ဧဝံ ပဇာနန္တိ၊ နရာ ဓမ္မဿ ကောဝိဒါ၊

တေ ဒါနေ နပ္ပမဇ္ဇန္တိ၊ သုတွာ အရဟတံ ဝစော’’တိ။

နာဂပေတဝတ္ထု ဧကာဒသမံ။

၁၂။ ဥရဂပေတဝတ္ထု

၈၅။

‘‘ဥရဂေါဝ ¶ ¶ ¶ တစံ ဇိဏ္ဏံ၊ ဟိတွာ ဂစ္ဆတိ သန္တနုံ၊

ဧဝံ သရီရေ နိဗ္ဘောဂေ၊ ပေတေ ကာလင်္ကတေ သတိ။

၈၆။

‘‘ဍယှမာနော န ဇာနာတိ၊ ဉာတီနံ ပရိဒေဝိတံ၊

တသ္မာ ဧတံ န ရောဒါမိ၊ ဂတော သော တဿ ယာ ဂတိ’’။

၈၇။

‘‘အနဗ္ဘိတော [အနဝှိတော (သီ။)] တတော အာဂါ၊ နာနုညာတော ဣတော ဂတော၊

ယထာဂတော တထာ ဂတော၊ တတ္ထ ကာ [ကာ တတ္ထ (သီ။)] ပရိဒေဝနာ။

၈၈။

‘‘ဍယှမာနော ¶ န ဇာနာတိ၊ ဉာတီနံ ပရိဒေဝိတံ၊

တသ္မာ ဧတံ န ရောဒါမိ၊ ဂတော သော တဿ ယာ ဂတိ’’။

၈၉။

‘‘သစေ ရောဒေ ကိသာ အဿံ၊ တတ္ထ မေ ကိံ ဖလံ သိယာ၊

ဉာတိမိတ္တသုဟဇ္ဇာနံ၊ ဘိယျော နော အရတီ သိယာ။

၉၀။

‘‘ဍယှမာနော န ဇာနာတိ၊ ဉာတီနံ ပရိဒေဝိတံ၊

တသ္မာ ဧတံ န ရောဒါမိ၊ ဂတော သော တဿ ယာ ဂတိ’’။

၉၁။

‘‘ယထာပိ ဒါရကော စန္ဒံ၊ ဂစ္ဆန္တမနုရောဒတိ၊

ဧဝံ သမ္ပဒမေဝေတံ၊ ယော ပေတမနုသောစတိ။

၉၂။

‘‘ဍယှမာနော န ဇာနာတိ၊ ဉာတီနံ ပရိဒေဝိတံ၊

တသ္မာ ဧတံ န ရောဒါမိ၊ ဂတော သော တဿ ယာ ဂတိ’’။

၉၃။

‘‘ယထာပိ ဗြဟ္မေ ဥဒကုမ္ဘော၊ ဘိန္နော အပ္ပဋိသန္ဓိယော၊

ဧဝံ သမ္ပဒမေဝေတံ၊ ယော ပေတမနုသောစတိ။

၉၄။

‘‘ဍယှမာနော န ဇာနာတိ၊ ဉာတီနံ ပရိဒေဝိတံ၊

တသ္မာ ¶ ဧတံ န ရောဒါမိ၊ ဂတော သော တဿ ယာ ဂတီ’’တိ။

ဥရဂပေတဝတ္ထု ဒွါဒသမံ။

ဥရဂဝဂ္ဂေါ ပဌမော နိဋ္ဌိတော။

တဿုဒ္ဒါနံ –

ခေတ္တဉ္စ သူကရံ ပူတိ၊ ပိဋ္ဌံ စာပိ တိရောကုဋ္ဋံ၊

ပဉ္စာပိ ¶ သတ္တပုတ္တဉ္စ၊ ဂေါဏံ ပေသကာရကဉ္စ၊

တထာ ခလ္လာဋိယံ နာဂံ၊ ဒွါဒသံ ဥရဂဉ္စေဝါတိ။

၂။ ဥဗ္ဗရိဝဂ္ဂေါ

၁။ သံသာရမောစကပေတိဝတ္ထု

၉၅။

‘‘နဂ္ဂါ ¶ ¶ ¶ ဒုဗ္ဗဏ္ဏရူပါသိ၊ ကိသာ ဓမနိသန္ထတာ၊

ဥပ္ဖာသုလိကေ [ဥပ္ပာသုဠိကေ (က။)] ကိသိကေ၊ ကာ နု တွံ ဣဓ တိဋ္ဌသီ’’တိ။

၉၆။

‘‘အဟံ ဘဒန္တေ ပေတီမှိ၊ ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ၊

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန၊ ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ။

၉၇။

‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ၊ မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ၊

ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန၊ ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ။

၉၈။

‘‘အနုကမ္ပကာ မယှံ နာဟေသုံ ဘန္တေ၊ ပိတာ စ မာတာ အထဝါပိ ဉာတကာ၊

ယေ မံ နိယောဇေယျုံ ဒဒါဟိ ဒါနံ၊ ပသန္နစိတ္တာ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ။

၉၉။

‘‘ဣတော အဟံ ဝဿသတာနိ ပဉ္စ၊ ယံ ဧဝရူပါ ဝိစရာမိ နဂ္ဂါ၊

ခုဒါယ ¶ တဏှာယ စ ခဇ္ဇမာနာ၊ ပါပဿ ကမ္မဿ ဖလံ မမေဒံ။

၁၀၀။

‘‘ဝန္ဒာမိ တံ အယျ ပသန္နစိတ္တာ၊ အနုကမ္ပ မံ ဝီရ မဟာနုဘာဝ၊

ဒတွာ စ မေ အာဒိသ ယံ ဟိ ကိဉ္စိ၊ မောစေဟိ မံ ဒုဂ္ဂတိယာ ဘဒန္တေ’’တိ။

၁၀၁။

သာဓူတိ သော ပဋိဿုတွာ၊ သာရိပုတ္တောနုကမ္ပကော၊

ဘိက္ခူနံ အာလောပံ ဒတွာ၊ ပါဏိမတ္တဉ္စ စောဠကံ၊

ထာလကဿ စ ပါနီယံ၊ တဿာ ဒက္ခိဏမာဒိသိ။

၁၀၂။

သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ၊ ဝိပါကော ဥဒပဇ္ဇထ၊

ဘောဇနစ္ဆာဒနပါနီယံ၊ ဒက္ခိဏာယ ဣဒံ ဖလံ။

၁၀၃။

တတော ¶ ¶ သုဒ္ဓါ သုစိဝသနာ၊ ကာသိကုတ္တမဓာရိနီ၊

ဝိစိတ္တဝတ္ထာဘရဏာ၊ သာရိပုတ္တံ ဥပသင်္ကမိ။

၁၀၄။

‘‘အဘိက္ကန္တေန ဝဏ္ဏေန၊ ယာ တွံ တိဋ္ဌသိ ဒေဝတေ၊

ဩဘာသေန္တီ ဒိသာ သဗ္ဗာ၊ ဩသဓီ ဝိယ တာရကာ။

၁၀၅။

‘‘ကေန တေတာဒိသော ဝဏ္ဏော၊ ကေန တေ ဣဓ မိဇ္ဈတိ၊

ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စ တေ ဘောဂါ၊ ယေ ကေစိ မနသော ပိယာ။

၁၀၆။

‘‘ပုစ္ဆာမိ ¶ တံ ဒေဝိ မဟာနုဘာဝေ၊ မနုဿဘူတာ ကိမကာသိ ပုညံ၊

ကေနာသိ ဧဝံ ဇလိတာနုဘာဝါ၊ ဝဏ္ဏော ¶ စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

၁၀၇။

‘‘ဥပ္ပဏ္ဍုကိံ ကိသံ ဆာတံ၊ နဂ္ဂံ သမ္ပတိတစ္ဆဝိံ [အာပတိတစ္ဆဝိံ (သီ။)]၊

မုနိ ကာရုဏိကော လောကေ၊ တံ မံ အဒ္ဒက္ခိ ဒုဂ္ဂတံ။

၁၀၈။

‘‘ဘိက္ခူနံ အာလောပံ ဒတွာ၊ ပါဏိမတ္တဉ္စ စောဠကံ၊

ထာလကဿ စ ပါနီယံ၊ မမ ဒက္ခိဏမာဒိသိ။

၁၀၉။

‘‘အာလောပဿ ဖလံ ပဿ၊ ဘတ္တံ ဝဿသတံ ဒသ၊

ဘုဉ္ဇာမိ ကာမကာမိနီ၊ အနေကရသဗျဉ္ဇနံ။

၁၁၀။

‘‘ပါဏိမတ္တဿ စောဠဿ၊ ဝိပါကံ ပဿ ယာဒိသံ၊

ယာဝတာ နန္ဒရာဇဿ၊ ဝိဇိတသ္မိံ ပဋိစ္ဆဒါ။

၁၁၁။

‘‘တတော ဗဟုတရာ ဘန္တေ၊ ဝတ္ထာနစ္ဆာဒနာနိ မေ၊

ကောသေယျကမ္ဗလီယာနိ၊ ခေါမကပ္ပာသိကာနိ စ။

၁၁၂။

‘‘ဝိပုလာ စ မဟဂ္ဃာ စ၊ တေပါကာသေဝလမ္ဗရေ၊

သာဟံ တံ ပရိဒဟာမိ၊ ယံ ယံ ဟိ မနသော ပိယံ။

၁၁၃။

‘‘ထာလကဿ စ ပါနီယံ၊ ဝိပါကံ ပဿ ယာဒိသံ၊

ဂမ္ဘီရာ စတုရဿာ စ၊ ပေါက္ခရညော သုနိမ္မိတာ။

၁၁၄။

‘‘သေတောဒကာ သုပ္ပတိတ္ထာ၊ သီတာ အပ္ပဋိဂန္ဓိယာ၊

ပဒုမုပ္ပလသဉ္ဆန္နာ၊ ဝါရိကိဉ္ဇက္ခပူရိတာ။

၁၁၅။

‘‘သာဟံ ¶ ရမာမိ ကီဠာမိ၊ မောဒါမိ အကုတောဘယာ၊

မုနိံ ကာရုဏိကံ လောကေ၊ ဘန္တေ ဝန္ဒိတုမာဂတာ’’တိ။

သံသာရမောစကပေတိဝတ္ထု ပဌမံ။

၂။ သာရိပုတ္တတ္ထေရမာတုပေတိဝတ္ထု

၁၁၆။

‘‘နဂ္ဂါ ¶ ¶ ဒုဗ္ဗဏ္ဏရူပါသိ၊ ကိသာ ဓမနိသန္ထတာ၊

ဥပ္ဖာသုလိကေ ကိသိကေ၊ ကာ နု တွံ ဣဓ တိဋ္ဌသိ’’။

၁၁၇။

‘‘အဟံ ¶ တေ သကိယာ မာတာ၊ ပုဗ္ဗေ အညာသု ဇာတီသု၊

ဥပပန္နာ ပေတ္တိဝိသယံ၊ ခုပ္ပိပါသသမပ္ပိတာ။

၁၁၈။

‘‘ဆဍ္ဍိတံ ¶ ခိပိတံ ခေဠံ၊ သိင်္ဃာဏိကံ သိလေသုမံ၊

ဝသဉ္စ ဍယှမာနာနံ၊ ဝိဇာတာနဉ္စ လောဟိတံ။

၁၁၉။

‘‘ဝဏိကာနဉ္စ ယံ ဃာန-သီသစ္ဆိန္နာန လောဟိတံ၊

ခုဒါပရေတာ ဘုဉ္ဇာမိ၊ ဣတ္ထိပုရိသနိဿိတံ။

၁၂၀။

‘‘ပုဗ္ဗလောဟိတံ ဘက္ခာမိ [ပုဗ္ဗလောဟိတဘက္ခာသ္မိ (သီ။)]၊ ပသူနံ မာနုသာန စ၊

အလေဏာ အနဂါရာ စ၊ နီလမဉ္စပရာယဏာ။

၁၂၁။

‘‘ဒေဟိ ပုတ္တက မေ ဒါနံ၊ ဒတွာ အနွာဒိသာဟိ မေ၊

အပ္ပေဝ နာမ မုစ္စေယျံ၊ ပုဗ္ဗလောဟိတဘောဇနာ’’တိ။

၁၂၂။

မာတုယာ ဝစနံ သုတွာ၊ ဥပတိဿောနုကမ္ပကော၊

အာမန္တယိ မောဂ္ဂလ္လာနံ၊ အနုရုဒ္ဓဉ္စ ကပ္ပိနံ။

၁၂၃။

စတဿော ကုဋိယော ကတွာ၊ သင်္ဃေ စာတုဒ္ဒိသေ အဒါ၊

ကုဋိယော အန္နပါနဉ္စ၊ မာတု ဒက္ခိဏမာဒိသီ။

၁၂၄။

သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ၊ ဝိပါကော ဥဒပဇ္ဇထ၊

ဘောဇနံ ပါနီယံ ဝတ္ထံ၊ ဒက္ခိဏာယ ဣဒံ ဖလံ။

၁၂၅။

တတော သုဒ္ဓါ သုစိဝသနာ၊ ကာသိကုတ္တမဓာရိနီ၊

ဝိစိတ္တဝတ္ထာဘရဏာ၊ ကောလိတံ ဥပသင်္ကမိ။

၁၂၆။

‘‘အဘိက္ကန္တေန ¶ ¶ ဝဏ္ဏေန၊ ယာ တွံ တိဋ္ဌသိ ဒေဝတေ၊

ဩဘာသေန္တီ ဒိသာ သဗ္ဗာ၊ ဩသဓီ ဝိယ တာရကာ။

၁၂၇။

‘‘ကေန တေတာဒိသော ဝဏ္ဏော၊ ကေန တေ ဣဓ မိဇ္ဈတိ၊

ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စ တေ ဘောဂါ၊ ယေ ကေစိ မနသော ပိယာ။

၁၂၈။

‘‘ပုစ္ဆာမိ တံ ဒေဝိ မဟာနုဘာဝေ၊ မနုဿဘူတာ ကိမကာသိ ပုညံ၊

ကေနာသိ ဧဝံ ဇလိတာနုဘာဝါ၊ ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

၁၂၉။

‘‘သာရိပုတ္တဿာဟံ မာတာ၊ ပုဗ္ဗေ အညာသု ဇာတီသု၊

ဥပပန္နာ ပေတ္တိဝိသယံ၊ ခုပ္ပိပါသသမပ္ပိတာ။

၁၃၀။

‘‘ဆဍ္ဍိတံ ခိပိတံ ခေဠံ၊ သိင်္ဃာဏိကံ သိလေသုမံ၊

ဝသဉ္စ ဍယှမာနာနံ၊ ဝိဇာတာနဉ္စ လောဟိတံ။

၁၃၁။

‘‘ဝဏိကာနဉ္စ ယံ ဃာန-သီသစ္ဆိန္နာန လောဟိတံ၊

ခုဒါပရေတာ ဘုဉ္ဇာမိ၊ ဣတ္ထိပုရိသနိဿိတံ။

၁၃၂။

‘‘ပုဗ္ဗလောဟိတံ ဘက္ခိဿံ၊ ပသူနံ မာနုသာန စ၊

အလေဏာ အနဂါရာ စ၊ နီလမဉ္စပရာယဏာ။

၁၃၃။

‘‘သာရိပုတ္တဿ ¶ ¶ ဒါနေန၊ မောဒါမိ အကုတောဘယာ၊

မုနိံ ကာရုဏိကံ လောကေ၊ ဘန္တေ ဝန္ဒိတုမာဂတာ’’တိ။

သာရိပုတ္တတ္ထေရဿ မာတုပေတိဝတ္ထု ဒုတိယံ။

၃။ မတ္တာပေတိဝတ္ထု

၁၃၄။

‘‘နဂ္ဂါ ဒုဗ္ဗဏ္ဏရူပါသိ၊ ကိသာ ဓမနိသန္ထတာ၊

ဥပ္ဖာသုလိကေ ¶ ကိသိကေ၊ ကာ နု တွံ ဣဓ တိဋ္ဌသီ’’တိ။

၁၃၅။

‘‘အဟံ မတ္တာ တုဝံ တိဿာ၊ သပတ္တီ တေ ပုရေ အဟုံ၊

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန၊ ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ။

၁၃၆။

‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ၊ မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ၊

ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန၊ ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ။

၁၃၇။

‘‘စဏ္ဍီ ¶ ¶ စ ဖရုသာ စာသိံ၊ ဣဿုကီ မစ္ဆရီ သဌာ [သဌီ (သီ။)]၊

တာဟံ ဒုရုတ္တံ ဝတွာန၊ ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ။

၁၃၈။

သဗ္ဗံ [သစ္စံ (က။)] အဟမ္ပိ ဇာနာမိ၊ ယထာ တွံ စဏ္ဍိကာ အဟု၊

အညဉ္စ ခေါ တံ ပုစ္ဆာမိ၊ ကေနာသိ ပံသုကုန္ထိတာ’’တိ။

၁၃၉။

‘‘သီသံနှာတာ တုဝံ အာသိ၊ သုစိဝတ္ထာ အလင်္ကတာ၊

အဟဉ္စ ခေါ [ခေါ တံ (သီ။ က။)] အဓိမတ္တံ၊ သမလင်္ကတတရာ တယာ။

၁၄၀။

‘‘တဿာ မေ ပေက္ခမာနာယ၊ သာမိကေန သမန္တယိ၊

တတော မေ ဣဿာ ဝိပုလာ၊ ကောဓော မေ သမဇာယထ။

၁၄၁။

‘‘တတော ပံသုံ ဂဟေတွာန၊ ပံသုနာ တံ ဟိ ဩကိရိံ [တံ ဝိကီရိဟံ (သျာ။ က။)]၊

တဿ ¶ ကမ္မဝိပါကေန၊ တေနမှိ ပံသုကုန္ထိတာ’’တိ။

၁၄၂။

‘‘သစ္စံ အဟမ္ပိ ဇာနာမိ၊ ပံသုနာ မံ တွမောကိရိ၊

အညဉ္စ ခေါ တံ ပုစ္ဆာမိ၊ ကေန ခဇ္ဇသိ ကစ္ဆုယာ’’တိ။

၁၄၃။

‘‘ဘေသဇ္ဇဟာရီ ဥဘယော၊ ဝနန္တံ အဂမိမှသေ၊

တွဉ္စ ဘေသဇ္ဇမာဟရိ၊ အဟဉ္စ ကပိကစ္ဆုနော။

၁၄၄။

‘‘တဿာ တျာဇာနမာနာယ၊ သေယျံ တျာဟံ သမောကိရိံ၊

တဿ ကမ္မဝိပါကေန၊ တေန ခဇ္ဇာမိ ကစ္ဆုယာ’’တိ။

၁၄၅။

‘‘သစ္စံ ¶ အဟမ္ပိ ဇာနာမိ၊ သေယျံ မေ တွံ သမောကိရိ၊

အညဉ္စ ခေါ တံ ပုစ္ဆာမိ၊ ကေနာသိ နဂ္ဂိယာ တုဝ’’န္တိ။

၁၄၆။

‘‘သဟာယာနံ သမယော အာသိ၊ ဉာတီနံ သမိတီ အဟု၊

တွဉ္စ အာမန္တိတာ အာသိ၊ သသာမိနီ နော စ ခေါ အဟံ။

၁၄၇။

‘‘တဿာ တျာဇာနမာနာယ၊ ဒုဿံ တျာဟံ အပါနုဒိံ၊

တဿ ကမ္မဝိပါကေန၊ တေနမှိ နဂ္ဂိယာ အဟ’’န္တိ။

၁၄၈။

‘‘သစ္စံ အဟမ္ပိ ဇာနာမိ၊ ဒုဿံ မေ တွံ အပါနုဒိ၊

အညဉ္စ ခေါ တံ ပုစ္ဆာမိ၊ ကေနာသိ ဂူထဂန္ဓိနီ’’တိ။

၁၄၉။

‘‘တဝ ¶ ဂန္ဓဉ္စ မာလဉ္စ၊ ပစ္စဂ္ဃဉ္စ ဝိလေပနံ၊

ဂူထကူပေ အဓာရေသိံ [အဓာရေသိံ (က။)]၊ တံ ပါပံ ပကတံ မယာ၊

တဿ ကမ္မဝိပါကေန၊ တေနမှိ ဂူထဂန္ဓိနီ’’တိ။

၁၅၀။

‘‘သစ္စံ အဟမ္ပိ ဇာနာမိ၊ တံ ပါပံ ပကတံ တယာ၊

အညဉ္စ ခေါ တံ ပုစ္ဆာမိ၊ ကေနာသိ ဒုဂ္ဂတာ တုဝ’’န္တိ။

၁၅၁။

‘‘ဥဘိန္နံ သမကံ အာသိ၊ ယံ ဂေဟေ ဝိဇ္ဇတေ ဓနံ၊

သန္တေသု ဒေယျဓမ္မေသု၊ ဒီပံ နာကာသိမတ္တနော၊

တဿ ကမ္မဝိပါကေန၊ တေနမှိ ဒုဂ္ဂတာ အဟံ။

၁၅၂။

‘‘တဒေဝ ¶ မံ တွံ အဝစ၊ ‘ပါပကမ္မံ နိသေဝသိ၊

န ဟိ ပါပေဟိ ကမ္မေဟိ၊ သုလဘာ ဟောတိ သုဂ္ဂတီ’’’တိ။

၁၅၃။

‘‘ဝါမတော မံ တွံ ပစ္စေသိ၊ အထောပိ မံ ဥသူယသိ၊

ပဿ ¶ ပါပါနံ ကမ္မာနံ၊ ဝိပါကော ဟောတိ ယာဒိသော။

၁၅၄။

‘‘တေ ဃရာ တာ စ ဒါသိယော [တေ ဃရဒါသိယော အာသုံ (သီ။ သျာ။)၊ တေ ဃရေ ဒါသိယော စေဝ (က။)]၊ တာနေဝါဘရဏာနိမေ၊

တေ အညေ ပရိစာရေန္တိ၊ န ဘောဂါ ဟောန္တိ သဿတာ။

၁၅၅။

‘‘ဣဒါနိ ဘူတဿ ပိတာ၊ အာပဏာ ဂေဟမေဟိတိ၊

အပ္ပေဝ တေ ဒဒေ ကိဉ္စိ၊ မာ သု တာဝ ဣတော အဂါ’’တိ။

၁၅၆။

‘‘နဂ္ဂါ ဒုဗ္ဗဏ္ဏရူပါမှိ၊ ကိသာ ဓမနိသန္ထတာ၊

ကောပီနမေတံ ဣတ္ထီနံ၊ မာ မံ ဘူတပိတာဒ္ဒသာ’’တိ။

၁၅၇။

‘‘ဟန္ဒ ကိံ ဝါ တျာဟံ [ကိံ တျာဟံ (သီ။ သျာ။)၊ ကိံ ဝတာဟံ (က။)] ဒမ္မိ၊ ကိံ ဝါ တေဓ [ကိံ ဝါ စ တေ (သီ။ သျာ။)၊ ကိံ ဝိဓ တေ (က။)] ကရောမဟံ၊

ယေန တွံ သုခိတာ အဿ၊ သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနီ’’တိ။

၁၅၈။

‘‘စတ္တာရော ¶ ဘိက္ခူ သင်္ဃတော၊ စတ္တာရော ပန ပုဂ္ဂလာ၊

အဋ္ဌ ဘိက္ခူ ဘောဇယိတွာ၊ မမ ဒက္ခိဏမာဒိသ၊

တဒါဟံ သုခိတာ ဟေဿံ၊ သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနီ’’တိ။

၁၅၉။

သာဓူတိ သာ ပဋိဿုတွာ၊ ဘောဇယိတွာဋ္ဌ ဘိက္ခဝေါ၊

ဝတ္ထေဟစ္ဆာဒယိတွာန၊ တဿာ ဒက္ခိဏမာဒိသီ။

၁၆၀။

သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ ¶ ၊ ဝိပါကော ဥဒပဇ္ဇထ၊

ဘောဇနစ္ဆာဒနပါနီယံ၊ ဒက္ခိဏာယ ဣဒံ ဖလံ။

၁၆၁။

တတော သုဒ္ဓါ သုစိဝသနာ၊ ကာသိကုတ္တမဓာရိနီ၊

ဝိစိတ္တဝတ္ထာဘရဏာ၊ သပတ္တိံ ဥပသင်္ကမိ။

၁၆၂။

‘‘အဘိက္ကန္တေန ဝဏ္ဏေန၊ ယာ တွံ တိဋ္ဌသိ ဒေဝတေ၊

ဩဘာသေန္တီ ¶ ဒိသာ သဗ္ဗာ၊ ဩသဓီ ဝိယ တာရကာ။

၁၆၃။

‘‘ကေန တေတာဒိသော ဝဏ္ဏော၊ ကေန တေ ဣဓ မိဇ္ဈတိ၊

ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စ တေ ဘောဂါ၊ ယေ ကေစိ မနသော ပိယာ။

၁၆၄။

‘‘ပုစ္ဆာမိ တံ ဒေဝိ မဟာနုဘာဝေ၊ မနုဿဘူတာ ကိမကာသိ ပုညံ၊

ကေနာသိ ဧဝံ ဇလိတာနုဘာဝါ၊ ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

၁၆၅။

‘‘အဟံ မတ္တာ တုဝံ တိဿာ၊ သပတ္တီ တေ ပုရေ အဟုံ၊

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန၊ ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ။

၁၆၆။

‘‘တဝ ဒိန္နေန ဒါနေန၊ မောဒါမိ အကုတောဘယာ၊

စီရံ ဇီဝါဟိ ဘဂိနိ၊ သဟ သဗ္ဗေဟိ ဉာတိဘိ၊

အသောကံ ဝိရဇံ ဌာနံ၊ အာဝါသံ ဝသဝတ္တိနံ။

၁၆၇။

‘‘ဣဓ ¶ ဓမ္မံ စရိတွာန၊ ဒါနံ ဒတွာန သောဘနေ၊

ဝိနေယျ မစ္ဆေရမလံ သမူလံ၊ အနိန္ဒိတာ သဂ္ဂမုပေဟိ ဌာန’’န္တိ။

မတ္တာပေတိဝတ္ထု တတိယံ။

၄။ နန္ဒာပေတိဝတ္ထု

၁၆၈။

‘‘ကာဠီ ¶ ဒုဗ္ဗဏ္ဏရူပါသိ၊ ဖရုသာ ဘီရုဒဿနာ၊

ပိင်္ဂလာသိ ကဠာရာသိ၊ န တံ မညာမိ မာနုသိ’’န္တိ။

၁၆၉။

‘‘အဟံ ¶ နန္ဒာ နန္ဒိသေန၊ ဘရိယာ တေ ပုရေ အဟုံ၊

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန၊ ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ။

၁၇၀။

‘‘ကိံ ¶ ¶ နု ကာယေန ဝါစာယ၊ မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ၊

ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန၊ ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ။

၁၇၁။

‘‘စဏ္ဍီ စ ဖရုသာ စာသိံ [စဏ္ဍီ ဖရုသဝါစာ စ (သီ။)]၊ တယိ စာပိ အဂါရဝါ၊

တာဟံ ဒုရုတ္တံ ဝတွာန၊ ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ။

၁၇၂။

‘‘ဟန္ဒုတ္တရီယံ ဒဒါမိ တေ၊ ဣမံ [ဣဒံ (သီ။ အဋ္ဌ။)] ဒုဿံ နိဝါသယ၊

ဣမံ ဒုဿံ နိဝါသေတွာ၊ ဧဟိ နေဿာမိ တံ ဃရံ။

၁၇၃။

‘‘ဝတ္ထဉ္စ အန္နပါနဉ္စ၊ လစ္ဆသိ တွံ ဃရံ ဂတာ၊

ပုတ္တေ စ တေ ပဿိဿသိ၊ သုဏိသာယော စ ဒက္ခသီ’’တိ။

၁၇၄။

‘‘ဟတ္ထေန ဟတ္ထေ တေ ဒိန္နံ၊ န မယှံ ဥပကပ္ပတိ၊

ဘိက္ခူ စ သီလသမ္ပန္နေ၊ ဝီတရာဂေ ဗဟုဿုတေ။

၁၇၅။

‘‘တပ္ပေဟိ အန္နပါနေန၊ မမ ဒက္ခိဏမာဒိသ၊

တဒါဟံ သုခိတာ ဟေဿံ၊ သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနီ’’တိ။

၁၇၆။

သာဓူတိ သော ပဋိဿုတွာ၊ ဒါနံ ဝိပုလမာကိရိ၊

အန္နံ ပါနံ ခါဒနီယံ၊ ဝတ္ထသေနာသနာနိ စ၊

ဆတ္တံ ဂန္ဓဉ္စ မာလဉ္စ၊ ဝိဝိဓာ စ ဥပါဟနာ။

၁၇၇။

ဘိက္ခူ စ သီလသမ္ပန္နေ၊ ဝီတရာဂေ ဗဟုဿုတေ၊

တပ္ပေတွာ အန္နပါနေန၊ တဿာ ဒက္ခိဏမာဒိသီ။

၁၇၈။

သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ ¶ ၊ ဝိပါကော ဥဒပဇ္ဇထ၊

ဘောဇနစ္ဆာဒနပါနီယံ၊ ဒက္ခိဏာယ ဣဒံ ဖလံ။

၁၇၉။

တတော ¶ သုဒ္ဓါ သုစိဝသနာ၊ ကာသိကုတ္တမဓာရိနီ၊

ဝိစိတ္တဝတ္ထာဘရဏာ၊ သာမိကံ ဥပသင်္ကမိ။

၁၈၀။

‘‘အဘိက္ကန္တေန ဝဏ္ဏေန၊ ယာ တွံ တိဋ္ဌသိ ဒေဝတေ၊

ဩဘာသေန္တီ ဒိသာ သဗ္ဗာ၊ ဩသဓီ ဝိယ တာရကာ။

၁၈၁။

‘‘ကေန တေတာဒိသော ဝဏ္ဏော၊ ကေန တေ ဣဓ မိဇ္ဈတိ၊

ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စ တေ ဘောဂါ၊ ယေ ကေစိ မနသော ပိယာ။

၁၈၂။

‘‘ပုစ္ဆာမိ ¶ တံ ဒေဝိ မဟာနုဘာဝေ၊ မနုဿဘူတာ ကိမကာသိ ပုညံ၊

ကေနာသိ ဧဝံ ဇလိတာနုဘာဝါ၊ ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

၁၈၃။

‘‘အဟံ ¶ နန္ဒာ နန္ဒိသေန၊ ဘရိယာ တေ ပုရေ အဟုံ၊

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန၊ ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ။

၁၈၄။

‘‘တဝ ဒိန္နေန ဒါနေန၊ မောဒါမိ အကုတောဘယာ၊

စိရံ ဇီဝ ဂဟပတိ၊ သဟ သဗ္ဗေဟိ ဉာတိဘိ၊

အသောကံ ဝိရဇံ ခေမံ၊ အာဝါသံ ဝသဝတ္တိနံ။

၁၈၅။

‘‘ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန၊ ဒါနံ ဒတွာ ဂဟပတိ၊

ဝိနေယျ မစ္ဆေရမလံ သမူလံ၊ အနိန္ဒိတော သဂ္ဂမုပေဟိ ဌာန’’န္တိ။

နန္ဒာပေတိဝတ္ထု စတုတ္ထံ။

၅။ မဋ္ဌကုဏ္ဍလီပေတဝတ္ထု

၁၈၆။

[ဝိ။ ဝ။ ၁၂၀၇] ‘‘အလင်္ကတော ¶ မဋ္ဌကုဏ္ဍလီ၊ မာလဓာရီ ဟရိစန္ဒနုဿဒေါ၊

ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ကန္ဒသိ၊ ဝနမဇ္ဈေ ကိံ ဒုက္ခိတော တုဝ’’န္တိ။

၁၈၇။

‘‘သောဝဏ္ဏမယော ပဘဿရော၊ ဥပ္ပန္နော ရထပဉ္ဇရော မမ၊

တဿ စက္ကယုဂံ န ဝိန္ဒာမိ၊ တေန ဒုက္ခေန ဇဟာမိ ဇီဝိတ’’န္တိ။

၁၈၈။

‘‘သောဝဏ္ဏမယံ မဏိမယံ၊ လောဟိတကမယံ [လောဟိတင်္ဂမယံ (သျာ။)၊ လောဟိတင်္ကမယံ (သီ။)၊ လောဟမယံ (ကတ္ထစိ)] အထ ရူပိယမယံ၊

အာစိက္ခ မေ ဘဒ္ဒမာဏဝ၊ စက္ကယုဂံ ပဋိပါဒယာမိ တေ’’တိ။

၁၈၉။

သော ¶ မာဏဝေါ တဿ ပါဝဒိ၊ ‘‘စန္ဒသူရိယာ ဥဘယေတ္ထ ဒိဿရေ၊

သောဝဏ္ဏမယော ရထော မမ၊ တေန စက္ကယုဂေန သောဘတီ’’တိ။

၁၉၀။

‘‘ဗာလော ခေါ တွံ အသိ မာဏဝ၊ ယော တွံ ပတ္ထယသေ အပတ္ထိယံ၊

မညာမိ တုဝံ မရိဿသိ၊ န ဟိ တွံ လစ္ဆသိ စန္ဒသူရိယေ’’တိ။

၁၉၁။

‘‘ဂမနာဂမနမ္ပိ ဒိဿတိ၊ ဝဏ္ဏဓာတု ဥဘယတ္ထ ဝီထိယာ၊

ပေတော ကာလကတော န ဒိဿတိ၊ ကော နိဓ ကန္ဒတံ ဗာလျတရော’’တိ။

၁၉၂။

‘‘သစ္စံ ခေါ ဝဒေသိ မာဏဝ၊ အဟမေဝ ကန္ဒတံ ဗာလျတရော၊

စန္ဒံ ဝိယ ဒါရကော ရုဒံ၊ ပေတံ ကာလကတာဘိပတ္ထယိ’’န္တိ။

၁၉၃။

‘‘အာဒိတ္တံ ဝတ မံ သန္တံ၊ ဃတသိတ္တံဝ ပါဝကံ၊

ဝါရိနာ ဝိယ ဩသိဉ္စံ၊ သဗ္ဗံ နိဗ္ဗာပယေ ဒရံ။

၁၉၄။

‘‘အဗ္ဗဟီ [အဗ္ဗူဠှံ (သျာ။ က။)] ဝတ မေ သလ္လံ၊ သောကံ ဟဒယနိဿိတံ၊

ယော မေ သောကပရေတဿ၊ ပုတ္တသောကံ အပါနုဒိ။

၁၉၅။

‘‘သွာဟံ အဗ္ဗူဠှသလ္လောသ္မိ၊ သီတိဘူတောသ္မိ နိဗ္ဗုတော၊

န သောစာမိ န ရောဒါမိ၊ တဝ သုတွာန မာဏဝါ’’တိ။

၁၉၆။

‘‘ဒေဝတာ ¶ နုသိ ဂန္ဓဗ္ဗော၊ အဒု သက္ကော ပုရိန္ဒဒေါ၊

ကော ဝါ တွံ ကဿ ဝါ ပုတ္တော၊ ကထံ ဇာနေမု တံ မယ’’န္တိ။

၁၉၇။

‘‘ယဉ္စ ကန္ဒသိ ယဉ္စ ရောဒသိ၊ ပုတ္တံ အာဠာဟနေ သယံ ဒဟိတွာ၊

သွာဟံ ကုသလံ ကရိတွာ ကမ္မံ၊ တိဒသာနံ သဟဗျတံ ဂတော’’တိ။

၁၉၈။

‘‘အပ္ပံ ¶ ဝါ ဗဟုံ ဝါ နာဒ္ဒသာမ၊ ဒါနံ ဒဒန္တဿ သကေ အဂါရေ၊

ဥပေါသထကမ္မံ ဝါ တာဒိသံ၊ ကေန ကမ္မေန ဂတောသိ ဒေဝလောက’’န္တိ။

၁၉၉။

‘‘အာဗာဓိကောဟံ ဒုက္ခိတော ဂိလာနော၊ အာတုရရူပေါမှိ သကေ နိဝေသနေ၊

ဗုဒ္ဓံ ဝိဂတရဇံ ဝိတိဏ္ဏကင်္ခံ၊ အဒ္ဒက္ခိံ သုဂတံ အနောမပညံ။

၂၀၀။

‘‘သွာဟံ မုဒိတမနော ပသန္နစိတ္တော၊ အဉ္ဇလိံ အကရိံ တထာဂတဿ၊

တာဟံ ကုသလံ ကရိတွာန ကမ္မံ၊ တိဒသာနံ သဟဗျတံ ဂတော’’တိ။

၂၀၁။

‘‘အစ္ဆရိယံ ဝတ အဗ္ဘုတံ ဝတ၊ အဉ္ဇလိကမ္မဿ အယမီဒိသော ဝိပါကော၊

အဟမ္ပိ မုဒိတမနော ပသန္နစိတ္တော၊ အဇ္ဇေဝ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဝဇာမီ’’တိ။

၂၀၂။

‘‘အဇ္ဇေဝ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဝဇာဟိ၊ ဓမ္မဉ္စ သင်္ဃဉ္စ ပသန္နစိတ္တော၊

တထေဝ သိက္ခာယ ပဒါနိ ပဉ္စ၊ အခဏ္ဍဖုလ္လာနိ သမာဒိယဿု။

၂၀၃။

‘‘ပါဏာတိပါတာ ဝိရမဿု ခိပ္ပံ၊ လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယဿု၊

အမဇ္ဇပေါ မာ စ မုသာ ဘဏာဟိ၊ သကေန ဒါရေန စ ဟောဟိ တုဋ္ဌော’’တိ။

၂၀၄။

‘‘အတ္ထကာမောသိ မေ ယက္ခ၊ ဟိတကာမောသိ ဒေဝတေ၊

ကရောမိ တုယှံ ဝစနံ၊ တွံသိ အာစရိယော မမာတိ။

၂၀၅။

‘‘ဥပေမိ သရဏံ ဗုဒ္ဓံ၊ ဓမ္မဉ္စာပိ အနုတ္တရံ၊

သင်္ဃဉ္စ နရဒေဝဿ၊ ဂစ္ဆာမိ သရဏံ အဟံ။

၂၀၆။

‘‘ပါဏာတိပါတာ ¶ ဝိရမာမိ ခိပ္ပံ၊ လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယာမိ၊

အမဇ္ဇပေါ နော စ မုသာ ဘဏာမိ၊ သကေန ဒါရေန စ ဟောမိ တုဋ္ဌော’’တိ။

မဋ္ဌကုဏ္ဍလီပေတဝတ္ထု ပဉ္စမံ။

၆။ ကဏှပေတဝတ္ထု

၂၀၇။

‘‘ဥဋ္ဌေဟိ ¶ ကဏှ ကိံ သေသိ၊ ကော အတ္ထော သုပနေန တေ၊

ယော စ တုယှံ သကော ဘာတာ၊ ဟဒယံ စက္ခု စ [စက္ခုံဝ (အဋ္ဌ။)] ဒက္ခိဏံ၊

တဿ ဝါတာ ဗလီယန္တိ၊ သသံ ဇပ္ပတိ [ဃဋော ဇပ္ပတိ (က။)] ကေသဝါ’’တိ။

၂၀၈။

‘‘တဿ ¶ တံ ဝစနံ သုတွာ၊ ရောဟိဏေယျဿ ကေသဝေါ၊

တရမာနရူပေါ ဝုဋ္ဌာသိ၊ ဘာတုသောကေန အဋ္ဋိတော။

၂၀၉။

‘‘ကိံ နု ဥမ္မတ္တရူပေါဝ၊ ကေဝလံ ဒွါရကံ ဣမံ၊

သသော သသောတိ လပသိ၊ ကီဒိသံ သသမိစ္ဆသိ။

၂၁၀။

‘‘သောဝဏ္ဏမယံ မဏိမယံ၊ လောဟမယံ အထ ရူပိယမယံ၊

သင်္ခသိလာပဝါဠမယံ၊ ကာရယိဿာမိ တေ သသံ။

၂၁၁။

‘‘သန္တိ အညေပိ သသကာ၊ အရညဝနဂေါစရာ၊

တေပိ တေ အာနယိဿာမိ၊ ကီဒိသံ သသမိစ္ဆသီ’’တိ။

၂၁၂။

‘‘နာဟမေတေ သသေ ဣစ္ဆေ၊ ယေ သသာ ပထဝိဿိတာ၊

စန္ဒတော သသမိစ္ဆာမိ၊ တံ မေ ဩဟရ ကေသဝါ’’တိ။

၂၁၃။

‘‘သော နူန မဓုရံ ဉာတိ၊ ဇီဝိတံ ဝိဇဟိဿသိ၊

အပတ္ထိယံ ပတ္ထယသိ၊ စန္ဒတော သသမိစ္ဆသီ’’တိ။

၂၁၄။

‘‘ဧဝံ စေ ကဏှ ဇာနာသိ၊ ယထညမနုသာသသိ၊

ကသ္မာ ¶ ပုရေ မတံ ပုတ္တံ၊ အဇ္ဇာပိ မနုသောစသိ။

၂၁၅။

‘‘န ယံ လဗ္ဘာ မနုဿေန၊ အမနုဿေန ဝါ ပန၊

ဇာတော မေ မာ မရိ ပုတ္တော၊ ကုတော လဗ္ဘာ အလဗ္ဘိယံ။

၂၁၆။

‘‘န ¶ မန္တာ မူလဘေသဇ္ဇာ၊ ဩသဓေဟိ ဓနေန ဝါ၊

သက္ကာ အာနယိတုံ ကဏှ၊ ယံ ပေတမနုသောစသိ။

၂၁၇။

‘‘မဟဒ္ဓနာ ¶ မဟာဘောဂါ၊ ရဋ္ဌဝန္တောပိ ခတ္တိယာ၊

ပဟူတဓနဓညာသေ၊ တေပိ နော [နတ္ထေတ္ထပါဌဘေဒေါ] အဇရာမရာ။

၂၁၈။

‘‘ခတ္တိယာ ဗြာဟ္မဏာ ဝေဿာ၊ သုဒ္ဒါ စဏ္ဍာလပုက္ကုသာ၊

ဧတေ စညေ စ ဇာတိယာ၊ တေပိ နော အဇရာမရာ။

၂၁၉။

‘‘ယေ မန္တံ ပရိဝတ္တေန္တိ၊ ဆဠင်္ဂံ ဗြဟ္မစိန္တိတံ၊

ဧတေ စညေ စ ဝိဇ္ဇာယ၊ တေပိ နော အဇရာမရာ။

၂၂၀။

‘‘ဣသယော ဝါပိ [ဣသယော စာပိ (ဝိမာနဝတ္ထု ၉၉)] ယေ သန္တာ၊ သညတတ္တာ တပဿိနော၊

သရီရံ တေပိ ကာလေန၊ ဝိဇဟန္တိ တပဿိနော။

၂၂၁။

‘‘ဘာဝိတတ္တာ အရဟန္တော၊ ကတကိစ္စာ အနာသဝါ၊

နိက္ခိပန္တိ ဣမံ ဒေဟံ၊ ပုညပါပပရိက္ခယာ’’တိ။

၂၂၂။

‘‘အာဒိတ္တံ ဝတ မံ သန္တံ၊ ဃတသိတ္တံဝ ပါဝကံ၊

ဝါရိနာ ဝိယ ဩသိဉ္စံ၊ သဗ္ဗံ နိဗ္ဗာပယေ ဒရံ။

၂၂၃။

‘‘အဗ္ဗဟီ ¶ ဝတ မေ သလ္လံ၊ သောကံ ဟဒယနိဿိတံ၊

ယော မေ သောကပရေတဿ၊ ပုတ္တသောကံ အပါနုဒိ။

၂၂၄။

‘‘သွာဟံ ¶ အဗ္ဗူဠှသလ္လောသ္မိ၊ သီတိဘူတောသ္မိ နိဗ္ဗုတော၊

န သောစာမိ န ရောဒါမိ၊ တဝ သုတွာန ဘာတိက’’ [ဘာသိတံ (သျာ။)]။

၂၂၅။

ဧဝံ ကရောန္တိ သပ္ပညာ၊ ယေ ဟောန္တိ အနုကမ္ပကာ၊

နိဝတ္တယန္တိ သောကမှာ၊ ဃဋော ဇေဋ္ဌံဝ ဘာတရံ။

၂၂၆။

ယဿ ဧတာဒိသာ ဟောန္တိ၊ အမစ္စာ ပရိစာရကာ၊

သုဘာသိတေန အနွေန္တိ၊ ဃဋော ဇေဋ္ဌံဝ ဘာတရန္တိ။

ကဏှပေတဝတ္ထု ဆဋ္ဌံ။

၇။ ဓနပါလသေဋ္ဌိပေတဝတ္ထု

၂၂၇။

‘‘နဂ္ဂေါ ¶ ¶ ဒုဗ္ဗဏ္ဏရူပေါသိ၊ ကိသော ဓမနိသန္ထတော၊

ဥပ္ဖာသုလိကော ကိသိကော၊ ကော နု တွမသိ မာရိသ’’။

၂၂၈။

‘‘အဟံ ဘဒန္တေ ပေတောမှိ၊ ဒုဂ္ဂတော ယမလောကိကော၊

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန၊ ပေတလောကံ ဣတော ဂတော’’။

၂၂၉။

‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ၊ မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ၊

ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန၊ ပေတလောကံ ဣတော ဂတော’’။

၂၃၀။

‘‘နဂရံ အတ္ထိ ပဏ္ဏာနံ [ဒသန္နာနံ (သီ။ သျာ။ ပီ။)]၊ ဧရကစ္ဆန္တိ ဝိဿုတံ၊

တတ္ထ သေဋ္ဌိ ပုရေ အာသိံ၊ ဓနပါလောတိ မံ ဝိဒူ။

၂၃၁။

‘‘အသီတိ သကဋဝါဟာနံ၊ ဟိရညဿ အဟောသိ မေ၊

ပဟူတံ မေ ဇာတရူပံ၊ မုတ္တာ ဝေဠုရိယာ ဗဟူ။

၂၃၂။

‘‘တာဝ မဟဒ္ဓနဿာပိ၊ န မေ ဒါတုံ ပိယံ အဟု၊

ပိဒဟိတွာ ¶ ဒွါရံ ဘုဉ္ဇိံ [ဘုဉ္ဇာမိ (သီ။ သျာ။)]၊ မာ မံ ယာစနကာဒ္ဒသုံ။

၂၃၃။

‘‘အဿဒ္ဓါ မစ္ဆရီ စာသိံ၊ ကဒရိယော ပရိဘာသကော၊

ဒဒန္တာနံ ကရောန္တာနံ၊ ဝါရယိဿံ ဗဟု ဇနေ [ဗဟုဇ္ဇနံ (သီ။ သျာ။)]။

၂၃၄။

‘‘ဝိပါကော ¶ နတ္ထိ ဒါနဿ၊ သံယမဿ ကုတော ဖလံ၊

ပေါက္ခရညောဒပါနာနိ၊ အာရာမာနိ စ ရောပိတေ၊

ပပါယော စ ဝိနာသေသိံ၊ ဒုဂ္ဂေ သင်္ကမနာနိ စ။

၂၃၅။

‘‘သွာဟံ ¶ အကတကလျာဏော၊ ကတပါပေါ တတော စုတော၊

ဥပပန္နော ပေတ္တိဝိသယံ၊ ခုပ္ပိပါသသမပ္ပိတော။

၂၃၆။

‘‘ပဉ္စပဏ္ဏာသဝဿာနိ၊ ယတော ကာလင်္ကတော အဟံ၊

နာဘိဇာနာမိ ဘုတ္တံ ဝါ၊ ပီတံ ဝါ ပန ပါနိယံ။

၂၃၇။

‘‘ယော သံယမော သော ဝိနာသော၊ယော ဝိနာသော သော သံယမော၊

ပေတာ ဟိ ကိရ ဇာနန္တိ၊ ယော သံယမော သော ဝိနာသော။

၂၃၈။

‘‘အဟံ ¶ ပုရေ သံယမိဿံ၊ နာဒါသိံ ဗဟုကေ ဓနေ၊

သန္တေသု ဒေယျဓမ္မေသု၊ ဒီပံ နာကာသိမတ္တနော၊

သွာဟံ ပစ္ဆာနုတပ္ပာမိ၊ အတ္တကမ္မဖလူပဂေါ။

၂၃၉။

[ပေ။ ဝ။ ၆၉] ‘‘ဥဒ္ဓံ စတူဟိ မာသေဟိ၊ ကာလံကိရိယာ ဘဝိဿတိ၊

ဧကန္တကဋုကံ ဃောရံ၊ နိရယံ ပပတိဿဟံ။

၂၄၀။

[ပေ။ ဝ။ ၇၀] ‘‘စတုက္ကဏ္ဏံ စတုဒွါရံ၊ ဝိဘတ္တံ ဘာဂသော မိတံ၊

အယောပါကာရပရိယန္တံ၊ အယသာ ပဋိကုဇ္ဇိတံ။

၂၄၁။

[ပေ။ ဝ။ ၇၁] ‘‘တဿ ¶ အယောမယာ ဘူမိ၊ ဇလိတာ တေဇသာ ယုတာ၊

သမန္တာ ယောဇနသတံ၊ ဖရိတွာ တိဋ္ဌတိ သဗ္ဗဒါ။

၂၄၂။

[ပေ။ ဝ။ ၇၂] ‘‘တတ္ထာဟံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ၊ ဒုက္ခံ ဝေဒိဿ ဝေဒနံ၊

ဖလံ ပါပဿ ကမ္မဿ၊ တသ္မာ သောစာမဟံ ဘုသံ။

၂၄၃။

‘‘တံ ဝေါ ဝဒါမိ ဘဒ္ဒံ ဝေါ၊ ယာဝန္တေတ္ထ သမာဂတာ၊

မာကတ္ထ ပါပကံ ကမ္မံ၊ အာဝိ ဝါ ယဒိ ဝါ ရဟော။

၂၄၄။

‘‘သစေ တံ ပါပကံ ကမ္မံ၊ ကရိဿထ ကရောထ ဝါ၊

န ဝေါ ဒုက္ခာ ပမုတျတ္ထိ [ပမုတ္တတ္ထိ (သဗ္ဗတ္ထ) ဥဒါ။ ၄၄ ပဿိတဗ္ဗံ]၊ ဥပ္ပစ္စာပိ [ဥပေစ္စာပိ (သျာ။ က။)] ပလာယတံ။

၂၄၅။

‘‘မတ္တေယျာ ဟောထ ပေတ္တေယျာ၊ ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိကာ၊

သာမညာ ဟောထ ဗြဟ္မညာ၊ ဧဝံ သဂ္ဂံ ဂမိဿထာ’’တိ။

ဓနပါလသေဋ္ဌိပေတဝတ္ထု သတ္တမံ။

၈။ စူဠသေဋ္ဌိပေတဝတ္ထု

၂၄၆။

‘‘နဂ္ဂေါ ¶ ကိသော ပဗ္ဗဇိတောသိ ဘန္တေ၊ ရတ္တိံ ကုဟိံ ဂစ္ဆသိ ကိဿ ဟေတု၊

အာစိက္ခ မေ တံ အပိ သက္ကုဏေမု၊ သဗ္ဗေန ဝိတ္တံ ပဋိပါဒယေ တုဝ’’န္တိ။

၂၄၇။

‘‘ဗာရာဏသီ ¶ ¶ ¶ နဂရံ ဒူရဃုဋ္ဌံ၊ တတ္ထာဟံ ဂဟပတိ အဍ္ဎကော အဟု ဒီနော၊

အဒါတာ ဂေဓိတမနော အာမိသသ္မိံ၊ ဒုဿီလျေန ယမဝိသယမှိ ပတ္တော။

၂၄၈။

‘‘သော သူစိကာယ ကိလမိတော တေဟိ၊

တေနေဝ ဉာတီသု ယာမိ အာမိသကိဉ္စိက္ခဟေတု၊

အဒါနသီလာ န စ သဒ္ဒဟန္တိ၊

ဒါနဖလံ ဟောတိ ပရမှိ လောကေ။

၂၄၉။

‘‘ဓီတာ ¶ စ မယှံ လပတေ အဘိက္ခဏံ၊ ‘ဒဿာမိ ဒါနံ ပိတူနံ ပိတာမဟာနံ’၊

တမုပက္ခဋံ ပရိဝိသယန္တိ ဗြာဟ္မဏာ [ဗြာဟ္မဏေ (သီ။)]၊ ‘ယာမိ အဟံ အန္ဓကဝိန္ဒံ ဘောတ္တု’’’န္တိ။

၂၅၀။

တမဝေါစ ရာဇာ ‘‘အနုဘဝိယာန တမ္ပိ၊

ဧယျာသိ ခိပ္ပံ အဟမပိ ကဿံ ပူဇံ၊

အာစိက္ခ မေ တံ ယဒိ အတ္ထိ ဟေတု၊

သဒ္ဓါယိတံ ဟေတုဝစော သုဏောမာ’’တိ။

၂၅၁။

‘တထာ’တိ ဝတွာ အဂမာသိ တတ္ထ၊ ဘုဉ္ဇိံသု ဘတ္တံ န စ ဒက္ခိဏာရဟာ၊

ပစ္စာဂမိ ¶ ရာဇဂဟံ ပုနာပရံ၊ ပါတုရဟောသိ ပုရတော ဇနာဓိပဿ။

၂၅၂။

ဒိသွာန ပေတံ ပုနဒေဝ အာဂတံ၊ ရာဇာ အဝေါစ ‘‘အဟမပိ ကိံ ဒဒါမိ၊

အာစိက္ခ မေ တံ ယဒိ အတ္ထိ ဟေတု၊ ယေန တုဝံ စိရတရံ ပီဏိတော သိယာ’’တိ။

၂၅၃။

‘‘ဗုဒ္ဓဉ္စ သင်္ဃံ ပရိဝိသိယာန ရာဇ၊ အန္နေန ပါနေန စ စီဝရေန၊

တံ ဒက္ခိဏံ အာဒိသ မေ ဟိတာယ၊ ဧဝံ အဟံ စိရတရံ ပီဏိတော သိယာ’’တိ။

၂၅၄။

တတော ¶ စ ရာဇာ နိပတိတွာ တာဝဒေ [တာဝဒေဝ (သျာ။)၊ တဒေဝ (က။)]၊ ဒါနံ သဟတ္ထာ အတုလံ ဒဒိတွာ [အတုလဉ္စ ဒတွာ (သျာ။ က။)] သင်္ဃေ၊

အာရောစေသိ ပကတံ [အာရောစယီ ပကတိံ (သီ။ သျာ။)] တထာဂတဿ၊ တဿ စ ပေတဿ ဒက္ခိဏံ အာဒိသိတ္ထ။

၂၅၅။

သော ပူဇိတော အတိဝိယ သောဘမာနော၊ ပါတုရဟောသိ ပုရတော ဇနာဓိပဿ၊

‘‘ယက္ခောဟမသ္မိ ပရမိဒ္ဓိပတ္တော၊ န မယှမတ္ထိ သမာ သဒိသာ [မယှမိဒ္ဓိသမသဒိသာ (သီ။ သျာ။)] မာနုသာ။

၂၅၆။

‘‘ပဿာနုဘာဝံ အပရိမိတံ မမယိဒံ၊ တယာနုဒိဋ္ဌံ ¶ အတုလံ ဒတွာ သင်္ဃေ၊

သန္တပ္ပိတော သတတံ သဒါ ဗဟူဟိ၊ ယာမိ အဟံ သုခိတော မနုဿဒေဝါ’’တိ။

စူဠသေဋ္ဌိပေတဝတ္ထု အဋ္ဌမံ နိဋ္ဌိတံ။

ဘာဏဝါရံ ပဌမံ နိဋ္ဌိတံ။

၉။ အင်္ကုရပေတဝတ္ထု

၂၅၇။

‘‘ယဿ ¶ ¶ အတ္ထာယ ဂစ္ဆာမ၊ ကမ္ဗောဇံ ဓနဟာရကာ၊

အယံ ကာမဒဒေါ ယက္ခော၊ ဣမံ ယက္ခံ နယာမသေ။

၂၅၈။

‘‘ဣမံ ယက္ခံ ဂဟေတွာန၊ သာဓုကေန ပသယှ ဝါ၊

ယာနံ အာရောပယိတွာန၊ ခိပ္ပံ ဂစ္ဆာမ ဒွါရက’’န္တိ။

၂၅၉။

[ဇာ။ ၁။၁၀။၁၅၁၊ ၁။၁၄။၁၉၆၊ ၂။၁၈။၁၅၃၊ ၂။၂၂။၁၀] ‘‘ယဿ ရုက္ခဿ ဆာယာယ၊ နိသီဒေယျ သယေယျ ဝါ၊

န တဿ သာခံ ဘဉ္ဇေယျ၊ မိတ္တဒုဗ္ဘော ဟိ ပါပကော’’တိ။

၂၆၀။

‘‘ယဿ ရုက္ခဿ ဆာယာယ၊ နိသီဒေယျ သယေယျ ဝါ၊

ခန္ဓမ္ပိ တဿ ဆိန္ဒေယျ၊ အတ္ထော စေ တာဒိသော သိယာ’’တိ။

၂၆၁။

‘‘ယဿ ¶ ရုက္ခဿ ဆာယာယ၊ နိသီဒေယျ သယေယျ ဝါ၊

န တဿ ပတ္တံ ဘိန္ဒေယျ [ဟိံသေယျ (က။)]၊ မိတ္တဒုဗ္ဘော ဟိ ပါပကော’’တိ။

၂၆၂။

‘‘ယဿ ရုက္ခဿ ဆာယာယ၊ နိသီဒေယျ သယေယျ ဝါ၊

သမူလမ္ပိ တံ အဗ္ဗုဟေ [ဥဗ္ဗဟေ (?)]၊ အတ္ထော စေ တာဒိသော သိယာ’’တိ။

၂၆၃။

‘‘ယဿေကရတ္တိမ္ပိ ဃရေ ဝသေယျ၊ ယတ္ထန္နပါနံ ပုရိသော လဘေထ၊

န တဿ ပါပံ မနသာပိ စိန္တယေ၊ ကတညုတာ ¶ သပ္ပုရိသေဟိ ဝဏ္ဏိတာ။

၂၆၄။

‘‘ယဿေကရတ္တိမ္ပိ ဃရေ ဝသေယျ၊ အန္နေန ပါနေန ဥပဋ္ဌိတော သိယာ၊

န တဿ ပါပံ မနသာပိ စိန္တယေ၊ အဒုဗ္ဘပါဏီ ဒဟတေ မိတ္တဒုဗ္ဘိံ။

၂၆၅။

‘‘ယော ပုဗ္ဗေ ကတကလျာဏော၊ ပစ္ဆာ ပါပေန ဟိံသတိ၊

အလ္လပါဏိဟတော [အဒုဗ္ဘိပါဏီဟတော (က)] ပေါသော၊ န သော ဘဒြာနိ ပဿတီ’’တိ။

၂၆၆။

‘‘နာဟံ ဒေဝေန ဝါ မနုဿေန ဝါ၊ ဣဿရိယေန ဝါဟံ သုပ္ပသယှော၊

ယက္ခောဟမသ္မိ ပရမိဒ္ဓိပတ္တော၊ ဒူရင်္ဂမော ဝဏ္ဏဗလူပပန္နော’’တိ။

၂၆၇။

‘‘ပါဏိ တေ သဗ္ဗသော ဝဏ္ဏော၊ ပဉ္စဓာရော မဓုဿဝေါ၊

နာနာရသာ ပဂ္ဃရန္တိ၊ မညေဟံ တံ ပုရိန္ဒဒ’’န္တိ။

၂၆၈။

‘‘နာမှိ ဒေဝေါ န ဂန္ဓဗ္ဗော၊ နာပိ သက္ကော ပုရိန္ဒဒေါ၊

ပေတံ မံ အင်္ကုရ ဇာနာဟိ၊ ရောရုဝမှာ [ဟေရုဝမှာ (သီ။)] ဣဓာဂတ’’န္တိ။

၂၆၉။

‘‘ကိံသီလော ¶ ¶ ကိံသမာစာရော၊ ရောရုဝသ္မိံ ပုရေ တုဝံ၊

ကေန တေ ဗြဟ္မစရိယေန၊ ပုညံ ပါဏိမှိ ဣဇ္ဈတီ’’တိ။

၂၇၀။

‘‘တုန္နဝါယော ပုရေ အာသိံ၊ ရောရုဝသ္မိံ တဒါ အဟံ၊

သုကိစ္ဆဝုတ္တိ ကပဏော၊ န မေ ဝိဇ္ဇတိ ဒါတဝေ။

၂၇၁။

‘‘နိဝေသနဉ္စ ¶ ¶ [အာဝေသနဉ္စ (သီ။)] မေ အာသိ၊ အသယှဿ ဥပန္တိကေ၊

သဒ္ဓဿ ဒါနပတိနော၊ ကတပုညဿ လဇ္ဇိနော။

၂၇၂။

‘‘တတ္ထ ယာစနကာ ယန္တိ၊ နာနာဂေါတ္တာ ဝနိဗ္ဗကာ၊

တေ စ မံ တတ္ထ ပုစ္ဆန္တိ၊ အသယှဿ နိဝေသနံ။

၂၇၃။

‘‘ကတ္ထ ဂစ္ဆာမ ဘဒ္ဒံ ဝေါ၊ ကတ္ထ ဒါနံ ပဒီယတိ၊

တေသာဟံ ပုဋ္ဌော အက္ခာမိ၊ အသယှဿ နိဝေသနံ။

၂၇၄။

‘‘ပဂ္ဂယှ ဒက္ခိဏံ ဗာဟုံ၊ ဧတ္ထ ဂစ္ဆထ ဘဒ္ဒံ ဝေါ၊

ဧတ္ထ ဒါနံ ပဒီယတိ၊ အသယှဿ နိဝေသနေ။

၂၇၅။

‘‘တေန ပါဏိ ကာမဒဒေါ၊ တေန ပါဏိ မဓုဿဝေါ၊

တေန မေ ဗြဟ္မစရိယေန၊ ပုညံ ပါဏိမှိ ဣဇ္ဈတီ’’တိ။

၂၇၆။

‘‘န ကိရ တွံ အဒါ ဒါနံ၊ သကပါဏီဟိ ကဿစိ၊

ပရဿ ဒါနံ အနုမောဒမာနော၊ ပါဏိံ ပဂ္ဂယှ ပါဝဒိ။

၂၇၇။

‘‘တေန ပါဏိ ကာမဒဒေါ၊ တေန ပါဏိ မဓုဿဝေါ၊

တေန တေ ဗြဟ္မစရိယေန၊ ပုညံ ပါဏိမှိ ဣဇ္ဈတိ။

၂၇၈။

‘‘ယော ¶ သော ဒါနမဒါ ဘန္တေ၊ ပသန္နော သကပါဏိဘိ၊

သော ဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ၊ ကိံ နု သော ဒိသတံ ဂတော’’တိ။

၂၇၉။

‘‘နာဟံ ပဇာနာမိ အသယှသာဟိနော၊ အင်္ဂီရသဿ ဂတိံ အာဂတိံ ဝါ၊

သုတဉ္စ မေ ဝေဿဝဏဿ သန္တိကေ၊ သက္ကဿ သဟဗျတံ ဂတော အသယှော’’တိ။

၂၈၀။

‘‘အလမေဝ ကာတုံ ကလျာဏံ၊ ဒါနံ ဒါတုံ ယထာရဟံ၊

ပါဏိံ ကာမဒဒံ ဒိသွာ၊ ကော ပုညံ န ကရိဿတိ။

၂၈၁။

‘‘သော ဟိ နူန ဣတော ဂန္တွာ၊ အနုပ္ပတွာန ဒွါရကံ၊

ဒါနံ ပဋ္ဌပယိဿာမိ၊ ယံ မမဿ သုခါဝဟံ။

၂၈၂။

‘‘ဒဿာမန္နဉ္စ ပါနဉ္စ၊ ဝတ္ထသေနာသနာနိ စ၊

ပပဉ္စ ဥဒပါနဉ္စ၊ ဒုဂ္ဂေ သင်္ကမနာနိ စာ’’တိ။

၂၈၃။

‘‘ကေန ¶ တေ အင်္ဂုလီ ကုဏာ [ကုဏ္ဌာ (သီ။ သျာ။)]၊ မုခဉ္စ ကုဏလီကတံ [ကုဏ္ဍလီကတံ (သီ။ သျာ။ က။)]၊

အက္ခီနိ စ ပဂ္ဃရန္တိ၊ ကိံ ပါပံ ပကတံ တယာ’’တိ။

၂၈၄။

‘‘အင်္ဂီရသဿ ¶ ဂဟပတိနော၊ သဒ္ဓဿ ဃရမေသိနော၊

တဿာဟံ ဒါနဝိဿဂ္ဂေ၊ ဒါနေ အဓိကတော အဟုံ။

၂၈၅။

‘‘တတ္ထ ယာစနကေ ဒိသွာ၊ အာဂတေ ဘောဇနတ္ထိကေ၊

ဧကမန္တံ အပက္ကမ္မ၊ အကာသိံ ကုဏလိံ မုခံ။

၂၈၆။

‘‘တေန ¶ မေ အင်္ဂုလီ ကုဏာ၊ မုခဉ္စ ကုဏလီကတံ၊

အက္ခီနိ မေ ပဂ္ဃရန္တိ၊ တံ ပါပံ ပကတံ မယာ’’တိ။

၂၈၇။

‘‘ဓမ္မေန ¶ တေ ကာပုရိသ၊ မုခဉ္စ ကုဏလီကတံ၊

အက္ခီနိ စ ပဂ္ဃရန္တိ၊ ယံ တံ ပရဿ ဒါနဿ၊

အကာသိ ကုဏလိံ မုခံ။

၂၈၈။

‘‘ကထံ ဟိ ဒါနံ ဒဒမာနော၊ ကရေယျ ပရပတ္တိယံ၊

အန္နံ ပါနံ ခါဒနီယံ၊ ဝတ္ထသေနာသနာနိ စ။

၂၈၉။

‘‘သော ဟိ နူန ဣတော ဂန္တွာ၊ အနုပ္ပတွာန ဒွါရကံ၊

ဒါနံ ပဋ္ဌပယိဿာမိ၊ ယံ မမဿ သုခါဝဟံ။

၂၉၀။

‘‘ဒဿာမန္နဉ္စ ပါနဉ္စ၊ ဝတ္ထသေနာသနာနိ စ၊

ပပဉ္စ ဥဒပါနဉ္စ၊ ဒုဂ္ဂေ သင်္ကမနာနိ စာ’’တိ။

၂၉၁။

တတော ဟိ သော နိဝတ္တိတွာ၊ အနုပ္ပတွာန ဒွါရကံ၊

ဒါနံ ပဋ္ဌပယိ အင်္ကုရော၊ ယံတုမဿ [ယံ တံ အဿ (သျာ။)၊ ယန္တမဿ (က။)] သုခါဝဟံ။

၂၉၂။

အဒါ အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ၊ ဝတ္ထသေနာသနာနိ စ၊

ပပဉ္စ ဥဒပါနဉ္စ၊ ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ။

၂၉၃။

‘‘ကော ဆာတော ကော စ တသိတော၊ ကော ဝတ္ထံ ပရိဒဟိဿတိ၊

ကဿ သန္တာနိ ယောဂ္ဂါနိ၊ ဣတော ယောဇေန္တု ဝါဟနံ။

၂၉၄။

‘‘ကော ဆတ္တိစ္ဆတိ ဂန္ဓဉ္စ၊ ကော မာလံ ကော ဥပါဟနံ၊

ဣတိဿု တတ္ထ ဃောသေန္တိ၊ ကပ္ပကာ သူဒမာဂဓာ [ပါဋဝါ (က။)]၊

သဒါ သာယဉ္စ ပါတော စ၊ အင်္ကုရဿ နိဝေသနေ။

၂၉၅။

‘‘‘သုခံ ¶ သုပတိ အင်္ကုရော’၊ ဣတိ ဇာနာတိ မံ ဇနော၊

ဒုက္ခံ ¶ သုပါမိ သိန္ဓက [သန္ဒုက၊ သိန္ဓုက (က။)]၊ ယံ န ပဿာမိ ယာစကေ။

၂၉၆။

‘‘‘သုခံ သုပတိ အင်္ကုရော’၊ ဣတိ ဇာနာတိ မံ ဇနော၊

ဒုက္ခံ သိန္ဓက သုပါမိ၊ အပ္ပကေ သု ဝနိဗ္ဗကေ’’တိ။

၂၉၇။

‘‘သက္ကော စေ တေ ဝရံ ဒဇ္ဇာ၊ တာဝတိံသာနမိဿရော၊

ကိဿ သဗ္ဗဿ လောကဿ၊ ဝရမာနော ဝရံ ဝရေ’’တိ။

၂၉၈။

‘‘သက္ကော စေ မေ ဝရံ ဒဇ္ဇာ၊ တာဝတိံသာနမိဿရော၊

ကာလုဋ္ဌိတဿ မေ သတော၊ သုရိယုဂ္ဂမနံ ပတိ၊

ဒိဗ္ဗာ ဘက္ခာ ပါတုဘဝေယျုံ၊ သီလဝန္တော စ ယာစကာ။

၂၉၉။

‘‘ဒဒတော ¶ ¶ မေ န ခီယေထ၊ ဒတွာ နာနုတပေယျဟံ၊

ဒဒံ စိတ္တံ ပသာဒေယျံ၊ ဧတံ သက္ကံ ဝရံ ဝရေ’’တိ။

၃၀၀။

‘‘န သဗ္ဗဝိတ္တာနိ ပရေ ပဝေစ္ဆေ၊ ဒဒေယျ ဒါနဉ္စ ဓနဉ္စ ရက္ခေ၊

တသ္မာ ဟိ ဒါနာ ဓနမေဝ သေယျော၊ အတိပ္ပဒါနေန ကုလာ န ဟောန္တိ။

၃၀၁။

‘‘အဒါနမတိဒါနဉ္စ၊ နပ္ပသံသန္တိ ပဏ္ဍိတာ၊

တသ္မာ ဟိ ဒါနာ ဓနမေဝ သေယျော၊ သမေန ဝတ္တေယျ သ ဓီရဓမ္မော’’တိ။

၃၀၂။

‘‘အဟော ဝတ ရေ အဟမေဝ ဒဇ္ဇံ၊ သန္တော စ မံ သပ္ပုရိသာ ဘဇေယျုံ၊

မေဃောဝ ¶ နိန္နာနိ ပရိပူရယန္တော [ဘိပူရယန္တော (သီ။)၊ ဟိ ပူရယန္တော (သျာ။)]၊ သန္တပ္ပယေ သဗ္ဗဝနိဗ္ဗကာနံ။

၃၀၃။

‘‘ယဿ ယာစနကေ ဒိသွာ၊ မုခဝဏ္ဏော ပသီဒတိ၊

ဒတွာ အတ္တမနော ဟောတိ၊ တံ ဃရံ ဝသတော သုခံ။

၃၀၄။

‘‘ယဿ ယာစနကေ ဒိသွာ၊ မုခဝဏ္ဏော ပသီဒတိ၊

ဒတွာ အတ္တမနော ဟောတိ၊ ဧသာ ယညဿ [ပုညဿ (သီ။)] သမ္ပဒါ။

၃၀၅။

[အ။ နိ။ ၆။၃၇] ‘‘ပုဗ္ဗေဝ ¶ ဒါနာ သုမနော၊ ဒဒံ စိတ္တံ ပသာဒယေ၊

ဒတွာ အတ္တမနော ဟောတိ၊ ဧသာ ယညဿ [ပုညဿ (သီ။)] သမ္ပဒါ’’တိ။

၃၀၆။

သဋ္ဌိ ဝါဟသဟဿာနိ၊ အင်္ကုရဿ နိဝေသနေ၊

ဘောဇနံ ဒီယတေ နိစ္စံ၊ ပုညပေက္ခဿ ဇန္တုနော။

၃၀၇။

တိသဟဿာနိ သူဒါနိ ဟိ [သူဒါနိ (သျာ။ က။)]၊ အာမုတ္တမဏိကုဏ္ဍလာ၊

အင်္ကုရံ ဥပဇီဝန္တိ၊ ဒါနေ ယညဿ ဝါဝဋာ [ဗျာဝဋာ (သီ။)၊ ပါဝဋာ (သျာ။)]။

၃၀၈။

သဋ္ဌိ ပုရိသသဟဿာနိ၊ အာမုတ္တမဏိကုဏ္ဍလာ၊

အင်္ကုရဿ မဟာဒါနေ၊ ကဋ္ဌံ ဖာလေန္တိ မာဏဝါ။

၃၀၉။

သောဠသိတ္ထိသဟဿာနိ၊ သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတာ၊

အင်္ကုရဿ မဟာဒါနေ၊ ဝိဓာ ပိဏ္ဍေန္တိ နာရိယော။

၃၁၀။

သောဠသိတ္ထိသဟဿာနိ၊ သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတာ၊

အင်္ကုရဿ မဟာဒါနေ၊ ဒဗ္ဗိဂါဟာ ဥပဋ္ဌိတာ။

၃၁၁။

ဗဟုံ ¶ ဗဟူနံ ပါဒါသိ၊ စိရံ ပါဒါသိ ခတ္တိယော၊

သက္ကစ္စဉ္စ သဟတ္ထာ စ၊ စိတ္တီကတွာ ပုနပ္ပုနံ။

၃၁၂။

ဗဟူ မာသေ စ ပက္ခေ စ၊ ဥတုသံဝစ္ဆရာနိ စ၊

မဟာဒါနံ ပဝတ္တေသိ၊ အင်္ကုရော ဒီဃမန္တရံ။

၃၁၃။

ဧဝံ ¶ ¶ ဒတွာ ယဇိတွာ စ၊ အင်္ကုရော ဒီဃမန္တရံ၊

သော ဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ၊ တာဝတိံသူပဂေါ အဟု။

၃၁၄။

ကဋစ္ဆုဘိက္ခံ ဒတွာန၊ အနုရုဒ္ဓဿ ဣန္ဒကော၊

သော ဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ၊ တာဝတိံသူပဂေါ အဟု။

၃၁၅။

ဒသဟိ ဌာနေဟိ အင်္ကုရံ၊ ဣန္ဒကော အတိရောစတိ၊

ရူပေ သဒ္ဒေ ရသေ ဂန္ဓေ၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ စ မနောရမေ။

၃၁၆။

အာယုနာ ယသသာ စေဝ၊ ဝဏ္ဏေန စ သုခေန စ၊

အာဓိပစ္စေန အင်္ကုရံ၊ ဣန္ဒကော အတိရောစတိ။

၃၁၇။

တာဝတိံသေ ယဒါ ဗုဒ္ဓါ၊ သိလာယံ ပဏ္ဍုကမ္ဗလေ၊

ပါရိစ္ဆတ္တကမူလမှိ၊ ဝိဟာသိ ပုရိသုတ္တမော။

၃၁၈။

ဒသသု ¶ လောကဓာတူသု၊ သန္နိပတိတွာန ဒေဝတာ၊

ပယိရုပါသန္တိ သမ္ဗုဒ္ဓံ၊ ဝသန္တံ နဂမုဒ္ဓနိ။

၃၁၉။

န ကောစိ ဒေဝေါ ဝဏ္ဏေန၊ သမ္ဗုဒ္ဓံ အတိရောစတိ၊

သဗ္ဗေ ဒေဝေ အတိက္ကမ္မ [အဓိဂယှ (သီ။)၊ အတိဂ္ဂယှ (က)]၊ သမ္ဗုဒ္ဓါဝ ဝိရောစတိ။

၃၂၀။

ယောဇနာနိ ¶ ဒသ ဒွေ စ၊ အင်္ကုရောယံ တဒါ အဟု၊

အဝိဒူရေဝ ဗုဒ္ဓဿ [အဝိဒူရေ သမ္ဗုဒ္ဓဿ (က။)]၊ ဣန္ဒကော အတိရောစတိ။

၃၂၁။

ဩလောကေတွာန သမ္ဗုဒ္ဓါ၊ အင်္ကုရဉ္စာပိ ဣန္ဒကံ၊

ဒက္ခိဏေယျံ သမ္ဘာဝေန္တော [ပဘာဝေန္တော (သီ။)]၊ ဣဒံ ဝစနမဗြဝိ။

၃၂၂။

‘‘မဟာဒါနံ တယာ ဒိန္နံ၊ အင်္ကုရ ဒီဃမန္တရံ၊

အတိဒူရေ [သုဝိဒူရေ (က။)] နိသိန္နောသိ၊ အာဂစ္ဆ မမ သန္တိကေ’’တိ။

၃၂၃။

စောဒိတော ဘာဝိတတ္တေန၊ အင်္ကုရော ဣဒမဗြဝိ၊

‘‘ကိံ မယှံ တေန ဒါနေန၊ ဒက္ခိဏေယျေန သုညတံ။

၃၂၄။

‘‘အယံ သော ဣန္ဒကော ယက္ခော၊ ဒဇ္ဇာ ဒါနံ ပရိတ္တကံ၊

အတိရောစတိ အမှေဟိ၊ စန္ဒော တာရဂဏေ ယထာ’’တိ။

၃၂၅။

‘‘ဥဇ္ဇင်္ဂလေ ယထာ ခေတ္တေ၊ ဗီဇံ ဗဟုမ္ပိ ရောပိတံ၊

န ဝိပုလဖလံ ဟောတိ၊ နပိ တောသေတိ ကဿကံ။

၃၂၆။

‘‘တထေဝ ဒါနံ ဗဟုကံ၊ ဒုဿီလေသု ပတိဋ္ဌိတံ၊

န ဝိပုလဖလံ ဟောတိ၊ နပိ တောသေတိ ဒါယကံ။

၃၂၇။

‘‘ယထာပိ ¶ ဘဒ္ဒကေ ခေတ္တေ၊ ဗီဇံ အပ္ပမ္ပိ ရောပိတံ၊

သမ္မာ ဓာရံ ပဝေစ္ဆန္တေ၊ ဖလံ တောသေတိ ကဿကံ။

၃၂၈။

‘‘တထေဝ သီလဝန္တေသု၊ ဂုဏဝန္တေသု တာဒိသု၊

အပ္ပကမ္ပိ ကတံ ကာရံ၊ ပုညံ ဟောတိ မဟပ္ဖလ’’န္တိ။

၃၂၉။

ဝိစေယျ ¶ ¶ ဒါနံ ဒါတဗ္ဗံ၊ ယတ္ထ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ၊

ဝိစေယျ ဒါနံ ဒတွာန၊ သဂ္ဂံ ဂစ္ဆန္တိ ဒါယကာ။

၃၃၀။

ဝိစေယျ ¶ ဒါနံ သုဂတပ္ပသတ္ထံ၊ ယေ ဒက္ခိဏေယျာ ဣဓ ဇီဝလောကေ၊

ဧတေသု ဒိန္နာနိ မဟပ္ဖလာနိ၊ ဗီဇာနိ ဝုတ္တာနိ ယထာ သုခေတ္တေတိ။

အင်္ကုရပေတဝတ္ထု နဝမံ။

၁၀။ ဥတ္တရမာတုပေတိဝတ္ထု

၃၃၁။

ဒိဝါဝိဟာရဂတံ ¶ ဘိက္ခုံ၊ ဂင်္ဂါတီရေ နိသိန္နကံ၊

တံ ပေတီ ဥပသင်္ကမ္မ၊ ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ ဘီရုဒဿနာ။

၃၃၂။

ကေသာ စဿာ အတိဒီဃာ [အဟူ ဒီဃာ (က။)]၊ ယာဝဘူမာဝလမ္ဗရေ [ယာဝ ဘူမျာ’ဝလမ္ဗရေ (?)]၊

ကေသေဟိ သာ ပဋိစ္ဆန္နာ၊ သမဏံ ဧတဒဗြဝိ။

၃၃၃။

‘‘ပဉ္စပဏ္ဏာသဝဿာနိ၊ ယတော ကာလင်္ကတာ အဟံ၊

နာဘိဇာနာမိ ဘုတ္တံ ဝါ၊ ပီတံ ဝါ ပန ပါနိယံ၊

ဒေဟိ တွံ ပါနိယံ ဘန္တေ၊ တသိတာ ပါနိယာယ မေ’’တိ။

၃၃၄။

‘‘အယံ သီတောဒိကာ ဂင်္ဂါ၊ ဟိမဝန္တတော [ဟိမဝန္တာဝ (က။)] သန္ဒတိ၊

ပိဝ ဧတ္တော ဂဟေတွာန၊ ကိံ မံ ယာစသိ ပါနိယ’’န္တိ။

၃၃၅။

‘‘သစာဟံ ဘန္တေ ဂင်္ဂါယ၊ သယံ ဂဏှာမိ ပါနိယံ၊

လောဟိတံ မေ ပရိဝတ္တတိ၊ တသ္မာ ယာစာမိ ပါနိယ’’န္တိ။

၃၃၆။

‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ၊ မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ၊

ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန၊ ဂင်္ဂါ တေ ဟောတိ လောဟိတ’’န္တိ။

၃၃၇။

‘‘ပုတ္တော မေ ဥတ္တရော နာမ [ပုတ္တော မေ ဘန္တေ ဥတ္တရော (က။)]၊ သဒ္ဓါ အာသိ ဥပါသကော၊

သော ¶ စ မယှံ အကာမာယ၊ သမဏာနံ ပဝေစ္ဆတိ။

၃၃၈။

‘‘စီဝရံ ¶ ပိဏ္ဍပါတဉ္စ၊ ပစ္စယံ သယနာသနံ၊

တမဟံ ပရိဘာသာမိ၊ မစ္ဆေရေန ဥပဒ္ဒုတာ။

၃၃၉။

‘‘ယံ တွံ မယှံ အကာမာယ၊ သမဏာနံ ပဝေစ္ဆသိ၊

စီဝရံ ပိဏ္ဍပါတဉ္စ၊ ပစ္စယံ သယနာသနံ။

၃၄၀။

‘‘ဧတံ ¶ တေ ပရလောကသ္မိံ၊ လောဟိတံ ဟောတု ဥတ္တရ၊

တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကေန၊ ဂင်္ဂါ မေ ဟောတိ လောဟိတ’’န္တိ။

ဥတ္တရမာတုပေတိဝတ္ထု ဒသမံ။

၁၁။ သုတ္တပေတဝတ္ထု

၃၄၁။

‘‘အဟံ ¶ ပုရေ ပဗ္ဗဇိတဿ ဘိက္ခုနော၊ သုတ္တံ အဒါသိံ ဥပသင်္ကမ္မ ယာစိတာ၊

တဿ ဝိပါကော ဝိပုလဖလူပလဗ္ဘတိ၊ ဗဟုကာ စ မေ ဥပ္ပဇ္ဇရေ [ဗဟူ စ မေ ဥပပဇ္ဇရေ (သီ။)] ဝတ္ထကောဋိယော။

၃၄၂။

‘‘ပုပ္ဖာဘိကိဏ္ဏံ ရမိတံ [ရမ္မမိဒံ (က။)] ဝိမာနံ၊ အနေကစိတ္တံ နရနာရိသေဝိတံ၊

သာဟံ ဘုဉ္ဇာမိ စ ပါရုပါမိ စ၊ ပဟူတဝိတ္တာ န စ တာဝ ခီယတိ။

၃၄၃။

‘‘တဿေဝ ကမ္မဿ ဝိပါကမနွယာ၊ သုခဉ္စ သာတဉ္စ ဣဓူပလဗ္ဘတိ၊

သာဟံ ဂန္တွာ ပုနဒေဝ မာနုသံ၊ ကာဟာမိ ¶ ပုညာနိ နယယျပုတ္တ မ’’န္တိ။

၃၄၄။

‘‘သတ္တ တုဝံ ဝဿသတာ ဣဓာဂတာ၊

ဇိဏ္ဏာ စ ဝုဍ္ဎာ စ တဟိံ ဘဝိဿသိ၊

သဗ္ဗေဝ တေ ကာလကတာ စ ဉာတကာ၊

ကိံ တတ္ထ ဂန္တွာန ဣတော ကရိဿသီ’’တိ။

၃၄၅။

‘‘သတ္တေဝ ဝဿာနိ ဣဓာဂတာယ မေ၊ ဒိဗ္ဗဉ္စ သုခဉ္စ သမပ္ပိတာယ၊

သာဟံ ဂန္တွာန ပုနဒေဝ မာနုသံ၊ ကာဟာမိ ပုညာနိ နယယျပုတ္တ မ’’န္တိ။

၃၄၆။

သော ¶ တံ ဂဟေတွာန ပသယှ ဗာဟာယံ၊ ပစ္စာနယိတွာန ထေရိံ သုဒုဗ္ဗလံ၊

‘‘ဝဇ္ဇေသိ အညမ္ပိ ဇနံ ဣဓာဂတံ၊ ‘ကရောထ ပုညာနိ သုခူပလဗ္ဘတိ’’။

၃၄၇။

‘‘ဒိဋ္ဌာ ¶ မယာ အကတေန သာဓုနာ၊ ပေတာ ဝိဟညန္တိ တထေဝ မနုဿာ၊

ကမ္မဉ္စ ကတွာ သုခဝေဒနီယံ၊ ဒေဝါ မနုဿာ စ သုခေ ဌိတာ ပဇာ’’တိ။

သုတ္တပေတဝတ္ထု ဧကာဒသမံ။

၁၂။ ကဏ္ဏမုဏ္ဍပေတိဝတ္ထု

၃၄၈။

‘‘သောဏ္ဏသောပါနဖလကာ ¶ ¶ ၊ သောဏ္ဏဝါလုကသန္ထတာ၊

တတ္ထ သောဂန္ဓိယာ ဝဂ္ဂူ၊ သုစိဂန္ဓာ မနောရမာ။

၃၄၉။

‘‘နာနာရုက္ခေဟိ သဉ္ဆန္နာ၊ နာနာဂန္ဓသမေရိတာ၊

နာနာပဒုမသဉ္ဆန္နာ၊ ပုဏ္ဍရီကသမောတတာ [သမောဟတာ (က။)]။

၃၅၀။

‘‘သုရဘိံ သမ္ပဝါယန္တိ၊ မနုညာ မာလုတေရိတာ၊

ဟံသကောဉ္စာဘိရုဒါ စ၊ စက္ကဝက္ကာဘိကူဇိတာ။

၃၅၁။

‘‘နာနာဒိဇဂဏာကိဏ္ဏာ ¶ ၊ နာနာသရဂဏာယုတာ၊

နာနာဖလဓရာ ရုက္ခာ၊ နာနာပုပ္ဖဓရာ ဝနာ။

၃၅၂။

‘‘န မနုဿေသု ဤဒိသံ၊ နဂရံ ယာဒိသံ ဣဒံ၊

ပါသာဒါ ဗဟုကာ တုယှံ၊ သောဝဏ္ဏရူပိယာမယာ၊

ဒဒ္ဒလ္လမာနာ အာဘေန္တိ [အာဘန္တိ (က။)]၊ သမန္တာ စတုရော ဒိသာ။

၃၅၃။

‘‘ပဉ္စ ဒါသိသတာ တုယှံ၊ ယာ တေမာ ပရိစာရိကာ၊

တာ [ကာ (က။)] ကမ္ဗုကာယူရဓရာ [ကမ္ဗုကေယူရဓရာ (သီ။)]၊ ကဉ္စနာဝေဠဘူသိတာ။

၃၅၄။

‘‘ပလ္လင်္ကာ ဗဟုကာ တုယှံ၊ သောဝဏ္ဏရူပိယာမယာ၊

ကဒလိမိဂသဉ္ဆန္နာ [ကာဒလိမိဂသဉ္ဆန္နာ (သီ။)]၊ သဇ္ဇာ ဂေါနကသန္ထတာ။

၃၅၅။

‘‘ယတ္ထ တွံ ဝါသူပဂတာ၊ သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနီ၊

သမ္ပတ္တာယဍ္ဎရတ္တာယ [… ရတ္တိယာ (က။)]၊ တတော ဥဋ္ဌာယ ဂစ္ဆသိ။

၃၅၆။

‘‘ဥယျာနဘူမိံ ¶ ဂန္တွာန၊ ပေါက္ခရညာ သမန္တတော၊

တဿာ ¶ တီရေ တုဝံ ဌာသိ၊ ဟရိတေ သဒ္ဒလေ သုဘေ။

၃၅၇။

‘‘တတော တေ ကဏ္ဏမုဏ္ဍော သုနခေါ၊ အင်္ဂမင်္ဂါနိ ခါဒတိ၊

ယဒါ စ ခါယိတာ အာသိ၊ အဋ္ဌိသင်္ခလိကာ ကတာ၊

ဩဂါဟသိ ပေါက္ခရဏိံ၊ ဟောတိ ကာယော ယထာ ပုရေ။

၃၅၈။

‘‘တတော တွံ အင်္ဂပစ္စင်္ဂီ [အင်္ဂပစ္စင်္ဂါ (က။)]၊ သုစာရု ပိယဒဿနာ၊

ဝတ္ထေန ပါရုပိတွာန၊ အာယာသိ မမ သန္တိကံ။

၃၅၉။

‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ၊ မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ၊

ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန၊ ကဏ္ဏမုဏ္ဍော သုနခေါ တဝအင်္ဂမင်္ဂါနိ ခါဒတီ’’တိ။

၃၆၀။

‘‘ကိမိလာယံ [ကိမ္ဗိလာယံ (သီ။ သျာ။)] ဂဟပတိ၊ သဒ္ဓါ အာသိ ဥပါသကော၊

တဿာဟံ ဘရိယာ အာသိံ၊ ဒုဿီလာ အတိစာရိနီ။

၃၆၁။

‘‘သော ¶ မံ အတိစရမာနာယ [ဧဝမာတိစရမာနာယ (သျာ။ ပီ။)]၊ သာမိကော ဧတဒဗြဝိ၊

‘နေတံ ဆန္နံ [နေတံ ဆန္နံ န (သီ။)၊ နေတံ ဆန္နံ နေတံ (က။)] ပတိရူပံ၊ ယံ တွံ အတိစရာသိ မံ’။

၃၆၂။

‘‘သာဟံ ဃောရဉ္စ သပထံ၊ မုသာဝါဒဉ္စ ဘာသိသံ၊

‘နာဟံ တံ အတိစရာမိ၊ ကာယေန ဥဒ စေတသာ။

၃၆၃။

‘‘‘သစာဟံ တံ အတိစရာမိ၊ ကာယေန ဥဒ စေတသာ၊

ကဏ္ဏမုဏ္ဍော ယံ သုနခေါ၊ အင်္ဂမင်္ဂါနိ ခါဒတု’။

၃၆၄။

‘‘တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကံ၊ မုသာဝါဒဿ စူဘယံ၊

သတ္တေဝ ဝဿသတာနိ၊ အနုဘူတံ ယတော ဟိ မေ၊

ကဏ္ဏမုဏ္ဍော ¶ စ သုနခေါ၊ အင်္ဂမင်္ဂါနိ ခါဒတိ။

၃၆၅။

‘‘တွဉ္စ ဒေဝ ဗဟုကာရော၊ အတ္ထာယ မေ ဣဓာဂတော၊

သုမုတ္တာဟံ ကဏ္ဏမုဏ္ဍဿ၊ အသောကာ အကုတောဘယာ။

၃၆၆။

‘‘တာဟံ ¶ ဒေဝ နမဿာမိ၊ ယာစာမိ ပဉ္ဇလီကတာ၊

ဘုဉ္ဇ အမာနုသေ ကာမေ၊ ရမ ဒေဝ မယာ သဟာ’’တိ။

၃၆၇။

‘‘ဘုတ္တာ ¶ အမာနုသာ ကာမာ၊ ရမိတောမှိ တယာ သဟ၊

တာဟံ သုဘဂေ ယာစာမိ၊ ခိပ္ပံ ပဋိနယာဟိ မ’’န္တိ။

ကဏ္ဏမုဏ္ဍပေတိဝတ္ထု ဒွါဒသမံ။

၁၃။ ဥဗ္ဗရိပေတဝတ္ထု

၃၆၈။

အဟု ¶ ရာဇာ ဗြဟ္မဒတ္တော၊ ပဉ္စာလာနံ ရထေသဘော၊

အဟောရတ္တာနမစ္စယာ၊ ရာဇာ ကာလမကြုဗ္ဗထ [ရာဇာ ကာလင်္ကရီ တဒါ (သီ။)]။

၃၆၉။

တဿ အာဠာဟနံ ဂန္တွာ၊ ဘရိယာ ကန္ဒတိ ဥဗ္ဗရီ [ဥပ္ပရိ (က။)]၊

ဗြဟ္မဒတ္တံ အပဿန္တီ၊ ဗြဟ္မဒတ္တာတိ ကန္ဒတိ။

၃၇၀။

ဣသိ စ တတ္ထ အာဂစ္ဆိ၊ သမ္ပန္နစရဏော မုနိ၊

သော စ တတ္ထ အပုစ္ဆိတ္ထ၊ ယေ တတ္ထ သုသမာဂတာ။

၃၇၁။

‘‘ကဿ ဣဒံ အာဠာဟနံ၊ နာနာဂန္ဓသမေရိတံ၊

ကဿာယံ ကန္ဒတိ ဘရိယာ၊ ဣတော ဒူရဂတံ ပတိံ၊

ဗြဟ္မဒတ္တံ အပဿန္တီ၊ ‘ဗြဟ္မဒတ္တာ’တိ ကန္ဒတိ’’။

၃၇၂။

တေ ¶ စ တတ္ထ ဝိယာကံသု၊ ယေ တတ္ထ သုသမာဂတာ၊

‘‘ဗြဟ္မဒတ္တဿ ဘဒန္တေ [ဘဒ္ဒန္တေ (က။)]၊ ဗြဟ္မဒတ္တဿ မာရိသ။

၃၇၃။

‘‘တဿ ¶ ဣဒံ အာဠာဟနံ၊ နာနာဂန္ဓသမေရိတံ၊

တဿာယံ ကန္ဒတိ ဘရိယာ၊ ဣတော ဒူရဂတံ ပတိံ၊

ဗြဟ္မဒတ္တံ အပဿန္တီ၊ ‘ဗြဟ္မဒတ္တာ’တိ ကန္ဒတိ’’။

၃၇၄။

‘‘ဆဠာသီတိသဟဿာနိ၊ ဗြဟ္မဒတ္တဿနာမကာ၊

ဣမသ္မိံ အာဠာဟနေ ဒဍ္ဎာ၊ တေသံ ကမနုသောစသီ’’တိ။

၃၇၅။

‘‘ယော ရာဇာ စူဠနီပုတ္တော၊ ပဉ္စာလာနံ ရထေသဘော၊

တံ ဘန္တေ အနုသောစာမိ၊ ဘတ္တာရံ သဗ္ဗကာမဒ’’န္တိ။

၃၇၆။

‘‘သဗ္ဗေ ဝါဟေသုံ ရာဇာနော၊ ဗြဟ္မဒတ္တဿနာမကာ၊

သဗ္ဗေဝစူဠနီပုတ္တာ၊ ပဉ္စာလာနံ ရထေသဘာ။

၃၇၇။

‘‘သဗ္ဗေသံ ¶ အနုပုဗ္ဗေန၊ မဟေသိတ္တမကာရယိ၊

ကသ္မာ ပုရိမကေ ဟိတွာ၊ ပစ္ဆိမံ အနုသောစသီ’’တိ။

၃၇၈။

‘‘အာတုမေ ¶ ဣတ္ထိဘူတာယ၊ ဒီဃရတ္တာယ မာရိသ၊

ယဿာ မေ ဣတ္ထိဘူတာယ၊ သံသာရေ ဗဟုဘာသသီ’’တိ။

၃၇၉။

‘‘အဟု ဣတ္ထီ အဟု ပုရိသော၊ ပသုယောနိမ္ပိ အာဂမာ၊

ဧဝမေတံ အတီတာနံ၊ ပရိယန္တော န ဒိဿတီ’’တိ။

၃၈၀။

‘‘အာဒိတ္တံ ဝတ မံ သန္တံ၊ ဃတသိတ္တံဝ ပါဝကံ၊

ဝါရိနာ ဝိယ ဩသိဉ္စံ၊ သဗ္ဗံ နိဗ္ဗာပယေ ဒရံ။

၃၈၁။

‘‘အဗ္ဗဟီ ဝတ မေ သလ္လံ၊ သောကံ ဟဒယနိဿိတံ၊

ယော မေ သောကပရေတာယ၊ ပတိသောကံ အပါနုဒိ။

၃၈၂။

‘‘သာဟံ ¶ အဗ္ဗူဠှသလ္လာသ္မိ၊ သီတိဘူတာသ္မိ နိဗ္ဗုတာ၊

န သောစာမိ န ရောဒါမိ၊ တဝ သုတွာ မဟာမုနီ’’တိ။

၃၈၃။

တဿ တံ ဝစနံ သုတွာ၊ သမဏဿ သုဘာသိတံ၊

ပတ္တစီဝရမာဒါယ၊ ပဗ္ဗဇိ အနဂါရိယံ။

၃၈၄။

သာ စ ပဗ္ဗဇိတာ သန္တာ၊ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ၊

မေတ္တာစိတ္တံ အဘာဝေသိ၊ ဗြဟ္မလောကူပပတ္တိယာ။

၃၈၅။

ဂါမာ ဂါမံ ဝိစရန္တီ၊ နိဂမေ ရာဇဓာနိယော၊

ဥရုဝေလာ နာမ သော ဂါမော၊ ယတ္ထ ကာလမကြုဗ္ဗထ။

၃၈၆။

မေတ္တာစိတ္တံ ¶ အာဘာဝေတွာ၊ ဗြဟ္မလောကူပပတ္တိယာ၊

ဣတ္ထိစိတ္တံ ဝိရာဇေတွာ၊ ဗြဟ္မလောကူပဂါ အဟူတိ။

ဥဗ္ဗရိပေတဝတ္ထု တေရသမံ။

ဥဗ္ဗရိဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော နိဋ္ဌိတော။

တဿုဒ္ဒါနံ –

မောစကံ [ပဏ္ဍု (သဗ္ဗတ္ထ)] မာတာ မတ္တာ [ပိတာ (သီ။ က။)၊ ပတိယာ (သျာ။)] စ၊ နန္ဒာ ကုဏ္ဍလီနာ ဃဋော၊

ဒွေ သေဋ္ဌီ တုန္နဝါယော စ၊ ဥတ္တရ [ဝိဟာရ (သဗ္ဗတ္ထ)] သုတ္တကဏ္ဏ [သောပါန (သဗ္ဗတ္ထ)] ဥဗ္ဗရီတိ။

၃။ စူဠဝဂ္ဂေါ

၁။ အဘိဇ္ဇမာနပေတဝတ္ထု

၃၈၇။

‘‘အဘိဇ္ဇမာနေ ¶ ¶ ¶ ဝါရိမှိ၊ ဂင်္ဂါယ ဣဓ ဂစ္ဆသိ၊

နဂ္ဂေါ ပုဗ္ဗဒ္ဓပေတောဝ မာလဓာရီ အလင်္ကတော၊

ကုဟိံ ဂမိဿသိ ပေတ၊ ကတ္ထ ဝါသော ဘဝိဿတီ’’တိ။

၃၈၈။

‘‘စုန္ဒဋ္ဌိလံ ¶ [စုန္ဒဋ္ဌိကံ (သီ။)] ဂမိဿာမိ၊ ပေတော သော ဣတိ ဘာသတိ၊

အန္တရေ ဝါသဘဂါမံ၊ ဗာရာဏသိံ စ [ဗာရာဏသိယာ စ (သီ။ သျာ။)] သန္တိကေ’’။

၃၈၉။

တဉ္စ ဒိသွာ မဟာမတ္တော၊ ကောလိယော ဣတိ ဝိဿုတော၊

သတ္တုံ ဘတ္တဉ္စ ပေတဿ၊ ပီတကဉ္စ ယုဂံ အဒါ။

၃၉၀။

နာဝါယ တိဋ္ဌမာနာယ၊ ကပ္ပကဿ အဒါပယိ၊

ကပ္ပကဿ ပဒိန္နမှိ၊ ဌာနေ ပေတဿ ဒိဿထ [ပေတဿု’ဒိဿထ (သီ။)၊ ပေတဿု’ဒိစ္ဆထ (?)]။

၃၉၁။

တတော သုဝတ္ထဝသနော၊ မာလဓာရီ အလင်္ကတော၊

ဌာနေ ဌိတဿ ပေတဿ၊ ဒက္ခိဏာ ဥပကပ္ပထ၊

တသ္မာ ဒဇ္ဇေထ ပေတာနံ၊ အနုကမ္ပာယ ပုနပ္ပုနံ။

၃၉၂။

သာတုန္နဝသနာ [သာဟုန္နဝါသိနော (သျာ။ ပီ။)၊ သာဟုန္ဒဝါသိနော (က။)] ဧကေ၊ အညေ ကေသနိဝါသနာ [ကေသနိဝါသိနော (သျာ။ က။)]၊

ပေတာ ဘတ္တာယ ဂစ္ဆန္တိ၊ ပက္ကမန္တိ ဒိသောဒိသံ။

၃၉၃။

ဒူရေ ဧကေ [ဒူရေ ပေတာ (က။)] ပဓာဝိတွာ၊ အလဒ္ဓါဝ နိဝတ္တရေ၊

ဆာတာ ပမုစ္ဆိတာ ဘန္တာ၊ ဘူမိယံ ပဋိသုမ္ဘိတာ။

၃၉၄။

တေ စ [ကေစိ (သီ။ သျာ။)] တတ္ထ ပပတိတာ [ပပတိတွာ (သီ။)၊ စ ပတိတာ (သျာ။)]၊ ဘူမိယံ ပဋိသုမ္ဘိတာ၊

ပုဗ္ဗေ အကတကလျာဏာ၊ အဂ္ဂိဒဍ္ဎာဝ အာတပေ။

၃၉၅။

‘‘မယံ ပုဗ္ဗေ ပါပဓမ္မာ၊ ဃရဏီ ကုလမာတရော၊

သန္တေသု ဒေယျဓမ္မေသု၊ ဒီပံ နာကမှ အတ္တနော။

၃၉၆။

‘‘ပဟူတံ ¶ ¶ အန္နပါနမ္ပိ၊ အပိဿု အဝကိရီယတိ၊

သမ္မဂ္ဂတေ ပဗ္ဗဇိတေ၊ န စ ကိဉ္စိ အဒမှသေ။

၃၉၇။

‘‘အကမ္မကာမာ ¶ အလသာ၊ သာဒုကာမာ မဟဂ္ဃသာ၊

အာလောပပိဏ္ဍဒါတာရော၊ ပဋိဂ္ဂဟေ ပရိဘာသိမှသေ [ပရိဘာသိတာ (သျာ။ က။)]။

၃၉၈။

‘‘တေ ¶ ဃရာ တာ စ ဒါသိယော၊ တာနေဝါဘရဏာနိ နော၊

တေ အညေ ပရိစာရေန္တိ၊ မယံ ဒုက္ခဿ ဘာဂိနော။

၃၉၉။

‘‘ဝေဏီ ဝါ အဝညာ ဟောန္တိ၊ ရထကာရီ စ ဒုဗ္ဘိကာ၊

စဏ္ဍာလီ ကပဏာ ဟောန္တိ၊ ကပ္ပကာ [နှာပိကာ (သီ။)] စ ပုနပ္ပုနံ။

၄၀၀။

‘‘ယာနိ ယာနိ နိဟီနာနိ၊ ကုလာနိ ကပဏာနိ စ၊

တေသု တေသွေဝ ဇာယန္တိ၊ ဧသာ မစ္ဆရိနော ဂတိ။

၄၀၁။

‘‘ပုဗ္ဗေ စ ကတကလျာဏာ၊ ဒါယကာ ဝီတမစ္ဆရာ၊

သဂ္ဂံ တေ ပရိပူရေန္တိ၊ ဩဘာသေန္တိ စ နန္ဒနံ။

၄၀၂။

‘‘ဝေဇယန္တေ စ ပါသာဒေ၊ ရမိတွာ ကာမကာမိနော၊

ဥစ္စာကုလေသု ဇာယန္တိ၊ သဘောဂေသု တတော စုတာ။

၄၀၃။

‘‘ကူဋာဂါရေ စ ပါသာဒေ၊ ပလ္လင်္ကေ ဂေါနကတ္ထတေ၊

ဗီဇိတင်္ဂါ [ဝီဇိတင်္ဂါ (သီ။ သျာ။)] မောရဟတ္ထေဟိ၊ ကုလေ ဇာတာ ယသဿိနော။

၄၀၄။

‘‘အင်္ကတော အင်္ကံ ဂစ္ဆန္တိ၊ မာလဓာရီ အလင်္ကတာ၊

ဓာတိယော ဥပတိဋ္ဌန္တိ၊ သာယံ ပါတံ သုခေသိနော။

၄၀၅။

‘‘နယိဒံ ¶ အကတပုညာနံ၊ ကတပုညာနမေဝိဒံ၊

အသောကံ နန္ဒနံ ရမ္မံ၊ တိဒသာနံ မဟာဝနံ။

၄၀၆။

‘‘သုခံ အကတပုညာနံ၊ ဣဓ နတ္ထိ ပရတ္ထ စ၊

သုခဉ္စ ကတပုညာနံ၊ ဣဓ စေဝ ပရတ္ထ စ။

၄၀၇။

‘‘တေသံ သဟဗျကာမာနံ၊ ကတ္တဗ္ဗံ ကုသလံ ဗဟုံ၊

ကတပုညာ ဟိ မောဒန္တိ၊ သဂ္ဂေ ဘောဂသမင်္ဂိနော’’တိ။

အဘိဇ္ဇမာနပေတဝတ္ထု ပဌမံ။

၂။ သာဏဝါသီထေရပေတဝတ္ထု

၄၀၈။

ကုဏ္ဍိနာဂရိယော ¶ ထေရော၊ သာဏဝါသိ [သာနုဝါသိ (သီ။)၊ သာနဝါသိ (သျာ။)] နိဝါသိကော၊

ပေါဋ္ဌပါဒေါတိ နာမေန၊ သမဏော ဘာဝိတိန္ဒြိယော။

၄၀၉။

တဿ ¶ မာတာ ပိတာ ဘာတာ၊ ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ၊

ပါပကမ္မံ ¶ ကရိတွာန၊ ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ။

၄၁၀။

တေ ¶ ဒုဂ္ဂတာ သူစိကဋ္ဋာ၊ ကိလန္တာ နဂ္ဂိနော ကိသာ၊

ဥတ္တသန္တာ [ဩတ္တပ္ပန္တာ (သျာ။ က။)] မဟတ္တာသာ [မဟာတာသာ (သီ။)]၊ န ဒဿေန္တိ ကုရူရိနော [ကုရုဒ္ဒိနော (က။)]။

၄၁၁။

တဿ ဘာတာ ဝိတရိတွာ၊ နဂ္ဂေါ ဧကပထေကကော၊

စတုကုဏ္ဍိကော ဘဝိတွာန၊ ထေရဿ ဒဿယီတုမံ။

၄၁၂။

ထေရော စာမနသိကတွာ၊ တုဏှီဘူတော အတိက္ကမိ၊

သော စ ဝိညာပယီ ထေရံ၊ ‘ဘာတာ ပေတဂတော အဟံ’။

၄၁၃။

‘‘မာတာ ¶ ပိတာ စ တေ ဘန္တေ၊ ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ၊

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန၊ ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ။

၄၁၄။

‘‘တေ ဒုဂ္ဂတာ သူစိကဋ္ဋာ၊ ကိလန္တာ နဂ္ဂိနော ကိသာ၊

ဥတ္တသန္တာ မဟတ္တာသာ၊ န ဒဿေန္တိ ကုရူရိနော။

၄၁၅။

‘‘အနုကမ္ပဿု ကာရုဏိကော၊ ဒတွာ အနွာဒိသာဟိ နော၊

တဝ ဒိန္နေန ဒါနေန၊ ယာပေဿန္တိ ကုရူရိနော’’တိ။

၄၁၆။

ထေရော စရိတွာ ပိဏ္ဍာယ၊ ဘိက္ခူ အညေ စ ဒွါဒသ၊

ဧကဇ္ဈံ သန္နိပတိံသု၊ ဘတ္တဝိဿဂ္ဂကာရဏာ။

၄၁၇။

ထေရော သဗ္ဗေဝ တေ အာဟ၊ ‘‘ယထာလဒ္ဓံ ဒဒါထ မေ၊

သင်္ဃဘတ္တံ ကရိဿာမိ၊ အနုကမ္ပာယ ဉာတိနံ’’။

၄၁၈။

နိယျာဒယိံသု ထေရဿ၊ ထေရော သင်္ဃံ နိမန္တယိ၊

ဒတွာ အနွာဒိသိ ထေရော၊ မာတု ပိတု စ ဘာတုနော၊

‘‘ဣဒံ မေ ဉာတီနံ ဟောတု၊ သုခိတာ ဟောန္တု ဉာတယော’’။

၄၁၉။

သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ၊ ဘောဇနံ ဥဒပဇ္ဇထ၊

သုစိံ ပဏီတံ သမ္ပန္နံ၊ အနေကရသဗျဉ္ဇနံ။

၄၂၀။

တတော ဥဒ္ဒဿယီ [ဥဒ္ဒိသယီ (သီ။ က။)၊ ဥဒ္ဒိဿတိ (သျာ။ က။)] ဘာတာ၊ ဝဏ္ဏဝါ ဗလဝါ သုခီ၊

‘‘ပဟူတံ ဘောဇနံ ဘန္တေ၊ ပဿ နဂ္ဂါမှသေ မယံ၊

တထာ ဘန္တေ ပရက္ကမ၊ ယထာ ဝတ္ထံ လဘာမသေ’’တိ။

၄၂၁။

ထေရော ¶ သင်္ကာရကူဋမှာ၊ ဥစ္စိနိတွာန နန္တကေ၊

ပိလောတိကံ ¶ ပဋံ ကတွာ၊ သင်္ဃေ စာတုဒ္ဒိသေ အဒါ။

၄၂၂။

ဒတွာ အနွာဒိသီ ထေရော၊ မာတု ပိတု စ ဘာတုနော၊

‘‘ဣဒံ မေ ဉာတီနံ ဟောတု၊ သုခိတာ ဟောန္တု ဉာတယော’’။

၄၂၃။

သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ၊ ဝတ္ထာနိ ဥဒပဇ္ဇိသုံ၊

တတော သုဝတ္ထဝသနော၊ ထေရဿ ဒဿယီတုမံ။

၄၂၄။

‘‘ယာဝတာ ¶ နန္ဒရာဇဿ၊ ဝိဇိတသ္မိံ ပဋိစ္ဆဒါ၊

တတော ဗဟုတရာ ဘန္တေ၊ ဝတ္ထာနစ္ဆာဒနာနိ နော။

၄၂၅။

‘‘ကောသေယျကမ္ဗလီယာနိ၊ ခေါမ ကပ္ပာသိကာနိ စ၊

ဝိပုလာ စ မဟဂ္ဃာ စ၊ တေပါကာသေဝလမ္ဗရေ။

၄၂၆။

‘‘တေ မယံ ပရိဒဟာမ၊ ယံ ယံ ဟိ မနသော ပိယံ၊

တထာ ဘန္တေ ပရက္ကမ၊ ယထာ ဂေဟံ လဘာမသေ’’တိ။

၄၂၇။

ထေရော ပဏ္ဏကုဋိံ ကတွာ၊ သင်္ဃေ စာတုဒ္ဒိသေ အဒါ၊

ဒတွာ အနွာဒိသီ ထေရော၊ မာတု ပိတု စ ဘာတုနော၊

‘‘ဣဒံ မေ ဉာတီနံ ဟောတု၊ သုခိတာ ဟောန္တု ဉာတယော’’။

၄၂၈။

သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ ¶ ၊ ဃရာနိ ဥဒပဇ္ဇိသုံ၊

ကူဋာဂါရနိဝေသနာ၊ ဝိဘတ္တာ ဘာဂသော မိတာ။

၄၂၉။

‘‘န မနုဿေသု ဤဒိသာ၊ ယာဒိသာ နော ဃရာ ဣဓ၊

အပိ ဒိဗ္ဗေသု ယာဒိသာ၊ တာဒိသာ နော ဃရာ ဣဓ။

၄၃၀။

‘‘ဒဒ္ဒလ္လမာနာ ¶ အာဘေန္တိ [အာဘန္တိ (က။)]၊ သမန္တာ စတုရော ဒိသာ၊

‘တထာ ဘန္တေ ပရက္ကမ၊ ယထာ ပါနီယံ လဘာမသေ’’တိ။

၄၃၁။

ထေရော ကရဏံ [ကရကံ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ပူရေတွာ၊ သင်္ဃေ စာတုဒ္ဒိသေ အဒါ၊

ဒတွာ အနွာဒိသီ ထေရော၊ မာတု ပိတု စ ဘာတုနော၊

‘‘ဣဒံ မေ ဉာတီနံ ဟောတု၊ သုခိတာ ဟောန္တု ဉာတယော’။

၄၃၂။

သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ၊ ပါနီယံ ဥဒပဇ္ဇထ၊

ဂမ္ဘီရာ စတုရဿာ စ၊ ပေါက္ခရညော သုနိမ္မိတာ။

၄၃၃။

သီတောဒိကာ ¶ သုပ္ပတိတ္ထာ၊ သီတာ အပ္ပဋိဂန္ဓိယာ၊

ပဒုမုပ္ပလသဉ္ဆန္နာ၊ ဝါရိကိဉ္ဇက္ခပူရိတာ။

၄၃၄။

တတ္ထ နှတွာ ပိဝိတွာ စ၊ ထေရဿ ပဋိဒဿယုံ၊

‘‘ပဟူတံ ပါနီယံ ဘန္တေ၊ ပါဒါ ဒုက္ခာ ဖလန္တိ နော’’။

၄၃၅။

‘‘အာဟိဏ္ဍမာနာ ခဉ္ဇာမ၊ သက္ခရေ ကုသကဏ္ဋကေ၊

‘တထာ ဘန္တေ ပရက္ကမ၊ ယထာ ယာနံ လဘာမသေ’’’တိ။

၄၃၆။

ထေရော သိပါဋိကံ လဒ္ဓါ၊ သင်္ဃေ စာတုဒ္ဒိသေ အဒါ၊

ဒတွာ အနွာဒိသီ ထေရော၊ မာတု ပိတု စ ဘာတုနော၊

‘‘ဣဒံ မေ ဉာတီနံ ဟောတု၊ သုခိတာ ဟောန္တု ဉာတယော’’။

၄၃၇။

သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ ¶ ၊ ပေတာ ရထေန မာဂမုံ၊

‘‘အနုကမ္ပိတမှ ဘဒန္တေ၊ ဘတ္တေနစ္ဆာဒနေန စ။

၄၃၈။

‘‘ဃရေန ပါနီယဒါနေန၊ ယာနဒါနေန စူဘယံ၊

မုနိံ ကာရုဏိကံ လောကေ၊ ဘန္တေ ဝန္ဒိတုမာဂတာ’’တိ။

သာဏဝါသီထေရပေတဝတ္ထု ဒုတိယံ။

၃။ ရထကာရပေတိဝတ္ထု

၄၃၉။

‘‘ဝေဠုရိယထမ္ဘံ ¶ ¶ ရုစိရံ ပဘဿရံ၊ ဝိမာနမာရုယှ အနေကစိတ္တံ၊

တတ္ထစ္ဆသိ ဒေဝိ မဟာနုဘာဝေ၊ ပထဒ္ဓနိ [သမန္တတော (က။)] ပန္နရသေဝ စန္ဒော။

၄၄၀။

‘‘ဝဏ္ဏော စ တေ ကနကဿ သန္နိဘော၊ ဥတ္တတ္တရူပေါ ဘုသ ဒဿနေယျော၊

ပလ္လင်္ကသေဋ္ဌေ အတုလေ နိသိန္နာ၊ ဧကာ တုဝံ နတ္ထိ စ တုယှ သာမိကော။

၄၄၁။

‘‘ဣမာ စ တေ ပေါက္ခရဏီ သမန္တာ၊ ပဟူတမလျာ [ပဟူတမာလာ (သီ။ သျာ။)] ဗဟုပုဏ္ဍရီကာ၊

သုဝဏ္ဏစုဏ္ဏေဟိ သမန္တမောတ္ထတာ၊ န တတ္ထ ပင်္ကော ပဏကော စ ဝိဇ္ဇတိ။

၄၄၂။

‘‘ဟံသာ ¶ စိမေ ဒဿနီယာ မနောရမာ၊ ဥဒကသ္မိမနုပရိယန္တိ သဗ္ဗဒါ၊

သမယျ ဝဂ္ဂူပနဒန္တိ သဗ္ဗေ၊ ဗိန္ဒုဿရာ ဒုန္ဒုဘီနံဝ ဃောသော။

၄၄၃။

‘‘ဒဒ္ဒလ္လမာနာ ယသသာ ယသဿိနီ၊ နာဝါယ စ တွံ အဝလမ္ဗ တိဋ္ဌသိ၊

အာဠာရပမှေ ¶ ဟသိတေ ပိယံဝဒေ၊ သဗ္ဗင်္ဂကလျာဏိ ဘုသံ ဝိရောစသိ။

၄၄၄။

‘‘ဣဒံ ¶ ဝိမာနံ ဝိရဇံ သမေ ဌိတံ၊ ဥယျာနဝန္တံ [ဥယျာနဝနံ (က။)] ရတိနန္ဒိဝဍ္ဎနံ၊

ဣစ္ဆာမဟံ နာရိ အနောမဒဿနေ၊ တယာ သဟ နန္ဒနေ ဣဓ မောဒိတု’’န္တိ။

၄၄၅။

‘‘ကရောဟိ ကမ္မံ ဣဓ ဝေဒနီယံ၊ စိတ္တဉ္စ တေ ဣဓ နိဟိတံ ဘဝတု [နတဉ္စ ဟောတု (က။)၊ နိတဉ္စ ဟောတု (သျာ။)]၊

ကတွာန ကမ္မံ ဣဓ ဝေဒနီယံ၊ ဧဝံ မမံ လစ္ဆသိ ကာမကာမိနိ’’န္တိ။

၄၄၆။

‘‘သာဓူ’’တိ သော တဿာ ပဋိဿုဏိတွာ၊ အကာသိ ကမ္မံ တဟိံ ဝေဒနီယံ၊

ကတွာန ကမ္မံ တဟိံ ဝေဒနီယံ၊ ဥပပဇ္ဇိ သော မာဏဝေါ တဿာ သဟဗျတန္တိ။

ရထကာရပေတိဝတ္ထု တတိယံ။

ဘာဏဝါရံ ဒုတိယံ နိဋ္ဌိတံ။

၄။ ဘုသပေတဝတ္ထု

၄၄၇။

‘‘ဘုသာနိ ¶ ¶ ဧကော သာလိံ ပုနာပရော၊ အယဉ္စ နာရီ သကမံသလောဟိတံ၊

တုဝဉ္စ ¶ ဂူထံ အသုစိံ အကန္တံ [အကန္တိကံ (သီ။ ပီ။)]၊ ပရိဘုဉ္ဇသိ ကိဿ အယံ ဝိပါကော’’တိ။

၄၄၈။

‘‘အယံ ¶ ပုရေ မာတရံ ဟိံသတိ၊ အယံ ပန ကူဋဝါဏိဇော၊

အယံ မံသာနိ ခါဒိတွာ၊ မုသာဝါဒေန ဝဉ္စေတိ။

၄၄၉။

‘‘အဟံ မနုဿေသု မနုဿဘူတာ၊ အဂါရိနီ သဗ္ဗကုလဿ ဣဿရာ၊

သန္တေသု ပရိဂုဟာမိ၊ မာ စ ကိဉ္စိ ဣတော အဒံ။

၄၅၀။

‘‘မုသာဝါဒေန ဆာဒေမိ၊ ‘နတ္ထိ ဧတံ မမ ဂေဟေ၊

သစေ သန္တံ နိဂုဟာမိ၊ ဂူထော မေ ဟောတု ဘောဇနံ’။

၄၅၁။

‘‘တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကေန၊ မုသာဝါဒဿ စူဘယံ၊

သုဂန္ဓံ သာလိနော ဘတ္တံ၊ ဂူထံ မေ ပရိဝတ္တတိ။

၄၅၂။

‘‘အဝဉ္ဈာနိ စ ကမ္မာနိ၊ န ဟိ ကမ္မံ ဝိနဿတိ၊

ဒုဂ္ဂန္ဓံ ကိမိနံ [ကိမိဇံ (သီ။)] မီဠံ၊ ဘုဉ္ဇာမိ စ ပိဝါမိ စာ’’တိ။

ဘုသပေတဝတ္ထု စတုတ္ထံ။

၅။ ကုမာရပေတဝတ္ထု

၄၅၃။

အစ္ဆေရရူပံ သုဂတဿ ဉာဏံ၊ သတ္ထာ ယထာ ပုဂ္ဂလံ ဗျာကာသိ၊

ဥဿန္နပုညာပိ ဘဝန္တိ ဟေကေ၊ ပရိတ္တပုညာပိ ဘဝန္တိ ဟေကေ။

၄၅၄။

အယံ ¶ ကုမာရော သီဝထိကာယ ဆဍ္ဍိတော၊ အင်္ဂုဋ္ဌသ္နေဟေန ¶ ယာပေတိ ရတ္တိံ၊

န ယက္ခဘူတာ န သရီသပါ [သိရိံသပါ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ဝါ၊ ဝိဟေဌယေယျုံ ကတပုညံ ကုမာရံ။

၄၅၅။

သုနခါပိမဿ ပလိဟိံသု ပါဒေ၊ ဓင်္ကာ သိင်္ဂါလာ [သိဂါလာ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ပရိဝတ္တယန္တိ၊

ဂဗ္ဘာသယံ ပက္ခိဂဏာ ဟရန္တိ၊ ကာကာ ပန အက္ခိမလံ ဟရန္တိ။

၄၅၆။

နယိမဿ ¶ [န ဣမဿ (သျာ။)၊ နိမဿ (က။)] ရက္ခံ ဝိဒဟိံသု ကေစိ၊ န ဩသဓံ သာသပဓူပနံ ဝါ၊

နက္ခတ္တယောဂမ္ပိ န အဂ္ဂဟေသုံ [န ဥဂ္ဂဟေသုံ (က။)]၊ န သဗ္ဗဓညာနိပိ အာကိရိံသု။

၄၅၇။

ဧတာဒိသံ ဥတ္တမကိစ္ဆပတ္တံ၊ ရတ္တာဘတံ သီဝထိကာယ ဆဍ္ဍိတံ၊

နောနီတပိဏ္ဍံဝ ပဝေဓမာနံ၊ သသံသယံ ဇီဝိတသာဝသေသံ။

၄၅၈။

တမဒ္ဒသာ ¶ ဒေဝမနုဿပူဇိတော၊ ဒိသွာ စ တံ ဗျာကရိ ဘူရိပညော၊

‘‘အယံ ကုမာရော နဂရဿိမဿ၊ အဂ္ဂကုလိကော ဘဝိဿတိ ဘောဂတော စ’’ [ဘောဂဝါ စ (သျာ။ က။)]။

၄၅၉။

‘‘ကိဿ ¶ [ကိံ’သ (?)] ဝတံ ကိံ ပန ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကိဿ သုစိဏ္ဏဿ အယံ ဝိပါကော၊

ဧတာဒိသံ ဗျသနံ ပါပုဏိတွာ၊ တံ တာဒိသံ ပစ္စနုဘောဿတိဒ္ဓိ’’န္တိ။

၄၆၀။

ဗုဒ္ဓပမုခဿ ဘိက္ခုသင်္ဃဿ၊ ပူဇံ အကာသိ ဇနတာ ဥဠာရံ၊

တတြဿ စိတ္တဿဟု အညထတ္တံ၊ ဝါစံ အဘာသိ ဖရုသံ အသဗ္ဘံ။

၄၆၁။

သော တံ ဝိတက္ကံ ပဝိနောဒယိတွာ၊ ပီတိံ ပသာဒံ ပဋိလဒ္ဓါ ပစ္ဆာ၊

တထာဂတံ ဇေတဝနေ ဝသန္တံ၊ ယာဂုယာ ဥပဋ္ဌာသိ သတ္တရတ္တံ။

၄၆၂။

တဿ [တံ’သ (?)] ဝတံ တံ ပန ဗြဟ္မစရိယံ၊ တဿ သုစိဏ္ဏဿ အယံ ဝိပါကော၊

ဧတာဒိသံ ဗျသနံ ပါပုဏိတွာ၊ တံ တာဒိသံ ပစ္စနုဘောဿတိဒ္ဓိံ။

၄၆၃။

ဌတွာန ¶ သော ဝဿသတံ ဣဓေဝ၊ သဗ္ဗေဟိ ကာမေဟိ သမင်္ဂိဘူတော၊

ကာယဿ ဘေဒါ အဘိသမ္ပရာယံ၊ သဟဗျတံ ဂစ္ဆတိ ဝါသဝဿာတိ။

ကုမာရပေတဝတ္ထု ပဉ္စမံ။

၆။ သေရိဏီပေတဝတ္ထု

၄၆၄။

‘‘နဂ္ဂါ ¶ ¶ ဒုဗ္ဗဏ္ဏရူပါသိ၊ ကိသာ ဓမနိသန္ထတာ၊

ဥပ္ဖာသုလိကေ ကိသိကေ၊ ကာ နု တွံ ဣဓ တိဋ္ဌသီ’’တိ။

၄၆၅။

‘‘အဟံ ဘဒန္တေ ပေတီမှိ၊ ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ၊

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန၊ ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ။

၄၆၆။

‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ၊ မနသာ ကုက္ကဋံ ကတံ၊

ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန၊ ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ။

၄၆၇။

‘‘အနာဝဋေသု တိတ္ထေသု၊ ဝိစိနိံ အဍ္ဎမာသကံ၊

သန္တေသု ဒေယျဓမ္မေသု၊ ဒီပံ နာကာသိမတ္တနော။

၄၆၈။

‘‘နဒိံ ဥပေမိ တသိတာ၊ ရိတ္တကာ ပရိဝတ္တတိ၊

ဆာယံ ဥပေမိ ဥဏှေသု၊ အာတပေါ ပရိဝတ္တတိ။

၄၆၉။

‘‘အဂ္ဂိဝဏ္ဏော စ မေ ဝါတော၊ ဍဟန္တော ဥပဝါယတိ၊

ဧတဉ္စ ဘန္တေ အရဟာမိ၊ အညဉ္စ ပါပကံ တတော။

၄၇၀။

‘‘ဂန္တွာန ¶ ¶ ဟတ္ထိနိံ ပုရံ၊ ဝဇ္ဇေသိ မယှ မာတရံ၊

‘ဓီတာ စ တေ မယာ ဒိဋ္ဌာ၊ ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ၊

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန၊ ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’။

၄၇၁။

‘‘အတ္ထိ မေ ဧတ္ထ နိက္ခိတ္တံ၊ အနက္ခာတဉ္စ တံ မယာ၊

စတ္တာရိသတသဟဿာနိ၊ ပလ္လင်္ကဿ စ ဟေဋ္ဌတော။

၄၇၂။

‘‘တတော မေ ဒါနံ ဒဒတု၊ တဿာ စ ဟောတု ဇီဝိကာ၊

ဒါနံ ဒတွာ စ မေ မာတာ၊ ဒက္ခိဏံ အနုဒိစ္ဆတု [အနုဒိဿတု (သီ။ ပီ။)၊ အနွာဒိဿတု (သျာ။)]၊

တဒါဟံ ¶ သုခိတာ ဟေဿံ၊ သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနီ’’တိ။

၄၇၃။

‘‘သာဓူ’’တိ ¶ သော ပဋိဿုတွာ၊ ဂန္တွာန ဟတ္ထိနိံ ပုရံ၊

အဝေါစ တဿာ မာတရံ –

‘ဓီတာ စ တေ မယာ ဒိဋ္ဌာ၊ ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ၊

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန၊ ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’။

၄၇၄။

‘‘သာ မံ တတ္ထ သမာဒပေသိ၊ ( ) [(ဂန္တွာန ဟတ္ထိနိံ ပုရံ) (သျာ။ က။)] ဝဇ္ဇေသိ မယှ မာတရံ၊

‘ဓီတာ စ တေ မယာ ဒိဋ္ဌာ၊ ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ၊

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန၊ ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’။

၄၇၅။

‘‘အတ္ထိ စ မေ ဧတ္ထ နိက္ခိတ္တံ၊ အနက္ခာတဉ္စ တံ မယာ၊

စတ္တာရိသတသဟဿာနိ၊ ပလ္လင်္ကဿ စ ဟေဋ္ဌတော။

၄၇၆။

‘‘တတော မေ ဒါနံ ဒဒတု၊ တဿာ စ ဟောတု ဇီဝိကာ၊

ဒါနံ ဒတွာ စ မေ မာတာ၊ ဒက္ခိဏံ အနုဒိစ္ဆတု ( ) [(တတော တုဝံ ဒါနံ ဒေဟိ၊ တဿာ ဒက္ခိဏမာဒိသီ) (က။)]၊

‘တဒါ သာ သုခိတာ ဟေဿံ၊ သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနီ’’’တိ။

၄၇၇။

တတော ဟိ သာ ဒါနမဒါ၊ တဿာ ဒက္ခိဏမာဒိသီ၊

ပေတီ စ သုခိတာ အာသိ၊ တဿာ စာသိ သုဇီဝိကာတိ။

သေရိဏီပေတဝတ္ထု ဆဋ္ဌံ။

၇။ မိဂလုဒ္ဒကပေတဝတ္ထု

၄၇၈။

‘‘နရနာရိပုရက္ခတော ¶ ယုဝါ၊ ရဇနီယေဟိ ကာမဂုဏေဟိ [ကာမေဟိ (က။)] သောဘသိ၊

ဒိဝသံ အနုဘောသိ ကာရဏံ၊ ကိမကာသိ ပုရိမာယ ဇာတိယာ’’တိ။

၄၇၉။

‘‘အဟံ ¶ ရာဇဂဟေ ရမ္မေ၊ ရမဏီယေ ဂိရိဗ္ဗဇေ၊

မိဂလုဒ္ဒေါ ¶ ပုရေ အာသိံ၊ လောဟိတပါဏိ ဒါရုဏော။

၄၈၀။

‘‘အဝိရောဓကရေသု ပါဏိသု၊ ပုထုသတ္တေသု ပဒုဋ္ဌမာနသော၊

ဝိစရိံ အတိဒါရုဏော သဒါ [တဒါ (သီ။)]၊ ပရဟိံသာယ ရတော အသညတော။

၄၈၁။

‘‘တဿ ¶ မေ သဟာယော သုဟဒယော [သုဟဒေါ (သီ။)]၊ သဒ္ဓါ အာသိ ဥပါသကော၊

သောပိ [သော ဟိ (သျာ။)] မံ အနုကမ္ပန္တော၊ နိဝါရေသိ ပုနပ္ပုနံ။

၄၈၂။

‘‘‘မာကာသိ ပါပကံ ကမ္မံ၊ မာ တာတ ဒုဂ္ဂတိံ အဂါ၊

သစေ ဣစ္ဆသိ ပေစ္စ သုခံ၊ ဝိရမ ပါဏဝဓာ အသံယမာ’။

၄၈၃။

‘‘တဿာဟံ ဝစနံ သုတွာ၊ သုခကာမဿ ဟိတာနုကမ္ပိနော၊

နာကာသိံ သကလာနုသာသနိံ၊ စိရပါပါဘိရတော အဗုဒ္ဓိမာ။

၄၈၄။

‘‘သော မံ ပုန ဘူရိသုမေဓသော၊ အနုကမ္ပာယ သံယမေ နိဝေသယိ၊

‘သစေ ဒိဝါ ဟနသိ ပါဏိနော၊ အထ တေ ရတ္တိံ ဘဝတု သံယမော’။

၄၈၅။

‘‘သွာဟံ ¶ ဒိဝါ ဟနိတွာ ပါဏိနော၊ ဝိရတော ရတ္တိမဟောသိ သညတော၊

ရတ္တာဟံ ပရိစာရေမိ၊ ဒိဝါ ခဇ္ဇာမိ ဒုဂ္ဂတော။

၄၈၆။

‘‘တဿ ကမ္မဿ ကုသလဿ၊ အနုဘောမိ ရတ္တိံ အမာနုသိံ၊

ဒိဝါ ပဋိဟတာဝ [ပဋိဟတာ စ (က။)] ကုက္ကုရာ၊ ဥပဓာဝန္တိ သမန္တာ ခါဒိတုံ။

၄၈၇။

‘‘ယေ စ တေ သတတာနုယောဂိနော၊ ဓုဝံ ပယုတ္တာ သုဂတဿ သာသနေ၊

မညာမိ တေ အမတမေဝ ကေဝလံ၊ အဓိဂစ္ဆန္တိ ပဒံ အသင်္ခတ’’န္တိ။

မိဂလုဒ္ဒကပေတဝတ္ထု သတ္တမံ။

၈။ ဒုတိယမိဂလုဒ္ဒကပေတဝတ္ထု

၄၈၈။

‘‘ကူဋာဂါရေ ¶ စ ပါသာဒေ၊ ပလ္လင်္ကေ ဂေါနကတ္ထတေ၊

ပဉ္စင်္ဂိကေန တုရိယေန၊ ရမသိ သုပ္ပဝါဒိတေ။

၄၈၉။

‘‘တတော ¶ ရတျာ ဝိဝသာနေ [ဝျဝသာနေ (သီ။)]၊ သူရိယုဂ္ဂမနံ ပတိ၊

အပဝိဒ္ဓါ သုသာနသ္မိံ၊ ဗဟုဒုက္ခံ နိဂစ္ဆသိ။

၄၉၀။

‘‘ကိံ ¶ နု ကာယေန ဝါစာယ၊ မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ၊

ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန၊ ဣဒံ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆသိ’’။

၄၉၁။

‘‘အဟံ ¶ ရာဇဂဟေ ရမ္မေ၊ ရမဏီယေ ဂိရိဗ္ဗဇေ၊

မိဂလုဒ္ဒေါ ပုရေ အာသိံ၊ လုဒ္ဒေါ စာသိမသညတော။

၄၉၂။

‘‘တဿ မေ သဟာယော သုဟဒယော၊ သဒ္ဓါ အာသိ ဥပါသကော၊

တဿ ကုလုပကော ဘိက္ခု၊ အာသိ ဂေါတမသာဝကော၊

သောပိ မံ အနုကမ္ပန္တော၊ နိဝါရေသိ ပုနပ္ပုနံ။

၄၉၃။

‘‘‘မာကာသိ ပါပကံ ကမ္မံ၊ မာ တာတ ဒုဂ္ဂတိံ အဂါ၊

သစေ ဣစ္ဆသိ ပေစ္စ သုခံ၊ ဝိရမ ပါဏဝဓာ အသံယမာ’။

၄၉၄။

‘‘တဿာဟံ ဝစနံ သုတွာ၊ သုခကာမဿ ဟိတာနုကမ္ပိနော၊

နာကာသိံ သကလာနုသာသနိံ၊ စိရပါပါဘိရတော အဗုဒ္ဓိမာ။

၄၉၅။

‘‘သော မံ ပုန ဘူရိသုမေဓသော၊ အနုကမ္ပာယ သံယမေ နိဝေသယိ၊

‘သစေ ဒိဝါ ဟနသိ ပါဏိနော၊ အထ တေ ရတ္တိံ ဘဝတု သံယမော’။

၄၉၆။

‘‘သွာဟံ ဒိဝါ ဟနိတွာ ပါဏိနော၊ ဝိရတော ရတ္တိမဟောသိ သညတော၊

ရတ္တာဟံ ပရိစာရေမိ၊ ဒိဝါ ခဇ္ဇာမိ ဒုဂ္ဂတော။

၄၉၇။

‘‘တဿ ¶ ကမ္မဿ ကုသလဿ၊ အနုဘောမိ ရတ္တိံ အမာနုသိံ၊

ဒိဝါ ပဋိဟတာဝ ကုက္ကုရာ၊ ဥပဓာဝန္တိ သမန္တာ ခါဒိတုံ။

၄၉၈။

‘‘ယေ စ တေ သတတာနုယောဂိနော၊ ဓုဝံ ပယုတ္တာ [ဓုဝယုတ္တာ (သီ။)] သုဂတဿ သာသနေ၊

မညာမိ တေ အမတမေဝ ကေဝလံ၊ အဓိဂစ္ဆန္တိ ပဒံ အသင်္ခတ’’န္တိ။

ဒုတိယမိဂလုဒ္ဒကပေတဝတ္ထု အဋ္ဌမံ။

၉။ ကူဋဝိနိစ္ဆယိကပေတဝတ္ထု

၄၉၉။

‘‘မာလီ ¶ ¶ ကိရိဋီ ကာယူရီ [ကေယူရီ (သီ။)]၊ ဂတ္တာ တေ စန္ဒနုဿဒါ၊

ပသန္နမုခဝဏ္ဏောသိ၊ သူရိယဝဏ္ဏောဝ သောဘသိ။

၅၀၀။

‘‘အမာနုသာ ပါရိသဇ္ဇာ၊ ယေ တေမေ ပရိစာရကာ၊

ဒသ ကညာသဟဿာနိ၊ ယာ တေမာ ပရိစာရိကာ၊

တာ [ကာ (က။)] ကမ္ဗုကာယူရဓရာ၊ ကဉ္စနာဝေဠဘူသိတာ။

၅၀၁။

‘‘မဟာနုဘာဝေါသိ တုဝံ၊ လောမဟံသနရူပဝါ၊

ပိဋ္ဌိမံသာနိ အတ္တနော၊ သာမံ ဥက္ကစ္စ [ဥက္ကဍ္ဎ (သီ။)] ခါဒသိ။

၅၀၂။

‘‘ကိံ ¶ နု ကာယေန ဝါစာယ၊ မနသာ ဒုက္ကုဋံ ကတံ၊

ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန၊ ပိဋ္ဌိမံသာနိ အတ္တနော၊

သာမံ ဥက္ကစ္စ ခါဒသီ’’တိ။

၅၀၃။

‘‘အတ္တနောဟံ အနတ္ထာယ၊ ဇီဝလောကေ အစာရိသံ၊

ပေသုညမုသာဝါဒေန၊ နိကတိဝဉ္စနာယ စ။

၅၀၄။

‘‘တတ္ထာဟံ ပရိသံ ဂန္တွာ၊ သစ္စကာလေ ဥပဋ္ဌိတေ၊

အတ္ထံ ¶ ဓမ္မံ နိရာကတွာ [နိရံကတွာ (က။) နိ + အာ + ကရ + တွာ = နိရာကတွာ]၊ အဓမ္မမနုဝတ္တိသံ။

၅၀၅။

‘‘ဧဝံ သော ခါဒတတ္တာနံ၊ ယော ဟောတိ ပိဋ္ဌိမံသိကော၊

ယထာဟံ အဇ္ဇ ခါဒါမိ၊ ပိဋ္ဌိမံသာနိ အတ္တနော။

၅၀၆။

‘‘တယိဒံ တယာ နာရဒ သာမံ ဒိဋ္ဌံ၊ အနုကမ္ပကာ ယေ ကုသလာ ဝဒေယျုံ၊

မာ ပေသုဏံ မာ စ မုသာ အဘာဏိ၊ မာ ခေါသိ ပိဋ္ဌိမံသိကော တုဝ’’န္တိ။

ကူဋဝိနိစ္ဆယိကပေတဝတ္ထု နဝမံ။

၁၀။ ဓာတုဝိဝဏ္ဏပေတဝတ္ထု

၅၀၇။

‘‘အန္တလိက္ခသ္မိံ ¶ တိဋ္ဌန္တော၊ ဒုဂ္ဂန္ဓော ပူတိ ဝါယသိ၊

မုခဉ္စ တေ ကိမယော ပူတိဂန္ဓံ၊ ခါဒန္တိ ကိံ ကမ္မမကာသိ ပုဗ္ဗေ။

၅၀၈။

‘‘တတော ¶ သတ္ထံ ဂဟေတွာန၊ ဩက္ကန္တန္တိ ပုနပ္ပုနံ၊

ခါရေန ပရိပ္ဖောသိတွာ၊ ဩက္ကန္တန္တိ ပုနပ္ပုနံ။

၅၀၉။

‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ၊ မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ၊

ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန၊ ဣဒံ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆသီ’’တိ။

၅၁၀။

‘‘အဟံ ရာဇဂဟေ ရမ္မေ၊ ရမဏီယေ ဂိရိဗ္ဗဇေ၊

ဣဿရော ဓနဓညဿ၊ သုပဟူတဿ မာရိသ။

၅၁၁။

‘‘တဿာယံ မေ ဘရိယာ စ၊ ဓီတာ စ သုဏိသာ စ မေ၊

တာ မာလံ ဥပ္ပလဉ္စာပိ၊ ပစ္စဂ္ဃဉ္စ ဝိလေပနံ၊

ထူပံ ဟရန္တိယော ဝါရေသိံ၊ တံ ပါပံ ပကတံ မယာ။

၅၁၂။

‘‘ဆဠာသီတိသဟဿာနိ ¶ ၊ မယံ ပစ္စတ္တဝေဒနာ၊

ထူပပူဇံ ဝိဝဏ္ဏေတွာ၊ ပစ္စာမ နိရယေ ဘုသံ။

၅၁၃။

‘‘ယေ ¶ စ ခေါ ထူပပူဇာယ၊ ဝတ္တန္တေ အရဟတော မဟေ၊

အာဒီနဝံ ပကာသေန္တိ၊ ဝိဝေစယေထ [ဝိဝေစယထ (သီ။)] နေ တတော။

၅၁၄။

‘‘ဣမာ စ ပဿ အာယန္တိယော၊ မာလဓာရီ အလင်္ကတာ၊

မာလာဝိပါကံနုဘောန္တိယော [အနုဘဝန္တိ (သီ။ ပီ။)]၊ သမိဒ္ဓါ စ တာ [သမိဒ္ဓါ တာ (သီ။ သျာ။)] ယသဿိနိယော။

၅၁၅။

‘‘တဉ္စ ဒိသွာန အစ္ဆေရံ၊ အဗ္ဘုတံ လောမဟံသနံ၊

နမော ကရောန္တိ သပ္ပညာ၊ ဝန္ဒန္တိ တံ မဟာမုနိံ။

၅၁၆။

‘‘သောဟံ ¶ နူန ဣတော ဂန္တွာ၊ ယောနိံ လဒ္ဓါန မာနုသိံ၊

ထူပပူဇံ ကရိဿာမိ၊ အပ္ပမတ္တော ပုနပ္ပုန’’န္တိ။

ဓာတုဝိဝဏ္ဏပေတဝတ္ထု ဒသမံ။

စူဠဝဂ္ဂေါ တတိယော နိဋ္ဌိတော။

တဿုဒ္ဒါနံ –

အဘိဇ္ဇမာနော ကုဏ္ဍိယော [ကောဏ္ဍညော (သဗ္ဗတ္ထ)]၊ ရထကာရီ ဘုသေန စ၊

ကုမာရော ဂဏိကာ စေဝ၊ ဒွေ လုဒ္ဒါ ပိဋ္ဌိပူဇနာ၊

ဝဂ္ဂေါ တေန ပဝုစ္စတီတိ။

၄။ မဟာဝဂ္ဂေါ

၁။ အမ္ဗသက္ကရပေတဝတ္ထု

၅၁၇။

ဝေသာလီ ¶ ¶ ¶ ¶ နာမ နဂရတ္ထိ ဝဇ္ဇီနံ၊ တတ္ထ အဟု လိစ္ဆဝိ အမ္ဗသက္ကရော [အမ္ဗသက္ခရော (သီ။ သျာ။)၊ အပ္ပသက္ကရော (က။)]၊

ဒိသွာန ပေတံ နဂရဿ ဗာဟိရံ၊ တတ္ထေဝ ပုစ္ဆိတ္ထ တံ ကာရဏတ္ထိကော။

၅၁၈။

‘‘သေယျာ နိသဇ္ဇာ နယိမဿ အတ္ထိ၊ အဘိက္ကမော နတ္ထိ ပဋိက္ကမော စ၊

အသိတပီတခါယိတဝတ္ထဘောဂါ၊ ပရိစာရိကာ [ပရိစာရဏာ (သီ။ ပီ။)] သာပိ ဣမဿ နတ္ထိ။

၅၁၉။

‘‘ယေ ဉာတကာ ဒိဋ္ဌသုတာ သုဟဇ္ဇာ၊ အနုကမ္ပကာ ယဿ အဟေသုံ ပုဗ္ဗေ၊

ဒဋ္ဌုမ္ပိ တေ ဒါနိ န တံ လဘန္တိ၊ ဝိရာဇိတတ္တော [ဝိရာဓိတတ္တော (သီ။ ပီ။)] ဟိ ဇနေန တေန။

၅၂၀။

‘‘န ဩဂ္ဂတတ္တဿ ဘဝန္တိ မိတ္တာ၊ ဇဟန္တိ မိတ္တာ ဝိကလံ ဝိဒိတွာ၊

အတ္ထဉ္စ ဒိသွာ ပရိဝါရယန္တိ၊ ဗဟူ မိတ္တာ ဥဂ္ဂတတ္တဿ ဟောန္တိ။

၅၂၁။

‘‘နိဟီနတ္တော သဗ္ဗဘောဂေဟိ ကိစ္ဆော၊ သမ္မက္ခိတော ¶ သမ္ပရိဘိန္နဂတ္တော၊

ဥဿာဝဗိန္ဒူဝ ပလိမ္ပမာနော၊ အဇ္ဇ သုဝေ ဇီဝိတဿူပရောဓော။

၅၂၂။

‘‘ဧတာဒိသံ ဥတ္တမကိစ္ဆပ္ပတ္တံ၊ ဥတ္တာသိတံ ပုစိမန္ဒဿ သူလေ၊

‘အထ တွံ ကေန ဝဏ္ဏေန ဝဒေသိ ယက္ခ၊ ဇီဝ ဘော ဇီဝိတမေဝ သေယျော’’’တိ။

၅၂၃။

‘‘သာလောဟိတော ¶ ¶ ဧသ အဟောသိ မယှံ၊ အဟံ သရာမိ ပုရိမာယ ဇာတိယာ၊

ဒိသွာ စ မေ ကာရုညမဟောသိ ရာဇ၊ မာ ပါပဓမ္မော နိရယံ ပတာယံ [ပတိ + အယံ = ပတာယံ]။

၅၂၄။

‘‘ဣတော စုတော လိစ္ဆဝိ ဧသ ပေါသော၊ သတ္တုဿဒံ နိရယံ ဃောရရူပံ၊

ဥပပဇ္ဇတိ ဒုက္ကဋကမ္မကာရီ၊ မဟာဘိတာပံ ကဋုကံ ဘယာနကံ။

၅၂၅။

‘‘အနေကဘာဂေန ဂုဏေန သေယျော၊ အယမေဝ သူလော နိရယေန တေန၊

ဧကန္တဒုက္ခံ ကဋုကံ ဘယာနကံ၊ ဧကန္တတိဗ္ဗံ နိရယံ ပတာယံ [ပတေ + အယံ = ပတာယံ]။

၅၂၆။

‘‘ဣဒဉ္စ ¶ သုတွာ ဝစနံ မမေသော၊ ဒုက္ခူပနီတော ဝိဇဟေယျ ပါဏံ၊

တသ္မာ အဟံ သန္တိကေ န ဘဏာမိ၊ မာ မေ ကတော ဇီဝိတဿူပရောဓော’’။

၅၂၇။

‘‘အညာတော ဧသော [အဇ္ဈိတော ဧသ (က။)] ပုရိသဿ အတ္ထော၊ အညမ္ပိ ဣစ္ဆာမသေ ပုစ္ဆိတုံ တုဝံ၊

ဩကာသကမ္မံ သစေ နော ကရောသိ၊ ပုစ္ဆာမ တံ နော န စ ကုဇ္ဈိတဗ္ဗ’’န္တိ။

၅၂၈။

‘‘အဒ္ဓါ ပဋိညာ မေ တဒါ အဟု [ပဋိညာတမေတံ တဒါဟု (က။)၊ ပဋိညာ န မေတေ တဒါ အဟု (?)]၊ နာစိက္ခနာ အပ္ပသန္နဿ ဟောတိ၊

အကာမာ သဒ္ဓေယျဝစောတိ ကတွာ၊ ပုစ္ဆဿု မံ ကာမံ ယထာ ဝိသယှ’’န္တိ [ဝိသယံ (က။)]။

၅၂၉။

‘‘ယံ ¶ ကိဉ္စဟံ စက္ခုနာ ပဿိဿာမိ [ပဿာမိ (က။)]၊ သဗ္ဗမ္ပိ တာဟံ အဘိသဒ္ဒဟေယျံ၊

ဒိသွာဝ တံ နောပိ စေ သဒ္ဒဟေယျံ၊ ကရေယျာသိ [ကရောဟိ (ကတ္ထစိ)] မေ ယက္ခ နိယဿကမ္မ’’န္တိ။

၅၃၀။

‘‘သစ္စပ္ပဋိညာ ¶ တဝ မေသာ ဟောတု၊ သုတွာန ဓမ္မံ လဘ သုပ္ပသာဒံ၊

အညတ္ထိကော ¶ နော စ ပဒုဋ္ဌစိတ္တော၊ ယံ တေ သုတံ အသုတဉ္စာပိ ဓမ္မံ၊

သဗ္ဗမ္ပိ အက္ခိဿံ [သဗ္ဗံ အာစိက္ခိဿံ (သီ။)] ယထာ ပဇာနန္တိ။

၅၃၁။

‘‘သေတေန အဿေန အလင်္ကတေန၊ ဥပယာသိ သူလာဝုတကဿ သန္တိကေ၊

ယာနံ ဣဒံ အဗ္ဘုတံ ဒဿနေယျံ၊ ကိဿေတံ ကမ္မဿ အယံ ဝိပါကော’’တိ။

၅၃၂။

‘‘ဝေသာလိယာ ¶ နဂရဿ [တဿ နဂရဿ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] မဇ္ဈေ၊ စိက္ခလ္လမဂ္ဂေ နရကံ အဟောသိ၊

ဂေါသီသမေကာဟံ ပသန္နစိတ္တော၊ သေတံ [သေတုံ (သျာ။ က။)] ဂဟေတွာ နရကသ္မိံ နိက္ခိပိံ။

၅၃၃။

‘‘ဧတသ္မိံ ပါဒါနိ ပတိဋ္ဌပေတွာ၊ မယဉ္စ အညေ စ အတိက္ကမိမှာ၊

ယာနံ ဣဒံ အဗ္ဘုတံ ဒဿနေယျံ၊ တဿေဝ ကမ္မဿ အယံ ဝိပါကော’’တိ။

၅၃၄။

‘‘ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတိ၊ ဂန္ဓော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဝါယတိ၊

ယက္ခိဒ္ဓိပတ္တောသိ မဟာနုဘာဝေါ၊ နဂ္ဂေါ စာသိ ကိဿ အယံ ဝိပါကော’’တိ။

၅၃၅။

‘‘အက္ကောဓနော ¶ နိစ္စပသန္နစိတ္တော၊ သဏှာဟိ ဝါစာဟိ ဇနံ ဥပေမိ၊

တဿေဝ ကမ္မဿ အယံ ဝိပါကော၊ ဒိဗ္ဗော မေ ဝဏ္ဏော သတတံ ပဘာသတိ။

၅၃၆။

‘‘ယသဉ္စ ကိတ္တိဉ္စ ဓမ္မေ ဌိတာနံ၊ ဒိသွာန မန္တေမိ [ဒိသွာ သမန္တေမိ (က။)] ပသန္နစိတ္တော၊

တဿေဝ ကမ္မဿ အယံ ဝိပါကော၊ ဒိဗ္ဗော မေ ဂန္ဓော သတတံ ပဝါယတိ။

၅၃၇။

‘‘သဟာယာနံ ¶ တိတ္ထသ္မိံ နှာယန္တာနံ၊ ထလေ ဂဟေတွာ နိဒဟိဿ ဒုဿံ၊

ခိဍ္ဍတ္ထိကော နော စ ပဒုဋ္ဌစိတ္တော၊ တေနမှိ နဂ္ဂေါ ကသိရာ စ ဝုတ္တီ’’တိ။

၅၃၈။

‘‘ယော ကီဠမာနော ပကရောတိ ပါပံ၊ တဿေဒိသံ ကမ္မဝိပါကမာဟု၊

အကီဠမာနော ပန ယော ကရောတိ၊ ကိံ တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကမာဟူ’’တိ။

၅၃၉။

‘‘ယေ ဒုဋ္ဌသင်္ကပ္ပမနာ မနုဿာ၊ ကာယေန ဝါစာယ စ သင်္ကိလိဋ္ဌာ၊

ကာယဿ ဘေဒါ အဘိသမ္ပရာယံ၊ အသံသယံ တေ နိရယံ ဥပေန္တိ။

၅၄၀။

‘‘အပရေ ¶ ပန သုဂတိမာသမာနာ၊ ဒါနေ ရတာ သင်္ဂဟိတတ္တဘာဝါ၊

ကာယဿ ဘေဒါ အဘိသမ္ပရာယံ၊ အသံသယံ တေ သုဂတိံ ဥပေန္တီ’’တိ။

၅၄၁။

‘‘တံ ကိန္တိ ဇာနေယျမဟံ အဝေစ္စ၊ ကလျာဏပါပဿ အယံ ဝိပါကော၊

ကိံ ဝါဟံ ဒိသွာ အဘိသဒ္ဒဟေယျံ၊ ကော ဝါပိ မံ သဒ္ဒဟာပေယျ ဧတ’’န္တိ။

၅၄၂။

‘‘ဒိသွာ ¶ စ သုတွာ အဘိသဒ္ဒဟဿု၊ ကလျာဏပါပဿ အယံ ဝိပါကော၊

ကလျာဏပါပေ ဥဘယေ အသန္တေ၊ သိယာ နု သတ္တာ သုဂတာ ဒုဂ္ဂတာ ဝါ။

၅၄၃။

‘‘နော ¶ စေတ္ထ ကမ္မာနိ ကရေယျုံ မစ္စာ၊ ကလျာဏပါပါနိ မနုဿလောကေ၊

နာဟေသုံ သတ္တာ သုဂတာ ဒုဂ္ဂတာ ဝါ၊ ဟီနာ ပဏီတာ စ မနုဿလောကေ။

၅၄၄။

‘‘ယသ္မာ ¶ စ ကမ္မာနိ ကရောန္တိ မစ္စာ၊ ကလျာဏပါပါနိ မနုဿလောကေ၊

တသ္မာ ဟိ သတ္တာ သုဂတာ ဒုဂ္ဂတာ ဝါ၊ ဟီနာ ¶ ပဏီတာ စ မနုဿလောကေ။

၅၄၅။

‘‘ဒွယဇ္ဇ ကမ္မာနံ ဝိပါကမာဟု၊ သုခဿ ဒုက္ခဿ စ ဝေဒနီယံ၊

တာ ဒေဝတာယော ပရိစာရယန္တိ၊ ပစ္စန္တိ ဗာလာ ဒွယတံ အပဿိနော။

၅၄၆။

‘‘န မတ္ထိ ကမ္မာနိ သယံကတာနိ၊ ဒတွာပိ မေ နတ္ထိ ယော [သော (သဗ္ဗတ္ထ)] အာဒိသေယျ၊

အစ္ဆာဒနံ သယနမထန္နပါနံ၊ တေနမှိ နဂ္ဂေါ ကသိရာ စ ဝုတ္တီ’’တိ။

၅၄၇။

‘‘သိယာ နု ခေါ ကာရဏံ ကိဉ္စိ ယက္ခ၊ အစ္ဆာဒနံ ယေန တုဝံ လဘေထ၊

အာစိက္ခ မေ တွံ ယဒတ္ထိ ဟေတု၊ သဒ္ဓါယိကံ [သဒ္ဓါယိတံ (သီ။ ပီ။)] ဟေတုဝစော သုဏောမာ’’တိ။

၅၄၈။

‘‘ကပ္ပိတကော [ကပ္ပိနကော (သီ။)] နာမ ဣဓတ္ထိ ဘိက္ခု၊ ဈာယီ သုသီလော အရဟာ ဝိမုတ္တော၊

ဂုတ္တိန္ဒြိယော သံဝုတပါတိမောက္ခော၊ သီတိဘူတော ဥတ္တမဒိဋ္ဌိပတ္တော။

၅၄၉။

‘‘သခိလော ဝဒညူ သုဝစော သုမုခေါ၊ သွာဂမော သုပ္ပဋိမုတ္တကော စ၊

ပုညဿ ခေတ္တံ အရဏဝိဟာရီ၊ ဒေဝမနုဿာနဉ္စ ¶ ဒက္ခိဏေယျော။

၅၅၀။

‘‘သန္တော ဝိဓူမော အနီဃော နိရာသော၊ မုတ္တော ဝိသလ္လော အမမော အဝင်္ကော၊

နိရူပဓီ သဗ္ဗပပဉ္စခီဏော၊ တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တော ဇုတိမာ။

၅၅၁။

‘‘အပ္ပညာတော ¶ ဒိသွာပိ န စ သုဇာနော၊ မုနီတိ နံ ဝဇ္ဇိသု ဝေါဟရန္တိ၊

ဇာနန္တိ တံ ယက္ခဘူတာ အနေဇံ၊ ကလျာဏဓမ္မံ ဝိစရန္တံ လောကေ။

၅၅၂။

‘‘တဿ ¶ တုဝံ ဧကယုဂံ ဒုဝေ ဝါ၊ မမုဒ္ဒိသိတွာန သစေ ဒဒေထ၊

ပဋိဂ္ဂဟီတာနိ စ တာနိ အဿု၊ မမဉ္စ ပဿေထ သန္နဒ္ဓဒုဿ’’န္တိ။

၅၅၃။

‘‘ကသ္မိံ ပဒေသေ သမဏံ ဝသန္တံ၊ ဂန္တွာန ပဿေမု မယံ ဣဒါနိ၊

ယော မဇ္ဇ [သ မဇ္ဇ (သီ။)] ကင်္ခံ ဝိစိကိစ္ဆိတဉ္စ၊ ဒိဋ္ဌီဝိသူကာနိ ဝိနောဒယေယျာ’’တိ။

၅၅၄။

‘‘ဧသော နိသိန္နော ကပိနစ္စနာယံ၊ ပရိဝါရိတော ဒေဝတာဟိ ဗဟူဟိ၊

ဓမ္မိံ ¶ ကထံ ဘာသတိ သစ္စနာမော၊ သကသ္မိမာစေရကေ အပ္ပမတ္တော’’တိ။

၅၅၅။

‘‘တထာဟံ [ယထာဟံ (က။)] ကဿာမိ ဂန္တွာ ဣဒါနိ၊ အစ္ဆာဒယိဿံ သမဏံ ယုဂေန၊

ပဋိဂ္ဂဟိတာနိ စ တာနိ အဿု၊ တုဝဉ္စ ပဿေမု သန္နဒ္ဓဒုဿ’’န္တိ။

၅၅၆။

‘‘မာ အက္ခဏေ ပဗ္ဗဇိတံ ဥပါဂမိ၊ သာဓု ဝေါ လိစ္ဆဝိ နေသ ဓမ္မော၊

တတော စ ကာလေ ဥပသင်္ကမိတွာ၊ တတ္ထေဝ ပဿာဟိ ရဟော နိသိန္န’’န္တိ။

၅၅၇။

တထာတိ ဝတွာ အဂမာသိ တတ္ထ၊ ပရိဝါရိတော ဒါသဂဏေန လိစ္ဆဝိ၊

သော တံ နဂရံ ဥပသင်္ကမိတွာ၊ ဝါသူပဂစ္ဆိတ္ထ သကေ နိဝေသနေ။

၅၅၈။

တတော ¶ ¶ စ ကာလေ ဂိဟိကိစ္စာနိ ကတွာ၊ နှတွာ ပိဝိတွာ စ ခဏံ လဘိတွာ၊

ဝိစေယျ ပေဠာတော စ ယုဂါနိ အဋ္ဌ၊ ဂါဟာပယီ ဒါသဂဏေန လိစ္ဆဝိ။

၅၅၉။

သော တံ ပဒေသံ ဥပသင်္ကမိတွာ၊ တံ အဒ္ဒသ သမဏံ သန္တစိတ္တံ၊

ပဋိက္ကန္တံ ¶ ဂေါစရတော နိဝတ္တံ၊ သီတိဘူတံ ရုက္ခမူလေ နိသိန္နံ။

၅၆၀။

တမေနမဝေါစ ဥပသင်္ကမိတွာ၊ အပ္ပာဗာဓံ ဖာသုဝိဟာရဉ္စ ပုစ္ဆိ၊

‘‘ဝေသာလိယံ လိစ္ဆဝိဟံ ဘဒန္တေ၊ ဇာနန္တိ မံ လိစ္ဆဝိ အမ္ဗသက္ကရော။

၅၆၁။

‘‘ဣမာနိ မေ အဋ္ဌ ယုဂါ သုဘာနိ [ယုဂါနိ ဘန္တေ (သျာ။ က။)]၊ ပဋိဂဏှ ဘန္တေ ပဒဒါမိ တုယှံ၊

တေနေဝ အတ္ထေန ဣဓာဂတောသ္မိ၊ ယထာ အဟံ အတ္တမနော ဘဝေယျ’’န္တိ။

၅၆၂။

‘‘ဒူရတောဝ ¶ သမဏဗြာဟ္မဏာ စ၊ နိဝေသနံ တေ ပရိဝဇ္ဇယန္တိ၊

ပတ္တာနိ ဘိဇ္ဇန္တိ စ တေ [ဘိဇ္ဇန္တိ တဝ (သျာ။ က။)] နိဝေသနေ၊ သင်္ဃာဋိယော စာပိ ဝိဒါလယန္တိ [ဝိပါဋယန္တိ (သီ။)၊ ဝိပါတယန္တိ (က။)]။

၅၆၃။

‘‘အထာပရေ ပါဒကုဌာရိကာဟိ၊ အဝံသိရာ သမဏာ ပါတယန္တိ၊

ဧတာဒိသံ ပဗ္ဗဇိတာ ဝိဟေသံ၊ တယာ ကတံ သမဏာ ပါပုဏန္တိ။

၅၆၄။

‘‘တိဏေန တေလမ္ပိ န တွံ အဒါသိ၊ မူဠှဿ ¶ မဂ္ဂမ္ပိ န ပါဝဒါသိ၊

အန္ဓဿ ဒဏ္ဍံ သယမာဒိယာသိ၊ ဧတာဒိသော ကဒရိယော အသံဝုတော တုဝံ၊

အထ တွံ ကေန ဝဏ္ဏေန ကိမေဝ ဒိသွာ၊

အမှေဟိ သဟ သံဝိဘာဂံ ကရောသီ’’တိ။

၅၆၅။

‘‘ပစ္စေမိ ¶ ဘန္တေ ယံ တွံ ဝဒေသိ၊ ဝိဟေသယိံ သမဏေ ဗြာဟ္မဏေ စ၊

ခိဍ္ဍတ္ထိကော နော စ ပဒုဋ္ဌစိတ္တော၊ ဧတမ္ပိ မေ ဒုက္ကဋမေဝ ဘန္တေ။

၅၆၆။

‘‘ခိဍ္ဍာယ ယက္ခော ပသဝိတွာ ပါပံ၊ ဝေဒေတိ ဒုက္ခံ အသမတ္တဘောဂီ၊

ဒဟရော ယုဝါ နဂ္ဂနိယဿ ဘာဂီ၊ ကိံ သု တတော ဒုက္ခတရဿ ဟောတိ။

၅၆၇။

‘‘တံ ဒိသွာ သံဝေဂမလတ္ထံ ဘန္တေ၊ တပ္ပစ္စယာ ဝါပိ [တပ္ပစ္စယာ တာဟံ (သီ။)၊ တပ္ပစ္စယာ စာဟံ (ပီ။)] ဒဒါမိ ဒါနံ၊

ပဋိဂဏှ ဘန္တေ ဝတ္ထယုဂါနိ အဋ္ဌ၊ ယက္ခဿိမာ ဂစ္ဆန္တု ဒက္ခိဏာယော’’တိ။

၅၆၈။

‘‘အဒ္ဓါ ဟိ ဒါနံ ဗဟုဓာ ပသတ္ထံ၊ ဒဒတော စ တေ အက္ခယဓမ္မမတ္ထု၊

ပဋိဂဏှာမိ ¶ တေ ဝတ္ထယုဂါနိ အဋ္ဌ၊ ယက္ခဿိမာ ဂစ္ဆန္တု ဒက္ခိဏာယော’’တိ။

၅၆၉။

တတော ဟိ သော အာစမယိတွာ လိစ္ဆဝိ၊ ထေရဿ ဒတွာန ယုဂါနိ အဋ္ဌ၊

‘ပဋိဂ္ဂဟိတာနိ စ တာနိ အဿု၊ ယက္ခဉ္စ ပဿေထ သန္နဒ္ဓဒုဿံ’။

၅၇၀။

တမဒ္ဒသာ စန္ဒနသာရလိတ္တံ၊ အာဇညမာရူဠှမုဠာရဝဏ္ဏံ၊

အလင်္ကတံ သာဓုနိဝတ္ထဒုဿံ၊ ပရိဝါရိတံ ယက္ခမဟိဒ္ဓိပတ္တံ။

၅၇၁။

သော ¶ တံ ဒိသွာ အတ္တမနာ ဥဒဂ္ဂေါ၊ ပဟဋ္ဌစိတ္တော စ သုဘဂ္ဂရူပေါ၊

ကမ္မဉ္စ ဒိသွာန မဟာဝိပါကံ၊ သန္ဒိဋ္ဌိကံ စက္ခုနာ သစ္ဆိကတွာ။

၅၇၂။

တမေနမဝေါစ ¶ ¶ ဥပသင်္ကမိတွာ၊ ‘‘ဒဿာမိ ဒါနံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ၊

န စာပိ မေ ကိဉ္စိ အဒေယျမတ္ထိ၊ တုဝဉ္စ မေ ယက္ခ ဗဟူပကာရော’’တိ။

၅၇၃။

‘‘တုဝဉ္စ မေ လိစ္ဆဝိ ဧကဒေသံ၊ အဒါသိ ဒါနာနိ အမောဃမေတံ၊

သွာဟံ ¶ ကရိဿာမိ တယာဝ သက္ခိံ၊ အမာနုသော မာနုသကေန သဒ္ဓိ’’န္တိ။

၅၇၄။

‘‘ဂတီ စ ဗန္ဓူ စ ပရာယဏဉ္စ [ပရာယနဉ္စ (သျာ။ က။)]၊ မိတ္တော မမာသိ အထ ဒေဝတာ မေ [ဒေဝတာသိ (သီ။ သျာ။)]၊

ယာစာမိ တံ [ယာစာမဟံ (သီ။)] ပဉ္ဇလိကော ဘဝိတွာ၊ ဣစ္ဆာမိ တံ ယက္ခ ပုနာပိ ဒဋ္ဌု’’န္တိ။

၅၇၅။

‘‘သစေ တုဝံ အဿဒ္ဓါ ဘဝိဿသိ၊ ကဒရိယရူပေါ ဝိပ္ပဋိပန္နစိတ္တော၊

တွံ နေဝ မံ လစ္ဆသိ [တေနေဝ မံ န လစ္ဆသီ (သီ။)၊ တေနေဝ မံ လိစ္ဆဝိ (သျာ။)၊ တေနေဝ မံ လစ္ဆသိ (က။)] ဒဿနာယ၊ ဒိသွာ စ တံ နောပိ စ အာလပိဿံ။

၅၇၆။

‘‘သစေ ပန တွံ ဘဝိဿသိ ဓမ္မဂါရဝေါ၊ ဒါနေ ရတော သင်္ဂဟိတတ္တဘာဝေါ၊

ဩပါနဘူတော သမဏဗြာဟ္မဏာနံ၊ ဧဝံ မမံ လစ္ဆသိ ဒဿနာယ။

၅၇၇။

‘‘ဒိသွာ စ တံ အာလပိဿံ ဘဒန္တေ၊ ဣမဉ္စ သူလတော လဟုံ ပမုဉ္စ၊

ယတော နိဒါနံ အကရိမှ သက္ခိံ၊ မညာမိ သူလာဝုတကဿ ကာရဏာ။

၅၇၈။

‘‘တေ ¶ အညမညံ အကရိမှ သက္ခိံ၊ အယဉ္စ ¶ သူလတော [သူလာဝုတော (သီ။ သျာ။)] လဟုံ ပမုတ္တော၊

သက္ကစ္စ ဓမ္မာနိ သမာစရန္တော၊ မုစ္စေယျ သော နိရယာ စ တမှာ၊

ကမ္မံ သိယာ အညတြ ဝေဒနီယံ။

၅၇၉။

‘‘ကပ္ပိတကဉ္စ ဥပသင်္ကမိတွာ၊ တေနေဝ [တေန (သျာ။ က။)] သဟ သံဝိဘဇိတွာ ကာလေ၊

သယံ မုခေနူပနိသဇ္ဇ ပုစ္ဆ၊ သော တေ အက္ခိဿတိ ဧတမတ္ထံ။

၅၈၀။

‘‘တမေဝ ဘိက္ခုံ ဥပသင်္ကမိတွာ၊ ပုစ္ဆဿု အညတ္ထိကော နော စ ပဒုဋ္ဌစိတ္တော၊

သော တေ သုတံ အသုတဉ္စာပိ ဓမ္မံ၊

သဗ္ဗမ္ပိ ¶ အက္ခိဿတိ ယထာ ပဇာန’’န္တိ။

၅၈၁။

သော တတ္ထ ရဟဿံ သမုလ္လပိတွာ၊ သက္ခိံ ကရိတွာန အမာနုသေန၊

ပက္ကာမိ သော လိစ္ဆဝီနံ သကာသံ၊ အထ ဗြဝိ ပရိသံ သန္နိသိန္နံ။

၅၈၂။

‘‘သုဏန္တု ဘောန္တော မမ ဧကဝါကျံ၊ ဝရံ ဝရိဿံ လဘိဿာမိ အတ္ထံ၊

သူလာဝုတော ¶ ပုရိသော လုဒ္ဒကမ္မော၊ ပဏီဟိတဒဏ္ဍော [ပဏီတနဏ္ဍော (က။)] အနုသတ္တရူပေါ [အနုပက္ကရူပေါ (က။)]။

၅၈၃။

‘‘ဧတ္တာဝတာ ဝီသတိရတ္တိမတ္တာ၊ ယတော အာဝုတော နေဝ ဇီဝတိ န မတော၊

တာဟံ မောစယိဿာမိ ဒါနိ၊ ယထာမတိံ အနုဇာနာတု သင်္ဃော’’တိ။

၅၈၄။

‘‘ဧတဉ္စ အညဉ္စ လဟုံ ပမုဉ္စ၊ ကော တံ ဝဒေထ [ဝဒေထာတိ (က။)၊ ဝဒေထ စ (သျာ။)] တထာ ကရောန္တံ၊

ယထာ ပဇာနာသိ တထာ ကရောဟိ၊ ယထာမတိံ အနုဇာနာတိ သင်္ဃော’’တိ။

၅၈၅။

သော ¶ တံ ပဒေသံ ဥပသင်္ကမိတွာ၊ သူလာဝုတံ မောစယိ ခိပ္ပမေဝ၊

‘မာ ဘာယိ သမ္မာ’တိ စ တံ အဝေါစ၊ တိကိစ္ဆကာနဉ္စ ဥပဋ္ဌပေသိ။

၅၈၆။

‘‘ကပ္ပိတကဉ္စ ¶ ဥပသင်္ကမိတွာ၊ တေနေဝ သဟ [တေန သမံ (သီ။)၊ တေန သဟ (သျာ။ က။)] သံဝိဘဇိတွာ ကာလေ၊

သယံ မုခေနူပနိသဇ္ဇ လိစ္ဆဝိ၊ တထေဝ ပုစ္ဆိတ္ထ နံ ကာရဏတ္ထိကော။

၅၈၇။

‘‘သူလာဝုတော ပုရိသော လုဒ္ဒကမ္မော၊ ပဏီတဒဏ္ဍော ¶ အနုသတ္တရူပေါ၊

ဧတ္တာဝတာ ဝီသတိရတ္တိမတ္တာ၊ ယတော အာဝုတော နေဝ ဇီဝတိ န မတော။

၅၈၈။

‘‘သော မောစိတော ဂန္တွာ မယာ ဣဒါနိ၊ ဧတဿ ယက္ခဿ ဝစော ဟိ ဘန္တေ၊

သိယာ နု ခေါ ကာရဏံ ကိဉ္စိဒေဝ၊ ယေန သော နိရယံ နော ဝဇေယျ။

၅၈၉။

‘‘အာစိက္ခ ဘန္တေ ယဒိ အတ္ထိ ဟေတု၊ သဒ္ဓါယိကံ ဟေတုဝစော သုဏောမ၊

န တေသံ ကမ္မာနံ ဝိနာသမတ္ထိ၊ အဝေဒယိတွာ ဣဓ ဗျန္တိဘာဝေါ’’တိ။

၅၉၀။

‘‘သစေ ¶ သ ဓမ္မာနိ သမာစရေယျ၊ သက္ကစ္စ ရတ္တိန္ဒိဝမပ္ပမတ္တော၊

မုစ္စေယျ သော နိရယာ စ တမှာ၊ ကမ္မံ သိယာ အညတြ ဝေဒနီယ’’န္တိ။

၅၉၁။

‘‘အညာတော [ဉာတောမှိ (က။)] ဧသော ပုရိသဿ အတ္ထော၊ မမမ္ပိ ဒါနိ အနုကမ္ပ ဘန္တေ၊

အနုသာသ မံ ဩဝဒ ဘူရိပည၊ ယထာ အဟံ နော နိရယံ ဝဇေယျ’’န္တိ။

၅၉၂။

‘‘အဇ္ဇေဝ ¶ ¶ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဥပေဟိ၊ ဓမ္မဉ္စ သင်္ဃဉ္စ ပသန္နစိတ္တော၊

တထေဝ သိက္ခာယ ပဒါနိ ပဉ္စ၊ အခဏ္ဍဖုလ္လာနိ သမာဒိယဿု။

၅၉၃။

‘‘ပါဏာတိပါတာ ဝိရမဿု ခိပ္ပံ၊ လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယဿု၊

အမဇ္ဇပေါ မာ စ မုသာ အဘာဏီ၊ သကေန ဒါရေန စ ဟောဟိ တုဋ္ဌော၊

ဣမဉ္စ အရိယံ [ဣမဉ္စ (သျာ။)] အဋ္ဌင်္ဂဝရေနုပေတံ၊ သမာဒိယာဟိ ကုသလံ သုခုဒြယံ။

၅၉၄။

‘‘စီဝရံ ပိဏ္ဍပါတဉ္စ၊ ပစ္စယံ သယနာသနံ၊

အန္နံ ပါနံ ခါဒနီယံ၊ ဝတ္ထသေနာသနာနိ စ၊

ဒဒါဟိ ဥဇုဘူတေသု၊ ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ [သဒါ ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ (သျာ။ က။)]။

၅၉၅။

‘‘ဘိက္ခူပိ သီလသမ္ပန္နေ၊ ဝီတရာဂေ ဗဟုဿုတေ၊

တပ္ပေဟိ အန္နပါနေန၊ သဒါ ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ။

၅၉၆။

‘‘ဧဝဉ္စ ဓမ္မာနိ [ကမ္မာနိ (သီ။ သျာ။)] သမာစရန္တော၊ သက္ကစ္စ ရတ္တိန္ဒိဝမပ္ပမတ္တော၊

မုဉ္စ တုဝံ [မုစ္စေယျ သော တွံ (က။)] နိရယာ စ တမှာ၊ ကမ္မံ ¶ သိယာ အညတြ ဝေဒနီယ’’န္တိ။

၅၉၇။

‘‘အဇ္ဇေဝ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဥပေမိ၊ ဓမ္မဉ္စ သင်္ဃဉ္စ ပသန္နစိတ္တော၊

တထေဝ သိက္ခာယ ပဒါနိ ပဉ္စ၊ အခဏ္ဍဖုလ္လာနိ သမာဒိယာမိ။

၅၉၈။

‘‘ပါဏာတိပါတာ ဝိရမာမိ ခိပ္ပံ၊ လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယာမိ၊

အမဇ္ဇပေါ နော စ မုသာ ဘဏာမိ၊ သကေန ဒါရေန စ ဟောမိ တုဋ္ဌော၊

ဣမဉ္စ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂဝရေနုပေတံ၊ သမာဒိယာမိ ကုသလံ သုခုဒြယံ။

၅၉၉။

‘‘စီဝရံ ¶ ¶ ပိဏ္ဍပါတဉ္စ၊ ပစ္စယံ သယနာသနံ၊

အန္နံ ပါနံ ခါဒနီယံ၊ ဝတ္ထသေနာသနာနိ စ။

၆၀၀။

‘‘ဘိက္ခူ ¶ စ သီလသမ္ပန္နေ၊ ဝီတရာဂေ ဗဟုဿုတေ၊

ဒဒါမိ န ဝိကမ္ပာမိ [ဝိကပ္ပာမိ (သီ။ သျာ။)]၊ ဗုဒ္ဓါနံ သာသနေ ရတော’’တိ။

၆၀၁။

ဧတာဒိသာ လိစ္ဆဝိ အမ္ဗသက္ကရော၊ ဝေသာလိယံ အညတရော ဥပါသကော၊

သဒ္ဓါ မုဒူ ကာရကရော စ ဘိက္ခု၊ သင်္ဃဉ္စ သက္ကစ္စ တဒါ ဥပဋ္ဌဟိ။

၆၀၂။

သူလာဝုတော စ အရောဂေါ ဟုတွာ၊ သေရီ ¶ သုခီ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ဥပါဂမိ [ပဗ္ဗဇ္ဇမုပဂစ္ဆိ (က။)]၊

ဘိက္ခုဉ္စ အာဂမ္မ ကပ္ပိတကုတ္တမံ၊ ဥဘောပိ သာမညဖလာနိ အဇ္ဈဂုံ။

၆၀၃။

ဧတာဒိသာ သပ္ပုရိသာန သေဝနာ၊ မဟပ္ဖလာ ဟောတိ သတံ ဝိဇာနတံ၊

သူလာဝုတော အဂ္ဂဖလံ အဖဿယိ [ဖုဿယိ (သျာ။ က။)]၊ ဖလံ ကနိဋ္ဌံ ပန အမ္ဗသက္ကရော’’တိ။

အမ္ဗသက္ကရပေတဝတ္ထု ပဌမံ။

၂။ သေရီသကပေတဝတ္ထု

၆၀၄။

[ဝိ။ ဝ။ ၁၂၂၈] သုဏောထ ယက္ခဿ ဝါဏိဇာန စ၊ သမာဂမော ယတ္ထ တဒါ အဟောသိ၊

ယထာ ကထံ ဣတရိတရေန စာပိ၊ သုဘာသိတံ တဉ္စ သုဏာထ သဗ္ဗေ။

၆၀၅။

ယော သော အဟု ရာဇာ ပါယာသိ နာမ [နာမော (သီ။)]၊ ဘုမ္မာနံ သဟဗျဂတော ယသဿီ၊

သော မောဒမာနောဝ သကေ ဝိမာနေ၊ အမာနုသော မာနုသေ အဇ္ဈဘာသီတိ။

၆၀၆။

‘‘ဝင်္ကေ ¶ အရညေ အမနုဿဋ္ဌာနေ၊ ကန္တာရေ အပ္ပောဒကေ အပ္ပဘက္ခေ၊

သုဒုဂ္ဂမေ ဝဏ္ဏုပထဿ မဇ္ဈေ၊ ဝင်္ကံဘယာ နဋ္ဌမနာ မနုဿာ။

၆၀၇။

‘‘နယိဓ ဖလာ မူလမယာ စ သန္တိ၊ ဥပါဒါနံ နတ္ထိ ကုတောဓ ဘက္ခော [ဘိက္ခော (က။)]၊

အညတြ ပံသူဟိ စ ဝါလုကာဟိ စ၊ တတာဟိ ဥဏှာဟိ စ ဒါရုဏာဟိ စ။

၆၀၈။

‘‘ဥဇ္ဇင်္ဂလံ တတ္တမိဝံ ကပါလံ၊ အနာယသံ ပရလောကေန တုလျံ၊

လုဒ္ဒါနမာဝါသမိဒံ ပုရာဏံ၊ ဘူမိပ္ပဒေသော အဘိသတ္တရူပေါ။

၆၀၉။

‘‘‘အထ တုမှေ ကေန ဝဏ္ဏေန၊ ကိမာသမာနာ ဣမံ ပဒေသံ ဟိ၊

အနုပဝိဋ္ဌာ သဟသာ သမစ္စ၊ လောဘာ ဘယာ အထ ဝါ သမ္ပမူဠှာ’’’တိ။

၆၁၀။

‘‘မဂဓေသု အင်္ဂေသု စ သတ္ထဝါဟာ၊ အာရောပယိတွာ ပဏိယံ ပုထုတ္တံ၊

တေ ယာမသေ သိန္ဓုသောဝီရဘူမိံ၊ ဓနတ္ထိကာ ဥဒ္ဒယံ ပတ္ထယာနာ။

၆၁၁။

‘‘ဒိဝါ ပိပါသံ နဓိဝါသယန္တာ၊ ယောဂ္ဂါနုကမ္ပဉ္စ သမေက္ခမာနာ၊

ဧတေန ဝေဂေန အာယာမ သဗ္ဗေ၊ ရတ္တိံ မဂ္ဂံ ပဋိပန္နာ ဝိကာလေ။

၆၁၂။

‘‘တေ ¶ ဒုပ္ပယာတာ အပရဒ္ဓမဂ္ဂါ၊ အန္ဓာကုလာ ဝိပ္ပနဋ္ဌာ အရညေ၊

သုဒုဂ္ဂမေ ဝဏ္ဏုပထဿ မဇ္ဈေ၊ ဒိသံ န ဇာနာမ ပမူဠှစိတ္တာ။

၆၁၃။

‘‘ဣဒဉ္စ ¶ ဒိသွာန အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗံ၊ ဝိမာနသေဋ္ဌဉ္စ တဝဉ္စ ယက္ခ၊

တတုတ္တရိံ ဇီဝိတမာသမာနာ၊ ဒိသွာ ပတီတာ သုမနာ ဥဒဂ္ဂါ’’တိ။

၆၁၄။

‘‘ပါရံ သမုဒ္ဒဿ ဣမဉ္စ ဝဏ္ဏုံ၊ ဝေတ္တာစရံ [ဝေတ္တံ ပရံ (သျာ။)၊ ဝေတ္တာစာရံ (က။)] သင်္ကုပထဉ္စ မဂ္ဂံ၊

နဒိယော ပန ပဗ္ဗတာနဉ္စ ဒုဂ္ဂါ၊ ပုထုဒ္ဒိသာ ဂစ္ဆထ ဘောဂဟေတု။

၆၁၅။

‘‘ပက္ခန္ဒိယာန ဝိဇိတံ ပရေသံ၊ ဝေရဇ္ဇကေ မာနုသေ ပေက္ခမာနာ၊

ယံ ဝေါ သုတံ ဝါ အထ ဝါပိ ဒိဋ္ဌံ၊ အစ္ဆေရကံ တံ ဝေါ သုဏောမ တာတာ’’တိ။

၆၁၆။

‘‘ဣတောပိ အစ္ဆေရတရံ ကုမာရ၊ န နော သုတံ ဝါ အထ ဝါပိ ဒိဋ္ဌံ၊

အတီတမာနုဿကမေဝ သဗ္ဗံ၊ ဒိသွာ န တပ္ပာမ အနောမဝဏ္ဏံ။

၆၁၇။

‘‘ဝေဟာယသံ ပေါက္ခရညော သဝန္တိ၊ ပဟူတမလျာ [ပဟူတမာလျာ (သျာ။)] ဗဟုပုဏ္ဍရီကာ၊

ဒုမာ စိမေ နိစ္စဖလူပပန္နာ၊ အတီဝ ဂန္ဓာ သုရဘိံ ပဝါယန္တိ။

၆၁၈။

‘‘ဝေဠူရိယထမ္ဘာ သတမုဿိတာသေ၊ သိလာပဝါဠဿ စ အာယတံသာ၊

မသာရဂလ္လာ သဟလောဟိတင်္ဂါ၊ ထမ္ဘာ ဣမေ ဇောတိရသာမယာသေ။

၆၁၉။

‘‘သဟဿထမ္ဘံ အတုလာနုဘာဝံ၊ တေသူပရိ သာဓုမိဒံ ဝိမာနံ၊

ရတနန္တရံ ကဉ္စနဝေဒိမိဿံ၊ တပနီယပဋ္ဋေဟိ စ သာဓုဆန္နံ။

၆၂၀။

‘‘ဇမ္ဗောနဒုတ္တတ္တမိဒံ ¶ သုမဋ္ဌော၊ ပါသာဒသောပါဏဖလူပပန္နော၊

ဒဠှော စ ဝဂ္ဂု စ သုသင်္ဂတော စ [ဝဂ္ဂု သုမုခေါ သုသင်္ဂတော (သီ။)]၊ အတီဝ နိဇ္ဈာနခမော မနုညော။

၆၂၁။

‘‘ရတနန္တရသ္မိံ ဗဟုအန္နပါနံ၊ ပရိဝါရိတော အစ္ဆရာသင်္ဂဏေန၊

မုရဇအာလမ္ဗရတူရိယဃုဋ္ဌော၊ အဘိဝန္ဒိတောသိ ထုတိဝန္ဒနာယ။

၆၂၂။

‘‘သော မောဒသိ နာရိဂဏပ္ပဗောဓနော၊ ဝိမာနပါသာဒဝရေ မနောရမေ၊

အစိန္တိယော သဗ္ဗဂုဏူပပန္နော၊ ရာဇာ ယထာ ဝေဿဝဏော နဠိနျာ [နဠိညံ (က။)]။

၆၂၃။

‘‘ဒေဝေါ နု အာသိ ဥဒဝါသိ ယက္ခော၊ ဥဒါဟု ဒေဝိန္ဒော မနုဿဘူတော၊

ပုစ္ဆန္တိ တံ ဝါဏိဇာ သတ္ထဝါဟာ၊ အာစိက္ခ ကော နာမ တုဝံသိ ယက္ခော’’တိ။

၆၂၄။

‘‘သေရီသကော နာမ အဟမှိ ယက္ခော၊ ကန္တာရိယော ဝဏ္ဏုပထမှိ ဂုတ္တော၊

ဣမံ ပဒေသံ အဘိပါလယာမိ၊ ဝစနကရော ဝေဿဝဏဿ ရညော’’တိ။

၆၂၅။

‘‘အဓိစ္စလဒ္ဓံ ပရိဏာမဇံ တေ၊ သယံ ကတံ ဥဒါဟု ဒေဝေဟိ ဒိန္နံ၊

ပုစ္ဆန္တိ တံ ဝါဏိဇာ သတ္ထဝါဟာ၊ ကထံ တယာ လဒ္ဓမိဒံ မနုည’’န္တိ။

၆၂၆။

‘‘နာဓိစ္စလဒ္ဓံ န ပရိဏာမဇံ မေ၊ န သယံ ကတံ န ဟိ ဒေဝေဟိ ဒိန္နံ၊

သကေဟိ ကမ္မေဟိ အပါပကေဟိ၊ ပုညေဟိ မေ လဒ္ဓမိဒံ မနုည’’န္တိ။

၆၂၇။

‘‘ကိံ ¶ တေ ဝတံ ကိံ ပန ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကိဿ သုစိဏ္ဏဿ အယံ ဝိပါကော၊

ပုစ္ဆန္တိ တံ ဝါဏိဇာ သတ္ထဝါဟာ၊ ကထံ တယာ လဒ္ဓမိဒံ ဝိမာန’’န္တိ။

၆၂၈။

‘‘မမံ ¶ ပါယာသီတိ အဟု သမညာ၊ ရဇ္ဇံ ယဒါ ကာရယိံ ကောသလာနံ၊

နတ္ထိကဒိဋ္ဌိ ကဒရိယော ပါပဓမ္မော၊ ဥစ္ဆေဒဝါဒီ စ တဒါ အဟောသိံ။

၆၂၉။

‘‘သမဏော စ ခေါ အာသိ ကုမာရကဿပေါ၊ ဗဟုဿုတော စိတ္တကထီ ဥဠာရော၊

သော မေ တဒါ ဓမ္မကထံ အဘာသိ၊ ဒိဋ္ဌိဝိသူကာနိ ဝိနောဒယီ မေ။

၆၃၀။

‘‘တာဟံ တဿ ဓမ္မကထံ သုဏိတွာ၊ ဥပါသကတ္တံ ပဋိဒေဝယိဿံ၊

ပါဏာတိပါတာ ဝိရတော အဟောသိံ၊ လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယိဿံ၊

အမဇ္ဇပေါ နော စ မုသာ အဘာဏိံ၊ သကေန ဒါရေန စ အဟောသိ တုဋ္ဌော။

၆၃၁။

‘‘တံ မေ ဝတံ တံ ပန ဗြဟ္မစရိယံ၊ တဿ သုစိဏ္ဏဿ အယံ ဝိပါကော၊

တေဟေဝ ကမ္မေဟိ အပါပကေဟိ၊ ပုညေဟိ မေ လဒ္ဓမိဒံ ဝိမာန’’န္တိ။

၆၃၂။

‘‘သစ္စံ ကိရာဟံသု နရာ သပညာ၊ အနညထာ ဝစနံ ပဏ္ဍိတာနံ၊

ယဟိံ ယဟိံ ဂစ္ဆတိ ပုညကမ္မော၊ တဟိံ တဟိံ မောဒတိ ကာမကာမီ။

၆၃၃။

‘‘ယဟိံ ယဟိံ သောကပရိဒ္ဒဝေါ စ၊ ဝဓော စ ဗန္ဓော စ ပရိက္ကိလေသော၊

တဟိံ တဟိံ ဂစ္ဆတိ ပါပကမ္မော၊ န မုစ္စတိ ဒုဂ္ဂတိယာ ကဒါစီ’’တိ။

၆၃၄။

‘‘သမ္မူဠှရူပေါဝ ¶ ဇနော အဟောသိ၊ အသ္မိံ မုဟုတ္တေ ကလလီကတောဝ၊

ဇနဿိမဿ တုယှဉ္စ ကုမာရ၊ အပ္ပစ္စယော ကေန နု ခေါ အဟောသီ’’တိ။

၆၃၅။

‘‘ဣမေ စ သိရီသဝနာ [ဣမေ သိရီသူပဝနာ စ (သီ။)၊ ဣမေပိ သိရီသဝနာ စ (ပီ။ က။)] တာတာ၊ ဒိဗ္ဗာ ဂန္ဓာ သုရဘီ သမ္ပဝန္တိ၊

တေ သမ္ပဝါယန္တိ ဣမံ ဝိမာနံ၊ ဒိဝါ စ ရတ္တော စ တမံ နိဟန္တွာ။

၆၃၆။

‘‘ဣမေသဉ္စ ခေါ ဝဿသတစ္စယေန၊ သိပါဋိကာ ဖလတိ ဧကမေကာ၊

မာနုဿကံ ဝဿသတံ အတီတံ၊ ယဒဂ္ဂေ ကာယမှိ ဣဓူပပန္နော။

၆၃၇။

‘‘ဒိသွာနဟံ ဝဿသတာနိ ပဉ္စ၊ အသ္မိံ ဝိမာနေ ဌတွာန တာတာ၊

အာယုက္ခယာ ပုညက္ခယာ စဝိဿံ၊ တေနေဝ သောကေန ပမုစ္ဆိတောသ္မီ’’တိ။

၆၃၈။

‘‘ကထံ နု သောစေယျ တထာဝိဓော သော၊ လဒ္ဓါ ဝိမာနံ အတုလံ စိရာယ၊

ယေ စာပိ ခေါ ဣတ္တရမုပပန္နာ၊ တေ နူန သောစေယျုံ ပရိတ္တပုညာ’’တိ။

၆၃၉။

‘‘အနုစ္ဆဝိံ ဩဝဒိယဉ္စ မေ တံ၊ ယံ မံ တုမှေ ပေယျဝါစံ ဝဒေထ၊

တုမှေ စ ခေါ တာတာ မယာနုဂုတ္တာ၊ ယေနိစ္ဆကံ တေန ပလေထ သောတ္ထိ’’န္တိ။

၆၄၀။

‘‘ဂန္တွာ မယံ သိန္ဓုသောဝီရဘူမိံ၊ ဓန္နတ္ထိကာ ဥဒ္ဒယံ ပတ္ထယာနာ၊

ယထာပယောဂါ ပရိပုဏ္ဏစာဂါ၊ ကာဟာမ သေရီသမဟံ ဥဠာရ’’န္တိ။

၆၄၁။

‘‘မာ ¶ စေဝ သေရီသမဟံ အကတ္ထ၊ သဗ္ဗဉ္စ ဝေါ ဘဝိဿတိ ယံ ဝဒေထ၊

ပါပါနိ ကမ္မာနိ ဝိဝဇ္ဇယာထ၊ ဓမ္မာနုယောဂဉ္စ အဓိဋ္ဌဟာထ။

၆၄၂။

‘‘ဥပါသကော အတ္ထိ ဣမမှိ သင်္ဃေ၊ ဗဟုဿုတော သီလဝတူပပန္နော၊

သဒ္ဓါ စ စာဂီ စ သုပေသလော စ၊ ဝိစက္ခဏော သန္တုသိတော မုတီမာ။

၆၄၃။

‘‘သဉ္ဇာနမာနော ¶ န မုသာ ဘဏေယျ၊ ပရူပဃာတာယ စ စေတယေယျ၊

ဝေဘူတိကံ ပေသုဏံ နော ကရေယျ၊ သဏှဉ္စ ဝါစံ သခိလံ ဘဏေယျ။

၆၄၄။

‘‘သဂါရဝေါ သပ္ပဋိဿော ဝိနီတော၊ အပါပကော အဓိသီလေ ဝိသုဒ္ဓါ၊

သော မာတရံ ပိတရဉ္စာပိ ဇန္တု၊ ဓမ္မေန ပေါသေတိ အရိယဝုတ္တိ။

၆၄၅။

‘‘မညေ သော မာတာပိတူနံ ကာရဏာ၊ ဘောဂါနိ ပရိယေသတိ န အတ္တဟေတု၊

မာတာပိတူနဉ္စ ယော အစ္စယေန၊ နေက္ခမ္မပေါဏော စရိဿတိ ဗြဟ္မစရိယံ။

၆၄၆။

‘‘ဥဇူ အဝင်္ကော အသဌော အမာယော၊ န လေသကပ္ပေန စ ဝေါဟရေယျ၊

သော တာဒိသော သုကတကမ္မကာရီ၊ ဓမ္မေ ဌိတော ကိန္တိ လဘေထ ဒုက္ခံ။

၆၄၇။

‘‘တံ ကာရဏာ ပါတုကတောမှိ အတ္တနာ၊ တသ္မာ ဓမ္မံ ပဿထ ဝါဏိဇာသေ၊

အညတြ တေနိဟ ဘသ္မီ [ဘသ္မိ (သျာ။)၊ ဘသ္မ (က။)] ဘဝေထ၊ အန္ဓာကုလာ ဝိပ္ပနဋ္ဌာ အရညေ၊

တံ ခိပ္ပမာနေန လဟုံ ပရေန၊ သုခေါ ဟဝေ သပ္ပုရိသေန သင်္ဂမော’’တိ။

၆၄၈။

‘‘ကိံ ¶ နာမ သော ကိဉ္စ ကရောတိ ကမ္မံ၊ ကိံ နာမဓေယျံ ကိံ ပန တဿ ဂေါတ္တံ၊

မယမ္ပိ နံ ဒဋ္ဌုကာမမှ ယက္ခ၊ ယဿာနုကမ္ပာယ ဣဓာဂတောသိ၊

လာဘာ ဟိ တဿ ယဿ တုဝံ ပိဟေသီ’’တိ။

၆၄၉။

‘‘ယော ကပ္ပကော သမ္ဘဝနာမဓေယျော၊ ဥပါသကော ကောစ္ဆဖလူပဇီဝီ၊

ဇာနာထ နံ တုမှာကံ ပေသိယော သော၊ မာ ခေါ နံ ဟီဠိတ္ထ သုပေသလော သော’’တိ။

၆၅၀။

‘‘ဇာနာမသေ ယံ တွံ ပဝဒေသိ ယက္ခ၊ န ခေါ နံ ဇာနာမ သ ဧဒိသောတိ၊

မယမ္ပိ နံ ပူဇယိဿာမ ယက္ခ၊ သုတွာန တုယှံ ဝစနံ ဥဠာရ’’န္တိ။

၆၅၁။

‘‘ယေ ကေစိ ဣမသ္မိံ သတ္ထေ မနုဿာ၊ ဒဟရာ မဟန္တာ အထဝါပိ မဇ္ဈိမာ၊

သဗ္ဗေဝ တေ အာလမ္ဗန္တု ဝိမာနံ၊ ပဿန္တု ပုညာနံ ဖလံ ကဒရိယာ’’တိ။

၆၅၂။

တေ တတ္ထ သဗ္ဗေဝ ‘အဟံ ပုရေ’တိ၊ တံ ကပ္ပကံ တတ္ထ ပုရက္ခတွာ [ပုရက္ခိပိတွာ (သီ။)]၊

သဗ္ဗေဝ တေ အာလမ္ဗိံသု ဝိမာနံ၊ မသက္ကသာရံ ဝိယ ဝါသဝဿ။

၆၅၃။

တေ တတ္ထ သဗ္ဗေဝ ‘အဟံ ပုရေ’တိ၊ ဥပါသကတ္တံ ပဋိဝေဒယိံသု၊

ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတာ အဟေသုံ၊ လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယိံသု၊

အမဇ္ဇပါ နော စ မုသာ ဘဏိံသု၊ သကေန ဒါရေန စ အဟေသုံ တုဋ္ဌာ။

၆၅၄။

တေ ¶ တတ္ထ သဗ္ဗေဝ ‘အဟံ ပုရေ’တိ၊ ဥပါသကတ္တံ ပဋိဝေဒယိတွာ၊

ပက္ကာမိ သတ္ထော အနုမောဒမာနော၊ ယက္ခိဒ္ဓိယာ အနုမတော ပုနပ္ပုနံ။

၆၅၅။

ဂန္တွာန တေ သိန္ဓုသောဝီရဘူမိံ၊ ဓနတ္ထိကာ ဥဒ္ဒယံ [ဥဒယ (ပီ။ က။)] ပတ္ထယာနာ၊

ယထာပယောဂါ ပရိပုဏ္ဏလာဘာ၊ ပစ္စာဂမုံ ပါဋလိပုတ္တမက္ခတံ။

၆၅၆။

ဂန္တွာန တေ သင်္ဃရံ သောတ္ထိဝန္တော၊ ပုတ္တေဟိ ဒါရေဟိ သမင်္ဂိဘူတာ၊

အာနန္ဒီ ဝိတ္တာ သုမနာ ပတီတာ၊ အကံသု သေရီသမဟံ ဥဠာရံ၊

သေရီသကံ တေ ပရိဝေဏံ မာပယိံသု။

၆၅၇။

ဧတာဒိသာ ¶ သပ္ပုရိသာန သေဝနာ၊ မဟတ္ထိကာ ဓမ္မဂုဏာန သေဝနာ၊

ဧကဿ အတ္ထာယ ဥပါသကဿ၊ သဗ္ဗေဝ သတ္တာ သုခိတာ [သုခိနော (ပီ။ က။)] အဟေသုန္တိ။

သေရီသကပေတဝတ္ထု ဒုတိယံ။

ဘာဏဝါရံ တတိယံ နိဋ္ဌိတံ။

၃။ နန္ဒကပေတဝတ္ထု

၆၅၈။

ရာဇာ ¶ ပိင်္ဂလကော နာမ၊ သုရဋ္ဌာနံ အဓိပတိ အဟု၊

မောရိယာနံ ဥပဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ၊ သုရဋ္ဌံ ပုနရာဂမာ။

၆၅၉။

ဥဏှေ မဇ္ဈနှိကေ [မဇ္ဈန္တိကေ (သဗ္ဗတ္ထ)] ကာလေ၊ ရာဇာ ပင်္ကံ [ဝင်္ကံ (က။)] ဥပါဂမိ၊

အဒ္ဒသ မဂ္ဂံ ရမဏီယံ၊ ပေတာနံ တံ ဝဏ္ဏုပထံ [ဝဏ္ဏနာပထံ (သီ။ သျာ။)]။

၆၆၀။

သာရထိံ ¶ အာမန္တယီ ရာဇာ –

‘‘အယံ မဂ္ဂေါ ရမဏီယော၊ ခေမော သောဝတ္ထိကော သိဝေါ၊

ဣမိနာ သာရထိ ယာမ၊ သုရဋ္ဌာနံ သန္တိကေ ဣတော’’။

၆၆၁။

တေန ¶ ပါယာသိ သောရဋ္ဌော၊ သေနာယ စတုရင်္ဂိနိယာ၊

ဥဗ္ဗိဂ္ဂရူပေါ ပုရိသော၊ သောရဋ္ဌံ ဧတဒဗြဝိ။

၆၆၂။

‘‘ကုမ္မဂ္ဂံ ပဋိပန္နမှာ၊ ဘိံသနံ လောမဟံသနံ၊

ပုရတော ဒိဿတိ မဂ္ဂေါ၊ ပစ္ဆတော စ န ဒိဿတိ။

၆၆၃။

‘‘ကုမ္မဂ္ဂံ ပဋိပန္နမှာ၊ ယမပုရိသာန သန္တိကေ၊

အမာနုသော ဝါယတိ ဂန္ဓော၊ ဃောသော သုယျတိ [သူယတိ (သီ။ သျာ။)] ဒါရုဏော’’။

၆၆၄။

သံဝိဂ္ဂေါ ရာဇာ သောရဋ္ဌော၊ သာရထိံ ဧတဒဗြဝိ၊

‘‘ကုမ္မဂ္ဂံ ပဋိပန္နမှာ၊ ဘိံသနံ လောမဟံသနံ၊

ပုရတော ဒိဿတိ မဂ္ဂေါ၊ ပစ္ဆတော စ န ဒိဿတိ။

၆၆၅။

‘‘ကုမ္မဂ္ဂံ ပဋိပန္နမှာ၊ ယမပုရိသာန သန္တိကေ၊

အမာနုသော ဝါယတိ ဂန္ဓော၊ ဃောသော သုယျတိ ဒါရုဏော’’။

၆၆၆။

ဟတ္ထိက္ခန္ဓံ သမာရုယှ၊ ဩလောကေန္တော စတုဒ္ဒိသံ [စတုဒ္ဒိဿာ (က။)]၊

အဒ္ဒသ နိဂြောဓံ ရမဏီယံ [ရုက္ခံ နိဂြောဓံ (သျာ။ က။)]၊ ပါဒပံ ဆာယာသမ္ပန္နံ၊

နီလဗ္ဘဝဏ္ဏသဒိသံ၊ မေဃဝဏ္ဏသိရီနိဘံ။

၆၆၇။

သာရထိံ ¶ ¶ အာမန္တယီ ရာဇာ၊ ‘‘ကိံ ဧသော ဒိဿတိ ဗြဟာ၊

နီလဗ္ဘဝဏ္ဏသဒိသော၊ မေဃဝဏ္ဏသိရီနိဘော’’။

၆၆၈။

‘‘နိဂြောဓော သော မဟာရာဇ၊ ပါဒပေါ ဆာယာသမ္ပန္နော၊

နီလဗ္ဘဝဏ္ဏသဒိသော ¶ ၊ မေဃဝဏ္ဏသိရီနိဘော’’။

၆၆၉။

တေန ပါယာသိ သောရဋ္ဌော၊ ယေန သော ဒိဿတေ ဗြဟာ၊

နီလဗ္ဘဝဏ္ဏသဒိသော၊ မေဃဝဏ္ဏသိရီနိဘော။

၆၇၀။

ဟတ္ထိက္ခန္ဓတော ဩရုယှ၊ ရာဇာ ရုက္ခံ ဥပါဂမိ၊

နိသီဒိ ရုက္ခမူလသ္မိံ၊ သာမစ္စော သပရိဇ္ဇနော၊

ပူရံ ပါနီယသရကံ၊ ပူဝေ ဝိတ္တေ စ အဒ္ဒသ။

၆၇၁။

ပုရိသော ¶ စ ဒေဝဝဏ္ဏီ၊ သဗ္ဗာဘရဏဘူသိတော၊

ဥပသင်္ကမိတွာ ရာဇာနံ၊ သောရဋ္ဌံ ဧတဒဗြဝိ။

၆၇၂။

‘‘သွာဂတံ တေ မဟာရာဇ၊ အထော တေ အဒုရာဂတံ၊

ပိဝတု ဒေဝေါ ပါနီယံ၊ ပူဝေ ခါဒ အရိန္ဒမ’’။

၆၇၃။

ပိဝိတွာ ရာဇာ ပါနီယံ၊ သာမစ္စော သပရိဇ္ဇနော၊

ပူဝေ ခါဒိတွာ ပိတွာ စ၊ သောရဋ္ဌော ဧတဒဗြဝိ။

၆၇၄။

‘‘ဒေဝတာ နုသိ ဂန္ဓဗ္ဗော၊ အဒု သက္ကော ပုရိန္ဒဒေါ၊

အဇာနန္တာ တံ ပုစ္ဆာမ၊ ကထံ ဇာနေမု တံ မယ’’န္တိ။

၆၇၅။

‘‘နာမှိ ဒေဝေါ န ဂန္ဓဗ္ဗော၊ နာပိ [နမှိ (က။)] သက္ကော ပုရိန္ဒဒေါ၊

ပေတော အဟံ မဟာရာဇ၊ သုရဋ္ဌာ ဣဓ မာဂတော’’တိ။

၆၇၆။

‘‘ကိံသီလော ကိံသမာစာရော၊ သုရဋ္ဌသ္မိံ ပုရေ တုဝံ၊

ကေန တေ ဗြဟ္မစရိယေန၊ အာနုဘာဝေါ အယံ တဝါ’’တိ။

၆၇၇။

‘‘တံ သုဏောဟိ မဟာရာဇ၊ အရိန္ဒမ ရဋ္ဌဝဍ္ဎန၊

အမစ္စာ ပါရိသဇ္ဇာ စ၊ ဗြာဟ္မဏော စ ပုရောဟိတော။

၆၇၈။

‘‘သုရဋ္ဌသ္မိံ အဟံ ဒေဝ၊ ပုရိသော ပါပစေတသော၊

မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ စ ဒုဿီလော၊ ကဒရိယော ပရိဘာသကော။

၆၇၉။

‘‘‘ဒဒန္တာနံ ¶ ကရောန္တာနံ၊ ဝါရယိဿံ ဗဟုဇ္ဇနံ၊

အညေသံ ဒဒမာနာနံ၊ အန္တရာယကရော အဟံ။

၆၈၀။

‘‘‘ဝိပါကော နတ္ထိ ဒါနဿ၊ သံယမဿ ကုတော ဖလံ၊

နတ္ထိ အာစရိယော နာမ၊ အဒန္တံ ကော ဒမေဿတိ။

၆၈၁။

‘‘‘သမတုလျာနိ ¶ ဘူတာနိ၊ ကုတော [ကုလေ (သျာ။ က။)] ဇေဋ္ဌာပစာယိကော၊

နတ္ထိ ဗလံ ဝီရိယံ ဝါ၊ ကုတော ဥဋ္ဌာနပေါရိသံ။

၆၈၂။

‘‘‘နတ္ထိ ဒါနဖလံ နာမ၊ န ဝိသောဓေတိ ဝေရိနံ၊

လဒ္ဓေယျံ လဘတေ မစ္စော၊ နိယတိပရိဏာမဇံ [ပရိဏာမဇာ (သီ။ က။)]။

၆၈၃။

‘‘‘နတ္ထိ ¶ မာတာ ပိတာ ဘာတာ၊ လောကော နတ္ထိ ဣတော ပရံ၊

နတ္ထိ ဒိန္နံ နတ္ထိ ဟုတံ၊ သုနိဟိတံ န ဝိဇ္ဇတိ။

၆၈၄။

‘‘‘ယောပိ ¶ ဟနေယျ ပုရိသံ၊ ပရဿ ဆိန္ဒတေ [ပုရိသဿ ဆိန္ဒေ (သျာ။ က။)] သိရံ၊

န ကောစိ ကဉ္စိ ဟနတိ၊ သတ္တန္နံ ဝိဝရမန္တရေ။

၆၈၅။

‘‘‘အစ္ဆေဇ္ဇာဘေဇ္ဇော ဟိ [ဘေဇ္ဇော (သီ။)၊ အဘေဇ္ဇော (သျာ။)၊ ဘေဇ္ဇာသိ (က။)] ဇီဝေါ၊ အဋ္ဌံသော ဂုဠပရိမဏ္ဍလော၊

ယောဇနာနံ သတံ ပဉ္စ၊ ကော ဇီဝံ ဆေတ္တုမရဟတိ။

၆၈၆။

‘‘‘ယထာ သုတ္တဂုဠေ ခိတ္တေ၊ နိဗ္ဗေဌေန္တံ ပလာယတိ၊

ဧဝမေဝ စ သော ဇီဝေါ၊ နိဗ္ဗေဌေန္တော ပလာယတိ။

၆၈၇။

‘‘‘ယထာ ဂါမတော နိက္ခမ္မ၊ အညံ ဂါမံ ပဝိသတိ၊

ဧဝမေဝ စ သော ဇီဝေါ၊ အညံ ဗောန္ဒိံ ပဝိသတိ။

၆၈၈။

‘‘‘ယထာ ¶ ဂေဟတော နိက္ခမ္မ၊ အညံ ဂေဟံ ပဝိသတိ၊

ဧဝမေဝ စ သော ဇီဝေါ၊ အညံ ဗောန္ဒိံ ပဝိသတိ။

၆၈၉။

‘‘‘စုလ္လာသီတိ [စုဠာသီတိ (သီ။ သျာ။ က။)] မဟာကပ္ပိနော [မဟာကပ္ပုနော (သီ။)]၊ သတသဟဿာနိ ဟိ၊

ယေ ဗာလာ ယေ စ ပဏ္ဍိတာ၊ သံသာရံ ခေပယိတွာန၊

ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿရေ။

၆၉၀။

‘‘‘မိတာနိ သုခဒုက္ခာနိ၊ ဒေါဏေဟိ ပိဋကေဟိ စ၊

ဇိနော သဗ္ဗံ ပဇာနာတိ’၊ သမ္မူဠှာ ဣတရာ ပဇာ။

၆၉၁။

‘‘ဧဝံဒိဋ္ဌိ ပုရေ အာသိံ၊ သမ္မူဠှော မောဟပါရုတော၊

မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ စ ဒုဿီလော၊ ကဒရိယော ပရိဘာသကော။

၆၉၂။

‘‘ဩရံ မေ ဆဟိ မာသေဟိ၊ ကာလင်္ကိရိယာ ဘဝိဿတိ၊

ဧကန္တကဋုကံ ဃောရံ၊ နိရယံ ပပတိဿဟံ။

၆၉၃။

[ပေ။ ဝ။ ၇၀] ‘‘စတုက္ကဏ္ဏံ စတုဒွါရံ၊ ဝိဘတ္တံ ဘာဂသော မိတံ၊

အယောပါကာရပရိယန္တံ၊ အယသာ ပဋိကုဇ္ဇိတံ။

၆၉၄။

[ပေ။ ဝ။ ၇၁] ‘‘တဿ အယောမယာ ဘူမိ၊ ဇလိတာ တေဇသာ ယုတာ၊

သမန္တာ ယောဇနသတံ၊ ဖရိတွာ တိဋ္ဌတိ သဗ္ဗဒါ။

၆၉၅။

‘‘ဝဿာနိ ¶ သတသဟဿာနိ၊ ဃောသော သုယျတိ တာဝဒေ၊

လက္ခော ဧသော မဟာရာဇ၊ သတဘာဂဝဿကောဋိယော။

၆၉၆။

‘‘ကောဋိသတသဟဿာနိ ¶ ၊ နိရယေ ပစ္စရေ ဇနာ၊

မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီ စ ဒုဿီလာ၊ ယေ စ အရိယူပဝါဒိနော။

၆၉၇။

‘‘တတ္ထာဟံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ၊ ဒုက္ခံ ဝေဒိဿ ဝေဒနံ၊

ဖလံ ပါပဿ ကမ္မဿ၊ တသ္မာ သောစာမဟံ ဘုသံ။

၆၉၈။

‘‘တံ ¶ ¶ သုဏောဟိ မဟာရာဇ၊ အရိန္ဒမ ရဋ္ဌဝဍ္ဎန၊

ဓီတာ မယှံ မဟာရာဇ၊ ဥတ္တရာ ဘဒ္ဒမတ္ထု တေ။

၆၉၉။

‘‘ကရောတိ ဘဒ္ဒကံ ကမ္မံ၊ သီလေသုပေါသထေ ရတာ၊

သညတာ သံဝိဘာဂီ စ၊ ဝဒညူ ဝီတမစ္ဆရာ။

၇၀၀။

‘‘အခဏ္ဍကာရီ သိက္ခာယ၊ သုဏှာ ပရကုလေသု စ၊

ဥပါသိကာ သကျမုနိနော၊ သမ္ဗုဒ္ဓဿ သိရီမတော။

၇၀၁။

‘‘ဘိက္ခု စ သီလသမ္ပန္နော၊ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ၊

ဩက္ခိတ္တစက္ခု သတိမာ၊ ဂုတ္တဒွါရော သုသံဝုတော။

၇၀၂။

‘‘သပဒါနံ စရမာနော၊ အဂမာ တံ နိဝေသနံ၊

‘တမဒ္ဒသ မဟာရာဇ၊ ဥတ္တရာ ဘဒ္ဒမတ္ထု တေ’။

၇၀၃။

‘‘ပူရံ ပါနီယသရကံ၊ ပူဝေ ဝိတ္တေ စ သာ အဒါ၊

‘ပိတာ မေ ကာလင်္ကတော၊ ဘန္တေ တဿေတံ ဥပကပ္ပတု’။

၇၀၄။

‘‘သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ၊ ဝိပါကော ဥဒပဇ္ဇထ၊

ဘုဉ္ဇာမိ ကာမကာမီဟံ၊ ရာဇာ ဝေဿဝဏော ယထာ။

၇၀၅။

‘‘တံ သုဏောဟိ မဟာရာဇ၊ အရိန္ဒမ ရဋ္ဌဝဍ္ဎန၊

သဒေဝကဿ လောကဿ၊ ဗုဒ္ဓါ အဂ္ဂေါ ပဝုစ္စတိ၊

တံ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆ၊ သပုတ္တဒါရော အရိန္ဒမ။

၇၀၆။

‘‘အဋ္ဌင်္ဂိကေန မဂ္ဂေန၊ ဖုသန္တိ အမတံ ပဒံ၊

တံ ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆ၊ သပုတ္တဒါရော အရိန္ဒမ။

၇၀၇။

‘‘စတ္တာရော ¶ စ ပဋိပန္နာ [မဂ္ဂပဋိပန္နာ (သီ။ သျာ။)]၊ စတ္တာရော စ ဖလေ ဌိတာ၊

ဧသ သင်္ဃော ဥဇုဘူတော၊ ပညာသီလသမာဟိတော၊

တံ သင်္ဃံ သရဏံ ဂစ္ဆ၊ သပုတ္တဒါရော အရိန္ဒမ။

၇၀၈။

‘‘ပါဏာတိပါတာ ¶ ¶ ဝိရမဿု ခိပ္ပံ၊ လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယဿု၊

အမဇ္ဇပေါ မာ စ မုသာ အဘာဏီ၊ သကေန ဒါရေန စ ဟောဟိ တုဋ္ဌော’’တိ။

၇၀၉။

‘‘အတ္ထကာမောသိ မေ ယက္ခ၊ ဟိတကာမောသိ ဒေဝတေ၊

ကရောမိ တုယှံ ဝစနံ၊ တွံသိ အာစရိယော မမ။

၇၁၀။

‘‘ဥပေမိ သရဏံ ဗုဒ္ဓံ၊ ဓမ္မဉ္စာပိ အနုတ္တရံ၊

သင်္ဃဉ္စ နရဒေဝဿ၊ ဂစ္ဆာမိ သရဏံ အဟံ။

၇၁၁။

‘‘ပါဏာတိပါတာ ဝိရမာမိ ခိပ္ပံ၊ လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယာမိ၊

အမဇ္ဇပေါ နော စ မုသာ ဘဏာမိ၊ သကေန ဒါရေန စ ဟောမိ တုဋ္ဌော။

၇၁၂။

‘‘ဩဖုဏာမိ ¶ [ဩပုဏာမိ (သီ။)၊ ဩဖုနာမိ (သျာ။ က။)၊ ဩပုနာမိ (?)] မဟာဝါတေ၊ နဒိယာ သီဃဂါမိယာ၊

ဝမာမိ ပါပိကံ ဒိဋ္ဌိံ၊ ဗုဒ္ဓါနံ သာသနေ ရတော’’။

၇၁၃။

ဣဒံ ဝတွာန သောရဋ္ဌော၊ ဝိရမိတွာ ပါပဒဿနာ [ပါပဒဿနံ (သျာ။ က။)]၊

နမော ¶ ဘဂဝတော ကတွာ၊ ပါမောက္ခော ရထမာရုဟီတိ။

နန္ဒကပေတဝတ္ထု တတိယံ။

၄။ ရေဝတီပေတဝတ္ထု

၇၁၄။

[ဝိ။ ဝ။ ၈၆၃] ‘‘ဥဋ္ဌေဟိ ရေဝတေ သုပါပဓမ္မေ၊ အပါရုတဒွါရေ အဒါနသီလေ၊

နေဿာမ တံ ယတ္ထ ထုနန္တိ ဒုဂ္ဂတာ၊ သမပ္ပိတာ [သမဇ္ဇတာ (သီ။)] နေရယိကာ ဒုခေနာ’’တိ။

၇၁၅။

ဣစ္စေဝ [ဣစ္စေဝံ (သျာ။ က။)] ဝတွာန ယမဿ ဒူတာ၊ တေ ဒွေ ယက္ခာ လောဟိတက္ခာ ဗြဟန္တာ၊

ပစ္စေကဗာဟာသု ဂဟေတွာ ရေဝတံ၊ ပက္ကာမယုံ ဒေဝဂဏဿ သန္တိကေ။

၇၁၆။

‘‘အာဒိစ္စဝဏ္ဏံ ¶ ရုစိရံ ပဘဿရံ၊ ဗျမှံ သုဘံ ကဉ္စနဇာလဆန္နံ၊

ကဿေတမာကိဏ္ဏဇနံ ဝိမာနံ၊ သုရိယဿ ရံသီရိဝ ဇောတမာနံ။

၇၁၇။

‘‘နာရီဂဏာ စန္ဒနသာရလိတ္တာ [စန္ဒနသာရာနုလိတ္တာ (သျာ။)]၊ ဥဘတော ဝိမာနံ ဥပသောဘယန္တိ၊

တံ ဒိဿတိ သုရိယသမာနဝဏ္ဏံ၊ ကော မောဒတိ သဂ္ဂပတ္တော ဝိမာနေ’’တိ။

၇၁၈။

‘‘ဗာရာဏသိယံ နန္ဒိယော နာမာသိ၊ ဥပါသကော အမစ္ဆရီ ဒါနပတိ ဝဒညူ၊

တဿေတမာကိဏ္ဏဇနံ ဝိမာနံ၊ သုရိယဿ ရံသီရိဝ ဇောတမာနံ။

၇၁၉။

‘‘နာရီဂဏာ စန္ဒနသာရလိတ္တာ၊ ဥဘတော ဝိမာနံ ဥပသောဘယန္တိ၊

တံ ဒိဿတိ သုရိယသမာနဝဏ္ဏံ၊ သော မောဒတိ သဂ္ဂပတ္တော ဝိမာနေ’’တိ။

၇၂၀။

‘‘နန္ဒိယဿာဟံ ¶ ဘရိယာ၊ အဂါရိနီ သဗ္ဗကုလဿ ဣဿရာ၊

ဘတ္တု ဝိမာနေ ရမိဿာမိ ဒါနဟံ၊ န ပတ္ထယေ နိရယဒဿနာယာ’’တိ။

၇၂၁။

‘‘ဧသော တေ နိရယော သုပါပဓမ္မေ၊ ပုညံ တယာ အကတံ ဇီဝလောကေ၊

န ဟိ မစ္ဆရီ ရောသကော ပါပဓမ္မော၊ သဂ္ဂူပဂါနံ လဘတိ သဟဗျတ’’န္တိ။

၇၂၂။

‘‘ကိံ နု ဂူထဉ္စ မုတ္တဉ္စ၊ အသုစီ ပဋိဒိဿတိ၊

ဒုဂ္ဂန္ဓံ ကိမိဒံ မီဠှံ၊ ကိမေတံ ဥပဝါယတီ’’တိ။

၇၂၃။

‘‘ဧသ သံသဝကော နာမ၊ ဂမ္ဘီရော သတပေါရိသော၊

ယတ္ထ ဝဿသဟဿာနိ၊ တုဝံ ပစ္စသိ ရေဝတေ’’တိ။

၇၂၄။

‘‘ကိံ ¶ နု ကာယေန ဝါစာယ၊ မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ၊

ကေန သံသဝကော လဒ္ဓါ၊ ဂမ္ဘီရော သတပေါရိသော’’တိ။

၇၂၅။

‘‘သမဏေ ဗြာဟ္မဏေ စာပိ၊ အညေ ဝါပိ ဝနိဗ္ဗကေ၊

မုသာဝါဒေန ဝဉ္စေသိ၊ တံ ပါပံ ပကတံ တယာ။

၇၂၆။

‘‘တေန သံသဝကော လဒ္ဓါ၊ ဂမ္ဘီရော သတပေါရိသော၊

တတ္ထ ဝဿသဟဿာနိ၊ တုဝံ ပစ္စသိ ရေဝတေ။

၇၂၇။

‘‘ဟတ္ထေပိ ဆိန္ဒန္တိ အထောပိ ပါဒေ၊ ကဏ္ဏေပိ ဆိန္ဒန္တိ အထောပိ နာသံ၊

အထောပိ ကာကောဠဂဏာ သမေစ္စ၊ သင်္ဂမ္မ ခါဒန္တိ ဝိဖန္ဒမာန’’န္တိ။

၇၂၈။

‘‘သာဓု ခေါ မံ ပဋိနေထ၊ ကာဟာမိ ကုသလံ ဗဟုံ၊

ဒါနေန သမစရိယာယ၊ သံယမေန ဒမေန စ၊

ယံ ကတွာ သုခိတာ ဟောန္တိ၊ န စ ပစ္ဆာနုတပ္ပရေ’’တိ။

၇၂၉။

‘‘ပုရေ တုဝံ ပမဇ္ဇိတွာ၊ ဣဒါနိ ပရိဒေဝသိ၊

သယံ ကတာနံ ကမ္မာနံ၊ ဝိပါကံ အနုဘောဿသီ’’တိ။

၇၃၀။

‘‘ကော ဒေဝလောကတော မနုဿလောကံ၊ ဂန္တွာန ပုဋ္ဌော မေ ဧဝံ ဝဒေယျ၊

‘နိက္ခိတ္တဒဏ္ဍေသု ဒဒါထ ဒါနံ၊ အစ္ဆာဒနံ သေယျ [သယန (သီ။)] မထန္နပါနံ၊

န ဟိ မစ္ဆရီ ရောသကော ပါပဓမ္မော၊ သဂ္ဂူပဂါနံ လဘတိ သဟဗျတံ’။

၇၃၁။

‘‘သာဟံ နူန ဣတော ဂန္တွာ၊ ယောနိံ လဒ္ဓါန မာနုသိံ၊

ဝဒညူ သီလသမ္ပန္နာ၊ ကာဟာမိ ကုသလံ ဗဟုံ၊

ဒါနေန သမစရိယာယ၊ သံယမေန ဒမေန စ။

၇၃၂။

‘‘အာရာမာနိ စ ရောပိဿံ၊ ဒုဂ္ဂေ သင်္ကမနာနိ စ၊

ပပဉ္စ ဥဒပါနဉ္စ၊ ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ။

၇၃၃။

‘‘စာတုဒ္ဒသိံ ¶ ပဉ္စဒသိံ၊ ယာ စ ပက္ခဿ အဋ္ဌမီ၊

ပါဋိဟာရိယပက္ခဉ္စ၊ အဋ္ဌင်္ဂသုသမာဂတံ။

၇၃၄။

‘‘ဥပေါသထံ ဥပဝသိဿံ၊ သဒါ သီလေသု သံဝုတာ၊

န စ ဒါနေ ပမဇ္ဇိဿံ၊ သာမံ ဒိဋ္ဌမိဒံ မယာ’’တိ။

၇၃၅။

ဣစ္စေဝံ ¶ ဝိပ္ပလပန္တိံ၊ ဖန္ဒမာနံ တတော တတော၊

ခိပိံသု နိရယေ ဃောရေ၊ ဥဒ္ဓံပါဒံ အဝံသိရံ။

၇၃၆။

‘‘အဟံ ပုရေ မစ္ဆရိနီ အဟောသိံ၊ ပရိဘာသိကာ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ၊

ဝိတထေန စ သာမိကံ ဝဉ္စယိတွာ၊ ပစ္စာမဟံ နိရယေ ဃောရရူပေ’’တိ။

ရေဝတီပေတဝတ္ထု စတုတ္ထံ။

၅။ ဥစ္ဆုပေတဝတ္ထု

၇၃၇။

‘‘ဣဒံ ¶ မမ ဥစ္ဆုဝနံ မဟန္တံ၊ နိဗ္ဗတ္တတိ ပုညဖလံ အနပ္ပကံ၊

တံ ဒါနိ မေ န [န ဒါနိ မေ တံ (သီ။ က။)] ပရိဘောဂမေတိ၊ အာစိက္ခ ဘန္တေ ကိဿ အယံ ဝိပါကော။

၇၃၈။

‘‘ဟညာမိ [ဝိဟညာမိ (က။)] ခဇ္ဇာမိ စ ဝါယမာမိ၊ ပရိသက္ကာမိ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ကိဉ္စိ၊

သွာဟံ ဆိန္နထာမော ကပဏော လာလပါမိ၊ ကိဿ [ကိဿဿ (သီ။)၊ ကိဿဿု (?)] ကမ္မဿ အယံ ဝိပါကော။

၇၃၉။

‘‘ဝိဃာတော စာဟံ ပရိပတာမိ ဆမာယံ၊ ပရိဝတ္တာမိ ဝါရိစရောဝ ဃမ္မေ၊

ရုဒတော စ မေ [ဒူရတော စ မေ (သျာ။ က။)] အဿုကာ နိဂ္ဂလန္တိ၊ အာစိက္ခ ဘန္တေ ကိဿ အယံ ဝိပါကော။

၇၄၀။

‘‘ဆာတော ¶ ကိလန္တော စ ပိပါသိတော စ၊ သန္တဿိတော ¶ သာတသုခံ န ဝိန္ဒေ၊

ပုစ္ဆာမိ တံ ဧတမတ္ထံ ဘဒန္တေ၊ ကထံ နု ဥစ္ဆုပရိဘောဂံ လဘေယျ’’န္တိ။

၇၄၁။

‘‘ပုရေ တုဝံ ကမ္မမကာသိ အတ္တနာ၊ မနုဿဘူတော ပုရိမာယ ဇာတိယာ၊

အဟဉ္စ တံ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ၊ သုတွာန တွံ ဧတမတ္ထံ ဝိဇာန။

၇၄၂။

‘‘ဥစ္ဆုံ ¶ တုဝံ ခါဒမာနော ပယာတော၊ ပုရိသော စ တေ ပိဋ္ဌိတော အနွဂစ္ဆိ၊

သော စ တံ ပစ္စာသန္တော ကထေသိ၊ တဿ တုဝံ န ကိဉ္စိ အာလပိတ္ထ။

၇၄၃။

‘‘သော စ တံ အဘဏန္တံ အယာစိ၊ ‘ဒေဟယျ ဥစ္ဆု’န္တိ စ တံ အဝေါစ၊

တဿ တုဝံ ပိဋ္ဌိတော ဥစ္ဆုံ အဒါသိ၊ တဿေတံ ကမ္မဿ အယံ ဝိပါကော။

၇၄၄။

‘‘ဣင်္ဃ တွံ ဂန္တွာန ပိဋ္ဌိတော ဂဏှေယျာသိ [ဣင်္ဃ တွံ ပိဋ္ဌိတော ဂဏှ ဥစ္ဆုံ (သီ။)]၊ ဂဟေတွာန တံ ခါဒဿု ယာဝဒတ္ထံ၊

တေနေဝ တွံ အတ္တမနော ဘဝိဿသိ၊ ဟဋ္ဌော စုဒဂ္ဂေါ စ ပမောဒိတော စာ’’တိ။

၇၄၅။

ဂန္တွာန ¶ သော ပိဋ္ဌိတော အဂ္ဂဟေသိ၊ ဂဟေတွာန တံ ခါဒိ ယာဝဒတ္ထံ၊

တေနေဝ သော အတ္တမနော အဟောသိ၊ ဟဋ္ဌော စုဒဂ္ဂေါ စ ပမောဒိတော စာတိ။

ဥစ္ဆုပေတဝတ္ထု ပဉ္စမံ။

၆။ ကုမာရပေတဝတ္ထု

၇၄၆။

‘‘သာဝတ္ထိ ¶ ¶ နာမ နဂရံ၊ ဟိမဝန္တဿ ပဿတော၊

တတ္ထ အာသုံ ဒွေ ကုမာရာ၊ ရာဇပုတ္တာတိ မေ သုတံ။

၇၄၇။

‘‘သမ္မတ္တာ ¶ [ပမတ္တာ (က။)] ရဇနီယေသု၊ ကာမဿာဒါဘိနန္ဒိနော၊

ပစ္စုပ္ပန္နသုခေ ဂိဒ္ဓါ၊ န တေ ပဿိံသုနာဂတံ။

၇၄၈။

‘‘တေ စုတာ စ မနုဿတ္တာ၊ ပရလောကံ ဣတော ဂတာ၊

တေဓ ဃောသေန္တျဒိဿန္တာ၊ ပုဗ္ဗေ ဒုက္ကဋမတ္တနော။

၇၄၉။

‘‘‘ဗဟူသု ဝတ [ဗဟုဿုတေသု (သီ။ က။)] သန္တေသု၊ ဒေယျဓမ္မေ ဥပဋ္ဌိတေ၊

နာသက္ခိမှာ စ အတ္တာနံ၊ ပရိတ္တံ ကာတုံ သုခါဝဟံ။

၇၅၀။

‘‘‘ကိံ တတော ပါပကံ အဿ၊ ယံ နော ရာဇကုလာ စုတာ၊

ဥပပန္နာ ပေတ္တိဝိသယံ၊ ခုပ္ပိပါသသမပ္ပိတာ [ခုပ္ပိပါသာသမပ္ပိတာ (သီ။ ပီ။)]။

၇၅၁။

‘‘သာမိနော ဣဓ ဟုတွာန၊ ဟောန္တိ အသာမိနော တဟိံ၊

ဘမန္တိ [စရန္တိ (သီ။ ပီ။)၊ မရန္တိ (သျာ။)] ခုပ္ပိပါသာယ၊ မနုဿာ ဥန္နတောနတာ။

၇၅၂။

‘‘ဧတမာဒီနဝံ ဉတွာ၊ ဣဿရမဒသမ္ဘဝံ၊

ပဟာယ ¶ ဣဿရမဒံ၊ ဘဝေ သဂ္ဂဂတော နရော၊

ကာယဿ ဘေဒါ သပ္ပညော၊ သဂ္ဂံ သော ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ။

ကုမာရပေတဝတ္ထု ဆဋ္ဌံ။

၇။ ရာဇပုတ္တပေတဝတ္ထု

၇၅၃။

ပုဗ္ဗေ ¶ ကတာနံ ကမ္မာနံ၊ ဝိပါကော မထယေ မနံ၊

ရူပေ သဒ္ဒေ ရသေ ဂန္ဓေ၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ စ မနောရမေ။

၇၅၄။

နစ္စံ ဂီတံ ရတိံ ခိဍ္ဍံ၊ အနုဘုတွာ အနပ္ပကံ၊

ဥယျာနေ ပရိစရိတွာ၊ ပဝိသန္တော ဂိရိဗ္ဗဇံ။

၇၅၅။

ဣသိံ သုနေတ္တ [သုနိတ (က။)] မဒ္ဒက္ခိ၊ အတ္တဒန္တံ သမာဟိတံ၊

အပ္ပိစ္ဆံ ဟိရိသမ္ပန္နံ၊ ဥဉ္ဆေ ပတ္တဂတေ ရတံ။

၇၅၆။

ဟတ္ထိက္ခန္ဓတော ဩရုယှ၊ လဒ္ဓါ ဘန္တေတိ စာဗြဝိ၊

တဿ ပတ္တံ ဂဟေတွာန၊ ဥစ္စံ ပဂ္ဂယှ ခတ္တိယော။

၇၅၇။

ထဏ္ဍိလေ ¶ ပတ္တံ ဘိန္ဒိတွာ၊ ဟသမာနော အပက္ကမိ၊

‘‘ရညော ကိတဝဿာဟံ ပုတ္တော၊ ကိံ မံ ဘိက္ခု ကရိဿသိ’’။

၇၅၈။

တဿ ¶ ကမ္မဿ ဖရုသဿ၊ ဝိပါကော ကဋုကော အဟု၊

ယံ ရာဇပုတ္တော ဝေဒေသိ၊ နိရယမှိ သမပ္ပိတော။

၇၅၉။

ဆဠေဝ စတုရာသီတိ၊ ဝဿာနိ နဝုတာနိ စ၊

ဘုသံ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆိတ္ထော၊ နိရယေ ကတကိဗ္ဗိသော။

၇၆၀။

ဥတ္တာနောပိ စ ပစ္စိတ္ထ၊ နိကုဇ္ဇော ဝါမဒက္ခိဏော၊

ဥဒ္ဓံပါဒေါ ဌိတော စေဝ၊ စိရံ ဗာလော အပစ္စထ။

၇၆၁။

ဗဟူနိ ¶ ဝဿသဟဿာနိ၊ ပူဂါနိ နဟုတာနိ စ၊

ဘုသံ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆိတ္ထော၊ နိရယေ ကတကိဗ္ဗိသော။

၇၆၂။

ဧတာဒိသံ ခေါ ကဋုကံ၊ အပ္ပဒုဋ္ဌပ္ပဒေါသိနံ၊

ပစ္စန္တိ ပါပကမ္မန္တာ၊ ဣသိမာသဇ္ဇ သုဗ္ဗတံ။

၇၆၃။

သော တတ္ထ ဗဟုဝဿာနိ၊ ဝေဒယိတွာ ဗဟုံ ဒုခံ၊

ခုပ္ပိပါသဟတော နာမ [ခုပ္ပိပါသာဟတော နာမ (သီ။ ပီ)]၊ ပေတော အာသိ တတော စုတော။

၇၆၄။

ဧတမာဒီနဝံ ဉတွာ [ဒိသွာ (သီ။)]၊ ဣဿရမဒသမ္ဘဝံ၊

ပဟာယ ဣဿရမဒံ၊ နိဝါတမနုဝတ္တယေ။

၇၆၅။

ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပါသံသော၊ ယော ဗုဒ္ဓေသု သဂါရဝေါ၊

ကာယဿ ဘေဒါ သပ္ပညော၊ သဂ္ဂံ သော ဥပပဇ္ဇတီတိ။

ရာဇပုတ္တပေတဝတ္ထု သတ္တမံ။

၈။ ဂူထခါဒကပေတဝတ္ထု

၇၆၆။

‘‘ဂူထကူပတော ¶ ဥဂ္ဂန္တွာ၊ ကော နု ဒီနော ပတိဋ္ဌသိ [ဒီနော ဟိ တိဋ္ဌသိ (သီ။)]၊

နိဿံသယံ ပါပကမ္မန္တော၊ ကိံ နု သဒ္ဒဟသေ တုဝ’’န္တိ။

၇၆၇။

‘‘အဟံ ဘဒန္တေ ပေတောမှိ၊ ဒုဂ္ဂတော ယမလောကိကော၊

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန၊ ပေတလောကံ ဣတော ဂတော’’။

၇၆၈။

‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ၊ မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ၊

ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန၊ ဣဒံ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆသီ’’တိ။

၇၆၉။

‘‘အဟု ¶ အာဝါသိကော မယှံ၊ ဣဿုကီ ကုလမစ္ဆရီ၊

အဇ္ဈောသိတော မယှံ ဃရေ၊ ကဒရိယော ပရိဘာသကော။

၇၇၀။

‘‘တဿာဟံ ¶ ¶ ဝစနံ သုတွာ၊ ဘိက္ခဝေါ ပရိဘာသိသံ၊

တဿ ကမ္မဝိပါကေန၊ ပေတလောကံ ဣတော ဂတော’’တိ။

၇၇၁။

‘‘အမိတ္တော မိတ္တဝဏ္ဏေန၊ ယော တေ အာသိ ကုလူပကော၊

ကာယဿ ဘေဒါ ဒုပ္ပညော၊ ကိံ နု ပေစ္စ ဂတိံ ဂတော’’တိ။

၇၇၂။

‘‘တဿေဝါဟံ ပါပကမ္မဿ၊ သီသေ တိဋ္ဌာမိ မတ္ထကေ၊

သော စ ပရဝိသယံ ပတ္တော၊ မမေဝ ပရိစာရကော။

၇၇၃။

‘‘ယံ ဘဒန္တေ ဟဒန္တညေ၊ ဧတံ မေ ဟောတိ ဘောဇနံ၊

အဟဉ္စ ခေါ ယံ ဟဒါမိ၊ ဧတံ သော ဥပဇီဝတီ’’တိ။

ဂူထခါဒကပေတဝတ္ထု အဋ္ဌမံ။

၉။ ဂူထခါဒကပေတိဝတ္ထု

၇၇၄။

‘‘ဂူထကူပတော ¶ ဥဂ္ဂန္တွာ၊ ကာ နု ဒီနာ ပတိဋ္ဌသိ၊

နိဿံသယံ ပါပကမ္မန္တာ၊ ကိံ နု သဒ္ဒဟသေ တုဝ’’န္တိ။

၇၇၅။

‘‘အဟံ ဘဒန္တေ ပေတီမှိ၊ ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ၊

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန၊ ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ။

၇၇၆။

‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ၊ မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ၊

ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန၊ ဣဒံ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆသီ’’တိ။

၇၇၇။

‘‘အဟု အာဝါသိကော မယှံ၊ ဣဿုကီ ကုလမစ္ဆရီ၊

အဇ္ဈောသိတော မယှံ ဃရေ၊ ကဒရိယော ပရိဘာသကော။

၇၇၈။

‘‘တဿာဟံ ဝစနံ သုတွာ၊ ဘိက္ခဝေါ ပရိဘာသိသံ၊

တဿ ကမ္မဝိပါကေန၊ ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ။

၇၇၉။

‘‘အမိတ္တော ¶ မိတ္တဝဏ္ဏေန၊ ယော တေ အာသိ ကုလူပကော၊

ကာယဿ ဘေဒါ ဒုပ္ပညော၊ ကိံ နု ပေစ္စ ဂတိံ ဂတော’’တိ။

၇၈၀။

‘‘တဿေဝါဟံ ပါပကမ္မဿ၊ သီသေ တိဋ္ဌာမိ မတ္ထကေ၊

သော စ ပရဝိသယံ ပတ္တော၊ မမေဝ ပရိစာရကော။

၇၈၁။

‘‘ယံ ¶ ဘဒန္တေ ဟဒန္တညေ၊ ဧတံ မေ ဟောတိ ဘောဇနံ၊

အဟဉ္စ ခေါ ယံ ဟဒါမိ၊ ဧတံ သော ဥပဇီဝတီ’’တိ။

ဂူထခါဒကပေတိဝတ္ထု နဝမံ။

၁၀။ ဂဏပေတဝတ္ထု

၇၈၂။

‘‘နဂ္ဂါ ¶ ဒုဗ္ဗဏ္ဏရူပါတ္ထ၊ ကိသာ ဓမနိသန္ထတာ၊

ဥပ္ဖာသုလိကာ [ဥပ္ပာသုဠိကာ (က။)] ကိသိကာ၊ ကေ နု တုမှေတ္ထ မာရိသာ’’တိ။

၇၈၃။

‘‘မယံ ဘဒန္တေ ပေတာမှာ၊ ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ၊

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန၊ ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ။

၇၈၄။

‘‘ကိံ ¶ နု ကာယေန ဝါစာယ၊ မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ၊

ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန၊ ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ။

၇၈၅။

‘‘အနာဝဋေသု တိတ္ထေသု၊ ဝိစိနိမှဒ္ဓမာသကံ၊

သန္တေသု ဒေယျဓမ္မေသု၊ ဒီပံ နာကမှ အတ္တနော။

၇၈၆။

‘‘နဒိံ ဥပေမ တသိတာ၊ ရိတ္တကာ ပရိဝတ္တတိ၊

ဆာယံ ဥပေမ ဥဏှေသု၊ အာတပေါ ပရိဝတ္တတိ။

၇၈၇။

‘‘အဂ္ဂိဝဏ္ဏော စ နော ဝါတော၊ ဍဟန္တော ဥပဝါယတိ၊

ဧတဉ္စ ဘန္တေ အရဟာမ၊ အညဉ္စ ပါပကံ တတော။

၇၈၈။

‘‘အပိ ယောဇနာနိ [အဓိယောဇနာနိ (သီ။ က။)] ဂစ္ဆာမ၊ ဆာတာ အာဟာရဂေဓိနော၊

အလဒ္ဓါဝ ¶ နိဝတ္တာမ၊ အဟော နော အပ္ပပုညတာ။

၇၈၉။

‘‘ဆာတာ ပမုစ္ဆိတာ ဘန္တာ၊ ဘူမိယံ ပဋိသုမ္ဘိတာ၊

ဥတ္တာနာ ပဋိကိရာမ၊ အဝကုဇ္ဇာ ပတာမသေ။

၇၉၀။

‘‘တေ စ တတ္ထေဝ ပတိတာ [တတ္ထ ပပဟိတာ (က။)]၊ ဘူမိယံ ပဋိသုမ္ဘိတာ၊

ဥရံ သီသဉ္စ ဃဋ္ဋေမ၊ အဟော နော အပ္ပပုညတာ။

၇၉၁။

‘‘ဧတဉ္စ ဘန္တေ အရဟာမ၊ အညဉ္စ ပါပကံ တတော၊

သန္တေသု ဒေယျဓမ္မေသု၊ ဒီပံ နာကမှ အတ္တနော။

၇၉၂။

‘‘တေ ဟိ နူန ဣတော ဂန္တွာ၊ ယောနိံ လဒ္ဓါန မာနုသိံ၊

ဝဒညူ သီလသမ္ပန္နာ၊ ကာဟာမ ကုသလံ ဗဟု’’န္တိ။

ဂဏပေတဝတ္ထု ဒသမံ။

၁၁။ ပါဋလိပုတ္တပေတဝတ္ထု

၇၉၃။

‘‘ဒိဋ္ဌာ ¶ ¶ ¶ တယာ နိရယာ တိရစ္ဆာနယောနိ၊

ပေတာ အသုရာ အထဝါပိ မာနုသာ ဒေဝါ၊ သယမဒ္ဒသ ကမ္မဝိပါကမတ္တနော၊

နေဿာမိ တံ ပါဋလိပုတ္တမက္ခတံ၊ တတ္ထ ဂန္တွာ ကုသလံ ကရောဟိ ကမ္မံ’’။

၇၉၄။

‘‘အတ္ထကာမောသိ မေ ယက္ခ၊ ဟိတကာမောသိ ဒေဝတေ၊

ကရောမိ တုယှံ ဝစနံ၊ တွံသိ အာစရိယော မမ။

၇၉၅။

‘‘ဒိဋ္ဌာ မယာ နိရယာ တိရစ္ဆာနယောနိ၊ ပေတာ အသုရာ အထဝါပိ မာနုသာ ဒေဝါ၊

သယမဒ္ဒသံ ¶ ကမ္မဝိပါကမတ္တနော၊ ကာဟာမိ ပုညာနိ အနပ္ပကာနီ’’တိ။

ပါဋလိပုတ္တပေတဝတ္ထု ဧကာဒသမံ။

၁၂။ အမ္ဗဝနပေတဝတ္ထု

၇၉၆။

‘‘အယဉ္စ တေ ပေါက္ခရဏီ သုရမ္မာ၊ သမာ သုတိတ္ထာ စ မဟောဒကာ စ၊

သုပုပ္ဖိတာ ဘမရဂဏာနုကိဏ္ဏာ၊ ကထံ တယာ လဒ္ဓါ အယံ မနုညာ။

၇၉၇။

‘‘ဣဒဉ္စ တေ အမ္ဗဝနံ သုရမ္မံ၊ သဗ္ဗောတုကံ ဓာရယတေ [ဓာရယတိ (သျာ။ က။)] ဖလာနိ၊

သုပုပ္ဖိတံ ဘမရဂဏာနုကိဏ္ဏံ၊ ကထံ တယာ လဒ္ဓမိဒံ ဝိမာနံ’’။

၇၉၈။

‘‘အမ္ဗပက္ကံ ဒကံ [အမ္ဗပက္ကောဒကံ (သီ။ သျာ။ ပီ။)၊ အမ္ဗပက္ကူဒကံ (က။)] ယာဂု၊ သီတစ္ဆာယာ မနောရမာ၊

ဓီတာယ ဒိန္နဒါနေန၊ တေန မေ ဣဓ လဗ္ဘတိ’’။

၇၉၉။

‘‘သန္ဒိဋ္ဌိကံ ¶ ကမ္မံ ဧဝံ [သန္ဒိဋ္ဌိကံ ဧဝ (သျာ။)] ပဿထ၊ ဒါနဿ ဒမဿ သံယမဿ ဝိပါကံ၊

ဒါသီ အဟံ အယျကုလေသု ဟုတွာ၊ သုဏိသာ ဟောမိ အဂါရဿ ဣဿရာ’’တိ။

အမ္ဗဝနပေတဝတ္ထု ဒွါဒသမံ။

၁၃။ အက္ခရုက္ခပေတဝတ္ထု

၈၀၀။

‘‘ယံ ¶ ¶ ဒဒါတိ န တံ ဟောတိ၊ ဒေထေဝ ဒါနံ ဒတွာ ဥဘယံ တရတိ၊

ဥဘယံ တေန ဒါနေန [တေန (က။)] ဂစ္ဆတိ၊ ဇာဂရထ မာပမဇ္ဇထာ’’တိ။

အက္ခရုက္ခပေတဝတ္ထု တေရသမံ။

၁၄။ ဘောဂသံဟရပေတဝတ္ထု

၈၀၁။

‘‘မယံ ¶ ဘောဂေ သံဟရိမှ၊ သမေန ဝိသမေန စ၊

တေ အညေ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ၊ မယံ ဒုက္ခဿ ဘာဂိနီ’’တိ။

ဘောဂသံဟရပေတဝတ္ထု စုဒ္ဒသမံ။

၁၅။ သေဋ္ဌိပုတ္တပေတဝတ္ထု

၈၀၂။

[ဇာ။ ၁။၄။၅၄ ဇာတကေပိ] ‘‘သဋ္ဌိဝဿသဟဿာနိ၊ ပရိပုဏ္ဏာနိ သဗ္ဗသော၊

နိရယေ ပစ္စမာနာနံ၊ ကဒါ အန္တော ဘဝိဿတိ’’။

၈၀၃။

[ဇာ။ ၁။၄။၅၅ ဇာတကေပိ] ‘‘နတ္ထိ အန္တော ကုတော အန္တော၊ န အန္တော ပဋိဒိဿတိ၊

တထာ ဟိ ပကတံ ပါပံ၊ တုယှံ မယှဉ္စ မာရိသာ [မမ တုယှဉ္စ မာရိသ (သီ။ သျာ။ ပီ။)]။

၈၀၄။

[ဇာ။ ၁။၄။၅၃ ဇာတကေပိ] ‘‘ဒုဇ္ဇီဝိတမဇီဝမှ ¶ ၊ ယေ သန္တေ န ဒဒမှသေ၊

သန္တေသု ဒေယျဓမ္မေသု၊ ဒီပံ နာကမှ အတ္တနော။

၈၀၅။

[ဇာ။ ၁။၄။၅၆ ဇာတကေပိ] ‘‘သောဟံ နူန ဣတော ဂန္တွာ၊ ယောနိံ လဒ္ဓါန မာနုသိံ၊

ဝဒညူ သီလသမ္ပန္နော၊ ကာဟာမိ ကုသလံ ဗဟု’’န္တိ။

သေဋ္ဌိပုတ္တပေတဝတ္ထု ပန္နရသမံ။

၁၆။ သဋ္ဌိကူဋပေတဝတ္ထု

၈၀၆။

‘‘ကိံ ¶ နု ဥမ္မတ္တရူပေါဝ၊ မိဂေါ ဘန္တောဝ ဓာဝသိ၊

နိဿံသယံ ပါပကမ္မန္တော [ပါပကမ္မံ (သျာ။ ပီ။)]၊ ကိံ နု သဒ္ဒါယသေ တုဝ’’န္တိ။

၈၀၇။

‘‘အဟံ ¶ ဘဒန္တေ ပေတောမှိ၊ ဒုဂ္ဂတော ယမလောကိကော၊

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန၊ ပေတလောကံ ဣတော ဂတော။

၈၀၈။

‘‘သဋ္ဌိ ကူဋသဟဿာနိ၊ ပရိပုဏ္ဏာနိ သဗ္ဗသော၊

သီသေ မယှံ နိပတန္တိ၊ တေ ဘိန္ဒန္တိ စ မတ္ထက’’န္တိ။

၈၀၉။

‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ၊ မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ၊

ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန၊ ဣဒံ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆသိ။

၈၁၀။

‘‘သဋ္ဌိ ¶ ကူဋသဟဿာနိ၊ ပရိပုဏ္ဏာနိ သဗ္ဗသော၊

သီသေ တုယှံ နိပတန္တိ၊ တေ ဘိန္ဒန္တိ စ မတ္ထက’’န္တိ။

၈၁၁။

‘‘အထဒ္ဒသာသိံ သမ္ဗုဒ္ဓံ၊ သုနေတ္တံ ဘာဝိတိန္ဒြိယံ၊

နိသိန္နံ ရုက္ခမူလသ္မိံ၊ ဈာယန္တံ အကုတောဘယံ။

၈၁၂။

‘‘သာလိတ္တကပ္ပဟာရေန၊ ဘိန္ဒိဿံ တဿ မတ္ထကံ၊

တဿ ကမ္မဝိပါကေန၊ ဣဒံ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆိသံ။

၈၁၃။

‘‘သဋ္ဌိ ကူဋသဟဿာနိ၊ ပရိပုဏ္ဏာနိ သဗ္ဗသော၊

သီသေ မယှံ နိပတန္တိ၊ တေ ဘိန္ဒန္တိ စ [နိပတန္တိ၊ ဝေါ ဘိန္ဒန္တေဝ (သီ။ ဓမ္မပဒဋ္ဌကထာ)] မတ္ထက’’န္တိ။

၈၁၄။

‘‘ဓမ္မေန တေ ကာပုရိသ၊ သဋ္ဌိကူဋသဟဿာနိ၊ ပရိပုဏ္ဏာနိ သဗ္ဗသော၊

သီသေ တုယှံ နိပတန္တိ၊ တေ ဘိန္ဒန္တိ စ မတ္ထက’’န္တိ။

သဋ္ဌိကူဋပေတဝတ္ထု သောဠသမံ။

မဟာဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော နိဋ္ဌိတော။

တဿုဒ္ဒါနံ ¶ –

အမ္ဗသက္ကရော ¶ ¶ သေရီသကော၊ ပိင်္ဂလော ရေဝတိ ဥစ္ဆု၊

ဒွေ ကုမာရာ ဒုဝေ ဂူထာ၊ ဂဏပါဋလိအမ္ဗဝနံ။

အက္ခရုက္ခဘောဂသံဟရာ၊ သေဋ္ဌိပုတ္တသဋ္ဌိကူဋာ၊

ဣတိ သောဠသဝတ္ထူနိ၊ ဝဂ္ဂေါ တေန ပဝုစ္စတိ။

အထ ဝဂ္ဂုဒ္ဒါနံ –

ဥရဂေါ ဥပရိဝဂ္ဂေါ၊ စူဠမဟာတိ စတုဓာ၊

ဝတ္ထူနိ ဧကပညာသံ၊ စတုဓာ ဘာဏဝါရတော။

ပေတဝတ္ထုပါဠိ နိဋ္ဌိတာ။