📜
నమో తస్స భగవతో అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స
మహావంసపాళి
పథమపరిచ్ఛేద
మహియఙ్గణాగమనం
నమస్సిత్వాన ¶ సమ్బుద్ధం, సుసుద్ధం సుద్ధవంసజం;
మహావంసం పవక్ఖామి, నానానూనాధికారికం.
పోరాణేహి కతో’పేసో, అతివిత్థారితో క్వచి;
అతీవ క్వచి సంఖిత్తో, అనేకపునరుత్తకో.
వజ్జితం తేహి దోసేహి, సుఖగ్గహణధారణం;
పసాదసంవేగకరం, సుతితో చ ఉపాగతం.
పసాదజనకే ఠానే, తథా సంవేగకారకే;
జనయన్తో పసాదఞ్చ, సంవేగఞ్చ సుణాథ తం.
దీపఙ్కరఞ్హి సమ్బుద్ధం, పస్సిత్వా నో జినో పురా;
లోకం దుక్ఖా పమోచేతుం, బోధాయ పణిధిం అకా.
తతో తఞ్చేవ సమ్బుద్ధం, కోణ్డఞ్ఞం మఙ్గలం మునిం;
సుమనం రేవతం బుద్ధం, సోభితఞ్చ మహామునిం.
అనోమదస్సిం సమ్బుద్ధం, పదుమం నారదం జినం;
పదుముత్తరసమ్బుద్ధం, సుమేధఞ్చ తథాగతం.
సుజాతం పియదస్సిఞ్చ, అత్థదస్సిఞ్చ నాయకం;
ధమ్మదస్సిఞ్చ సిద్ధత్థం, తిస్సం ఫుస్సజినం తథా.
విపస్సిం సిఖీసమ్బుద్ధం, సమ్బుద్ధం వేస్సభుం విభుం;
కకుసన్ధఞ్చ సమ్బుద్ధం, కోణాగమనమేవ చ.
కస్సపం సుగతఞ్చ’మే, సమ్బుద్ధే చతువీసతి;
ఆరాధేత్వా మహావీరో, తేహి బోధాయ బ్యాకతో.
పురేత్వా ¶ పారమీ సబ్బా, పత్వా సమ్బోధిముత్తమం;
ఉత్తమో గోతమో బుద్ధో, సత్తే దుక్ఖా పమోచయి.
మగధేసు రువేలాయం, బోధిమూలే మహాముని;
విసాఖపుణ్ణమాయం సో, పత్తో సమ్బోధిముత్తమం.
సత్తాహాని తహిం సత్త, సో విముత్తిసుఖం పరం;
విన్దన్తం మధురత్తఞ్చ, దస్సయన్తో వసీ వసి.
తతో బారాణసిం గన్త్వా, ధమ్మచక్కం పగత్తయి;
తత్థ వస్స వసన్తో’వ, సట్ఠిం అరహతం అకా.
తే ధమ్మదేసనత్థాయ, విస్సజ్జేత్వాన భిక్ఖవో;
వినేత్వా చ తతో తింస-సహా యే భద్దవగ్గియే.
సహస్సజటిలే నాథో, వినేతుం కస్సపాదికే;
హేమన్తే ఉరువేలాయం, వసితే పరిపాచయం.
ఉరువేలకస్సపస్స, మహాయఞ్ఞే ఉపట్ఠితే;
తస్స’త్తనో నాగమనే, ఇచ్ఛాచారం విజానియ.
ఉత్తరకురుతో భిక్ఖం, ఆహరిత్వా రిమద్దనో;
అనోతత్తదహే భుత్వా, సాయన్హసమయే సయం.
బోధితో నవమే మాసే, ఫుస్సపుణ్ణమియం జినో;
లఙ్కాదీపం విసోధేతుం, లఙ్కాదీపముపాగమి.
సాసనుజ్జోతనం ఠానం, లంకా ఞాతా జినేన హి;
యక్ఖపుణ్ణాయ లఙ్కాయ, యక్ఖా నిబ్బా సియాతి చ.
ఞాతోవ లఙ్కామజ్ఝమ్హి, గఙ్గాభీరే మనోరమే;
తియోజనాయ తే రమ్మే, ఏకయోజనవిత్థతే.
మహానాగవనుయ్యానే, యక్ఖసఙ్గామభూమియా;
లఙ్కాదీపట్ఠయక్ఖానం, మహాయక్ఖసమాగమో.
ఉపాగతో తం సుగతో, మహాయక్ఖసమాగమం;
సమాగమస్స మజ్ఝమ్హి, తత్థ తేసం సిరోపరి.
మహియఙ్గణథూపస్స, ఠానే వేహాయసం జినో;
వుట్ఠివాతన్ధకారేసి, తేసం సంవేజనం అకా.
తే భయట్ఠా’భయం యక్ఖా, అయాచుం అభయం జినం;
జినో అభయదో ఆహ, యక్ఖే తే’తి భయద్దీతే.
యక్ఖా ¶ భయం వో దుక్ఖఞ్చ, హరిస్సామి ఇదం అహం;
తుమ్హే నిసజ్జఠానం మే, సమగ్గా దేథ నో ఇధ.
ఆహు తే సుగతం యక్ఖా, దేమ మారిస తే ఇధ;
సబ్బేపి సకలం దీపం, దేహి నో అభయం తువం.
భయం సీతం తమం తేసం, హన్త్వా తం దిన్నభూమియం;
చమ్మక్ఖన్ధం అత్థరిత్వా, తత్థా’ సీనో జినో తతో.
చమ్మక్ఖణ్డం పసారేసి, ఆదిత్తం తం సమన్తతో;
ఘమ్మాభిభూతా తే భీతా, ఠితా అన్తే సమన్తతో.
గిరిదీపం తతో నాథో, రమ్మం తేసం ఇధా’నయి;
తేసు తత్థ పవిట్ఠేసు, యథాఠానే ఠపేసి చ.
నాథో తం సంఖిపి ధమ్మం, తదా దేవా సమాగముం;
తస్మిం సమాగమే తేసం, సత్థా ధమ్మ మదేసయి.
నేకేసం పాణకోటీనం, ధమ్మాభిసమయో అహు;
సరణేసు చ సీలేసు, ఠితా ఆసుం అసంఖియా.
సోతాపత్తిఫలం పత్వా, సేలే సుమనకూటకే;
మహాసుమనదేవిన్దో, పూజియం యాచి పూజియం.
సిరం పరామసిత్వాన, నీలామలసిరోరుహో;
పాణిమత్తేఅదా కేసే, తస్స పాణ హితో జినో.
సో తం సువణ్ణచఙ్కోట-వరేనాదాయ సత్థునో;
నిసిన్నట్ఠానరచితే, నానారతనసఞ్చయే.
సబ్బతో సత్తరతనే, తే ఠపేత్వా సిరోరుహే;
సో ఇన్దనీలథూపేన, పిదహేసి నమస్సి చ.
పరినిబ్బుతమ్హి సమ్బుద్ధే, చితకతో చ ఇద్ధియా;
ఆదాయ జినగీవట్ఠిం, థేరో సరభూనామకో.
థేరస్స సారిపుత్తస్స, సిస్సో ఆనీయ చేతియే;
తస్మింయేవ ఠపేత్వాన, భిక్ఖూహి పరివారితో.
ఛాదాపేత్వా మేదవణ్ణ-పాసాణేహి మహిద్ధికో;
థూపం ద్వాదసహత్థుచ్చం, కారాపేత్వాన పక్కమి.
దేవానంపియతిస్సస్స, రఞ్ఞో భాతుకుధారకో;
ఉద్ధచూళాభయో నామ, దిస్వా చేతియ మబ్భుతం.
తం ¶ ఛాదయిత్వా కారేసి, తింసహత్థుచ్చ చేతియం;
మద్దన్తో దమిళే రాజా, తత్రట్ఠో దుక్ఖగామణి.
అసీతిహత్థం కారేసి, తస్స కఞ్జుకచేతియం;
మహియఙ్గణథూపోయ-మేసో ఏవం పతిట్ఠితో.
ఏవం దీపమిమంకత్వా, మనుస్సారహమిస్సరో;
ఉరువేలమగా ధీరో, ఉరువీర పరక్కమోతి.
మహియఙ్గణాగమనం నిట్ఠితం.
నాగదీపాగమన
మహాకారుణికో సత్థా, సబ్బలోకహితే రతో;
బోధితో పఞ్చమే వస్సే, వసం జేతవనే జినో.
మహోదరస్స నాగస్స, తథా చూళోదరస్స చ;
మాతులభాగినేయ్యానం, మణిపల్లఙ్కహేతుకం.
దిస్వా సపారిసజ్జానం, సఙ్గామం పచ్చుపట్ఠితం;
సమ్బుద్ధో చిత్తమాసస్స, కాళపక్ఖే ఉపోసథే.
పాతోయేవ సమాదాయ, పవరం పత్తచీవరం;
అనుకమ్పాయ నాగానం, నాగదీపముపాగమి.
మహాదరో’పిసో నాగో, తదా రాజా అహిద్ధికో;
సముద్దే నాగభవనే, దసద్ధసతయోజనే.
కణిట్ఠికా తస్స కణ్హా, వడ్ఢమానమ్హి పబ్బతే;
నాగరాజస్స దిన్నా’సి, తస్స చూళోదరో సుతో.
తస్స మాతా మహామాతు, మణిపల్లఙ్కముత్తమం;
దత్వా కాలకతా నాగీ, మాతులేన తథా హి సో.
అహోసి భాగినేయ్యస్స, సఙ్గామో పచ్చుపట్ఠితో;
పబ్బతేయ్యా’పి నాగా తే, అహేసుఞ్హి మహిద్ధికా.
సమిద్ధిసుమనో నామ, దేవో జేతవనే ఠితం;
రాజాయతనమాదాయ, అత్తనో భవనం సుభం.
బుద్ధానుమతియాయేవ, ఛత్తాకారం జినోపరి;
ధారయన్తో ఉపాగఞ్ఛి, ఠానం తం పుబ్బవుట్ఠకం.
దేవో ¶ హి సో నాగదీపే, మనుస్సో’నన్తరే భవే;
అహోసి రాజాయతన-ఠితఠానే స అద్దస.
పచ్చేకబుద్ధ భుఞ్జన్తే, దిస్వా చిత్తం పసాదియ;
పత్తసోధనసాఖాయో, తేసం పాదాసి తేన సో.
నిబ్బత్తితస్మిం రుక్ఖస్మిం, జేతుయ్యానే మనోరమే;
ద్వారకోట్ఠకపస్సమ్హి, పచ్ఛా బహి అహోసి సో.
దేవాతిదేవో దేవస్స, తస్స వుద్ధిఞ్చ పస్సియ;
ఇదం ఠాన హితత్థఞ్చ, తం సరుక్ఖం ఇధానయి.
సఙ్గామమజ్ఝే ఆకాసే, నిసిన్నో తత్థ నాయకో;
తమం తమోనుదో తేసం, నాగానం హింసనం అకా.
అస్సాసేన్తో భయట్టే తే, ఆలోకం పవిద్ధంసయి;
తే దిస్వా సుగతం తుట్ఠా, పాదే వన్దింసు సత్థునో.
తేసం ధమ్మమదేసేసి, సామగ్గికరణం జినో;
ఉభో’పి తే పతీతా తం, పల్లఙ్కం మునినో అదుం.
సత్థా భూమిగతో తత్థ, పసీదిస్వాన ఆసనే;
తేహి దిబ్బన్నపానేహి, నాగరాజేహి తప్పితో.
తే జలట్ఠే తలట్ఠే చ, భుజగే’సీతికోటియో;
సరణేసు చ సీలేసు, పతిట్ఠాపేసి నాయకో.
మహోదరస్స నాగస్స, మాతులో మణిఅక్ఖికో;
కల్యాణియం నాగరాజా, యుద్ధం కాతుం తహిం గతో.
బుద్ధగామమ్హి పఠమే, సుత్వా సద్ధమ్మదేసనం;
ఠితో సరణసీలేసు, తత్థా’యాచి తథాగతం.
మహతీ అనుకమ్పానో, కతా నాథ తయా అయం;
తవానాగమనే సబ్బే, మయం భస్మీ భవామహే.
అనుకమ్పా మహీ పితే, విసుం హోతు మహోదయ;
పునరాగమనేనేత్థ, వాసభూమిం మమా మమ.
అధివాసయిత్వా భగవా, తుణ్హిభావే నిధాగమం;
పతిట్ఠాపేసి తత్థేవ, రాజాయతనచేతియం.
తఞ్చపి ¶ రాజాయతనం, పల్లఞ్చఙ్క మహారహం;
అప్పేసి నాగరాజూనం, లోకనాథో నమస్సితుం.
పరిభోగచేతియం మయ్హం, నాగరాజా నమస్సథ;
తం భవిస్సతి వోతాతా, హితాయ చ సుఖాయ చ.
ఇచ్చేవమాదిం సుగతో, నాగానం అనుసాసనం;
కత్వా జేతవనం ఏవ, గతో లోకానుకమ్పకోతి.
నాగదీపాగమనం
కల్యాణాగమనం
తతో సో తతియే వస్సే,
నాగిన్దో మణిఅక్ఖికో;
ఉపసఙ్కమ్మ సమ్బుద్ధం,
సతసఙ్ఘం నిమన్తయి.
బోధితో అట్ఠమే వస్సే, వసం జేతవనే జినో;
నాథో పఞ్చహి భిక్ఖూనం, సతేహి పరివారితో.
దుతియే దివసే భత్త-కాలే ఆరోచితే జినో;
రమ్మే వేసాఖమాసమ్హి, పుణ్ణమాయం మునిస్సరో.
తత్థేవ పారుపిత్వాన, సఙ్ఘాటిం పత్తమాదియ;
ఆగా కల్యాణిదేసం తం, మణిఅక్ఖినివేసనం.
కల్యాణి చేతియఠానే, కతే రతనమణ్డపే;
మహారహమ్హి పల్లఙ్కే, సహసఙ్ఘేను’పావిసి.
దిబ్బేహి ఖజ్జభోజ్జేహి, సగణో సగణం జినం;
నాగరాజా ధమ్మరాజం, సన్తప్పేసి సుమానసో.
తత్థ ధమ్మం దేసయిత్వా, సత్థా లోనుకమ్పకో;
ఉగ్గన్త్వా సుమనే కూటే, పదం దస్సేసి నాయకో.
తస్మిం పబ్బతపాదమ్హి, సహసఙ్ఘో యథాసుఖం;
దివా విహారం కత్వాన, దీఘవాపి ముపాగమి.
తత్థ ¶ చేతియఠానమ్హి, ససఙ్ఘోవ నిసీదియ;
సమాధిం అప్పయీ నాథో, ఠానాగారవపత్తియా.
తతో వుట్ఠాయ ఠానమ్హా, ఠానాఠానేసు కోవిదో;
మహామేఘవనారామ-ఠానమాగ మహాముని.
మహాబోధిఠితఠానే, నిసీదిత్వా ససావకో;
సమాధిం అప్పయీ నాథో, మహాథూపఠితే తథా.
థూపారామమ్హి థూపస్స, ఠితఠానే తథేవ చ;
సమాధితో’థ వుట్ఠాయ, సిలాచేతియఠానగో.
సహాగతే దేవగణో, గణీ సమనుసాసియ;
తతో జేతవనం బుద్ధో, బుద్ధసబ్బత్థకో అగా.
ఏవం లఙ్కాయ నాథో, హితమమితమతీ ఆయతిం పేక్ఖమానో;
తస్మిం కాలమ్హి లంకాసురభుజగగణాదీనమత్థఞ్చ పస్సం;
ఆగా తిక్ఖత్తుమేతం అతివిపులదయో లోకదీపో సుదీపం;
దీపో తేనాయమాసి సుజనబహుమనో ధమ్మదీపావ భాసీతి.
కల్యాణాగమనం
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
తథాగతాభిగమనం నామ
పఠమో పరిచ్ఛేదో.
దుతియపరిచ్ఛేద
మహాసమ్మతవంస
మహాసమ్మత ¶ రాజస్స, వంసజో హి మహాముని;
కప్పస్సాదిమ్హి రాజా’సి, మహాసమ్మతనామకో.
రోజో చ వరరోజో చ, తథా కల్యాణకా దువే;
ఉపోసథో చ మన్ధాతా, చరకో’పచరా దువే.
చేతీయో ముచలో చేవ, మహామూచలనామకో;
ముచలిన్దో సాగరో చేవ, సాగరో దేవ వనామకో.
భరతో భగీరథో చేవ, రుచి చ సురుచి పిచ;
పతాపో మహాపతాపో, పనాదా చ తథా దువే.
సుదస్సనో చ నేరు చ, తథా ఏవ దువే దువే;
పచ్ఛిమా చా’తి రాజానో, తస్స పుత్తపపుత్తకా.
అసంఖియాయుకా ఏతే, అట్ఠవీసతి భూమిపా;
కుసావతిం రాజగహం, మిథిలఞ్చాపి ఆవసుం.
తతో సతఞ్చ రాజనో, ఛప్పఞ్ఞాస చ సట్ఠి చ;
చతురాసీతి సహస్సాని, ఛత్తింసా చ తతో పరే.
ద్వత్తింస అట్ఠవీసా చ, ద్వావీసతి తతో పరే;
అట్ఠారస సత్తరస, పఞ్చదస చతుద్దస.
నవ సత్త ద్వాదస చ, పఞ్చవీస తతోపరే;
పఞ్చవీసం ద్వాదస చ, ద్వాదసఞ్చ నవా పిచ.
చతురాసీతిసహస్సాని, మఖాదేవాదికాపి చ;
చతురాసీతిసహస్సాని, కళారాజనకాదయో.
సోళస యావ ఓక్కాతం, పపుత్తా రాసితో ఇమే;
విసుం విసుం పురే రజ్జం, కమతో అనుసాసిసుం.
ఓక్కాముఖో జేట్ఠపుత్తో, ఓక్కాకసా’సి భూపతి;
నిపురో చన్దీమా చన్దం-ముఖో చ సివి సఞ్జయో.
వేస్సన్తర ¶ మహారాజా, జాలీ చ సీహవాహనో;
సీహస్సరో చ ఇచ్చేతే, తస్స పుత్త ప పుత్తకా.
ద్వేఅసీతి సహస్సాని, సీహస్సరస్స రాజినో;
పుత్త ప పుత్త రాజానో, జయసేనో తదన్తిమో.
ఏతే కపిలవత్థుస్మిం, సక్యరాజాతి విస్సుతా;
సీహహను మహారాజా, జయసేనస్స అత్రజో.
జయసేనస్స ధీతా చ, నామేనా’సి యసోధరా;
దేవదయే దేవదహ-సక్కో నామా’సి భూపతి.
అఞ్జనో చా’థ కచ్చానా, ఆసుం తస్స సుతా దువే;
మహేసీచా’సి కచ్చానా, రఞ్ఞో సీహహనుస్స సా.
ఆసీ అఞ్జనసక్కస్స, మహేసీ సా యసోధరా;
అఞ్జనస్స దువే ధీతా, మాయా చాథ పజాపతి.
పుత్తా దువే దణ్డపాణీ, సుప్పబుద్ధో చ సాకియో;
పఞ్చ పుత్తా దువే ధీతా, ఆసుం సీహహనుస్సరే.
సుద్ధోదనో ధోతోదనో, సక్కసుక్కమితోదనో;
అమితా పమితాచా’తి, ఇమే పఞ్చ ఇమా దువే.
సుప్పబుద్ధస్స సక్కస్స, మహేసీ అమితా అహు;
తస్సా’సుం భద్దకచ్చానా, దేవదత్తో దువే సుతా.
మాయా మహాపజాపతి చేవ, సుద్ధోదన మహేసీయో;
సుద్ధోదన మహారఞ్ఞో, పుత్తో మాయాయ సో జినో.
మహా సమ్మతవంసమ్హి, అసమ్భిన్నే మహాముని;
ఏవం పవత్తే సఞ్జాతో, సబ్బ ఖత్థియ ముద్ధని.
సిద్ధత్థస్స కుమారస్స, బోధిసత్తస్స సా అహు;
మహేసీ భద్దకచ్చానా, పుత్తో తస్సా’సి రాహులో.
బిమ్బిసారో చ సిద్ధత్థ-కుమారో చ సహాయకా;
ఉభిన్నం పితరో చాపి, సహాయాఏవ తే అహుం.
బోధిసత్తో బిమ్బిసారా, పఞ్చవస్సాధికో అహు;
ఏకూనతింసో వయసా, బోధిసత్తో’భినిక్ఖమి.
పదహిత్వాన ¶ ఛబ్బస్సం, బోధిం పత్వా కమేన చ;
పఞ్చతింసో థ వయసా, బిమ్బిసారముపాగమి.
బిమ్బిసారో పన్నరస-వస్సో’థ పీతరం సయం;
అభిసిత్తో మహాపఞ్ఞో, పత్తో రజ్జస్స తస్స తు.
పత్తే సోళసమే వస్సే, సత్థా ధమ్మమదేసయి;
ద్వాపఞ్ఞాసేవ వస్సాని, రజ్జం కారేసి సో పన.
రజ్జే సమా పన్నరస, పుబ్బే జినసమాగమా;
సత్తతింస సమా తస్స, ధరమానే తథాగతే.
బిమ్బిసారసుతో’జాత-సత్తుతం ఘాతీయా’మతి;
రజ్జం ద్వత్తింసవస్సాని, మహామిత్తద్దుకారయీ.
అజాతసత్తునో వస్సే, అట్ఠమే ముని నిబ్బుతో;
పచ్ఛా సో కారయీ రజ్జం, వస్సాని చతువీసతి.
తథాగతో సకలలోకగ్గతం గతో;
అనిచ్చతావ సమవసో ఉపాగతో;
ఇతి’ధ యో భయజననిం అనిచ్చతం,
అవేక్ఖతే స భవతి దుక్ఖపారగూతి.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
మహాసమ్మతవంసో నామ
దుతియో పరిచ్ఛేదో.
తతియ పరిచ్ఛేద
పఠమధమ్మసంగీతి
పఞ్చనేత్తో ¶ జినో పఞ్చ-చత్తాలీససమా’సమో;
ఠత్వా సబ్బాని కిచ్చాని, కత్వా లోకస్స సబ్బథా.
కుసినారాయయమక-సాలానమన్తరే వరే;
వేసాఖపుణ్ణమాయం సో, దీపో లోకస్స నిబ్బుతో.
సఙ్ఖ్యాపథమతిక్కన్తా, భిక్ఖూ తత్థ సమాగతా;
ఖత్తియా బ్రాహ్మణా వస్సా, సుద్ధా దేవా తథేవ చ.
సత్తసతసహస్సాని, తేసు పామోక్ఖభిక్ఖవో;
థేరో మహాకస్సపోవ, సఙ్ఘత్థేరో తదా అహు.
సత్థుసరీరసారీర-ధాతుకిచ్చాని కారియ;
ఇచ్ఛన్తో సో మహాథేరో, సత్థు ధమ్మచిరట్ఠితిం.
లోకనాథే దసబలే, సత్తాహపరినిబ్బుతే;
దుబ్భాసితం సుభద్దస్స, బుద్ధస్స వచనం సరం.
సరం చీవరదానఞ్చ, సమత్తే ఠపనం తథా;
సద్ధమ్మఠపనత్థాయ, మునినా’నుగ్గహం కతం.
కాతుం సద్ధమ్మసంగీతిం, సమ్బుద్ధానమతే యతి;
నవఙ్గసాసనధరే, సబ్బఙ్గసముపాగతే.
భిక్ఖూ పఞ్చసతేయేవ, మహాఖీణాసవే వరే;
సమ్మన్ని ఏకేనూనే తు, ఆనన్దత్థేరకారణా.
పున ఆనన్దత్థేరా’పి, భిక్ఖూహి అభియాచితో;
సమ్మన్ని కాతుం సంగీతిం, సా న సక్కా హి తం వినా.
సాధుకీళనసత్తాహం, సత్తాహం ధాతుభాజనం;
ఇచ్చద్ధమాసం ఖేపేత్వా, సబ్బలోకానుకమ్పకా.
వస్సం వసం రాజగహే, కస్సామ ధమ్మసఙ్గహం;
నాఞ్ఞేహి తత్త వత్థబ్బ-మితి కత్వాన నిచ్ఛయం.
సోకాతురం ¶ తత్థ తత్థ, అస్సాసేన్తో మహాజనం;
జమ్బుదీపమ్హి తే థేరా, విచరిత్వాన చారికం.
ఆసళ్హిసుక్కపక్ఖమ్హి, సుక్కపక్ఖఠితత్థికా;
ఉపాగముం రాజగహం, సమ్పన్నచతుపచ్చయం.
తత్థేవ వస్సూపగతా, తే మహాకస్సపాదయో;
థేరా థిరగుణూపేతా, సమ్బుద్ధమతకోవిదా.
వస్సానం పఠమం మాసం, సబ్బసేనాసనేసు’పి;
కారేసుం పటిసఙ్ఖారం, వత్వానా’జాతసత్తునో.
విహారపటిసఙ్ఖారే, నిట్ఠితే అహు భూపతి;
ఇదాని ధమ్మసంగీతిం, కరిస్సామి మయం ఇతి.
కత్తబ్బం కిన్తిపుట్ఠస్స, నిసజ్జఠానమాదిసుం;
రాజా కత్థాతి పుచ్ఛిత్వా, వుత్తఠానమ్హి తేహి సో.
సీఘం వేభారసేలస్స, పస్సే కారేసి మణ్డపం;
సత్తపణ్ణిగుహాద్వారే, రమ్మం దేవసభోపమం.
సబ్బథా మణ్డయిత్వా తం, అత్థరాపేసి తత్థ సో;
భిక్ఖూనం గణనాయేవ, అనగ్ఘత్థరణాని చ.
నిస్సాయ దక్ఖిణం భాగం, ఉత్తరాముఖముత్తమం;
థేరాసనం సుపఞ్ఞత్తం, ఆసి తత్థ మహారహం.
తస్మిం మణ్డపమజ్ఝస్మిం, పురత్థముఖముత్తమం;
ధమ్మాసనం సుపఞ్ఞత్తం, అహోసి సుగతారహం.
రాజా’రోచయి థేరానం, కమ్మం నో నిట్ఠితం ఇతి;
తే థేరా థేరమానన్ద-మానన్దకరమబ్రవుం.
స్వే సన్నిపాతో ఆనన్ద, సేఖేన గమనం తహిం;
న యుత్తన్తే సదత్థే త్వం, అప్పమత్తో తతో భవ.
ఇచ్చేవం చోదితో థేరో, కత్వాన వీరియం సమం;
ఇరియాపథతో ముత్తం, అరహత్తమపాపుణి.
వస్సానం దుతియే మాసే, దుతియే దివసే పన;
రుచిరే మణ్డపే తస్మిం, థేరా సన్నిపతింసు తే.
ఠపేత్వా’నన్దత్థేరస్స, అనుచ్ఛవికమాసనం;
ఆసనేసు నిసీదింసు, అరహన్తో యథారహం.
థేరో’రహత్తపత్తిం ¶ సో, ఞాపేతుం తేహి నాగమా;
కుహిం ఆనన్దత్థేరో’తి, వుచ్చమానే తు కేహిచి.
నిమ్ముజ్జిత్వా పథవియా, గన్త్వా జోతిపథేన వా;
నిసీది థేరో ఆనన్దో, అత్తనో ఠపితాసనే.
ఉపాలిథేరో వినయే, సేసధమ్మే అసేసకే;
ఆనన్దత్థేరమకరుం, సబ్బే థేరా ధురన్ధరే.
మహాథేరో సకత్తానం, వినయం పుచ్ఛితుం సయం;
సమ్మన్ను’పాలిథేరో చ, విస్సజ్జేతుం తమేవ తు.
థేరాసనే నిసీదిత్వా, వినయం తమపుచ్ఛి సో;
ధమ్మాసనే నిసీదిత్వా, విస్సజ్జేసి తమేవ సో.
వినయఞ్ఞూనమగ్గేన, విస్సజ్జితకమేన తే;
సబ్బే సజ్ఝాయమకరుం, వినయం నయకోవిదా.
అగ్గం బహుస్సుతాదీనం, కోసారక్ఖం మహేసినో;
సమ్మన్నిత్వాన అత్తానం, థేరో ధమ్మమపుచ్ఛి సో.
తథా సమ్మన్నియ’త్తానం, ధమ్మాసనాగతో సయం;
విస్సజ్జేసి తమానన్ద-త్థేరో ధమ్మమసేసతో.
వేదేహమునినా తేన, విస్సజ్జితకమేన తే;
సబ్బే సజ్ఝాయమకరుం, ధమ్మం ధమ్మత్థకోవిదా.
ఏవం సత్తహి మాసేహి, ధమ్మసంగీతి నిట్ఠితా;
సబ్బలోకహితత్థాయ, సబ్బలోకహి తేహి సా.
మహాకస్సపథేరేన, ఇదం సుగతసాసనం;
పఞ్చవస్ససహస్సాని, సమత్థం వత్తనే కతం.
అతీవ జాతపామోజ్జా, సన్ధారకజలన్తికా;
సంగీతిపరియోసానే, ఛద్ధాకమ్పి మహామహీ.
అచ్ఛరియాని చా’హేసుం, లోకేనేకానినేకధా;
థేరేహేవ కతత్తా చ, థేరియాయం పరమ్పరా.
పఠమం సఙ్గహం కత్వా, సబ్బలోకహితం బహుం;
తే యావతాయుకం ఠత్వా, థేరా సబ్బేపి నిబ్బుతా.
థేరా’పి ¶ తే మతిపదీపహతన్ధకారా,
లోకన్ధకారహననమ్హి మహాపదీపా;
నిబ్బాపితా మరణఘోరమహానిలేన,
తేనాపి జీవితమదం మతిమా జహేయ్యాతి.
సుజనప్పసాదంసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
పఠమధమ్మసంగీతినామ
తతియో పరిచ్ఛేదో.
చతుత్థ పరిచ్ఛేద
దుతియ సంగీతి
అజాతసత్తు పుత్తో తం, ఘాతేత్వా’దాయి భద్దకో;
రజ్జం సోళసవస్సాని, కారేసి మిత్తదూభికో.
ఉదయభద్ద పుత్తో తం, ఘాతేత్వా అనురుద్ధకో;
అనురుద్ధస్స పుత్తో తం, ఘాతేత్వా ముణ్డనామకో.
మిత్తద్దునో దుమ్మతినో, తే’పి రజ్జమకారయుం;
తేసం ఉభిన్నం రజ్జేసు, అట్ఠవస్సాన’తిక్కముం.
ముణ్డస్స పుత్తో పితరం, ఘాతేత్వా నాగదాసకో;
చతువీసతివస్సాని, రజ్జం కారేసి పాపకో.
పితుఘాతకవంసో’య, మీతికుద్ధా’థ నాగరా;
నాగదాసక రాజానం, అపనేత్వా సమాగతా.
సుసునాగోతి పఞ్ఞాతం, అమచ్చం సాధుసమ్మతం;
రజ్జే సమభిసిఞ్జింసు, సబ్బేసం హితమానసా.
సో ¶ అట్ఠారసవస్సాని, రాజా రజ్జమకారయి;
కాళాసో కో తస్స పుత్తో, అట్ఠవీసతి కారయి.
అతీతే దసమే వస్సే, కాళాసోకస్స రాజినో;
సమ్బుద్ధపరినిబ్బానా, ఏవం వస్ససతం అహు.
తదా వేసాలియా భిక్ఖూ, అనేకా వజ్జిపుత్తకా;
సిఙ్గీలోణం ద్వఙ్గులఞ్చ, తథా గామన్తరమ్మి చ.
ఆవాసా’నుమతా’చిణ్ణం, అమథితం జలోగి చ;
నిసీదనం అదసకం, జాతరూపాదికం ఇతి.
దసవత్థూని దీపేసుం, కప్పన్తీతి అలజ్జీనో;
తం సుత్వాన యసత్థేరో, ఏవం వజ్జీసు చారికం.
ఛళభిఞ్ఞో బలప్పత్తో, యసో కాకణ్డకత్రజో;
తం సమేతుం సఉస్సాహో, తత్థాగమి’మహావనం.
ఠపేత్వా’పోసథగ్గే తే, కంసపాతిం సహోధకం;
కహాపణాదిం సఙ్ఘస్స, దేథ’నా’హు ఉపాసకే.
న కప్పతే తం మా దేథ, ఇతి థేరో సవారయి;
పటిసారణీయం కమ్మం, యసత్థేరస్స తే కరుం.
యాచిత్వా అనుదూతం సో, సహ తేన పురం గతో;
అత్తనో ధమ్మవాదిత్తం, సఞ్ఞాపేత్వా’గ సాగరే.
అనుదూతవచో సుత్వా, తముక్ఖిపితుమాగతా;
పరిక్ఖిపియ అట్ఠంసు, సరం థేరస్స భిక్ఖవో.
థేరో ఉగ్గమ్మ నభసా, గన్త్వా కోసమ్బియం తతో;
పావేయ్యకా వన్తికానం, భిక్ఖూనం సన్తికం లహుం.
వేసేసి దూతేతు సయం, గన్త్వా’హో గఙ్గపబ్బతం;
ఆహ సమ్భూతత్థేరస్స, తం సబ్బం సాణవాసినో.
పావేయ్యకా సట్ఠిథేరా, అసితా’వన్తికాపి చ;
మహాఖీణాసవా సబ్బే, అహోగఙ్గమ్హి ఓతరుం.
భిక్ఖవో సన్నిపతితా, సబ్బే తత్థ తతో తతో;
ఆసుం నవుతిసహస్సాని, మన్తేత్వా అఖిలా’పి తే.
సోరేయ్య ¶ రేవతత్థేరం, బహుస్సుత మనాసవం;
తం కాలపముఖం ఞత్వా, పస్సితుం నిక్ఖమింసు తం.
థేరో తమ్మన్తనం సుత్వా, వేసాలిం గన్తుమేవ సో;
ఇచ్ఛన్తో ఫాసుగమనం, తతో నిక్ఖమి తఙ్ఖణం.
పాతో పాతోవ నిక్ఖన్త-ట్ఠానం తేన మహత్తనా;
సాయం సాయముపేన్తానం, సహజోతియమద్దసుం.
తత్థ సమ్భూతత్థేరేన, యసత్థేరో నియోజితో;
సద్ధమ్మసవనన్తే తం, రేవతథేర ముత్తమం.
ఉపేచ్చ దసవత్థూని, పుచ్ఛి థేరో పటిక్ఖిపి;
సుత్వా’ధికరణం తఞ్చ, నిసేధేమాతి అబ్రవి.
పాపాపి పక్ఖం పేక్ఖన్తా, రేవతత్థేర ముత్తమం;
సామణకం పరిక్ఖారం, పటియాదియ తే బహుం.
సీఘం నావాయ గన్త్వాన, సహజాతిసమీపగా;
కరోన్తి భత్తవిస్సగ్గం, భత్తకాలే ఉపట్ఠితే.
సహజాతిం ఆవసన్తో, సాళథేరో విచిన్తియా;
పావేయ్యకా ధమ్మవాదీ, ఇతి పస్సి అనాసవో.
ఉపేచ్చ తం మహాబ్రహ్మా, ధమ్మే నిట్ఠాతి అబ్రవి;
నిచ్చం ధమ్మే ఠితత్తం సో, అత్తనో తస్స అబ్రవి.
తే పరిక్ఖారమాదాయ, రేవతత్థేరమద్దసుం;
థేరో న గణ్హి తప్పక్ఖ-గాహీ సిస్సం పణామయీ.
వేసాలిం తే తతో గన్త్వా, తతో పుప్ఫపురం గతా;
వదింసు కాళాసోకస్స, నరిన్దస్స అలజ్జీనో.
సత్థుస్స నో గన్ధకుటిం, గోపయన్తో మయం తహిం;
మహావనవిహారస్మిం, వసామ వజ్జీభూమియం.
గణ్హిస్సామ విహార’న్తి, గామవాసికసిక్ఖవో;
ఆగచ్ఛన్తి మహారాజ, మటిసేధయ తే ఇతి.
రాజానం దుగ్గహితం తే, కత్వా వేసాలిమాగముం;
రేవతత్థేర మూలమ్హి, సహజాతియమేత్థ తు.
భిక్ఖూ ¶ సతసహస్సాని, ఏకాదస సమాగతా;
నవుతిఞ్చ సహస్సాని, అహు తం వత్థు సన్తియా.
మూలట్ఠేహి వినా వత్థు-సమనం నేవ రోచయి;
థేరో సబ్బేపి భిక్ఖూ తే, వేసాలిమాగముం తతో.
దుగ్గహితోవ సో రాజా, తత్థామచ్చే అపేసయి;
మూళా దేవానుభావేన, అఞ్ఞత్థ అగమింసు తే.
పేసేత్వా తే మహీపాలో, తం రత్తిం సుపినేనసో;
అపస్సి సకమత్తానం, పక్ఖిత్తం లోహకుమ్భియం.
అతిభీతో అహు రాజా, తమస్సా సేతు మాగమా;
భగినీ నన్దథేరీ తు, ఆకాసేన అనాసవా.
భారియం తే కతం కమ్మం, ధమ్మికే’య్యే ఖమాపయ;
పక్ఖో తేసం భవిత్వా త్వం, కురు సాసనపగ్గహం.
ఏవం కతే సోత్థి తుయ్హం, హేస్సతీతి అపక్కమి;
పసాతేయేవ వేసాలిం, గన్తుం నిక్ఖమి భూపతి.
గన్త్వా మహావనం భిక్ఖూ-సఙ్ఘం సో సన్నిపాతియ;
సుత్వా ఉభిన్నం వాదఞ్చ, ధమ్మపక్ఖఞ్చ రోచియ.
ఖమాపేత్వా ధమ్మికే తే, భిక్ఖూ సబ్బే మహీపతి;
అత్తనో ధమ్మపక్ఖత్తం, వత్వా తుమ్హే యథారుచి.
సమ్పగ్గహం సాసనస్స, కరోథాతి చ భాసియ;
దత్వా చ తేసం ఆరక్ఖం, అగమాసి సకం పురం.
నిచ్ఛేతుం తాని వత్థూని, సఙ్ఘో సన్నిపతీ తదా;
అనగ్గాని తత్థ భస్సాని, సఙ్ఘమజ్ఝే అజాయిసుం.
తతో సో రేవతత్థేరో, సావేత్వా సఙ్ఘమజ్ఝగో;
ఉబ్భాహికాయ తం వత్థుం, సమేతుం నిచ్ఛయం అకా.
పాచినకేచ చతురో, చతురో పావేయ్యకేపి చ;
ఉబ్భాహికాయ సమ్మన్ని, భిక్ఖూ తం వత్థు సన్తియా.
సబ్బకామీ చ సాళ్హో చ, ఖుజ్జసోభితనామకో;
వాసభగామికో చాతి, థేరో పాచినకా ఇమే.
రేవతో ¶ సాణసమ్భూతో,
యసో కాకోణ్డకత్రజో;
సుమనో చాతి చత్తారో,
థేరా పావేయ్యకా ఇమే.
సమేతుం తాని వత్థూని, అప్పసద్దం అనాకులం;
అగముం వాలుకారామం, అట్ఠత్థేరా అనాసవా.
దహరేనా’జి తే నేత్థ, పఞ్ఞత్తే ఆసనే సుభే;
నిసీదింసు మహాథేరా, మహాముని మతఞ్ఞునో.
తేసు వత్థూసు ఏకేకం, కమతో రేవతో మహా;
థేరో థేరం సబ్బకామిం, పుచ్ఛి పుచ్ఛాసు కోవిదో.
సబ్బకామీ మహాథేరో, తేన పుట్ఠో’థ బ్యాకరి;
సబ్బాని తాని వత్థూని, న కప్పన్తీతి సుత్తతో.
నిహనిత్వా’ధికరణం, తం తే తత్థ యథాక్కమం;
తథేవ సఙ్ఘమజ్ఝేపి, పుచ్ఛావిస్సజ్జనం కరుం.
నిగ్గహం పాపభిక్ఖూనం, దసవత్థుకదీపనం;
తేసం దససహస్సానం, మహాథేరో అకంసు తే.
సబ్బకామీ పుథవియా, సఙ్ఘత్థేరో తదా అహు;
సో వీసం వస్ససతికో, తదా’సి ఉపసమ్పదా.
సబ్బకామీ చ సాళ్హో చ,
రేవతో ఖుజ్జసోభితో;
యసో కాకోణ్డకసుతో,
సమ్భూతో సాణవాసికో.
థేరా ఆనన్దత్థేరస్స, ఏతే సద్ధివిహారినో;
వాసభగామికో చేవ, సుమనో చ దువే పన.
థేరా’నురుద్ధత్థేరస్స, ఏతే సద్ధివిహారినో;
అట్ఠ థేరా’పి ధఞ్ఞా తే, దిట్ఠపుబ్బా తథాగతం.
భిక్ఖూ సతసహస్సాని, ద్వాదసాసుం సమాగతా;
సబ్బేసం రేవతత్థేరో, భిక్ఖూనంపముఖోతదా.
తతో ¶ సో రేవతత్థేరో, సద్ధమ్మట్ఠితియా చిరం;
కారేతుం ధమ్మసంగీతిం, సబ్బభిక్ఖుసమూహతో.
పభిన్నత్థాదిఞాణానం, పిటకత్తయధారినం;
సతాని సత్తభిక్ఖూనం, అరహన్తానముచ్చిని.
తే సబ్బే వాలుకారామే, కాళాసోకేన రక్ఖితా;
రేవతత్థేరపామోక్ఖా, అకరుం ధమ్మసఙ్గహం.
పుబ్బే కతం తథా ఏవ, ధమ్మం పచ్ఛా చ భాసితం;
ఆదాయ నిట్ఠపేసుం తం, ఏతం మాసేహి అట్ఠహి.
ఏవం దుతియసంగీతిం, కత్వా తేపి మహాయసా;
థేరా దోసక్ఖయం పత్తా, పత్తాకాలేన నిబ్బుతిం.
ఇతి పరమమతీనం పత్తిపత్తబ్బకానం,
తిభవహితకరానం లోకనాథేరసానం;
సుమరియమరణం తం సఙ్ఖతా సారకత్తం,
పరిగణియమసేసం అప్పమత్తో భవేయ్యాతి.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే
మహావంసే దుతియసంగీతి నామ
చతుత్థో పరిచ్ఛేదో.
పఞ్చమ పరిచ్ఛేద
తతియధమ్మసంగీతి
యా మహాకస్సపాదీహి ¶ , మహాథేరేహి ఆదితో;
కతా సద్ధమ్మ సంగీతి, థేరియా’తి పవుచ్చతి.
ఏకో’వ థేరవాదో సో, ఆదివస్ససతే అహు;
అఞ్ఞాచరియవాదాతు, తతో ఓరం అజాయిసుం.
తేహి సంగీతికారేహి, థేరేహి దుతియేహి తే;
నిగ్గహితా పాపభిక్ఖూ, సబ్బే దససహస్సకా.
అకంసా’చరియవాదం తే, మహాసంగీతినామకా;
తతో గోకులికా జాతా, ఏకబ్బోహారికాపి చ.
గోకులికేహి పణ్ణత్తి-వాదా బాహులికాపి చ;
చేతియవాదా తేస్వేవ, సమతాసఙ్ఘికా ఛ తే.
పునాపి థేరవాదేహి, మహింసాసకభిక్ఖవో;
వజ్జీపుత్తకభిక్ఖూ చ, దువే జాతా ఇమే ఖలు.
జాతా’థ ధమ్ముత్తరియా, భద్రయానికభిక్ఖవో;
ఛన్నాగారా సమ్మితియా, వజ్జీపుత్తియభిక్ఖూతి.
మహింసాసకభిక్ఖూహి, భిక్ఖూ సబ్బత్థ వాదినో;
ధమ్మగుత్తియభిక్ఖూ చ, జాతా ఖలు ఇమే దువే.
జాతా సబ్బత్థివాదీహి, కస్సపియా తతో పన;
జాతా సఙ్కన్తికా భిక్ఖూ, సుత్తవాదా తతో పన.
థేరవాదేన సహ తే, హోన్తి ద్వాదసి’మేపి చ;
పుబ్బే వుత్తఛవాదా చ, ఇతి అట్ఠారసా ఖిలా.
సత్తరసాపి దుతియే, జాతా వసస్సతే ఇతి;
అఞ్ఞాచరియవాదా తు, తతో ఓరమజాయిసుం.
హేమతా ¶ రాజగిరియా, తథా సిద్ధత్థికాపి చ;
పుబ్బసేలియభిక్ఖూ చ, తథా అపరసేలియా.
వాజిరియా ఛ ఏతేహి, జమ్బుదీపమ్హి భిన్నకా;
ధమ్మరుచి చ సాగలియా, లంకాదీపమ్హి భిన్నకా.
ఆచరియకులవాదకథా నిట్ఠితా.
ధమ్మాసోకాభిసేక
కాళాసోకస్స పుత్తా తు, అహేసుం దసభాతికా;
బావీసతిం తే వస్సాని, రజ్జం సమనుసాసిసుం.
నవ నన్దా తతో ఆసుం, కమేనేవ నరాధిపా;
తే’పి బావీసవస్సాని, రజ్జం సమనుసాసిసుం.
మోరియానం ఖత్తియానం, వంసే జాతం సిరిధరం;
చన్దగుత్తోతి పఞ్ఞాతం, చాణక్కో బ్రాహ్మణో తతో.
నవమం ధననన్దం తం, ఘాతేత్వా చణ్డకోధసా;
సకలే జమ్బుదీపస్మిం, రజ్జే సమభిసిఞ్చీ సో.
సో చతువీసవస్సానిం, రాజా రజ్జమకారయి;
తస్స పుత్తో బిన్దుసారో, అట్ఠవీసతి కారయి.
బిన్దుసారసుతా ఆసుం, సతం ఏకో చ విస్సుతా;
అసోకో ఆసి తేసం తు, పుఞ్ఞతేజోబలిద్ధికో.
వేమాతికే భాతరో సో, హన్త్వా ఏకూనకం సతం;
సకలే జమ్బుదీపస్మిం, ఏకరజ్జమపాపుణి.
జిననిబ్బానతో పచ్ఛా, పురే తస్సాభిసేకతో;
సాట్ఠారసం వస్ససత-ద్వయమేవం విజానియ.
పత్వా చతూహి వస్సేహి, ఏకరజ్జం మహాయసో;
పురే పాటలిపుత్తస్మిం, అత్తానమభిసేచయి.
తస్సా’భిసేకేన ¶ సమం, ఆకాసే భూమియం తథా;
యోజనే యోజనే ఆణా, నిచ్చం పవత్తితా అహు.
అనోతత్తో దకాకాజే, అట్ఠనేసుం దినే దినే;
దేవా దేవో అకా తేహి, సంవిభాగం జనస్సచ.
నాగలతాదన్తకట్ఠం, ఆనేసుం హిమవన్తతో;
అనేకేసం సహస్సానం, దేవా ఏవ పహోనకం.
అగదా’మలకఞ్చేవ, తథాగద హరితకం;
తతో’వ అమపక్కఞ్చ, వణ్ణగన్ధరసుత్తమం.
పఞ్చవణ్ణాని వత్థాని, తత్థపుఞ్జనపట్టకం;
పీతఞ్చ దిబ్బపానఞ్చ, ఛద్దన్తదహతో మరు.
మరన్తా నగరే తస్మిం, మిగసూకరపక్ఖినో;
ఆగన్త్వాన మహానసం, సయమేవ మరన్తి చ.
గావో తత్థ చరాపేత్వా, వజమానేన్తి దీపినో;
ఖేత్త వత్థుతళాకాదిం, పాలేన్తి మిగసూకరా.
సుమనం పుప్ఫపటకం, అభుత్తం దిబ్బముప్పలం;
విలేపనం అఞ్జనఞ్చ, నాగానాగావిమానతో.
సాలివాహసహస్సాని, నవుతిం తు సువా పన;
ఛద్దన్తదహతోయేవ, ఆహరింసు దినే దినే.
తే సాలినిత్థుసకణే, అఖణ్డేత్వాన తణ్డులే;
అకంసు మూసికా తేహి, భత్తం రాజకులే అహు.
అకంసు సస్సతం తస్స, మధూని మధుమక్ఖికా;
తథా కమ్మారసాలాసు, అచ్ఛాకూటాని పాతయుం.
కరవికా సకుణికా, మనుఞ్ఞమధురస్సరా;
అకంసు తస్సా’గన్త్వాన, రఞ్ఞో మధురవస్సితం.
రాజా’భిసిత్తో సో’సోకో,
కుమారం తిస్ససవ్హయం;
కణిట్ఠం సంసోదరియం, ఉపరజ్జే’భిసేచయి.
ధమ్మాసోకాభిసేకో నిట్ఠితో
నిగ్రోధసామణేర దస్సన
పితా ¶ సట్ఠిసహస్సాని, బ్రాహ్మణే బ్రహ్మపక్ఖికే;
భోజేసి సోపి తేయేవ, తీణి వస్సాని భోజయి.
దిస్వా’నుపసమం తేసం, అసోకో పరివేసనే;
విచేయ్య దానం దస్సన్తి, అమచ్చే సన్నియోజియ.
ఆణాపయిత్వా మతిమా, నానాపాసణ్డికే విసుం;
వీమంసిత్వా నిసజ్జాయ, భోజాపేత్వా విసజ్జయి.
కాలే వాతాయనగతో, సన్తం రచ్ఛాగతం యతిం;
నిగ్రోధసామణేరం సో, దిస్వా చిత్తం పసాదయి.
బిన్దుసారస్స పుత్తానం, సబ్బేసం జేట్ఠభాతునో;
సుమనస్స కుమారస్స, పుత్తో సో హి కుమారకో.
అసోకో పితరా దిన్నం, రజ్జముజ్జేనియఞ్హి సో;
హిత్వా’గతో పుప్ఫపురం, బిన్దుసారే గిలానకే.
కత్వా పురం సకాయత్తం, మతే పితరి భాతరం;
ఘాతేత్వా జేట్ఠకం రజ్జం, అగ్గహేసి పురే వరే.
సుమనస్స కుమారస్స, దేవీ తన్నామికా తతో;
గబ్భినీ నిక్ఖమిత్వాన, పాచినద్వారతో బహి.
చణ్డాలగామ మగమా, తత్థ నిగ్రోధదేవతా;
తమాలపియనామేన, మా పత్వా ఘరకం అదా.
తదహే’వ వరం పుత్తం, విజాయిత్వా సుతస్స సా;
నిగ్రోధోతి అకా నామం, దేవతా నుగ్గహానుగా.
దిస్వా తం జేట్ఠచణ్డాలో, అత్తనో సామినిం వియ;
మఞ్ఞన్తో తం ఉపట్ఠాసి, సత్తవస్సాని సాధుకం.
తం మహావరుణో థేరో, తదా దిస్వా కుమారకం;
ఉపనిస్సయ సమ్పన్నం, అరహా పుచ్ఛి మాతరం.
పబ్బాజేసి ఖురగ్గే సో, అరహత్తమపాపుణి;
దస్సనాయో’ప గచ్ఛన్తో, సో తతో మాతుదేవియా.
దక్ఖిణేన చ ద్వారేన, పవిసిత్వా పురుత్తమం;
తం గామగామిమగ్గేన, యాతి రాజఙ్గణే తదా.
సన్తాయ ¶ ఇరియా యస్మిం, పసీది సమహీపతి;
పుబ్బే’వ సన్నివాసేన, పేమం తస్మిం అజాయథ.
పుబ్బే కిర తయో ఆసుం, భాతరో మధు వాణిజా;
ఏకో మధుం విక్కిణాతి, ఆహరన్తి మధుం దువే.
ఏకో పచ్చేకసమ్బుద్ధో, వణరోగాతురో అహు;
అఞ్ఞో పచ్చేకసమ్బుద్ధో, తదత్థం మధువత్థికో.
పిణ్డచారికవత్తేన, నగరం పావిసీ తదా;
తిత్థం జలత్థం గచ్ఛన్తి, ఏకా చేటీ తమద్దస.
పుచ్ఛిత్వా మధుకామత్తం, ఞత్వా హత్థేన ఆదిసి;
ఏసో మధ్వాపణో భన్తే, తత్థ గచ్ఛా’తి అబ్రవి.
తత్థ పత్తస్స బుద్ధస్స, వాణిజో సో పసాదవా;
విస్సన్దయన్తో ముఖతో, పత్తపురం మధుం అదా.
పుణ్ణఞ్చ ఉప్పతన్తఞ్చ, పతితఞ్చ మహీతలే;
దిస్వా మధుం పసన్నో సో, ఏవం పణిదహీ తదా.
జమ్బుదీపే ఏకరజ్జం, దానేనా’నేన హోతు మే;
ఆకాసే యోజనే ఆణా, భూమియం యోజనేతి చ.
భాతరే ఆగతే ఆహ, ఏదిసస్స మధుం అదం;
అనుమోదథ తుమ్హే తం, తుమ్హాకఞ్చ యతో మధు.
జేట్ఠో ఆహ అతుట్ఠో సో,
చణ్డాలో నూన సోసియం;
నివాసేన్తీతి చణ్డాలా,
కాసాయాని సదా ఇతి.
మజ్ఝో పచ్చేకబుద్ధం తం, ఖిపపారణ్ణవే ఇతి;
పత్తిదానవచో తస్స, సుత్వా తే చానుమోదిసుం.
ఆపణా దేసికం యాతు, దేవిత్తం తస్స పత్థయి;
ఆదిస్సమానసన్ధి చ, రూపం అతిమనోరమం.
అసోకో మధుదో’సన్ధి-మిత్తాదేవీ తు చేటికా;
చణ్డాలవాదీ నిగ్రోధో, తిస్సో సో పారవాదికో.
చణ్డాలవాదీ చణ్డాల-గామే ఆసి యతో తు సో;
పత్థేసి మోక్ఖం మోక్ఖఞ్చ, సత్త వస్సోవ పాపుణి.
నివిట్ఠపేమో ¶ తస్మిం సో, రాజా’తి తురితో తతో;
పక్కోసాపేసి తం సో తు, సన్తవుత్తీ ఉపాగమి.
నిసిద తాతా’నురూపే, ఆసనే తా’హ భూపతి;
అదిస్వా భిక్ఖుమఞ్ఞం సో, సీహాసనముపాగమి.
తస్మిం పల్లఙ్కమాయాతే, రాజాఇతి విచిన్తయి;
అజ్జా’యం సామణేరో మే, ఘరే హేస్సతి సామికో.
ఆలమ్బిత్వా కరం రఞ్ఞో, సో పల్లఙ్కే సమారుహి;
నిసీది రాజపల్లఙ్కే, సేతచ్ఛత్తస్స హేట్ఠతో.
దిస్వా తథా నిసిన్నం తం, అసోకో సో మహీపతి;
సమ్భావేత్వాన గుణతో, తుట్ఠో’తీవ తదా అహు.
అత్తనో పటియత్తేన, ఖజ్జభోజ్జేన తప్పియ;
సమ్బుద్ధదేసితం ధమ్మం, సామణేరమపుచ్ఛితం.
తస్స’ప్పమాదవగ్గం సో, సామణేరో అభాసథ;
తం సుత్వా భూమిపాలో సో, పసన్నో జినసాసనే.
అట్ఠ తే నిచ్చభత్తాని, దమ్మి తాతా’తి ఆహ తం;
ఉపజ్ఝాయస్స మే రాజ, తాని దమ్మీతి ఆహ సో.
పున అట్ఠసు దిన్నేసు, తాన’దా చరియస్స సో;
పున అట్ఠసు దిన్నేసు, భిక్ఖుసఙ్ఘస్స తాన’దా.
పున అట్ఠసు దిన్నేసు, అధివాసేసి బుద్ధిమా;
ద్వత్తింసభిక్ఖూ ఆదాయ, దుతియదివసే గతో.
సహత్థా తప్పితో రఞ్ఞా, ధమ్మం దేసియ భూపతిం;
సరణేసు చ సీలేసు, ఠపేసి సమహాజనం.
నిగ్రోధసామణేరదస్సనం
సాసనప్పవేస
తతో రాజా పసన్నో సో, దిగుణేన దినే దినే;
భిక్ఖూ సట్ఠిసహస్సాని, అనుపుబ్బేను’పఠహి.
తత్థియానం సహస్సాని, నికడ్ఢిత్వాన సట్ఠిసో;
సట్ఠిభిక్ఖుసహస్సాని, ఘరే నిచ్చమభోజయి.
సట్ఠిభిక్ఖుసహస్సాని ¶ , భోజేతుం తురితో హి సో;
పటియాదాపయిత్వాన, ఖజ్జభోజ్జం మహారహం.
భూసాపేత్వాన నగరం, గన్త్వా సఙ్ఘం నిమన్తియ;
ఘరం నేత్వాన భోజేత్వా, దత్వా సామణకం బహుం.
సత్థారా దేసితో ధమ్మో, కిత్తకోతి అపుచ్ఛథ;
బ్యాకాసి మోగ్గలిపుత్తో, తిస్సత్థేరో తదస్సతం.
సుత్వాన చతురాసీతి, ధమ్మక్ఖన్ధా’తి సో’బ్రవి;
పూజేమి తే’హం పచ్చేకం, విహారేనా’తి భూపతి.
దత్వా తదా ఛన్నవుతి-ధనకోటిం మహీపతి;
పురేసు చతురాసీతి-సహస్సేసు మహీతలే.
తత్థ తత్థే’వ రాజూహి, విహారే ఆరభాపయి;
సయం అసోకారామం తు, కారాపేతుం సమారభి.
రతనత్తయనిగ్రోధ-గిలానానన్తి సాసనే;
పచ్చేకం సతసహస్సం, సో దాపేసి దినే దినే.
ధనేన బుద్ధదిన్నేన, థూపపూజా అనేకధా;
అనేకేసు విహారేసు, అనేకే అకరుం సదా.
ధనేన ధమ్మదిన్నేన, పచ్చయే చతురో వరే;
ధమ్మధరానం భిక్ఖూనం, ఉపనేతుం సదా నరా.
అనోతత్తోదకాజేసు, సఙ్ఘస్స చతురో అదా;
తే పిటకానం థేరానం, సట్ఠియే’కం దినే దినే.
ఏకం అసన్ధిమిత్తాయ, దేవియా తు అదాపయి;
సయం పన దువేయేవ, పరిభుఞ్జి మహీపతి.
సట్ఠిభిక్ఖుసహస్సానం, దన్తకట్ఠం దినే దినే;
సోళసిత్థిసహస్సానం, అదా నాగలతావ్హయం.
అథేకదివసం రాజా, చతుసమ్బుద్ధదస్సినం;
కప్పాయుకం మహాకాళం, నాగరాజం మహిద్ధికం.
సుణిత్వా తమానేతుం, సోణ్డసఙ్ఖలిబన్ధనం;
పేసయిత్వా తమానేత్వా, సేతచ్ఛత్తస్స హేట్ఠతో.
పల్లఙ్కమ్హి నిసీదేత్వా, నానాపుప్ఫేహి పూజియ;
సోళసిత్థిసహస్సేహి, పరివారియ అబ్రవి.
సద్ధమ్మచక్కవత్తిస్స ¶ , సమ్బుద్ధస్స మహేసినో;
రూపం అనన్తఞాణస్స, దస్సేహి మమ భో ఇతి.
ద్వత్తింసలక్ఖణూపేతం, అసీతిబ్యఞ్జనుజ్జలం;
బ్యామప్పభాపరిక్ఖిత్తం, కేతుమాలాహి సోభితం.
నిమ్మాసి నాగరాజా సో, బుద్ధరూపం మనోహరం;
తం దిస్వా’తి పసాదస్స, విమ్హయస్స చ పూరితో.
ఏతేన నిమ్మితం రూపం, ఈదిసం కీదిసం నుఖో;
తథాగతస్స రూపన్తి, ఆసి పితున్నతున్నతో.
అక్ఖిపూజన్తి సఞ్ఞాతం, తం సత్తాహం నిరన్తరం;
మహామహం మహారాజ, కారాపేసి మహిద్ధికో.
ఏవం మహానుభావో చ, సద్ధో చాపి మహీపతి;
థేరో చ మోగ్గలిపుత్తో, దిట్ఠా పుబ్బే వసీహి తే.
సాసనప్పవేసో నిట్ఠితో.
మోగ్గలిపుత్తతిస్సథేరాదయో
దుతియే సఙ్గహే థేరా, పేక్ఖన్తా’నాగతేహి తే;
సాసనోపద్దవం తస్స, రఞ్ఞో కాలమ్హి అద్దసుం.
పేక్ఖాన్తా సకలే లోకే, తదుపద్దవఘాతకం;
తిస్సబ్రహ్మానమద్దక్ఖుం, అచిరట్ఠాయి జీవితం.
తేసం సముపసఙ్కమ్మ, ఆయాచింసు మహాపతిం;
మనుస్సేసు’పపజ్జిత్వా, తదుపద్దవఘాతనం.
అదా పటిఞ్ఞం తేసం సో, సాసనుజ్జోతనత్థికో;
సిగ్గవం చణ్డవజ్జిఞ్చ అవోచుం దహరే యతి.
అట్ఠారసాదికా వస్స-సతా ఉపరి హేస్సతి;
ఉపద్దవో సాసనస్స, న సమ్భోస్సామ తం మయం.
ఇమం తుమ్హా’ధికరణం, నోపగఞ్ఛిత్థ భిక్ఖవో;
దణ్డకమ్మారహా తస్మా, దణ్డకమ్మపదఞ్హి వో.
సాసనుజ్జోతనత్థాయ, తిస్సబ్రహ్మా మహాపతి;
మోగ్గలిబ్రాహ్మణఘరే, పటిసన్ధిం గహేస్సతి.
కాలే ¶ తుమ్హేసు ఏకో తం, పబ్బాజేతు కుమారకం;
ఏకో తం బుద్ధవచనం, ఉగ్గణ్హాపేతు సాధుకం.
అహు ఉపాలిథేరస్స,
థేరో సద్ధివిహారికో;
దాసకో సోణకో తస్స,
ద్వే థేరా సోణకస్సిమే.
అహు వేసాలియం పుబ్బే-దాసకో నామ సోత్థియో;
తిసిస్ససతజేట్ఠో సో, వసం ఆచరియన్తికే.
ద్వాదసవస్సికోయేవ, వేదపారగతో చరం;
ససిస్సో వాలికారామే, వసన్తం కతసఙ్గహం.
ఉపాలిథేరం పస్సిత్వా, నిసీదిత్వా తదన్తికే;
వేదేసు గణ్ఠిఠానాని, పుచ్ఛి సో తాని బ్యాకరి.
సబ్బధమ్మానుపతితో, ఏకధమ్మో హి మాణవ;
సబ్బే ధమ్మా ఓసరన్తి, ఏకధమ్మో హి కో ను సో.
ఇచ్చాహ నామం సన్ధాయ, థేరో మాణవకో తు సో;
నా’ఞ్ఞాసి పుచ్ఛితో మన్తో, బుద్ధమన్తోతి భాసితో.
దేహీతి ఆహ సో ఆహ, దేమ నో వేసధారినో;
గురుం ఆపుచ్ఛి మన్తత్థం, మాతరం పితరం తథా.
మాణవానం సతేహే’స, తీహి థేరస్స సన్తికే;
పబ్బజిత్వాన కాలేన, ఉపసమ్పజ్జి మాణవో.
ఖీణాసవసహస్సం సో, దాసకత్థేరజేట్ఠకం;
ఉపాలిథేరో వాచేసి, సకలం పిటకత్తయం.
గణనా వీతివత్తా తే, సేసా’రియ పుథుజ్జనా;
పిటకానుగ్గహితాని, యేహి థేరస్స సన్తికే.
కాసీసు కోసలో నామ, సత్థవాహసుతో అహు;
గిరిబ్బజం వణిజ్జాయ, గతో మాతాపితూహి సో.
అగా వేళువనం పఞ్చ-దసవసో కుమారకో;
మాణవం పఞ్చపఞ్ఞాస, పరివారియ తం గతా.
సగణం దాసకం థేరం, తత్థ దిస్వా పసీదియ;
పబ్బజ్జం యాచి సో ఆహ, తవా’పుచ్ఛ గురుం ఇతి.
భత్తత్తయమభుఞ్జిత్వా ¶ , సోణకో సో కుమారకో;
మాతాపితూహి కారేత్వా, పబ్బజ్జానుఞ్ఞమాగతో.
సద్ధిం తేహి కుమారేహి, దాసకత్థేరసన్తికే;
పబ్బజ్జం ఉపసమ్పజ్జ, ఉగ్గణ్హి పిటకత్తయం.
ఖీణాసవసహస్సస్స, థేరసిస్స గణస్స సో;
అహోసి పిటకఞ్ఞుస్స, జేట్ఠకో సోణకో యతి.
అహోసి సిగ్గవో నామ, పురే పాటలినామకో;
పఞ్ఞవా’మచ్చతనయో, అట్ఠారససమో తు సో.
పాసాదేసు వసం తీసు, ఛళడ్ఢఉతుసాధుసు;
అమచ్చపుత్తం ఆదాయ, చణ్డవజ్జిం సహాయకం.
పురిసానం దసద్ధేహి, సతేహి పరివారితో;
గన్త్వాన కుక్కుటారామం, సోణకత్థేరమద్దస.
సమాపత్తిసమాపన్నం, నిసిన్నం సంవుతిన్ద్రియం;
వన్ది తేనాలపన్తం తం, ఞత్వా సఙ్ఘమపుచ్ఛితం.
సమాపత్తిసమాపన్నా, నాలపన్తీ’తి ఆహు తే;
కథన్ను వుట్ఠహన్తీతి, వుత్తా ఆహంసు భిక్ఖవో.
పక్కోసనాయ సత్థుస్స, సఙ్ఘపక్కోసనాయ చ;
యథా కాలపరిచ్ఛేదా, ఆయుక్ఖయవసేన చ.
వుట్ఠహన్తీతి వత్వాన, తేసం దిస్వో’పనిస్సయం;
పాహేసుం సఙ్ఘవచనం, వుట్ఠాయ స తహిం అగా.
కుమారో పుచ్ఛి కిం భన్తే, నాలపిత్థాతి ఆహ సో;
భుఞ్జిమ్హ భుఞ్జితబ్బన్తి, ఆహ భోజేథ నో అపి.
ఆహ అమ్హాదిసే జాహే, సక్కా భోజయితుం ఇతి;
మాతాపితు అనుఞ్ఞాయ, సో కుమారోథ సిగ్గవో.
చణ్డవజ్జీ చ తేపఞ్చ-సతాని పురిసాపి చ;
పబ్బజ్జిత్వో’పసమ్పజ్జుం, సోణత్థేరస్స సన్తికే.
ఉపజ్ఝాయన్తికేయేవ, తే దువే పిటకత్తయం;
ఉగ్గహేసుఞ్చ కాలేన, ఛళభిఞ్ఞం లభింసు చ.
ఞత్వా ¶ తిస్స పటిసన్ధిం, తతో పభుతి సిగ్గవో;
థేరో సో సత్తవస్సాని, తం ఘరం ఉపసఙ్కమి.
గచ్ఛాతి వాచామత్తమ్పి, సత్తవస్సాని నాలభి;
అలత్థ అట్ఠమే వస్సే, గచ్ఛాతి వచనం తహిం.
తం నిక్ఖమన్తం పవిసన్తో, దిస్వా మోగ్గలిబ్రాహ్మణో;
కిఞ్చి లద్ధం ఘరే నోతి, పుచ్ఛి ఆమాతి సో’బ్రవి.
ఘరం గన్త్వాన పుచ్ఛిత్వా, దుతియే దివసే తతో;
ముసావాదేన నిగ్గణ్హి, థేరం ఘరముపాగతం.
థేరస్స వచనం సుత్వా, సో పసన్నమనో ద్విజో;
అత్తనో పకతేన’స్స, నిచ్చం భిక్ఖం పవత్తయి.
కమేన’స్స పసీదింసు, సబ్బే’పి ఘరమానుసా;
భోజాపేసి దిజో నిచ్చం, నిసీదాపియ తం ఘరే.
ఏవం కమేన గచ్ఛన్తో, కాలే సోళసవస్సికో;
అహు తిస్సకుమారో సో, తివేదోదధిపారగో.
థేరో కథాసముట్ఠానం, హేస్సతే’వ ఘరే ఇతి;
ఆసనాని న దస్సేసి, ఠపేత్వా మాణవాసనం.
బ్రహ్మలోకగతత్తావ, సుచికామో అహోసి సో;
తస్మా సో తస్స పల్లఙ్కో, వాసయిత్వా లగీయతి.
అఞ్ఞాసనం అపస్సన్తో, ఠితే థేరే ససమ్భమో;
తస్స తం ఆసనం తస్స, పఞ్ఞపేసి ఘరే జనో.
దిస్వా తత్థ నిసిన్నం తం, ఆగమ్మా’చరియన్తికా;
కుజ్ఝిత్వా మాణవో వాచం, అమనాపం ఉదీరయి.
థేరో మాణవ కిం మన్తం, జానాసీతి తమబ్రవి;
తమేవ పుచ్ఛం థేరస్స, పచ్ఛా రోచేసి మాణవో.
జానామీతి పటిఞ్ఞాయ, థేరే థేరం అపుచ్ఛిసో;
గణ్ఠిఠానాని వేదేసు, తస్స థేరో’థ బ్యాకరి.
గహట్ఠోయేవ ¶ థేరో సో,
వేదపారగతో అహు;
న బ్యాకరేయ్య కిం తస్స,
పభిన్నపటిసమ్భిదో.
యస్స చిత్తం ఉప్పజ్జతి న నిరుజ్ఝతి,
తస్స చిత్తం నిరుజ్ఝిస్సతి; న ఉప్పజ్జిస్సతి,
యస్స వా పన చిత్తం నిరుజ్ఝిసతి న ఉప్పజ్జిస్సతి;
తస్స చిత్తం ఉప్పజ్జతి, న నిరుజ్ఝతీతి.
తం చిత్తయమకే పఞ్హం, పుచ్ఛి థేరో విసారదో;
అన్ధకారో వియ అహు, తస్స సో తమవోచ సో.
భిక్ఖుకో నామ మన్తోతి, బుద్ధ మన్తోతి సో బ్రవి;
దేహీతి వుత్తే నోవేస-ధారినో దమ్మి తం ఇతి.
మాతాపితూహి’నుఞ్ఞాతో, మన్తత్థాయ స పబ్బజ్జి;
కమ్మట్ఠానమదా థేరో, పబ్బాజేత్వా యథారహం.
భావనం అనుయుఞ్జన్తో, అచిరేన మహామతీ;
సోతాఫత్తిఫలం పత్తో, థేరో ఞత్వాన తం తథా.
పేసేసి చణ్డవజ్జిస్స, థేరస్సన్తికముగ్గహం;
కాతుం సుత్తాభిధమ్మానం, సోతత్థా’కాతదుగ్గహం.
తతో సో తిస్సదహరో, ఆరభిత్వా విపస్సనం;
ఛళభిఞ్ఞో అహు కాలే, థేరభావఞ్చ పాపుణి.
అతీవ పాకటో ఆసి, చన్దో’వ సూరియో’వసో;
లోకో తస్స వచో’మఞ్ఞీ, సమ్బుద్ధస్స వచోపియ.
మోగ్గలిపుత్తతిస్సథేరోదయో నిట్ఠీతో.
ఏకాహం ¶ ఉపరాజా సో, అదక్ఖి మిగవం గతో;
కీళమానే మిగే’రఞ్ఞే, దిస్వా ఏతం విచిన్తయి.
మిగాపి ఏవం కిళన్తి, అరఞ్ఞే తిణగోచరా;
న కిళిస్సన్తి కిం భిక్ఖూ, సుఖాహారవిహారినో.
అత్తనో చిన్తితం రఞ్ఞో, ఆరోచేసి ఘరం గతో;
సఞ్ఞాపేతుం తు సత్తాహం, రజ్జం తస్స అదాసి సో.
అనుభోహి ఇమే రజ్జం, సత్తాహం త్వం కుమారక;
తతో తం ఘాతయిస్సామి, ఇచ్చ’వోచ మహీపతి.
ఆహా’తి తమ్హి సత్తాహే,
త్వం కేనా’సి కిసో ఇతి;
మరణస్స భయేనాతి,
వుత్తే రాజా’హ తం పున.
సత్తాహా’హం మరిస్సంతి, త్వం న కీళి ఇమే కథం;
కీళిస్సన్తి యతి తాత, సదా మరణసఞ్ఞినో.
ఇచ్చేవం భాకరా వుత్తో, సాసనస్మిం పసీది సో;
కాలేన మిగవం గన్త్వా, థేరమదక్ఖి సఞ్ఞతం.
నిసిన్నం రుక్ఖమూలస్మిం, సో మహాధమ్మరక్ఖితం;
సాలసాఖాయ నాగేన, బీజయన్త మనాసవం.
అయం థేరో వియా’హమ్పి, పబ్బజ్జ జిన సాసనే;
విహరిస్సం కదా రఞ్ఞే, ఇతి చిన్తయి పఞ్ఞవా.
థేరో తస్స పసాదత్థం,
ఉపతిత్వా విహాయసా;
గన్త్వా అసోకారామస్స,
పోక్ఖరఞ్ఞో జలే ఠితో.
ఆకాసే ఠపయిత్వాన, చీవరాని వరాని సో;
ఓగాహిత్వా పోక్ఖరణీ, గత్తాని పరిసిఞ్చథ.
తం ¶ ఇద్ధిం ఉపరాజా సో, దిస్వా’తీవ పసీదియ;
అజ్జేవ పబ్బజిస్సంతి, బుద్ధించా’కాసి బుద్ధిమా.
ఉపసఙ్కమ్మ రాజానం, పబ్బజ్జం యాచి సాదరో;
నివారేతుమసక్కోన్తో, తమాదాయ మహీపతి.
మహతా పరివారేన, విహారమగమా సయం;
పబ్బజి సో మహాధమ్మ-రక్ఖితత్థేరసన్తికే.
సద్ధిం తేన చతుసత-సహస్సాని నరాపి చ;
అనుపబ్బజితానన్తు, గణనా చ న వజ్జతి.
భాగినేయ్యో నరిన్దస్స, అగ్గి బ్రహ్మాతి విస్సుతో;
అహోసి రఞ్ఞో ధీతాయ, సఙ్ఘమిత్తాయ సామికో.
తస్సా తస్స సుతో చాపి,
సుమనో నామ నామసో;
యాచిత్వా సో’పి రాజానం,
ఉపరాజేన పబ్బజి.
ఉపరాజస్స పబ్బజ్జా, తస్సా’సోకస్స రాజినో;
చతుత్థే ఆసివస్సేసా, మహాజనహితోదయా.
తత్థేవ ఉపసమ్పన్నో, సమ్పన్నఉపనిస్సయో;
ఘటేన్తో ఉపరాజా సో, ఛళ’భిఞ్ఞో’రహా అహు.
విహారే తేసమారద్ధే, సబ్బే సబ్బపురేసుపి;
సాధుకం తీహి వస్సేహి, నిట్ఠాపేసుం మనోరమే.
థేరస్స ఇన్దగుత్తస్స, కమ్మాదిట్ఠాయకస్స తు;
ఇద్ధియా చా’సు నిట్ఠాసి, అసోకారామసవ్హయో.
జనేన పరిభుత్తేసు, ఠానేసు చ తహిం తహిం;
చేతియాని అకారేసి, రమణీయాని భూపతి.
పురేహి చతురాసీతి-సహస్సేహి సమన్తతో;
లేఖే ఏకాహమానేసుం, విహారా నిట్ఠితా ఇతి.
లేఖే సుత్వా మహారాజా, మహాతేజిద్ధి విక్కమో;
కాతుకామో సకింయేవ, సబ్బారామ మహామహం.
పురే భేరిం చరాపేసి, సత్తమే దివసే ఇతో;
సబ్బారామమహో హోతు, సబ్బదేసేసు ఏకదా.
యోజనే ¶ యోజనే దేన్తు, మహాదానం మహీతలే;
కరోన్తు గామారామానం, మగ్గానఞ్చ విభూసనం.
విహారేసు చ సబ్బేసు, భిక్ఖుసఙ్ఘస్స సబ్బథా;
మహాదానాని వత్తేన్తు, యథాకాలం యథాబలం.
దీపమాలా పుమ్ఫమాలా-లఙ్కారేహి తహిం తహిం;
తూరియేహి చ సబ్బేహి, ఉపహారం అనేకధా.
ఉపోసథఙ్గానా’దాయ, సబ్బే ధమ్మం సుణన్తు చ;
పూజావిసేసేన’నేకే చ, కరోన్తు తదహేపి చ.
సబ్బే సబ్బత్థ సబ్బథా, యథాణత్తాధికాపి చ;
పూజా సమ్పటియాదేసుం, దేవలోకమనోరమా.
తస్మిం దినే మహారాజా, సబ్బాలఙ్కార భూసితో;
సహోరోధో సహామచ్చో, బలోఘ పరివారితో.
అగమాసి సకారామం, భిన్దన్తో వియ మేదినిం;
సఙ్ఘమజ్ఝమ్హి అట్ఠాసి, వన్దిత్వా సఙ్ఘముత్తమం.
తస్మిం సమాగమే ఆసుం, అసీతి భిక్ఖుకోటి యో;
అహేసుం సతసహస్సం, తేసు ఖీణాసవా యతి.
నవుతి భిక్ఖుసహస్సాని, అహూ భిక్ఖునియో తహిం;
ఖిణాసవా భిక్ఖునియో, సహస్సం ఆసు తాసు తు.
లోకవివరణం నామ, పాటిహీరం అకంసు తే;
ఖీణాసవా పసాదత్థం, ధమ్మాసోకస్స రాజినో.
చణ్డాసోకోతి ఞాయిత్థ, పుబ్బే పాపేన కమ్మునా;
ధమ్మాసోకోతి ఞాయిత్థ, పచ్ఛా పుఞ్ఞేన కమ్మునా.
సముద్దపరియన్తం సో, జమ్బుదీపం సమన్తతో;
పస్సి సబ్బే విహారే చ, నానాపూజా విభూసితే.
అతీవ తుట్ఠో తే దిస్వా, సఙ్ఘం పుచ్ఛి నిసీదియ;
కస్స భన్తే పరిచ్చాగో, మహాసుగత సాసనే.
థేరో సో మోగ్గలిపుత్తో, రఞ్ఞో పఞ్హం వియాకరి;
ధరమానే’పి సుగతే, నత్థి చాగీ తయాసమో.
తం సుత్వా వచనం భియ్యో, తుట్ఠో రాజా అపుచ్ఛి తం;
బుద్ధసాసన దాయాదో, హోతి ఖో మాదిసో ఇతి.
థేరో ¶ తు రాజపుత్తస్స, మహిన్దస్సూ’పనిస్సయం;
తథేవ రాజధీతాయ, సఙ్ఘమిత్తాయ పేక్ఖియ.
సాసనస్సా’భి వుద్ధిఞ్చ, తం హేతుకమ వేక్ఖియ;
పచ్చాభాసథ రాజానం, సో సాసనధురన్ధరో.
తాదిసో’పి మహాచాగీ, దాయాదో సాసనస్స న;
పచ్చయదాయకో’చ్చేవ, వుచ్చతే మనుజాధీప.
యో తు పుత్తం ధీతరం వా,
పబ్బజ్జాపేతి సాసనే;
సో సాసనస్స దాయాదో,
హోతి నో దాయకో అపి.
అథ సాసన దాయాద-భావమిచ్ఛం మహీపతి;
మహిన్దం సఙ్ఘమిత్తఞ్చ, ఠితే తత్ర అపుచ్ఛథ.
పబ్బజిస్సథ కిం తాతా, పబ్బజ్జా మహతీ మతా;
పితునో వచనం సుత్వా, పితరం తే అభాసిసుం.
అజ్జేవ పబ్బజిస్సామ, సచే త్వం దేవ ఇచ్ఛసి;
అమ్హఞ్చ లాభో తుమ్హఞ్చ, పబ్బజ్జాయ భవిస్సతి.
ఉపరాజస్స పబ్బజ్జ-కాలభో పభుతీహి సో;
సా చాపి అగ్గిబ్రహ్మస్స, పబ్బజ్జా కతనిచ్ఛయా.
ఉపరజ్జం మహీన్దస్స, దాతుకామో’పి భూపతి;
తతో’పి అధికాసా’తి, పబ్బజ్జంయేవ రోచయి.
పియం పుత్తం మహిన్దఞ్చ, బుద్ధిరూపబలోదితం;
పబ్బజ్జా పేసి సమహం, సఙ్ఘ మిత్తఞ్చ ధీతరం.
తదా వీసతివస్సో సో, మహిన్దో రాజనన్దనో;
సఙ్ఘమిత్తా రాజధీతా, అట్ఠారససమా తదా.
తదహేవ అహు తస్స, పబ్బజ్జా ఉపసమ్పదా;
పబ్బజ్జా సిక్ఖాదానఞ్చ, తస్సా చ తదహు అహు.
ఉపజ్ఝాయో కుమారస్స, అహు మోగ్గలిసవ్హయో;
పబ్బాజేసి మహాదేవ-త్థేరో మజ్ఝన్తికో పన.
కమ్మవాచం అకా తస్మిం, సో’పసమ్పదమణ్డలే;
అరహత్తం మహిన్దో సో, పత్తో సపటిసమ్భిదం.
సఙ్ఘమిత్తా’హు’పజ్ఝాయా ¶ , ధమ్మపాలాతి విస్సుతా;
ఆచరియా ఆయుపాలి, కాలే సా’సి అనాసవా.
ఉభో సాసనపజ్జోతా, లంకాదీపోపకారినో;
ఛట్ఠే వస్సే పబ్బజింసు, ధమ్మాసోకస్స రాజినో.
మహామహిన్దో వస్సేహి, తీహి దీపప్పసాదకో;
పిటకత్తయం ముగ్గణ్హి, ఉపజ్ఝాయస్స సన్తికే.
సా భిక్ఖునీ చన్దలేఖా, మహిన్దో భిక్ఖూ సూరియో;
సమ్బుద్ధ సాసనాకాసం, తే సదా సోభయుం తదా.
వనే పాటలిపుత్తమ్హా, వనే వనచరో చరం;
కున్తకిన్నరియా సద్ధిం, సంవాసం కప్పయీ కిర.
తేన సంవాసమన్వాయ,
సా పుత్తే జనయీ దువే;
తిస్సో జేట్ఠో కణిట్ఠో తు,
సుమిత్తో నామ నామతో.
మహావరుణత్థేరస్స, కాలే పబ్బజ్జ సన్తికే;
అరహత్తం పాపుణింసు, ఛళభిఞ్ఞం గుణం ఉభో.
పాదే కీటవిసేనా’సి, ఫుట్ఠో జేట్ఠో సవేదనో;
ఆహ పుట్ఠో కణిట్ఠేన, భేసజ్జం పసతం ఘటం.
రఞ్ఞో నివేదనం థేరో, గిలానవత్తతో’పి సో;
సప్పిసత్థఞ్చ చరణం, పచ్ఛాభత్తం పటిక్ఖిపి.
పిణ్డాయ చే చరం సప్పిం, లభసే త్వం తమాహర;
ఇచ్ఛాహ తిస్సథేరో సో, సుమిత్తం థేరముత్తమం.
పిణ్డాయ చరతా తేన, న లద్ధం పసతం ఘతం;
సప్పికుమ్భసతేనాపి, బ్యాధిజాతో అసాధియో.
తేనేవ బ్యాధినా థేరో, పత్తో ఆయుక్ఖయన్తికం;
ఓవదిత్వాప్పమాదేన, నిబ్బాతుం మానసం అకా.
ఆకాసమ్హి నిసీదిత్వా, తేజోధాతువసేన సో;
యథారుచి అధిట్ఠాయ, సరీరం పరినిబ్బుతో.
జాలాసరీరా నిక్ఖమ్మ, నిమ్మంసఛారికం డహి;
థేరస్స సకలం కాయం, అట్ఠికానితునో డహి.
సుత్వా ¶ నిబ్బూతిమేతస్స, తిస్సథేరస్స భూపతి;
అగమాసి సకారామం, జనోఘ పరివారితో.
హత్తిక్ఖన్ధగతో రాజా, తానట్ఠిన’వరోపియ;
కారేత్వా ధాతుసక్కారం, సఙ్ఘం బ్యాధిమపుచ్ఛితం.
తం సుత్వా జాతసంవేగో, పురద్వారేసు కారియ;
సుధాచితా పోక్ఖరణీ, భేసజ్జానఞ్చ పూరియ.
పాపేసి భిక్ఖుసఙ్ఘస్స, భేసజ్జాని దినే దినే;
మా హోతు భిక్ఖుసఙ్ఘస్స, భేసజ్జం దుల్లభం ఇతి.
సుమిత్తథేరో నిబ్బాయి, చఙ్కమన్తో’వ చఙ్కమే;
పసీది సాసనే’తీవ, తేనాపి చ మహాజనో.
కున్తిపుత్తా దువే థేరా,
తే లోకహితకారినో;
నిబ్బాయింసు అసోకస్స,
రఞ్ఞో వస్సమ్హి అట్ఠమే.
తతో పభుతి సఙ్ఘస్స, లాభో’తీవ మహా అహు;
పచ్ఛా పసన్నా చ జనా, యస్మా లాభం పవత్తయుం.
పహీనలాభసక్కారా, తిత్థియా లాభకారణా;
సయం కాసాయమాదాయ, వసింసు సహ భిక్ఖూహి.
యథాసకఞ్చ తే వాదం, బుద్ధవాదో’తి దీపయుం;
యథాసకఞ్చ కిరియా, అకరింసు యథారుచి.
తతో మోగ్గలిపుత్తో సో,
థేరో థిర గుణోదయో;
సాసనబ్బుదముప్పన్నం,
దిస్వా తమతికక్ఖలం.
తస్సో’పసమనే కాలం, దీఘదస్సీ అవేక్ఖియ;
దత్వా మహిన్దథేరస్స, మహాభిక్ఖుగణం సకం.
ఉద్ధం గఙ్గాయ ఏకో’వ, అహోగఙ్గమ్హి పబ్బతే;
విహాసి సత్తవస్సాని, వివేక మనుబ్రూహయం.
తిత్థియానం బహుచత్తా చ, దుబ్బచ్చత్తా చ భిక్ఖవో;
తేసం కాతుం న సక్ఖింసు, ధమ్మేన పటిసేధనం.
తేనేవ ¶ జమ్బుదీపమ్హి, సబ్బారామేసు భిక్ఖవో;
సత్తవస్సాని నాకంసు, ఉపోసథ పవారణం.
తం సుత్వా మహారాజా, ధమ్మాసోకో మహాయసో;
ఏకం అమచ్చం పేసేసి, అసోకారామ ముత్తమం.
గన్త్వా’ధికరణం ఏతం, వుపసమ్మ ఉపోసథం;
కారేహి భిక్ఖుసఙ్ఘేన, పమా’రామే తువం ఇతి.
గన్త్వాన సన్నిపాతేత్వా, భిక్ఖుసఙ్ఘం సదుమ్మతి;
ఉపోసథం కరోథాతి, సావేసి రాజసాసనం.
ఉపోసథం తిత్తియేహి, న కరోమ మయం ఇతి;
అవో చ భిక్ఖుసఙ్ఘో తం, అమచ్చం మూళ్హమానసం.
సో’మచ్చో కతిపయానం, థేరానం పటిపాటియా;
అచ్ఛిన్ది అసినా సీసం, కారేమీతి ఉపోసథం.
రాజభాతా తిస్సత్థేరో, తం దిస్వా కిరియం లహుం;
గన్త్వాన తస్స ఆసన్నే, సాసనమ్హి నిసిది సో.
థేరం దిస్వా అమచ్చో సో, గన్త్వా రఞ్ఞో నివేదయి;
సబ్బం పవత్తిం తం సుత్వా, జాతదాహో మహీపతి.
సీఘం గన్త్వా భిక్ఖుసఙ్ఘం, పుచ్ఛి ఉబ్బిగ్గమానసో;
ఏవం కతేన కమ్మేన, కస్స పాపం సియా ఇతి.
తేసం అపణ్డితా కేచి, పాపం తుయ్హన్తి కేచి తు;
ఉభిన్నంచా’తి ఆహంసు, నత్థి తుయ్హన్తి పణ్డితా.
తం సుత్వా’హ మహారాజా, సమత్థో అత్థి భిక్ఖున;
విమతిం మే వినోదేత్వా, కాతుం సాసనపగ్గహం.
అత్థి మోగ్గలిపుత్తో సో,
తిస్సత్థేరో రథేసభ;
ఇచ్ఛాహ సఙ్ఘో రాజానం,
రాజ తత్థా’సి సాదరో.
విసుం భిక్ఖుసహస్సేన, చతురో పరివారితే;
థేరో నరసహస్సేన, అమచ్చే చతురో తథా.
తదహేయేవ పేసేసి, అత్తనో వచనేన సో;
థేరం ఆనేతు మే తేహి, తథా వుత్తే సనాగమి.
తం ¶ సుత్వా పున అట్ఠ’త్థ, థేరే’మచ్చే చ పేసయి;
విసుం సహస్సపురిసే, పుబ్బే వియ సనాగమి.
రాజా పుచ్ఛి కథం థేరో, ఆగచ్ఛేయ్య ను ఖో ఇతి;
భిక్ఖూ ఆహంసు థేరస్స, తస్స’గమనకారణం.
హోతి భన్తే ఉపత్థమ్భో, కాతుం సాసనపగ్గహం;
ఇతి వుత్తే మహారాజ, థేరో ఏస్సతి సో ఇతి.
పునాపి థేరో’మచ్చే చ, రాజా సోళస సోళస;
విసుం సహస్స పురిసే, తథా వత్వాన పేసయి.
థేరో మహల్లత్తే’పి, నారోహిస్సతి యానకం;
థేరం గఙ్గాయ నావాయ, ఆనేథా’తి చ అబ్రవి.
గన్త్వా తే తం తథా’వోచుం,
సో తం సుత్వా’వ ఉట్ఠహి;
నావాయ థేరం ఆనేసుం,
రాజా పచ్చుగ్గమీ తహిం.
జాణుమత్తం జలం రాజో’గహేత్వా దక్ఖిణం కరం;
నావాయ ఓతరన్తస్స, థేరస్సా’దాసి గారవో.
దక్ఖిణం దక్ఖిణేయ్యో సో, కరం రఞ్ఞో’నుకమ్పకో;
ఆలమ్బిత్వా’నుకమ్పాయ, థేరో నావాయ ఓతరి.
రాజా థేరం నయిత్వాన, ఉయ్యానం రతివడ్ఢనం;
థేరస్స పాదే ధోవిత్వా, మక్ఖేత్వా చ నిసీదియ.
సమత్థభావం థేరస్స, వీమంసన్తో మహీపతి;
దట్ఠుకామో అహం భన్తే, పాటిహీరన్తి అబ్రవి.
కన్తి వుత్తే మహీకమ్పం, ఆహ తం పున రాహసో;
సకలాయే’క దేసాయ, కతరం దట్ఠుమిచ్ఛసి.
కో దుక్కరోతి పుచ్ఛిత్వా, ఏక దేసాయ కమ్పనం;
దుక్కరన్తి సుణిత్వాన, తం దుట్ఠుకామతం బ్రవీ.
రథం అస్సం మనుస్సఞ్చ, పాతిఞ్చోదక పూరితం;
థేరో యోజన సీమాయ, అన్తరమ్హి చతుద్దిసే.
ఠపాపేత్వా ¶ తదడ్ఢేహి, సహ తం యోజనం మహిం;
చాలేసి ఇద్ధియా తత్ర, నిసిన్నస్స చ దస్సయి.
తేనా’మచ్చేన భిక్ఖూనం, మరణేన’త్తనోపి చ;
పాపస్స’త్థిత్త నత్థిత్తం, థేరం పుచ్ఛి మహీపతి.
పటిచ్చ కమ్మం నత్థీతి, కిలిట్ఠం చేతనం వినా;
థేరో బోధేసి రాజానం, వత్వా తిత్తిరజాతకం.
వసన్తో తత్థ సత్తాహం, రాజుయ్యానే మనోరమే;
సిక్ఖాపేసి మహీపాలం, సమ్బుద్ధసమయం సుభం.
తస్మింయేవ చ సత్తా హే, దువే యక్ఖే మహీపతి;
పేసేత్వా మహియం భిక్ఖూ, అసేసే సన్నిపాతయి.
సత్తమే దివసే గన్త్వా, సకారామం మనోరమం;
కారేసి భిక్ఖుసఙ్ఘస్స, సన్నిపాతమసేసతో.
థేరేన సహ ఏకన్తే, నిసిన్నో సాణిఅన్తరే;
ఏకేకలద్ధికే భిక్ఖు, పక్కోసిత్వాన సన్తికం.
కింవాదీ సుగతో భన్తే, ఇతి పుచ్ఛి మహీపతి;
తే సస్సతాదికం దిట్ఠిం, బ్యాకరింసు యథాసకం.
తే మిచ్ఛాదిట్ఠికే సబ్బే, రాజా ఉప్పబ్బాజాపయీ;
సబ్బే సట్ఠిసహస్సాని, ఆసుం ఉప్పబ్బజాపితా.
అపుచ్ఛి ధమ్మికే భిక్ఖూ, కింవాదీ సుగతో ఇతి;
విభజ్జవాదీ తాహంసు, తం థేరం పుచ్ఛి భూపతి.
విభజ్జవాదీ సమ్బుద్ధో,
హోతి భన్తే’తి ఆహ సో;
థేరో’ ఆమా’తి తం సుత్వా,
రాజా తుట్ఠమనో తదా.
సఙ్ఘో పిసోధితో యస్మా,
తస్మా సఙ్ఘో ఉపోసథం;
కరోతు భన్తే ఇచ్చేవం,
వత్వా థేరస్స భూపతి.
సఙ్ఘస్స రక్ఖం దత్వాన, నగరం పావిసీ సుభం;
సఙ్ఘో సమగ్గో హుత్వాన, తదా’కాసి ఉపోసథం.
థేరో ¶ అనేక సఙ్ఖమ్హా, భిక్ఖుసఙ్ఘా విసారదే;
ఛళభిఞ్ఞే తేపిటకే, పభిన్నపటిసమ్భిదే.
భిక్ఖుసహస్సం ఉచ్చిని, కాతుం సద్ధమ్మం సఙ్గహం;
తేహి అసోకారామమ్హి, అకా సద్ధమ్మ సఙ్గహం.
మహాకస్సపత్థేరో చ, యసత్థేరో చ కారయుం;
యథా తే ధమ్మ సంగీతిం, తిస్సత్థేరోపి తం తథా.
తథావత్థుప్పకరణం, పరవాదప్పమద్దనం;
అభాసి తిస్సత్థేరో చ, తస్మిం సంగీతి మణ్డలే.
ఏవం భిక్ఖుసహస్సేన, రక్ఖాయ’సోక రాజినో;
అయం నవహి మాసేహి, ధమ్మ సంగీతి నిట్ఠితా.
రఞ్ఞో సత్తరసే వస్సే, ద్వాసత్తతిసమో ఇసి;
మహాపవారణాయ’సో, సంగీతి తం సమాపయి.
సాధుకారం దదన్తీవ, సాసనట్ఠితి కారణం;
సంగీతి పరియోసానే, అకమ్మిత్థ మహామహీ.
హిత్వా సేట్ఠం బ్రహ్మవిమానమ్పి మనుఞ్ఞం;
జేగుచ్ఛం సో సాసనహేతునరలోకం;
ఆగమ్మా’కా సాసనకిచ్చం కతకిచ్చో;
కోనామ’ఞ్ఞో సాసనకిచ్చమ్హి పమజ్జేతి.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
తతియధమ్మసంగీతి నామ
పఞ్చమో పరిచ్ఛేదో.
ఛట్ఠపరిచ్ఛేద
విజయాగమనం
వఙ్గేసు ¶ వఙ్గనగరే, వఙ్గరాజా అహు పురే;
కాలిఙ్గరఞ్ఞో ధీతా’సి, మహేసీ తస్స రాజినో.
సో రాజా దేవియా తస్సా, ఏకం అలభి ధీతరం;
నేమిత్తాబ్యాకరుం తస్సా, సంవాసం మగరాజినా.
అతీవ రూపినిం ఆసి, అతీవ కామగిద్ధినీ;
దేవేన దేవియా’చాపి, లజ్జాయా’సి జగుచ్ఛితా.
ఏకాకినీ సా నిక్ఖమ్మ, సేరీచారసుఖత్థినీ;
సత్థేన సహ అఞ్ఞాతా, అగా మగధగామినా.
లాళరట్ఠే అటవియా, సీహో సత్థమభిద్ధవి;
అఞ్ఞత్థ సేసా ధావింసు, సీహగతదిసన్తుసా.
గణ్హిత్వా గోచరం సీహో, గచ్ఛం దిస్వా తమా’రతో;
రత్తో ఉపాగలాలేన్తో, లఙ్గులం పత్తకణ్ణకో.
సా తం దిస్వా సరిత్వాన, నేమిత్తవచనం సుతం;
అభీతా తస్స అఙ్గాని, రఞ్జయన్తి పరామసి.
తస్సా ఫస్సేనా’తి రత్తో, పిట్ఠిం ఆరోపియా’సుతం;
సీహో సకం గుహం నేత్వా, తాయ సంవాసమాచరి.
తేన సంవాసమన్వాయ, కాలేన యమకే దువే;
పుత్తఞ్చ ధీతరఞ్చాతి, రాజధీతా జనేసి సా.
పుత్తస్స హత్థపాదా’సుం, సీహాకారా తతో అకా;
నామేన సీహబాహుం తం, ధీతరం సీహసీవలిం.
పుత్తో సోళసవస్సో సో, మాతరం పుచ్ఛి సంసయం;
తువం పితా చ నో అమ్మ, కస్మా విసదిసా ఇతి.
సా సబ్బమబ్రవీ తస్స, కింనయామా’తి సో’బ్రవి;
గుహం థకేతితాతో తే, పాసాణేనాతి సా’బ్రవి.
మహాగుహాయ ¶ థకనం, ఖన్ధేనా’దాయ సో అకా;
ఏకాహేనే’వ పఞ్ఞాస-యోజనాని గతాగతం.
గోచరాయ గహే సీహే, దక్ఖిణస్మిఞ్హి మాతరం;
వామే కణిట్ఠిం కత్వాన, తయో సీఘం అపక్కమీ.
నివాసేత్వాన సాఖం తే, పచ్చన్తం గామమాగముం;
తత్థాసి రాజిధీతాయ, మాతులస్స సుతో తదా.
సేనాపతి వఙ్గరఞ్ఞో, ఠితో పచ్చన్త గామకో;
నిసిన్నోవటమూలలేసో, కమ్మన్తం సంవిధాయకం.
దిస్వా తే పుచ్ఛితే’వోచుం, అటవీ వాసినో మయం;
ఇతి సో దాపయీ తేసం, వత్థాని ధజినీ పతి.
తానా’హేసుం ఉళారాని, భత్తం పణ్ణేసు దాపయి;
సోవణ్ణభాజననా’సుం, తేసం పుఞ్ఞేన తాని చ.
తేన సో విమ్హితో పుచ్ఛి, కే తుమ్హేతి చమూపతి;
తస్స సా జాతిగోత్తాని, రాజధీతా నివేదయి.
పితుచ్ఛా ధీతరం తం సో, ఆదాయ ధజినీ పతి;
గన్త్వాన వఙ్గనగరం, సంవాసం తాయ కప్పయి.
సీహో సీఘం గుహం గన్త్వా, తే అదిస్వా తయో జనే;
అట్టితో పుత్తసోకేన, న చ ఖాది న చా’పివి.
దారకే తే గవేసన్తో, అగా పచ్చన్తగామకే;
ఉబ్బాసీయతి సో సో’వ, యంయం గామముపేతి సో.
పచ్చన్తవాసినో గన్త్వా, రఞ్ఞో తం పటివేదయుం;
సీహో పిళేతి తే రట్ఠం, తం దేవ పటిసేధయ.
అలకం నిసేధకం తస్స, హత్థిక్ఖన్ధగతం పురే;
ఆదేతు సీహదాయీతి, సహస్సం సో పచారయి.
తథేవ ద్వేసహస్సాని, తీణిచా’పి నరిస్సరో;
ద్వీసు వారేసు వారేసి, మాతా సీహభుజం హితం.
అగ్గహి తతియే వారే, సీహబాహు అపుచ్ఛియ;
మాతరం తిసహస్సం తం, ఘాతేతుం పితరం సకం.
రఞ్ఞో కుమారం దస్సేసుం, తం రాజా ఇధ మబ్రవి;
గహితో యది సీహో తే, దమ్మి రట్ఠం తదేవ తే.
సో ¶ తం గన్త్వా గుహాద్వారం, సీహం దిస్వావ ఆరకా;
ఏన్తం పుత్తసినేహేన, విజ్ఝితుం తం సరం ఖిపి.
సరో నళాతమాహచ్చ, మేత్తచిత్తేన థస్స తు;
కుమారపాదమూలే’వ, నివత్తో పతి భూమియం.
తథా’సి యావ తతియం, తతో కుజ్ఝిమిగామిపో;
తతో ఖిత్తో సరోతస్స, కాయం నిబ్బిజ్జ నిక్ఖమి.
సకేసరం సీహసీసం, ఆదాయ సపురం అగా;
మతస్స వఙ్గరాజస్స, సత్తాహాని తదా అహు.
రఞ్ఞో అపుత్తకత్తా చ, పతీతా చస్స కమ్మునా;
సుత్వా చ రఞ్ఞో నత్తుత్తం, సఞ్జానిత్వా చ మాతరం.
అమచ్చా సన్నిపతితా, అఖిలా ఏకమానసా;
సీహబాహు కుమారస్స, రాజా హోహీతి అబ్రవుం.
సో రజ్జం సమ్పటిచ్ఛిత్వా, దత్వా మాతు పతిస్స తం;
సీహసీవలిమాదాయ, జాతభూమిం గతో సయం.
నగరం తత్థ మాపేసి, అహు సీహపురన్తి తం;
అరఞ్ఞే యోజనసతే, గామే చాపి నివేసయి.
లాళరట్ఠే పురే తస్మిం, సీహబాహునరాధిపో;
రజ్జం కారేసి కత్వాన, మహేసిం సీహసీవలిం.
మహేసీ సోళసక్ఖత్తుం, యమకే చ దువే దువే;
పుత్తే జనయి కాలేసా, విజయో నామ జేట్ఠకో.
సుమిత్తో నామ దుతియో, సబ్బే ద్వత్తింస పుత్తకా;
కాలేన విజయం రాజా, ఉపరజ్జే’భి సేచయి.
విజయో విసమాచారో, ఆసి తమ్పరిసాపి చ;
సాహసాని అనేకాని, దుస్సహాని కరింసుతే.
కుద్ధో మహాజనో రఞ్ఞో, తమత్థం పటివేదయి;
రాజా తే సఞ్ఞపేత్వాన, పుత్తం ఓవది సాధుకం.
సబ్బం తథేవ దుతియం, అహోసి తతియం పన;
కుద్ధో మహాజనో ఆహ, పుత్తం ఘాతేహి తే ఇతి.
రాజా’థవిజయం తఞ్చ, పరివారఞ్చ తస్స తం;
సత్తసతాని పురిసే, కారేత్వా అద్ధముణ్ణకే.
నావాయ ¶ పక్ఖిపాపేత్వా, విస్సజ్జాపేసి సాగరే;
తథా తేసం భరియాయో, తథేవ చ కుమారకే.
విసుం విసుం తే విస్సట్ఠా, పురిసిత్థికుమారకా;
విసుం విసుం దీపకస్మిం, ఓక్కమింసు వసింసు చ.
నగ్గదీపోతి ఞాయిత్థ, కుమారోక్కన్తదీపకో;
భరియోక్కన్తదీపో తు, మహిన్దదీపకో ఇతి.
సుప్పారకే పట్టనమ్హి, విజయో పన ఓక్కమి;
పరిసా సాహసేనే’త్థ, భీతో నావం పునా’రుహి.
లంకాయం విజయసనామకో కుమారో;
ఓతిణ్ణో థిరమతి తమ్బపణ్ణిదీపే;
సాలానం యమకగుణానమన్తరస్మిం;
నిబ్బాతుం సయితదినే తథాగతస్స.
సుజనపసాదసంవే గత్థాయకతే మహావంసే
విజయాగమనంనామ
ఛట్ఠాపరిచ్ఛేదో.
సత్తమ పరిచ్ఛేద
విజయాభిసేకో
సబ్బలోకహీతం ¶ కత్వా, పత్వా సన్తికరం పదం;
పరినిబ్బానమఞ్చమ్హి, నిపన్నో లోకనాయకో.
దేవతాసన్నిపాతమ్హి, మహన్తమ్హి మహాముని;
సక్క తత్రసమీపట్ఠం, అవోచ వదతం వరో.
విజయో లాళావిసయా, సీహబాహునరిన్దజో;
ఏసలఙ్కాధనుపత్తో, సత్తభచ్చసతానుగో.
పతిట్ఠహిస్సతి దేవిన్దం, లంకాయం మమ సాసనం;
తస్మా సపరివారం తం, రక్ఖలంకఞ్చ సాధుకం.
తథాగతస్స దేవిన్దో, వచో సుత్వావ సాదరో;
దేవస్సుప్పలవణ్ణస్స, లంకారక్ఖం సమప్పయి.
సక్కేన వుత్తమత్తోసో, లఙ్కామాగమ్మసజ్జుకం;
పరిబ్బాజక వేసేన, రుక్ఖమూల మూపవిసిం.
విజయసమ్ముఖా సబ్బే,
తం ఉపచ్చ అపుచ్ఛిసుం;
అయం భో కోను దీపోతీ,
లంకాదీపోతి సో బ్రవి.
న సన్తి మనుజా హేత్థ, న చ హేస్సతి వో భయం;
ఇతి వత్వా కుణ్డీకాయ, తే జలేన నిసిఞ్చియ.
సుత్తఞ్చ తేసం హత్థేసు, లగేత్వానభసా’గమా;
దస్సేసి సోణిరూపేన, పరివారికయక్ఖినీ.
ఏకో తం వారియన్తోపి, రాజపుత్తేన అన్వగా;
గామమ్హి విజ్జమానమ్హి, భవన్తి సునఖా ఇతి.
తస్సా చ సామీనీ తత్థ, కువేణీనామ యక్ఖినీ;
నిసీది రుక్ఖమూలమ్హి, కన్తన్తి తాపసీ వియ.
దిస్వాన ¶ సో పోక్ఖరణీ, నిసిన్నం తఞ్చ తాపసిం;
తత్థ న్హాత్వా పివిత్వా చ, ఆదాయ చ ములాలియో.
వారిఞ్చ పోక్ఖరేహేవ, వుట్ఠాసి సాతమబ్రవి;
భక్ఖో’సి మమ తిట్ఠాతి, అట్ఠా బద్ధో వసో నరో.
పరిత్తసుత్త తేజేన, భక్ఖితుం సా న సక్కుణీ;
యాచియన్తోపి తం సుత్తం, నా’దాయక్ఖినియా నరో.
తం గహేత్వా సురుఙ్గాయం, రుదన్తం యక్ఖినీ ఖిపి;
ఏవం ఏకేకసో తత్థ, ఖిపీ సత్తసతానిపి.
అనాయన్తేసు సబ్బేసు, విజయో భయసంకితో;
నన్తపఞ్చాయుధో గన్త్వా, దిస్వా పోక్ఖరణిం సుభం.
అపస్స ముత్తిణ్ణపదం, పస్సం తఞ్చేవ తాపసిం;
‘‘ఇమాయ ఖలు భచ్చా మే, గహితాను’’తి చిన్తియ.
కిం న పస్ససి భచ్చే మే,
హోతి త్వం ఇతి ఆహతం;
‘‘కిం రాజపుత్త భచ్చేహి,
పివ నహాయా’’తి ఆహసా.
యక్ఖినీ తావ జానాతి, మమ జాతిన్తి నిచ్ఛితో;
సఙ్ఘం సనామం సావేత్వా, ధనుం సన్ధాయు’ పాగతో.
యక్ఖిం ఆదాయ గీవాయ, నారా చ వలయేన సో;
వామహత్థేన కేసేసు, గహేత్వా దక్ఖిణే న తు.
ఉక్ఖిపిత్వా అసింఆహ, ‘‘భచ్చే మే దేహి దాసితం;
మారేమీ’’తి భయట్టాసా, జీవితం యాచి యక్ఖినీ.
జీవితం దేహి మే సామి, రజ్జం దజ్జామి తే అహం;
కరిస్సమి’త్తి కిచ్చఞ్చ, కిచ్చం అఞ్ఞం యథిచ్ఛితం.
అదుబ్భాత్థాయ సపథం, సో తం యక్ఖిం అకారయి;
‘‘ఆనేహి భచ్చే సీఘ’’న్తి, వుత్తమత్తావ సా’నయి.
‘‘ఇమే జాతా’’తి వుత్తాసా,
తణ్డులాదిం వినిద్దిసి;
భక్ఖితానం వాణిజానం,
నావట్ఠం వివిఖం బహుం.
భచ్చా ¶ తే సాధయిత్వాన, భత్తాని బ్యఞ్జనానిచ;
రాజా పుత్తం భోజయిత్వా, సబ్బేచాపి అభుఞ్జిసుం.
దాపితం విజయేన’గ్గం, యక్ఖీ భుఞ్జియ పీణితా;
సోళసవస్సికం రూపం, మాపయిత్వా మనోహరం.
రాజపుత్త ముపగఞ్ఛి, సబ్బాభరణభూసితా;
మాపేసి రుక్ఖమూలస్మిం, సయనఞ్చ మహారహం.
సాణియా సుపరిక్ఖిత్తం, వితానసమలఙ్కతం;
తం దిస్వా రాజతనయో, పేక్ఖం అత్థమనాగతం.
కత్వాన తాయనావాయం, నిపజ్జ సయనే సుఖం;
సాణీ పరిక్ఖిపిత్వాన, సబ్బే భచ్చా నిపజ్జిసుం.
రత్తిం తూరియసద్దఞ్చ, సుత్వా గీతరవఞ్చ సో;
అపుచ్ఛి సహసేమానం, కిం సద్దో ఇతి యక్ఖినిం.
రజ్జఞ్చ సామినో దేయ్యం, సబ్బే యక్ఖే చ ఘాతియ;
మనుస్సా వాసకరణా, యక్ఖా మం ఘాతయన్తిహి.
ఇతి చిన్తియ యక్ఖీ సా, అబ్రవి రాజనన్దనం;
సీరీసవత్థునా మేతం, సామి యక్ఖపురం ఇధ.
తత్థ జేట్ఠస్స యక్ఖస్స, లంకానగరవాసినీ;
కుమారికా ఇధా’నీతా, తస్సా మాతా చ ఆగతా.
ఆవాహ మఙ్గలే తత్థ, ఇధాపి ఉస్సవే మహా;
వత్తతే తత్థ సద్దోయం, మహాహేస సమాగమో.
అజ్జేవ యక్ఖే ఘాతేహి,
న హి సక్ఖా ఇతో పరం;
సో ఆహా’దిస్స మానేతే,
ఘాతేస్సామి కథం అహం.
యత్థ సద్దం కరిస్సామ, తేన సద్దేన ఘాతయ;
ఆయుధం మే’నుభావేన, తేసం కాయే పతిస్సతి.
తస్సా సుత్వా తథా కత్వా, సబ్బే యక్ఖే అఘాతయి;
సయమ్పి లద్ధవిజయో, యక్ఖరాజ పసాధనం.
పసాధనేహి సేసేహి, తంతం భచ్చం పసాధయి;
కతిపహం వసిత్వే’త్థ, తమ్బపణ్ణిముపాగమి.
మాపయిత్వా ¶ తమ్పపణ్ణి-నగరం విజయో తహిం;
వసీ యక్ఖినియా సద్ధిం, అమచ్చ పరివారితో.
నావాయ భూమిమోతిణ్ణా, విజయపముఖా తదా;
కిలన్తా పాణినాభూమిం, ఆలమ్బియ నిసీదిసుం.
తమ్బభూమిరజోఫుట్ఠో, తమ్బోపాణి యతో అహుం;
సో దేసోచేవ దీపో చ, తేన తన్నామకో అహు.
సీహబాహు నరిన్దో సో, సీహమాదిన్నవా ఇతి;
సీహళో తేన సమ్బన్ధా, ఏతే సబ్బేపి సీహళా.
తత్థ తత్థ చ గామే తే, తస్సా’మచ్చా నివేసయుం;
అనురాధగామం తన్నామో, కదమ్బ నదీయన్తికే.
గమ్భీరనదీయా తీరే, ఉపతిస్సో పురోహితో;
ఉపతిస్సగామం మాపేసి, అనురాధస్స ఉత్తరే.
అఞ్ఞే తయో అమచ్చా తే, మాపయింసు విసుం విసుం;
ఉజ్జేనిం ఉరువేలఞ్చ, విజితం నగరం తథా.
నివాసేత్వా జనపదం, సబ్బే’మచ్చా సమచ్చతం;
అవోచుం రాజతనయా, సామి రజ్జేభిసేచయ.
ఇతి వుత్తో రాజపుత్తో, న ఇచ్ఛి అభిసేచనం;
వినా ఖత్తియకఞ్ఞాయ, అభిసేకం మహేసియా.
అథామచ్చా సామినో హే, అభిసేక కతా దరా;
దుక్కరేసుపి కిచ్చేసు, తదత్థభిరుతా తిగా.
పణ్ణాకారే మహాసారే, మణిముత్తాదికే బహూ;
గాహాపయిత్వా పాహేసుం, దక్ఖిణం మధురం పురం.
పణ్డురాజస్స ధీతత్థం, సామినో సామిభత్తినో;
అఞ్ఞేసం చాపి ధీతత్థం, అమచ్చానం జనస్స చ.
సీఘం నావాయ గన్త్వాన, దూతా తే మధురం పురం;
పణ్ణాకారే చ లేఖఞ్చ, తస్స రఞ్ఞో అదస్సయుం.
తతో రాజాఅమచ్చేహి, మన్తయిత్వా సధీతరం;
పాహేతుకామో’మచ్చానం, అఞ్ఞేసం చాపి ధీతరో.
లద్ధా ఊనసతం కఞ్ఞా, అథభేరిం చరాపయి;
లంకాయ ధీతుగమనం, ఇచ్ఛమానా నరా ఇధ.
నివాసయిత్వా ¶ దిగుణం, ఘరద్వారేసు ధీతరో;
ఠపేన్తు తేన లిఙ్గేన, ఆదీయిస్సామితా ఇతి.
ఏవం లద్ధా బహూకఞ్ఞా, తప్పయిత్వాన తం కులం;
సమ్పన్నసబ్బాలఙ్కారం, ధీతరం సమ్పటిచ్ఛదం.
సబ్బా తా లద్ధసక్కారా, కఞ్ఞాయో చ యథారహం;
రాజారహే చ హత్థస్స-రథపేస్సియ కారకే.
అట్ఠారసన్నం సేణీనం, సహస్సఞ్చ కులాని సో;
లేఖం దత్వాన పేసేసి, విజయస్స జితా’రినో.
సబ్బోసో’తరీ నావాహి, మహాతిత్థే మహాజనో;
తేనేవ పట్టనం తఞ్హి, మహాతిత్థంతి వుచ్చతి.
విజయస్స సుతోధీతా, తస్సా యక్ఖినియా అహు;
రాజకఞ్ఞాగమం సుత్వా, విజయో ఆహ యక్ఖినిం.
‘‘గచ్ఛ దాని తువం భోతి, ఠపేత్వా పుత్తకే దువే;
మనుస్సా అమనుస్సేహి, భాయిన్తీహి సదా’’ ఇతి.
సుత్వా తం యక్ఖభయతో, భీతం తం ఆహ యక్ఖినిం;
మా చిన్తయి సాహస్సేన, దాపయిస్సామి తే బలిం.
పునప్పునం తం యాచిత్వా, ఉభో ఆదాయ పుత్తకే;
భీతాపి సా అగతియా, లంకాపురముపాగమి.
పుత్తే బిహి నిసీదేత్వా, సయం పావిసి తం పురం;
సఞ్జానిత్వాన తం యక్ఖిం, భీతా చోరీతి సఞ్ఞితో.
సంఖుభింసు పురే యక్ఖా, ఏకో సాహసికో పన;
ఏకపాణిప్పహారేన, విలయం నయి యక్ఖినిం.
తస్సాతు మాతులో యక్ఖో, నిక్ఖమ్మ నగరా బహి;
దిస్వా తే దారకే పుచ్ఛి, తుమ్హే కస్స సుతా ఇతి.
కువేణియా’తి సుత్వా’హ, మాతా వో మారితా ఇధ;
తుమ్హేపి దిస్వా మారేయ్యుం, పలాయథ లహుం ఇతి.
ఆగుం సుమనకూటం తే, పలాయిత్వా తతో లహుం;
వాసం కప్పేసి జేట్ఠో సో, వుద్ధో తాయ కణిట్ఠియా.
పుత్తధీతాహి ¶ వడ్ఢిత్వా, రాజానుఞ్ఞాయ తే వసుం;
తత్థేవ మలయే ఏసో, పులిన్దానఞ్హి సమ్భవో.
పణ్డురాజస్స దూతా తే, పణ్ణాకారం సమప్పయుం;
విజయస్స కుమారస్స, రాజాధికారికా చ తా.
కత్వా సక్కారసమ్మానం, దూతానం విజయో పన;
అదా యాథారహం కఞ్ఞా, అమచ్చానం జనస్స చ.
యథా విధి చ విజయం, సబ్బే మచ్చాసమాగతా;
రజ్జేసమభిసిఞ్చింసు, కరింసుచ మహాఛణం.
తతో సో విజయో రాజా, పణ్డురాజస్స ధీతరం;
మహతా పరిహారేన, మహేసిత్తే’భిసేచయి.
ధనాన’దా అమచ్చానం, అదాసి ససురస్సతు;
అనువస్సం సఙ్ఖముత్తం, సతసహస్స ద్వయారహం.
హిత్వా పుబ్బాచరితం విసమం సమేన;
ధమ్మేన లంకమఖిలం అనుసాసమానో;
సో తమపణ్ణినగరే విజయో నరిన్దో;
రజ్జం అకారయి సమా ఖలు అట్ఠతింసా’తి.
సుజనపసాదసంవే గత్థాయ కతే మహావంసే
విజయాభిసేకో నామ
సత్తమో పరిచ్ఛేదో.
అట్ఠమ పరిచ్ఛేద
పణ్డువాసుదేవాభిసేకో
విజయో ¶ సో మహారాజా, వస్సే అన్తిమకే ఠితో;
ఇతి చిన్తయి ‘‘వుద్ధో’హం, న చ విజ్జతి మే సుతో.
కిచ్ఛేన వాసితం రట్ఠం, నస్సేయ్య మమ అచ్చయే;
ఆణాపేయ్యం రజ్జహేతు-సుమిత్తం భాతరం మమ.
అథా’మచ్చేహి మన్తేత్వా, లేఖం తత్థ విసజ్జయి;
లేఖం దత్వాన విజయో, న చిరేన దివఙ్గతో.
తస్మిం మతే అమచ్చా తే, పేక్ఖన్తా ఖత్తియాగమం;
ఉపతిస్సగామే ఠత్వాన, రట్ఠం సమునుసాసిసుం.
మతే విజయరాజమ్హి, ఖత్తియాగమనా పురా;
ఏకం వస్సం అయం లంకా-దీపో ఆసి అరాజకో.
తస్మిం సీహపురే తస్స, సీహబాహుస్స రాజినో;
అచ్చయేన సుమిత్తో సో, రాజా తస్స సుతో అహు.
తస్స పుత్తా తయో ఆసుం, మద్దరాజస్స ధీతుయా;
దూతా సీహపురం గన్త్వా, రఞ్ఞో లేఖం అదంసు తే.
లేఖం సుత్వాన సో రాజా, పుత్తే ఆమన్తయీ తయో;
అహం మహల్లకో తాతా, ఏకో తుమ్హేసు గచ్ఛతు.
లంకం నేకగుణం కన్తం, మమ భాతుస్స సన్తకం;
తస్స’చ్చ యేన తత్థేవ, రజ్జం కారేతు సోభనం.
కణిట్ఠకో పణ్డువాసు-దేవో రాజకుమారకో;
‘‘గమిస్సామీతి చిన్తేత్వా, ఞత్వా సోత్థి గతమ్పి చ.
పితరా సమనుఞ్ఞాతో, ద్వత్తింసామచ్చ దారకే;
ఆదాయ ఆరుహీ నావం, పరిబ్బాజకలిఙ్గవా.
మహాకన్దరనజ్జా తే, ముఖద్వారమ్హి ఓతరం;
తే పరిబ్బాజకే దిస్వా, జనో సక్కరి సాధుకం.
పుచ్ఛిత్వా ¶ నగరం ఏత్థ, ఉపయన్తం కమేన తే;
ఉపతిస్స గామం సమ్పత్తా, దేవతా పరిపాలితా.
అమచ్చా’నుమతో’మచ్చో, పుచ్ఛి నేమిత్తకా తహిం;
ఖత్తియా’గమనం తస్స, సో బ్యాకాసి పరంపి చ.
సత్తమే దీవసేయేవ, ఆగమిస్సతి ఖత్తియో;
బుద్ధసాసన మేతస్స, వంసజో’వ ఠపేస్సతి.
సత్తమే దివసేయేవ, తే పరిబ్బాజకే తహిం;
పత్తే దిస్వాన పుచ్ఛిత్వా, అమచ్చా తే విజానియ.
తం పణ్ణువాసుదేవం తే, లంకారజ్జేన అప్పయుం;
మహేసియా అభావాసో, న తావ అభిసేచయి.
అమితోదనసక్కస్స, పణ్డుసక్కో సుతో అహు;
ఞత్వా వినాసం సక్యానం, సో ఆదాయ సకం జనం.
గన్త్వా అఞ్ఞాపదేసేన, గఙ్గాపారం తహిం పురం;
మాపేత్వా తత్థ కారేసి, రజ్జం తస్స సుతే లభి.
ధీతా కణిట్ఠితా ఆసి, భద్దకచ్చాన నామికా;
సబ్బలక్ఖణసమ్పన్నా, సురూపా అభిపత్థితా.
తదత్థం సత్తరాజానో, పణ్ణాకారే మహారహే;
పేసేసుం రాజినో తస్స, భీతో రాజూహి సో పన.
ఞత్వాన సోత్థిగమనం, అభిసేకఫలమ్పి చ;
సహద్వత్తింస ఇత్థీహి, నావం ఆరోపియా’సుతం.
గఙ్గాయ ఖిపి గణ్హాతు, పహు మే ధీతరం ఇతి;
గహేతుం తే న సక్ఖింసు, నావాసాపన సీఘగా.
దుతియే దివసేయేవ, గోణాగామక పట్టనం;
పత్తాపబ్బజితా కారా, సబ్బా తా తత్థ ఓతరుం.
పుచ్ఛిత్వా నగరం ఏత్థ, తా కమేనోపయన్తియో;
ఉపతిస్సగామం సమ్పత్తా, దేవతా పరిపాలితా.
నేమిత్తకస్స వచనం, సుత్వా తత్థా’గతా తు తా;
దిస్వా అమచ్చో పుచ్ఛిత్వా, ఞత్వా రఞ్ఞో సమప్పయి.
తం పణ్డువాసుదేవం తే, అమచ్చా సుద్ధబుద్ధినో;
రజ్జే సమభిసిఞ్చింసు, పుణ్ణసబ్బమనోరథం.
సుభద్దకచ్చాన ¶ మనోమరూపినిం;
మహేసీభావే అభిసిఞ్చియ’త్తనో;
సహగతా తాయ పదాసి అత్తనా;
సహాగతానం వసి భూమిపో సుఖన్తీ.
సుజనప్పసాద సంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
పణ్డువాసుదేవాభిసేకో నామ
అట్ఠమో పరిచ్ఛేదో.
నవమ పరిచ్ఛేద
అభయాభిసేకో
మహేసీ జనయీ పుత్తే, దస ఏకఞ్చ ధీతరం;
సబ్బజేట్ఠో’భయో నామ, చిత్తానామ కనిట్ఠికా.
పస్సిత్వా తం వియాకంసు, బ్రాహ్మణా మన్తపారగా;
‘‘రజ్జహేతు సుతో అస్సా, ఘాతయిస్సతి మాతులే’’.
ఘాతేస్సామి కనిట్ఠిన్తి, నిచ్ఛితే భాతరా’భయో;
వారేసి కాలే వాసేసుం, గేహం తం ఏకథుణికే.
రఞ్ఞో చ సిరిగబ్భేన, తస్స ద్వారమకారయుం;
అన్తో ఠపేసుం ఏకఞ్చ, దాసిం నరసతం బహి.
రూపేను’మ్మాదయీ నరే, దిట్ఠమత్తావ సాయతో;
తతో ఉమ్మాదచిత్తా’తి, నామం సోపపదం లభి.
సుత్వాన లంకాగమనం, భద్దకచ్చానదేవియా;
మాతరా చోదితా పుత్తా, ఠపేత్వే’కఞ్చ ఆగముం.
దిస్వాన తే పణ్డువాసు-దేవం లఙ్కిన్దమాగతా;
దిస్వాన తం కనిట్ఠిఞ్చ, రోదిత్వా సహ తాయ చ.
రఞ్ఞా సుకతసక్కారా, రఞ్ఞో’నుఞ్ఞాయ చారికం;
చరింసు లంకాదీపమ్హి, నివసుఞ్చ యథారుచిం.
రామేన ¶ వుసితఠానం, రామగోణన్తి వుచ్చతి;
ఉరువేలా’నురాధానం, నివాసా చ తథా తథా.
తథా విజితదీఘాయు-రోహణానం నివాసకా;
విజితగామో దీఘాయు-రోహణన్తి చ వుచ్చతి.
కారేసి అనురాధో సో, వాపిం దక్ఖిణతో తతో;
కారాపేత్వా రాజగేహం, తత్థ వాసమకప్పయీ.
మహారాజా పణ్డువాసు-దేవో జట్ఠసుతం సకం;
అభయం ఉపరజ్జమ్హి, కాలే సమభిసేచయి.
దీఘాయుస్స కుమారస్స, తనయో దీఘగామణి;
సుత్వా ఉమ్మాదచిత్తం తం, తస్సం జాతకుతూహలో.
గహేత్వా’పతిస్స గామం, తం అపస్సి మనుజాధిపం;
అదా సహోపరాజేన, రాజుపట్ఠానమస్ససో.
గవక్ఖాభిముఖట్ఠానే, తం ఉపేచ్చ ఠితం తుసా;
దిస్వాన గామిణిం చిత్తా, రత్తచిత్తా’హ దాసికం.
‘‘కో ఏసో’’తి తతో సుత్వా,
మాతులస్స సుతోఇతి;
దాసిం తత్థ నియోజేసి,
సద్ధింకత్వాన సో తతో.
గవక్ఖమ్హి డసాపేత్వా, రత్తిం కక్కటయన్తకం;
ఆరుయ్హ ఛిన్దయిత్వాన, కవాటం తేన పావిసి.
తాయ సద్ధిం వసిత్వాన, పచ్చూసేయేవ నిక్ఖమి;
ఏవం నిచ్చం వసీ తత్థ, ఛిద్దాభావా అపాకటో.
సా తేన అగ్గహీ గబ్భం, గబ్భే పరిణతే తతో;
మాతు ఆరోచయీ దాసీ, మాతా పుచ్ఛియ ధీతరం.
రఞ్ఞో ఆరోచయీ రాజా, అమన్తేత్వా సుతే’బ్రహ్మా;
పోసియోసో’పి అమ్హేహి, దేవ తస్సేవ తం ఇతి.
పుత్తో చే మారయిస్సామ, త’న్తి తస్స అదంసు తం;
సా సూతికాలసమ్పత్తే, సూతి గేహఞ్చ పావిసిం.
సఙ్కిత్వా ¶ గోపకం చిత్తం, కాలవేలఞ్చ దాసకం;
తస్మిం కమ్మే నిస్సాయా’తి, గామణి పరిచారకే.
తే పటిఞ్ఞం అదేన్తే తే, రాజపుత్తా అఘాతయుం;
యక్ఖా హుత్వాన రక్ఖింసు, ఉభో గబ్భే కుమారకం.
అఞ్ఞం ఉపవిజఞ్ఞం సా, సల్లక్ఖా పేసి దాసియా;
చిత్తా సా జనయీ పుత్తం, సా ఇత్థి పన ధీతరం.
చిత్తం సహస్సం దాపేత్వా, తస్సా పుత్తం సకమ్పి చ;
ఆణాపేత్వా ధీతరం తం, నిపజ్జాపేసి సన్తికే.
ధీతా లద్ధా’తి సుత్వాన, తుట్ఠా రాజసుతా అహుం;
మాతా చ మాతుమాతా చ, ఉభో పన కుమారకం.
మాతామహస్స నామఞ్చ, జేట్ఠస్స మాతులస్స చ;
ఏకం కత్వా తమకరుం, పణ్డుకాభయనామకం.
లంకా పాలో పణ్డువాసు-దేవో రజ్జమకారయి;
తింస వస్సమ్హి జాతమ్హి, మతో సో పణ్డుకాభయే.
తస్మిం మతస్మిం మనుజాధిపస్మిం,
సబ్బే సమాగమ్మ నరిన్దపుత్తా;
తస్సాభయస్సాభయదస్స భాతు,
రాజాభిసేకం అకరుం ఉళారాతి.
సుజనప్పసాద సంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
అభయాభిసేకో నామ
నవమో పరిచ్ఛేదో.
దసమ పరిచ్ఛేద
పణ్డుకాభయాభిసేకో
ఉమ్మాదచిత్తాయాణత్తా ¶ , దాసీ ఆదాయ దారకం;
సముగ్గే పక్ఖిపిత్వాన, ద్వారమణ్డల కే అగా.
రాజపుత్తా చ మిగవం, గతా తుమ్బరకన్దరే;
దిస్వా దాసిం కుహిం యాసి, కిం మే కన్తి చ పుచ్ఛిసుం.
ద్వారమణ్డలకం యామి, ధీతుమేగుళపూవకం;
ఇచ్చాహ ఓరోపేహీతి, రాజపుత్తం కమబ్రవుం.
చిత్తో చ కాలవేలో చ, తస్సా’రక్ఖాయ నిగ్గతా;
మహన్తం సూకరవేసం, తం ఖణంయేవ దస్సయుం.
తే తం సమనుబన్ధింసు, సాసమాదాయ తత్ర’గా;
దారకఞ్చ సహస్సఞ్చ, ఆయుత్తస్స అదారహో.
తస్మింయేవ దినే తస్స, భరియా జనయీ సుతం;
యమకే జనయీ పుత్తే, భరియం మే’తి పోసితం.
సో సత్తవస్సికో చా’సి, తం విజానియ మాతులా;
గన్తుం సరసి కీళన్తే, దారకే చ పయోజయుం.
జలట్ఠం రుక్ఖసుసిరం, జలచ్ఛాదితఛిద్దకం;
నిముజ్జమానో ఛిద్దేన, పవిసిత్వా చిరట్ఠితో.
తతో తథేవ నిక్ఖమ్మ, కుమారే సేసదారకే;
ఉపచ్చ పుచ్ఛియన్తోపి, వఞ్చేత’ఞ్ఞవచోహి సో.
మనుస్సేహా’గతేహేసో, నివాసేత్వాన వత్థకం;
కుమారో వారిమో గయ్హ, సుసిరమ్హి ఠితో అహు.
వత్థకాని గణేత్వాన, మారేత్వా సేసదారకే;
గన్త్వా ఆరోచయుం సబ్బే, దారకా మారితా ఇతి.
గతేసు ¶ తేసు సో గన్త్వా, ఆయుత్తకఘరం సకం;
వసం అస్సాసితో తేన, అహూ ద్వాదసవస్సికో.
పున సుత్వాన జీవన్తం, కుమారం తస్స మాతులం;
తత్థ గోపాలకే సబ్బే, మారేతుం సన్నియోజయుం.
తస్మిం అహని గోపాలా, లద్ధా ఏకం చతుప్పదం;
అగ్గిం ఆహరితుం గామం, పేసేతుం తం కుమారకం.
సో గన్త్వా ఘరమాయుత్త-పుత్తకంయేవ పేసయి;
పాదా రుజన్తి మే తేహి, అగ్గిం గోపాలసన్తికం.
తత్థ అఙ్గార మంసఞ్చ,
ఖాదిస్ససి తువం ఇతి;
నే సి సో తం వచో సుత్వా,
అగ్గిం గోపాలసన్తికం.
తస్మిం ఖణే పేసితా తే, పరిక్ఖిపియ మారయుం;
సబ్బే గోపే మారయిత్వా, మాతులానం నివేదయుం.
తథో సోళసవస్సం తం, విజానింసు చ మాతులా;
మాతా సహస్సఞ్చా’దాసి, తస్సా రక్ఖఞ్చ ఆదిసి.
ఆయుత్తో మాతుసన్దేసం, సబ్బం తస్స నివేదియ;
దత్వా దాసం సహస్సఞ్చ, పేసేసి పణ్డులన్తికం.
పణ్డులబ్రాహ్మణో నామ, భోగవా వేదపారగో;
దక్ఖిణస్మిం దిసాభాగే, వసీ పణ్డులగామకే.
కుమారో తత్థ గన్త్వాన, పస్సి పణ్డులబ్రాహ్మణం;
‘‘త్వం పణ్డుకాభయో తాత’’, ఇతి పుచ్ఛియ బ్యాకతే.
తస్స కత్వాన సక్కారం, ఆహ రాజా భవిస్ససి;
సమసత్తతివస్సాని, రజ్జం త్వం కారయిస్ససి.
సిప్పం ఉగ్గణ్హ తాతాతి, సిప్పుగ్గహమకారయీ;
చన్దేన తస్స పుత్తేన, ఖిప్పం సిప్పం సమాపితం.
అదా సతసహస్సం సో, యోధసఙ్గహకారణా;
యోధేసు సఙ్గహితేసు, తేన పఞ్చసతేసు సో.
సియుం యాయ గయితాని, పణ్ణాని కనకాని తం;
మహేసిం కురుచన్దఞ్చ, మమ పుత్తం పురోహితం.
ఇభి ¶ వత్వా ధనం దత్వా, సయోధం నిహరి తతో;
సో నామం సావయిత్వాన, తతో నిక్ఖమ్మ పుఞ్ఞవా.
లద్ధబలో నగరకే, కాసపబ్బత సన్తికే;
సత్తసతాని పురిసే, సబ్బేసం భోజనాని చ.
తతో నరసహస్సేన, ద్విసతేన కుమారకో;
గిరికణ్డ పబ్బతం నామ, అగమా పరివారితో.
గిరికణ్డసివో నామ, పణ్డుకాభయ మాతులో;
తం పణ్డువాసుదేవేన, దిన్నం భుఞ్జతి దేసకం.
సో కరిససతం పక్కం, తదా లావేతి ఖత్తియో;
తస్స ధీతా రూపవతీ, పాలీ నామా’సి ఖత్తియా.
సా మహాపరివారేన, యానమారుయ్హ సోభనం;
పితుభత్తం గాహయిత్వా, లావకానఞ్చ గచ్ఛతి.
కుమారస్స మనుస్సానం, దిస్వా తత్థ కుమారికం;
ఆరోచేసుం కుమారస్స, కుమారో సహసా’గతో.
ద్వేధా తం పరిసం కత్వా, సతం యానమపేసయి;
తదన్తికం సపరిసా, కత్థ యాసీతి పుచ్ఛితం.
తాయ వుత్తేతు సబ్బస్మిం, తస్సంసారత్త మానసో;
అత్తనో సంవిభాగత్థం, భన్తేనా’యాచి ఖత్తియో.
సాసమోరుయ్హ యానమ్హా, అదా సోవణ్ణపాతియా;
భత్తం నిగ్రోధ మూలస్మిం, రాజపుత్తస్స ఖత్తియా.
గణ్హి నిగ్రోధపణ్ణాని, భోజేతుం సేసకే జనే;
సోవణ్ణభాజనానా’సుం, తాని పణ్ణాని తం ఖణే.
తాని దిస్వా రాజపుత్తో, సరిత్వా దిజభాసితం;
మహేసిభావ యోగ్గామే, కఞ్ఞాలద్ధాతి తుస్సిసో.
సబ్బే భోజాపయీ తేసా, తం న ఖీయిత్థ భోజనం;
ఏకస్స పటివిసో’వ, గహితో తత్థ దిస్సథ.
ఏవం పుఞ్ఞగుణూపేతా, సుకుమారీ కుమారికా;
సువణ్ణపాలి నామేన, తతోప్పభుత ఆసి సా.
తం ¶ కుమార గహేత్వాన, యానమారుయ్హ ఖత్తియో;
మహబ్బల పరిబ్యూళ్హో, అనుసంణీ అపక్కమి.
తం సుత్వాన పితా తస్సా, నరే సబ్బే అపేసయి;
తే గన్త్వా కలహం కత్వా, తజ్జితా తేహి ఆగముం.
కలహనగరం నామ, గామో తత్థ కతే అహు;
తం సుత్వా భాతరో తస్సా, పఞ్చయుద్ధాయు’పాగముం.
సబ్బే తే పణ్డులసుతో, చన్దోయేవ అఘాతయి;
లోహిత వాహఖణ్డోతి, తేసం యుద్ధమహీ అహు.
మహతా బల కాధయన,
తతో సో పణ్డుకాభయో;
గఙ్గాయ పారిమే తిరే,
దోళపబ్బతకం అగా.
తత్థ చత్తారి వస్సాని, వసి తం తత్థ మాతులా;
సుత్వా ఠపేత్వా రాజానం, తం యుద్ధత్థముపాగముం.
ఖన్ధావారం నివేసేత్వా, ధూమరక్ఖాగ సన్తికే;
భాగినేయ్యేన యుజ్ఝింసు, భాగినేయ్యో తు మాతులే.
అనుబన్ధీ ఓరగఙ్గం, మలాపేత్వా నివత్తియ;
తేసఞ్చ ఖన్ధావారమ్హి, దువే వస్సాని సో వసీ.
గన్త్వో’పతిస్సగామం తే, తమత్థం రాజినో’బ్రవుం;
రాజాలేఖం కుమారస్స, సరహస్సం సపాహిణి.
‘‘పుఞ్జస్సు పారగఙ్గం త్వం, మా’గా ఓరంతతో’’ఇతి;
తం సుత్వా తస్స కుజ్జింసు, భాతరో నవ రాజినో.
ఉపత్థమ్భో త్వమేవా’సి, చిరం తస్స ఇదాని తు;
రట్ఠం దదాసి తస్మా త్వం, మారేస్సామా’తి అబ్రవుం.
సో తేసం రజ్జమప్పేసి, తే తిస్సం నామ భాతరం;
సబ్బేవ సహితా’కంసు, రజ్జస్స పరినాయకం.
ఏసో వీసతివస్సాని, అభయో’భయ దాయకో;
తత్థో’పతిస్సగామమ్హి, రాజా రజ్జమకారయి.
వసన్తి ¶ ధూమరక్ఖాగే, సరే తుమ్బరియఙ్గణే;
చరతే వళవా రుపా, యక్ఖీ చేతియనామికా.
ఏకో దిస్వాన సేనఙ్గం, ఉత్తపాదం మనోరమం;
ఆరోచేసి కుమారస్స, వళవే’త్తీ’దిసీ ఇతి.
కుమారో రస్మిమాదాయ, గహేతుం తం ఉపాగమి;
పచ్ఛతో అగతం దిస్వా, భీతా తేజేన తస్ససా.
ధావి’నన్తరధాయిత్వా, ధావన్తి మనుబన్ధిసో;
ధావమానా సరం హం సా, సత్తక్ఖత్తుం పరిక్ఖిపి.
ఓతరిత్వా మహాగఙ్గం, ఉత్తరిత్వా తతో పన;
ధుమరక్ఖం పబ్బతం తం, సత్తక్ఖత్తుం పరిక్ఖిపి.
తం సరం పున తిక్ఖత్తుం, పరిక్ఖిపి తతో పున;
గఙ్గం కచ్ఛకతిత్థేన, సమోతరి తహిం తు సో.
గహేసితం వాలధిస్మిం, తాలపత్తఞ్చ తోయగం;
తస్స పుఞ్ఞానుభావేన, సో అహోసి మహా అసి.
ఉచ్చారేసి అసిం దజ్జం, ‘‘మారోమీ’’తి తమాహ సా;
రజ్జం గహేత్వా తే దజ్జం, సామి మామం అమారయి.
గీవాయ తం గహేత్వా సో, విజ్ఝిత్వా అసికోటియా;
నాసాయ రజ్జుయా బన్ధి, సా అహోసి వసానుగా.
గన్త్వా తం ధుమరక్ఖం సో, తమారుయ్హ మహబ్బలో;
తత్థ చత్తారి వస్సాని, ధూమరక్ఖన గే వసి.
తతో నిక్ఖమ్మ సబలో, ఆగమ్మా’రిట్ఠపబ్బతం;
సుద్ధికాలమపేక్ఖన్తో, తత్థ సత్తసమావసి.
ద్వే మాతులే ఠపేత్వాన, తస్స సేసట్ఠమాతులా;
యుద్ధసజ్జా అరిట్ఠం తం, ఉపసఙ్కమ్మ పబ్బతం.
ఖన్ధావారం నగరకే, నివేసేత్వా చమూపతిం;
దత్వా పరిక్ఖిపాపేసుం, సమన్తా’రిట్ఠపబ్బతం.
యక్ఖినియా మన్తయిత్వా, తస్సా వచనయుత్తియా;
దత్వా రాజపరిక్ఖారం, పణ్ణాకారా యువాని చ.
‘‘గణ్హాథ ¶ సబ్బానే’తాని, ఖమాపేస్సామి వో అహం’’;
ఇతి వత్వాన పేసేసి, కుమారో పురతో బలం.
గణ్హిస్సామి పవిట్ఠన్తి, విస్సట్ఠేసు తు తేసు సో;
ఆరుయ్హ యక్ఖవళవం, మహాబలపురక్ఖతో.
యుద్ధాయ పావిసి యక్ఖీ, మహారావ మరాపిసా;
అన్తో బహిబలఞ్చస్స, ఉక్కుట్ఠిం మహతిం అకా.
కుమారపురిసా సబ్బే, పరసేనా నరే బహూ;
ఘాతేత్వా మాతులే చ’త్థ, సీసరాసిం అకంసు తే.
సేనాపతి పాలయిత్వా, గుమ్బట్ఠానం సపావిసి;
సేనాపతి గుమ్బకో’తి, తేన ఏస పవుచ్చతి.
ఉపరిట్ఠమాతులసిరం, సీసరాసిం సపస్సియ;
లాబురాసీ’వ ఇచ్ఛాహ, తేనా’సి లాబుగామకో.
ఏవం విజితసఙ్గామో, తతో సో పణ్డుకాభయో;
అయ్యకస్సా’నురాధస్స, వసనఠానమాగమి.
అత్తనో రాజగేహం సో, తస్స దత్వాన అయ్యకో;
అఞ్ఞత్థవాసం కప్పేసి, సో తు తస్మిం ఘరే వసి.
పుచ్ఛాపేత్వాన నేమిత్తం, వత్థువిజ్జా’విదుం తథా;
నగరం పవరం తస్మిం, గామేయేవ అమాపయి.
నివాసత్తా’నురాధానం, అనురాధపురం అహు;
నక్ఖత్తేనా’నురాధేన, పతిట్ఠాపిత తాయ చ.
ఆణాపేత్వా మాతులానం, ఛత్తం జాతస్సరే ఇధ;
ధోవాపేత్వా ధారయిత్వా, తం సరేయేవ వారినా.
అత్తనో అభిసేకం సో, కారేసి పణ్డుకాభయో;
సువణ్ణపాలిం దేవిం తం, మహేసిత్తే భిసేచయి.
అదా చన్దకుమారస్స, పోరోహిచ్చం యథావిధి;
ఠానన్తరాని సేసానం, భచ్చానఞ్చ యథారహం.
మాతుయా ఉపకారత్తా, అత్తనో చ మహీపతిం;
అఘాతయిత్వా జేట్ఠం తం, మాతులం అభయం పన.
రత్తిరజ్జం అదా తస్స, అహు నగరగుత్తికో;
తదుపాదాయ నగరే, అహూ నగరగుత్తికో.
సస్సురం ¶ తం అఘాతేత్వా, గిరికణ్డసివమ్పి చ;
గిరికణ్ణదేసం తస్సే’వ, మాతులస్స అదాసి సో.
సరం తఞ్చ ఖణాపేత్వా, కారాపేసి బహూ దకం;
జయే జలస్స గాహేన, జయవాపీతి అహుతం.
కాలవేలం నివాసేసి, యక్ఖంపుర పురత్థిమే;
యక్ఖం తు చిత్తరాజం తం, హేట్ఠో అభయవాపియా.
పుబ్బోపకారిం దాసిం తం, నిబ్బత్తం యక్ఖయోనియా;
పురస్స దక్ఖిణద్వారే, సో కతఞ్ఞూ నివాసయి.
అన్తో నరిన్దవత్థుస్స, వళవాముఖయక్ఖినిం;
నివాసేసి బలిం తేసం, అఞ్ఞేసఞ్చానువస్సకం.
దాపేసి ఛణకాలే తు, చిత్తరాజేన సో సహ;
సమాసనే నిసీదిత్వా, దిబ్బమానుసనాటకం.
కారేన్తో’భిరమి రాజా, రతిఖిడ్డా సమప్పితో;
ద్వారగామే చ చతురో, భయవాపిఞ్చ కారయి.
మహాసుసానఘాతనం, పచ్ఛిమరాజినిం తథా;
వేస్సవణస్స నిగ్రోధం, బ్యాధిదేవస్స తాలకం.
యోనసభాగ వత్థుఞ్చ, మహేజ్జఘరమేవ చ;
ఏతాని పచ్ఛిమద్వార-దిసాభాగే నివేసయి.
పఞ్చసతాని చణ్డాల-పురిసే పురసోధకే;
దువేసతాని చణ్డాల-పురిసే వచ్చసోధకే.
దియడ్ఢసతచణ్డాలే, మతనీహారకే’పి చ;
సుసాన గోపచణ్డాలే, తత్తకేయేవ ఆదిసి.
తేసం గామం నివేసేసి, సుసానా పచ్ఛిముత్తరే;
యథా విహితకమ్మాని, తాని నిచ్చం అకంసుతే.
తస్స చణ్డాలగామస్స, పుబ్బుత్తరదిసాయ తు;
నీచసుసానకం నామ, చణ్డాలానమకారయి.
తస్సుత్తరే సుసానస్స, పాసాణపబ్బతన్తరే;
ఆవాసపాలిఝాధానం, తదా ఆసి నివేసితా.
తదుత్తరే ¶ దిసాభాగే, యావ గామణి వాపియా;
తాపసానం అనేకేసం, అస్సమో ఆసి కారితో.
తస్సేవ చ సుసానస్స, పురత్థిమదిసాయ తు;
జోతియస్స నిగణ్ఠస్స, ఘరం కారేసి భూపతి.
తస్మింయేవ దేసస్మిం, నిగణ్ఠో గిరినామకో;
నానాపాసణ్డకా చేవ, వసింసు సమణా బహూ.
తత్థేవ చ దేవకులం, అకారేసి మహీపతి;
కుభణ్డస్స నిగణ్ఠస్స, తంనామకమహోసితం.
తతో తు పచ్ఛిమే భాగే, ఝాధపాలిపురత్థిమే;
మిచ్ఛాదిట్ఠికులానం తు, వసీ పఞ్చసతం తహిం.
పరం జోతియగేహమ్హా, ఓరం గామణి వాపియా;
సో పరిబ్బాజకారామం, కారాపేసి తథేవ చ.
ఆజీవకానం గేహఞ్చ, బ్రాహ్మణవట్టమేవ చ;
సివికా సోత్థిసాలా చ, అకారేసి తహిం తహిం.
దసవస్సాభిసేకో సో, గామసీమా నివేసయి;
లంకాదీపమ్హి సకలే, లంకిన్దో పణ్డుకాభయో.
సో కాలవేలచిత్తేహి, దిస్సమానేహి భూపతి;
సహా’ను భోసి సమ్పతిం, యక్ఖభూతసహాయ వా.
పణ్డుకాభయరఞ్ఞో చ, అభయస్స చ అన్తరే;
రాజసుఞ్ఞాని వస్సాని, అహేసుం దససత్త చ.
సో పణ్డుకాభయమహీపతి సత్తతింస–
వస్సో’ధిగమ్మ ధితిమా ధరణీ పతిత్తం;
రమ్మే అనునమనురాధపురే సమిద్ధే;
వస్సాని అకారయి రజ్జమేత్థాతి.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
పణ్డుకాభయాభిసేకోనామ
దసమో పరిచ్ఛేదో.
ఏకాదసమ పరిచ్ఛేద
దేవానంపియతిస్సాభిసేకో
తస్సచ్చయే ¶ తస్స సుతో, ముటసివో’తి విస్సుతో;
సువణ్ణపాలియా పుత్తో, పత్తో రజ్జమనాకులం.
మహామేఘవనుయ్యానం, నామనుగగుణోదితం;
ఫలపుప్ఫతరుపేతం, సో రాజా కారయి సుభం.
ఉయ్యానఠానగ్గహణే, మహామేఘో అకాలజో;
పావస్సితేన ఉయ్యానం, మహామేఘవనం అహు.
సట్ఠివస్సాని ముటసివో, రాజా రాజ్జమకారయి;
అనురాధే పురవరే, లంకా భువదనే సుభే.
తస్స పుత్తా దసా’హేసుం, అఞ్ఞమఞ్ఞహితేసినో;
దువే ధీతా చా’నుకులా, కులానుచ్ఛవికా అహూ.
దేవానం పియతిస్సోతి, విస్సుతో దుతియో సుతో;
తేసు భాతూసు సబ్బేసు, పుఞ్ఞాపఞ్ఞాధికో అహు.
దేవానం పియతిస్సో సో, రాజా’సి పితుఅచ్చయే;
తస్సా’భిసేకేన సమం, బహూన’చ్ఛరియాన’హుం.
లంకాదీపమ్హి సకలే, నిధయో రతనాని చ;
అన్తోఠితాని ఉగ్గన్త్వా, పథవీతలమారుహుం.
లంకాదీపసమీపమ్హి, భిన్ననావాగతాని చ;
తత్రజాతాని చ థలం, రతనాని సమారుహుం.
ఛాతపబ్బతపాదమ్హి, తిస్సో చ వేళుయట్ఠియో;
జాతారథపతోదేన, సమానా పరిమాణతో.
తాసు ఏకాలతాయట్ఠి, రజతా’భా తహిం లతా;
సువణ్ణావణ్ణారుచిరా, దిస్సన్తేతా మనోరమా.
ఏకా కుసుమా యట్ఠీతు, కుసుమాని తహిం పన;
నానాని నానావణ్ణాని, దిస్సన్తే’తి ఫుటాని చ.
ఏకాసకుణయట్ఠితు ¶ , తహిం పక్ఖిమిగా బహూ;
నానా చ నానావణ్ణా చ, సజీవా వియ దిస్సరే.
భయగజరథామలకా, వలయఙ్గులివేఠకా;
కకుధఫలాపాకతికా, ఇచ్చేతా అట్ఠజాతియో.
ముత్తాసముదా ఉగ్గన్త్వా, తీరే వట్టి వియ ఠితా;
దేవానం పియతిస్సస్స, సబ్బం పుఞ్ఞవిజమ్భితం.
ఇన్దనీలం వేళురియం, లోహితఙ్కమణిధి’మే;
రజతాని పనే’తాని, ముత్తా తా తావయట్ఠియో.
సత్తహబ్భన్తరేయేవ, రఞ్ఞో సన్తికమాహరుం;
తాని దిస్వా పతీతో సో, రాజా ఇతి విచిన్తయి.
రతనాని అనగ్ఘాని, ధమ్మాసోకో ఇమానిమే;
సహాయో’రహతేనా’ఞ్ఞో, తస్స దస్సం ఇమాన’తో.
దేవానం పియతిస్సో చ, ధమ్మాసోకో చ తే ఇమే;
ద్వే అదిట్ఠసహాయాహి, చిరప్పభుతి భూపతి.
భాగినేయ్యం మహారిట్ఠం, అమచ్చం పముఖం తతో;
దిజం అమచ్చం గణతం, రాజా తే చతురో జనే.
దూతో కత్వాన పాహేసి, బలోఘపరివారితే;
గాహా పేత్వా అనగ్ఘాని, రతనాని ఇమాని సో.
మణిజాతీ చ తిస్సో తా, తిస్సో చ రథయట్ఠియో;
సఙ్ఖఞ్చ దక్ఖిణావత్తం, ముత్తా జాతీ చ అట్ఠ తా.
ఆరుయ్హ జమ్బుకోలమ్హి, నావం సత్తదినేన తే;
సుఖేన తిత్థం లద్ధాన, సత్తాహేన తతో పున.
పాటలిపుత్తం గన్త్వాన, ధమ్మాసోకస్స రాజినో;
అదంసు పణ్ణాకారేతే, దిస్వా తాని పసీది సో.
రతనాని’దిసానేత్థ, నత్థి మే ఇతి చిన్తియ;
అదా సేనాపతిట్ఠానం, తుట్ఠో’రిట్ఠస్స భూపతి.
పోరోహిచ్చబ్రాహ్మణస్స, దణ్డనాయతం పన;
అదాసి తస్సా’మచ్చస్స, సేట్ఠిత్తం గణకస్స తు.
తేసం అనప్పకే భోగే, దత్వా వాసఘరాని చ;
మహామచ్చేహి మన్తేన్తో, పస్సిత్వా పటిపాభతం.
వాలబీజనీ ¶ ముణ్హిసం, ఖగ్గం ఛత్తఞ్చ పాదుకం;
మోళిం వతం సపామఙ్గం, భిఙ్కారం హరిచన్దనం.
అధోవిమం వత్థకోటిం, మహగ్ఘం హత్థపుఞ్ఛనిం;
నాగా’హటం అఞ్జనఞ్చ, అరుణాభఞ్చ మత్తికం.
అనోతత్తోదకఞ్చేవ, గఙ్గాసలిలమేవ చ;
సఙ్ఖఞ్చ నన్దియావట్టం, వడ్ఢమానం కుమారికం.
హేమభోజనకణ్డఞ్చ, సివికఞ్చ మహారహం;
హరీటకం ఆమలకం, మహగ్ఘం అమతోసధం.
సుకాహటానం సాలీనం, సట్ఠివాహసతాని చ;
అభిసేకో పకరణం, పరివారవిసేసితం.
దత్వా కాలే భహాయస్స, పణ్ణాకారే నరిస్సరో;
దూతే పాహేసిసద్ధమ్మ-పణ్ణాకారమిమమ్పిచ.
అహం బుద్ధఞ్చ ధమ్మఞ్చ, సఙ్ఘఞ్చ సరణం గతో;
ఉపాసకత్తం దేసేసిం, సక్యపుత్తస్స సాసనే.
త్వమ్పిమాని రతనాని, ఉత్తమాని నరుత్తమ;
చిత్తం పసాదయిత్వాన, సద్ధాయ సరణం వజ.
‘‘కరోథ మే సహాయస్స, అభిసేకం పునో’’ ఇతి;
వత్వా సహయా’మచ్చేతే, సక్కరిత్వా చ పేసయి.
పఞ్చమాసే వసిత్వాన, తే మచ్చా’తివసక్కతా;
వేసాఖసుక్ఖపక్ఖాది-దినే దూతా వినిగ్గతా.
తామలిత్తియమారుయ్హ, నావం తేజమ్బుకోలకే;
ఓరుయ్హ కూపం పస్సింసు, పత్వా ద్వాదసియం ఇధ.
అదంసు పణ్ణాకారే తే, దూతా లంకాదీపస్సతే;
తేసం మహన్తం సక్కారం, లంకాపతి అకారయి.
తే మగ్గసిరమాసస్స, ఆదిచన్దోదయేజినే;
అభిసిత్తఞ్చ లంకిన్దం, అమచ్చా సామిభత్తినో.
ధమ్మాసోకస్స వచనం, వత్వా సామి హితేరతా;
పునోపి అభిసిఞ్చింసు, లంకాహితసుఖేరతం.
వేసాఖే ¶ నరపతి పుణ్ణమాయమేవం;
దేవానం పియవచనో పగూళనామో;
లంకాయం పవీతతపీతి ఉస్సవాయం;
అత్తానం జనసుఖదో’భిసేచయీ సోతి.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
దేవానంపియతిస్సాభిసేకోనామ
ఏకాదసమో పరిచ్ఛేదో.
ద్వాదసమ పరిచ్ఛేద
నానాదేసపసాదో
థేరో మోగ్గలిపుత్తో సో, జినసాసన జోతకో;
నిట్ఠాపేత్వాన సంగీతిం, పేక్ఖమానో అనాగతం.
సాసనస్స పతిట్ఠానం, పచ్చన్తేసు అవేక్ఖియ;
పేసేసి కత్తికే మాసే, తేతే థేరే తహిం తహిం.
థేరం కస్మీరగన్ధారం, మజ్ఝన్తికమపేసయి;
అపేసయీ మహాదేవ-త్థేరం మహిసమణ్డలం.
వనవాసిం అపేసయి, థేరం రక్ఖితనామకం;
తథా’పరన్తకం యోన-ధమ్మరక్ఖితనామకం.
మహారట్ఠం మహాధమ్మ-రక్ఖితత్థేర నామకం;
మహారక్ఖిత థేరం తం, యోన లోకమపేసయి.
పేసేసి మజ్ఝిమం థేరం, హిమవన్తపదేసకం;
సువణ్ణభూమిం థేరే ద్వే, సోణముత్తర మేవ చ.
మహామహిన్దత్థేరం తం, థేర ఇట్టియముత్తియం;
సమ్బలం భద్దసాలఞ్చ, సకే సద్ధివిహారికే.
లంకాదీపే ¶ మనుఞ్ఞమ్హి, మనుఞ్ఞం జినసాసనం;
పతిట్ఠాపేథ తుమ్హే’తి, పఞ్చ థేరే అపేసయి.
తదా కస్మీరగన్ధారే, పక్కం సస్సం మహిద్ధికో;
అరవాలో నాగరాజా, వస్సం కరకసఞ్ఞితం.
వస్సా పేత్వా సముద్దస్మిం, సబ్బం ఖిపతిదారుణో;
తత్ర మజ్ఝన్తికత్థేరో, ఖిప్పం గన్త్వా విహాయసా.
అరవాలదహేవారి-పిట్ఠే చఙ్కమనాదికే;
అకాసి దిస్వా తంనాగా, రుట్ఠారఞ్ఞో నివేదయుం.
నాగరాజా’థరుట్ఠో సో, వివిధా భిసికా’కరి;
వాతా మహన్తా వాయన్తి, మేఘో గజ్జతి వస్సతి.
ఫలన్త్య’సనియో విజ్జు, నిచ్ఛరన్తి తతో తతో;
మహిరుహా పబ్బతానం, కూటాని పపతన్తి చ.
విరూపరూపా నాగా చ, భింసాపేన్తి సమన్తతో;
సయం ధుపాయతి జలతి, అక్కోసన్తో అనేకధా.
సబ్బం తం ఇద్ధియా థేరో, పటిబాహియ భింసనం;
అవోచ నాగరాజం తం, దస్సేన్తో బలముత్తమం.
సదేవ కోపి చే లోకో, ఆగన్త్వా తాసయేయ్య మం;
న మే పటిబలో అస్స, జనేతుం భయభేరవం.
సచే’పి త్వం మహిం సబ్బం, ససముద్దం సపబ్బతం;
ఉక్ఖిపిత్వా మహానాగ, ఖిపేయ్యాసి మమో’పరి.
నేవ మే సక్కుణేయ్యాసి, జనేతుం భయభేరవం;
అఞ్ఞదత్థు తవే‘వ’స్స, విఘాతో ఉరగాధిప.
తంసుత్వా నిమ్మదస్స’స్స, థేరో ధమ్మమదేసయి;
తతో సరణసీలేసు, నాగరాజా పతిట్ఠహి.
తథేవ చతురాసీతి-సహస్సాని భుజఙ్గమా;
హిమవన్తేవ గన్ధబ్బా, యక్ఖా కుమ్భణ్డకా బహూ.
పణ్డకో నామ యక్ఖో తు, సద్ధింహారిత యక్ఖియా;
పఞ్చసతేహి పుత్తేహి, ఫలం పాపుణి ఆదికం.
‘‘మా’’దాని ¶ కోధం జనియిత్థ, ఇతో ఉద్ధం యథాపురే;
ససఘాతఞ్చ మా’కత్థ, సుఖకామాహి పాణినో.
కరోథ మేత్తం సత్తేసు, వసన్తు మనుజా సుఖం;
ఇతి తేనా’నుసిట్ఠా తే, తథేవ పటిపజ్జిసుం.
తతో రతనపల్లఙ్కే, థేరం సో ఉరగాధిపో;
నిసీదాపియ అట్ఠాసి, బీజమానో తదన్తికే.
తదా కస్మీరగన్ధార-వాసినో మనుజా’గతా;
నాగరాజస్స పూజత్థం, మన్త్వా థేరం మహిద్ధికం.
థేరమేవా’భి వాదేత్వా, ఏకమన్తం నిసీదిసుం;
తేసం ధమ్మమదేసేసి, థేరో ఆసివిసోపమం.
అసీతియా సహస్సానం, ధమ్మాభిసమయో అహు;
సతసహస్స పురిసా, పబ్బజుం థేరసన్తికే.
తతోప్పభుపతి కస్మిర-గన్ధారం తే ఇదానిపి;
ఆసుం కాసావ పజ్జోతా, వత్థుత్తయపరాయనా.
గన్త్వా మహాదేవత్థేరో, దేసం మహిసమణ్డలం;
సుత్తన్తం దేవదూతం సో, కథేసి జనమజ్ఝగో.
చత్తాలీస సహస్సాని, ధమ్మచక్ఖుం విసోధయుం;
చత్తాలీస సహస్సాని, పబ్బజింసు తదన్తికే.
గన్త్వా’థ రక్ఖితత్థేరో, వనవాసిం నభే ఠితో;
సంయుత్తమనమతగ్గం, కథేసి జనమజ్ఝగో.
సట్ఠి నరసహస్సానం, ధమ్మాభిసమయో అహు;
సత్తతింస సహస్సాని, పబ్బజింసు తదన్తికే.
విహారానం పఞ్చసతం, తస్మిందేసే పతిట్ఠహి;
పతిట్ఠాపేసి తత్థేవం, థేరో సో జినసాసనం.
గన్త్వా’పరన్తకం థేరో, యోనకో ధమ్మరక్ఖితో;
అగ్గిక్ఖన్ధోపమం సుత్తం, కథేత్వా జనమజ్ఝగో.
సత్తతింస సహస్సాని, పాణే తత్థ సమాగతే;
ధమ్మామతమపాయేసి, ధమ్మా ధమ్మేసు కోవిదో.
పురిసానఞ్చ సహస్సఞ్చ, ఇత్థియో చ తతో’ధికా;
ఖత్తియానం కులాయేవ, నిక్ఖమిత్వాన పబ్బజుం.
మహారట్ఠమిసీ ¶ గన్త్వా, సో మహాధమ్మరక్ఖితో;
మహానారదకస్సపవ్హం, జాతకం కథయీ తహిం.
మగ్గఫలం పాపుణింసు, చతురాసీతి సహస్సకా;
తేరసన్తు సహస్సాని, పబ్బజింసు తదన్తికే.
గన్త్వాన యోనవిసయం, సో మహాధమ్మరక్ఖితో ఇసి;
కాళకారామ సుత్తన్తం, కథేసి జనమజ్ఝగో.
పాణసత సహస్సాని, సహస్సాని చ సత్తతి;
మగ్గఫలం పాపుణింసు, దస సహస్సాని పబ్బజుం.
గన్త్వా చతూహి థేరేహి, దేసేసి మజ్ఝిమో ఇసి;
హిమవన్తపదేసస్మిం, ధమ్మచక్కపవత్తనం.
మగ్గఫలపాపుణింసు, అసీతిపాణ కోటియో;
విసుం తే పఞ్చరట్ఠాని, పఞ్చథేరా పసాదయుం.
పురిససతసహస్సాని, ఏకేకస్సేవ సన్తికే;
పబ్బజింసు పసాదేన, సమ్మాసమ్బుద్ధ సాసనే.
సద్ధిం ఉత్తరథేరేన, సోణత్థేరో మహిద్ధికో;
సువణ్ణభూమిం అగమా, తస్మిం తు సమయే పన.
జాతే జాతే రాజగేహే, దారకే రుద్దరక్ఖసీ;
సముద్దతో నిక్ఖమిత్వా, భక్ఖిత్వా పన గచ్ఛతి.
తస్మిం ఖణే రాజగేహే,
జాతో హోతి కుమారకో;
థేరే మనుస్సా పస్సిత్వా,
రక్ఖసానం సహాయకా.
ఇతి చిన్తియ మారేతుం, సా యువా ఉపసఙ్కముం;
‘‘కిమేతన్తి’’చ పుచ్ఛిత్వా, థేరం తే ఏవ మాహుతే.
సమణా మయం హిమవన్తా, న రక్ఖసి సహాయకా;
రక్ఖసీ సా సపరిసా, నిక్ఖన్తా హోతి సాగరా.
తం దిస్వాన మహారావం, విరవింసు మహాజనా;
దిగుణే రక్ఖసే థేరో, మాపయిత్వా భయానకే.
తం ¶ రక్ఖసిం సపరిసం, పరిక్ఖిపి సమన్తతో;
ఇదం ఇమేహి ఉద్ధన్తి, మన్త్వా భీతా పలాయిసా.
తస్స దేసస్స ఆరక్ఖం, ఠపేత్వాన సమన్తతో;
తస్మిం సమాగమే థేరో, బ్రహ్మజాలమదేసయి.
సరణేసు చ సీలేసు, అట్ఠంసు బహవో జనా;
సట్ఠియా తు సహస్సానం, ధమ్మాభిసమయో అహు.
అడ్ఢుడ్ఢాని సహస్సాని, పబ్బజుం కులదారకా;
పబ్బజింసు దియడ్ఢన్తు, సహస్సం కులధీతరో.
తతోప్పభుతి సఞ్జాతే, రాజగేహే కుమారకే;
నామం కరింసు రాజానో, సోణుత్తర సనామకే.
మహాజనస్సాపి జినస్స కడ్ఢనం;
విహాయ పత్తం అమతం సుఖమ్పితే;
కరింసు లోకస్స హితం తహిం తహిం;
భవేయ్య యో లోకహితే పమాదవాతి.
సుజనప్పసాద సంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
నానాదేసపసాదో నామ ద్వాదసమో పరిచ్ఛేదో.
తేరసమ పరిచ్ఛేద
మహిన్దాగమనో
మహామహిన్దత్థేరో సో, తదా ద్వాదసవస్సికో;
ఉపజ్ఝాయేన ఆణత్తో, సఙ్ఘేన చ మహామతీ.
లంకాదీపం పసాదేతుం,
కాలం పేక్ఖం విచిన్తయీ;
‘‘వుడ్ఢో ముటసివో రాజా,
రాజా హోతు సుతో’’ ఇతి.
తదన్తరే ¶ ఞాతిగణం, దట్ఠుం కత్వాన మానసం;
ఉపజ్ఝాయఞ్చ సఙ్ఘఞ్చ, వన్దిత్వా పుచ్ఛ భూపతిం.
ఆదాయ చతురో థేరే, సఙ్ఘమిత్తాయ అత్రజం;
సుమనం సామణేరఞ్చ, ఛళాభిఞ్ఞం మహిద్ధికం.
ఞాతీనం సఙ్గహం కాతుం, అగమా దక్ఖిణాగిరిం;
తతో తత్థ చరన్తస్స, ఛమ్మాసా సమతిక్కముం.
కమేన వేదిసగిరిం, నగరం మాతుదేవియా;
సమ్పత్వా మతరం పస్సి, దేవీ దిస్వా పియం సుతం.
భోజయిత్వా సపరిసం, అత్తనాయేవ కారితం;
విహారం చేతియగిరిం, థేరం ఆరోపయీ సుభం.
అవన్తిరట్ఠం భుఞ్జన్తో, పితరా దిన్నమత్తనో;
సో అసోక కుమారో హి, ఉజ్జేనీగమనా పురా.
వేదిసే నగరే వాసం, ఉపగన్త్వా తహిం సుభం;
దేవిన్నామ లభిత్వాన, కుమారిం సేట్ఠిధీతరం.
సంవాసం తాయ కప్పేసి, గబ్భం గణ్హియ తేన సా;
ఉజ్జేనియం కుమారం తం, మహిన్దం జనయీ సుభం.
వస్సద్వయమతిక్కమ్మ, సఙ్ఘమిత్తఞ్చ ధీతరం;
తస్మిం కాలే వసతి సా, వేదిసే నగరే తహిం.
థేరో తత్థ నిసీదిత్వా, కాలఞ్ఞూ ఇతి చిన్తయి;
పితరా మే సమాణత్తం, అభిసేక మహుస్సవం.
దేవానంపియతిస్సో సో, మహారాజా’నుభోతు చ;
వత్థుత్తయగుణే చాపి, సుత్వా జానాతు దూహతో.
ఆరోహతు మిస్సనగం, జేట్ఠమాసస్సు’పోసథే;
తదహేవ గమిస్సామ, లంకాదీపవరం మయం.
మహిన్దో ఉపసఙ్కమ్మ, మహిన్దత్థేర ముత్తమం;
యాహి లంకం పసాదేతుం, సమ్బుద్ధేనా’సి బ్యాకతో.
మయమ్పి తత్థుపత్థమ్భా, భవిస్సామా’తి అబ్రవి;
దేవియా భగినీ ధీతు-పుత్తో భణ్డుక నామకో.
థేరేన దేవియా ధమ్మం, సుత్వా దేసితమేవ తు;
అనాగామిఫలం పత్వా, వసి థేరస్స సన్తికే.
తత్థ ¶ మాసం వసిత్వాన, జేట్ఠమాసస్సు’ పోసథే;
థేరో చతూహి థేరేహి, సుమనేనా’థ భణ్డునా.
సద్ధిం తేన గహట్ఠేన, న రతో ఞాతిహేతునా;
తస్మా విహారా ఆకాసం, ఉగ్గన్త్వా సో మహిద్ధికో.
ఖణేనేవ ఇధాగమ్మ, రమ్మే మిస్సక పబ్బతే;
అట్ఠాసి విలుకూటమ్హి, రుచిరమ్బత్థలే వరే.
లంకాపసాద గుణేన వియాకతో సో;
లంకాహితాయ మునినా సయితేన అన్తే;
లంకాయ సత్థుసదిసో హితహేతు తస్సా;
లంకామరూహి మహితో’భినిసీది తత్తాతి.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
మహిన్దాగమనో నామ
తేరసమో పరిచ్ఛేదో.
చుద్దసమ పరిచ్ఛేద
నగరప్పవేసనో
దేవానంపియతిస్సో సో, రాజా సలిలకీళితం;
దత్వా నగరవాసీనం, మిగవం కీళితుం అగా.
చత్తాలీససహస్సేహి, నరేహి పరివారితో;
ధావన్తో పదసాయేవ, అగమా మిస్సకం నగం.
థేరే దస్సేతుమిచ్ఛన్తో, దేవో తస్మిం మహీధరే;
గుమ్భంభక్ఖయమానో’వ, అట్ఠా గోకణ్ణరూపవా.
రాజా దిస్వా ‘‘పమత్తం తం, న యుత్తం విజ్ఝితుం’’ ఇతి;
జియా సద్దమకాధాపి, గోకణ్ణో పబ్బతన్తరం.
రాజా’నుధావి ¶ సోధిం, థేరానం సన్తికం గతో;
థేరే దిట్ఠే నరిన్దేన, సయమన్తరధాయిసో.
థేరో ‘‘బహూసు దిట్ఠేసు, అతిభాయిస్సతీ’’ తిసో;
అత్తానమేవ దస్సేసి, పస్సిత్వా తం మహీపతిం.
భీతో అట్ఠాసి తం థేరో, ‘‘ఏహి తిస్సాతి అబ్రవి;
తిస్సా’తి వచనేనేవ, రాజా యక్ఖో’’తి చిన్తయీ.
సమణా మయం మహారాజ, ధమ్మరాజస్స సావకా;
తమేవ అనుకమ్పాయ, జమ్బుదీపా ఇధాగతా.
ఇచ్చాహ థేరో తం సుత్వా, రాజా వీతభయో అహు;
సరిత్వా సఖీసన్దేసం, ‘‘సమాణా’’ ఇతి నిచ్ఛితో.
ధనుం సరఞ్చ నిక్ఖిప్ప, ఉపసఙ్కమ్మ తం ఇసిం;
సమ్మోదమానో థేరేన, సో నిసీది తదన్తికే.
తదా తస్స మనుస్సా తే, ఆగమ్మ పరివారయుం;
తదా సేసే ఛ దస్సేసి, మహాథేరో సహాగతే.
తే దిస్వా అబ్రవీ రాజా, ‘‘కదా’’ మే ఆగతా ఇతి;
‘‘మయా సద్ధిం’’తి థేరేన, వుత్తే పుచ్ఛి ఇదం పున.
‘‘సన్తి ఈదిసకా అఞ్ఞే, జమ్బుదీపే యతీ’’ ఇతి;
ఆహ ‘‘కాసావపజ్జో తో, జమ్బుదీపో తహిం పన.
తేవిజ్జా ఇద్ధిప్పత్తా చ, చేతోపరియకోవిదా;
‘‘దిబ్బసోతా’రహన్తో చ, బహూ బుద్ధస్స సావకా’’.
పుచ్ఛి ‘‘కేనాగతత్థా’’తి, న థలేన న వారినా;
ఆగతమ్హా’’తి వుత్తే సో, విజాని నభసాగమం.
వీమంసంసో మహాపఞ్ఞో, కణ్హం పఞ్హమపుచ్ఛితం;
పుట్ఠో పుట్ఠో వియాకాసి, తంతం పఞ్హం మహీపతి.
రుక్ఖోయం రాజకిన్నామో, అఞ్ఞో నామ అయం తరు;
ఇమం ముఞ్చియ అత్థ’మ్బో, సన్తి అమ్బతరూ బహుం.
ఇమఞ్చ అమ్బం తేచ’మ్బే, ముఞ్చియత్థి మహీరుహా;
సన్తి భన్తే బహు రుక్ఖా, అనమ్బాపన తే తరు.
అఞ్ఞే ¶ అమ్బే అనమ్బే చ, ముఞ్చియ’త్థి మహీరుహా;
అయం భన్తే అమ్బరుక్ఖో, పణ్డితో’సి నరిస్సర.
సన్తి తే ఞాతకా రాజ, సన్తి భన్తే బహుజ్జనా;
సన్తి అఞ్ఞాతకా రాజ, సన్తి తే ఞాతితో బహూ.
ఞాతకే తే చ అఞ్ఞే చ, ముఞ్చియ’ఞ్ఞోపి అత్థి ను;
‘‘భన్తే’’ హమేవ సాధు త్వం, పణ్డితో’సి నరిస్సర.
పణ్డితో’తి విదిత్వాన, చూళహత్థిపదోపమం;
సుత్తన్తం దేసయీ థేరో, మహీపస్స మహామతీ.
దేసనాపరియోసానే, సద్ధిం తేహి నరేహి సో;
చత్తాలీససహస్సేహి, సరణేసు పతిట్ఠహి.
భత్తా’భీహారం సాయన్హే, రఞ్ఞో అభిహరుం తదా;
‘‘న భుఞ్జిస్స’’న్తి దాని మే, ఇతి జనమ్మి భూపతి.
పుచ్ఛితుంయేవ యుత్తన్తి, భత్తేనా’పుచ్ఛితే ఇసి;
న భుఞ్జామ ఇదానీ’తి, వుత్తే కాలఞ్చ పుచ్ఛిసో.
కాలం వుత్తే’బ్రవి ఏవం, ‘‘గచ్ఛామ నగరం’’ఇతి;
తువం గచ్ఛ మహారాజ, వసిస్సామ మయం ఇధ.
ఏవం సతి కుమారో’యం, అమ్హేహి సహ గచ్ఛతు;
అయఞ్హి ఆగతఫలో, రాజ విఞ్ఞాతసాసనో.
అపేక్ఖమానో పబ్బజ్జం, వసత’మ్హాకమన్తికే;
ఇదాని పబ్బజేస్సామ, ఇమం త్వం గచ్ఛ భూమిప.
పాతో రథం పేసయిస్సం, తుమ్హే తత్థ ఠితా పురం;
యాథా’తి థేరే వన్దిత్వా, భణ్డుంనేత్వ’క మన్తకం.
పుచ్ఛి థేరాధికారంసో, రఞ్ఞో సబ్బమభాసి సో;
థేరం ఞత్వా’తి తుట్ఠోసో, ‘‘లాభా మే’’ఇతి చిన్తయి.
భణ్డుస్స గీహిభావేన, గతాసఙ్కో నరిస్సరో;
అఞ్ఞాసి నరభావం సో, ‘‘పబ్బాజేమ ఇమం’’ ఇతి.
థేరో తం గామసీమాయం, తస్మింయేవ ఖణే అకా;
భణ్డుకస్స కుమారస్స, పబ్బజ్జముపసమ్పదం.
తస్మింయేవ ¶ ఖణే సో చ, అరహత్తమపాపుణి;
సుమనం సామణేరం తం, థేరో ఆమన్తయీ తతో.
ధమ్మసవనకాలం త్వం, ఘోసేహీ’’తి అపుచ్ఛిసో;
సావేన్తో కిత్తకం ఠానం, భన్తే ఘోసేమ’హం ఇతి.
‘‘సకలం తమ్బపణ్ణీ’’తి, వుత్తే థేరేన ఇద్ధియా;
సావేన్తో సకలం లంకం, ధమ్మకాలమఘోసయీ.
రాజా నాగచతుత్తేసో, సోణ్ణిపస్సే నిసీదియ;
భుఞ్జన్తో తం రవం సుత్వా, థేరన్తిక మపేసయి.
‘‘ఉపద్దవో ను అత్థీ’’తి, ఆహ నత్థి ఉద్దవో;
సోతుం సమ్బుద్ధవచనం, కాలో ఘోసాపితో ఇతి.
సామణేర రవం సుత్వా, భుమ్మాదేవా అఘోసయుం;
అనుక్కమేన సో సద్దో, బ్రహ్మలోకం సమారుహి.
తేన ఘోసేన దేవానం, సన్నిపాతో మహా అహు;
సమచిత్తసుత్తం దేసేసి, థేరో తస్మిం సమాగమే.
అసంఖియానం దేవానం, ధమ్మాభిసమయో అహు;
బహూ నాగా సుపణ్ణా చ, సరణేసు పతిట్ఠయుం.
యథేదం సారిపుత్తస్స, సుత్తం థేరస్స భాసతో;
తథా మహిన్దత్థేరస్స, అహు దేవసమాగమో.
రాజా పభా తే పాహేసి, రథం సారథి సో గతో;
‘‘ఆరోహథ రథం యామ, నగరం’’ ఇతి తే’బ్రవి.
నా’రోహామ రథం గచ్ఛ, గచ్ఛామ తవ పచ్ఛతో;
ఇతి వత్వాన పేసేత్వా, సారథిం సుమనోరథం.
వేహాసమబ్భుగన్త్వా, తే నగరస్స పురత్థతో;
పఠమత్థూపట్ఠానమ్హి, ఓతరింసు మహిద్ధికా.
థేరేహి పఠమోతిణ్ణ-ఠానమ్హి కతచేతియం;
అజ్జాపి వుచ్చతే తేన, ఏవం పఠమచేతియం.
రఞ్ఞా థేరగుణం సుత్వా, సబ్బా అన్తేపురిత్థియో;
థేరదస్సనమిచ్ఛింసు, యస్మా తస్మామహీపతి.
అన్తో’వ ¶ రాజవత్థుస్స, రమ్మం కారేసి మణ్డపం;
సేతేహి వత్థపుప్ఫేహి, ఛాదితం సమలఙ్కతం.
ఉచ్చసేయ్యావిరమణం, సుతత్తా థేరసన్తికే;
కఙ్ఖీ ‘‘ఉచ్చాసనే థేరో, నిసీదిదేయ్యనునోతి చ.
తదన్తరే సారథి సో, థేరే దిస్వా తహిం ఠితే;
చీవరం పారుపన్తే తే, అతివిమ్హిత మానసో.
గన్త్వా రఞ్ఞో నివేదేసి, సుత్వా సబ్బం మహీమతి;
‘‘నిసజ్జం న కరిస్సన్తి, పీఠకేసూ’’తి నిచ్ఛితో.
‘‘సుసాధు భుమ్మత్థరణం, పఞ్ఞాపేథా’’తి భాసియ;
గన్త్వా పటిపథం థేరే, సక్కచ్చం అభివాదియ.
మహామహిన్దత్థేరస్స, హత్థతో పత్తమాదియ;
సక్కారపూజావిధినా, పురం థేరం పవేసయి.
దిస్వా ఆసనపఞ్ఞత్తిం, నేమిత్తా బ్యాకరుం ఇతి;
‘‘గహితా పథవీ’మేహి, దీపే హేస్సన్తి ఇస్సరా.
నరిన్దో పూజయన్తో తే, థేరే అన్తేపురం నయి;
తత్థ తే దుస్సపీఠేసుం, నిసీదింసు యథారహం.
తే యాగుఖజ్జభోజ్జేహి, సయం రాజా అతప్పయి;
నిట్ఠితే భత్తకిచ్చమ్హి, సయం ఉపనిసీదియ.
కనిట్ఠస్సోపరాజస్స, మహానాగస్స జాయికం;
వసన్తిం రాజగేహే’వ, పక్కోసా పేసిచా’నులం.
ఆగమ్మ అనులాదేవీ, పఞ్చ ఇత్థిసతేహి సా;
థేరేవన్దియ పూజేత్వా, ఏకమన్తముపావిసి.
పేతవత్థుం విమానఞ్చ, సచ్చసంయుత్తమేవ చ;
దేసేసి థేరో తా ఇత్థీ, పఠమం ఫలమజ్ఝగుం.
హియ్యో దిట్ఠమనుస్సేహి, సుత్వా థేరగుణే బహూ;
థేరదస్సనమిచ్ఛన్తా, సమాగన్త్వాన నాగరా.
రాజద్వారే మహాసద్దం, అకరుం తం మహీపతి;
సుత్వా పుచ్ఛియ జానిత్వా, ఆహ తేసం హితత్థికో.
సబ్బేసం ¶ ఇధ సమ్బాధో, సాలామఙ్గలహత్థినో;
సోధేథ తత్థ దక్ఖన్తి, థేరే’మే నాగరా’ఇతి.
సోధేత్వా హత్థిసాలం తం, వితానాదీహి సజ్జుకం;
అలఙ్కరిత్వా సయనే, పఞ్ఞపేసుం యథారహం.
సథేరో తత్థ గన్త్వాన, మహాథేరో నిసీదియ;
సో దేవదూతసుత్తన్తం, కథేసీ కథికో మహా.
తం సుత్వాన పసీదింసు, నగరా తే సమాగతా;
తేసు పాణసహస్సంతు, పఠమం ఫలమజ్ఝగా.
లంకాదీపే సో సత్థుకప్పో అకప్పో;
లంకాధిట్ఠానే ద్వీసు ఠానేసు థేరో;
ధమ్మం భాసిత్వా దీపభాసాయ ఏవం;
సద్ధమ్మో తారం కారయీ దీపదీపోతి.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
నగరప్పవేసనో నామ
చుద్దసమో పరిచ్ఛేదో.
పఞ్చదసమ పరిచ్ఛేద
మహావిహార పటిగ్గహకో
హత్థిసాలాపి సమ్బాధా, ఇతి తత్థ సమాగతా;
తే నన్దనవనే రమ్మే, దక్ఖిణద్వారతో బహి.
రాజుయ్యానే ఘనచ్ఛాయే, సీతలే నీలసద్దలే;
పఞ్ఞాపేసుం ఆసనాని, థేరానం సాదరా నరా.
నిక్ఖమ్మ దక్ఖిణద్వారా, థేరో తత్థ నిసీది చ;
మహాకులీనా చా’గమ్మ, ఇత్థియో బహుకా తహిం.
థేరం ¶ ఉపనిసీదింసు, ఉయ్యానం పూరయన్తియో;
బాలపణ్డితసుత్తన్తం, తాసం థేరో అదేసయి.
సహస్సం ఇత్థియో తాసు, పఠమం ఫలమజ్ఝగుం;
ఏవం తత్థేవ ఉయ్యానే, సాయణ్హసమయో అహు.
తతో థేరా నిక్ఖమింసు, ‘‘యామ తం పబ్బతం’’ ఇతి;
రఞ్ఞో పటినివేదేసుం, సీఘం రాజా ఉపాగమి.
ఉపాగమ్మా’బ్రవీ థేరం, ‘‘సాయం దూరో చ పబ్బతో;
ఇధేవ నన్దనుయ్యానే, నివాసో ఫాసుకో ఇతి.
పురస్స అచ్చాసన్నత్తా, ‘‘అసారుప్ప’’న్తి భాసితే;
‘‘మహామేఘవనుయ్యానం, నాతిదూరాతి సన్తికే.
రమ్మం ఛాయూదకూపేతం, నివాసో తత్థ రోచతు;
నివత్తితబ్బం భన్తే’’న్తి, థేరో తత్థ నివత్తయి.
తస్మిం నివత్తఠానమ్హి, కదమ్బనదియన్తికే;
నివత్తచేతియం నామ, కతం వుచ్చతి చేతియం.
తం నన్దనా దక్ఖిణేన, నయం థేరం రథేసభో;
మహామేఘవనుయ్యానం, పాచినద్వారకం నయి.
తత్థ రాజఘరే రమ్మే, మఞ్చపీఠాని సాధుకం;
సాధూతి సన్థరాపేత్వా, ‘‘వసతే’త్త సుఖం’’ ఇతి.
రాజా థేరే’భివాదేత్వా, అమచ్చపరివారితో;
పురం పావిసి థేరా తు, తం రత్తిం తత్థ తే వసుం.
పభాతేయేవ పుప్ఫాని, గాహేత్వా ధరణీపతి;
థేరే ఉపచ్చ వన్దిత్వా, పూజేత్వా కుసుమేహి చ.
పుచ్ఛి కచ్చి సుఖం వుట్ఠం, ఉయ్యానం ఫాసుకం ఇతి;
సుఖం వుత్థం మహారాజ, ఉయ్యానం యతి ఫాసుకం.
ఆరామో కప్పతే భన్తే, సఙ్ఘస్సా’’తి అపుచ్ఛి సో;
‘‘కప్పతే’’ఇతి వత్వాన, కప్పాకప్పేసు కోవిదో.
థేరో వేళువనారామ, పటిగ్గహణమబ్రవి;
తం సుత్వా అభిహట్ఠో సో, తుట్ఠహట్ఠో మహాజనో.
థేరానం ¶ వన్దనత్థాయ, దేవీ తు అనులాగతా;
సద్ధిం పఞ్చసతిత్థీహి, దుతియం ఫలమజ్ఝగా.
సా పఞ్చసతా దేవీ, అనులా’హ మహీపతి;
‘‘పబ్బజిస్సామ దేవా’’తి, రాజా థేరమవోచ సో.
పబ్బాజేథ ఇమాయో’’తి, థేరో ఆహ మహీపతిం;
‘‘న కప్పతి మహారాజ, పబ్బాజేతుం థియో హినో.
అత్థి పాటలిపుత్తస్మిం, భిక్ఖునీ మే కనిట్ఠికా;
సఙ్ఘమిత్తాతి నామేన, విస్సుతా సా బహుస్సుతా.
నరిన్దసమణిన్దస్స, మహాబోధిదుమిన్దతో;
దక్ఖిణం సాఖమాదాయ, తథా భిక్ఖునియో వరా.
ఆగచ్ఛతూ’తి పేసేహి, రఞ్ఞో నో పితు సన్తికం;
పబ్బాజేస్సతి సా థేరీ, ఆగతా ఇత్థియో ఇమా.
‘‘సాధు’’తి వత్వా గణ్హిత్వా, రాజా భిఙ్కారముత్తమం;
‘‘మహామేఘవనుయ్యానం, దమ్మి సఙ్ఘస్సి’మం ఇతి.
మహిన్దథేరస్స కరే, దక్ఖిణోదకమా’కిరీ;
మహియా పతితే తోయే, అకమ్పిత్థ మహా మహీ.
‘‘తస్మా కమ్పతి భూమీ’’తి, భూమిపాలో అపుచ్ఛి తం;
పతిట్ఠితత్తా దీపమ్హి, సాసనస్సా’తి సో బ్రవి.
థేరస్స ఉపనామేసి, జాతిపుప్ఫాని జాతిమా;
థేరో రాజఘరం గన్త్వా, తస్స దక్ఖిణతో ఠితో.
రుక్ఖమ్హి పిచులే అట్ఠ, పుప్ఫముట్ఠీ సమోకిరీ;
తత్థాపి పుథవీ కమ్పి, పుట్ఠో తస్సా’హ కారణం.
అహోసి తిణ్ణం బుద్ధానం, కాలే’పి ఇధ మాలకో;
నరిన్దసఙ్ఘకమ్మత్థం, భవిస్సతి ఇదానిపి.
రాజగేహా ఉత్తరతో, చారుపోక్ఖరణిం అగా;
తత్తకా నేవ పుప్ఫాని, థేరో తత్థాపి ఓకిరి.
తత్థా’పి పుథువీ కమ్పి, పుట్ఠో తస్సా’హ కారణం;
‘‘జన్తఘర పోక్ఖరణీ, అయం హేస్సతి భూమిప’’.
తస్సేవ ¶ రాజగేహస్స, గన్త్వాన ద్వారకోట్ఠకం;
తత్తకేహే’వ పుప్ఫేహి, తం ఠానం పూజయీ ఇసి.
తత్థాపి పుథువీకమ్పి, హట్ఠలోమో అతీవసో;
రాజా తం కారణం పుచ్ఛి, థేరో తస్సా’హ కారణం.
ఇమమ్హి కప్పే బుద్ధానం, తిణ్ణన్నం బోధిరుక్ఖతో;
ఆనేత్వా దక్ఖిణాసాఖా, రోపితా ఇధ భూమిప.
తథాగతస్స అమ్హాకం, బోధిసాఖాపి దక్ఖిణా;
ఇమస్మింయేవ ఠానమ్హి, పతిట్ఠిస్సతి భూమిప.
తతో’గమా మహాథేరో, మహాముచలమాలకం;
తత్తకానేవ పుప్ఫాని, తస్మిం ఠానే సమోకిరి.
తథాపి పుథవీ కమ్పి, పుట్ఠో తస్సా’హ కారణం;
సఙ్ఘస్సు పోసథా గారం, ఇధ హేస్సతి భూమిప.
పఞ్హమ్బమాలకట్ఠానం, తతో’గమా మహీపతి;
సుపక్కం అమ్బపక్కఞ్చ, వణ్ణగన్ధరసుత్తమం.
మహన్తం ఉపనామేసి, రఞ్ఞో ఉయ్యానపాలకో;
తం థేరస్సుపనామేసి, రాజా అతిమనోరమం.
థేరో నిసీదనాకారం, దస్సేసి జనతా హితో;
అత్థరాపేసి తత్థేవ, రాజా అత్థరణం వరం.
అదా తత్థ నిసిన్నస్స, థేరస్సమ్బం మహీపతి;
థేరో తం పరిభుఞ్జిత్వా, రోపనత్థాయ రాజినో.
అమ్బట్ఠికం అదా రాజా, తం సయం తత్థ రోపయి;
హత్థే తస్సోపరిథేరో, ధోవి తస్స విరుళ్హియా.
తం ఖణంయేవ బీజమ్హా, తమ్హా నిక్ఖమ్మ అఙ్కురో;
కమేనా’తి మహారుక్ఖో, పత్తపక్కధరో అహు.
తం పాటిహారియం దిస్వా, పరిసా సా సరాజికా;
నమస్సమానా అట్ఠాసి, థేరే హత్థతనురుహా.
థేరో ¶ తదా పుప్ఫముట్ఠి, అట్ఠ తత్థ సమోకిరి;
తథాపి పుథవీకమ్పి, పుట్ఠో తస్సా’హ కారణం.
సఙ్ఘస్సప్పన్నలాభానం, అనేకేసం నరాధిప;
సఙ్గమ్మభాజనఠానం, ఇదం ఠానం భవిస్సతి.
తతో గన్త్వా చతుస్సాల-ఠానం తత్థ సమోకిరి;
తత్తకానేవ పుప్ఫాని, కమ్పి తత్థాపి మేదినీ.
తం కమ్పకారణం పుచ్ఛి, రాజా థేరో వియాకరి;
తిణ్ణన్నం పుబ్బబుద్ధానం, రాజుయ్యాన పటిగ్గహే.
దాన వత్థునా’హటాని, దీపవాసీహి సబ్బతో;
ఇధ ఠపేత్వా భోజేసుం, ససఙ్ఘే సుగతే తయో.
ఇదాని పన ఏత్థేవ, చతుస్సాలా భవిస్సతి;
సఙ్ఘస్స ఇధ భత్తగ్గం, భవిస్సతి నరాధిప.
మహథూపఠితఠానం, ఠానాఠానవిదూతతో;
అగమాసి మహాథేరో, మహిన్దో దీపదీపనో.
తదా అన్తోపరిక్ఖేపే, రాజుయ్యానస్స ఖుద్దికా;
కకుధవ్హా అహు వాపీ, తస్సో’పరి జలన్తికే.
థూపారహం థలఠానం, అహు థేరే తహిం గతే;
రఞ్ఞో చమ్పకపుప్ఫానం, పుటకాన’ట్ఠ ఆహరుం.
తాని చమ్పకపుప్ఫాని, రాజా థేరస్సు’పానయి;
థేరో చమ్పకపుప్ఫేహి, తేహి పూజేసి తం ఫలం.
తత్థాపి పుథవీ కమ్పి, రాజా తం కమ్పకారణం;
పుచ్ఛి థేరో’ను పుబ్బేన, ఆహతం కమ్పకారణం.
ఇదం ఠానం మహారాజ, చతుబుద్ధ నిసేవితం;
థూపారహం హితత్థాయ, సుఖత్థాయ చ పాణినం.
ఇమమ్హి కప్పే పఠమం, కకుసన్ధో జినో అహు;
సబ్బ ధమ్మవిదూ సత్థా, సబ్బలోకానుకమ్పకో.
మహాతిత్థవ్హయం ఆసి, మహామేఘవనం ఇదం;
నగరం అభయం నామ, పురత్థిమదిసాయ’హు.
కదమ్బ నదియా పారే, తత్థ రాజా’భయో అహు;
ఓజదీపోతి నామేన, అయం దీపో తదాఅహు.
రక్ఖసేహి ¶ జనస్సే’త్థ, రోగో పజ్జరకో అహు;
కకుసన్ధో దసబలో, దిస్వాన తదుపద్దవం.
తం గన్త్వా సత్తవినయం, పవత్తిం సాసనస్స చ;
కాతుం ఇమస్మిం దీపస్మిం, కరుణా బలచోదితో.
చత్తాలీససహస్సేహి, తాదీహి పరివారితో;
నభసా’గమ్మ అట్ఠాసి, దేవకూటమ్హి పబ్బతే.
సమ్బుద్ధస్సా’నుభావేన, రోగో పజ్జరకో ఇధ;
ఉపసన్తో మహారాజ, దీపమ్హి సకలే తదా.
కత్థ ఠితో అధిట్ఠాసి, నరిస్సర మునిస్సరో;
సబ్బే మం అజ్జ పస్సన్తు, ఓజదీపమ్హి మానుసా.
ఆగన్తుకామా సబ్బేవ, మనుస్సా మమ సన్తికం;
ఆగచ్ఛన్తు అకిచ్ఛేన, ఖిప్పఞ్చాపి మహాముని.
ఓభాసయన్తం మునిన్దం తం, ఓభాసన్తఞ్చ పబ్బతం;
రాజా చ నాగరా చేవ, దిస్వా ఖిప్పం ఉపాగముం.
దేవతా బలిదానత్థం, మనుస్సా చ తహిం గతా;
దేవతా ఇతి మఞ్ఞింసు, ససఙ్ఘం లోకనాయకం.
రాజా సో మునిరాజం తం, అతిహట్ఠో’భి వాదియ;
నిమన్తయిత్వా భత్తేన, ఆనేత్వా పురసన్తి కం.
ససఙ్ఘస్స మునిన్దస్స, నిసజ్జారహముత్తమం;
రమణీయమిదం ఠాన-మసమ్బాధన్తి చిన్తియ.
కారితే మణ్డపే రమ్మే, పల్లఙ్కేసు వరే సుతం;
నిసీదాపేసి సమ్బుద్ధం, ససఙ్ఘం ఇధ భూపతి.
నిసిన్నమ్పి చ పస్సన్తా, ససఙ్ఘం లోకనాయకం;
దీపే మనుస్సా ఆనేసుం, పణ్ణాకారే సమన్తతో.
అత్తనో ఖజ్జభోజ్జేహి, తేహి తేహా’భతేహి చ;
సన్తప్పేసి ససఙ్ఘం తం, రాజా సో లోకనాయకం.
ఇధేవ పచ్ఛాభత్తం తం, నిసిన్నస్స జినస్స సో;
మహా తిత్థకముయ్యానం, రాజా’దా దక్ఖిణం వరం.
అకాలపుప్ఫా ¶ లఙ్కారే, మహాతిత్థవనే తదా;
పటిగ్గహితే బుద్ధేన, అకమ్పిత్థ మహామహీ.
ఏత్థేవ సో నిసీదిత్వా, ధమ్మం దేసేసి నాయకో;
చత్తాలీస సహస్సాని, పత్తా మగ్గఫలం నరా.
దివావిహారం కత్వాన, మహాతిత్థవనే జినో;
సాయణ్హసమయే గన్త్వా, బోధిఠానారహం మహి.
నిసిన్నో తత్థ అప్పేత్వా, సమాధిం వుట్ఠితో తతో;
ఇతి చిన్తయి సమ్బుద్ధో, హితత్థం దీపవాసినం.
ఆదాయ దక్ఖిణం సాఖం, బోధితో మే సిరీసతో;
ఆగచ్ఛతు రూపనన్దా, భిక్ఖునీ సహభిక్ఖునీ.
తస్స తం చిత్తమఞ్ఞాయ, సా థేరీ తదనన్తరం;
గహేత్వా తత్థ రాజానం, ఉపసఙ్కమ్మ తం తరుం.
లేఖం దక్ఖిణసాఖాయ, దాపేత్వాన మహిద్ధికా;
మనోసిలాయ ఛిన్నం తం, ఠితం హేమకటాహకే.
ఇద్ధియా బోధిమాదాయ, సపఞ్చసత భిక్ఖునీ;
ఇధా’నేత్వా మహారాజ, దేవతా పరివారితా.
ససువణ్ణ కటాహం తం, సమ్బుద్ధేన పసారితే;
ఠపేసి దక్ఖిణే హత్థే, తం గహేత్వా తథాగతో.
పతిట్ఠాపేతుం పాదాసి, బోధిం రఞ్ఞో’భయస్స తం;
మహాతిత్థమ్హి ఉయ్యానే, పతిట్ఠాపేసి భూపతి.
తతో గన్త్వాన సమ్బుద్ధో,
ఇతో ఉత్తరతో పన;
సిరీసమాలకే రమ్మే,
నిసీదిత్వా తథాగతో.
జనస్స ధమ్మం దేసేసి, ధమ్మాభిసమయో తహిం;
వీసతియా సహస్సానం, పాణానం ఆసి భూమిప.
తతోపి ఉత్తరం గన్త్వా, థూపరామమహిం జినో;
నిసిన్నో తత్థ అప్పేత్వా, సమాధిం వుట్ఠితో తతో.
ధమ్మం ¶ దేసేసి సమ్బుద్ధో, పరిసాయ తహింపన;
దసపాణ సహస్సాని, పత్తమగ్గఫలాన’హుం.
అత్తనో ధమ్మకరణం, మనుస్సానం నమస్సితుం;
దత్వా సపరివారం తం, ఠపేత్వా ఇధ భిక్ఖునిం.
సహ భిక్ఖుసహస్సేన, మహాదేవఞ్చ సావకం;
ఠపేత్వా ఇధ సమ్బుద్ధో, తతో పాచినతో పన.
ఠితో రతనమాలమ్హి, జనం సమనుసాసియ;
ససఙ్ఘో నభముగ్గన్త్వా, జమ్బుదీపం జినో అగా.
ఇమమ్హి కప్పే దుతియం, కోణాగమన నాయకో;
అహు సబ్బవిదూ సత్థా, సబ్బలోకానుకమ్పకో.
మహానామవ్హయం ఆసి, మహామేఘవనం ఇదం;
వడ్ఢమానపురం నామ, దక్ఖిణాయ దిసాయ’హు.
సమిద్ధో నామ నామేన, తత్థ రాజా తదా అహు;
నామేన వరదీపో’తి, అయం దీపో తదా అహు.
దుబ్బుట్ఠుపద్దవో ఏత్థ, వరదీపే తదా అహు;
జినో సకోణాగమనో, దిస్వాన తదుపద్దవం.
తం హుత్వా సత్తవినయం, పవత్తిం సాసనస్స చ;
కాతుం ఇమస్మిం దీపస్మీం, కరుణా బలచోదితో.
తింస భిక్ఖుసహస్సేహి, తాదీహి పరివారితో;
నభసా’గమ్మ అట్ఠాసి, నభే సుమనకూటకే.
సమ్బుద్ధస్సా’నుభావేన, దుబ్బుట్ఠి సా ఖయం గతా;
సాసనాన్తరధానత్తా, సువుట్ఠి చ తదాఅహు.
తత్త ఠితో అధిట్ఠాసి, నరిస్సరమునిస్సరో;
సబ్బేవ అజ్జ పస్సన్తు, వరదీపమ్హి మానుసా.
ఆగన్తుకామా సబ్బేవ, మనుస్సా మమ సన్తికం;
ఆగచ్ఛన్తు అకిచ్ఛేన, ఖిప్పఞ్చా’తి మహాముని.
మహాసత్తం మునిన్దం తం, ఓభాసన్తఞ్చ పబ్బతం;
రాజా చ నాగరా చేవ, దిస్వా ఖిప్పముపాగముం.
దేవతాబలిదానత్థం ¶ , మనుస్సా చ తహిం గతా;
దేవతా ఇతి మఞ్ఞింసు, ససఙ్ఘం లోకనాయకం.
రాజా సో మునిరాజం తం, అతిహట్ఠో’భివాదియ;
నిమన్తయిత్వా భత్తేన, ఆనేత్వా పురసన్తికం.
ససఙ్ఘస్స మునిన్దస్స, నిసజ్జారహ ముత్తమం;
రమణీయమిదం ఠానం, అసమ్బాధన్తి చిన్తియ.
కారితే మణ్డపే రమ్మే, పల్లఙ్కేసు వరేసు తం;
నిసీదాపయి సమ్బుద్ధం, ససఙ్ఘం ఇధ భూపతి.
నిసిన్నమ్పి’ధ పస్సన్తా, ససఙ్ఘం లోకనాయకం;
దీపే మనుస్సా ఆనేసుం, పణ్ణాకారే సమన్తతో.
అత్తనో ఖజ్జభోజ్జేహి,
తేహి తేహా’భ తేహి చ;
సన్తప్పేసి ససఙ్ఘం తం,
రాజా సో లోక నాయకం.
ఇధేవ పచ్ఛాభత్తం తం, నిసిన్నస్స జినస్స సో;
మహానామకముయ్యానం, రాజా’దా దక్ఖిణం వరం.
అకాలపుప్ఫాలఙ్కారే, మహానామవనే తదా;
పటిగ్గహితే బుద్ధేన, అకమ్పిత్థ మహామహీ.
ఏత్థేవ సో నిసీదిత్వా, ధమ్మం దేసేసి నాయకో;
తదా తింస సహస్సాని, పత్తా మగ్గఫలం నరా.
దివావిహారం కత్వాన, మహానామవనే జినో;
సాయణ్హసమయే గన్త్వా, పుబ్బధోధిఠితం మహిం.
నిసిన్నో తత్థ అప్పేత్వా, సమాధిం వుట్ఠితో తతో;
ఇతి చిన్తేసి సమ్బుద్ధో, హితత్థం దీపవాసినం.
ఆదాయ దక్ఖిణం సాఖం, మమోదుమ్బరబోధితో;
ఆయాతు కనకదత్తా, భిక్ఖునీ సహభిక్ఖునీ.
తస్స తం చిత్తమఞ్ఞాయ, సా థేరీ తదనన్తరం;
గహేత్వా తత్థ రాజానం, ఉపసఙ్కమ్మ తం తరుం.
లేఖం ¶ దక్ఖిణసాఖాయ, దాపేత్వాన మహిద్ధికా;
మనోసిలాయ ఛిన్నం తం, ఠితం హేమకటాహకే.
ఇద్ధియా బోధిమాదాయ, సపఞ్చసహభిక్ఖునీ;
ఇధాగన్త్వా మహారాజ, దేవతాపరివారితా.
ససువణ్ణకటాహం తం, సమ్బుద్ధేన పసారితే;
ఠపేసి దక్ఖిణే హత్థే, తం గహేత్వా తథాగతో.
పతిట్ఠాపేతుం రఞ్ఞో’దా, సమిద్ధస్స సతం తహిం;
మహానామమ్హి ఉయ్యానే, పతిట్ఠాపేసి భూపతి.
తతో గన్త్వాన సమ్బుద్ధో, సిరీసమాలకుత్తరే;
జనస్స ధమ్మం దేసేసి, నిసిన్నో నాగమాలకే.
తం ధమ్మదేసనం సుత్వా, ధమ్మాభిసమయో తహిం;
వీసతియా సహస్సానం, పాణానం ఆసి భూమిప.
పుబ్బబుద్ధనిసిన్నం తం, ఠానం గన్త్వా పురుత్తరం;
నిసిన్నో తత్థ అప్పేత్వా, సమాధిం వుట్ఠితో తతో.
ధమ్మం దేసేసి సమ్బుద్ధో, పరిసాయ తహిం పన;
దసపాణసహస్సాని, పత్తా మగ్గఫలం అహుం.
కాయబన్ధనధాతుం సో, మనుస్సేహి నమస్సితుం;
దత్వా సపరివారం తం, ఠపేత్వా ఇధ భిక్ఖునిం.
సహ భిక్ఖుసహస్సేన, మహాసుమ్మఞ్చ సావకం;
ఠపేత్వా ఇధ సమ్బుద్ధో, ఓరం రతనమాలతో.
ఠపేత్వా సుదస్సనే మాలే, జనం సమనుసాసియ;
ససఙ్ఘో నభముగ్గమ్మ, జమ్బుదీపం జినో అగా.
ఇమమ్హి కప్పే తతియం, కస్సపో గోత్తతో జినో;
అహు సబ్బవిదూ సత్థా, సబ్బలోకానుకమ్పకో.
మహామేఘవనం ఆసి, మహాసాగరనామకం;
విసాలం నామ నగరం, పచ్ఛిమాయ దిసాయ’హు.
జయన్తో నామ నామేన, తత్థ రాజా తదా అహు;
నామేన మణ్డదీపోతి, అయం దీపో తదా అహు.
తదా ¶ జయన్తరఞ్ఞో చ, రఞ్ఞో కనిట్ఠభాతు చ;
యుద్ధం ఉపట్ఠితం ఆసి, భింసనం సత్తహింసనం.
కస్సపో సో దసబలో, తేన యుద్ధేన పాణినం;
మహన్తం బ్యసనం దిస్వా, మహాకారుణికో ముని.
తం హన్త్వా సత్తవినయం, పవత్తిం సాసనస్స చ;
కాతుం ఇమస్మిం దీపస్మిం, కరుణాబలచోదితో.
వీసతియా సహస్సేహి, తాదీహి పరివారితో;
నభసా’గమ్మ అట్ఠాసి, సుభకూటమ్హి పబ్బతే.
తత్రఠితో అధిట్ఠాసి, నరిస్సర మునిస్సరో;
‘‘సబ్బే మం అజ్జ పస్సన్తు, మణ్డదీపమ్హి మానుసా.
ఆగన్తుకామా సబ్బేవ, మానుసా మమ సన్తికం;
ఆగచ్ఛన్తు అకిచ్ఛేన, ఖిప్పఞ్చా’తి మహాముని.
ఓభాసన్తం మునిన్దం తం, ఓభాసన్తఞ్చ పబ్బకం;
రాజా చ నాగరా చేవ, దిస్వా ఖిప్పం ఉపాగముం.
అత్తనో అత్తనో పత్త-విజయాయ జనా బహూ;
దేవతా బలిదానత్థం, తం పబ్బతముపాగతా.
దేవతా ఇతి మఞ్ఞింసు, ససఙ్ఘం లోకనాయకం;
రాజా చ సో కుమారో చ, యుద్ధముజ్ఝింసు విమ్హితా.
రాజా సో మునిరాజం తం, అతిహట్ఠో’భివాదియ;
నిమన్తయిత్వా భత్తేన, ఆనేత్వా పురసన్తికం.
ససఙ్ఘస్స మునిన్దస్స, నిసజ్జారహముత్తమం;
రమణీయమిదం ఠాన-మసమ్బాధన్తి చిన్తియ.
కారితే మణ్డపే రమ్మే, పల్లఙ్కేసు వరేసు తం;
నిసీదాపేసి సమ్బుద్ధం, ససఙ్ఘం ఇధ భూపతి.
నిసిన్నమ్పిధ పస్సన్తా, ససఙ్ఘం లోకనాయకం;
దీపే మనుస్సా ఆనేసుం, పణ్ణాకారే సమన్తతో.
అత్తనో ఖజ్జభోజ్జేహి, తేహి తేహా’భతేహి చ;
ససన్తప్పేసి ససఙ్ఘం తం, రాజా సో లోకనాయకం.
ఇధే’వ పచ్ఛాభత్తం తం, నిసిన్నస్స జినస్స సో;
మహాసాగరముయ్యానం, రాజా’దా దక్ఖిణం వరం.
అకాలపుప్ఫలఙ్కారే ¶ , మహాసాగరకాననే;
పటిగ్గహితే బుద్ధేన, అకమ్పిత్థ మహామహీ.
ఏత్థేవ సో నిసీదిత్వా, ధమ్మం దేసేసి నాయకో;
తదా వీసం సహస్సాని, సోతాపత్తిఫలం నరా.
దివా విహారం కత్వాన, మహాసాగరకాననే;
సాయన్హే సుగతో గన్త్వా, పుబ్బబోధిట్ఠితం మహిం.
నిసిన్నో తత్థ అప్పేత్వా, సమాధిం వుట్ఠితో తతో;
ఇతి చిన్తేసి సమ్బుద్ధో, హితత్థం దీపవాసినం.
ఆదాయ దక్ఖిణం సాఖం, మమ నిగ్రోధబోధితో;
సుధమ్మా భిక్ఖునీ ఏతు, ఇదాని సహభిక్ఖునీ.
తస్స తం చిత్తమఞ్ఞాయ, సా థేరీ తదనన్తరం;
గహేత్వా తత్థ రాజానం, ఉపసఙ్కమ్మ తం తరుం.
లేఖం దక్ఖిణసాఖాయ, దాపేత్వాన మహిద్ధికా;
మనోసిలాయ ఛిన్నం తం, ఠితం హేమకటాయకే.
ఇద్ధియా బోధిమాదాయ, సపఞ్చసతభిక్ఖునీ;
ఇధానేత్వా మహారాజ, దేవతాపరివారితా.
ససువణ్ణకటాహం తం, సమ్బుద్ధేన పసారితే;
ఠపేసి దక్ఖిణే హత్థే, తం గహేత్వా తథాగతో.
పతిట్ఠాపేతుం రఞ్ఞో’దా, జయన్తస్స సతం తహిం;
మహాసాగరముయ్యానే, పతిట్ఠాపేసి భూపతి.
తతో గన్త్వాన సమ్బుద్ధో, నాగమాళకఉత్తరే;
ధనస్స ధమ్మం దేసేసి, నిసిన్నో’సోకమాళకే.
తం ధమ్మదేసనం సుత్వా, ధమ్మాభిసమయో తహిం;
అహు పాణసహస్సానం, చతున్నం మనుజాధిప.
పుబ్బబుద్ధనిసితం తం, ఠానం గన్త్వా పునుత్తరం;
నిసిన్నో తత్థ అప్పేత్వా, సమాధిం వుట్ఠితో తతో.
ధమ్మం దేసేసి సమ్బుద్ధో, పరిసాయ తహిం పన;
దసపాణసహస్సాని, పత్తమగ్గఫలాన’హుం.
జలసాటికధాతుం ¶ సో, మనస్సేహి నమస్సితుం;
దత్వా సపరివారం తం; ఠపేత్వా ఇధ భిక్ఖునీ.
సహ భిక్ఖుసహస్సేన, సబ్బనన్దిఞ్చ సావకం;
ఠపేత్వా నదీతో ఓరం, సో సుదస్సనమాళతో.
సోమనస్సే మాళకస్మిం, జనం సమనుసాసియ;
సఙ్ఘేన నభముగ్గన్త్వా, జమ్బుదీపం జినో అగా.
అహు ఇమస్మిం కప్పస్మిం, చతుత్థం గోతమో జినో;
సబ్బధమ్మవిదూ సత్థా, సబ్బలోకానుకమ్పకో.
పఠమం సో ఇధాగన్త్వా, యక్ఖనిద్ధమనం అకా;
దుతియం పునరాగమ్మ, నాగానం దమనం అకా.
కల్యాణియం మణిఅక్ఖి నాగేనా’భినిమన్తితో;
తతియం పునరాగమ్మ, ససఙ్ఘో తత్థ భుఞ్జియ.
పుబ్బబోధిఠితఠానం, థూపఠానమిదమ్పి చ;
పరిభోగధాతుఠానఞ్చ, నిసజ్జాయో’పభుఞ్జియ.
పుబ్బబుద్ధఠితట్ఠానా, ఓరం గన్త్వా మహాముని;
లంకాదీపే లోకదీపో, మనుస్సాభావతో తదా.
దీపట్ఠం దేవసఙ్ఘఞ్చ, నాగే సమనుసాసియ;
ససఙ్ఘో నభముగ్గన్త్వా, జమ్బుదీపం జినో అగా.
ఏవం ఠానమిదం రాజ, చతుబుద్ధనిసేవితం;
తస్మిం ఠానే మహారాజ, థూపో హేస్సతి’నాగతే.
బుద్ధసారీరధాతూనం, దోణధాతునిధానవా;
వీసంహత్థసతం ఉచ్చో, హేమమాలీ’తి విస్సుతో.
అహమేవ కారేస్సామి, ఇచ్ఛాహ పుథవిస్సరో;
ఇధ అఞ్ఞాని కిచ్చాని, బహూని తవ భూమిప.
తాని కారేహి నత్తాతే, కారేస్సతి ఇమం పన;
మహానాగస్స తే భాతు, ఉపరాజస్స అత్రజో.
సో యట్ఠాలయతిస్సోతి, రాజా హేస్సత’నాగతే;
రాజా గోట్ఠాభయో నామ, తస్స పుత్తో భవిస్సతి.
తస్స ¶ పుత్తో కాకవణ్ణ-తిస్సో నామ భవిస్సతి;
తస్స రఞ్ఞో సుతో రాజ, మహారాజా భవిస్సతి.
దుట్ఠగామణిసద్దేన, పాకటో’భయనామకో;
కారేస్సతీ’ధ థూపం సో, మహా తేజిద్ధివిక్కమో.
ఇచ్చాహ థేరో థేరస్స, వచనే నే’త్థ భూపతి;
ఉస్సాపేసి సిలాథమ్భం, తం పవత్తిం లిఖాపియ.
రమ్మం మహామేఘవనం, తిస్సారామం మహామహీ;
మహామహిన్దథేరో సో, పటిగ్గయ్హ మహిద్ధికో.
అకమ్పో కమ్పయిత్వాన, మహిం ఠానేసు అట్ఠసు;
పిణ్డాయ పవిసిత్వాన, నగరం సాగరూపమం.
రఞ్ఞో ఘరే భత్తకిచ్చం, కత్వా నిక్ఖమ్మ మన్దిరం;
నిసజ్జ నన్దనవనే, అగ్గిక్ఖన్ధోపమం తహిం.
సుత్తం జనస్స దేసేత్వా, సహస్సం మానుసే తహిం;
పాపయిత్వా మగ్గఫలం, మహామేఘవనే వసి.
తతియే దివసే థేరో, రాజగేహమ్హి భుఞ్జియ;
నిసజ్జ నన్దనవనే, దేసియా’సివిసోపమం.
పాపయిత్వా’భిసమయం, సహస్సపురిసే తతో;
తిస్సారామం అగా థేరో, రాజా చ సుతదేసనో.
థేరం ఉపనిసీదిత్వా, సో పుచ్ఛి జినసాసనం;
పతిట్ఠితన్ను భన్తే’తి, న తావ మనుజా’ధిప.
ఉపోసథాదికమ్మత్థం, జినా’ణాయ జనాధిప;
సీమాయ ఇధ బద్ధాయ, పతిట్ఠిస్సతి సాసనం.
ఇచ్చ’బ్రవి మహాథేరో, తం రాజా ఇదమబ్రవి;
సమ్బుద్ధా’ణాయ అన్తోహం, వస్సిస్సామి జుతిన్ధర.
తస్మా కత్వా పురం అన్తో-సీమం బన్ధథ సజ్జుకం;
ఇచ్చా’బ్రవి మహారాజా, థేరో తం ఇధమబ్రవి.
ఏవం సతి తువంయేవ, పజాన పుథవిస్సర;
సీమాయ గమనట్ఠానం, బన్ధిస్సామ మయం హితం.
‘‘సాధూ’’తి ¶ వత్వా భూమిన్దో, దేవిన్దో వియ నన్దనా;
మహామేఘవనారమ్మా, పావిసి మన్దిరం సకం.
చతుత్థే దివసే థేరో, రఞ్ఞో గేహమ్హి భుఞ్జియ;
నిసజ్జ నన్దనవనే, దేసేస’నమనగ్గియం.
పాయేత్వా’మతపానం సో, సహస్సపురిసే తహిం;
మహామేఘవనారామం, మహాథేరో ఉపాగమి.
పాతో భేరిం చరాపేత్వా, మణ్డయిత్వా పురం వరం;
విహారగామిమగ్గఞ్చ, విహారఞ్చ సమన్తతో.
రథేసభో రథట్ఠో సో, సబ్బాలఙ్కారభూసితో;
సహామచ్చో సహోరోధో, సయోగ్గబలవాహనో.
మహతా పరివారేన, సకారామముపాగమి;
తత్థ థేరే ఉపగన్త్వా, వన్దిత్వా వన్దనారహే.
సహ థేరేహి గన్త్వాన, నదియో’పరితిత్థకం;
తతో కసన్తో అగమి, హేమనఙ్గలమాదియ.
మహాపదుమో కుఞ్జరో చ, ఉభో నాగా సుమఙ్గలా;
సువణ్ణనఙ్గలే యుత్తా, పఠమే కున్తమాళకే.
చతురఙ్గమహా సేనో, సహ థేరేహి ఖత్తియో;
గహేత్వా నఙ్గలం సీతం, దస్సయిత్వా అరిన్దమో.
సమలఙ్కతం పుణ్ణఘటం, నానారాగం ధజం సుభం;
పాతిం చన్దనచుణ్ణఞ్చ, సోణ్ణరజత దణ్డకం.
ఆదాసం పుప్ఫభరితం, సముగ్గం కుసుమగ్ఘియం;
తోరణకదలీఛత్తాదిం, గహితిత్థి పరివారితో.
నానాతురియ సఙ్ఘుట్ఠో, బలోఘ పరివారితో;
థుతిమఙ్గలగీతేహి, పూరయన్తో చతుద్దిసం.
సాధుకార నినాదేతి, చేలుక్ఖేపసతేహి చ;
మహతా ఛణపుజాయ, కసన్తో భూమిపో అగా.
విహారఞ్చ పురఞ్చేవ, కురుమానో పదక్ఖిణం;
సీమాయ గమనఠానం, నదిం పత్వా సమాపయి.
కేనకేన నిమిత్తేన, సీమా ఏత్థ గతాతి చే;
ఏవం సీమాగతఠానం, ఇచ్ఛమానా నిబోధథ.
నజ్జాపాసాణతిత్థమ్హి ¶ , పాసాణే కుడ్డవాటకం;
తతో కుమ్బలవాటం తం, మహానిపం తతో అగా.
తతో కుకుధపాళిఙ్గో, మహాఅఙ్గణగో తతో;
తతో ఖుజ్జమధులఞ్చ, మరుత్తపోక్ఖరణింతతో.
విజయారామ ఉయ్యానే, ఉత్తరద్వారకోట్ఠ గో;
గజకుమ్భక పాసాణం, థుసవట్ఠిక మజ్ఝగో.
అభయే బలాకపాసాణం, మహాసుసాన మజ్ఝగో;
దీఘపాసాణకం గన్త్వా, కమ్మారదేవ గామతో.
నిగ్రోధ మఙ్గణం గన్త్వా, హియగల్లసమీపకే;
దియావసబ్రాహ్మణస్స, దేవోకం పుబ్బదక్ఖిణం.
తతో తేలుమపాలిఙ్గో,
తతో తాలచతుక్కగో;
అస్సమణ్డలవామేన,
ద్వే కదమ్బా అజాయిసుం.
తతో మరుమ్బతిత్తఙ్గో, తతో ఉద్ధం నిదిం అగా;
పఠమ చేతియ పాచినే, ద్వే కదమ్బా అజాయిసుం.
సేనిన్దగుత్తరజ్జమ్హి, దమిళా దకసుద్ధికా;
నదిం దూరన్తి బన్ధిత్వా, నగరాసన్నమకంసు తం.
జీవ మానకదమ్బఞ్చ, అన్తోసీమగతం అహు;
మతక దమ్బతీరేన, సీమాఉద్దకదమ్బగా.
సీహసినా నతిత్థేన, ఉగ్గన్త్వా తీరతో వజం;
పాసాణతిత్థం గన్త్వాన, నిమిత్తం ఘట్టయి ఇసి.
నిమిత్తేతు పనే’తస్మిం, ఘట్టితే దేవమానుసా;
సాధుకారం పవత్తేసుం, సాసనం సుప్పతిట్ఠితం.
రఞ్ఞో దిన్నాయ సీతాయ, నిమిత్తే పరికిత్తయి;
ద్వత్తింసమాళకత్థఞ్చ, థూపారామత్థమేవ చ.
నిమిత్తే కిత్తయిత్వాన, మహాథేరో మహామతి;
సీమన్తరనిమిత్తే చ, కిత్తయిత్వా యథావిధిం.
అబన్ధీ ¶ సబ్బా సీమాయో, తస్మింయేవ దినేవసీ;
మహామహీ అకమ్పిత్థ, సీమాబన్ధే సమాపితే.
పఞ్చమే దివసే థేరో, రఞ్ఞో గేహమ్హి భుఞ్జియ;
నిసజ్జ నన్దనవనే, సుత్తన్తం ఖజ్జనీయకం.
మహాజనస్స దేసేత్వా, సహస్సం మానుసే తహిం;
పాయేత్వా అమతం పానం, మహామేఘవనే వసీ.
ఛట్ఠేపి దివసే థేరో, రఞ్ఞోగేహమ్హి భుఞ్జియ;
నిసజ్జ నన్దనవనే, సుత్త గోమయ పిణ్డికం.
దేసయిత్వా దేసనఞ్ఞూ, మహస్సంయేవ మానుసే;
పాపయిత్వా’భిసమయం, మహా మేఘవనే వసీ.
సత్తమేపి దినే థేరో, రాజగేహమ్హి భుఞ్జియ;
నిసజ్జ నన్దనవనే, ధమ్మచక్కప్పవత్తనం.
సుత్తన్తం దేసయిత్వాన, సహస్సంయేవ మానుసే;
పాపయిత్వా’భిసమయం, మహా మేఘవనే వసి.
ఏవఞ్హి అట్ఠ నవమ-సహస్సాని జుతిన్ధరో;
కారయిత్వా’భిసమయం, దివసేహేవ సత్తతి.
తం మహానన్దనవనం, వుచ్చతే తేన తాదినా;
సాసనజోతితట్ఠాన-మీతి జోతివనం ఇతి.
తిస్సరామమ్హి కారేసి,
రాజా థేరస్స ఆదితో;
పాసాదం సీఘముక్కాయ,
సుక్ఖా పేత్వాన మత్తికా.
పాసాదో కాళకాభాసో,
ఆసి సో తేన తం తహిం;
కాళపాసాద పరివేణ-మీతి సఙ్ఖముపాగతం.
తతో మహాబోధిఘరం, లోహపాసాద మేవ చ;
సలాకగ్గఞ్చ కారేసి, భత్తసాలఞ్చ సాధుకం.
బహూని ¶ పరివేణాని, సాధు పోక్ఖరణీపి చ;
రత్తిఠాన దివాఠాన-పభుతీని చ కారయి.
తస్స నహానపాపస్స, న్హానపోక్ఖరణీతటే;
సునహాతపరివేణన్తి, పరివేణం పవుచ్చతి.
తస్స చఙ్కమితఠానే, దీప దీపస్స సాధునో;
వుచ్చతే పరివేణం తం, దీఘచఙ్కమనం ఇతి.
అగ్గఫలసమాపత్తిం, సమాపజ్జ యహిం తుసో;
ఫలగ్గ పరివేణన్తి, ఏతం తేన పవుచ్చతి.
అపస్సియ అపస్సేనం, థేరో తత్థ నిసీదిసో;
థేరా పస్సయ పరివేణం, ఏతం తేన పవుచ్చతి.
బహూ మరుగణా యత్థ, ఉపాసింసు ఉపచ్చతం;
తేనేవ తం మరుగణ-పరివేణన్తి వుచ్చతి.
సేనాపతితస్స రఞ్ఞో, థేరస్స దీఘసన్దకో;
కారేసి చూళపాసాదం, మహాథమ్భేహి అట్ఠహి.
దీఘసన్ద సేనాపతి-పరివేణన్తి తం తహిం;
వుచ్చతే పరివేణం తం, పముఖం పముఖాకరం.
దేవానంపియవచనో’పగుళనామో,
లంకాయం పఠమమిమం మహావిహారం;
రాజా సో సుమతిమహామహిన్దథేరం,
ఆగమ్మా మలమతిమేత్థకారయిత్థాతి.
సుజనప్పసాద సంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
మహావిహారపటిగ్గహకో నామ
పన్నరసమో పరిచ్ఛేదో.
సోళసమ పరిచ్ఛేద
చేతియపబ్బతవిహార పటిగ్గహకో
పురే ¶ చరిత్వా పిణ్డాయ, కరిత్వా జనసఙ్గహం;
రాజగేహమ్హి భుఞ్జన్తో, కారేన్తో రాజసఙ్గహం.
ఛబ్బసదివసే థేరో, మహామేఘవనే వసీ;
ఆసళ్హసుక్కపక్ఖస్స, తేరసే దివసే పన.
రాజగేహమ్హి భుఞ్జిత్వా, మహారఞ్ఞో మహామతి;
మహా’ప్పమాదసుత్తన్తం, దేసయిత్వా తతో చ సో.
విహారకరణం ఇచ్ఛం, తత్థ చేతియపబ్బతే;
నిక్ఖమ్మ పురిమద్వారా, అగా చేతియపబ్బతం.
థేరం తత్థ గతం సుత్వా, రథం ఆరుయ్హ భూపతి;
దేవియో ద్వే చ ఆదాయ, థేరస్సానుపదం అకా.
థేరా నాగచతుక్కమ్హి, నహాత్వా రహదే తహిం;
పబ్బతారోహణత్థాయ, అట్ఠంసు పటిపాటియా.
రాజా రథా తదో’రుయ్హ, సబ్బే థేరే’భివాదయి;
ఉణ్హే కిలన్తే కింరాజ, ఆగతోసీ’తి అహుతే.
తుమ్హాకం గమనాసఙ్కీ, ఆగతోమ్హీ’తి భాసితే;
ఇధేవ వస్సం వసితుం, ఆగతమ్హా’తి భాసియ.
తస్సూపనాయికం థేరో, ఖన్ధకం ఖన్ధకోవిదో;
కథేసి రఞ్ఞో తం సుత్వా, భాగినేయ్యో చ రాజినో.
మహారిట్ఠో మహామచ్చో, పఞ్చపఞ్ఞాసభాతుహి;
సద్ధిం జేట్ఠకనిట్ఠేహి, రాజానమభితో ఠితో.
యాచిత్వా తదహు చేవ, పబ్బజుం థేరసన్తికే;
పత్తారహత్తం సబ్బేపి, తే ఖురగ్గే మహామతీ.
కన్తకచేతియఠానే, పరితో తదహేవ సో;
కమ్మాని ఆరభాపేత్వా, లేణాని అట్ఠసట్ఠియో.
అగమాసి ¶ పురం రాజా, థేరా తత్థేవ తే వసుం;
కాలే పిణ్డాయ నగరం, పవిసన్తా’నుకమ్పకా.
నిట్ఠితే లేణకమ్మమ్హి, ఆసళ్హిపుణ్ణమాసియం;
గన్త్వా అదాసి థేరానం, రాజా విహారదక్ఖిణం.
ద్వత్తింసమాళకానఞ్చ, విహారస్స చ తస్స ఖో;
సీమం సీమాతిగో థేరో, బన్ధిత్వా తదహేవ సో.
తేసం పబ్బజ్జాపేక్ఖానం, అకాసి ఉపసమ్పదం;
సబ్బేసం సబ్బపఠమం, బద్ధే తుమ్బరుమాళకే.
ఏతే ద్వాసట్ఠి అరహన్తో, సబ్బే చేతియపబ్బతే;
తత్థ వస్సం ఉపగన్త్వా, అకంసు రాజసఙ్గహం.
దేవమనుస్సగణగణితం తం,
తఞ్చ గణం గుణవిత్థతకిత్తిం;
యానముపచ్చ చ మానయమానా,
పుఞ్ఞచయం విపులం అకరింసూతి.
సుజనపసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
చేతియపబ్బతవిహారపటిగ్గహకో నామ
సోళసమో పరిచ్ఛేదో.
సత్తరసమ పరిచ్ఛేద
ధాతుఆగమనో
వుత్థవస్సో పవారేత్వా, కత్తికపుణ్ణమాసియం;
అవోచే’దం మహారాజం, మహాథేరో మహామతి.
చిరదిట్ఠో హి సమ్బుద్ధో, సత్థా నో మనుజాధిప;
అనాథవాసం అవసిమ్హ, నత్థి నో పూజియం ఇధ.
‘‘భాసిత్థ నను భన్తేమే, సమ్బుద్ధో నిబ్బుతో’’ ఇతి;
ఆహ ధాతూసు దిట్ఠేసు, దిట్ఠో హోతి జినో’’ ఇతి.
విదితో ¶ వో అధిప్పాయో, థూపస్స కారణే మయా;
కారేస్సామి అహం థూపం, తుమ్హే జానాథ ధాతుయో.
మన్తేహి సుమనేనాతి, థేరో రాజానమబ్రవి;
రాజా’హ సామణేరం తం, కుతో లచ్ఛామ ధాతుయో.
విభూసయిత్వా నగరం, మగ్గఞ్చ మనుజాధిప;
ఉపోసథీ సపరిసో, హత్థిం ఆరుయ్హ మఙ్గలం.
సేతచ్ఛత్తం ధారయన్తో, తాలావచరసంహితో;
మహానాగవనుయ్యానం, సాయన్హసమయే వజ.
ధాతుభేదఞ్ఞునో రాజ, ధాతుయో తత్థ లచ్ఛసి;
ఇచ్ఛాహ సామణేరో సో, సుమనో తం సుమానసం.
థేరో’థ రాజకులతో, గన్త్వా చేతియపబ్బతం;
ఆమన్తియ సామణేరం, సుమనం సుమనో గతిం.
ఏహి త్వం భద్ర సుమన, గన్త్వా పుప్ఫపురం వరం;
అయ్యకం తే మహారాజం, ఏవం నో వచనం వద.
సహాయో తే మహారాజ, మహారాజా మరుప్పియో;
పసన్నో బుద్ధసమయే, థూపం కారేతుమిచ్ఛతి.
మునినో ధాతుయో దేహి, పత్తం భుత్తఞ్చ సత్థునా;
సరీరధాతుయో సన్తి, బహవో హి తవన్తికే.
పత్తపూరా గహేత్వా తా, గన్త్వా దేవపురం వరం;
సక్కం దేవానమిన్దం తం, ఏవం నో వచనం వద.
తిలోకదక్ఖిణేయ్యస్స, దాఠాధాతు చ దక్ఖిణా;
తవన్తికమ్హి దేవిన్ద, దక్ఖిణక్ఖకధాతు చ.
దాఠం త్వమేవ పూజేహి, అక్ఖకం దేహి సత్థునో;
లంకాదీపస్స కిచ్చేసు, మాపమజ్జ సురాధిప.
‘‘ఏవం భన్తే’’తి వత్వా సో, సామణేరో మహిద్ధికో;
తఙ్ఖణంయేవ అగమా, ధమ్మాసోకస్స సన్తికం.
సాలమూలమ్హి ఠపితం, మహాబోధిం తహిం సుతం;
కత్తికచ్ఛణపూజాహి, పూజియం తఞ్చ అద్దస.
థేరస్స ¶ వచనం వత్వా, రాజతో లద్ధధాతుయో;
పత్తపూరం గహేత్వాన, హిమవన్తముపాగమి.
హిమవన్తే ఠపేత్వాన, సధాతుం పత్తముత్తమం;
దేవిన్దసన్తికం గన్త్వా, థేరస్స వచనం భణి.
చూళామణి చేతియమ్హా, గహేత్వా దక్ఖిణక్ఖకం;
సామణేరస్స పాదాసి, సక్కో దేవానమిస్సరో.
తం ధాతుం ధాతుపత్తఞ్చ, ఆదాయ సుమనో తతో;
ఆగమ్మ చేతియగిరిం, థేరస్స’దాసి తం యతి.
మహానాగవనుయ్యానం, వుత్తేనా విధినా’గమా;
సాయన్హాసమయే రాజా, రాజసేనా పురక్ఖతో.
ఠపేసి ధాతుయో సబ్బా, థేరో తత్థేవ పబ్బతే;
మిస్సకం పబ్బతం తస్మా, ఆహు చేతియ పబ్బతం.
ఠపేత్వా ధాతుపత్తం తం, థేరో చేతియపబ్బతే;
గహేత్వా అక్ఖకం ధాతుం, సఙ్కేతం సగణో’గమా.
సచాయం మునినో ధాతు, ఛత్తం నమతు మే సయం;
జణ్ణుకేహి కరీధాతు, ధాతుచఙ్కోటకో అయం.
సిరస్మిం మే పతిట్ఠాతు, ఆగమ్మ సహ ధాతుకో;
ఇతి రాజా విచిన్తేసి, చిన్తితం తం తథా అహు.
అమతేనా’భిసిత్తోవ, అహు హట్ఠో’తి భూపతి;
సీసతో తం గహేత్వాన, హత్థిక్ఖన్ధే ఠపేసితం.
హట్ఠో హత్తీ కుఞ్చనాదం, అకా కమ్పిత్థ మేదినీ;
తతో నాగో నివత్తిత్వా, సథేర బలవాహనో.
పురత్థిమేన ద్వారేన, పవిసిత్వా పురం సుభం;
దక్ఖిణేన చ ద్వారేన, నిక్ఖమిత్వా తతో పున.
థూపారామే చేతియస్స, ఠానతో పచ్ఛతో కతం;
పమోజవత్థుం గన్త్వాన, బోధిఠానే నివత్తియ.
పురత్థావదనో అఠా, థూపఠానం తదా హితం;
కదమ్బపుప్ఫఆదారి-వల్లీహి చితకం అహు.
మనుస్సదేవో ¶ దేవేహి, తం ఠానం రక్ఖితం సుచిం;
సోధాపేత్వా భూసయిత్వా, తఙ్ఖణంయేవ సాధుకం.
ధాతుం ఓరోపనత్థాయ, ఆరభీ హత్థిక్ఖన్ధతో;
నాగో న ఇచ్ఛితం రాజా, థేరం పుచ్ఛిత్థ తం మనం.
అత్తనో ఖన్ధసమకే, ఠానే ఠపనమిచ్ఛతి;
ధాతుఓరోపనం తేన, న ఇట్ఠమీ’తి సో బ్రవి.
ఆణాపేత్వా ఖణంయేవ,
సుక్ఖాతో’భయవాపితో;
సుక్ఖకద్దమ ఖణ్డేహి,
చితా పేత్వాన తం సమం.
అలఙ్కరిత్వాన బహుధా, రాజా తం ఠానముత్తమం;
ఓరోపేత్వా హత్థిక్ఖన్ధా, ధాతుం తత్థ ఠపేసితం.
ధాతారక్ఖం సంవిధాయ, ఠపేత్వా తత్థ హత్థినం;
ధాతుథూపస్స కరణే, రాజా తురితమానసో.
బహూ మనుస్సే యోజేత్వా, ఇత్థికాకరణే లహుం;
ధాతుకిచ్చం విచిన్తేన్తో, సామచ్చో పావిసీ పురం.
మహామహిన్దత్థేరో తు, మహా మేఘవనం సుభం;
సగణో అభిగన్త్వాన, తత్థ వాసమకప్పయి.
రత్తిం నాగో’నుపరియాతి, తం ఠానం సో సధాతు కం;
బోధిఠానమ్హి సాలాయ, దివాఠాతి సధాతుకో.
వత్థుస్స తస్సో’పరితో, థూపం థేరమతాను గో;
జఙ్ఘామత్తం చితాపేత్వా, కతిపాహేన భూపతి.
తత్థ ధాతుపతిట్ఠానం, ఘోసాపేత్వా ఉపాగమి;
తతో తతో సమన్తో చ, సమాగమి మహాజనో.
తస్మిం సమాగమే ధాతు, హత్థిక్ఖన్ధా నగాగ్గతా;
సత్తతాలప్పమాణమ్హి, దిస్సన్తి నభసిట్ఠితా.
విమ్హాపయన్తి జనతం, యమకం పాటిహారియం;
కణ్ణమ్బమూలే బుద్ధో’వ, అకరి లోమహంసనం.
తతో ¶ నిక్ఖన్తజాలాహి, జలధారాహి చా’సకిం;
అయం ఓభాసితా’సిత్తా, సబ్బాలంకామహీ మహు.
పరినిబ్బానమఞ్చమ్హి, నిపన్నేన జినేన హి;
కతం మహాఅధిట్ఠాన-పఞ్చకం పఞ్చచక్ఖునా.
గయ్హమానా మహాబోధి సాఖాసోకేన దక్ఖిణా;
ఛిజ్జిత్వాన సయంయేవ, పతిట్ఠాతు కటాహకే.
పతిట్ఠహిత్వా సా సాఖా, ఛబ్బణ్ణరస్మియో సుభా;
రఞ్జయన్తీ దిసా సబ్బా, ఫలపత్తేహి ముచ్చతు.
ససువణ్ణకటాహా సా, ఉగ్గన్త్వాన మనోరమా;
అదిస్సమానా సత్తాహం, హిమగబ్భమ్హి తిట్ఠతు.
థూపారామే పతిట్ఠన్తం, మమ దక్ఖిణఅక్ఖకం;
కరోతు నభముగ్గన్త్వా, యమయం పాటిహారియం.
లఙ్కా లఙ్కారభూతమ్హి, హేమమాలికచేతియే;
పతిట్ఠహన్తియో ధాతు, దోణమత్తా పమాణతో.
బుద్ధవేసధరా హుత్వా, ఉగ్గన్త్వా నభసిట్ఠితా;
పతిట్ఠం తు కరిత్వాన, యమకం పాటిహారియం.
అధిట్ఠానాని పఞ్చే’వ, అధిట్ఠాసి తథాగతో;
అకాసి తస్మా సా ధాతు, తదా తం పాటిహారియం.
ఆకాసా ఓతరిత్వా సా, అట్ఠాభూపస్స ముద్ధని;
అతీవహట్ఠో తం రాజా, పతిట్ఠాపేసి చేతియే.
పతిట్ఠితాయ తస్సా చ, ధాతుయా చేతియే తదా;
అహు మహాభూమిచాలో, అబ్భుతో లోమహంసనో.
ఏవం అచిన్తియా బుద్ధా, బుద్ధధమ్మా అచిన్తియా;
అచిన్తియే పసన్నానం, విపాకో హోతి అచిన్తియో.
తం పాటిహారియం దిస్వా, పసీదింసు జనే జనా;
మత్తాభయో రాజపుత్తో, కనిట్ఠో రాజినో పన.
మునిస్సరే పసీదిత్వా, యాచిత్వాన నరిస్సరం;
పురిసానం సహస్సేన, సహ పబ్బజిసాసనే.
చేతారిగామతో ¶ చాపి, ద్వారమణ్డలతోపి చ;
విహీరబీజతో చాపి, తథా గల్లకపిట్ఠితో.
తథో’పతిస్సగామా చ, పఞ్చ పఞ్చ సతాని చ;
పబ్బజుం దారకా హట్ఠా, జాతసద్ధా తథాగతే.
ఏవం పురా బాహిరా చ, సబ్బే పబ్బజితా తదా;
తింస భిక్ఖుసహస్సాని, అహేసుం జినసాసనే.
థూపారామే థూపవరం, నిట్ఠాపేత్వా మహీపతి;
రతనాదీహి’నేకేహి, సదా పూజమకారయి.
రాజోరోధా ఖత్తియా చ, అమచ్చా నాగరా తథా;
సబ్బే జనపదా చేవ, పుజా’కంసు విసుం విసుం.
థూపపుబ్బఙ్గమం రాజా, విహారం తత్థ కారయి;
థూపారామోతి తేనే’స, విహారో విస్సుతో అహు.
సకధాతుసరీరకేన చే’వం,
పరినిబ్బానగతోపి లోకనాథో;
జనకాయహితం సుఖఞ్చ సమ్మా,
బహుధా’కాసి ఠితే జినే కథావకాతి.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
ధాతుఅగమనో నామ
సత్తరసమో పరిచ్ఛేదో.
అట్ఠారసమ పరిచ్ఛేద
మహాబోధిగ్గహణో
మహాబోధిఞ్చ థేరిఞ్చ, ఆణాపేతుం మహీపతి;
థేరేన వుత్తవచనం, సరమానో సకే ఘరే.
అన్తోవస్సే’క దివసం, నిసిన్నో థేరసన్తికే;
సహా’మచ్చేహి మన్తేత్వా, భాగినేయ్యం సయం సకం.
అరిట్ఠనామకా’మచ్చం ¶ , తస్మిం కమ్మే నియోజితుం;
మన్త్వా ఆమన్తయిత్వాన, ఇదం వచనమబ్రవి.
తా సక్ఖిస్ససి…, ధమ్మాసోకస్స సన్తికా;
మహాబోధిం సఙ్ఘమిత్తం, థేరిం ఆనయితుం ఇధ.
సక్ఖిస్సామి అహం దేవ, ఆనేతుం తం దువే తతో;
ఇధా’గతో పబ్బజితుం, సచే లచ్ఛామి మానద.
ఏవం హోతూతి వత్వాన, రాజా తం తత్థ పేసయి;
సో థేరస్స చ రఞ్ఞో చ, సాసనం గయ్హ వన్దియ.
అస్సయుజసుక్కపక్ఖే, నిక్ఖన్తో దుతియే’హని;
సానుయుత్తో జమ్బుకోలే, నావమారుయ్హ పట్టనే.
మహోదమిం కరిత్వాన, థేరాధిట్ఠానయోగతో;
నిక్ఖన్తదివసేయేవ, రమ్మం పుప్ఫపురం అగా.
తదా తు అనులాదేవీ, పఞ్చకఞ్ఞాసతేహి చ;
అన్తేపురికఇత్థీనం, సద్ధిం పఞ్చసతేహి చ.
దససీలం సమాదాయ, కాసాయ వసనా సుచి;
పబ్బజ్జాపేక్ఖి నిసేఖా, పేక్ఖన్తి థేరియా’గమం.
నగరస్సే’కదేసమ్హి, రమ్మే భిక్ఖునుపస్సయే;
కారాపితే నరిన్దేన, వాసం కప్పేసి సుబ్బతా.
ఉపాసికాహి తాహే’స, వుత్తో భిక్ఖునుపస్సయో;
ఉపాసికా విహారోతి, తేన లంకాయ విస్సుతో.
భాగినేయ్యో మహా’రిట్ఠో, ధమ్మాసోకస్స రాజినో;
అప్పేత్వా రాజసన్దేసం, థేరసన్దేస’మబ్రవి.
భాతుజయా సహాయస్స, రఞ్ఞో తే రాజకుఞ్జర;
ఆకఙ్ఖమానా పబ్బజ్జం, నిచ్చం వసతి సఞ్ఞతా.
సఙ్ఘమిత్తం భిక్ఖునిం తం, పబ్బాజేతుం విసజ్జయ;
తాయ సద్ధిం మహాబోధి-దక్ఖిణసాఖమేవ చ.
థేరియా చ తమేవత్థం, అబ్రవి థేరభాసితం;
గన్త్వా పితుసమీపం సా, థేరీ థేరమతం బ్రవీ.
ఆహ ¶ రాజా తువం అమ్మ, అపస్సన్తో కథం అహం;
సోకం వినోదయిస్సామి, పుత్తనత్తవియోగజం.
ఆహ సా మే మహారాజ, భాతునో వచనం గరు;
పబ్బాజనీయా చ బహూ, గన్తబ్బం తత్థ తేన మే.
‘‘సత్థఘాతమనారహా, మహాబోధిమహీరుహా;
కథన్ను సాఖం గణిస్సం’’, ఇతి రాజా విచిన్తయీ.
అమచ్చస్స మహాదేవ-నామకస్స మతేన సో;
భిక్ఖుసఙ్ఘం నిమన్తేత్వా, భోజేత్వా పుచ్ఛి భూపతిం.
భన్తే లంకం మహాబోధి, పేసేతబ్బా ను ఖో ఇతి;
థేరో మోగ్గలిపుత్తో సో, పేసేతబ్బాతి భాసియ.
కతం మహాఅధిట్ఠాన-పఞ్చకం పఞ్చచక్ఖునా;
ఆభాసి రఞ్ఞో తం సుత్వా, తుస్సిత్వా ధరణీపతి.
సత్తయోజనికం మగ్గం, సో మహాబోధిగామినం;
సోధాపేత్వాన సక్కచ్చం, భూసాపేతి అనేకధా.
సువణ్ణం నీహరాపేసి, కటాహకరణాయ చ;
విస్సకమ్మో చ ఆగన్త్వా, సతులాధారరూపవా.
‘‘కటాహం కిం పమాణం ను, కరోమీ’తి అపుచ్ఛితం;
‘‘ఞత్వా పమాణం త్వంయేవ, కరోహి’’ ఇతి భాసియ.
సువణ్ణా గహేత్వాన, హత్థేన పరిమజ్జియ;
కటాహం తఙ్ఖణంయేవ, నిమ్మినిత్వాన పక్కమి.
నవహత్థపరిక్ఖేపం, పఞ్చహత్థం గభీరతో;
తిహత్థవిక్ఖమ్భయుతం, అట్ఠఙ్గులఘనం సుభం.
యువస్స హత్థినో సోణ్డ-పమాణముఖవట్టికం;
గాహా పేత్వాన తం రాజా, బాలసురసమప్పకం.
సత్తయోజనదీఘాయ, విత్థతాయతి యోజనం;
సేనాయ చతురఙ్గిన్యా, మహాభిక్ఖుగణేన చ.
ఉపగమ్మ మహాబోధిం, నానాలఙ్కారభూసితం;
నానారతనచిత్తం తం, వివిధద్ధజమాలినిం.
నానాకుసుమసంకిణ్ణం ¶ , నానాతురియఘోసితం;
సేనాయ పరివారేత్వా, పరిక్ఖిపియ సాణియా.
మహాథేరసహస్సేన, పముఖేన మహాగణే;
రఞ్ఞం పత్తాభిసేకానం, సహస్సేనా’ధికేన చ.
అత్తానం పరివారేత్వా, మహాబోధిఞ్చ సాధుకం;
ఓలోకేసి మహాబోధిం, పగ్గహేత్వాన అఞ్జలిం.
తస్సా దక్ఖిణసాఖాయ, చతుహత్థపమాణకం;
ఠానం ఖన్ధఞ్చ వజ్జేత్వా, సాఖా అన్తరధాయిసుం.
తం పాటిహారియం దిస్వా, పతీతో పుథవీపతి;
‘‘పూజేమ’హం మహాబోధిం, రజ్జేనా’హి ఉదీరియ.
అభిసిఞ్చి మహాబోధీం, మహారజ్జే మహీపతి;
పుప్ఫాదీహి మహాబోధిం, పూజేత్వాన పదక్ఖిణం.
కత్వా అట్ఠసు ఠానేసు, వన్దిత్వాన కతఞ్జలీ;
సువణ్ణఖచితే పీఠే, నానారతనమణ్డితే.
స్వారోహే యావ సాఉచ్చే, తం సువణ్ణకటాహకం;
ఠపాపేత్వాన ఆరుయ్హ, గహేతుం సాఖముత్తమం.
ఆదియిత్వాన సోవణ్ణ తులికాయ మనోసిలం;
లేఖం దత్వాన సాఖాయ, సచ్చక్రియమకా ఇతి.
‘‘లంకాదీపం యది ఇతో, గన్తబ్బం ఉరుబోధియా;
నిబ్బేమతికో బుద్ధస్స, సాసనమ్హి సచే అహం.
సయంయేవ మహాబోధి-సాఖాయం దక్ఖిణా సుభా;
ఛిజ్జిత్వాన పతిట్ఠాతు, ఇధ హేమకటాహకే.
లేఖఠానే మహాబోధి, ఛిజ్జిత్వా సయమేవ సా;
గన్ధకద్దమపూరస్స, కటాహస్సో’పరిట్ఠితా.
మూలలేఖాయ ఉపరి, తియఙ్గులతియఙ్గులే;
దదం మనోసిలా లేఖా, పరిక్ఖిపి నరిస్సరో.
ఆదియా థూలమూలాని, ఖుద్దకాని’తరాహి తు;
నిక్ఖమిత్వా దస దస, జాలీభూతా నిఓతరుం.
తం ¶ పాటిహారియం దిస్వా, రాజా’తీవ పమోదితో;
తత్థేవా’కాసి ఉక్కుట్ఠిం, సమన్తా పరిసాపి చ.
భిక్ఖుసఙ్ఘో సాధుకారం, తుట్ఠచిత్తో పమోదయి;
చేలుక్ఖేపసహస్సాని, పవత్తింసు సమన్తతో.
ఏవం సతేన మూలానం, తత్థ సా గన్ధకద్దమే;
పతిట్ఠాసి మహాబోధి, పసాదేన్తీ మహాజనం.
తస్సా ఖన్ధో దసహత్థో, పఞ్చసాఖా మనోరమా;
చతుహత్థా చతుహత్థా, దసడ్ఢఫలమణ్డితా.
సహస్సన్తు పసాఖానం, సాఖానం తాసమాసి చ;
ఏవం ఆసి మహాబోధి, మనోహరసిరిధరా.
కటాహమ్హి మహాబోధి-పతిట్ఠితక్ఖణే మహీ;
అకమ్పి పాటిహీరాని, అహేసుం వివిధాని చ.
సయం నాదేహి తూరియానం, దేవేసు మానుసేసు చ;
సాధుకారనినాదేతి, దేవబ్రహ్మగణస్స చ.
మేఘానం మిగపక్ఖినం, యక్ఖాదీనం రవేహి చ;
రవేహిచమహీకమ్పే, ఏకకోలాహలం అహు.
బోధియా ఫలపత్తేహి, ఛబ్బణ్ణరస్మియో సుభా;
నిక్ఖమిత్వా చక్కవాళం, సకలా సోభయింసు చ.
సకటాహా మహాబోధి, ఉగ్గన్త్వాన తతో నభం;
అట్ఠాసి హిమగబ్భమ్హి, సత్తాహాని అదస్సనా.
రాజా ఓరుయ్హ పీఠమ్హా, తం సత్తాహం తహిం వసం;
నిచ్చం మహాబోధిపూజం, అకాసి చ అనేకధా.
అతీతే తమ్హి సత్తాహే, సబ్బే హిమవలావకా;
పవిసింసు మహాబోధిం, సబ్బాకా రంసియోపి చ.
సుద్ధేనకదిసిస్సిత్థ, సాకటాహే పత్తిట్ఠితా;
మహాజనస్స సబ్బస్స, మహాబోధి మనోరమా.
పవత్తమ్హి మహాబోధి, వివిధే పాటిహారియే;
విమ్హాపయన్తి జనతం, పథవీతలమోరుహి.
పాటిహిరేహి’నేకేహి ¶ , తేహి సో పీణితో పున;
మహారాజా మహాబోధిం, మహారజ్జేన పూజయి.
మహాబోధిం మహారజ్జే-నాభిసిఞ్చియ పూజయం;
నానాపూజాహి సత్తాహం, పున తత్థేవ సో వసి.
అస్సయుజసుక్కపక్ఖే, పన్నరసఉపోసథే;
అగ్గహేసి మహాబోధిం, ద్విసత్తాహమచ్చయే తతో.
అస్సయుజకాళపక్ఖే, చతుద్దసఉపోసథే;
రథే సుభే ఠపేత్వాన, మహాబోధిం రథేసభో.
పూజేన్తో తం దినంయేవ, ఉపనేత్వా సకం పురం;
అలఙ్కరిత్వా బహుధా, కారేత్వా మణ్డపం సుభం.
కత్తికసుక్కపక్ఖస్స, దినే పాటిపదే తహిం;
మహాబోధిం మహాసాల-మూలే పాచినతే సుభే.
ఠపాపేత్వాన కారేసి, పూజా’నేకా దినే దినే;
గాహతో సత్తరసమే, వివసే తు నవఙ్కిరా.
సకిం యేవఅజాయింసు, తస్సా’నేకనరాధిపో;
తుట్ఠచిత్తో మహాబోధిం, పున రజ్జేన పూజయి.
మహారజ్జే’భి సిఞ్చిత్వా, మహాబోధిం మహిస్సరో;
కారేసి చ మహాబోధి-పూజా నానప్పకారకం.
ఇతి కుసుమపురే సరేసరంసా,
బహువిధచారుధజాకులావిసాలా;
సురుచిరపవరోరు బోధిపూజా,
మరునరచిత్తవికాసినీ అహోసీతి.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
మహాబోధిగ్గహణో నామ
అట్ఠారసమో పరిచ్ఛేదో.
ఏకూనవీసతిమ పరిచ్ఛేద
బోధి ఆగమనో
మహాబోధిరక్ఖణత్థం ¶ , అట్ఠారస రథే సభో;
దేవకులాని దత్వాన, అట్ఠామచ్చా కులాని చ.
అట్ఠ బ్రాహ్మణకులాని, అట్ఠ వస్సకులాని చ;
గోపకానం తరచ్ఛానం, కులిఙ్గానం కులాని చ.
తథేవ పేసకారానం, కుమ్భకారానమేవ చ;
సబ్బే సఞ్చాపి సేనీనం, నాగయక్ఖానమేవ చ.
హేమసజ్జుఘటేచేవ, దత్వా అట్ఠట్ఠ మానదో;
ఆరోపేత్వా మహాబోధిం, నావం గఙ్గాయ భూసితం.
సఙ్ఘమిత్త మహాథేరీ, సహే కదస భిక్ఖునిం;
తథేవా’రోపయిత్వాన, అరిట్ఠపముఖేపి చ.
నగరా నిక్ఖమిత్వాన, విఞ్జాటవిమతిచ్చసో;
తామలిత్థిం అనుప్పత్తో, సత్తాహేనే’వ భూపతి.
అచ్చుళా రాహి పూజాయి, దేవానాగానరాపి చ;
మహాబోధిం పూజయన్తా, సత్తాహేన’వుపాగముం.
మహాసముద్దతీరమ్హి, మహాబోధిం మహీపతి;
ఠపాపేత్వాన పూజేసి, మహారజ్జేన సో పున.
మహాబోధిం మహారజ్జే, అభిసిఞ్చీయకామదో;
అగ్గసిర సుక్కపక్ఖే, దినే పాటిపదే తతో.
ఉచ్చారేతుం మహాబోధిం, తేహియేవ’ట్ఠ అట్ఠహి;
సాలమూలమ్హి దిన్నేహి, ధాతుగ్గతకులేహి సో.
ఉక్ఖిపిత్వా మహాబోధిం, గలమత్తం జలం తహిం;
ఓగాహేత్వా సనావాయ, పతిట్ఠాపయి సాధుకం.
నావం ¶ ఆరోపయిత్వా తం, మహాథేరిం సథేరికం;
మహారిట్ఠం మహామచ్చం, ఇదం వచనమబ్రవి.
‘‘అహం రజ్జేన తిక్ఖత్తుం, మహాబోధిమపూజయిం;
ఏవ మేవా’భి పూజేతు, రాజా రజ్జేన మే సఖా’’.
ఇదం వత్వా మహారాజా, తీరే పఞ్జలికో ఠితో;
గచ్ఛమానం మహాబోధిం, పస్సం అస్సూనివత్తయి.
మహాబోధి వియోగేన,
ధమ్మా సోకో ససోకవా;
కన్నిత్వా పరిదేవిత్వా,
అగమాసి సకం పురం.
మహాబోధి సమారుళ్హా, నావాపక్ఖన్ధీ తోయధిం;
సమన్తా యోజనే విచీ, సన్నిసీది మహణ్ణవే.
పుప్ఫింసు పఞ్చవణ్ణాని, పదుమాని సమన్తతో;
అన్తలిక్ఖే పవజ్జింసు, అనేక తూరియాని చ.
దేవతాహి అనేకాహి, పూజా’నేకా పవత్తితా;
గహేతుఞ్చ మహాబోధి, నాగా’కాసుం వికుబ్బనం.
సఙ్ఘమిత్తా మహాథేరి, అభిఞ్ఞాబలపారగా;
సుపణ్ణరూపా హుత్వాన, తే తాసేసి మహోరగే.
తే తాసితా మహాథేరిం, యాచిత్వాన మహోరగా;
నయిత్వాన మహాబేమధిం, భుజఙ్గభవనం తతో.
సత్తాహం నాగరజ్జేన, పూజాహి వివిధాహి చ;
పూజయిత్వాన ఆనేత్వా, నావాయం ఠపయింసు తే.
తదహేవ మహాబోధి, జమ్బుకోలమిధగమా;
దేవానంపియతిస్సో తు, రాజా లోకహితే రతో.
సుమనా సామణేరమ్హా, పుబ్బే సుతతదాగమో;
మగ్గసిరాదిదినఘో, పభుతి వచసాదరో.
ఉత్తరద్వారతో ¶ యావ, జమ్బుకోలం మహాపథం;
విభూసయిత్వా సకలం, మహాబోధిగతాసయో.
సముద్దాసనసాలాయ, ఠానే ఠత్వా మహణ్ణవే;
ఆగచ్ఛన్తం మహాబోధిం, మహాథేరిద్ధియా’ద్దస.
తస్మింఠానే కతా సాలా, పకా సేతుం తమబ్భుతం;
సముద్దాసనసాలాతి, నామేనా‘సి’ధ పాకటా.
మహాథేరానుభావేన, సద్ధిం థేరేహి తేహి చ;
తదహేవ’గమా రాజా, జమ్బుకోలం స సేనకో.
మహాబోధా గమేపీతి-వేగేను’న్నో ఉదానయం;
గలప్పమాణం సలిలం, విగాహేత్వా సువిగ్గహో.
మహాబోధిం సోళసహి, కులేహి సహ ముద్ధనా;
ఆదాయో’రోపయిత్వాన, వేలాయం మణ్డపే సుభే.
ఠపయిత్వాన లంకిన్దో, లంకారజ్జేన పూజయి;
సోళసన్నం సమప్పేత్వా, కులానం రజ్జమత్తనో.
సయం దోవారికఠానే, ఠత్వాన దివసే తయో;
తత్థేవ పూజం కారేసి, వివిధం మనుజాధిపో.
మహాబోధిం దసమియం, ఆరోపేత్వా రథేసుభే;
ఆనయన్తో మనుస్సిన్దో, దుమిన్దం తం ఠపాపయి.
పాచినస్స విహారస్స, ఠానే ఠానవిచక్ఖణో;
పాతరాసం పవత్తేసి, ససఙ్ఘస్స జనస్స సో.
మహామహిన్దథేరే’త్థ, కతం దసబలేన తం;
కథేసి నాగదమనం, రఞ్ఞో తస్స అసేసతో.
థేరస్స సుత్వా కారేత్వా, సఞ్ఞాణాని తహిం తహిం;
పరిభుత్తేసు ఠానేసు, నిసజ్జాదీహి సత్థునా.
తివక్కస్స బ్రాహ్మణస్స, గామద్వారే చ భూపతి;
ఠపాపేత్వా మహాబోధిం, ఠానేసు తేసు తేసు చ.
సుద్ధవాలుక సన్థారే, నానాపుప్ఫసమాకులే;
పగ్గహితధజే మగ్గే, పుప్ఫగ్ఘికవిభూసితే.
మహాబోధిం ¶ పూజయన్తో, రత్తిన్దివ మతన్దితో;
ఆనయిత్వా చుద్దసియం, అనురాధ పురన్తికం.
వడ్ఢమానకచ్ఛాయాయ, పురం సాధు విభూసితం;
ఉత్తరేన చ ద్వారేన, పూజయన్తో పవేసియ.
దక్ఖిణేన చ ద్వారేన, నిక్ఖమిత్వా పవేసియ;
మహా మేఘవనారామం, చతుబుద్ధనిసేవితం.
సుమనస్సేవ వచసా, పదేసం సాధుసఙ్ఖతం;
పుబ్బబోధిఠితట్ఠానం, ఉపనేత్వా మనోరమం.
కులేహి సో సోళసహి, రాజా లఙ్కారధారిహి;
ఓరోపేత్వా మహాబోధిం, పతిట్ఠా పేతు మోస్సజ్జి.
హత్థతో ముత్తమత్తసా, అసీతిరతనం నభం;
ఉగ్గన్త్వాన ఠితా ముఞ్చి, ఛబ్బణ్ణా రస్మియో సుభా.
దీపే పత్థరియా’హచ్చ, బ్రహ్మలోకం ఠితా అహు;
సూరియత్థఙ్గమనాయావ, రస్మియో తా మనోరమా.
పురిసా దససహస్సాని, పసన్నా పాటిహారియే;
విపస్సిత్వానా’రహత్థం, పత్వాన ఇధ పబ్బజుం.
ఓరోహిత్వా మహాబోధి, సూరియత్థఙ్గమే తతో;
రోహిణియా పతిట్ఠాసి, మహియం కమ్పి మేదినీ.
మూలాని తాని ఉగ్గన్త్వా, కటాహముఖవట్టితో;
వినన్ధన్తా కటాహం తం, ఓతరింసు మహీతలం.
పతిట్ఠితం మహాబోధిం, జనా సబ్బే సమగతా;
గన్ధమాలాది పూజాహి, పూజయింసు సమన్తతో.
మహామేఘో పవస్సిత్థ, హిమగబ్భా సమన్తతో;
మహాబోధిం ఛాదయింసు, సీతలాని ఘనాని చ.
సత్తాహాని మహాబోధిం, తహింయేవ అదస్సనా;
హిమగబ్భే సన్నిసీది, పసాదజననీ జనే.
సత్తాహా తిక్కమే మేఘా, సబ్బే అపగమింసు తే;
మహాబోధి చ దిస్సిత్థ, ఛబ్బణ్ణా రంసియోపి చ.
మహామహిన్దత్థేరోచ, సఙ్ఘమిత్తా చ భిక్ఖునీ;
తత్థా’గఞ్ఛుంసపరిసా, రాజా సపరిసోపి చ.
ఖత్తియా ¶ కాజరగ్గామే, చన్దనగ్గామ ఖత్తియా;
తివక్క బ్రాహ్మణో చేవ, దీపవాసీ జనాపి చ.
దేవానుభావేనా’గఞ్ఛుం, మహాబోధి మహుస్సుక్కా;
మహాసమాగమే తస్మిం, పాటిహారియవిమ్హితే.
పక్కం పాచినసాఖాయ, పేక్ఖతం పక్క’మక్ఖతం;
థేరో పతన్తమాదాయ, రోపేతుం రాజినో అదా.
పంసూనం గన్ధమిస్సానం, పుణ్ణే సోణ్ణ కటాహకే;
మహాసనస్స ఠానే తం, ఠపితం రోప’యిస్సరో.
పేక్ఖతంయేవ సబ్బేసం, ఉగ్గన్త్వా అట్ఠ అఙ్కురా;
జాయింసు బోధితరుణా, అట్ఠంసు చతుహత్థకా.
రాజా తే బోధితరుణే, దిస్వా విమ్హితమానసో;
సేతచ్ఛత్తేన పూజేసి, అభిసేకమదాసి చ.
పతిట్ఠాపేసి అట్ఠన్నం, జమ్బుకోలమ్హి పట్టనే;
మహాబోధి ఠిత ఠానే, నావాయో రోహనే తదా.
తివక్కబ్రాహ్మణగామే, థూపారామే తథేవ చ;
ఇస్సరసమణారామే, పఠమే చేతియఙ్గణే.
చేతియ పబ్బతా రామే, తథా కాజరగామకే;
చన్దనగామకే చాతి, ఏకేకం బోధిలట్ఠికం.
సేసా చతుపక్కజాతా, ద్వత్తింస బోధిలట్ఠియో;
సమన్తా యోజనఠానే, విహారేసు తహిం తహిం.
దీపావాసీ జనస్సేవ, హితత్థాయ పతిట్ఠితే;
మహాబోధి దుమిన్దమ్హి, సమ్మాసమ్బుద్ధ తేజసా.
అనులాసాస పరిసా, సఙ్ఘమిత్తాయ థేరియా;
సన్తికే పబ్బజిత్వాన, అరహత్తమపాపుణి.
అరిట్ఠో సో పఞ్చసత-పరివారో చ ఖత్తియో;
థేరన్తికే పబ్బజిత్వా, అరహత్తమపాపుణి.
యాని సేట్ఠికులాన’ట్ఠ-మహాబోధిమిధాహరుం;
బోధాహరకులానీతి, తాని తేన పవుచ్చరే.
ఉపాసికా విహారోతి, ఞాతే భిక్ఖునుపస్సయే;
ససఙ్ఘా సఙ్ఘమిత్తా సా, మహాథేరీ తహిం వసి.
అగారత్తయపామోక్ఖే ¶ , అగారే తత్థ కారయి;
ద్వాదస తేసు ఏకస్మిం, మహాగారే ఠపాపయి.
మహాబోధిసమేతాయ, నావాయ కూపయట్ఠికం;
ఏకస్మిం పియ మేకస్మిం, అరిత్తం తేహి తేవిదుం.
జాతే అఞ్ఞనికాయేపి, అగారా ద్వాదసాపి తే;
హత్థాళక భిక్ఖునీహి, వళఞ్జయింసు సబ్బదా.
రఞ్ఞో మఙ్గలహత్థి సో, విచరన్తో యథాసుఖం;
పురస్స ఏకపస్సమ్హి, కన్దరన్తమ్హి సీతలే.
కదమ్బపుప్ఫగుమ్బన్తే, అట్ఠాసి గోచరం చరం;
హత్థిం తత్థరతం ఞత్వా, అకంసు తత్థ ఆళ్హకం.
అథేక దివసం హత్థీ, నగణ్హి కబళాని సో;
దీపప్పసాదకం థేరం, రాజా సో పుచ్ఛితం మతం.
కదమ్బపుప్ఫగుమ్బస్మిం, థూపస్స కరణం కరీ;
ఇచ్ఛతీతి మహాథేరో, మహారాజస్స అబ్రవి.
సధాతుకం తత్థ థూపం, థూపస్స ఘరమేవ చ;
ఖిప్పం రాజా అకారేసి, నిచ్చం జనహితేరతో.
సఙ్ఘమిత్తా మహాథేరీ, సుఞ్ఞాగారాభిలాసినీ;
ఆకిణ్ణత్తా విహారస్స, వుస్సమానస్స తస్స సా.
వుద్ధత్థినీ సాసనస్స, భిక్ఖునీనం హితాయ చ;
భిక్ఖునుపస్సయం అఞ్ఞం, ఇచ్ఛమానా విచక్ఖణా.
గన్త్వా చేతియగేహం తం, పవివేకసుఖం భుసం;
దివావిహారం కప్పేసి, విహారకుసలా’మలా.
థేరియా వన్దనత్థాయ, రాజా భిక్ఖునుపస్సయం;
గన్త్వా తత్థ గతం సుత్వా, గన్త్వాన తత్థ వన్దియ.
సమ్మోదిత్వా తాయ సద్ధిం, తత్థాగమనకారణం;
తస్సా ఞత్వా అధిప్పాయం, అధిప్పాయ విదూ విదూ.
సమన్తా థూపగేహస్స, రమ్మం భిక్ఖునుపస్సయం;
దేవానంపియతిస్సో సో, మహారాజా అకారయి.
హత్థాళ్హకసమీపమ్హి ¶ , కతో భిక్ఖునుపస్సయో;
హత్థాళ్హకవిహారోతి, విస్సుతో ఆసి తేన సో.
సుమిత్తా సఙ్ఘమిత్తా సా, మహాథేరీ మహామతీ;
తస్మిఞ్హి వాసం కప్పేసి, రమ్మే భిక్ఖునుపస్సయే.
ఏవం లంకా లోకహితం సాసనవుద్ధిం;
సంసోధేన్తో ఏస మహాబోధి దుమిన్దో;
లంకాదీపే రమ్మే మహామేఘవనస్మిం,
అట్ఠా సీఘం కాలమనేకబ్భూతయుత్తోతి.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
బోధిఆగమనో నామ
ఏకూనవీసతిమో పరిచ్ఛేదో.
వీసతిమ పరిచ్ఛేద
థేరపరినిబ్బానం
అట్ఠారసమ్హి వస్సమ్హి, ధమ్మాసోకస్స రాజినో;
మహామేఘవనారామే, మహాబోధి పతిట్ఠతి.
తతో ద్వాదసమే వస్సే, మహేసీ తస్స రాజినో;
పియా అసన్ధీమిత్తా సా, మతా సమ్బుద్ధమామకా.
తతో చతుత్థే వస్సమ్హి, ధమ్మాసోకో మహీపతి;
తిస్సరక్ఖ మహేసిత్తే, ఠపేసి విసమాసయం.
తతో తు తతియే వస్సే, సాబాలా రూపమానినీ;
‘‘మయాపి చ అయం రాజా, మహాబోధిం మ మాయతి’’.
ఇతి కోధవసం గన్త్వా, అత్తనో’నత్థ కారికా;
మణ్డుకణ్టకయోగేన, మహాబోధి మఘా తయి.
తతో ¶ చ తుత్థేవస్సమ్హి, ధమ్మా సోకో మహాయసో;
అనిచ్చ తావ సంపత్తో, సత్తతింససమా ఇమే.
దేవానం పియతిస్సో తు, రాజా ధమ్మగుణే రతో;
మహావిహారే నవకమ్మం, తథా చేతియపబ్బతే.
థూపారామే నవకమ్మం, నిట్ఠాపేత్వా యథారహం;
దీపప్పసాదకం థేరం, పుచ్ఛి పుచ్ఛితకోవిదం.
కారాపేస్సమహం భన్తే, విహారేసు బహూ ఇధ;
పతిట్ఠాపేతుం థూపేసు, కథం లచ్ఛామ ధాతుయో.
సమ్బుద్ధపత్తం పూరేత్వా, సుమనేనా’హటా ఇధ;
చేతియపబ్బతే రాజ, ఠపితా అత్థి ధాతుయో.
హత్థిక్ఖన్ధే ఠపేత్వా తా, ధాతుయో ఇధ ఆహర;
ఇతి వుత్తో సథేరేన, తథా ఆహరి ధాతుయో.
విహారే కారయిత్వాన, ఠానే యోజనయోజనే;
ధాతుయో తత్థ థూపేసు, నిధాపేసి యథారహం.
సమ్బుద్ధభుత్తపత్తం తు, రాజవత్థుఘరే సుభే;
ఠపయిత్వాన పూజేసి, నానాపూజాహి సబ్బదా.
పఞ్చసతేహి’స్సరేతి, మహాథేరస్స సన్తికే;
పబ్బజ్జవసితఠానే, ఇస్సరసమణకో అహు.
పఞ్చసతేహి వస్సేహి, మహాథేరస్స సన్తికే;
పబ్బజ్జవసితఠానే, తథా వస్సగిరి అహు.
యా యా మహామహిన్దేన, థేరేన వసితా గుహా;
సపబ్బతవిహారేసు, సా మహిన్దగుహా అహు.
మహావిహారం పఠమం, దుతియం చేతియవ్హయం;
థూపారామం తు తతియం, థూపపుబ్బఙ్గమం సుభం.
చతుత్థం తు మహాబోధి-పతిట్ఠాపనమేవ చ;
థూపఠానీయభూతస్స, పఞ్చమం పన సాధుకం.
మహాచేతియఠానమ్హి, సిలాథూపస్స చారునో;
సమ్బుద్ధగీవాధాతుస్స, పతిట్ఠాపనమేవ చ.
ఇస్సరసమణం ¶ ఛట్ఠం, తిస్సవాపిన్తుసత్తమం;
అట్ఠమం పఠమం థూపం, నవమం వస్సగిరివ్హయం.
ఉపాసికావ్హయం రమ్మం, తథా హత్థాళ్హకవ్హయం;
భిక్ఖునుపస్సకే ద్వే’మే, భిక్ఖునీ ఫాసుకారణా.
హత్థాళ్హకే ఓసరిత్వా, భిక్ఖునీనం ఉపస్సయే;
గన్త్వాన భిక్ఖుసఙ్ఘేన, భత్తగ్గహణకారణా.
హత్తసాలం సూపహారం, మహాపాళికనామకం;
సబ్బుపకరణూపేతం, సమ్పత్తపరిచారికం.
తథా భిక్ఖుసహస్సస్స, సపరిక్ఖారముత్తమం;
పవారణాయ దానఞ్చ, అనువస్సకమేవ చ.
నాగదీపే జమ్బుకోల-విహారం త మ్హిపట్టనే;
తిస్సమహావిహారఞ్చ, పాచీనారామ మేవ చ.
ఇతి ఏతాని కమ్మాని, లంకాజనహితత్థికో;
దేవానంపియతిస్సో సో, లంకిన్దో పుఞ్ఞపఞ్ఞవా.
పఠమేయేవ వస్సమ్హి, కారాపేసి గుణప్పియో;
యావ జీవన్తునేకాని, పుఞ్ఞకమ్మాని ఆచిని.
అయం దీపో అహు ఠితో, విజితే తస్స రాజినో;
వస్సాని చత్తాలీసం సో, రాజా రజ్జమకారయి.
తస్స’చ్చ యే తం కనిట్ఠో, ఉత్తియో ఇతి విస్సుతో;
రాజపుత్తో అపుత్తం తం, రజ్జం కారేసి సాధుకం.
మహామహిన్దత్థేరో తు, జినసాసనముత్తమం;
పరియత్తిం పటిపత్తిం, పటివేధఞ్చ సాధుకం.
లంకాదీపమ్హి దీపేత్వా, లంకాదీపో మహాగణి;
లంకాయసో సత్థు కప్పో, కత్వా లంకాహితం బహుం.
తస్స ఉత్తియరాజస్స, జయవస్సమ్హి అట్ఠమే;
అన్తోవస్సం సట్ఠివస్సో, చేతియపబ్బతే వసం.
అస్సయుజస్స మాసస్స, సుక్కపక్ఖఠమే దినే;
పరినిబ్బాయితే నేతం, దినం తన్నామకం అహు.
[నిబ్బుతస్స ¶ మహిన్దస్స, అట్ఠమియం దినే పన,
తేన తం దివసం నామ, అట్ఠమియాతి సమ్మతం.]
తం సుత్వా ఉత్తియో రాజా, సోకసల్లసమప్పితో;
గన్త్వాన థేరం వన్దిత్వా కన్దిత్వా బహుధా బహుం.
ఆసిత్తగన్ధతేలాయ, బహుం సోవణ్ణదోణియా;
థేరదేభం ఖిపాపేత్వా, తం దోణిం సాధుఫుస్సితం.
సోవణ్ణకూటాగారమ్హి, ఠపాపేత్వా అలఙ్కతే;
కూటాగారం గాహయిత్వా, కారేన్తో సాధుకీళితం.
మహతా చ జనోఘేన, ఆగతేనతతో తతో;
మహతా చ బలోఘేన, కారేన్తో పూజనావిధిం.
అలఙ్కతేన మగ్గేన, బహుధా’లఙ్కతం పురం;
ఆనయిత్వాన నగరే, చారేత్వా రాజవీథియో.
మహావిహారం ఆనేత్వా, ఏత్థ పఞ్హమ్బమాళకే;
కుటాగారం ఠపాపేత్వా, సత్తాహం సో మహీపతి.
తోరణద్ధజపుప్ఫేహి, గన్ధపుణ్ణఘటేహి చ;
విహారఞ్చ సమన్తా చ, మణ్డిహం యోజనత్తయం.
అహు రాజానుభావేన, దీపన్తు సకలం పన;
ఆనుభావేన దేవానం, తథేవా’లఙ్కతం అహు.
నానాపూజం కారయిత్వా, సత్తాహం సో మహీపతి;
పురత్థిమదిసాభాగే, థేరానం బద్ధమాళకే.
కారేత్వా గన్ధచితకం, మహాథూపం పదక్ఖిణం;
కరోన్తో తత్థ నేత్వా తం, కూటాగారం మనోరమం.
చితకమ్హి ఠపాపేత్వా, సక్కారం అన్తిమం అకా;
చేతియఞ్చేత్థ కారేసి, గాహా పేత్వాన ధాతుయో.
ఉపడ్ఢధాతుం ¶ గాహేత్వా, చేతియే పబ్బతేపి చ;
సబ్బేసు చ విహారేసు, థూపే కారేసి ఖత్తియో.
ఇసినో దేహనిక్ఖేప-కతఠానఞ్హి తస్స తం;
వుచ్చతే బహుమానేన, ఇసిభూమఙ్గనం ఇతి.
తతో పభుత్య’రియానం, సమన్తా యోజనత్తయే;
సరీరం ఆహరిత్వాన, తమ్హి దేసమ్హి డయ్హతి.
సఙ్ఘమిత్తా మహాథేరీ, మహా’భిఞ్ఞా మహామతీ;
కత్వా సాసనకిచ్చాని, తథా లోకహితం బహుం.
ఏకూనసట్ఠివస్సా సా, ఉత్తియస్సే’వ రాజినో;
వస్సమ్హి నవమే ఖేమే, హత్థాళ్హకఉపస్సయే.
వసన్తీ పరినిబ్బాయీ, రాజా తస్సాపి కారయి;
థేరస్స వియ సత్తాహం, పూజాసక్కార ముత్తమం.
సబ్బా అలఙ్కతా లంకా, థేరస్స వియ ఆసి చ;
కూటాగారగతం థేరి-దేహం సత్తదినచ్చయే.
నిక్ఖామేత్వాన నగరం, థూపరామ పురత్థతో;
చిత్తసాలా సమీపమ్హి, మహాబోధిప దస్సయే.
థేరియా వుట్ఠఠానమ్హి, అగ్గికిచ్చ మకారయి;
థూపఞ్చ తత్థ కారేసి, ఉత్తియో సో మహీపతి.
పఞ్చాపి తే మహాథేరా, థేరారిట్ఠాదయోపి చ;
తథా’నేక సహస్సాని, భిక్ఖు ఖీణాసవాపి చ.
సఙ్ఘమిత్తా పభుతియో, తా చ ద్వాదసథేరియో;
ఖీణాసవా భిక్ఖునియో, సహస్సాని బహూని చ.
బహుస్సుతా మహాపఞ్ఞా, వినయాదిజానాగమం;
జోతయిత్వాన కాలేన, పయాతా’నిచ్చతావసం.
దసవస్సాని సో రాజా, రజ్జం కారేసి ఉత్తియో;
ఏవం అనిచ్చతా ఏసా, సబ్బలోకవినాసినీ.
తం ¶ ఏతం అతిసాహసం అతిబలం న వారియం నరో;
జానన్తోపి అనిచ్చతం భవగతే నిబ్బిన్దతేనేవ చ;
నిబ్బిన్దో విరతిం రతిం న కురుతే పాపేహి పుఞ్ఞేహి చ;
తస్సే’సాఅతిమోహజాలబలతాజానమ్పి సమ్ముయ్హతీతి.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
థేరపరినిబ్బానం నామ
వీసతిమో పరిచ్ఛేదో.
ఏకవీసతిమ పరిచ్ఛేద
వఞ్చ రాజకో
ఉత్తియస్స ¶ కనిట్ఠో తు, మహాసివో తదచ్చయే;
దస వస్సాని కారేసి, రజ్జం సుజన సేవకో.
భద్దసాలమ్హి సో థేరే, పసీదిత్వా మనోరమం;
కారేసి పురిమాయన్తు, విహారం నగరఙ్గణం.
మహాసివకనిట్ఠో తు, సురతిస్సో తదచ్చయే;
దసవస్సాని కారేసి, రజ్జం పుఞ్ఞేసు సాదరో.
దక్ఖిణాయ దిసాయం సో, విహారం నగరం గణం;
పురిమాయ హత్థిక్ఖన్ధఞ్చ, గోకణ్ణగిరిమేవ చ.
వఙ్గుత్తరే పబ్బతమ్హి, పాచిన పబ్బతవ్హయం;
రహేణకసమీపమ్హి, తథా కోళమ్బకాళకం.
అరిట్ఠపాదే మం గులకం, పురిమాయ’చ్ఛ గల్లకం;
గిరినేలపనాయకణ్డం, నగరస్సుత్థరాయ తు.
పఞ్చసతా ¶ నేవ మాది-విహారే పుథవీ పతి;
గఙ్గాయ ఓరపారఞ్హి, లంకాదీపే తహిం తహిం.
పురే రజ్జా చ రజ్జే చ, సట్ఠీవస్సాని సాధుకం;
కారేసి రమ్మే ధమ్మేన, రతనత్తయ గారవో.
సువణ్ణపిణ్డతిస్సోతి, నామం రజ్జా తస్సా అహు;
సురతిస్సోతి నామన్తు, తస్సా’పురజ్జపత్తియా.
అస్సనావికపుత్తా ద్వే, దమిళా సేనగుత్తికా;
సురతిస్సమహీపాలం, తం గహేత్వా మహబ్బలా.
దువే వీసతివస్సాని, రజ్జం ధమ్మేన కారయుం;
తే గహేత్వా అసేలో తు, ముటసివస్స అత్రజో.
సోదరియానం భాతూనం, నవమో భతుకో తతో;
అనురాధపురే రజ్జం, దసవస్సాని కారయి.
చోళరట్ఠా ఇధ గమ్మ, రజ్జత్థం ఉజుజాతికో;
ఏళారో నామ దమిళో, గహేత్వా’సేలభూపతిం.
వస్సాని చత్తారీసఞ్చ, చత్తారి చ అకారయి;
రజ్జం వోహారసమయే, మజ్ఝత్తో మిత్తసత్తుసు.
సయనస్స సిరోపస్సే, ఘణ్టం సుదీఘయోత్తకం;
లమ్బాపేసి వీరావేతుం, ఇచ్ఛన్తేహి వినిచ్ఛయం.
ఏకో పుత్తో చ ధీతా చ, అహేసుం తస్స రాజినో;
రథేన తిస్సవాపిం సో, గచ్ఛన్తో భూమిపాలజో.
తరుణం వచ్ఛకం మగ్గే, నిపన్నం సహధేనుకం;
గీవం అక్కమ్మచక్కేన, అసఞ్చిచ్చ అఘాతయి.
గన్త్వాన ధేనుఘణ్టం తం, ఘట్టేసి ఘట్టితాసయా;
రాజా తేనేవ చక్కేన, సీసం పుత్తస్స ఛేదయి.
దిజపోతం తాలరుక్ఖే, ఏకో సప్పో అభక్ఖయి;
తమ్పోతమాతా సకుణీ, గన్త్వా ఘణ్టమఘట్టయి.
ఆణాపేత్వాన తం రాజా, కుచ్ఛిం తస్స విదాళియ;
పోతం తం నీహరాపేత్వా, తాలే సప్పమసప్పయి.
రతనగ్గస్స ¶ రతన-త్తయస్స గుణసారతం;
అజానన్తోపి సో రాజా, చారిత్తమనుపాలయం.
చేతియదబ్బతం గన్త్వా, భిక్ఖుసఙ్ఘం పవారియ;
ఆగచ్ఛన్తో రథగతో, రథస్స యుగకోటియా.
అకాసి జినథూపస్స,
ఏకదేసస్స భఞ్జనం;
అమచ్చా ‘‘దేవ థూపోనో,
తయా భిన్నో’తి ఆహు తం.
అసఞ్చిచ్చ కతే‘పే’స, రాజా ఓరుయ్హ సన్దనా;
‘‘చక్కేన మమ సీసమ్పి, ఛిన్దథా’తి పథేసయి.
‘‘పరహింసం మహారాజ, సత్థా నో నేవ ఇచ్ఛతి;
థూపం పాకతికం కత్వా, ఖమాపేహీ’’తి ఆహు తం.
తే ఠపేతుం పఞ్చదస, పాసాణే పతితే తహిం;
కహాపణ సహస్సాని, అదా పఞ్చదసే వసో.
అకా మహల్లికా వీహిం, సో సేతుం ఆతపే ఖిపి;
దేవో అకాలే వస్సిత్వా, తస్సా విహిం అతేమయి.
వీహిం గహేత్వా గన్త్వా సా, ఘణ్టం తం సమఘట్టయి;
అకాలవస్సం సుత్వా తం, విస్సజ్జేత్వా తమత్తికం.
రాజా ధమ్మమ్హి వత్తన్తో, ‘‘కాలే వస్సం లభే’’ఇతి;
తస్సా వినిచ్ఛయత్థాయ, ఉపవాసం నిపజ్జి సో.
బలిగ్గాహీ దేవపుత్తో, రఞ్ఞో తేజేన ఓత్థటో;
గన్త్వా చాతుమహారాజ-సన్తికం తం నివేదయి.
తే తమాదాయ గన్త్వాన, సక్కస్స పటివేదయుం;
సక్కో పజ్జున్నమాహుయ, కాలే వస్సం ఉపాదియి.
బలిగ్గాహీ దేవపుత్తో, రాజినో తం నివేదయి;
తతోప్పభుతి తం రజ్జే, దివా దేవో న వస్సథ.
రత్తిం దేవో’ను సత్తాహం, వస్సియామమ్హి మజ్ఝిమే;
పుణ్ణాన’హేసుం సబ్బత్థ, ఖుద్దకా వాటకానిపి.
అగతిగమనదోసో ¶ ముత్తమత్తేన ఏసో,
అనుపహత కుదిట్ఠిపీదిసిం పాపుణీ’ద్ధిం;
అగతిగమనదోసం సుద్ధదిట్ఠిసమానో,
కథమిధహి మనుస్సో బుద్ధిమా నో జహేయ్యాతి.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
పఞ్చరాజకో నామ
ఏకవీసతిమో పరిచ్ఛేదో.
బావీసతిమ పరిచ్ఛేద
గామణికుమార సుతి
ఏళారం ఘాతయిత్వాన, రాజా’హు దుట్ఠగామణి;
తదత్థ దీపనత్థాయ, అనుపుబ్బకథా అయం.
దేవానం పియతిస్సస్స, రఞ్ఞో దుతియభాతికో;
ఉపరాజా మహానాగో, నామాను భాతునో పియో.
రఞ్ఞో దేవీ సపుత్తస్స, బాలా రజ్జాభికామిని;
ఉపరాజవధత్థాయ, జాతచిత్తా నిరన్తరం.
వాపిం తరచ్ఛనామం సా, కారాపేన్తస్స పాహిణి;
అమ్బం విసేన యోజేత్వా, ఠపేత్వా అమ్బమత్థకే.
తస్సా పుత్తో సహగతో, ఉపరాజేన బాలకో;
భాజనే వివటేయేవ, తం అమ్బం ఖాదియా’మరి.
ఉపరాజా తతోయేవ, సదార బల వాహనో;
రక్ఖిహుం సకమత్తానం, రోహణా’భిముఖో అగా.
యట్ఠాలయ విహారస్మిం, మహేసీ తస్స గబ్భినీ;
పుత్తం జనేసి సో తస్స, భాతు నామ మకారయి.
తతో ¶ గన్త్వా రోహణం సో,
ఇస్సరో రోహణే’ఖిలో;
మహా భాగో మహా గామే,
రజ్జం కారేసి ఖత్తియో.
కారేసి సో నాగమహా-విహారం సకనామకం;
ఉద్ధకన్దరకాదీ చ, పిహారే కారయీ బహూ.
యట్ఠాలయ కతిస్సో సో, తస్స పుత్తో తదచ్చయే;
హత్థేవ రజ్జం కారేసి, తస్స పుత్తో’భయో తథా.
గోట్ఠాభయసుతో కాక-వణ్ణతిస్సోతి విస్సుహో;
తదచ్చయే తత్థ రజ్జం, సో అకారేసి ఖత్తియో.
విహారదేవి నామా’సి, మహేసీ తస్స రాజినో;
సద్ధస్స సద్ధాసమ్పన్నా, ధీతా కల్యాణి రాజినో.
కల్యాణియం నరిన్దో హి, తిస్సో నామాసి ఖత్తియో;
దేవిసఞ్ఞోగజనిత-కో పోతస్స కనిట్ఠకో.
భీతో తతో పలాయిత్వా, అయ్యఉత్తియ నామకో;
అఞ్ఞత్థ వసి సో దేసో, తేన తం నామకో అహు.
దత్వా రహస్సలేఖం సో, భిక్ఖువేసధరం నరం;
పాహేసి దేవియా గన్త్వా, రాజద్వారే ఠితో తుసో.
రాజ గేహే అరహతా, భుఞ్జమానేన సబ్బదా;
అఞ్ఞాయమానో థేరేన, రఞ్ఞో ఘరముపాగమి.
థేరేన సద్ధిం భుఞ్జిత్వా, రఞ్ఞో సహ వినిగ్గమే;
పాతేసి భూమియం లేఖం, పేక్ఖమానాయ దేవియా.
సద్దేన తేన రాజానం, నివత్తిత్వా విలోకయం;
ఞత్వాన లేఖసన్దేసం, కుద్ధో థేరస్స దుమ్మతి.
థేరం తం పురిసం తఞ్చ, మారాపేత్వాన కోధసా;
సముద్దస్మిం ఖిపాపేసి, కుజ్ఝిత్వా తేన దేవతా.
సముద్దేనో’త్థరా పేసుం, తం దేసం సోతుభూపతి;
అత్తనో ధీతరం యుద్ధం, దేవిం నామ సురుపినిం.
లిఖిత్వా రాజధీతాతి, సోవణ్ణక్ఖలియా లహుం;
నిసీదాపియ తత్థేవ, సముద్దస్మిం విస్సజ్జయి.
ఓక్కన్తం ¶ తం తతో లంకే-కాకవణ్ణో మహీపతి;
అభిసేచయి తేనా’సి, విహారోపపదవ్హయా.
తిస్స మహావిహారఞ్చ, తథా చిత్తలపబ్బతం;
గమిత్థవాలిం కుటాలిం, విహారే ఏవమాదికే.
కారేత్వా సుపసన్నేన, మనసారతనత్తయే;
ఉపట్ఠహి తదా సఙ్ఘం, పచ్చయేహి చతూహి సో.
కోటిపబ్బత నామమ్హి, విహారే సీలవత్తిమా;
తదా అహు సామణేరో, నానాపుఞ్ఞకరో సదా.
సుఖేనారోహణత్థాయ, అకాస చేతియఙ్గణే;
ఠపేసి తీణి పాసాణే, పాసాణ ఫలకాని సో.
అదా పానీయ దానఞ్చ, వత్తం సఙ్ఘస్స చా’కరి;
సదా కిలన్తకాయస్స, తస్సా’బోధో మహా అహు.
సివికాయ కమానేత్వా, భిక్ఖవో కతవేదినో;
సిలాపస్సయ పరివేణే, తిస్సారామే ఉపట్ఠహుం.
సదా విహారదేవీసా, రాజగేహే సుసఙ్ఖతే;
పురేభత్తం మహాదానం, దత్వా సఙ్ఘస్స సఞ్ఞతా.
పచ్ఛాభత్తం గన్ధమాలం, భేసజ్జవసనాని చ;
గాహయిత్వా గతా’రామం, సక్కరోతి యథారహం.
తదా తథేవ కత్వా సా, సఙ్ఘత్థేరస్స సన్తికే;
నిసీది ధమ్మం దేసేన్తో, థేరో తం ఇధ మబ్రవి.
‘‘మహాసమ్పత్తి తుమ్హేహి, లద్ధా’యం పుఞ్ఞకమ్మునా;
అప్పమాదో’వ కాతబ్బో, పుఞ్ఞకమ్మే ఇదానిపి’’.
ఏవం వుత్తే తు సా ఆహ, ‘‘కిం సమ్పత్తి అయం ఇధ;
యేసం నో దారకా నత్థి, వఞ్ఝాసమ్పత్తి తేన నో’’.
ఛళభిఞ్ఞో మహాథేరో, పుత్తలాభమవేక్ఖియ;
‘‘గిలానం సామణేరం తం, పస్సదేవీ’’తి అబ్రవి.
సా గన్త్వా’సన్న మరణం, సామణేరమవోచ తం;
‘‘పత్థేహి మమ పుత్తత్తం, సమ్పత్తీ మహతీ హి నో’’.
న ¶ ఇచ్ఛతీతి ఞత్వాన, తదత్థం మహతిం సుభం;
పుప్ఫపూజం కారయిత్వా, పున యాచి సుమేధసా.
ఏవమ్ప’నిచ్ఛమానస్స, అత్థాయు’పాయకోవిదా;
నానా భేసజ్జ వత్థాని, సఙ్ఘే దత్వా’థ యాచితం.
పత్థేసి సో రాజకులం, సా తం ఠానం అనేకధా;
అలఙ్కరిత్వా వన్దిత్వా, యానమారుయ్హ పక్కమి.
తతో చుతో సామణేరో, గచ్ఛమానాయ దేవియా;
తస్సా కుచ్ఛిమ్హి నిబ్బత్తి, తం జానియ నివత్తిసా.
రఞ్ఞో తం సాసనం దత్వా, రఞ్ఞా సహ పునా’గమా;
సరీరకిచ్చం కారేత్వా, సామణేరస్సు’భోపితే.
తస్మింయేవ పరివేణే, వసన్తా సన్తమానసా;
మహాదానం పవత్తేసుం, భిక్ఖుసఙ్ఘస్స సబ్బదా.
తస్సే’వం దోహళో ఆహి, మహా పుఞ్ఞాయ మాతుయా;
‘‘ఉసభమత్తం మధుగణ్డం, కత్వా ఉస్సీసకే సయం.
వామేతరేన పస్సేన, నిపన్నాసయనే సుభే;
ద్వాదసన్నం సహస్సానం, భిక్ఖూనం దిన్నసేసకం.
మధుం భుఞ్జితుకామా’సి, అథ ఏళార రాజినో;
యోధాన మగ్గయోధస్స, సీసచ్ఛిన్నాసిదేవనం.
తస్సేవ సీసే ఠత్వాన, పాతుఞ్చేవ అకామయి;
అనురాధ పురస్సేవ, ఉప్పలక్ఖేత్తతో పన.
ఆనీతుప్పలమాలఞ్చ, అమిలా తం పిలన్ధితుం;
తం దేవీ రాజినో ఆహ, నేమిత్తే పుచ్ఛి భూపతి.
తం సుత్వా ఆహు నేమిత్తా, ‘‘దేవిపుత్తో నిఘాతియ;
దమిళే కత్వే’కరజ్జం, సాసనం జోతయిస్సతి’’.
ఏదిసం మధుగణ్డం సో, దస్సేతి తస్స ఈదిసిం;
సమ్పత్తిం దేతి రాజా’’తి, ఘోసాపేసి మహీపతి.
గోట్ఠసముద్దవేలన్తే, మధుపుణ్ణం నికుజ్జితం;
నావం ఞత్వాన ఆచిక్ఖి, రఞ్ఞో జనపదే నరో.
రాజా ¶ దేవిం తహిం నేత్వా, మణ్డపమ్హి సుసఙ్ఖతే;
యథిచ్ఛిథం తాయ మధుం, పరిభోగమకారయి.
ఇతరే దోహళే తస్సా, సమ్పాదేతుం మహీపతి;
వేళుసుమన నామం తం, యోధం తత్థ నియోజయి.
సో’నురాధపురం గన్త్వా, రఞ్ఞో మఙ్గలవాజినో;
గోపకేన అకా మేత్తిం, తస్స కిచ్చఞ్చ సబ్బదా.
తస్స విస్సత్థ తం ఞత్వా, పాతోవ ఉప్పలాన’సిం;
కదమ్బనదియా తీరే, ఠపేత్వాన అసఙ్కితో.
అస్సం నేత్వా తమారుయ్హ, గణ్హిత్వాన ఉప్పలాన’సిం;
నివేదయిత్వాన అత్తానం, అస్సవేగేన పక్కమి.
సుత్వా రాజా గహేతుం తం, మహా యోధానపేసయి;
దుతియం సమ్మథం అస్సం, ఆరుయ్హ సోనుధాపితం.
సో గుమ్బనిస్సితో అస్స-పిట్ఠేయేవ నిసీదియ;
ఏన్తస్స పిట్ఠితో తస్స, ఉబ్బయ్హా’సిం పసారయి.
అస్సవేగేనయన్తస్స, సీసం ఛిజ్జ ఉభోహయే;
సీసఞ్చా’దాయ సాయం సో, మహాగామముపాగమి.
దోహళే తే చ సా దేవీ, పరిభుఞ్జి యథారుచి;
రాజా యోధస్స సక్కారం, కారాపేసి యథారహం.
సా దేవీ సమయే ధఞ్ఞం, జనయీ పుత్తముత్తమం;
మహారాజకులే తస్మిం, ఆనన్దో చ మహా అహు.
తస్స పుఞ్ఞానుభావేన, తదహేవ ఉపాగముం;
నానారతనసమ్పుణ్ణా, సత్తనావా తతో తతో.
తస్సేవ పుఞ్ఞతేజేన, ఛద్దన్తకులతో కరీ;
హత్థిచ్ఛాపం ఆహరిత్వా, ఠపేత్వా ఇధ పక్కమి.
తం తిత్థసరతీరమ్హి, దిస్వా గుమ్బన్తరే ఠితం;
కణ్డులవ్హో బాలిసికో, రఞ్ఞో ఆచిక్ఖి తావదే.
పేసేత్వా’చరియే రాజా, తమాణాపియ పోసయి;
కణ్డులో ఇతి ఞాయిత్థ, దిట్ఠత్తా కణ్డులేన సో.
‘‘సువణ్ణభాజనాదీనం ¶ , పుణ్ణా నావా ఇధాగతా’’;
ఇతి రఞ్ఞో నివేదసుం, రాజా తానా’హరాపయి.
పుత్తస్స నామకరణే, మఙ్గలమ్హి మహీపతి;
ద్వాదస సహస్ససఙ్ఖం, భిక్ఖుసఙ్ఘం నిమన్తియ.
ఏవం చిన్తేసి ‘‘యదిమే, పుత్తో లంకాతలే’ఖిలే;
రజ్జం గహేత్వా సమ్బుద్ధ-సాసనం జోతయిస్సతి.
అట్ఠుత్తరసహస్సఞ్చ, భిక్ఖవో పవిసన్తు చ;
సబ్బే తే ఉద్ధపత్తఞ్చ, చీవరం పారపన్తు చ.
పఠమం దక్ఖిణం పాదం, ఉమ్మారన్తో ఠపేన్తు చ;
ఏకచ్ఛత్తయుతం ధమ్మ-కరణం నీహరన్తు చ.
గోతమో నామ థేరో చ, పతిగ్గణ్హాతు పుత్తకం;
సో చ సరణసిక్ఖా యో, దేతు’’ సబ్బం తథా అహు.
సబ్బం నిమిత్తం దిస్వాన, తుట్ఠచిత్తో మహీపతి;
దత్వా సఙ్ఘస్స పాయాసం, నామం పుత్తస్స కారయి.
మహాగామే నాయకత్తం, పితునామఞ్చ ఏకతో;
ఉభో కత్వాన ఏకజ్ఝం, గామణిఅభయో ఇతి.
మహాగామం పవిసిత్వా, నవమే దివసే తతో;
సఙ్గమం దేవియా కాసి, తేన గబ్భమగణ్హి సా.
కాలే జాతం సుతం రాజా, తిస్సనామం అకారయి;
మహతా పరిహారేన, ఉభతో వడ్ఢింసు దారకా.
సిత్థప్పవేసమఙ్గల-కాలే ద్విన్నమ్పి సాదరో;
భిక్ఖుసతానం పఞ్చనం, దాపయిత్వాన పాయసం.
తేహి ఉపడ్ఢే భుత్తమ్హి, గహేత్వా థోకథోకకం;
సోవణ్ణసరకేనే’సం, దేవియా సహ భూపతి.
‘‘సమ్బుద్ధసాసనం తుమ్హే, యది ఛడ్డేథ పుత్తకా;
మా జీరతు కుచ్ఛిగతం, ఇదం వో’’తి అపాపయి.
విఞ్ఞాయ భాసితత్థం తే, ఉభో రాజకుమారకా;
పాయాసం తం అభుఞ్జింసు, తుట్ఠచిత్తా’మతం వియ.
దస ద్వాదసవస్సేసు, తేసు వీమంసనత్థికో;
తథేవ భిక్ఖూ భోజేత్వా, తేసం ఉచ్ఛిట్ఠమోదనం.
గాహయిత్వా ¶ తట్టకేన, ఠపాపేత్వా తదన్తికే;
తిభాగం కారయిత్వాన, ఇధ మాహ మహీపతి.
‘‘కులదేవతానం నో తాతా, భిక్ఖూనం విముఖా మయం;
న హేస్సామా’’తి చిన్తేత్వా, భాగం భుఞ్జథి’మన్తి చ.
‘‘ద్వే భాతరో మయం నిచ్చం, అఞ్ఞమఞ్ఞమదూభకా;
భవిస్సామా’’తి చిన్తేత్వా, భాగం భుఞ్జిథి’మన్తి చ.
అమతం వియ భుఞ్జింసు, తే ద్వే భాగే ఉభోపి చ;
‘‘న యుజ్ఝిస్సామ దమిళేహి’’, ఇతి భుఞ్జథి’మం ఇతి.
ఏవం వుత్తేతు తిస్సో సో, పాణినా ఖిపి భోజనం;
గామణిభత్తపిణ్డం తు, ఖిపిత్వా సయనం గతో.
సంకుచిత్వా హత్థపాదం, నిపజ్జి సయేన సయం;
దేవీ గన్త్వా తోసయన్తీ, గామణిం ఏతదబ్రవి.
పసారితఙ్గో సయనే, కిం నసేసి సుఖం సుత;
‘‘గఙ్గాపారమ్హి దమీళా, ఇతో గోట్ఠమహోదధి.
కథం పసారితఙ్గో’హం, నిపజ్జామీ’తి సో బ్రవి;
సుత్వాన తస్సాధిప్పాయం, తుణ్హీ ఆసి మహీపతి.
సో కమేనా’భివడ్ఢన్తో, అహు సోళసవస్సికో;
పుఞ్ఞవా యసవా ధీమా, తేజో బలపరక్కమో.
చలాచలాయం గతియఞ్హి పాణినో,
ఉపేన్తి పుఞ్ఞేన యథారుచిం గతిం;
ఇతీతి మన్తేత్వా సతతం మహాదరో,
భవేయ్య పుఞ్ఞపచయమ్హి బుద్ధిమాతి.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
గామణికుమారసూతి నామ
బావీసతిమో పరిచ్ఛేదో.
తేవీసతిమ పరిచ్ఛేద
యోధలాభో
బలలక్ఖణరూపేతి ¶ ,
తేజోజవగుణేహి చ;
అగ్గో హుత్వా మహాకాయో,
సో చ కణ్డూలవారణో.
నన్దీమిత్తో సురనిమిలో, మహాసోణో గోట్ఠయిమ్బరో;
థేరపుత్తాభయో భరణో, వేళుసుమనో తథేవ చ.
ఖఞ్జదేవో ఫుస్సదేవో, లభియ్య వసభోపి చ;
ఏతే దస మహాయోధా, తస్సా’హేసుం మహబ్బలా.
అహు ఏళారరాజస్స, మిత్తో నామ చమూపతి;
తస్స కమ్మన్తగామమ్హి, పాచీనఖణ్డరాజియా.
చిత్తపబ్బతసామన్తా, అహు భగినియా సుతో;
కోసోహితవత్థగుయ్హో, మాతులస్సేవ నామతో.
దూరమ్పి పరిసప్పన్తం, దహరం తం కుమారకం;
ఆబజ్ఝ నన్దియా కట్యం, నిసదమ్హి అబన్ధిసు.
నిసదం కడ్ఢతో తస్స, భూమియం పరిసప్పతో;
ఉమ్మారాతిక్కమే నన్ది, సా ఛజ్జతి యతో తతో.
నన్దిమిత్తోతి ఞాయిత్థ, దసనాగబలో అహు;
వుద్ధో నగరమాగమ్మ, సో ఉపట్ఠాసి మాతులం.
థూపాదీసు అసక్కారం, కరోన్తో దమిళే తదా;
ఊరుం అక్కమ్మపాదేన, హత్థేన ఇతరం తుసో.
గహేత్వా సమ్పదాలేత్వా, బహిక్ఖపతిం థామవా;
దేవా అన్తరధాపేన్తి, తేన ఖిత్తం కళేవరం.
దమిళానం ఖయం దిస్వా, రఞ్ఞో ఆరోచయిం సుతం;
‘‘సహోట్టం గణ్హథేతం’’తి, వుత్తం కాతుం న సక్ఖిసుం.
చిన్తేసి ¶ నన్దిమిత్తో సో, ‘‘ఏవమ్పి కరతో మమ;
జనక్ఖయో కేవలఞ్హి, నత్థి సాసనజోతనం.
రోహణే ఖత్తియా సన్తి, పసన్నం రతనత్తయే;
తత్థ కత్వా రాజసేవం, గణ్హిత్వా దమిళే’ఖిలే.
రజ్జం దత్వా ఖత్తియానం, జోతేస్సం బుద్ధసాసనం’’;
ఇతి గన్త్వా గామణిస్స, తం కుమారస్స సావయి.
మాతుయా మన్తయిత్వా సో, సక్కారం తస్స కారయి;
సక్కతో నన్దిమిత్తో సో, యోధో వసి తదన్తికే.
కాకవణ్ణో తిస్సరాజా, వారేతుం దమిళిసదా;
మహాగఙ్గాయ తిత్థేసు, రక్ఖం సబ్బేసు కారయి.
అహు దీఘాభయో నామ, రఞ్ఞో’ఞ్ఞ భరియా సుతో;
కచ్ఛకతిత్థే గఙ్గాయ, తేన రక్ఖమకారయి.
సో రక్ఖాకరణత్థాయ, సమన్తా యోజనద్వయే;
మహాకులమ్హా ఏకేకం, పుత్తం ఆణాపయి తహిం.
కోట్ఠివాలే జనపదే, గామే ఖణ్డకవిట్ఠికే;
సత్తపుత్తో కులపతి, సఙ్ఘో నామా’సి ఇస్సరో.
తస్సాపి ధూతం పాహేసి, రాజపుత్తో సుతత్థికో;
సత్తమో నిమిలో నామ, దసహత్థిబలో సుతో.
తస్స అకమ్మసీలత్తా, ఖీయన్తా ఛపి భాతరో;
రోచయుం తస్స గమనం, న తు మాతా పితా పన.
కుజ్ఝిత్వా సేసభాతూనం, పాతోయేవ తియోజనం;
గన్త్వా సురగ్గమేయేవ, రాజపుత్తం అపస్సిసో.
సో తం విమంసనత్థాయ, దూరే కిచ్చే నియోజయి;
చేతియ పబ్బతా సన్నే, ద్వార మణ్డలగామకే.
బ్రాహ్మణో కుణ్డలో నామ, విజ్జ తే మే సహాయకో;
సముద్దపారే భణ్డాని, తస్స విజ్జన్తి సన్తికే.
గన్త్వా తం తేన దిన్నాని, భణ్డకాని ఇధా’హర;
ఇతి వత్వాన భోజేత్వా, లేఖం దత్వా విస్సజ్జయి.
తతో నవ యోజనఞ్హి, అనురాధపురం ఇదం;
పుబ్బణ్హేయేవ గన్త్వాన, సో తం బ్రాహ్మణ మద్దస.
‘‘న్హత్వా ¶ వాపియం తాత, ఏహీ’’తి ఆహ బ్రాహ్మణో;
ఇధా’నాగత పుబ్బత్తా, న్హత్వాన తిస్సవాపియం.
మహాబోధిఞ్చ పూజేత్వా, థూపారామే చ చేతియం;
నగరం పవిసిత్వాన, పస్సిత్వా సకలం పురం.
ఆపణా గన్ధమాదాయ, ఉత్తర ద్వారతో తతో;
నిక్ఖమ్ముప్పల ఖేత్తమ్హా, గహేత్వా ఉప్పలాని చ.
ఉపాగమి బ్రాహ్మణం తం, పుట్ఠో తేనా’హ సో గతిం;
సుత్వా సో బ్రాహ్మణో తస్స, పుబ్బాగమమిధాగమం.
విమ్హితో చిన్తయీ ఏవం, ‘‘పురిసా జానీయో అయం;
సచే జానేయ్య ఏళారో, ఇమం హత్థే కరిస్సతి.
తస్మా’యం దమిళా’సన్నే, వాసేతుం నేవ అరహతి;
రాజపుత్తస్స పితునో, సన్తికే వాసమరహతి’’.
ఏవ మేవం లిఖిత్వాన, లేఖం తస్స సమప్పయి;
పుణ్ణవడ్ఢన వత్థాని, పణ్ణాకారే బహూపి చ.
దత్వా తం భోజయిత్వా చ, పేసేసీ సఖిసన్తికం;
సో వడ్ఢమానచ్ఛాయాయం, గత్వా రాజసుతన్తి కం.
లేఖఞ్చ పణ్ణాకారే చ, రాజపుత్తస్స అప్పయి;
తుట్ఠో ఆహ ‘‘సహస్సేన, పసాదేథ ఇమ’’న్తి సో.
ఇస్సం కరింసు తస్స’ఞ్ఞే, రాజపుత్తస్స సేవకా;
సో తం దససహస్సేన, పసాదాపేసి దారకం.
తస్స కేసం లిఖాపేత్వా, గఙ్గాయేవ నహాపియ;
పుణ్ణవడ్ఢన వత్థయుగం, గన్ధమాలఞ్చ సున్దరం;
అచ్ఛాదేత్వా విలిమ్పేత్వా, మణ్డయిత్వా సురూపకం.
సీసం దుకూలపట్టేన, వేఠయిత్వా ఉపానయుం;
అత్తనో పరిహారేన, భత్తం తస్స అదాపయి.
అత్తనో దససహస్స-అగ్ఘనసయనం సుభం;
సయనత్థం అదాపేసి, తస్స యోధస్స ఖత్తియో.
సో ¶ సబ్బం ఏకతో కత్వా, నేత్వా మాతాపితన్తికం;
మాతుయా దససహస్సం, సయనం పితునో అదా.
తంయేవ రత్తిం ఆగన్త్వా, రక్ఖఠానే అద్దస్సయి;
పభాతే రాజపుత్తో తం, సుత్వా తుట్ఠమనో అహు.
దత్వా పరిచ్ఛదం తస్స, పరివారజనం తథా;
దత్వా దససహస్సానీ, పేసేసి పితుసన్తికం.
యోధో దససహస్సాని, నేత్వా మాతాపితన్తికం;
తేసం దత్వా కాకవణ్ణ-తిస్సో రాజా ముపాగమి.
సో గామణికుమారస్స, తమప్పేసి మహీపతి;
సక్కతో సురనిమిలో, యోధో వసి తదన్తికే.
కుటుమ్బరికణ్ణికాయం,
హున్దరీవాపి గామకే;
తిసస్స అట్ఠమో పుత్తో,
అహోసి సోణ నామకో.
సత్తవస్సికకాలేపి, తాలగచ్ఛే అలుఞ్చి సో;
దస వస్సికకాలమ్హి, తాలే లుఞ్చిమహబ్బలో.
కాలే న సో మహాసోణో,
దస హత్థి బలో అహు;
రాజా తం తాదిసం సుత్వా,
గహేత్వా పితుసన్తికా.
గామణిస్స కుమారస్స, అదాసి పోసనత్థికో;
తేన సో లద్ధసక్కారో, యోధో వసి తదన్తికే.
గిరినామే జనపదే, గామే నిచ్ఛేలవిట్ఠికే;
దసహత్థిబలో ఆసి, మహానాగస్స అత్రజో.
లకుణ్టకసరీరత్తా, అహు గోట్ఠక నామకో;
కరోన్తి కేళిపరిహాసం, తస్స జేట్ఠా ఛ భాతరో.
తే గన్త్వా మాసఖేత్తత్థం, కోట్టయిత్వా మహావనం;
తస్స భాగం ఠపేత్వాన, గన్త్వా తస్స నివేదయుం.
సో ¶ గన్త్వా తం ఖణంయేవ, రుక్ఖే ఇమ్బరసఞ్ఞితే;
లుఞ్చిత్వాన సమం కత్వా, భూమిం గన్త్వా నివేదయి.
గన్త్వాన భాతరో తస్స, దిస్వా కమ్మన్త మబ్భుతం;
తస్స కమ్మం కిత్తయన్తా, ఆగచ్ఛింసు తదన్తికం.
తదుపాదాయ సో ఆసి, గోట్ఠయిమ్బరనామకో;
తథేవ రాజా పాహేసి, తమ్బి గామణిసన్తికం.
కోటిపబ్బతసామన్తా, కిత్తిగామమ్హి ఇస్సరో;
రోహణో నామ గహపతి, జాతం పుత్తకమత్తనో.
సమాన నామం కారేసి, గోట్ఠకాహయరాజినో;
దారకో సో బలీ ఆసి, దసద్వాదసవస్సికో.
అసక్కుణేయ్యపాసాణే, ఉద్ధత్తుం చతుపఞ్చహి;
కీళమానో ఖిపి తదా, సో కీళాగుళకే వియ.
తస్స సోళసవస్సస్స, పితా గదమకారయి;
అట్ఠతింసఙ్గులవట్టం, సోళసహత్థదీఘకం.
కాలానం నాళికేరానం,
ఖన్ధే ఆహచ్చ తాయ సో;
తే పాతయిత్వా తేనేవ,
యో ధో సో పాకటో అహు.
తథేవ రాజా పాహేసి, తమ్పి గామణిసన్తికే;
ఉపట్ఠాకో మహాసుమ్మ-థేరస్సా’సి పితా పన.
సో మహాసుమ్మథేరస్స, ధమ్మం సుత్వా కుటుమ్బికో;
సోతాపత్తిఫలం పత్తో, విహారే కోళపబ్బతే.
సోతు సఞ్జాతసంవేగో, ఆరోచేత్వాన రాజినో;
దత్వా కుటుమ్బం పుత్తస్స, పబ్బజి థేరసన్తికే.
భావనం అనుయుఞ్జిత్వా, అరహత్తమపాపుణి;
పుత్తో తేన’స్స పఞ్ఞాయి, థేరపుత్తాభయో ఇతి.
కప్పకన్దరగామమ్హి, కుమారస్స సుతో అహు;
భరణో నామ సో కాలే, దసద్వాదసవస్సికే.
దారకేహి ¶ వనం గన్త్వా’-నుబన్ధిత్వా ససే బహూ;
పాదేన పహరిత్వాన, ద్విఖణ్డం భూమియం ఖిపి.
గామికేహి వనం గన్త్వా, సోళసవస్సికో పన;
తథేవ పాతేసి లహుం, మిగ గోకణ్ణసూకరే.
భరణో సో మహాయోధో,
తేనేవ పాకటో అహు;
తథేవ రాజా వాసేసి,
తమ్పి గామణిసన్తికే.
గిరిగామే జనపదే, కుటుమ్బియఙ్గణగామకే;
కుటుమ్పివసభో నామ, అహోసి తత్థ సమ్మతో.
వేళో జనపదో తస్స, సుమనో గిరిభోజకో;
సహాయస్స సుతే జాతే, పణ్ణాకారపురస్సరా.
గన్త్వా ఉభో సకం నామం, దారకస్స అకారయుం;
తం వుద్ధం అత్తనో గేహే, వాసేసి సిరిభోజకో.
తస్సే’కో సిన్ధవో పోసం, కఞ్చినా రోహితుం అదా;
దిస్వా తు వేళుసుమనం, అయం అరోహకో మమ.
అనురూపో’తి చిన్తేత్వా,
పహట్ఠో హేసితం అకా;
తం ఞత్వా భోజకో ‘‘అస్సం,
ఆరోహా’’తి తమాహసో.
సో అస్సం ఆరుహిత్వా తం, సీఘం ధావయి మణ్డలే;
మణ్డలే సకలే అస్సో, ఏకాబద్ధో అదిస్సి సో.
నిసీది ధావతో చ’స్స, వస్సహారో’వ పిట్ఠియం;
మోచేతిపి ఉత్తరియం, బన్ధతిపి అనాదరో.
తం దిస్వా పరిసా సబ్బా, ఉక్కుట్ఠిం సమ్పవత్తయి;
దత్వా దససహస్సాని, తస్స సో గిరిభోజకో.
రాజానుచ్ఛవికో’యంతి, హట్ఠో రఞ్ఞో అదాసి తం;
రాజా తం వేళుసుమనం, అత్తనోయేవ సన్తికే.
కారేత్వా ¶ తస్స సక్కారం, వాసేసి బహుమానయం;
నకులనగరకణ్ణికాయం, గామే మహిన్ద దోణికే.
అభయస్స’న్తిమే పుత్తో, దేవోనామా’సి థామవా;
ఈసకం పన ఖఞ్జత్తా, ఖఞ్జదేవోతి తం విదుం.
మిగమం గామవాసీహి, సహ గన్త్వాన సో తదా;
మహిసే అనుబన్ధిత్వా, మహన్తే ఉట్ఠితుట్ఠితే.
హత్థేన పాదే గణ్హిత్వా, భమేత్వా సీసమత్థకే;
అసుమ్హ భూమిం చుణ్ణేతి, తేసం అట్ఠీని మాణవో.
తం పవత్తిం సుణిత్వావ, ఖఞ్జదేవం మహీపతి;
వాసేసి ఆహరాపేత్వా, గామణిస్సే’వ సన్తికే.
చిత్తలపబ్బతా’సన్నే, గామే కపిట్ఠనామకే;
ఉప్పలస్స సుతో ఆసి, ఫుస్సదేవోతి నామకో.
గన్త్వా సహ కుమారేహి, విహారం సో కుమారకో;
బోధియా పూజితం సఙ్ఖం, ఆదాయ ధమిథామసా.
అసనీపాతసద్దోవ, సద్దో తస్స మహా అహు;
ఉమ్మత్తా వియ ఆసుం తే, భీతా సబ్బేపి దారకా.
తేన సో ఆసి ఉమ్మాద-ఫుస్స దేవోతి పాకటో;
ధనుసిప్పం అకారేసి, తస్స వంసాగతం పితా.
సద్దవేధి విజ్జువేధీ, వాలవేధీ చ సో అహు;
వాలుకాపుణ్ణసకటం, బద్ధధమ్మసతం తథా.
అసనో దుమ్బరమయం, అట్ఠసోళసఅఙ్గులం;
తథా అయో లోహమయం, పట్టంది చతురఙ్గలి.
నిబ్బేధయతికణ్ణేన, కణ్డో తేన విసజ్జితో;
థలే అట్ఠుసభం యాతి, జలే తు ఉసభం పన.
తం సుణిత్వా మహారాజా, పవత్తిం పితుసన్తికా;
తమ్పి ఆణాపయిత్వాన, గామణిమ్హి అవాసయి.
తులాధారనగాసన్నే, విహారవాపి గామకే;
మత్తకుటుమ్బిస్స సుతో, అహు వసభనామకో.
తం ¶ సుజాతసరీరత్తా, లభియ వసభం విదుం;
సో వీసతివస్సుద్దేసమ్హి, మహాకాయబలో అహు.
ఆదాయ సో కతిపయో, పురిసేయేవ ఆరభి;
ఖేత్తత్థికో మహావాపిం, కరోన్తో తం మహబ్బలో.
దసహి ద్వాదసహి వా, వహితబ్బే ధురేహిపి;
వహన్తో పంసుపిణ్డే సో, లహుం వాపిం సమాపయి.
తేన సో పాకటో ఆసి, తమ్పి ఆదాయ భూమిపో;
దత్వా తం తస్స సక్కారం, గామణిస్స అదాసి తం.
వసభోదకవారోతి, కం ఖేత్తం పాకటం అహు;
ఏవం లభియావసభో, వసి గామణిసన్తికే.
మహాయోధానమేతేసం, దసన్నమ్పి మహిపతి;
పుత్తస్స సక్కారసమం, సక్కారం కారయి తదా.
ఆమన్తేత్వా మహాయోధే, దసాపి చ దిసమ్పతి;
‘‘యోధే దసదసే’కేకో, ఏసథా’తి ఉదాహరి.
తే తథేవా’నయుం యోధే, తేసమ్పాహ మహీపతి;
తస్స యోధసహస్సాపి, తథేవ పరియేసితుం.
తథా తేపా’నయుం యోధే, తేసమ్పాహం మహీపతి;
పునయోధసహస్సస్స, తథేవ పరియేసితుం.
తథా తేపా’నయుం యోధే, సబ్బే సమ్పిణ్డితా తు తే;
ఏకాదససహస్సాని, యోధాసతం తథా దస.
సబ్బే తే లద్ధసక్కారా, భూమిపాలేన సబ్బదా;
గామణిం రాజపుత్తం తం, వసింసు పరివారియ.
ఇతి సుచరితజాతబ్భుతం,
సుణియ నరో మతిమా సుఖత్తికో;
అకుసలపథతో పరమ్ముఖో,
కుసలపథే’భిరమేయ్య సబ్బదాతి.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
యోధలాభో నామ
తేవీసతిమో పరిచ్ఛేదో.
చతువీసతిమ పరిచ్ఛేద
ద్వేభాతికయుద్ధం
హత్థస్స ¶ థరుకమ్మస్స, కుసలో కతుపాసనో;
సో గామణిరాజసుతో, మహాగామే వసీ తదా.
రాజా రాజసుతం తిస్సం, దీఘవాపిమ్హి వాసయి;
ఆరక్ఖితుం జనపదం, సమ్పన్న బలవాహనం.
కుమారో గామణికాలే, సమ్పస్సన్తో బలం సకం;
‘‘యుజ్ఝిస్సం దమిళేహీ’’తి, పితురఞ్ఞో కథాపయీ.
రాజా తం అనురక్ఖన్తో, ‘‘ఓరగఙ్గం అలం’’ ఇతి;
వారేసి యావతతియం, సో తథేవ కథాపయీ.
పితా మే పురిసో హోన్తో, నే’వం వక్ఖతి తేని’దం;
పిలన్ధతూతి పేసేసి, ఇత్థాలఙ్కారమస్స సో.
రాజా’హ తస్స కుజ్ఝిత్వా, ‘‘కరోథ హేమసఙ్ఖలిం;
తాయ తం బన్ధయిస్సామి, నా’ఞ్ఞథా రక్ఖియో హి సో.
పలాయిత్వాన మలయం, కుజ్ఝిత్వా పితునో అగా;
దుట్ఠత్తాయేవ పితరి, ఆహు తం దుట్ఠగామణి.
రాజా’థ ఆరభీ కాతుం, మహామఙ్గలచేతియం;
నిట్ఠితే చేతియే సఙ్ఘం, సన్నిపాతయి భూపతి.
ద్వాదసా’సుం సహస్సాని, భిక్ఖూ చిత్తలపబ్బతా;
తతో తతో ద్వాదసేవ, సహస్సాని సమాగముం.
కత్వాన చేతియమహం, రాజా సఙ్ఘస్స సమ్ముఖా;
సబ్బే యోధే సమానేత్వా, కారేసి సపథం తదా.
‘‘పుత్తానం కలహట్ఠానం, న గచ్ఛిస్సామ నో’’ఇతి;
అకంసు సపథం సబ్బే, తం యుద్ధం తేన నాగముం.
చతుసట్ఠి విహారే సో, కారాపేత్వా మహీపతి;
తత్తకానేవ వస్సాని, ఠత్వా మరితహిం తదా.
రఞ్ఞో ¶ సరీరం గాహేత్వా, ఛన్నయానేన రాజిని;
నేత్వా తిస్స మహారామం, తం సఙ్ఘస్స నివేదయి.
సుత్వా తిస్సకుమారో తం, ఆగన్త్వా దీఘవాపితో;
సరీరకిచ్చం కారేత్వా, సక్కచ్చం పితునో సయం.
మాతరం కణ్డులం హత్థిం, ఆదియిత్వా మహబ్బలో;
భాతుభయా దీఘవాపిం, అగమాసి లహుం తతో.
తం పవత్తిం నివేదేతుం, దుట్ఠగామణి సన్తికం;
లేఖం దత్వా విసజ్జేసుం, సచ్చేమచ్చా సమాగతా.
సో గుత్తహాలమాగన్త్వా, తత్థ చారే విసజ్జియ;
మహాగామముపగన్త్వా, సయం రజ్జే’భిసేచయి.
మాతత్థం కణ్డూలత్థఞ్చ, భాతులేఖం విసజ్జయి;
అలద్ధా యావతతియం, యుద్ధాయ సముపాగమి.
అహు ద్విన్నం మహాయుద్ధం, చూళఙ్గణియపిట్ఠియం;
తత్థ నేకసహస్సాని, పతింసు రాజినో నరా.
రాజా చ తిస్సామచ్చో చ, వళవాదీఘుతునికా;
తయోయేవ పలాయింసు, కుమారో అనుబన్ధితే.
ఉభిన్నమన్తరే భిక్ఖూ, మన్తయింసు మహీధరం;
తం దిస్వా ‘‘భిక్ఖుసఙ్ఘస్స, కమ్మం’’ ఇతి నివత్తి సో.
కప్పకన్దరనజ్జాసో, జవమాలితిత్థమాగతో;
రాజా’హ తిస్సమచ్చం తం, ‘‘ఛాతజ్ఝత్తా మయం’’ఇతి.
సువణ్ణసరకే ఖిత్త-భత్తం నీహరితస్స సో;
సఙ్ఘే దత్వా భుఞ్జనతో, కారేత్వా చతుభాగకం.
‘‘ఘోసేహి కాల’’మిచ్చా’హ,
తిస్సో కాలమఘోసయి;
సుణిత్వా దిబ్బసోతేన,
రఞ్ఞో సక్ఖాయ దాయకో.
థేరో పియఙ్గు దీపట్ఠో, థేరం తత్థ నియోజయి;
తిస్సం కుటుమ్బికసుతం, సో తత్థ నభసా’గమా.
తస్స తిస్సో కరాపత్త-ఆదాయా’దాసి రాజినో;
సఙ్ఘస్స భాగం సమ్భాగం, రాజా పత్తే ఖిపాపయి.
సమ్భాగం ¶ ఖిపి తిస్సో చ, సమ్భాగం వళవాపి చ;
న ఇచ్ఛితస్సాభాగఞ్చ, తిస్సో పత్తమ్హి పక్ఖిపి.
భత్తస్స పుణ్ణపత్తం తం, అదాథేరస్స భూపతి;
అదా గోతమథేరస్స, సో గన్త్వా నభసా లహుం.
భిక్ఖూనం భుఞ్జమానానం, దత్వా ఆలోపభాగసో;
పఞ్చసతానం సో థేరో, లద్ధేహి తు తదన్తికా.
భాగేహి పత్తం పూరేత్వా, ఆకాసే ఖిపి రాజినో;
దిస్వా’ గతం గహేత్వా తం, తిస్సో భోజిసి భూపతిం.
భుఞ్జిత్వాన సయఞ్జాపి, వళవఞ్చ అభోజయి;
సత్తాహం చుమ్బటం కత్వా, రాజా పత్తం విసజ్జయి.
గన్త్వాన సో మహాగామం, సమాదాయ బలం పున;
సట్ఠిసహస్సం యుద్ధాయ, గన్త్వా యుజ్ఝి సభాతరా.
రాజా వళవమారుయ్హ, తిస్సో కణ్డూల హత్థినం;
ద్వే భాతరో సమాగఞ్ఛుం, యుజ్ఝమానా రణే తదా.
రాజా కరిం కరిత్వ’న్తో, వళవామణ్డలం అకా;
తథాపి ఛిద్దం నో దిస్వా, లఙ్ఘా పేతుం మతింఅకా.
వళవం లఙ్ఘయిత్వాన, హత్థినం భాతికో’పరి;
తోమరం ఖిపి చమ్మంవ, యథా ఛిజ్జతి పిట్ఠియం.
అనేకాని సహస్సాని, కుమారస్స నరాతహిం;
పతింసు యుద్ధే యుజ్ఝన్తా, భిజ్జ చేవ మహబ్బలం.
‘‘ఆరోహకస్స వేకల్లా, ఇత్థీ మం లఙ్ఘయీ’’ఇతి;
కుద్ధోకరీ తం చాలేన్తో, రుక్ఖమేక ముపాగమి.
కుమారో ఆరుహీ రుక్ఖం, హత్థీ సామిముపాగమి;
తమారుయ్హ పలాయన్తం, కుమారో మనుబన్ధి సో.
పవిసిత్వా విహారం సో, మహాథేర ఘరంగతో;
నిపజ్జహేట్ఠా మఞ్చస్స, కుమారో భాతునోభయా.
పసారయి మహాథేరో, చీవరం తత్థ మఞ్చకే;
రాజా అనుపదం గన్త్వా, ‘‘కుహిం తిస్సో’’తి పుచ్ఛథ.
‘‘మఞ్చే ¶ తత్థ మహారాజ’’, ఇతి థేరో అవోచ తం;
హేట్ఠా మఞ్చేతి జానిత్వా, తతో నిక్ఖమ్మ భూపతి.
సమన్తతో విహారస్స, రక్ఖం కారయి తం పన;
పఞ్చకమ్హి నిపజ్జేత్వా, దత్వా ఉపరి చీవరం.
మఞ్చపాదేసు గణ్హిత్వా, చత్తారో దహరా యతీ;
మతభిక్ఖునియామేన, కుమారం బహి నీహరుం.
నీయమానన్తు తం ఞత్వా, ఇధ మాహ మహీపతి;
‘‘తిస్స త్వం కులదేవతానం, సీసే హుత్వాన నియ్యాసి.
బలక్కారేన గహణం, కులదేవేహి నత్థి మే;
గుణం త్వం కులదేవానం, సరేయ్యాసి కదాచిపి’’.
తతోయేవ మహాగామం, అగమాసి మహీపతి;
ఆణాపేసి చ తత్థేవ, మాతరం మాతుగారవో.
[వస్సాని అట్ఠసట్ఠింసో, అట్ఠా ధమ్మట్ఠమానసో;
అట్ఠసట్ఠివిహారే చ, కారాపేసి మహీపతి.]
నిక్ఖామితో సో భిక్ఖూహి, తిస్సోరాజ సుతో పన;
దీఘవాపిం తతోయేవ, అగమ’ఞ్ఞతరో వియ.
కుమారో గోధగత్తస్స, తిస్సథేరస్స ఆహ సో;
‘‘సాపరాధో అహం భన్తే, ఖమాపేస్సామి భాతరం.
వేయ్యావచ్చకరా కారం, తిస్సం పఞ్చసతాని చ;
భిక్ఖునమాదియిత్వా సో, థేరో రాజ ముపాగమి.
రాజపుత్తం ఠపేత్వాన, థేరో సోపాన మత్థకే;
ససఙ్ఘో పావిసి సద్ధో, నిసీదావియ భూమిపో.
ఉపానయీ యాగుఆదిం, థేరో పత్తం విధేసిసో;
‘‘కిన్తి వుత్తో’బ్రవి తిస్సం, ఆదాయ అగతా’’ఇతి.
‘‘కుహిం చోరో’’తి వుత్తో చ, ఠితఠానం నివేదయి;
విహారదేవీ గన్త్వాన, ఛాదియఠాసి పుత్తక.
రాజా’హ ¶ థేరం ‘‘ఞాతో వో,
దాసభావో ఇదాని నో;
సామణేరం పేసయేథ,
తుమ్హే మే సత్తవస్సికం.
జనక్ఖయం వినాయేవ, కలహో న భవేయ్య నో;
రాజా సఙ్ఘస్స దోసేసో, భంఘే దణ్డం కరిస్సతి.
హేస్సతా’గతకిచ్చా వో,
యాగాదిం గణ్హాథాతి సో;
దత్వా తం భిక్ఖుసఙ్ఘస్స,
పక్కోసిత్వాన భాతరం.
తత్థేవ సఙ్ఘమజ్ఝమ్హి, నిసిన్నో భాతరా సహ;
భుఞ్జిత్వా ఏకతోయేవ, భిక్ఖు సఙ్ఘం విసజ్జయి.
సస్సకమ్మాని కారేతుం, తిస్సం తత్థేవ పాహిణి;
సయమ్పి భేరిం చారేత్వా, సస్సకమ్మాని కారయి.
ఇతి వేరమనేకవికప్పచితం,
సమయన్తి బహుం అపి సప్పురిసం;
ఇతి చిన్తియ కోహి నరో మతిమా,
న భవేయ్య పరేసు సుసన్త మనోతి.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
ద్వేభాతికయుద్ధం నామ
చతువీసతిమో పరిచ్ఛేదో.
పఞ్చవీసతిమ పరిచ్ఛేద
దుట్ఠగామణి విజయో
దుట్ఠగామణిరాజా’థ ¶ , కత్వాన జనసఙ్గహం;
కున్తే ధాతుం నిధాపేత్వా, సయోగ్గబలవాహనో.
గన్త్వా తిస్సమహారామం, వన్దిత్వా సఙ్ఘమబ్రవి;
‘‘పారగఙ్గం గమిస్సామి, జోతేతుం సాసనం అహం.
సక్కాతుం భిక్ఖవో దేథ, అమ్హేహి సహగామినో;
మఙ్గలఞ్చేవ రక్ఖా చ, భిక్ఖూనం దస్సనం హినో.
అదాసి దణ్డకమ్మత్థం, సఙ్ఘో పఞ్చసతం యతీ;
భిక్ఖుసఙ్ఘతమాదాయ, తతో నిక్ఖమ్మ భూపతి.
సోధాపేత్వాన మలయే, ఇధాగమనమఞ్జసం;
కణ్డులం హత్థిమారుయ్హ, యోధేహి పరివారితో.
మహతా బలకాయేన, యుద్ధాయ అభినిక్ఖమి;
మహాగామేన సమ్బద్ధా, సేనాగా’గుత్తహాలకం.
మహియఙ్గణమాగమ్మ, ఛత్తం దమిళమగ్గహీ;
ఘాతేత్వా దమిళే తత్థ, ఆగన్త్వా అమ్బతిత్థకం.
గఙ్గా పరిఖాసమ్పన్నం, తిత్థమ్బదమిళం పన;
యుజ్ఝం చతూహి మా సేహి, కతహత్థం మహబ్బలం.
మాతరం దస్సయిత్వాన, తేన లేసేన అగ్గహి;
తతోఓరుయ్హ దమిళే, సత్తరాజే మహబ్బలే.
ఏకాహేనేవ గణ్హిత్వా, ఖేమం కత్వా మహబ్బలో;
బలస్సా’దా ధనం తేన, ఖేమారామోతి వుచ్చతి.
మహాకోట్ఠన్తరే సోబ్భే, దోణో గవరమగ్గహీ;
హాలకోలే ఇస్సరియం, నాళిసోబ్భమ్హి నాళికం.
దీఘాభయగల్లకమ్హి, గణ్హి దీఘాభయమ్పి చ;
కచ్ఛిపిట్ఠే కపిసీసం, చతుమాసేన అగ్గహి.
కోటనగరే ¶ కోటఞ్చ, తతో హాలవహాణకం;
వహిట్ఠే వహిట్ఠదమిళం, గామణిమ్హి చ గామణిం.
కుమ్భగామమ్హి కుమ్భఞ్చ, నన్దిగామమ్హి నన్దికం;
గణ్హి ఖాణుం ఖాణుగామే, ద్వే తు తమ్బుణ్ణమే పన.
మాతులం భాగినేయ్యఞ్చ, తమ్బఉణ్ణమనామకే;
జమ్బుచగ్గహీ సోసో చ, గామో’హు తం తదవ్హయో.
‘‘అజానిత్వా సకంసేనం, ఘాతేన్తి సజనా’’ ఇతి;
సుత్వాన సచ్చకిరియం, అకరీ తత్థ భూపతి.
రజ్జసుఖాయ వాయామో, నాయం మమ కదాచిపి;
సమ్బుద్ధ సాసనస్సేవ, ఠపనాయ అయం మమ.
తేన సచ్చేన మేసేనా-కాయోపగతభణ్డికం;
జాలవణ్ణంవ హోతూతి, తం తథేవతదా అహు.
గఙ్గాతీరమ్హి దమిళా, సబ్బే ఘాతితసేసకా;
విజితం నగరం నామ, సరణత్థాయ పావిసుం.
ఫాసుకే అఙ్గణఠానే, ఖన్ధావారం నివేసయి;
తం ఖన్ధావార… ఠీతి, నామేనా’హోసి పాకటం.
విజితనగరగాహత్థం, వీమంసన్తో నరాధిపో;
దిస్వా’యన్తం నన్దిమిత్తం, విసజ్జాపేసి కణ్డులం.
గణ్హితుం ఆగతం హత్థిం, నన్దీమిత్తో కరేహితం;
ఉభో దన్తే పీళయిత్వా, ఉక్కుటికం నిసీదయి.
హత్థినా నన్దిమిత్తో తు, యస్మా యత్థ అయుజ్ఝి సో;
తస్మా తత్థ తతో గామో, హత్థిపోరోతి వుచ్చతి.
వీమంసిత్వా ఉభో రాజా, విజితం నగరం అగా;
యోధానం దక్ఖిణద్వారే, సఙ్గామో ఆసి భింసనో.
పురత్థిమమ్హి ద్వారమ్హి, సో వేళుసుమనో పన;
అనేక సఙ్ఖే దమిళే, అస్సారుళ్హే అఘాతయి.
ద్వారం థకేసుం దమిళా, రాజా యోధే విసజ్జయి;
కణ్ణులో నన్దిమిత్తో చ, సురనిమిలో చ దక్ఖిణే.
మహాసోణో ¶ చ గోట్ఠో చ,
థేర పుత్తో చ తే తయో;
ద్వారేసు తీసు కమ్మాని,
ఇతరేసు తదా కరుం.
నగరం తం తిపరిఖం, ఉచ్చపాకార గోపితం;
అయోకమ్మకతద్వారం, అరీహి దుప్పధంసియం.
జాణూహి ఠత్వా దాఠాహి, భిన్దిత్వాన సిలాయుధా;
ఇట్ఠకా చేవ హత్థి సో, అయోద్వారముపాగమి.
గోపురట్ఠా తు దమిళా, ఖిపింసు వివిధా’యుధే;
పక్కం అయోగుళఞ్చేవ, కథికఞ్చ సిలేసికం.
పిట్ఠిం ఖిత్తే సిలేసమ్హి, ధూపాయన్తే’థ కణ్డులో;
వేదనట్టో’దకఠానం, గన్త్వాన తత్థ ఓగహీ.
న ఇదం సురాపాణం తే, అయోద్వార విఘాటనం;
గచ్ఛ ద్వారం విఘాటేహి, ఇచ్చాహగోట్ఠయిమ్బరో.
సో మానం జనయిత్వాన, కోఞ్చం కత్వా గజుత్తమో;
ఉదకా ఉట్ఠహిత్వాన, థలే అట్ఠాసి దప్పవా.
హత్థివజ్జే వియోజేత్వా, సిలేసం ఓసధం అకా;
రాజా ఆరుయ్హ హత్థిం తం, కుమ్భే ఫుసియపాణినా.
‘‘లంకాదీపమ్హి సకలే, రజ్జం తే తాత కణ్డుల;
దమ్మీ’’తి తం తోసయిత్వా, భోజేత్వా వరభోజనం.
వేఠయిత్వా సాటకేన, కారయిత్వా సువమ్మితం;
సత్తగుణం మాహిసచమ్మం, బన్ధేత్వా చమ్మపిట్ఠియం.
తస్సో’ పరితేలచమ్మం, దాపేత్వా తం విసజ్జయి;
అసనీవియ గజ్జన్తో, సో గహేత్వా’పద్దవే సహ.
పదరం విజ్ఝి దాఠాహి, ఉమ్మారం పదసా’హని;
సద్ధారబాహం తం ద్వారం, భూమియం సరవం పతి.
గోపురే దబ్బసమ్భారం, పతన్తం హత్తిపిట్ఠియం;
బాహాహి పరిహరిత్వాన, నన్దీమిత్తో పవట్టయి.
దిస్వాన ¶ తస్స కిరియం, కణ్డులో తుట్ఠమానసో;
దాఠాపీఠనవేరం తం, ఛడ్ఢేసి పఠమం కతం.
అత్థనో పిట్ఠితోయేవ, పవేసత్థాయ కణ్డులో;
నివత్తిత్వాన ఓలోకి, యోధం తత్థ గజుత్తమో.
‘‘హత్థినాకతమగ్గేన, నప్పవేక్ఖామహం’’ఇతి;
నన్దీమిత్తో విచిన్తేత్వా, పాకారం హని బాహునా.
సో అట్ఠారసహత్థుచ్చో, పతిఅట్ఠుసభో కిర;
ఓలోకి సురనిమలం, అనిచ్ఛం సోపి తం పథం.
లఙ్ఘయిత్వాన పాకారం,
నగరబ్భన్తరే పతి;
భిన్దిత్వా ద్వారమేకేకం,
గోట్ఠో సోణోవ పావిసి.
హత్తీ గహేత్వా రథచక్కం, మిత్తో సకటపఞ్జరం;
నాళికేరతరుం గోట్ఠో, నిమ్మలో ఖగ్గముత్తమం.
తాలరుక్ఖం మహాసోణో, థేరపుత్తో మహాగదం;
విసుం విసుం వీథిగతా, దమిళే తత్థ చుణ్ణయుం.
విజితం నగరం భేత్వా, చతుమాసేన ఖత్తియో;
తథో గిరిలకం గన్త్వా, గిరియం దమిళం హని.
గన్త్వా మహేలనగరం, తిమహాపరిఖం తతో;
కదమ్బ పుప్ఫవల్లీహి, సమన్తా పరివారితం.
ఏకద్వారం దుప్పవేసం, చతుమాసే వసం తహిం;
గణ్హి మహేలరాజానం, మన్తయుద్ధేన భూమిపో.
తతో’నురాధనగరం, ఆగచ్ఛన్తో మహీపతి;
ఖన్ధావారం నివేసేసి, పరితోకాసపబ్బతం.
మాసమ్హి జేట్ఠమూలమ్హి, తళాకం తత్థ కారియ;
జలం కీళి తహిం గామో, పోసోననగరవ్హయో.
తం ¶ యుద్ధాయాగతం సుత్వా, రాజానం దుట్ఠగామణిం;
అమచ్చే సన్నిపాతేత్వా, ఏళారో ఆహ భూమిపో.
‘‘సో రాజా చ సయంయోధో,
యోధా చస్స మహూకిర;
అమచ్చో కిన్ను కాతబ్బం,
కిన్తి మఞ్ఞన్తి నో ఇమే.
దీఘజత్తుప్పభుతయో, యోధా ఏళారరాజినో;
‘‘సువే యుద్ధం కరిస్సామి’’, ఇతి తే నిచ్ఛయం కరుం.
దుట్ఠగామణిరాజాపి, మన్తేత్వా మాతుయా సహ;
తస్సా మతేన కారేసి, ద్వత్తింస బలకోట్ఠకే.
రాజచ్ఛత్తధరే తత్థ, ఠపేసి రాజరూపకే;
అబ్భన్తరే కోట్ఠకే తు, సయం అట్ఠాసి భూపతి.
ఏళారరాజా సన్నద్ధో, మహాపబ్బత హత్థినం;
ఆరుయ్హ అగమా తత్థ, సయోగ్గ బలవాహనో.
సఙ్గామే వత్తమానమ్హి, దీఘజత్తు మహబ్బలో;
ఆదాయ ఖగ్గఫలకం, యుజ్ఝమానో భయానకో.
హత్థే అట్ఠరసు’గ్గన్త్వా, నభం తం రాజరూపకం;
ఛిన్దిత్వా అసినా భిన్ది, పఠమం బలకోట్ఠకం.
ఏవం సేసేపి భిన్దిత్వా, మలకోట్ఠే మహబ్బలో;
ఠితం గామణిరాజేన, బలకోట్ఠముపాగమి.
యోధో సో సురనిమలో, గచ్ఛన్తం రాజినో’పరి;
సావేత్వా అత్తనో నామం, తమక్కోసి మహబ్బలో.
ఇతరో ‘‘తం వధిస్స’’న్తి, కుద్ధో ఆకాసముగ్గమి;
ఇతరో ఓతరన్తస్స, ఫలకం ఉపనామయి.
‘‘ఛిన్దా మేతం సఫలకం’’, ఇతి చిన్తియ సో పన;
ఫలకం హని ఖగ్గేన, తం ముఞ్చియి’ తరోసయి.
కప్పేన్తో ముత్తఫలకం, దీఘజత్తు తహిం పతి;
ఉట్ఠాయ సూరనిమిలో, పతితం సత్తియా’హని.
సఙ్ఖం ¶ ధమి ఫుస్సదేవో, సేనా భిజ్జిత్థ దామిళి;
ఏళరోపి నివత్తిత్థ, ఘాతేసుం దమిళే బహూ.
తత్థ వాపి జలం ఆసి, హతానం లోహితా విలం;
తస్మా కులత్థవా పీతి, నామతో విస్సుతం అహు.
చరాపేత్వా తహిం భేరిం, దుట్ఠగామణి భూపతి;
‘‘న హనిస్సతు ఏళారం, మంముఞ్చియ పరో’’ఇతి.
సన్నద్ధో సయమారుయ్హ, సన్నద్ధం కణ్డులం కరిం;
ఏళారం అనుబన్ధన్తో, దక్ఖిణద్వారమాగమి.
పురదక్ఖిణద్వారమ్హి, ఉభో యుజ్ఝింసు భూమిపా;
తోమరం ఖిపి ఏళారో, గామణి తమవఞ్చయి.
విజ్ఝాపేసి చ దన్తేహి, తం హత్థిం సకహత్థినా;
తోమరం ఖిపి ఏళారం, సహత్థి తత్థ సో పతి.
తతో విజితసఙ్గామో, సయోగ్గబలవాహనో;
లంకం ఏకాతపత్తం సో, కత్వాన పావిసి పురం.
పురమ్హి భేరిం చారేత్వా, సమన్తా యోజనే జనే;
సన్నిపాతియ కారేసి, పూజం ఏళారరాజినో.
తం దేహపతితఠానే, కూటాగారేన ఝాపయి;
చేతియం తత్థ కారేసి, పరిహారమదాసి చ.
అజ్జాపి లంకాపతినో, తం పదేససమీపగా;
తేనేవ పరిహారేన, న వాదాపేన్తి తూరియం.
ఏవం ద్వత్తింస దమిళ, రాజానో దుట్ఠగామణి;
గణ్హిత్వా ఏకచ్ఛత్తేన, లంకారజ్జమకాసి సో.
విజితే నగరే భిన్నే, యోధో సో దీఘజత్తుకో;
ఏళారస్స నివేదేత్వా, భాగినేయ్యస్స యోధతం.
తస్స హల్లుక నామస్స, భాగినేయ్యస్స అత్తనో;
పేసయీ చాగమత్థాయ, తస్స సుత్వాన హల్లుకో.
ఏళారదడ్ఢదివసా, సత్తమే దివసే ఇధ;
పురిసానం సహస్సేహి, సట్ఠియా సహ ఓతరి.
ఓతిణ్ణో సో సుణిత్వాపి, పతనం తస్స రాజినో;
‘‘యుజ్ఝిస్సామీ’’తి లజ్జాయ, మహాతిత్థం ఇధాగమా.
ఖన్ధావారం ¶ నివేసేసి, గామే కోళమ్బహాలకే;
రాజా తస్సా’గమం సుత్వా, యుద్ధాయ అభినిక్ఖమి.
యుద్ధసన్నహ సన్నద్ధో, హత్థిమారుయ్హ కణ్డులం;
హత్థస్స రథయో ధేహి, పన్తీహి చ అనునకో.
ఉమ్మాదఫుస్సో దేవో సో, దీపే అగ్గధనుగ్గహో;
దసడ్ఢాయుధసనద్ధో, సేసయోధా చ అన్వగుం.
పవత్తే తుమూలే యుద్ధే, సన్నద్ధో భల్లుకో తహిం;
రాజాభిముఖ మాయాసి, నాగరాజా తు కణ్డులో.
తం వేగమన్దిభావత్థం, పచ్చోసక్కి సనిం సనిం;
సేనాపి సద్ధిం తేనేవ, పచ్చోసక్కి సనిం సనిం.
రాజాహ ‘‘పుబ్బే యుద్ధేసు, అట్ఠవీసతియా అయం;
న పచ్చోసక్కి కిం ఏతం, ఫుస్సదేవా’’తి ఆహ సో.
జయో నో పరమో దేవ, జయభూమి మయం గజో;
పచ్చోసక్కతి పేక్ఖన్తో, జయఠానమ్హి ఠస్సతి.
నాగో’థ పచ్చోసక్కిత్వా, ఫుస్సదేవస్స పస్సతో;
మహావిహారసీమన్తే, అట్ఠాసి సుప్పతిట్ఠితో.
తత్రట్ఠితో నాగరాజా, భల్లుకో దమిళో తహిం;
రాజాభిముఖమాగన్త్వా, ఉప్పణ్డేసి మహీపతి.
ముఖం పిధాయ ఖగ్గేన, రాజా అక్కోసి తం పన;
‘‘రఞ్ఞో ముఖమ్హి పాతేమి’’, ఇతి కణ్డఞ్చ సో ఖిపి.
ఆహచ్చ సో ఖగ్గతలం, కణ్డో పపతి భూమియం;
‘‘ముఖే విద్ధో’’తి సఞ్ఞాయ, ఉక్కట్ఠిం భల్లుకో అకా.
రఞ్ఞో పచ్ఛా నిసిన్నో భో, ఫుస్సదేవో మహబ్బలో;
కణ్డ ఖిపిముఖే తస్స, ఘట్టేన్తో రాజకుణ్డలం.
రాజానం పాదతో కత్వా, పతమానస్స తస్స తు;
ఖిపిత్వా అపరం కణ్డం, విజ్ఝిత్వా తస్స జణ్డుకం.
రాజానం సీసతో కత్వా, పాతేసీ లహుహత్థకో;
భల్లుకే పతితే తస్మిం, జయనాదో పవత్తథ.
ఫుస్సదేవో ¶ తహింయేవ, ఞాపేతుం దోస మత్తనో;
కణ్డవల్లిం సకం ఛేత్వా, పసతం లోహితం సయం.
రధఞ్ఞా దస్సేసి తం దిస్వా, రాజా తం పుచ్ఛి‘‘కిం’’ఇతి;
రాజ దణ్డో కతో మేతి, సో అవోచ మహీపతి.
కోధో దోసోతి వుత్తోవ,
ఆహ కుణ్డల ఘట్టనం;
అదోసం దోసమఞ్ఞాయ,
కిమేతం కరి భాతిక.
ఇతి వత్వా మహారాజా, కతఞ్ఞు ఇధ మాహ చ;
‘‘కణ్డానుచ్ఛవికో తుయ్హం, సక్కారో హేస్సతే మహా.
ఘాతేత్వా దమిళే సబ్బే, రాజా లద్ధజయో కతో;
పాసాద తలమారుయ్హ, సీహాసనగతో తహిం.
నాటకామచ్చ మజ్ఝమ్హి, ఫుస్సదేవస్స తం సరం;
ఆణాపేత్వా ఠపాపేత్వా, పుంఖేన ఉజుకం తలే.
కహాపణేహి కణ్డం తం, ఆసిత్తే’యు పరూపరి;
ఛాదాపేత్వా దాపేసి, ఫుస్సదేవస్స తం ఖణే.
నరిన్దపాసాదతలే, నరిన్దోథ అలఙ్కతే;
సుగన్ధదీపుజ్జలితే, నానాగన్ధసమాయుతే.
నాటక జనయోగేన, అచ్ఛరాహి చ భూసితే;
అనగ్ఘత్థరణత్థిణ్ణే, ముదుకే సయనే సుభే.
సయితో సిరిసమ్పత్తిం, మహతిం అపిపేక్ఖియ;
కతం అక్ఖోభిణిఘాతం, సరన్తో న సుఖం లభి.
యియఙ్గుదీపే అరహన్తో, ఞత్వా తం తస్సతక్కితం;
అట్ఠా’రహన్తే పాహేసుం, తమస్సాసేతుమిస్సరం.
ఆగమ్మ తే మజ్ఝాయామే, రాజ ద్వారమ్హి ఓతరుం;
నివేది తబ్భాగమనా, పాసాద తలేమారుహుం.
వన్దిత్వా ¶ తే మహారాజ, నిసీదాపియ ఆసనే;
కత్వా వివిధసక్కారం, పుచ్ఛి ఆగతకారణం.
పియఙ్గుదీపే సఙ్ఘేన, పేసితం మనుజాధిప;
తమస్సా సయితుం అమ్హే, ఇతి రాజా పునా’హతే.
‘‘కథం ను భన్తే అస్సాసో, మమ హేస్సతి యేన మే;
అక్ఖోభిణిమహాసేన, ఘాతో కారాపితో’’ఇతి.
‘‘సగ్గమగ్గన్తరాయో చ, నత్థి తే తేన కమ్మునా;
దీయడ్ఢమనుజా చే’త్థ, ఘాతితా మనుజాధిప.
సరణేసు ఠితో ఏకో, పఞ్చసీలేపి చా’పరో;
మిచ్ఛాదిట్ఠి చ దుస్సీలో, సేసా పసుసమామతా.
జోతయిస్ససి చేవ త్వం, బహుధా బుద్ధసాసనం;
మనోవిలేఖం తస్మా త్వం, వినోదయ నరిస్సర.
ఇతి వుత్తో మహారాజా, తేహి అస్సాసమాగతో;
వన్దిత్వా తే విసజ్జేత్వా, సయితో పున చిన్తయి.
వినా సఙ్ఘేన ఆహారం, మాభుఞ్జేథ కదాచిపి’’;
ఇతి మాతాపితా’హారే, సపింసు దహరే’ వనో.
అదత్వా భిక్ఖుసఙ్ఘస్స, భుత్తం అత్థి నుఖో ఇతి;
అద్దస పాతరాసమ్హి, ఏకం మరిచవట్టికం.
సఙ్ఘస్స అట్ఠపేత్వావ పరిభుత్తం సతిం వినా;
తదత్థం దణ్డకమ్మం మే, కత్తబ్బన్తి చ చిన్తయి.
ఏతే తేనేకకోటి ఇధ మనుజగణే ఘాతితే చిన్తయిత్వా,
కామానం హేతు ఏతం మనసి చ కయిరా సాధు ఆదీనవం తం;
సబ్బేసం ఘాతనిం తం మనసి చ కయిరా’ నిచ్చతం సాధు సాధు,
ఏవం దుక్ఖా పమోక్ఖం సుభగతి మహవా పాపుణేయ్యా’చీరేనాతి.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
దుట్ఠగామణివిజయో నామ
పఞ్చవీసతిమో పరిచ్ఛేదో.
ఛబ్బీసతిమ పరిచ్ఛేద
మరిచవట్టికవిహారమహో
ఏకచ్ఛత్తం ¶ కరిత్వాన, లంకారజ్జం మహాయసో;
నానన్తరం సంవిదహి, యోధానం సో యథారహం.
థేరపుత్తాభయో యోధో, దియ్యమానం న ఇచ్ఛితం;
పుచ్ఛితోవ కిమత్థన్తి, యుద్ధమత్థీతి అబ్రవి.
ఏకరజ్జే కతే యుద్ధం, కినామత్తీతి పుచ్ఛితో;
యుద్ధం కిలేస చోరేహి, కరిస్సామి సుదుజ్జయం.
ఇచ్చేవ మాహ తం రాజా, పునప్పునం నిసేధయి;
పునప్పునం సోయాచిత్వా, రఞ్ఞోనుఞ్ఞాయ పబ్బజి.
పబ్బజిత్వా చ కాలేన, అరహత్తమపాపుణి;
పఞ్చఖీణాసవసత-పరివాఏరా అహోసి చ.
ఛత్తమఙ్గల సత్తాహే, గతే గతభయో’ భయో;
రాజా కతా భిసేకోవ, మహతా విభవేన సో.
తిస్సవాపి’మగా కీళ-విధినా సమలఙ్క తం;
కీళితుం అభిసిత్తానం, చారిత్తఞ్చా నురక్ఖితుం.
రఞ్ఞో పరిచ్ఛదం సబ్బం, ఉపాయనసతాని చ;
మరిచవట్టివిహారస్స, ఠానమ్హి ఠపయింసు చ.
తత్థేవ థూపఠానమ్హి, సధాతుం కున్తముత్తమం;
ఠపేసుం కున్తధరకా, ఉజుకం రాజమానుసా.
సహోరోధో మహారాజా, కీళిత్వా సలిలే దివా;
సాయమాహం గమిస్సామ, కున్తం వడ్ఢేథ భో’’ఇతి.
చాలేతుం తం న సక్ఖింసు, కున్తం రాజాధికారికా;
గన్ధామాలాహి పూజేసుం, రాజసేనాసమాగతా.
రాజా ¶ మహన్తం అచ్ఛేరం, దిస్వా తం హట్ఠమానసో;
విధాయ తత్థ ఆరక్ఖం, పవిసిత్వా పురం తతో.
కున్తం పరిక్ఖిపాపేత్వా, చేతియం తత్థ కారయి;
థూపం పరిక్ఖిపాపేత్వా, విహారఞ్చ అకారయి.
తీహి వస్సేహి నిఠాసి, విహారో సో నరిస్సరో;
సఙ్ఘం ససన్నిపాతేసి, విహరమహాకారణా.
భిక్ఖునం సతసహస్సాని, తదా భిక్ఖునియో పన;
నవుతి చ సహస్సాని, అభవింసు సమాగతా.
తస్మిం సమాగమే సఙ్ఘం, ఇదమాక మహీపతి;
‘‘సఙ్ఘం భన్తే విసరిత్వా, భుఞ్జిం మరిచవట్టికం.
హస్సే’తం దణ్డకమ్మం మే, భవతూతి అకారయి;
సచేతియం మరిచవట్టి-విహారం సుమనోహరం.
పతిగ్గణ్హాతు తం సఙ్ఘో, ఇతి సో దక్ఖిణోదకం;
పాతిత్వా భిక్ఖుసఙ్ఘస్స, విహారం సుమనో అదా.
విహారే తం సమన్తాపి, మహన్తం మణ్డపం సుభం;
కారేత్వా తత్థ సఙ్ఘస్స, మహాదానం పవత్తయి.
పాదే పతిట్ఠాపేత్వాపి,
జలే అభయవాపియా;
కతో సో మణ్డపో ఆసి,
సేసో కాసే కథావకా.
సత్తాహం అన్నపానాదిం, దత్వాన మనుజాధిపో;
అదా సామణకం సబ్బం, పరిక్ఖారం మహారహం.
అహు సతసహస్సగ్ఘో, పరిక్ఖారో స ఆదికో;
అన్తే సహస్సగ్ఘనకో, సబ్బ సఙ్ఘో చ తంలభి.
యుద్ధే దానే చ సూరేన, సూరినా రతనత్తయే;
పసన్నామలచిత్తేన, సాసనుజోత నత్థినా.
రఞ్ఞా ¶ కతఞ్ఞునా తేన, థూపకారాపనాదితో;
విహార మహనన్తాని, పూజేతుం రతనత్తయం.
పరిచ్చత్తధనానే’త్థ, అనగ్ఘాని విముఞ్చియ;
సేసాని హోన్తి ఏకాయ, ఊనవీసతికోటియో.
తోగా దసద్ధవిధ దోసవిదూసితాపి,
పఞ్ఞావిసేస సహితేహి జనేహి పత్తా;
హోన్తేవ పఞ్చగుణయోగ గహితసారం,
ఇచ్చస్స సారగహణే మతిమాయతేయ్యాతి.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
మరిచవట్టికవిహారమహోనామ
ఛబ్బీసతిమో పరిచ్ఛేదో.
సత్తవీసతిమ పరిచ్ఛేద
లోహపాసాదమహో
తతో రాజా విచిన్తేసి, విస్సుతం సుస్సుతం సుతం;
మహాపఞ్ఞో సదా పుఞ్ఞో, పఞ్ఞాయ కతనిచ్ఛయో.
‘‘దీపప్పసాదకో థేరో, రాజినో అయ్యకస్స మే;
ఏవం కిరాహనత్తా తే, దుట్ఠగామణిభూపతి.
మహాపుఞ్ఞో మహాథూపం, సోణ్ణమాలిం మనోరమం;
వీసంహత్థసతం ఉచ్చం, కారేస్సతి అనాగతే.
పునో ఉపోసథాగారం, నానారతనమణ్డితం;
నవభూమం కరిత్వాన, లోహపాసాద మేవ చ.
ఇతి చిన్తియ భూమిన్దో, లిఖిత్వేవం ఠపాపితం;
పేక్ఖాపేన్తో రాజగేహే, ఠితం ఏవ కరణ్డకే.
సోవణ్ణపట్టం లద్ధాన, లేఖం తత్థ అవాచయి;
‘‘చత్తాలీససతం వస్సం, అతిక్కమ్మ అనాగతే.
కాకవణ్ణసుతో ¶ దుట్ఠ-గామణిమనుజాధిపో;
ఇదఞ్చిదఞ్చ ఏవఞ్చ, కారేస్సతీ’’తి వాచితం.
సుత్వా హట్ఠో ఉదానేత్వా, అప్పోట్ఠేసి మహీపతి;
తతో పాతో’వ గన్త్వాన, మహామేఘవనం సుభం.
సన్నిపాతం కారయిత్వా, భిక్ఖుసఙ్ఘస్స అబ్రవి;
‘‘విమానతుల్యం పాసాదం, కారయిస్సామి వో అహం.
దిబ్బం విమానం పేసేత్వా, తదా లేఖం అదాథ మే’’;
భిక్ఖుసఙ్ఘో విసజ్జేసి, అట్ఠ ఖీణాసవే తహిం.
కస్సపమునినో కాలే, అసోకో నామ బ్రాహ్మణో;
అట్ఠ సలాకభత్తాని, సఙ్ఘస్స పరిణామియ.
భరణిం నామ దాసిం సో, ‘‘నిచ్చం దేహీ’’తి అబ్రవి;
దత్వా సా తాని సక్కచ్చం, యావజీవం తతో చుతా.
ఆకాసట్ఠవిమానమ్హి, నిబ్బత్తిరుచిరే సుభే;
అచ్ఛరానం సహస్సేన, సదా’సి పరివారితా.
తస్సా రతనపాసాదో, ద్వాదసయోజనుగ్గతో;
యోజనానం పరిక్ఖేపో, చత్తాలీసఞ్చ అట్ఠ చ.
కూటాగారసహస్సేన, మణ్డితో నవభూమికో;
సహస్సగబ్భసమ్పన్నో, రాజమానో చతుమ్ముఖో.
సహస్ససఙ్ఖసంవుత్తి, సీహపఞ్జర నేత్తవా;
సకిఙ్కణికజాలాయ, సజ్జితో వేదికాయ చ.
అమ్బలట్ఠికపాసాదో, తస్స మజ్ఝే ఠితో అహు;
సన్తమతో దిస్సమానో, పగ్గహితధజాకులో.
తావతింసఞ్చ గచ్ఛన్తా, దిస్వా థేరం తమేవ తే;
హిఙ్గులేన తదా లేఖం, లేఖయిత్వా పటే తతో.
నివత్తిత్వాన ఆగన్త్వా, పటం సఙ్ఘస్స దస్సయుం;
సఙ్ఘో పటం గహేత్వా తం, పాహేసి రాజసన్తికం.
తం ¶ దిస్వా సుమనో రాజా, ఆగమ్మారామ ముత్తమం;
ఆలేఖతుల్యం కారేసి, లోహపాసాద ముత్తమం.
కమ్మారమ్భనకాలేవ, చతుద్వారమ్హి భోగవా;
అట్ఠసతసహస్సాని, హిరఞ్ఞాని ఠపాపయి.
పుటసహస్స వత్థాని, ద్వారే ద్వారే ఠపాపయి;
గుళ తేలసక్ఖరమధు-పురా చానేక చాటియో.
‘‘అమూలకకమ్మ మేత్థ, న కాతబ్బ’’న్తి భాసియ;
అగ్ఘాపేత్వా కతం కమ్మం, తేసం మూలమదాపయి.
హత్థసతం హత్థసతం, ఆసి ఏకేక పస్సతో;
ఉచ్చతో తత్తకోయేవ, పాసాదో హి చతుమ్ముఖో.
తస్మిం పాసాద సేట్ఠస్మిం, అహేసుం నవభూమియో;
ఏకేకిస్సా భూమియా చ, కూటాగారసతాని చ.
కూటాగారాని సబ్బాని, సజ్ఝునా ఖచితా న’యుం;
పవాలవేదికా తేసం, నానారతన భూసితా.
నానారతన చిత్తాని, తాసం పదుమకాని చ;
సజ్ఝకింకిణికాపన్తి-పరిక్ఖిత్తావ తా అహు.
సహస్సం తత్థ పాసాదో, గబ్భా ఆసుం సుసఙ్ఖతా;
నానారతన ఖచితా, సీహపఞ్జరనేత్తవా.
నారివాహనయానన్తు, సుత్వా వేస్సవణస్స సో;
తదా కారమకారేసి, మజ్ఝే రతనమణ్డపం.
సీహబ్యగ్ఘాదిరూపేహి, దేవతా రూపకేహి చ;
అహు రతనమయోహే’స, థమ్భేహి చ విభూసితో.
ముత్తాజాలపరిక్ఖేపో, మణ్డపన్తే సమన్తతో;
పవాలవేదికా చేత్థ, పుబ్బే వుత్తవిధా అహు.
సత్తరతన చిత్తస్స, వేమజ్ఝే మణ్డపస్స తు;
రుచిరో దన్తపల్లఙ్కో, రమ్మో ఫలికసన్థరో.
దన్తమయాపస్సయే’త్థ, సువణ్ణమయ సూరియో;
సజ్ఝుమయే చన్దిమా చ, తారా చ ముత్తకా మయా.
నానారతన ¶ పదుమాని, తత్థ తత్థ యథారహం;
జాతకాని చ తత్థేవ, ఆసుం సోణ్ణలతన్తరే.
మహగ్ఘపచ్చత్థరణే, పల్లఙ్కే’తి మనోరమే;
మనోహరా’సిట్ఠపితా, రుచిరం దన్తబీజనీ.
పవాలపాదుకా తత్థ, ఫలికమ్హి పతిట్ఠితా;
సేతచ్ఛత్తం సజ్ఝుదణ్డం, పల్లఙ్కో’పరిసోభథ.
సత్తరతన మయానేత్థ, అట్ఠమఙ్గలికాని చ;
చతుప్పదానం పన్తీ చ, మణిముత్తన్తరా అహుం.
రజతానఞ్చ ఘణ్టానం, పన్తీ భత్తన్తలమ్బితా;
పాసాదఛత్తపల్లఙ్క-మణ్డపా’సుం అనగ్ఘికా.
మహగ్ఘ పఞ్ఞపాపేసి, మఞ్చపీఠం యథారహం;
తథేవ భూమత్థరణం, కమ్బలఞ్చ మహారహం.
ఆచామ కుమ్భిసోవణ్ణా, ఉలుఙ్కో చ అహు తహిం;
పాసాద పరిభోగేసు, సేసేసు చ కథా’ వకా.
చారుపాకార పరివారో,
సో చతుద్వారకోట్ఠకో;
పాసాదో’లఙ్కతో సోభి,
తావతింస సభా వియ.
తమ్బ లోహిట్ఠకాహే’సో,
పాసాదో ఛాదితో అహు;
లోహ పాసాద వోహారో,
తేన తస్స అజాయథ.
నట్ఠితే లోహపాసాదే, సో సఙ్ఘం సన్నిపాతయి;
రాజా సఙ్ఘో సన్నిపతి, మరిచవట్టిమహే వియ.
పుథుజ్జనా’వ అట్ఠంసు, భిక్ఖూ పఠమభూమియం;
తేపిటకా దుతియాయ, సోతాపన్నాదయో పన.
ఏకే ¶ కేయేవ అట్ఠంసు, తతియాదీసు భూమిసు;
అరహన్తో చ అట్ఠంసు, ఉద్ధం చతూసు భూమిసు.
సఙ్ఘస్స దత్వా పాసాదం, దక్ఖిణమ్బుపురస్సరం;
రాజా’దత్థ మహాదానం, సత్తాహం పుబ్బకం పియ.
పాసాద మహచత్తాని, మహాచాగేన రాజినా;
అనగ్ఘాని ఠపేత్వాన, అహేసుం తింసకోటియో.
నిస్సారే ధననిచయే విసేససారం,
యే దానం పరిగణయన్తి సాధుపఞ్ఞా;
తే దానం విపులమపేత చిత్తసఙ్గా,
సత్తానం హితపరమా దదన్తి ఏవంతి.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
లోకహపాసాదమహో నామ
సత్తవీసతిమో పరిచ్ఛేదో.
అట్ఠవీసతిమ పరిచ్ఛేద
మహా థూపసాధన లాభో
తతో సతసహస్సం సో, విస్సజ్జేత్వా మహీపతి;
కారాపేసి మహాబోధి-పూజం సుళారముత్తమం.
తతో పురం పవిసిన్తో, థూపఠానే నివేసితం;
పస్సిత్వాన సీలాయూపం, సరిత్వా పుబ్బకం సుతిం.
‘‘కారేస్సామి మహాథూపం’’, ఇతి హట్ఠో మహాతలం;
ఆరుయ్హ రత్తిం భుఞ్జిత్వా, సయితో ఇతి చిన్తయి.
‘‘దమిళే ¶ మద్దమానేన, లోకో’యం పీళితో మయా;
న సక్కా బలిముద్ధత్తుం, తం వజ్జియ బలిం అహం.
కారయన్తో మహాథూపం, కతం ధమ్మేన ఇట్ఠికా;
ఉప్పాదేస్సామి ‘‘ఇచ్చేవం, చిన్తయన్తస్స చిన్తితం.
ఛత్తమ్హి దేవతాజానీ, తతో కోలాహలం అహు;
దేవేసు ఞత్వా తం సక్కో, విస్సకమ్మాన మబ్రవి.
‘‘ఇట్ఠకత్తం చేతియస్స, రాజా చిన్తేసి గామణి;
గన్త్వా పురా యోజనమ్హి, గమ్భీర నదీ యన్తికే.
మాపేహి ఇట్ఠికా తత్తం’, ఇతి సక్కే న భాసితో;
విస్సకమ్మో ఇధాగమ్మ, మాపేసి తత్థ ఇట్ఠికా.
పభాతే లుద్దకో తత్థ, సునఖేహి వనం అగా;
వోధారూపేన దస్సేసి, లుద్దకం భుమ్మదేవతా.
లుద్దకో తం’నుబన్ధన్తో, గన్త్వా దిస్వాన ఇట్ఠకా;
అన్తరహితాయ గోధాయ, ఇతి చిధన్తసి సో తహిం.
‘‘కారేతు కామో కిర నో, మహాథూపం మహీపతి;
ఉపాయనమిదం తస్సం’, ఇతి గన్త్వా నివేదయి.
తస్స తం వచనం సుత్వా, పియం జనహి తప్పియో;
రాజా కారేసి సక్కారం, మహన్తం తుట్ఠమానసో.
పురాపుబ్బుత్తరే దేసే, యోజనత్తయ మత్థకే;
ఆచార విట్ఠిగామమ్హి, సోళసకరీసే కలే.
సోవణ్ణ బీజాను’ట్ఠింసు, వివిధాని పమాణతో;
విదత్థుక్కట్ఠ మాణాని, అఙ్గులిమాణా నిహేఠతో.
సువణ్ణ పుణ్ణం తం భూమిం, దిస్వా సఙ్గామవాసికా;
సువణ్ణ పాహిం ఆదాయ, గన్త్వా రఞ్ఞో నివేదయుం.
పురాపాచిన పస్సమ్హి, సత్త యోజన మత్థకే;
గఙ్గాపారే తమ్బపిట్ఠే, తమ్బలోహం సముట్ఠహి.
తఙ్గామికా తమ్బలోహ-బీజమాదాయ పాతియా;
రాజాన ముపసఙ్కమ్మ, తమత్థఞ్చ నివేదయుం.
పుబ్బదక్ఖిణదేసమ్హి, పురతో చతుయోజనే;
సుమన వాపి గామమ్హి, ఉట్ఠహింసు మణీబహూ.
ఉపల ¶ కురువిన్దేహి, మిస్సకానేవ గామికా;
ఆదాయ పాతియాఏవ, గన్త్వా రఞ్ఞో నివేదయుం.
పురతో దక్ఖిణే పస్సే, అట్ఠయోజనమత్థకే;
అమ్బట్ఠ కోలలేణమ్హి, రజతం ఉపపజ్జథ.
నగరే వాణిజో ఏకో, ఆదాయ సకటే బహూ;
మలయా సిఙ్గీవేరాదిం, ఆనేతుం మలయం గతో.
లేణస్స అవిదూరమ్హి, సకటానిట్ఠ పాపియ;
పతోదాదారునిచ్ఛన్తో, ఆరుళ్హో తం మహీధరం.
చాటిప్పమాణ తం తత్థ, పక్కభారేన నామి తం;
దిస్వా పన సలట్ఠిఞ్చ, పాసాణట్ఠఞ్చ తం ఫలం.
వణ్టే తం వాసియా ఛేత్వా, దస్సామ’గ్గన్తి చిన్తియ;
కాలం ఘోసేసి సద్ధాయ, చత్తారో’నాసవాగముం.
హట్ఠో సో తే’భివాదేత్వా, నిసీదాపియ సాదరో;
వాసియా వణ్టసామన్తా, తచం ఛేత్వా అపస్సయం.
ముఞ్జిత్వా’వాట పుణ్ణం తం, యూసం పత్తేహీ ఆదియ;
చత్తారో యూస పూరేతే, పత్తే తేసమదాసిసో.
తే తం గహేత్వా పక్కాముం,
కాలం ఘోసేసి సో పున;
అఞ్ఞే ఖిణాసవా థేరా,
చత్తారో తత్థ ఆగముం.
తేసం పత్తే గహేత్వా సో, పత్తామిఞ్జహి పూరియ;
అదాసి తేసం పక్కాముం, తయో ఏకో నపక్కమి.
రజతం తస్స దస్సేతుం, ఓరోహిత్వా తతో హి సో;
నిసజ్జ లేణాసన్నమ్హి, తామిఞ్జా పరిభుఞ్జథ.
సేసామిఞ్జా వాణిజో’పి, భుఞ్జిత్వా యావదత్థకం;
భణ్డికాయ గహేత్వాన, సేసథేరపదానుగో.
అఞ్జసా ¶ ఇమినా త్వమ్పి, గచ్ఛ దానీ ఉపాసక;
గన్త్వాన థేరం పస్సిత్వా, వేయ్యావచ్చ మహాసి చ.
థేరో చ లేణద్వారేన, తస్స మగ్గ అమాపయి;
థేరం వన్దియ సో తేన, గచ్ఛన్తో లేణమద్దస.
లేణ ద్వారమ్హి ఠత్వాన, పస్సిత్వా రజతమ్పి సో;
వాసియా ఆహనిత్వాన, రజతతి విజానియ.
గహేత్వేకం సజ్ఝుపిణ్డం, గన్త్వాన సకటన్తికం;
సకటాని ఠపాపేత్వా, సజ్ఝుపిణ్డం తమాదియ.
లహుం అనురాధ పురం, ఆగమ్మ వరవాణిజో;
దస్సేత్వా రజతం రఞ్ఞో, తమత్థమ్పి నివేదయి.
పురతో పచ్ఛిమే పస్సే, పఞ్చయోజన మత్థకే;
ఉరువేలపట్టనే ముత్తా, మహామలక మత్తియో.
పవాలన్తరికా సద్ధిం, సముద్దాథలమోక్కముం;
కేవట్టా తా సమేక్ఖిత్వా, రాసిం కత్వాన ఏకతో.
పాతియా ఆనయిత్వాన, ముత్తా సహ పవాలకా;
రాజాన ముపసఙ్కమ్మ, తమత్థమ్పి నివేదయుం.
పురతో ఉత్తరే పస్సే, సత్త యోజన మత్థకే;
పేళివాపిక గామస్స, వాపిపక్ఖన్తకన్దరే.
జాయింసు వాలుకాపిట్ఠే, చత్తారో ఉత్తమా మణీ;
నీసద పోతప్పమాణా, ఉమ్మాపుప్ఫనిభాసుభా.
తే దిస్వా సునఖో లుద్దో, అగన్త్వా రాజసన్తికం;
‘‘ఏవరూపా మణీదిట్ఠో, మయా’’ఇతి నివేదయి.
ఇట్ఠకాదీని ఏతాని మహాపుఞ్ఞో మహామతి;
మహాథూపత్థముప్పన్నా-న’స్సోసి తదహేవ సో.
యథానురూపం సక్కారం, తేసం కత్వా సుమానతో;
ఏతే వా రక్ఖకే కత్వా, సబ్బాని ఆహరాపయి.
ఖేదమ్పి ¶ కాయజమసయ్హమచిన్తయిత్వా,
పుఞ్ఞం పసన్నమనసో పచిత హి ఏవం;
సాధేతి సాధన సతాని సుఖా కరాని,
తస్మా పసన్నమనసో’వ కరేయ్య పుఞ్ఞన్తి.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
మహాథూపసాధనలాభో నామ
అట్ఠవీసతిమో పరిచ్ఛేదో.
ఏకూనతింసతిమ పరిచ్ఛేద
థూపారమ్భో
ఏవం సమత్తే సమ్భారే, వేసాఖపుణ్ణమాసీయం;
పత్తే విసాఖనక్ఖత్తే, మహాథూపత్థమారభి.
హారేత్వాన తహిం థూపం, థూపఠానమఖాణయి;
సత్థహత్థో మహీపాలో, థిరీ కాతుం మనేకధా.
యోధేహి ఆహరాపేత్వా, గుళపాసాణకే తహిం;
కూటేహి ఆహనాపేత్వా, పాసాణే చుణ్ణితే అథ.
చమ్మవనద్ధ పాదేహి, మహాహత్థీహి మద్దయి;
భూమియా థిరీభావత్థం, అత్థానత్థవిచక్ఖణో.
ఆకాస గఙ్గాపతిత-ట్ఠానే సతతతిన్తకే;
మత్తికా సుఖుమా తత్థ, సమన్తా తిం సయోజనే.
నవనీత మత్తికా’తేసా, సుఖుమత్తా పపుచ్చతి;
ఖీణాసవా సామణేరా, మత్తికా ఆహరుం తతో.
మత్తికా అత్థరాపేసి, తత్థ పాసాణకోట్టిమే;
ఇట్ఠకా అత్థరాపేసి, మత్తికో పరిఇస్సరో.
తస్సో ¶ పరిఖరసుధం, కురువిన్దం తతోపరి;
తస్సో పరిఅయోజాలం, మరుమ్బన్తు తతోపరం.
ఆహటం సామణేరేహి, హిమవన్తా సుగన్ధకం;
సన్థరాపేసి భూమిన్దో, ఫళికన్తు తతోపరి.
సీలాయో సన్థరాపేసిచ్ఛ ఫళికసన్థరో పరి;
సబ్బత్థ మత్తికాకిచ్చే, నవనీతవ్హయా అహు.
నియ్యాసేన కపిట్ఠస్స, సన్నితేన రసోదకే;
అట్ఠఙ్గులం బహలఏతా, లోహపట్టం సీలోపరి.
మనోసిలాయతిలతే-లసన్నితాయ తతో పరి;
సత్తఙ్గులం సజ్జుపట్టం, సన్థరేసి రథేసభో.
మహాథూప పతిట్ఠాన-ఠానే ఏవం మహీపతి;
కారేత్వా పరికమ్మాని, విప్పసన్నేన చేతసా.
ఆసళ్హీ సుక్కపక్ఖస్స, దివసమ్హి చతుద్దసే;
కారేత్వా భిక్ఖుసఙ్ఘస్స, సన్నిపాతమిదం వది.
మహాచేతియ మత్థాయ, భదన్తామఙ్గలిట్ఠకం;
పతిట్ఠాపేస్సం స్వే ఏత్థ, సబ్బో సఙ్ఘో సమేతునో.
బుద్ధ పూజా పయోగేన, మహాజనహీతత్థికో;
‘‘మహాజనో’ పోసథికో, గన్ధమాలాదిగణ్హియ.
మహాథూప పతిట్ఠాన-ఠానం యాతు సువే’’ఇతి;
చేతియ ఠాన భూసాయ, అమచ్చే చ నియోజయి.
ఆణాపితా నరిన్దేన, మునినో పియగారవా;
అనేకేహి పకారేహి, తే తం ఠానమలఙ్కరుం.
నగరం సకలఞ్చేవ, మగ్గఞ్చేవ ఇధాగతం;
అనేకేహి పకారేహి, అలఙ్కారయి భూపతి.
పభాతే చ చతుద్వారే, నగరస్స ఠపాపయి;
నహాపితే నహాపకే చ, అప్పకే చ బహూతథా.
వత్థాని ¶ గన్ధమాలా చ, అన్నాని మధురాని చ;
మహాజనత్థం భూమిన్దో, మహాజనహితే రతో.
పటియత్తాని ఏతాని, సాదియిత్వా యథారుచి;
పోరాజానపదాచేవ థూపఠానముపాగముం.
సుమణ్డితేహి నేకేహి, ఠానన్తర విధానతో;
ఆరక్ఖితో అమచ్చేహి, యథాఠానం మహీపతి.
సుమణ్డితాహి నేకాహి, దేవకఞ్ఞూపమాహి చ;
నాటకీహి పరిబ్బుళ్హో, సుమణ్డిత పస్సాధితో.
చత్తాలీస సహస్సేహి, నరేహి పరివారితో;
నానా తూరియ సఙ్ఘుట్ఠో, దేవరాజ విలాసవా.
మహాథూప పతిట్ఠానం, ఠానాఠాన విచక్ఖణో;
అపరణ్హే ఉపాగఞ్ఛి, నన్దయన్తో మహాజనం.
అట్ఠుత్తరసహస్సం సో, సాటకానిట్ఠపాపియ;
పుటబద్ధాని మజ్ఝమ్హి, చతుపస్సే తతో పన.
వత్థాని రాసీంకారేసి, అనేకాని మహీపతి;
మధుసప్పి గుళాదీహి చ, మఙ్గలత్థం ఠపాపయి.
నానాదేసేహిపా’గఞ్ఛుం, బహవో భిక్ఖవో ఇధ;
ఇధ దీపట్ఠసఙ్ఘస్స, కా కథావ ఇధాగమే.
థేరో’ సీతి సహస్సాని, భిక్ఖూ ఆదాయ ఆగమా;
రాజగహస్స సామన్తా, ఇన్దగుత్తో మహాగణీ.
సహస్సాని’సిపతనా, భిక్ఖూనం ద్వాదసా’దియ;
ధమ్మసేనో మహాథేరో, చేతియఠానమాగమా.
సట్ఠిభిక్ఖుసహస్సాని, ఆదాయ ఇధమాగమా;
పీయదస్సీ మహాథేరో, జేతారామ విహారతో.
వేసాలీ మహావనతో, థేరోరు బుద్ధరక్ఖితో;
అట్ఠారస సహస్సాని, భిక్ఖూ ఆదాయ ఆగమా.
కోసమ్బీ ఘోసితారామా, థేరోరు ధమ్మరక్ఖితో;
తింసభిక్ఖుసహస్సాని, ఆదాయ ఇధ ఆగమా.
ఆదాయుజ్జేనీయం ¶ థేరో, దక్ఖిణ గిరితో యతి;
చత్తారీస సహస్సాని, అగోరు సఙ్ఘరక్ఖితో.
భిక్ఖూనం సతసహస్సం, సట్ఠసహస్సాని చా’దియ;
పుప్ఫపురే’సోకరామా, థేరో మిత్తిణ్ణ నామకో.
దువే సతసహస్సాని, సహస్సాని అసీతి చ;
భిక్ఖూ గహేత్వాను’త్తిణ్ణో, థేరో కస్మిరమణ్డలా.
చత్తారీసత సహస్సాని, సహస్సాని చ సట్ఠి చ;
భిక్ఖూ పల్లవభోగమ్హా, మహాదేవో మహామతీ.
యోననగరా’లసన్దాసో, యోన మహాధమ్మరక్ఖితో;
థేరో తింస సహస్సాని, భిక్ఖూ ఆదాయ ఆగమా.
వఞ్ఝాటవివత్తనియా, సేనాసనా తు ఉత్తరో;
థేరో సట్ఠిసహస్సాని, భిక్ఖూ ఆదాయ ఆగమా.
చిత్తగుత్తో మహాథేరో, బోధిమణ్డవిహారతో;
తింస భిక్ఖుసహస్సాని, ఆదియిత్వా ఇధాగమా.
చన్దగుత్తో మహాథేరో, వనవాసపదేసతో;
ఆగాసీతి సహస్సాని, ఆదియిత్వా యతీ ఇధ.
సూరియగుత్తోమహాథేరో, కేలాసమ్హా విహారతో;
ఛన్నవుతి సహస్సాని, భిక్ఖూఆదాయ ఆగమా.
భిక్ఖూనం దీపవాసినం, ఆగతానఞ్చ సబ్బసో;
గణనాయ పరిచ్ఛేదో, పోరాణేహి న భాసితో.
సమాగతానం సబ్బేసం, భిక్ఖునం తం సమాగమే;
వుత్తా ఖీణాసవాయేవ, తే ఛన్నవుతికోటియో.
తే మహాచేతియఠానం, పరివారేత్వా యథారహం;
మజ్ఝే ఠపేత్వా ఓకాసం, రఞ్ఞో అట్ఠంసు భిక్ఖవో.
పవిసిత్వా తహిం రాజా, భిక్ఖుసఙ్ఘం తథా ఠితం;
దిస్వా పసన్నచిత్తేన, వన్దిత్వా హట్ఠమానసో.
గన్ధమాలాహి పూజేత్వా, కత్వాన తిపదక్ఖిణం;
మజ్ఝే పుణ్ణఘటఠానం, పవిసిత్వా సమఙ్గలం.
సువణ్ణఖీలే ¶ పటిముక్కం, పరిబ్భమనదణ్డకం;
రాజతేన కతం సుద్ధం, సుద్ధపీతి బలోదయో.
గాహయిత్వా అమచ్చేన, మణ్డితేన సుజాతినా;
అభిమఙ్గలభూతేన, భూతభూతిపరాయణో.
మహన్తం చేతియావట్టం, కారేతుం కతనిచ్ఛయో;
భమాపయితు మారద్ధో, పరికమ్మిత భూమియం.
సిద్ధత్థో నామ నామేన, మహాథేరో మహిద్ధికో;
తథాకరోన్తం రాజానం, దీఘదస్సీ నివారయి.
‘‘ఏవం మహన్తం థూపఞ్చ, అయం రాజా’రభిస్సతి;
థూపే అనిట్ఠితేయేవ, మరణం అస్స హేస్సతి.
భవిస్సతి మహన్తో చ, థూపోదుప్పటిసఙ్ఖరో;
ఇతి సో నాగతం పస్సం, మహన్తత్తం నివారయి.
సఙ్ఘస్స చ అనుఞ్ఞాయ, థేరో సమ్భావనాయచ;
మహన్తం కత్తుకామో’పి, గణ్హిత్వా థేరభాసితం.
థేరస్స ఉపదేసేన, తస్స రాజా అకారయి;
మజ్ఝిమం చేతియావట్టం, పతిట్ఠాపేతుమిట్ఠికా.
సోవణ్ణరజతే చేవ, ఘటే మజ్ఝేట్ఠపాపయి;
అట్ఠట్ఠ అట్ఠితుస్సాహో, పరివారియ తే పన.
అట్ఠుత్తరసహస్సఞ్చ, ఠపాపేసి నవే ఘటే;
అట్ఠుత్తరే అట్ఠుత్తరే, వత్థానం తు సతే పన.
ఇట్ఠికాపవరా అట్ఠ, ఠపాపేసి విసుం విసుం;
సమ్మతేన అమచ్చేన, భూసితేన అనేకధా.
తతో ఏకం గాహయిత్వా, నానామఙ్గలసఙ్ఖతే;
పురిత్థిమదిసాభాగే, పఠమం మఙ్గలిత్థికం.
పతిట్ఠాపేసి సక్కచ్చం, మనుఞ్ఞే గన్ధకద్దమే;
జాతిసుమన పుప్ఫేసు, పూజితేసు తహిం పన.
అహోసి పుథవీకమ్పో, సేసా సత్తాపి సత్తహి;
పత్తిట్ఠాపేస’ మచ్చేహి, మఙ్గలాని చ కారయి.
ఏవం ¶ అసాళ్హమాసస్స, సుక్కపక్ఖే’భిసమ్మతే;
ఉపోసథే పన్నరసే, పతిట్ఠాపేసి ఇట్ఠికా.
చతుద్దిసం ఠితే తత్థ, మహాథేరే అనాసవే;
వన్దిత్వా పూజయిత్వా చ, సుప్పతితో కమేన సో.
పుబ్బుత్తరం దిసం గన్త్వా, పియదస్సిం అనాసవం;
వన్దిత్వాన మహాథేరం, అట్ఠాసి తస్స సన్తికే.
మఙ్గలం తత్థ వడ్ఢేన్తో, తస్స ధమ్మమభాసిసో;
థేరస్స దేసనా తస్స, జనస్సా’హోసి సాత్థికా.
చత్తాలీససహస్సానం, ధమ్మాభిసమయో అహు;
చత్తాలీససహస్సానం, సోతాపత్తిఫలం అహు.
సహస్సం సకదాగామి, అనాగామి చ తత్తకా;
సహస్సంయేవ అరహన్తో, తత్థ’హేసుం గిహీజనా.
అట్ఠారససహస్సాని, భిక్ఖూభిక్ఖునియో పన;
చుద్దసేవ సహస్సాని, అరహత్తే పతిట్ఠయుం.
ఏవమ్పపసన్నమతిమా రతనత్తయమ్హి,
చాగామిముత్తమనసాజనతాహి తేన;
లోకత్థసిద్ధి పరమా భవతీతి ఞత్వా,
సద్ధాదినేకగుణయోగ రతిం కరేయ్యాతి.
సుజనప్పసాదసం వేగత్థాయ కతే మహావంసే
థూపారమ్భో నామ
ఏకూనతింసతిమో పరిచ్ఛేదో.
తింసతిమ పరిచ్ఛేద
ధాతుగబ్భరచనో
వన్దిత్వాన ¶ మహారాజా, సబ్బం సఙ్ఘం నిమన్తయి;
‘‘యావచేతియనిట్ఠానా, భిక్ఖం గణ్హథ మే’’ఇతి.
సఙ్ఘో తం నాధివాసేసి, అనుపుబ్బేన సో పన;
యావన్తో యావ సత్తాహం, సత్తాహమధివాసనం.
అలత్థో’పడ్ఢభిక్ఖూహి, తే లద్ధా సుమనో’వ సో;
అట్ఠారససు ఠానేసు, థూపఠానసమన్తతో.
మణ్డపే కారయిత్వాన, మహాదానం పవత్తయి;
సత్థాహం తత్థ సఙ్ఘస్స, తతో సఙ్ఘం విస్సజ్జయి.
తతో భేరిం చరాపేత్వా, ఇట్ఠకా వడ్ఢకీ లహుం;
సన్నిపాతేసి తే ఆసుం, పఞ్చమత్తసతాని హి.
కథం కరిస్ససి నే’కో, పుచ్ఛితో ఆహ భూపతి;
‘‘పేస్సియానం సతం లద్ధా, పంసూనం సకటం అహం.
ఖేపయిస్సామి ఏక్కా’హం, తం రాజా పటిబాహయి;
తతో ఉపడ్ఢుపడ్ఢఞ్చ, పంసూ ద్వే అమ్మణాని చ.
ఆహంసు రాజా పటిబాహి, చతురో తేపి వడ్ఢకీ;
అథేకో పణ్డితో బ్యత్తో, వడ్ఢకీ ఆహ భూపతిం.
‘‘ఉదుక్ఖలే కోట్టయిత్వా, అహం సుప్పేహి వట్టితం;
పింసాపయిత్వా నిసదే, ఏతం పంసూనమమ్మణం.
ఇతి వుత్తో అనుఞ్ఞాసి, తిణాదినేత్థనో సియుం;
చేతియమ్హీతి భూమిన్దో, ఇన్దతుల్యపరక్కమో.
‘‘కం సణ్ఠానం చేతియం తం, కరిస్ససి తువం ఇతి;
పుచ్ఛితం తంఖణంయేవ, విస్సకమ్మో తమావిసి.
సోవణ్ణపాతిం తో యస్స, పురాపేత్వావ వడ్ఢకీ;
పాణినా వారిమాదాయ, వారిపిట్ఠియమాహనీ.
ఫలిక ¶ లోలసదిసం, మహాఫుబ్బుళముట్ఠహి;
ఆహీ’దిసం కరిస్సతి, తుస్సిత్వాన’స్స భూపతి.
సహస్సగ్ఘం వత్థయుగం, తథా’లఙ్కార పాదుకా;
కహాపనాని ద్వాదస-సహస్సాని చ దాపపి.
‘‘ఇట్ఠకా ఆహారాపేస్సం, అపీళేన్తో కథం నరే’’;
ఇతి రాజా విచిన్తేసి, రత్తింఞత్వాన తం మరూ.
చేతియస్స చతుద్ధారే, ఆహరిత్వాన ఇట్ఠకా;
రత్తిం రత్తిం ఠపయింసు, ఏకేకాహపహోనకా.
తం సుత్వా సుమనోరాజా, చేతియే కమ్మమారభి;
అమూలమేత్థ కమ్మఞ్చ, న కాతబ్బన్తి ఞాపయి.
ఏకేకస్మిం దువారస్మిం, ఠపాపేసి కహాపణే;
సోళససతసహస్సాని, వత్థానిసు బహూని చ.
వివిధఞ్చ అలఙ్కారం, ఖజ్జంభోజ్జం సపానకం;
గన్ధమాలాగుళాదిచ, ముఖవాసకపఞ్చకం.
‘‘యథారుచితం గణ్హన్తు, కమ్మం కత్వా యథారుచిం;
తే తథేవ అపేక్ఖిత్వా, అదంసు రాజకమ్మికా.
థూపకమ్మసహాయత్తం, ఏకో భిక్ఖునికామయం;
మత్తికాపిణ్డమాదాయ, అత్తనా అభిసఙ్ఖతం.
గన్త్వాన చేతియట్ఠానం, వడ్ఢేత్వా రాజకమ్మికే;
అదాసి తం వడ్ఢకిస్స, గణ్హన్తోయేవ జానిసో.
తస్సా కారం విదిత్వాన, తత్థాహోసి కుతూహలం;
కమేన రాజా సుత్వాన, ఆగతో పుచ్ఛి వడ్ఢకీ.
దేవ ఏకేన హత్థేన, పుప్ఫానా’దాయ భిక్ఖవో;
ఏకేన మత్తికాపిణ్డం, దేన్తి మయ్హం అహం పన.
అయం ఆగన్తుకో భిక్ఖు, అయం నేవాసికో ఇతి;
జానామినేవా’తి వచో, సుత్వా రాజాసమప్పయి.
ఏకోబలత్థం దస్సేతుం, మత్తికా దాయకం యతిం;
సో బలతస్స దస్సేసి, సో తం రఞ్ఞో నివేదయి.
జాతిమకులకుమ్భేసో ¶ , మహాబోధఙ్గణే తయో;
ఠపాపేత్వా బలత్థేన, రాజా దాపేసి భిక్ఖునో.
అజానిత్వా పూజయిత్వా, ఠితస్సే’తస్స భిక్ఖునో;
బలత్థో తం నివేదేసి, తదా తం జాని సో యతి.
కేలివాతే జనపదే, పియఙ్గల్లనివాసికో;
థేరో చేతియకమ్మస్మిం, సహాయత్తం నికామయం.
తస్సిత్థికావడ్ఢకిస్స, ఞాతకో ఇధ ఆగతో;
తస్సిట్ఠికా సమత్తేన, ఞాతో కత్వాన ఇట్ఠకం.
కమ్మియేవడ్ఢయిత్వాన, వడ్ఢకిస్స అదాసితం;
సో తం తత్థ నియోజేసి, కోలాహలమహోసి చ.
రాజా సుత్వావ’ తం ఆహ, ‘‘ఞాతుం సక్కా తమిట్ఠికం’’;
జానన్తోపి న సక్కాతి, రాజానం ఆహ వడ్ఢకీ.
‘‘జానాసి తం త్వం థేరంతి’’,
వుత్తో ఆమా’’తి భాసితో;
తం ఞాపనత్థం అప్పేసి,
బలత్థం తస్స తూపతి.
బలత్థో తేన తం ఞత్వా, రాజానుఞ్ఞాయుపాగతో;
కట్ఠహాలపరివేణే, థేరం పస్సియ మన్తియ.
థేరస్స మగమనాహఞ్చ, గతిఠానఞ్చ జానియ;
‘‘తుమ్హేహి సహ గచ్ఛామి, సకం గామం’’న్తి భాసియ.
రఞ్ఞో సబ్బం నివేదేసి, రాజా తస్స అదాపయి;
వత్థయుగం సహస్సగ్ఘం, మహగ్ఘం రత్తకమ్బలం.
సామణకే పరిక్ఖారే, బహుకే సక్ఖరమ్పి చ;
సుగన్ధ తేలనాళిఞ్చ, దాపేత్వా అనుసాసితం.
థేరేన సహ గన్త్వా సో, దిస్సన్తే పియగల్లకే;
థేరం సీతాయ ఛాయాయ, సోదకాయ నిసీదియ.
సక్ఖరపాణకం దత్వా, పాదే తేలేన మక్ఖియ;
ఉపాహనాని యోజేత్వా, పరిక్ఖారే ఉపానయి.
కులూపగస్స ¶ థేరస్స, గహితా మే ఇమే మయా;
వత్థయుగంతు పుత్తస్స, సబ్బే తాని దదామి వో.
ఇతి వత్వాన దత్వా తే, గహేత్వా గచ్ఛతో పన;
వన్దిత్వా రాజవచసా, రఞ్ఞో సన్దేసమాహ సో.
మహాథూపే కయిరమానే, సతియాకమ్మకారకా;
అనేకసఙ్ఖాహి జనా, పసన్నా సుగతిం గతా.
చిత్తప్పసాదమత్తేన, సుగతే గతిఉత్తమా;
లబ్భతీతి విదిత్వాన, థూపపూజం కరే బుధో.
ఏత్థేవ భతియా కమ్మం, కరిత్వా ఇత్థియో దువే;
తావతింసమ్హి నిబ్బత్తా, మహాథూపమ్హి నిట్ఠితే.
ఆవజ్జిత్వా పుబ్బకమ్మం, దిట్ఠకమ్మఫలా ఉభో;
గన్ధమాలా’దియిత్వాన, థూపం పూజేతుమాగతా.
గన్ధమాలాహి పూజేత్వా, చేతియం అభివన్దిసుం;
తస్మిం ఖణే భాతివఙ్క-వాసీ థేరో మహాసివో.
రత్తిభాగే మహాథూపం, వన్దిస్సామీతి ఆగతో;
తాదిస్వాన మహాసత్త-పణ్ణిరుక్ఖమ పస్సితో.
అదస్సయిత్వా అత్తానం, పస్సం సమ్పత్తిమబ్భుతం;
ఠత్వా తాసం వన్దనాయ, పరియోసానే అపుచ్ఛితం.
‘‘భాసతే సకలో దీపో,
దేహోభాసేన వో ఇధ;
కిన్నుకమ్మం కరిత్వాన,
దేవలోకం ఇతో గతా.
మహాథూపే కతం కమ్మం, తస్స ఆహంసు దేవతా;
ఏవం తథాగతే హేవ, పసాదో హి మహప్ఫలో.
పుప్ఫధానత్తయం థూపే, ఇట్ఠికాహి చితం చితం;
సమం పథవియా కత్వా, ఇద్ధిమన్తో’వ సీదయుం.
నవ వారే చితం సబ్బం, ఏవం ఓసీదయింసు తే;
అథ రాజా భిక్ఖుసఙ్ఘ-సన్నిపాత మకారయి.
తత్థాసీతిసహస్సాని ¶ , సన్నిపాతమ్హి భిక్ఖవో;
రాజా సఙ్ఘముపాగమ్మ, పూజేత్వా అభివన్దియ.
ఇట్ఠకోసిదనేహేతుం, పుచ్ఛి సఙ్ఘో వియాకరి;
‘‘నో సీదనత్థం థూపస్స, ఇద్ధిమన్తేహి భిక్ఖూహి.
కతం ఏతం మహారాజ, న ఇదాని కరిస్సతే;
అఞ్ఞథత్తమకత్వా తం, మహాథూపం సమాపయ.
తం సుత్వా సుమనో రాజా, థూపకమ్మమకారయి;
పుప్ఫాధానేసు దససు, ఇట్ఠికా దసకోటియో.
భిక్ఖుసఙ్ఘో సామణేరే, ఉత్తరం సుమనమ్పి చ;
‘‘చేభియ ధాతుగబ్భత్థం, పాసాణే మేఘవణ్ణకే.
ఆహరథా’’తి యోజేసి, తే గన్త్వా ఉత్తరం కురుం;
అసీతి రతనాయామ, విత్థారే రవిభాసురే.
అట్ఠఙ్గులాని బహలే, గణ్ఠిపుప్ఫనిభే సుభే;
ఛమేఘవణ్ణపాసాణే, ఆహరింసు ఖణేతతో.
పుప్ఫధానస్స ఉపరి, మజ్ఝే ఏకం నిపాతియ;
చతుపస్సమ్హి చతురో, మఞ్జూసం వియ యోజియ.
ఏకం పిధానకత్థాయ, దిసాభాగే పురత్థిమే;
అదస్సనం కరిత్వా తే, ఠపయింసు మహిద్ధికా.
మజ్ఝమ్హి ధాతుగబ్భస్స, తస్స రాజా అకారయి;
రతనమయం బోధిరుక్ఖం, సబ్బాకారమనోరమం.
అట్ఠారస రతనికో, ఖన్ధో సాఖాస్స పఞ్చ చ;
పవాలమయమూలో సో, ఇన్దనీలే పతిట్ఠితో.
సుసుద్ధరజతక్ఖన్ధో, మణిపత్తేహి సోభితో;
హేమమయపణ్డుపత్త, ఫలో పవాళఅఙ్కురో.
అథ మఙ్గలికా తస్స, ఖన్ధే పుప్ఫలతాపి చ;
చతుప్పదానం పన్తీధ, హంసపన్తి చ సోభనా.
ఉద్ధం చారువితానన్తే, ముత్తా కిం కిణిజాలకా;
సువణ్ణ ఘణ్టాపన్తీధ, దామాని చ తహిం తహిం.
వితాన ¶ చతుకోణమ్హి, ముత్తాదామకలాపకో;
నవసత సహస్సగ్ఘో, ఏకే కో అసిలమ్బితో.
రవిచన్దతార రూపాని, నానాపదుమకాని చ;
రతనేహి కతానేవ, ధితానే అప్పితాన’యుం.
అట్ఠుత్తరసహస్సాని, వత్తాని వివిధాని చ;
మహగ్ఘనానారఙ్గాని, వితానే లమ్బితాన’యుం.
బోధిం పరిక్ఖిపిత్వాన, నానారతనవేదికా;
మహామలక ముత్తాహి, సన్థారేతు తదన్తరే.
నానారతన పుప్ఫానం, చతుగన్ధూదకస్స చ;
పుణ్ణా పుణ్ణఘటపన్తి, బోధిమూలే కతాన’యుం.
బోధి పాచిన పఞ్ఞత్తే, పల్లఙ్కేకోటిఅగ్ఘకే;
సోవణ్ణ బుద్ధపటిమం, నిసీదాపేసి భాసురం.
సరీరావయవాతస్సా, పటిమాయ యథారహం;
నానావణ్ణేహి రతనేహి, కతా సురుచిరా అహుం.
మహాబ్రహ్మా ఠితో తత్థ, రాజతచ్ఛత్త ధారకో;
విజయుత్తరసఙ్ఖేన, సక్కో చ అభిసేకదో.
విణాహత్థో పఞ్చసిఖో, కాళనాగో సనాటికో;
సహస్సహత్థో మారో చ, సహత్తీసహ కింకరో.
పాచినపల్లఙ్కనిభా, తీసు సేసదిసాసు చ;
కోటికోటిధనగ్ఘా చ, పల్లఙ్కా అత్థతా అహుం.
బోధిం ఉస్సిసకే కత్వా, నానారతనమణ్డితం;
కోటి ధనగ్ఘకంయేవ, పఞ్ఞత్తం సయనం అహు.
సత్తసత్తాహ ఠానేసు, తత్థ తత్థ యథారహం;
అధికారే అకారేసి, బ్రహ్మయాచనమేవ చ.
ధమ్మచక్కప్పవత్తఞ్చ, యసపబ్బజనమ్పి చ;
భద్దవగ్గియ పబ్బజ్జం, జటిలానం దమనమ్పి చ.
బిమ్బిసారాగమఞ్చాపి ¶ , రాజగేహప్పవేసనం;
వేళువనస్సగహనం, అసీతిసావకే తథా.
కపిల వత్థుగమనం, తథా రతన చఙ్కమం;
రాహులానన్దపబ్బజ్జం, గహణం జేతవనస్స చ.
అమ్బమూలే పాటిహీరం, తావతింసమ్హి దేసనం;
దేవోరోహణపాటిహీరం, థేరపఞ్హసమాగమం.
మహాసమయ సుత్తన్తం, రాహులోవాదమేవచ;
మహామఙ్గలసుత్తఞ్చ, ధనపాలసమాగమం.
ఆళవకఙ్గులిమాల, అపలాలదమనమ్పి చ;
పారాయనకసమితిం, ఆయువోస్సజ్జనం తథా.
సూకరమద్దవగ్గాహం, సిఙ్గీవణ్ణయుగస్స చ;
పసన్నోదకపానఞ్చ, పరినిబ్బాన మేవ చ.
దేవమనుస్స పరిదేవం, థేరేన పాదవన్దనం;
దహనం అగ్గినిబ్బానం, తత్థ సక్కార మేవ చ.
ధాతువితఙ్గ దోణేన, పసాదజనకాని చ;
యేభుయ్యేన అకారేసి, జాతకాని సుజాతిమా.
వేస్సన్తర జాతకన్తు, విత్థారేన అకారయి;
కుసినాపురతో యావ, బోధిమన్తి తథేవ చ.
చతుద్దిసం తే చత్తారో, మహారాజా ఠితా అహుం;
తేత్తింసదేవ పుత్తా చ, బాత్తింస చ కుమారియో.
యక్ఖసేనాపతిఅట్ఠ, వీసతి చ తతో పరి;
అఞ్జలీపగ్గహాదేవా, పుప్ఫపుణ్ణఘటా తతో.
నచ్చకా దేవతాచేవ, తూరియవాదక దేవతా;
ఆదాసగాహకా దేవా, పుప్ఫసాఖా ధరా తథా.
పదుమాదిగాహకా దేవా, అఞ్ఞే దేవా చ నేకధా;
రతనగ్ఘియ పన్తి చ, ధమ్మచక్కాన మేవ చ.
ఖగ్గధరాదేవపన్తి, దేవాపాతిధరా తథా;
తేసం సీసే పఞ్చహత్థా, గన్ధతేలస్స పూరితా.
దుకూలవట్టికా ¶ పన్తి, సదాపఞ్జలితా అహు;
ఫలికగ్ఘియే చతుక్కణ్ణే, ఏకేకో చ మహామణి.
సువణ్ణమణి ముత్తానం, రాసియో వజిరస్స చ;
చతుక్కణ్ణేసు చత్తారో, కథా’హేసుం పభస్సరా.
మేదవణ్ణకపాసాణ, భిత్తియంయేవ ఉజ్జలా;
విజ్జాతా అప్పితా ఆసుం, ధాతుగబ్భేవిభూసితా.
రూపకానేత్తసబ్బాని, ధాతుగబ్భే మనోరమే;
ఘనకోట్టి మహేమస్స, కారాపేసి మహీపతి.
కమ్మాధిట్ఠాయకో ఏత్థ, సబ్బం సంవిదహి ఇమం;
ఇన్దగుత్తో మహాథేరో, ఛళభిఞ్ఞో మహామతీ.
సబ్బం రాజిద్ధియా ఏతం, దేవతానఞ్చ ఇద్ధియా;
ఇద్ధియా అరియానఞ్చ, అసమ్బాధం పతిట్ఠితం.
నిట్ఠన్తం సుగతఞ్చ పూజియతమం లోకుత్తమం నిత్తమం;
ధాతు తస్స విచుణ్ణితం జనహితం ఆసింసతా పూజియ;
పుఞ్ఞం తం సమమిచ్చ’చేచ్చ మతిమా సద్ధాగుణలఙ్కతో;
తిట్ఠన్తం సుగతం వియ’స్స మునినో ధాతు చ సమ్బూజయే.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
ధాతుగబ్భరచనో నామ
తింసతిమో పరిచ్ఛేదో.
ఏకతింసతిమ పరిచ్ఛేద
ధాతునిధానం
ధాతుగబ్భమ్హి ¶ కమ్మాని, నిట్ఠాపేత్వా అరిన్దమో;
సన్నిపాతం కారయిత్వా, సఙ్ఘస్స ఇధమబ్రవి.
ధాతుగబ్భమ్హి కమ్మాని, మయా నిట్ఠాపి తాని హి;
సువే ధాతుం నిధేస్సామి, భన్తే జానాథ ధాతుయో’’.
ఇదం వత్వా మహారాజా, నగరం పావిసీ తతో;
ధాతు ఆహరకం భిక్ఖుం, భిక్ఖుసఙ్ఘో విచిన్తియ.
సోణుత్తరం నామయతిం, పూజాపరివేణవాసి కం;
ధాతాహరణ కమ్మమ్హి, ఛళభిఞ్ఞం నియోజయి.
చారికం చరమానమ్హి, నాథే లోకహితాయహి;
నన్దుత్తరో’తి నామేన, గఙ్గాతీరమ్హి మాణవో.
నిమన్తేత్వా’భిసమ్బుద్ధం, సహ సఙ్ఘం అభోజయి;
సత్థాపయోగపట్ఠానే, ససఙ్ఘోనావమారుహి.
తత్థ భద్దజిథేరో తు, ఛళభిఞ్ఞో మహిద్ధికో;
జలపక్ఖలితట్ఠానం, దిస్వా భిక్ఖూ ఇదం వదీ.
‘‘మహా పనాదభూతేన, మయా వుత్తో సువణ్ణయో;
పాసాదో పతితో ఏత్థ, పఞ్చవీసతియోజకో.
తం పాపుణిత్వా గఙ్గాయ, జలం పక్ఖిలి తం ఇధ;
భిక్ఖూ అసద్దహన్తా తం, సత్థునో తం నివేదయుం.
సత్థా’హ ‘‘కఙ్ఖం భిక్ఖునం, వినోదేహీ’’తిసోతతో;
ఞాపేతుం బ్రహ్మలోకే’పి, వసవత్తిసమత్థ తం.
ఇద్ధియా నభముగ్గన్త్వా, సత్తతాలసమే ఠితో;
దూస్సథూపం బ్రహ్మలోకే, ఠపేత్వా వడ్ఢితే కరే.
ఇధా’నేత్వా ¶ దస్సయిత్వా, జనస్స పున తం తహిం;
ఠపయిత్వా యథాఠానే, ఇద్ధియా గఙ్గామాగతో.
పాదఙ్గుట్ఠేన పాసాదం, గహేత్వా థుపికాయసో;
ఉస్సాపేత్వాన దస్సేత్వా, జనస్స ఖిపి తం తహిం.
నన్దుత్తరో మాణవకో, దిస్వా తం పాటిహారియం;
పరాయత్తమహం ధాతుం, పహుఆనయితుం సియం.
ఇతి పత్థయి తేనేతం, సఙ్ఘో సోణుత్తరం యతిం;
తస్మిం కమ్మే నియోజేసి, సోళసవస్సికం అపి.
‘‘ఆహరామి కుతో ధాతుం’’, ఇతి సఙ్ఘమపుచ్ఛిసో;
కథేసి సఙ్ఘో థేరస్స, తస్స తా ధాతుయో ఇతి.
‘‘పరినిబ్బాన మఞ్చమ్హి, నిపన్నో లోక నాయకో;
ధాతూహిపిలోకహి తం, కాతుం దేవిన్ద మబ్రువి.
దేవిన్ద’ట్ఠసు దోణేసు, మమ సారిరధాథుసు;
ఏకం దోణం రామగామే, కోళియేహి చ సక్కతం.
నాగలోకం తతో నితం, తతో నాగేహి సక్కతం;
లంకాదిపే మహాథూపే, నిధానాయ భవిస్సతి.
మహాకస్సపత్థేరోపి, దీఘదస్సీ మహాయతి;
ధమ్మాసోక నరిన్దేన, ధాతువిత్థారకారకో.
రాజగహస్స సామన్తే, రఞ్ఞా అజాతసత్తునా;
కారాపేన్తో మహాధాతుం, నిధానం సాధు సఙ్ఖతం.
సత్త దోణాని ధాతూనం, ఆహరిత్వాన కారయి;
రామగామమ్హి దోణన్తు, సత్తుచిత్తఞ్ఞున’గ్గహి.
మహాధాతునిధానం తం, ధమ్మాసోకోపి భూపతి;
పస్సిత్వా అట్ఠమం దోణం, ఆణాపేతుంమకిం అకా.
మహాథూపే నిధానత్థం, విహితం తం జినేని’తి;
ధమ్మాసోకం నివారేసుం, తత్థ ఖిణాసవాయతి.
రామగామమ్హి థూపోతు, గఙ్గాతీరే కతో తతో;
భిజ్జిగఙ్గాయ ఓఘేన, సోతు ధాతు కరణ్డకో.
సముద్దం ¶ పవిసిత్వాన, ద్విధా భిన్నే జలే తహిం;
నానారతనపిట్ఠమ్హి, అట్ఠారస్మిం సమాకులో.
నాగా దిస్వా కరణ్డం తం, కాళనాగస్స రాజినో;
మఞ్జేరికనాగభవనం, ఉపగమ్మ నివేదయుం.
దసకోటిసహస్సేహి, గన్త్వా నాగేహి సో తహిం;
ధాతూ తా అభిపూజేన్తో, నేత్వాన భవనం సకం.
సబ్బరతనమయం థూపం, తస్సోపరిఘరం తథా;
మాపేత్వా సహ నాగేహి, సదా పూజేసి సాదరో.
ఆరక్ఖామహతీ తత్థ, గన్త్వా ధాతుఇధానయ;
సువే ధాతునిధానఞ్హి, భూమిపాలో కరిస్సతి’’.
ఇచ్చేవం సఙ్ఘవచనం, సుత్వా సాధూతి సో పన;
పత్తబ్బకాలం పేక్ఖన్తో, పరివేణ మగాసకం.
భవిస్సతి సువే ధాతు, నిధానన్తి మహీపతి;
చారేసి నగరే భేరిం, సబ్బ కిచ్చం విధాయ తం.
నగరం సకలఞ్చేవ, ఇధాగామిఞ్చ అఞ్జసం;
అలఙ్కారయి సక్కచ్చం, నగరే చ విభూసయి.
సక్కో దేవానమిన్దో చ, లంకాదీపమసేసకం;
ఆమన్తేత్వా విస్సకమ్మం, అలఙ్కారయినేకధా.
నగరస్స చతుద్వారే, వత్తభత్తంహి నేకధా;
మహాజనోపభోగత్థం, ఠపాపేసి నరాధిపో.
ఉపోసథే పన్నరసే, అపరన్హే సుమానసో;
పణ్డితో రాజకిచ్చేసు, సబ్బాలఙ్కార మణ్డితో.
సబ్బాహి నాటకత్థీహి, యోధేహి సాయుధేహి చ;
మహతా చ బలోఘేన, హత్థివా జిరథేహి చ.
నానావిధవిభూసేహి, సబ్బతో పరివారితో;
ఆరుయ్హ సురథం అట్ఠా, సుసేత చ సుసిన్ధవం.
భూసితం కణ్డూలం హత్థిం, కారేత్వా పురతోసుభం;
సువణ్ణచఙ్గోటధరో, సోతచ్ఛత్తస్స హేట్ఠాతో.
అట్ఠుత్తర ¶ సహస్సాని, నాగరనారియో సుభా;
సుపుణ్ణఘటభూసాయో, తం రట్ఠం పరివారయుం.
నానాపుప్ఫసముగ్గాని, తథేవ దణ్డదీపికా;
తత్తకా తత్తకా ఏవ, ధారయిత్వాన ఇత్థియో.
అట్ఠుత్తర సహస్సాని, దారకా సమలఙ్కతా;
గహేత్వా పరివారేసుం, నానావణ్ణధజే సుభే.
నానాతూరియఘోసేహి, అనేకేహి తహిం తహిం;
హత్థసరథసద్దేహి, భిజ్జన్తే వియ భూతలే.
యన్తో మహామేఘవనం, సిరియా సో మహాయసో;
యన్తే’వ నన్దనవనం, దేవరాజా అసోభథ.
రఞ్ఞో నిగ్గమనారమ్భే, మహాతూరియ రవంపురే;
పరివేణే నిసిన్నో’వ, సుత్వా సోణుత్తరో యతి.
నిముజ్జిత్వా పుథువియా, గన్త్వాన నాగమన్దిరం;
నాగరాజస్స పురతో, తత్థ పాతూరహులహుం.
వుట్ఠాయ అభివాదేత్వా, పల్లఙ్కే తం నివేసీల;
సక్కరిత్వాన నాగిన్దో, పుచ్ఛి ఆగత దేసకం.
తస్మిం వుత్తే అథోపుచ్ఛి, థేరాగమనకారణం;
పత్వా’ధికారం సబ్బం సో, సఙ్ఘ సన్దేస మబ్రువి.
మహాథూపే నిధానత్థం, బుద్ధేన విహితా ఇధ;
తవ హత్థగతా ధాతు, దేహితా కిర మే తువం.
తం సుత్వా నాగరాజాసో, అతీవ దోమనస్సి తో;
‘‘పహూ అయఞ్హి సమణో, బలక్కారేన గణ్హితుం.
తస్మా అఞ్ఞత్థ నేతబ్బా, ధాతుయో’’ఇతి చిన్తియ;
తత్థ ఠితం భాగినేయ్యం, ఆకారేన నివేదయి.
నామేన వాసులదత్తో, జానిత్వా తస్స ఇఙ్గితం;
గన్త్వా తం చేతియఘరం, గిలిత్వాన కరణ్డకం.
సినేరుపాదం ¶ గన్త్వాన, కుణ్డలావట్టకోసయి;
తియోజనసతం దీఘో, భోగోయోజనవట్టవా.
అనేకాని సహస్సాని, మాపేత్వాన ఫణాని చ;
ధూపాయతి పజ్జలతి, సయిత్వా సో మహిద్ధికో.
అనేకాని సహస్సాని, అత్తనా సదిసే అహి;
మాపయిత్వా సయాపేసి, సమన్తా పరివారితే.
బహూ దేవా చ నాగా చ, ఓసరింసు తహిం తదా;
‘‘యుద్ధం ఉభిన్నం నాగానం, పసిస్సామ మయం’’ఇతి.
మాతులో భాగినేయ్యేన, హటాతా ధాతుయో ఇతి;
ఞత్వా’నహ థేరం తం, ధాతునత్థి మే సన్తికే ఇతి.
ఆదితోప్పభుతిథేరో, తాసం ధాతూనమాగమం;
వత్వాన నాగరాజం తం, ‘‘దేహి ధాతూ’’తి అబ్రువి.
అఞ్ఞథా సఞ్ఞాపేతుం తం, థేరం సో ఉరగాధిపో;
ఆదాయ చేతియ ఘరం, గన్త్వా తం తస్స వణ్ణయి.
అనేకధా అనేకేహి, రతనేహి సుసఙ్ఖతం;
చేతియం చేతియఘరం, పస్స భిక్ఖు సునిమ్మితం.
లంకాదీపమ్హి సకలే, సబ్బాని రతనానిపి;
సోపానన్తే పాటికమ్పి, నాగ్ఘన్త’ఞ్ఞేసు కా కథా.
మహాసక్కారఠానమ్హా, అప్పసక్కారఠాన కం;
ధాతూనం నయనం నామ, నయుత్తం భిక్ఖువో ఇదం.
‘‘సచ్చాభిసమయో నామ, తుమ్హాకం హీన విజ్జతి;
సచ్చాభిసమయఠానం, నేతుం యుత్తఞ్హి ధాతుయో’’.
‘‘సంసార దుక్ఖ మోక్ఖాయ, ఉప్పజ్జన్తి తథాగతా;
బుద్ధస్సాయమధిప్పాయో, తేననేస్సామ ధాతుయో.
ధాతునిధానం అజ్జే’వ, సో హి రాజా కరిస్సతి;
తస్మా పపఞ్చమకరిత్వా, లహుం మే దేహి ధాతుయో’’.
నాగోఆహసచే భన్తే, తువం పస్ససి ధాతుయో;
గహేత్వా యాహి తం థేరో, తిక్ఖత్తుం తం భణాపియ.
సుఖుమం ¶ కరం మాపయిత్వా, థేరో తత్రఠితో’వసో;
భాగినేయ్యస్స వదనే, హత్థం పక్ఖిప్ప తావదే.
ధాతుకరణ్డం ఆదాయ, ‘‘తిట్ఠ నాగా’’తి భాసియ;
నిముజ్జిత్వా పథవియం, పరివేణమ్హి ఉట్ఠహి.
నాగరాజా గతో భిక్ఖు, అమ్హేహి వఞ్చితో’’ఇతి;
ధాతు ఆనయనత్థాయ, భాగినేయ్యస్స పాహిణి.
భాగినేయ్యో’థ కుచ్ఛిమ్హి, అపస్సిత్వా కరణ్డకం;
పరిదేవమానో ఆగన్త్వా, మాతులస్స నివేదయి.
తదా సో నాగరాజాపి, ‘‘వఞ్చితమ్హ మయం’’ఇతి;
పరిదేవి నాగా సబ్బేపి, పరిదేవింసు పీళితా.
భిక్ఖు నాగస్స విజయే, తుట్ఠా దేవా సమాగతా;
ధాతుయో పూజయన్తాతా, తేనేవ సహ ఆగముం.
పరిదేవమానా ఆగన్త్వా, నాగా సఙ్ఘస్స సన్తికే;
బహుధా పరిదేవింసు, ధాతాహరణ దుక్ఖితా.
తేసం సఙ్ఘో’నుకమ్పాయ, థోకం ధాతుమదాపయి;
తే తేన తుట్ఠా గన్త్వాన, పూజా భణ్డాని ఆహరుం.
సక్కో రతనపల్లఙ్కం, సోణ్ణచఙ్కోటమేవ చ;
ఆదాయ సహ దేవేహి, తం ఠానం సముపాగతో.
థేరస్స ఉగ్గతఠానే, కారితే విస్సకమ్మునా;
పతిట్ఠపేత్వా పల్లఙ్కం, సుభే రతనమణ్డపే.
మాతుకరణ్డమాదాయ, తస్స థేరస్స హత్థతో;
చఙ్కోటకే ఠపేత్వాన, పల్లఙ్కే పవరేఠపి.
బ్రహ్మా ఛత్తమధారేసి, సన్తుస్సితో వాళబీజనిం;
మణితాలవణ్టం సుయామో, సక్కో సఙ్ఖం తుసోదకం.
చత్తారో తు మహారాజా, అట్ఠంసు ఖగ్గపాణినో;
సముగ్గహత్థా తేత్తింస, దేవపుత్తా మహిద్ధికా.
పారిచ్ఛత్తక పుప్ఫేహి, పూజయన్తా తహింఠితా;
కుమారియోతు ద్వత్తింస, దణ్డదీపధరా ఠితా.
పలాపేత్వా ¶ దుట్ఠయక్ఖే, యక్ఖసేనాపతి పన;
అట్ఠవీసతి అట్ఠంసు, ఆరక్ఖం కురుమానకా.
వీణం వాదయమానో’వ, అట్ఠా పఞ్చసిఖో తహిం;
రఙ్గభూమిం మాపయిత్వా, తిమ్పరుతురియ ఘోసవా.
అనేకదేవపుత్తా చ, సాధుగీతప్పయోజకా;
మహాకాళో నాగరాజా, థుయమానో అనేకధా.
దిబ్బతూరియాని వజ్జన్తి, దిబ్బసంగీతి వత్తతి;
దిబ్బగన్ధాదివస్సాని, వస్సపేన్తి చ దేవతా.
సో ఇన్దగుత్తథేరోతు, మారస్స పటిబాహనం;
చక్కవాళసమం కత్వా, లోహచ్ఛత్తమమాపయి.
మాతూనం పురతో చేవ, తత్థ తత్థ చ పఞ్చసు;
ఠానేసు గణసజ్ఝాయం, కరింస్వ ఖిలభిక్ఖవో.
తత్థా’గమా మహారాజా, పహట్ఠో దుట్ఠగామణి;
సీసేనా’దాయ ఆనీతే, చఙ్కోటమ్హి సువణ్ణయే.
ఠపేత్వా ధాతు చఙ్కోటం, పతిట్ఠాపియ ఆసనే;
ధాతుం పూజీయ వన్దిత్వా, ఠితో పఞ్చలీకో తహిం.
దిబ్బచ్ఛత్తాదికానేత్థ, దిబ్బగన్ధాదికాని చ;
పస్సిత్వా దిబ్బతూరియాది-సద్దే సుత్వా చ ఖత్తియో.
అపస్సిత్వా బ్రహ్మదేవో, తుట్ఠో అచ్ఛరియబ్భుతో;
ధాతుఛత్తేన పూజేసి, లంకారజ్జే’భిసిఞ్చి చ.
‘‘దిబ్బచ్ఛత్తం మానుసఞ్చ, విముత్తిచ్ఛత్తమేవ చ;
ఇతి తిచ్ఛిత్తధారిస్స, లోకనాథస్స సత్థునో.
తిక్ఖత్తుమేవ మే రజ్జం, దమ్మీ’తి హట్ఠమానసో;
తిక్ఖత్తుమేవ ధాతూనం, లంకారజ్జమదాసిసో.
పూజయన్తో ధాతుయోతా, దేవేహి మానుసేహి చ;
సహ చఙ్కోటకేహేవ, సీసేనాదాయ ఖత్తియో.
భిక్ఖుసఙ్ఘ పరిబ్యుళ్హో, కత్వా థూపం పదక్ఖిణం;
పాచినతో ఆహరిత్వా, ధాతుగబ్భమ్హి ఓతరి.
అరహన్తో ఛన్నవుతి-కోటియో థూపముత్తమం;
సమన్తా పరివారేత్వా, అట్ఠంసు కతపఞ్జలీ.
ఓతరిత్వా ¶ ధాతుగబ్భం, మహగ్ఘే సయనేసుభే;
ఠపేస్సామితి చిన్తేన్తే, పీతిపుణ్ణనరిస్సరే.
సధాతు ధాతుచఙ్కోటో, ఉగ్గన్త్వా తస్స సీసతో;
సత్తతాలప్పమాణమ్హి, ఆకాసమ్హి ఠితో తతో.
సయం కరణ్డో వివరి, ఉగ్గన్త్వా ధాతుయో తతో;
బుద్ధవేసం గహేత్వాన, లక్ఖణేబ్యఞ్జనుజ్జలం.
గణ్డమ్బమూలే బుద్ధో’వ, యమకం పాటిహారియం;
అకంసు ధరమానేన, సుగతేన అధిట్ఠితం.
తం పాటిహారియం దిస్వా, పసన్నేకగ్గమానసా;
దేవామనుస్సా అరహత్తం, పత్తా ద్వాదస కోటియో.
సేసా ఫలత్తయం పత్తా, అతీతా గణనాపథం;
హిత్వా’థ బుద్ధవేసం తా, కరణ్డమ్హి పతిట్ఠయుం.
తతో ఓరుయ్హ చఙ్కోటో, రఞ్ఞో సీసే పతిట్ఠహి;
సహిన్దగుత్తథేరేన, నాటకీహి చ సో పన.
ధాతుగబ్భంపరిహరం, పత్వాన సయనం సుభం;
చఙ్కోటం రతనపల్లఙ్కే, ఠపయిత్వా జుతిన్ధరో.
ధోవిత్వాన పునోహత్థే, గన్ధవాసిత వారినా;
చతుజ్జాతియగన్ధేన, ఉబ్బతేత్వా సగారవో.
కరణ్డం వివరిత్వాన, తాగహేత్వాన ధాతుయో;
ఇతి చిన్తయి భూమిన్దో, మహాజనహితత్థికో.
అనాకులం కేహిచిపి, యది హేస్సన్తి ధాతుయో;
జనస్స సరణం హుత్వా, యది ఠస్సన్తి ధాతుయో.
సత్థునిపన్నాకారేన, పరినిబ్బానమఞ్చకే;
నిపజ్జన్తు సుపఞ్ఞత్తే, సయనమ్హి మహారహే.
ఇతి చిన్తియ సో ధాతూ, ఠపేసి సయనుత్తమే;
తదా కారా ధాతుయో చ, సహింసు సయనుత్తమే.
ఆసళ్హీసుక్కపక్ఖస్స, పన్నరసఉపోసథే;
ఉత్తరాసళ్హనక్ఖత్తే, ఏవం ధాతుపతిట్ఠితా.
సహ ¶ ధాతుపతిట్ఠానా, అక్ఖమ్పిత్థ మహామహీ;
పాటిహీరానినేకాని, పవత్తింసు అనేకధా.
రాజా పసన్నోధాతుతా, సేతచ్ఛత్తేన పూజయి;
లంకాయ రజ్జం సకలం, సత్తాహాని అదాసి చ.
కాయే చ సబ్బాలఙ్కారం, ధాతుగబ్భమ్హి పూజయి;
తథానాటకియో’మచ్ఛా, పరిసా దేవతాపి చ.
వత్థగుళఘతాదీని, దత్వా సఙ్ఘస్స భూపతి;
భిక్ఖూహి గణసజ్ఝాయం, కారేత్వా’ఖిలరత్తియం.
పునాహని పురేభేరిం, చారేసి ‘‘సకలా జనా;
విన్దన్తు ధాతుసత్తాహం, ఇమం’’తి జనతాహితో.
ఇన్దగుత్తో మహాథేరో, అదిట్ఠాసి మహిద్ధికో;
‘‘ధాతు వన్దితుకామాయే, లంకాదీపమ్హి మానుసా.
తఙ్ఖణంయేవ ఆగన్త్వా, వన్దిత్వా ధాతుయో ఇధ;
యథా సకం ఘరం యన్తు’’, తం యథాధిట్ఠితం అహు.
సో మహాభిక్ఖుసఙ్ఘస్స, మహారాజా మహాయసో;
మహాదానం పవత్తేత్వా, తం సత్తాహం నిరన్తరం.
ఆచిక్ఖిధాతుగబ్భమ్హి, కిచ్చం నిఠాపితం మయా;
ధాతుగబ్భపిధానంతు, సఙ్ఘో జానితుమరహతి.
సఙ్ఘో తే ద్వే సామణేరే, తస్మిం కమ్మే నియోజయి;
పిదహింసు ధాతుగబ్భం, పాసాణేనా’హటేన తే.
‘‘మాలేత్థ మా మిలాయన్తు, గన్ధాసుస్సన్తుమా ఇమే;
మా నిబ్బాయన్తు దీపావ, మా కిఞ్చాపి వివజ్జతు.
మేదవణ్ణ ఛ పాసాణా, సన్ధియన్తునిరన్తరా’’;
ఇతి ఘీణాసవా ఏత్థ, సబ్బమేతం అధిట్ఠయుం.
ఆణాపేసి మహారాజా, ‘‘యథాసత్తిం మహాజనో;
ధాతునిధానకానే’త్థ, కరోతూ’’తి హితత్థికో.
మహాధాతునిధానస్స, పిట్ఠిమ్హి చ మహాజనో;
అకా సహస్స ధాతునం, నిధానాని యథాబలం.
పిదహాపియతం సబ్బం, రాజాథూపం సమాపయి;
చతురస్స చ యఞ్చేత్థ, చేతియమ్హి సమాపయి.
పుఞ్ఞాని ¶ ఏవమమలాని సయఞ్చసన్తో,
కుబ్బన్తి సబ్బవిభవుత్తమపత్తి హేతు;
కారేన్తి చాపిహి’ఖిలా పరిసుద్ధచిత్తా,
నానావిసేసజానతా పరివారహేతూ’’తి.
సుజనప్పసాద సంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
ధాతునిధానం నామ
ఏకతింసతిమో పరిచ్ఛేదో.
ద్వత్తింసతిమ పరిచ్ఛేద
తుసితపురగమనం
అనిట్ఠితే ఛత్తకమ్మే, సుధాకమ్మే చ చేతియే;
మారణన్తికరోగేన, రాజా ఆసి గిలానకో.
తిస్సం పక్కోసయిత్వా సో, కనిట్ఠం దీఘవాపితో;
‘‘థూపే అనిట్ఠితం కమ్మం, నిట్ఠాపేహీతి అబ్రవి.
భాతునో దుబ్బలత్తాసో, తున్నవాయేహి కారియ;
కఞ్చుకం సుద్ధవత్థేహి, తేన ఛాదియ చేతియం.
చిత్తకారేహి కారేసి, వేదికం తత్థ సాధుకం;
పన్తిపుణ్ణఘటానఞ్చ, పఞ్చఙ్గులకపన్తికం.
ఛత్తాకారేహి కారేసి, ఛత్తం వేళుమయం తథా;
ఖరపత్తమయే చన్ద-సూరియే ముద్ధవేదియం.
లాఖాకుఙ్కుమకేహే’తం, చిత్తయిత్వా సుచిత్తితం;
రఞ్ఞో నివేదయి’’థూపే, కత్తబ్బం నిట్ఠితం’’ఇతి.
సివికాయ నిపజ్జిత్వా, ఇధాగన్త్వా మహీపతి;
పదక్ఖిణం కరిత్వాన, సివికాయే’వ చేతియం.
వన్దిత్వా ¶ దక్ఖిణద్వారే, సయనే భూమిసన్థతే;
సయిత్వా దక్ఖిణపస్సేన, సో మహాథూప ముత్తమం.
సయిత్వా వామపస్సేస, లోహపాసాద ముత్తమం;
పస్సన్తో సుమనో ఆసి, భిక్ఖుసఙ్ఘపురేక్ఖతో.
గిలానపుచ్ఛనత్థాయ, ఆగతాహి తతో తతో;
ఛన్నవుతికోటియో భిక్ఖూ, తస్మిం ఆసుం సమాగమే.
గణసజ్ఝాయమకరుం, వగ్గబన్ధేన భిక్ఖవో;
థేరపుత్తాభయం థేరం, తత్థా’దిస్వా మహీపతి.
అట్ఠవీస మహాయుద్ధం, యుజ్ఝన్తో అపరాజయం;
యో సో న పచ్చుదావత్తో, మహాయోధో వసీ మమ.
మచ్చుయుద్ధమ్హి సమ్పత్తే, దిస్వా మఞ్ఞే పరాజయం;
ఇదాని సో మం నో పేతి, థేరో థేరపుత్తభయో.
ఇతి చిన్తయి సోథేరో, జానిత్వా తస్స చిన్తితం;
కరిన్దనదియా సిసే, వసం పఞ్జలిపబ్బతే.
పఞ్చఖీణాసవసత-పరివారేన ఇద్ధియా;
నభసాగమ్మ రాజానం, అట్ఠాసి పరివారియ.
రాజా దిస్వా పసన్నో తం, పురతో చ నిసీదియ;
తుమ్హే దసమహాయోధే, గణ్హిత్వాన పురే అహం.
యుజ్ఝిం ఇదాని ఏకో’వ, మచ్చునా యుద్ధమారభిం;
మచ్చుసత్తుం పరాజేతుం, న సక్కోమీ’’తి ఆహ చ.
ఆహ థేరో ‘‘మహారాజ-మా భాయి మనుజాధిప;
కిలేససత్తుం అజిత్వా, అజేయ్యో మచ్చుసత్తుకో.
సబ్బమ్పి సఙ్ఖారగతం, అవస్సంయేవ భిజ్జతి;
‘‘అనిచ్చా సబ్బసఙ్ఖారా’’, ఇతి వుత్తంహి సత్థునా.
లజ్జా సారజ్జరహితా, బుద్ధేపే’తి అనిచ్చతా;
తస్మా అనిచ్చా సఙ్ఖారా, దుక్ఖా’నత్తాతి చిన్తయ.
దుతియే అత్తాభావేపి, ధమ్మచ్ఛన్దో మహాహితే;
ఉపట్ఠితే దేవలోకే, హిత్వా దిబ్బం సుఖం తువం.
ఇధాగమ్మ బహుం పుఞ్ఞం, అకాసి చ అనేకధా;
కరణమ్పేకరజ్జస్స, సాసనుజ్జోతనాయతే.
మహాపుఞ్ఞకతం ¶ పుఞ్ఞం, యావజ్జదివసా తయా;
సబ్బంనుస్సరమేవం తే, సుఖం సజ్జు భవిస్సతి.
థేరస్సవచనం సుత్వా, రాజా అత్తమనో అహు;
‘‘అవస్సయో మచ్చుయుద్ధేపి, త్వం మే సీ’’తి అభాసితం.
తదా చ ఆహరాపేత్వా, పహట్ఠో పుఞ్ఞ పోత్థకం;
వాచేతుం లేఖకం ఆహ, సో తం వాచేసి పోత్థకం.
ఏకూనసతవిహారా, మహారాజేన కారితా;
ఏకూనవీసకోటీహి, విహారో మరిచ వట్టి చ.
ఉత్తమో లోహపాసాదో,
తింసకోటీహి కారితో;
మహాథూపే అనగ్ఘాని,
కారితా చతువీసతి.
మహాథూపమ్హి సేసాని, కారితాని సుబుద్ధినా;
కోటిసహస్సం అగ్ఘన్తి, మహారాజా’’తి వాచయి.
‘‘కోట్ఠనామమ్హి మలయే, అక్ఖక్ఖాయిక ఛాతకే;
కుణ్డలాని మహగ్ఘాని, దువే దత్వాన గణ్హియ.
ఖీణాసవానం పఞ్చన్నం, మహాథేరాన ముత్తమో;
దిన్నో పసన్నచిత్తేన, కఙ్గుఅమ్బిలపిణ్డకో.
చూళఙ్గనియ యుద్ధమ్హి, పరాజిత్వా పలాయతా;
కాలం ఘోసాపయిత్వాన, ఆగతస్స విహాయసా.
ఖీణాసవస్స యతినో, అత్తానమనపేక్ఖియ;
దిన్నం సరకభత్త’న్తి, వుత్తే ఆహ మహీపతి.
విహారమహసత్తాహే, పాసాదస్స మహేతథా;
థూపారమ్భే తు సత్తాహే, తథా ధాతునిధానకే.
చాతుద్దిసస్స ఉభతో, సఙ్ఘస్స ఉభతో మయా;
మహారహం మహాదానం, అవిసేసం పవత్తితం.
మహావేసాఖపూజా చ, చతువీసతి కారయి;
దీపే సఙ్ఘస్స తిక్ఖత్తుం, తిచీవరమదాపయి.
సత్తసత్త ¶ దినానేవ, దీపే రజ్జమహం ఇమం;
పఞ్చక్ఖత్తుం సాసనమ్హి, అదాసిం హట్ఠమానసో.
సతతం ద్వాదసఠానే, సప్పినా సుద్ధవట్టియా;
దీపసహస్సం జాలేసిం, పూజేన్తో సుగతం అహం.
నిచ్చం అట్ఠారసఠానే, వజ్జేహి విహితం అహం;
గిలాన భత్తభేసజ్జం, గిలానానమదాపయిం.
చతుత్తాలీసఠానమ్హి, సఙ్ఖతం మధుపాయసం;
తత్తకేస్వేవ ఠానేసు, తేలుల్లోపకమేవ చ.
ఘతే పక్కే మహాజాల, పూవే ఠానమ్హి తత్తకే;
తథేవ సహ భత్తేహి, నిచ్చ ఏమవ అదాపయిం.
ఉపోసథేసు దివసేసు, మాసే మాసే చ అట్ఠసు;
లంకాదీపే విహారేసు, దీప తేలమదాపయిం.
ధమ్మదానం మహన్తన్తి, సుత్వా అమిసదానతో;
లోహ పాసాదతో హేట్ఠా, సఙ్ఘమజ్ఝమ్హి ఆసనే.
‘‘ఓసారేస్సామి సఙ్ఘస్స, మఙ్గలసుత్త’’మిచ్చహం;
నిసిన్నో ఓసారయితుం, నాసక్ఖిం సఙ్ఘగారవా.
తతోప్పభుతి లంకాయ, విహారేసు తహిం తహిం;
ధమ్మకథం కథాపేసిం, సక్కరిత్వాన దేసకే.
ధమ్మకథిక స్సేకస్స, సప్పిఫాణితసక్ఖరం;
నాళిం నాళిమదాపేసిం, దాపేసిం చతురఙ్గులం.
ముట్ఠికం యట్ఠిమధుకం, దాపేసిం సాటకద్వయం;
సబ్బంపిస్సరియే దానం, నమే హాసేసి మానసం.
జీవితం అనపేక్ఖిత్వా, దుగ్గతేన సతా మయా;
దిన్న దాన ద్వయంయేవ, తం మే హాసేసి మానసం.
తం సుత్వా అభయో థేరో, తం దానద్వయమేవ సో;
రఞ్ఞో చిత్తప్పసాదత్థం, సం వణ్ణేసి అనేకధా.
తేసు పఞ్చసు థేరేసు, కఙ్గుఅమ్బిలగాహకో;
మలియ దేవ మహాథేరో, సుమనకూటమ్హి పబ్బతే.
నవన్నం ¶ భిక్ఖుసతానం, దత్వా తం పరిభుఞ్జి సో;
పథవీచాలకో ధమ్మ, సుత్తథేరో తు తం పన.
కల్యాణికవిహారమ్హి, భిక్ఖూనం సంవిభాజియ;
దసద్ధస తసఙ్ఖానం, పరిభోగ మకాసయం.
తలఙ్గర వాసికో ధమ్మ, దిన్నత్థేరో పియఙ్గుకే;
దీపే దససహస్సానం, దత్వాన పరిభుఞ్జితం.
మఙ్గణవాసికో ఖుద్ద, తిస్సత్థేరో మహిద్ధికో;
కేలాసే సట్ఠిసహస్సానం, దత్వాన పరిభుఞ్జి తం.
మహాబ్యగ్ఘో చ థేరో తం, ఉక్కనగరవిహారకే;
దత్వా సతానం సత్తానం, పరిభోగమకాసయం.
సరకభత్తగాహీ తు, థేరో పియఙ్గుదీపకే;
ద్వాదస భిక్ఖుసహస్సానం, దత్వాన పరిభుఞ్జితం.
ఇతి వత్వా’భయత్థేరో, రఞ్ఞో హాసేసి మానసం;
రాజా చిత్తం పసాదేత్వా, తం థేరం ఇధ మబ్రువి.
‘‘చతువీసతివస్సాని, సఙ్ఘస్స ఉపకారకో;
అహ మేవం హోతు కాయో’పి, సఙ్ఘస్స ఉపకారకో.
మహాథూప దస్సనఠానే, సఙ్ఘస్స కమ్మమాళకే;
సరీరం సఙ్ఘదాసస్స, తుమ్హే ఝాపేథ మే’’ఇతి.
కనిట్ఠం ఆహ ‘‘భో తిస్స, మహాథూపే అనిట్ఠితం;
నిట్ఠాపేహి తువం సబ్బం, కమ్మం సక్కచ్చ సాధుకం.
సాయం పాతో చ పుప్ఫాని, మహాథూపమ్హి పూజయ;
తిక్ఖత్తుం ఉపహారఞ్చ, మహాథూపస్స కారయ.
పటియాదితఞ్చ యం వత్తం, మయా సుగత సాసనే;
సబ్బం అపరిహాపేత్వా, తాత వత్తయ తం తువం.
సఙ్ఘస్స తాత కిచ్చేసు, మా పమజ్జిత్థ సబ్బదా’’;
ఇతం తం అనుసాసిత్వా, తుణ్హీ ఆసి మహీపతి.
తఙ్ఖణం ¶ గణసజ్ఝాయం, భిక్ఖుసఙ్ఘో అకాసి చ;
దేవతా ఛ రథే చేవ, ఛహి దేవేహి ఆనయుం.
యాచుం విసుం విసుం దేవా, రాజానం తే రథే ఠితా;
‘‘అమ్హాకం దేవలోకం త్వం, ఏహి రాజమనోరమం’’.
రాజా తేసం వచో సుత్వా, ‘‘యావ ధమ్మం సుణోమహం;
అధివాసేథ తావా’’తి, హత్థాకారేన వారయి.
వారేతి గణసజ్ఝాయ, మీభి మన్త్వాన భిక్ఖవో;
సజ్ఝాయం ఠపయుం రాజా, పుచ్ఛితం ఠానకారణం.
‘‘ఆగమేథా’’తి సఞ్ఞాయ, దిన్నత్తా’తి వదింసు తే;
రాజా ‘‘నేతం తథా భన్తే’’, ఇతి వత్వాన తం వది.
తం సుత్వాన జనా కేచి, ‘‘భీతో మచ్చుభయా అయం;
లాలప్పతీ’’తి మఞ్ఞింసు, తేసం కఙ్ఖావినోదనం.
కారేతుం అభయత్థేరో, రాజానం ఏవమాహ సో;
‘‘జానాపేతుం కథం సక్కా, ఆనీతా తే రథా’’ఇతి.
పుప్ఫదానం ఖిపాపేసి, రాజ నభసి పణ్డితో;
తాని లగ్గాని లమ్బింసు, రథీసాసు విసుం విసుం.
ఆకాసే లమ్బమానాని, తాని దిస్వా మహాజనో;
కఙ్ఖం పటివినోదేసి, రాజా థేరమభాసితం.
‘‘కతమో దేవలోకో హి,
రమ్మో భన్తే’’తి సో బ్రువి;
‘‘తుసినానం పురం రాజ,
రమ్మం’’ఇతి సతం మతం.
బుద్ధభావాయ సమయం, ఓలోకేన్తో మహాదయో;
మేత్తేయ్యో బోధిసత్తో హి, వసతే తుసితే పురే.
థేరస్స వచనం సుత్వా, మహారాజా మహామతీ;
ఓలోకేన్తో మహాథూపం, నిపన్నోవ నిమీలయి.
చవిత్వా తంఖణంయేవ, తుసితా అహటే రథే;
నిబ్బత్తిత్వా ఠితోయేవ, దిబ్బదేహో అదిస్సథ.
కతస్స ¶ పుఞ్ఞకమ్మస్స, ఫలం దస్సేతుమత్తనో;
మహాజనస్స దస్సేన్తో, అత్తానం సమలఙ్కతం.
రథట్ఠోయేవ తిక్ఖత్తుం, మహాథూపం పదక్ఖిణం;
కత్వాన థూపం సఙ్ఘఞ్చ, వన్దిత్వా తుసితం అగా.
నాటకియో ఇధాగన్త్వా, మకుటం యత్థ మోచయుం;
‘‘మకుటముత్తసాలా’’తి, ఏత్థ సాలా కతా అహు.
చితకే ఠపితే రఞ్ఞే, సరీరమ్హి మహాజనో;
యత్థారవి ‘‘రావవట్టి-సాలా’’నామ తహిం అహు.
రఞ్ఞో సరీరం ఝాపేసుం, యస్మిం నిస్సీమమాళకే;
సో ఏవ మాళకో ఏత్థ, వుచ్చతే ‘‘రాజ మాళకో’’.
దుట్ఠగామణిరాజా సో, రాజా నామారహో మహా;
మేత్తేయ్యస్స భగవతో, హేస్సతి అగ్గసావకో.
రఞ్ఞో పితా పితా తస్స,
మాతా మాతా భవిస్సతి;
సద్ధాతిస్సో కనిట్ఠో తు,
దుతియో హేస్సతి సావకో.
సాలిరాజకుమారో యో,
తస్స రఞ్ఞో సుతో తుసో;
మేత్తేయ్యస్స భగవతో,
పుత్తోయేవ భవిస్సతి.
ఏవం యో కుసలపరో కరోతి పుఞ్ఞం,
ఛాదేన్తో అనియతపాపకం బహుమ్పి;
సో సగ్గం సకలే రమి వో పయాతి తస్మా,
సప్పఞ్ఞో స తతరతో భవేయ్య పుఞ్ఞేతి.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
తుసితపురగమనం నామ
ద్వత్తింసతిమో పరిచ్ఛేదో
తేత్తింసతిమ పరిచ్ఛేద
దసరాజకో
దుట్ఠగామణిరఞ్ఞో ¶ తు, రజ్జేఠితా జనా అహూ;
సాలిరాజకుమారోతి, హస్సాసి విస్సుతో సుతో.
అతీవ ధఞ్ఞో సో ఆసి, పుఞ్ఞకమ్మరతో సదా;
అతీవ చారురుపాయ, సత్తో చణ్డాలియా అహు.
అసోకమాలాదేవింతం, సమ్బన్ధం పుబ్బజాతియా;
రూపేనా’తి పియాయన్తో, సో రజ్జం నేవకామయి.
దుట్ఠగామణిభాతా’సో, సద్ధాతిస్సో తదచ్ఛయే;
రజ్జం కారేస్సా’భిసిత్తో, అట్ఠారస్స సమా’సమో.
ఛక్కకమ్మం సుధాకమ్మం, హత్థిపాకారమేవ చ;
మహాథూపస్స కారేసి, సో సద్ధాకతనామకో.
దీపేన లోహపాసాదో, ఉడ్డియ్హిత్థ సుసఙ్ఖతో;
కారేసి లోహపాసాదం, పున సో సత్తభూమకం.
నవుతిసతసహస్సగ్ఘో, పాసాదో ఆసి సో తదా;
దక్ఖిణగీరివిహారం, కల్లకలేణ మేవ చ.
కుళుమ్బాలవిహారఞ్చ, తథాపేత్తఙ్గ వాలికం;
వేలఙ్గవట్టికఞ్చేవ, దుబ్బలవాపితిస్సతం.
దురతిస్సకవాపిఞ్చ, తథామాతువిహారకం;
కారేసి ఆదీఘవాపిం, విహారంయోజన యోజనే.
దీఘవాపివిహారఞ్చ, కారేసి సహచేతియం;
నానారతనకచ్ఛన్నం, తత్థ కారేసి చేతియే.
సన్ధియం సన్ధియం తత్థ, రథచక్కప్పమాణకం;
సోవణ్ణమాలం కారేత్వా, లగ్గాపేసి మనోరమం.
చతురాసీతిసహస్సానం ¶ , ధమ్మక్ఖన్ధానమిస్సరో;
చతురాసీతిసహస్సాని, పూజాచాపి అకారయి.
ఏవం పుఞ్ఞాని కత్వా సో, అనేకాని మహీపతి;
కాయస్సభేదా దేవేసు, తుసితేసు’పపజ్జథ.
సద్ధాతిస్సపకారాజే, వసన్తే దీఘవాపియం;
లజ్జీతిస్సో జేట్ఠసుతో, గిరికుమ్భిమనామకం.
విహారం కారయి రమ్మం, తంకనిట్ఠసుతో పన;
థుల్లత్థనో అకారేసి, విహారం కన్దరవ్హయం.
పితరా థుల్లత్థనకో, భాతుసన్తికమాయతా;
సహేవా’హ విహారస్స, సఙ్ఘభోగత్థమత్తనో.
సద్ధాతిస్సేఉపరతే, సబ్బే’మచ్చా సమాగతా;
థూపారామే భిక్ఖుసఙ్ఘం, సకలం సన్నిపాతియ.
సఙ్ఘానుఞ్ఞాయరట్ఠస్స, రక్ఖణత్థం కుమారకం;
అభిసిఞ్చుం థుల్లత్థనం, తం సుత్వా లజ్జీతిస్సతో.
ఇధాగన్త్వా గహేత్వా తం, సయం రజ్జమకారయి;
మాసఞ్చేవ దసాహఞ్చ, రాజా థుల్లత్థనో పన.
తిస్సోసమం లజ్జీతిస్సో, సఙ్ఘో హుత్వా అనాదరో;
‘‘న జానింసు యథావుడ్ఢం’’ మీతి తం పరిభాసయి.
పచ్ఛా సఙ్ఘం ఖమాపేత్వా, దణ్డకమ్మత్థమిస్సరో;
తీణి సతసహస్సాని, దత్వాన ఉరుచేతియే.
సిలామయాని కారేసి, పుప్ఫయానాని తీణిసో;
అథో సతసహస్సేన, చితాపేసి చ అన్తరా.
మహాథూపథూపారామానం, భూమింభూమిస్సరో సమం;
థూపారామే చ థూపస్స, సిలాకఞ్చుక ముత్తమం.
థూపారామస్స పురతో, సిలాథూపకమేవ చ;
లజ్జీకాసనసాలఞ్చ, భిక్ఖుసఙ్ఘస్స కారయి.
కఞ్చుకం ¶ కణ్టకే థూపే, కారాపేసి సిలామయం;
దత్వాన సతసహస్సం, విహారే చేతియవ్హయే.
గిరికుమ్భిలనామస్స, విహారస్స మహమ్హి సో;
సట్ఠిభిక్ఖుసహస్సానం, తిచీవరమదాపయి.
అరిట్ఠవిహారం కారేసి, తథాకన్దరహినకం;
గామికానఞ్చ భిక్ఖూనం, భేసజ్జాని అదాపయి.
కిమిచ్ఛకం తణ్డులఞ్చ, భిక్ఖునీనమదాపయి;
సమానవ’ఠమాసఞ్చ, రజ్జం సో కారయీ ఇధ.
మతే లజ్జికతిస్సమ్హి, కనిట్ఠో తస్స కారయి;
రజ్జం ఛళేవ వస్సాని, ఖల్లాటనాగనామకో.
లోహపాసాదపరివారే, పాసాదే’తి మనోరమే;
లోహపాసాదసోభత్థం, ఏసో ద్వత్తింసకారయి.
మహాథూపస్స పరితో, చారునో హేమమాలినో;
వాలికఙ్గణమరియాదం, పాకారఞ్చ అకారయి.
సోవకురున్దపాసకం, విహారఞ్చ అకారయి;
పుఞ్ఞకమ్మానిచఞ్ఞాని, కారాపేసి మహీపతి.
తం మహారత్తతోనామ, సేనాపతి మహీపతిం;
ఖల్లాటనాగరాజానం, నగరేయేవ అగ్గహి.
తస్స రఞ్ఞో కనిట్ఠోతు, వట్టగామణినామకో;
తం దుట్ఠసేనాపతికం, హన్త్వా రజ్జమకారయి.
ఖల్లాటనాగరఞ్ఞోసో, పుత్తకం సకభాతునో;
మహాచూలికనామానం, పుత్తఠానే ఠపేసి చ.
తమ్మాతరం నుళాదేవిం, మహేసిఞ్చ అకాసిసో;
పీతిఠానే ఠితతా’స్స, పీతిరాజాతి అబ్రవుం.
ఏవం రజ్జే’భిసిత్తస్స, తస్స మాసమ్హి పఞ్చమే;
రోహణే నకులనగరే, ఏకో బ్రాహ్మణచేటతో.
తియో ¶ నామ బ్రాహ్మణస్స, వచో సుత్వా అపణ్డితో;
చోరో అసు మహాతస్స, పరివారో అహోసి చ.
సగణాసత్తదమిళా, మహాతిత్థమ్హి ఓతరుం;
తదా బ్రాహ్మణతియో చ, తే సత్తదమిళాపిచ.
ఛక్కత్థాయ విసజ్జేసుం, లేఖం భూపతిసన్తికం;
రాజా బ్రాహ్మణతియస్స, లేఖం పేసేసి నీతిమా.
‘‘రజ్జం తవ ఇదానేవ, గణ్హ త్వం దమిళే’’ ఇతి;
సాధూతి సో దమిళేహి, యుజ్ఝి గణ్హింసు తే తు తం.
తతో తే దమిళా యుద్ధం, రఞ్ఞా సహ పవత్తయుం;
కోళమ్బాలకసామన్తా, యుద్ధే రాజా పరాజితో.
తిత్థారామదువారేన, రథారుళ్హో పలాయతి;
పణ్డుకాభయరాజేన, తిత్థారామోహి కారితో;
వాసితో చ తదా ఆసి, ఏకవీసతి రాజుసూ.
తం దిస్వా పలాయన్తం, నిగణ్ఠోగిరినామకో;
‘‘పలాయతి మహాకాళ-సీహళో’’తి భుసం రవి.
తం సుత్వాన మహారాజా, ‘‘సిద్ధే మమ మనోరథే;
విహారం ఏత్థ కారేస్సం’’, ఇచ్చేవం చిన్తయీ తదా.
సగబ్భం అనులాదేవిం, అగ్గహీ రక్ఖియా ఇతి;
మహాచూళ మహానాగ-కుమారేచాపీ రక్ఖియే.
రథస్స లహుభావత్థం, డత్వా చూళామణింసుభం;
ఓతారేసి సోమదేవిం, తస్స’నుఞ్ఞాయ భూపతి.
యుద్ధాయగమనేయేవ, పుత్తకే ద్వే చ దేవియో;
గాహయిత్వాన నిక్ఖన్తో, సఙ్కితో సో పరాజయే.
అసక్కుణిత్వా గాహేతుం, పత్తం భుత్తం జినేన తం;
పలాయిత్వా వేస్సగీరి-వనే అభినియియిసో.
కుత్థిక్కులమహాతిస్స-థేరో దిస్వా తహం తు తం;
భత్తం పాదా అనామట్ఠం, పిణ్డదానం వివజ్జియ.
అథ ¶ కేతకిపత్తమ్హి, లిఖిత్వా హట్ఠమానసో;
సఙ్ఘభోగం విహారస్స, తస్స పాదామహీపతి.
తతో గన్త్వా సిలాసోబ్భ-కణ్డకమ్హి వసీ తతో;
గన్త్వాన మాతువేలఙ్గే, సాలగలసమీపగో.
తత్థద్దస దిట్ఠపుబ్బం, థేరం థేరో మహీపతిం;
ఉపట్ఠాకస్స అప్పేసి, తనసివస్స సాధుకం.
తస్స సో తనసివస్స, రట్ఠికస్స’న్తికే తహిం;
రాజా చుద్దసవస్సాని, వసీ తేన ఉపట్ఠితో.
సత్తసు దమీళేస్వే’కో, సోమాదేవిం మదావహం;
రాగరత్తో గహేత్వాన, పరతీరమగాలహుం.
ఏకోపత్తం దసబలస్స, అనురాధపురే ఠితం;
ఆదాయ తేన సన్తుట్ఠో, పరతీరమగాలహుం.
పుళహత్థో తు దమిళో, తీణివస్సాని కారయి;
రజ్జం సేనాపతిం కత్వా, దమిళం బాహియవ్హయం.
పుళహత్థం గహేత్వా తం, దూరే వస్సాని బాహీయో;
రజ్జం కారేసి తస్సా’సి, పణయమారో చమూపతి.
బాహీయం తం గహేత్వాన, రాజా’సి పణయమారకో;
సత్తవస్సాని తస్సా’సి, పిళయమారో చమూపతి.
పణయమారం గహేత్వా సో, రాజాసి పీళయమారకో;
సత్తమాసాని తస్సాసి, దాఠియో తు చమూపతి.
పీళయమారం గహేత్వా సో, దాఠియో దమిళో పన;
రజ్జం’నురాధనగరే, దువే వస్సాని కారయి.
ఏవం దమిళరాజూనం, తేసం పఞ్చన్నమేవహి;
హోన్తి చుద్దసవస్సానీ, సత్తమాసా చ ఉత్తరిం.
గతాయ తు నివాసత్థం, మలయే’నులదేవియా;
భరియాకనసివస్స, పాదాపహరి పచ్ఛియం.
కుజ్ఝిత్వా రోదమానాసా, రాజానం ఉపసకిమి;
తం సుత్వా తనసివోసో, మనుమాదాయ నిక్ఖమి.
దేవియా ¶ వచనం సుత్వా, తస్స ఆగమనా పురా;
ద్విపుత్తం దేవిమాదాయ, తతో రాజా’పి నిక్ఖమి.
ధనుం సన్ధాయ ఆయన్తం, సీవం విజ్ఝి మహాసీవో;
రాజా నామం భావయిత్వా, అకాసి జినసఙ్గహం.
అలత్థ అట్ఠామచ్చేచ, మహన్తే యోధసమ్మతే;
పరివారో మహాఆసీ, పరిహారో చ రాజినో.
కుమ్భీలకమహాతిస్స-థేర దిస్వా మహాయసో;
అచ్ఛగల్లవిహారమ్హి, బుద్ధపూజమకారయి.
వత్థుం సోధేతుమారుళ్హో, అకాసచేతియఙ్గణం;
కవిసీసే అమచ్చమ్హి, ఓరోహన్తోమహీపతి.
ఆరోహన్తో సదేవికో, దిస్వా మగ్గే నిసిన్నకం;
‘‘న నిపన్నో’’తి కుజ్ఝిత్వా, కవిసీసం అఘాతయి.
సేసా సత్తఅమచ్చావి, నిబ్బిన్నా తేన రాజినా;
తస్స’న్తికా పలాయిత్వా, పక్కమన్తా యథారుచి.
మగ్గే విలుత్తా చోరేహి, విహారం హమ్బుగల్లకం;
పవిసిత్వాన అద్దక్ఖుం, తిస్సత్థేరం బహుస్సుతం.
చతునేకాయికో థేరో, యథాలద్ధాని దాపయి;
వత్థఫాణితతేలాని, తణ్డులా పాహుణా తథా.
అస్సత్థకాలే థేరో సో,
‘‘కుహింయాతా’’తి పుచ్ఛితే;
అత్తానం ఆవీకత్వా తే,
తం పవత్తిం నివేదయుం.
‘‘కారేతుం కేహి సక్కా ను, జినసాసనపగ్గహం;
దమిళేహి వా’థ రఞ్ఞా, ఇతి పుట్ఠా తు తే పన.
‘‘రఞ్ఞో సక్కా’’తి ఆహంసు, సఞ్ఞాపేత్వాన తే ఇతి;
ఉభో తిస్స మహాతిస్స-థేరా ఆదాయ తే తతో.
రాజినో సన్తికం నేత్వా, అఞ్ఞమఞ్ఞం ఖమాపయుం;
రాజా చ తే అమచ్చా చ, థేరో ఏవ మయాచయుం.
సిద్ధే ¶ కమ్మే పేసితేనో, గన్తబ్బం సన్తికం ఇతి;
థేరా దత్వా పటిఞ్ఞం తే, యథాఠానమగఞ్ఛిసుం.
అనురాధపురం రాజా, ఆగన్త్వాన మహాయసో;
దాఠికం దమిళం హన్త్వా, సయం రజ్జమకారయి.
తతో నిగణ్ఠారామం తం, విద్ధంసేత్వా మహీపతి;
విహారం కారయి తత్థ, ద్వాదస పరివేణకం.
మహావిహారపట్ఠానా, ద్వీసు వస్సస తేసు చ;
సత్తరససు వస్సేసు, దసమాసా’మికేసు చ.
తథా దినేసు దససు, అతిక్కన్తేసు సాదరో;
అభయగిరి విహారంసో, పతిట్ఠాపేసి భూపతి.
అక్కోసియిత్వా తే థేరే, తేసు పుబ్బుపకారినో;
తం మహాతిస్స థేరస్స, విహారం మానదో అదా.
గిరిస్స యస్మా గారామే, రాజా కారేసి సోభయో;
తస్మా’భయ గిరిత్వేవ, విహారో నామకో అహు.
ఆణాపేత్వా సోమాదేవిం,
యథా ఠానే ఠపేసిసో;
తస్సాతన్నామకం కత్వా,
సోమారామ మకారయి.
రథా ఓరోపితా సా హి, తస్మింఠానే వరఙ్గనా;
కద్దమ్బపుప్ఫ గుమ్బమ్హి, నిలినా తత్థ అద్దస.
ముత్తయన్తం సామణేరం, మగ్గం హత్థేన ఛాదియ;
రాజా తస్స వచో సుత్వా, విహారం తత్థ కారయి.
మహాథూపస్సుత్తరతో,
చేతియం ఉచ్చవత్థుకం;
సిలా సోభకణ్డకం నామ,
రాజా సోయేవ కారయి.
తేసు సత్తసు యోధేసు, ఉత్తియో నామ కారయి;
నగరమ్హా దక్ఖిణతో, విహారం దక్ఖిణవ్హయం.
తత్తేవ ¶ మూలవోకాస, వీహారం మూలనామకో;
అమచ్చో కారయీ తేన, సోపి తంనామకో అహు.
కారేసి సాలియారామం, అమచ్చో సాలియవ్హయో;
కారేసి పబ్బతారామం, అమచ్చో పబ్బతవ్హయో.
ఉత్తరతిస్సరామన్తు, తిస్సామచ్చో అకారయి;
విహారే నిట్ఠితే రమ్మే, తిస్సథేర ముపచ్చతే.
‘‘తుమ్హాకం పటిసన్థార, వసేన’మ్హేహి కారితే;
విహారే దేమ తుమ్హాకం, ఇతి వత్వా అదంసు చ.
థేరో సబ్బత్థవాసేసి, తే తే భిక్ఖూ యథా రహం;
అమచ్చా’దంసు సఙ్ఘస్స, వివిధే సమణారహే.
రాజా సకవిహారమ్హి, వసన్తే సముపట్ఠహి;
పచ్చయేహి అనునేహి, తేన తే బహవో అహుం.
థేరం కులేహీ సంసట్ఠం, మహాతిస్సోతి విస్సుతం;
కులసంసట్ఠ దోసేన, సఙ్ఘో తం నీహరి ఇతో.
తస్స సిస్సో బహలమస్సు-
తిస్సత్థేరోతి పిస్సుతో;
కుద్ధో’భయగిరిం గన్త్వా,
వసి పక్ఖం వహం తహిం.
తతోప్పభుతి తే భిక్ఖూ, మహావిహారనాగముం;
ఏవం తే’భయగిరికా, నిగ్గతా థేరవాదతో.
పభిన్నా’భయగిరికేహి, దక్ఖిణవిహారికాయతి;
ఏవం తే థేరవాదీహి, పభిన్నా భిక్ఖవో ద్విధా.
మహా అభయభిక్ఖూ తే, వడ్ఢేతుం దీపవాసినో;
వట్టగామణిభూమిన్దో, పత్తిం నామ అదాసి సో.
విహారపరివేణాని, ఘటాబద్ధే అకారయి;
‘‘పటిసఙ్ఖరణం ఏవం, హేస్సతీతి విచిన్తియ.
పిటకత్తయపాళిఞ్చ, తస్స అట్ఠకథమ్పి చ;
ముఖపాఠేన ఆనేసుం, పుబ్బే భిక్ఖూ మహామతి.
హానిం ¶ దిస్వాన సత్తానం, తదా భిక్ఖూ సమాగతా;
చిరట్ఠితత్థం ధమ్మస్స, పోత్థకేసు లిఖాపయుం.
వట్టగామణి అభయో, రాజా రజ్జమకారయి;
ఇతి ద్వాదసవస్సాని, పఞ్చమాసేసు ఆదితో.
ఇతీ పరహిత మత్తనో హితఞ్చ,
పటిలభియిస్సరియం కరోతి పఞ్ఞో;
విపులమపి కుబుద్ధిలద్ధభోవం,
ఉభయహితం న కరోతి భోగలుద్ధో’తి.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
దసరాజకో నామ
తేత్తింసతిమో పరిచ్ఛేదో.
చతుత్తింసతిమ పరిచ్ఛేద
ఏకాదసరాజదీపనో
తదచ్చయే మహాచూలీ-మహాతిస్సో అకారయి;
రజ్జం చుద్దసవస్సాని, ధమ్మేన చ సమేన చ.
సహత్థేన కతం దానం, సో సుత్వాన మహప్ఫలం;
పఠమేయేవ వస్సమ్హి, గన్త్వా అఞ్ఞాతవేసవా.
కత్వాన సాలిలవనం, లద్ధాయ భతియా తతో;
పిణ్డపాతం మహాసుమ్మ-థేరస్సా’దా మహీపతి.
సోణ్ణగిరిమ్హి పున సో, తీణివస్సాని ఖత్తియో;
గుళయన్తమ్హి కత్వాన, భతింలద్ధా గుళే తతో.
తే గుళే ఆహరాపేత్వా, పురం ఆగమ్మ భూపతి;
భిక్ఖుసఙ్ఘస్స పాదాసి, మహాదానం మహీపతి.
తింసభిక్ఖుసహస్సస్స, అదా అచ్ఛాదనాని చ;
ద్వాదసన్నం సహస్సానం, భిక్ఖూనీనం తథేవ చ.
కారయిత్వా ¶ మహీపాలో, విహారం సుప్పతిట్ఠితం;
సట్ఠిభిక్ఖు సహస్సస్స, తిచీవరమదాపయి.
తింస సహస్స సఙ్ఖానం, భిక్ఖునీనఞ్చ దాపయి;
మణ్డవాపి విహారం సో, తథా అభయగల్లకం.
వఙ్గుపట్టఙ్గగల్లఞ్చ, దీఘబాహుకగల్లకం;
వాలగామ విహారఞ్చ, రాజా సోయేవ కారయి.
ఏవం సద్ధాయ సో రాజా, కత్వా పుఞ్ఞానినేకధా;
చతుద్దసన్నం వస్సానం, అచ్చయేన దివం అగా.
వట్టగామణినో పుత్తో, చోరనాగోతి విస్సుతో;
మహాచూళిస్సరజ్జమ్హి, చోరో హుత్వా చరితదా.
మహాచూళే ఉపరతే, రజ్జం కారయి ఆగతో;
అత్తనో చోరకాలే సో, నివాసం యేసునాలభి.
అట్ఠరసవిహారే తే, విద్ధంసాపేసి దుమ్మతి;
రజ్జం ద్వాదసవస్సాని, చోరనాగో అకారయి.
లోకన్తరిక నిరయం, పాపోసోఉపపజ్జథ;
తదచ్చయే మహాచూళ్హి-రఞ్ఞో పుత్తో అకారయి.
రజ్జం తీణేవ వస్సాని, రాజాతిస్సో’తి విస్సుతో;
చోరనాగస్స దేవీతు, వీసమం వీసమానులా.
వీసం దత్వాన మారేసి, బలత్థేరత్తమానసా;
తస్మింయేవబలత్థేసా, అనులారత్తమానసా.
తిస్సం వీసేనఘాతేత్వా, తస్స రజ్జమదాసిసా;
సీవో నామ బలత్థోసో, జేట్ఠదోవారికో తహిం.
కత్వా మహేసిం అనులం, వస్సం మాసద్వయా’చికం;
రజ్జం కారేసి నగరే, వటుకే దమిళే’నులా.
రత్తా వీసేన తం హన్త్వా, వటుకే రజ్జమప్పయి;
వటుకో దమిళో సో హి, పురే నగరవడ్ఢకీ.
మహేసిం అనులం కత్వా, వస్సం మాసద్వయాధికం;
రజ్జం కారేసి నగరే, అనులా తత్థ ఆగతం.
పస్సిత్వా దారుభతికం, తస్మిం సారత్తమానసా;
హన్త్వా విసేన వటుకం, తస్స రజ్జం సమప్పయి.
దారుభతికతిస్సో ¶ సో, మహేసిం కరియానులం;
ఏకమాసాధికం వస్సం, పురే రజ్జమకారయి.
కారేసి సో పోక్ఖరణిం, మహామేఘవనే లహుం;
నిలీయే నామ దమిళే, సా పురోహితబ్రాహ్మణే.
రాగేన రత్తా అనులా, తేన సంవాసకామినీ;
దారుభతికతిస్సంతం, వీసం దత్వాన ఘాతియ.
నిలీయస్స అదా రజ్జం, సోపి నిలీయబ్రాహ్మణో;
తం మహేసిం కరిత్వాన, నిచ్చం తాయ ఉపట్ఠితో.
రజ్జం కారేసి ఛమ్మాసం, అనురాధపురే ఇధ;
ద్వత్తింసాయ బలత్థేహి, వత్థుకామా యథారుచిం.
వీసేన తం ఘాతయిత్వా, నిలీయం ఖత్తియానులా;
రజ్జం సా అనులాదేవీ, చతుమాసమకారయి.
మహాచూళికరాజస్స, పుత్తో దుతియకో పన;
కూటకణ్ణతిస్సో నామ, భీతో సో’నులదేవియా.
పలాయిత్వా పబ్బజిత్వా, కాలే పత్తబలో ఇధ;
ఆగన్త్వా ఘాతయిత్వా, తం అనులం దుట్ఠమానసం.
రజ్జం కారేసి ద్వావీసం, వస్సాని మనుజాధిపో;
మహాఉపోసథాగారం, అకా చేతియపబ్బతే.
ఘరస్స తస్స పురతో, సిలాథూపమకారయి;
బోధిం రోపేసి తత్థేవ, సోవ చేతియేపబ్బతే.
పేలగామవిహారఞ్చ, అన్తరగఙ్గాయ కారయి;
తత్థేవ వణ్ణకం నామ, మహామాతికమేవ చ.
అమ్బదుగ్గమహావాపిం, భయోలుప్పలమేవ చ;
సత్తహత్థుచ్చపాకారం, పురస్స పరిఖం తథా.
మహావత్థుమ్హి అనులం, ఝాపయిత్వా అసఞ్ఞతం;
అపనీయ తతో థోకం, మహావత్థుమకారయి.
పదుమస్సరవనుయ్యానం, నగరేయేవ కారయి;
మతా’స్స దన్తే ధోవిత్వా, పబ్బజి జినసాసనే.
కులసన్తకే ¶ ఘరట్ఠానే, మాతుభిక్ఖునుపస్సయం;
కారేసి దన్తగేహన్తి, విస్సతో ఆసి తేన సో.
తదచ్చయే తస్స పుత్తో, నామకో భాతికాభయో;
అట్ఠవీసతివస్సాని, రజ్జం కారేసి ఖత్తియో.
మహాదాట్ఠికరాజస్స, భాతికత్తామహీపతి;
దీపే ‘‘భాతికరాజా’’తి, పాకటో ఆసి ధమ్మికో.
కారేసి లోహపాసాదే, పటిసఙ్ఖారమేత్థసో;
మహాథూపే వేదికా ద్వే, థూపవ్హే’పోసథవ్హయం.
అత్తనో బలిముజ్ఝిత్వా, నగరస్స సమన్తతో;
రోపాపేత్వా యోజనమ్హి, సుమనాన’జ్జుకాని చ.
పాదవేచికతో యావ, ధురచ్ఛత్తానరాధిపో;
చతురఙ్గలబహలేన, గన్ధేన ఉరుచేతియం.
లిమ్పాపేత్వాన పుప్ఫాని, వణ్టేహి తత్థ సాధుకం;
నివేసిత్వాన కోరేసి, థూపం మాలాగులోపమం.
పునద్వఙ్గులబహలాయ, మనోసిలాయ చేతియం;
లిమ్పాపేత్వాన కారేసి, తథేవ కుసుమాచితం.
పున సోపానతో యావ, ధురచ్ఛత్తావ చేతియం;
పుప్ఫేహి ఓకిరాపేత్వా, ఛాదేసి పుప్ఫరాసినో.
ఉట్ఠాపేత్వాన యన్తేహి, జలం అభయవాపితో;
జలేహి థూపం సేవన్తో, బలపూజమకారయి.
సకటసతేన ముత్తానం, సద్ధిం తేలేన సాధుకం;
మద్దాపేత్వా సుధాపిణ్డం, సుధాకమ్మమకారయి.
పవాలజాలం కారేత్వా, తం ఖిపాపియ చేతియే;
సోవణ్ణాని పదుమాని, చక్కమత్తాని సన్ధిసు.
లగ్గాపేత్వా తతో ముత్తా-కలాపే యావ హేట్ఠిమా;
పదుమా’లమ్బయిత్వాన, మహాథూపమపూజయి.
గణసజ్ఝాయసద్దం ¶ సో, ధాతుగబ్భమ్హితాదిని;
సుత్వా ‘‘అదిస్వా తంనా’హం, వుట్ఠహిస్సన్తి నిచ్ఛితో.
పాచినాదికమూలమ్హి, అనాహారో నిపజ్జథ;
థేరా ద్వారం మాపయిత్వా, ధాతుగబ్భం నయింసు తం.
ధాతుగబ్భవిభూతింసో, సబ్బం దిస్వా మహీపతి;
నిక్ఖన్తో తాదిసేహేవ, పోత్థరూపేహి పూజయి.
మధుగన్ధేహి గన్ధేహి, ఘటేహి సరసేహి చ;
అఞ్జనహరితాలేహి, తథామనోసిలాహి చ.
మనోసిలాసు వస్సేన, భస్సిత్వా చేతియఙ్గణే;
ఠితాసు గోప్ఫమత్తాసు, రచితే పు’ప్పలేహి చ.
థూపఙ్గణమ్హి సకలే, పురితే గన్ధకద్దమే;
చిత్తకిలఞ్జఛిద్దేసు, రచితే పు’ప్పలేహి చ.
వారయిత్వా వారిమగ్గం, తథేవ పురితే ఘటే;
దీపవట్టిహి నేకాని, కతవట్టిసిఖాహి చ.
మధుకతేలమ్హి తథా, తిలతేలే తథేవ చ;
తథేవ పట్టవట్టీనం, సు బహూహి సిఖాహి చ.
యథావుత్తేహి ఏతేహి, మహాథూపస్స ఖత్తియో;
సత్తక్ఖత్తుం సత్తక్ఖత్తుం, పూజా’కాసి విసుం విసుం.
అనువస్సఞ్చ నియతం, సుధామఙ్గలముత్తమం;
బోధిసినానపూజా చ, తథేవ ఉరుబోధియా.
మహావేసాఖ పూజా చ, ఉళారా అట్ఠవీసతి;
చతురాసీతి సహస్సాని, పూజా చ అనుళారికా.
వివిధం నటనచ్చఞ్చ, నానాతూరియవాదితం;
మహాథూపే మహాపూజం, సద్ధానున్నో అకారయి.
దివసస్స చ తిక్ఖత్తుం, బుద్ధుప్పట్ఠానమాగమా;
ద్విక్ఖత్తుం, పుప్ఫభేరిఞ్చ, నియతం సో అకారయి.
నియతఞ్చనదానఞ్చ, పవారణాదానమేవ చ;
తేలఫాణితవత్థాది-పరిక్ఖారం సమణారహం.
బహుం ¶ పాదాసి సఙ్ఘస్స, చేతియఖేత్తమేవ చ;
చేతియే పరికమ్మత్థం, అదాసి తత్థ ఖత్తియో.
సదా భిక్ఖుసహస్సస్స, విహారే చేతియపబ్బతే;
సలాకవత్తభత్తఞ్చ, సో దాపేసి చ భూపతి.
చిన్తామణిముచేలవ్హే, ఉపట్ఠానత్తయే చ సో;
తథా పదుమఘరే ఛత్త-పాసాదే చ మనోరమే.
భోజేన్తో పఞ్చఠానమ్హి, భిక్ఖూగన్థధురే యుతే;
పచ్చయేహి ఉపట్ఠాసి, సదా ధమ్మే సగారవో.
పోరాణరాజనియాతం, యంకిఞ్చి సాసనస్సితం;
అకాసి పుఞ్ఞకమ్మంసో, సబ్బం భాతికభూపతి.
తస్స భాభకరాజస్స, అచ్చయే తం కనిట్ఠకో;
మహాదాఠిమహానాగ-నామో రజ్జమకారయి.
ద్వాదసంయేవ వస్సాని, నానాపుఞ్ఞపరాయనో;
మహాథూపమ్హి కిఞ్జక్ఖ- పాసాణే అత్థరాపయి.
వాలికామరియాదఞ్చ, కారేసి విత్థతఙ్గణం;
దీపే సబ్బవిహారేసు, ధమ్మాసనమదాపయి.
అమ్బత్థల మహాథూపం, కారాపేసి మహీపతి;
చ యేఅనిట్ఠమానమ్హి, సరిత్వా మునినో గుణం.
చజిత్వాన సకం పాణం, నిపజ్జిత్వా సయం తహిం;
ఠపయిత్వా చయం తస్స, నిట్ఠాపేత్వాన చేతియం.
చతుద్వారే ఠపాపేసి, చతురో రతనగ్ఘికే;
సుసిప్పికేహి సువిభత్తే, నానారతనజోతితే.
చేతియే పటిమోచేత్వా, నానారతనకఞ్చుకం;
కఞ్చన బుబ్బులఞ్చేత్థ, ముత్తోలమ్బఞ్చ దాపయి.
చేతియ పబ్బతావట్టే, అలఙ్కరియ యోజనం;
యోజాపేత్వా చతుద్వారం, సమన్తా చారువీథికం.
వీథియా ఉభతో పస్సే, ఆపణాని పసారియ;
ధజగ్ఘిక తో రణాని, మణ్డయిత్వా తహిం తహిం.
దీపమాలా ¶ సముజ్జోతం, కారయిత్వా సమన్తతో;
నటనచ్చాని గీతాని, వాదితాని చ కారయి.
మగ్గే కదమ్బనదితో, యావచేతియ పబ్బతా;
గన్తుం ధోతేహి పాదేహి, కారయి’త్థరణత్థతం.
సనచ్చగీతవాదేహి, సమజ్జమకరుం తహిం;
నగరస్స చతుద్వారే, మహా దానఞ్చ దాపయి.
అకాసి సకలే దీపే, దీపమాలానిరన్తరం;
సలిలేపి సముద్దస్స, సమన్తా యోజనన్తరే.
చేతియస్స మహేతేన, పూజా సా కారితా సుభా;
గిరిభణ్డా మహాపూజా, ఉళారా వుచ్చతే ఇధ.
సమాగతానం భిక్ఖూనం, తస్మిం పూజా సమాగమే;
దానం అట్ఠసు ఠానేసు, ఠపాపేత్వా మహీపతి.
తాళయిత్వాన తత్రట్ఠా, అట్ఠసోవణ్ణభేరియో;
చతువీససహస్సానం, మహాదానం పవత్తయి.
ఛచీవరాని పాదాసి, బన్ధమోక్ఖఞ్చ కారయి;
చతుద్వారేన్వాపితేహి, సదా కమ్మమకారయి.
పుబ్బరాజూహి ఠపితం, భాతరం ఠపితం తథా;
పుఞ్ఞకమ్మం అహాపేత్వా, సబ్బం కారయిభూపతి.
అత్తానం దేవింపుత్తే ద్వే, హత్థిం అస్సఞ్చ మఙ్గలం;
వారియన్తో’పి సఙ్ఘేన, సఙ్ఘస్సా’దాసి భూపతి.
ఛసత సహస్సగ్ఘకం, భిక్ఖుసఙ్ఘస్స సో అదా;
సతసహస్సగ్ఘనకం, భిక్ఖూనీనం గణస్స తు.
దత్వాన కప్పియం భణ్డం, వివిధం విధికోవిదో;
అత్తానఞ్చ’వ సేసే చ, సఙ్ఘతో అభినీహరి.
కాలాయన కణ్ణికమ్హి, మణినాగ పబ్బతవ్హయం;
విహారఞ్చ కళవ్హయం, కారేసి మనుజాధిపో.
కుబు ¶ బన్ధనదీతీరే, సముద్దవిహారమేవ చ;
హువావకణ్ణికే చూళ, నగపబ్బతసవ్హయం.
పాసాణదీపకవ్హమ్హి, విహారే కారితే సయం;
పానియం ఉపనితస్స, సామణేరస్స ఖత్తియో.
ఉపచారే పసీదిత్వా, సమన్తా అట్ఠయోజనం;
సఙ్ఘభోగమదాతస్స, విహారస్స మహీపతి.
మణ్డవాపి విహారే చ, సామణేరస్స ఖత్తియో;
తుట్ఠో విహారం దాపేసి, సఙ్ఘే భోగం తథేవ సో.
ఇతి విభవమనప్పం సాధుపఞ్ఞా లభిత్వా,
విగతమదపమాదాచత్త కామపసఙ్గా;
అకరియజనఖేదం పుఞ్ఞకమ్మాభిరామా,
విపులవివిధపుఞ్ఞం సుప్పన్నాకరోన్తీతి.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
ఏకాదసరాజదీపనో నామ
చతుత్తింసతిమో పరిచ్ఛేదో.
పఞ్చతింసతిమపరిచ్ఛేద
ద్వాదసరాజకో
ఆమణ్డగామణ్యభయో, మహాదాఠికఅచ్చయే;
నవవస్సనట్ఠమాసే, రజ్జం కారేసి తం సుతో.
ఛత్తాతి ఛత్తం కారేసి, మహాథూపే మనోరమే;
తథేవ పాదవేదిఞ్చ, ముద్ధవేదిఞ్చ కారయి.
తథేవ లోహపాసాద, థూపవ్హే పోసథవ్హయే;
కారేసి కుచ్ఛిఆజిరం, కుచ్ఛిఆళిన్దమేవ చ.
ఉభయత్థాపి ¶ కారేసి, చారుం రతనపణ్డపం;
రజతలేణ విహారఞ్చ, కారాపేసి నరాధిపే.
మహాగామేణ్డవాపింసో, పస్సే కారియ దక్ఖిణే;
దక్ఖిణస్స విహారస్స, అదాసి పుఞ్ఞదక్ఖిణో.
మాఘాతం సకలే దీపే, కారేసి మనుజాధిపో;
వల్లిఫలాని సబ్బాని, రోపాపేత్వా తహిం తహిం.
మం సకుభణ్డకం నామ, ఆమణ్డియ మహీపతి;
పత్తం పూరాపయిత్వాన, కారేత్వా వత్థచుమ్బటం.
దాపేసి సబ్బసఙ్ఘస్స, విప్పసన్నేన చేతసా;
పత్తే పూరాపయిత్వా సో, ఆమణ్డ గామణివిదూ.
తఙ్కనిట్ఠోకణిరాజా-తిస్సో ఘాతియ తాతరం;
తీణి వస్సాని నగరే, రజ్జం కారేసి ఖత్తియో.
ఉపోసథఘరట్టం ఏసా, నిచ్ఛిని చేకియవ్హయే;
రాజాపరాధకమ్మమ్హి, పుత్తే సట్ఠితు భిక్ఖవో.
సహోడ్డే గాహయిత్వాన, రాజా చేతియ పబ్బతే;
ఖిపాపేసి కణిరవ్హే, పబ్భారమ్హి అసీలకే.
కణిరాజా అచ్చయేన, ఆమణ్డగామణి సుతో;
చూళాభయో వస్సమేకం, రజ్జం కారేసి ఖత్తియో.
సో గోణకనదీతీరే, పురపస్సమ్హి దక్ఖిణే;
కారాపేసి మహీపాలో, విహారే చూళగల్లకం.
చూళాభయస్స’చ్చ యేన, సీవలి తం కనిట్ఠికా;
ఆమణ్డధీతా చతురో, మాసే రజ్జమకారయి.
ఆమణ్డ భాగినేయ్యా తు, సీవలిం అపనీయతం;
ఇళనాగోతి నామేన, ఛత్తం ఉస్సాపయి పురే.
తిస్సవాపిం గతే తస్మిం, ఆదివస్సే నరాధిపే;
తం హిత్వా పురమాగఞ్ఛుం, బహవోలమ్బకణ్ణకా.
తహిం అదిస్వా తే రాజా, కుద్ధో తేహి అకారయి;
మద్దయం వాపియా పస్సే, మహాథూపఞ్జసంసయం.
తేసం ¶ విచారకే కత్వా, చణ్డాలే చ ఠపాపయి;
తేన కుద్ధాలమ్బకణ్ణా, సబ్బే హుత్వాన ఏకతో.
రాజానం తం గహేత్వాన, రున్ధిత్వాన సకే ఘరే;
సయం రజ్జం విచారేసుం, రఞ్ఞో దేవీ తదా సకం.
పుత్తం చన్దముఖసివం, మణ్డయిత్వా కుమారకం;
దత్వాన హత్థే ధాతీనం, మఙ్గలహత్థి సన్తికే.
పేసేసి వత్వా సన్దేసం, నేత్వా తం ధాతియో తహిం;
వదింసు దేవిసన్దేసం, సబ్బం మఙ్గల హత్థినో.
‘‘అయం తే సాధినో పుత్తో,
సామికో చారకే ఠితో;
అరిహి ఘాతతో సేసో,
తయా ఘాతో ఇమస్స తు.
త్వమేనం కిర ఘాతేహి, ఇదం దేవివచో’’ఇతి;
వత్వా తు సయాపేసుం, పాదమూలమ్హి హత్థినో.
దుక్ఖితో సో రుదిత్వాన, నాగో భేత్వాన ఆళకం;
పవిసిత్వా మహావత్థుం, ద్వారం పాతియ థామసా.
రఞ్ఞో నిసిన్నఙ్గణమ్హి, ఉగ్ఘాటేత్వా కవాటకం;
నిసీదాపియ తం ఖన్ధే, మహాతిత్థముపాగమి.
నావం ఆరో పయిత్వాన, రాజానం తత్థ కుఞ్జరో;
పచ్ఛిమో దధితీరేన, సయం మలయ మారుహీ.
పరతీరే వసిత్వా సో, తీణివస్సాని ఖత్తియో;
బలకాయం గహేత్వాన, ఆగా నావాతి రోహణం.
తిత్థే సక్ఖరసోబ్భమ్హి, ఓతరిత్వాన భూపతి;
అకాసి రోహణే తత్థ, మహన్తం బలసఙ్గహం.
రఞ్ఞో మఙ్గలహత్థిసో, దక్ఖిణం మలయం తతో;
రోహణంయే’వుపాగఞ్ఛి, తస్స కమ్మాని కాతవే.
మహాపదుమనామస్స, తత్థ జాతకభాణినో;
తులాధారవ్హవాసిస్స, మహాథేరస్స సన్తికే.
కపిజాతకం ¶ సుత్వాన, బోధిసత్తే పసాదవా;
నాగమహావిహారం సో, జియాముత్తధనుస్సతం.
కత్వా కారేసి థూపఞ్చ, వడ్ఢాపేసి యథాఠితం;
తిస్సవాపిఞ్చ కారేసి, తథా దురవ్హవాపికం.
సో గహేత్వా బలం రాజా, యుద్ధాయ అభినిక్ఖమి;
తం సుత్వా లమ్బకణ్ణా చ, యుద్ధాయ అభిసంయుతా.
పపల్లక్ఖన్ధద్వారమ్హి, ఖేత్తే హిఙ్కరవాపికే;
యుద్ధం ఉభిన్నం వత్తిత్థ, అఞ్ఞమఞ్ఞవిహేసనం.
నావాకిలన్తదేహత్తా, పోసా సీదన్తి రాజినో;
రాజా నామం సావయిత్వా, సయం పావిసి తేన సో.
తేన భీతాలమ్బకణ్ణా, సయింసు ఉదరేన సో;
తేసం సీసాని ఛిన్దిత్వా, రతనాభిసమంకరి.
తిక్ఖత్తుమేవన్తుకతే, కరుణాయ మహీపతి;
‘‘అమారేత్వా’వ గణ్హాథ, జీవగ్గాహ’న్తి అబ్రువి.
తతో విజితసఙ్గామో, పురం ఆగమ్మ భూపతి;
ఛత్తం ఉస్సాపయిత్వాన తిస్సవాపి ఛణం అగా.
జలకీళాయ ఉగ్గన్త్వా, సుమణ్డితపసాధితో;
అత్తనో సిరిసమ్పత్తిం, దిస్వా తస్సన్తరాయికే.
లమ్బకణ్ణే సరిత్వాన, కుద్ధో సో యోజయీరథే;
యుగపరమ్పరా తేసం, పురతో పావిసీ పురం.
మహావత్థుస్స ఉమ్మారే, ఠత్వా రాజాణపేసి సో;
‘‘ఇమేసం సీసముమ్మారే, అస్మిం ఛిన్దథ భో’’ఇతి.
గోణా ఏతేరథే యుత్తా, తవ హోన్తి రథేసభ;
సిఙ్గంఖురఞ్చ ఏతేసం, ఛేదాపయత భో’’ఇతి.
మాతుయా అథ సఞ్ఞత్తో, సీసచ్ఛేదం నివారియ;
నాసఞ్చ పాదఙ్గుట్ఠఞ్చ, తేసం రాజా అఛేదయి.
హత్థివుత్థం జనపదం, అదా హత్థిస్స ఖత్తియో;
హత్థిభోగో జనపదో, ఇతి తేనాసి నామతో.
ఏవం అనురాధపురే, ఇళానాగో మహీపతి;
ఛబ్బస్సాని అనునాని, రజ్జం కారేసి ఖత్తియో.
ఇళనాగచ్చయే ¶ తస్స, పుత్తో చన్దముఖోసివో;
అట్ఠవస్సం సత్తమాసం, రాజా రజ్జమకారయి.
మణికారగామే వాపి, కారాపేత్వా మహీపతి;
ఇస్సరసమణవ్హస్స, విహారస్స అదాసి సో.
తస్స రఞ్ఞో మహేసీ చ, సఙ్గామే పత్తిమత్తనో;
తస్సేవా’దా విహారస్స, దమిళదేవీతి విస్సుతా.
తం తిస్సవాపీ కీళాయ, హన్త్వా చన్దముఖం సివం;
యసళాలకతిస్సో’తి, విస్సుతో తఙ్కనిట్ఠకో.
అనురాధపురే రమ్మే, లఙ్కాభువదనే సుభే;
సత్తవస్సానట్ఠమాసే, రాజా రజ్జమకారయి.
దోవిరికస్స దత్తస్స, పుత్థో దోవారికో సయం;
రఞ్ఞో సదిసరూపేన, అహోసి సుభనామవా.
సుభం బలత్థం తం రాజా, రాజభూసాయ భూసియ;
నిసిదాపియ పల్లఙ్కే, హాసత్థం యసళాలకో.
సీసచోళం బలత్థస్స, ససీసే పటిముఞ్చియ;
యట్ఠిం గహేత్వా హత్థేన, ద్వారమూలే ఠితో సయం.
వన్దన్తేసు అమచ్చేసు, నిసిన్నం ఆసనమ్హి తం;
రాజా హసతి ఏవం సో, కురుతే అన్తరన్తరా.
‘‘బలత్థో ఏకదివసం, రాజానం హసమానకం;
అయం బలత్థో కస్మా మే, సమ్ముఖాహసతీ’’తి సో.
మారాపయిత్వా రాజానం, బలత్థో సో సుభో ఇధ;
రజ్జం కారేసి ఛబ్బస్సం, సుభరాజాతి విస్సుతో.
ద్విసు మహావిహారేసు, సుభరాజా మనోరమం;
పరివేణపన్తిం సుభ-నామకంయేవ కారయి.
ఉరువేలసమీపమ్హి, తథా వేల్లివిహారకం;
పురత్థిమే ఏకద్వారం, గఙ్గన్తే నన్దిగామకం.
లమ్బకణ్ణసుతో ¶ ఏకో, ఉత్తరపస్సవాసికో;
సేనాపతిముపట్ఠాసి, వసభో నామ మాతులం.
హేస్సతి వసభో నామ, రాజా’తి సుతియాసదా;
ఘాతేతి రాజాదీపమ్హి, సబ్బే వసభనామకే.
‘‘రఞ్ఞో దస్సామ వసతం, ఇమ’’న్తి భరియాయ సో;
సేనాపతిమన్తయిత్వా, పాతో రాజకులం అగా.
గచ్ఛతో తేన సహసా, తమ్బులం చుణ్ణవజ్జితం;
హత్థమ్హి వసభస్సా’దా, తం సాధు పరిరక్ఖితుం.
రాజగేహస్స ద్వారమ్హి, తమ్బులం చుణ్ణవజ్జితం;
సేనాపతి ఉదిక్ఖిత్వా, తం చుణ్ణత్థం విసజ్జయి.
సేనాపతిస్స భరియా, చుణ్ణత్థం వసభం గతం;
వత్వా రహస్సం దత్వా చ, సహస్సం తం పలాపయి.
మహావిహారఠానం సో, గన్త్వాన వసభో పన;
తత్థ థేరేహి ఖిరన్న-వత్థేహి కతసఙ్గహో.
తతో పరం కుట్ఠినో చ, రాజభావాయ నిచ్ఛితం;
సుత్వాన వచనంహట్ఠో, ‘‘చోరో హేస్స’’న్తి నిచ్ఛితో.
లద్ధసమత్థపురిసే, గామఘాతం తతో పరం;
కరోన్తో రోహణం గన్త్వా, కపల్లపువోపదేసతో.
కమేన రట్ఠం కణ్హన్థో, సమ్పత్తబలవాహనో;
సో రాజా ద్వీహి వస్సేహి, ఆగమ్మ పురసన్తికం.
సుభరాజం రణే హన్త్వా, వసభో సో మహబ్బలో;
ఉస్సాపయి పురేభత్తం, మాతులో’పి రణే పతి.
తం మాతులస్స సరిరం, పుబ్బభూతోపకారికం;
అకాసి వసభో రాజా, మహేసిం మేత్తనామికం.
సోహోరపాఠకం పుచ్ఛి, ఆయుప్పమాణమత్తనో;
‘‘ఆహ ద్వాదసవస్సాని’’, రహోయేవస్స సోపి చ.
రహస్సం రక్ఖణత్థాయ, సహస్సం తస్సా దాపియ;
సఙ్ఘం సో సన్నిపాతేత్వా, వన్దిత్వా పుచ్ఛి భూపతి.
‘‘సియాను ¶ భన్తే ఆయుస్స, వడ్ఢనకారణం’’ఇతి;
‘‘అత్థీ’’తి సఙ్ఘో ఆచిక్ఖి, అన్తరాయవిమోచనం.
పరిస్సావనదానఞ్చ, ఆవాసదాన మేవ చ;
గిలానవత్తదానఞ్చ, దాతబ్బం మనుజాధిప.
‘‘కాతబ్బం జిణ్ణకావాస-పటిసఙ్ఖరణం తథా;
పఞ్చసీలసమాదానం, కత్వా తం సాధురక్ఖియం.
ఉపోసథూపవాసో చ, కత్తబ్బో’ పోసథే’’ఇతి;
రాజా సాధూతి గన్త్వాన, తథా సబ్బం మకాసి సో.
తిణ్ణం తిణ్ణఞ్చ వస్సానం, అచ్చయేన మహీపతి;
దీపమ్హి సబ్బసఙ్ఘస్స, తిచీవరమదాపయి.
అనాగతానం థేరానం, పేసయిత్వాన దాపయి;
ద్వత్తింసాయహి ఠానేసు, దాపేసి మధుపాయసం.
చతుసట్ఠియా చ ఠానేసు, మహాదానంతు మిస్సకం;
సహస్సవట్టి చతుసు, ఠానేసు చ జలాపయి.
చేతియపబ్బతే చేవ, థూపారామే చ చేతియే;
మహాథూపే మహాబోధి-ఘరే ఇతి ఇమేసు హి.
చిత్తలకూటే కారేసి, దసథూపే మనోరమే;
దీపే’ఖిలమ్హి ఆవాసే, జిణ్ణే చ పటిసఙ్ఖరి.
వల్లియేరవిహారే చ, థేరస్స సో పసీదియ;
మహావల్లిగోత్తం నామ, విహారఞ్చ అకారయి.
కారేసి అనురారామం, మహాగామస్స సన్తికే;
హేళిగామట్ఠకరిస, సహస్సం తస్స దాపయి.
ముచేలవిహారం కారేత్వా, సో తిస్సవడ్ఢమానకే;
ఆళిసారోదకభాగం, విహారస్స అదాపయి.
కలమ్బతిత్థే థూపమ్హి, కారేసిట్ఠికకఞ్చుకం;
కారేసుపోసథా గారం, వట్టితేలత్థ మస్సతు.
సహస్సకరీసవాపింసో ¶ , కారాపేత్వా అదాసి చ;
కారేసుపోసథాగారం, విహారే కుమ్భిగల్లకే.
సోయే’వు పోసథాగారం, ఇస్సరసమణకే ఇధ;
థూపారామేథూపఘరం, కారాపేసి మహీపతి.
మహావిహారే పరివేణ, పన్తిం పచ్ఛిమపేక్ఖినిం;
కారేసి చ చతుసాలఞ్చ, జిణ్ణకం పటిసఙ్ఖరి.
చతుబుద్ధపటిమారమ్మం, పటిమానంఘరంతథా;
మహాబోధిఙ్గణే రమ్మే, రాజా సోయేవ కారయి.
తస్స రఞ్ఞో మహేసీ సా, వుత్తనామా మనోరమం;
థూపం థూపఘరఞ్చేవ, రమ్మం తథేవ కారయి.
థూపారామే థూపఘరం, నిట్ఠాపేత్వా మహీపతి;
తస్స నిట్ఠాపితమహే, మహాదానమదాసి చ.
యుత్తానం బుద్ధవచనే, భిక్ఖూనం పచ్చయమ్పి చ;
భిక్ఖూనం ధమ్మకథికానం, సప్పిఫాణితమేవ చ.
నగరస్స చతుద్వారే, కపణవట్టఞ్చ దాపయి;
గిలానానఞ్చ భిక్ఖూనం, గిలానవట్టమేవ చ.
మయేత్తిం రాజుప్పలవాపిం, వహకోలమ్బగామకం;
మహానిక విత్తవాపిం, మహారామోత్తి మేవ చ.
కేహాలం కాళివాపిఞ్చ, చమ్బుట్ఠిం వాతమఙ్గనం;
అభివడ్ఢమానకఞ్చ, ఇచ్చేకాదస వాపియో.
ద్వాదస మాతికా చేవ, సుభిక్ఖత్థమకారయి;
గుత్తత్థ పురపాకారం, చేవ ముచ్చమకారయి.
గోపురఞ్చ చతుద్వారే, మహావత్థుఞ్చ కారయి;
సరం కారేసి ఉయ్యానే, హంసేతత్థవిసజ్జయి.
పురే బహూ పోక్ఖరణీ, కారాపేత్వా తహిం తహిం;
ఉమ్మగ్గేన జలం తత్థ, పవేసేసి మహీపతి.
ఏవం ¶ నానావిధం పుఞ్ఞం, కత్వా వసభభూపతి;
హతన్తరాయో సో హుత్వా, పుఞ్ఞకమ్మే సదాదరో.
చతుత్తాసీసవస్సాని, పురే రజ్జమకారయి;
చతుత్తాలీసవేసాఖ, పూజా యో చ అకారయి.
సుభరాజా ధరన్తో సో, అత్తనో ఏకధీతరం;
వసభేన భయాసంకీ, అప్పేసి’ఠిక వడ్ఢకిం.
అత్తనో కమ్బలఞ్చేవ, రాజా భణ్డాని చ’ప్పయి;
వసభేన హతే తస్మిం, తమాదాసిట్ఠవడ్ఢకీ.
ధీతిఠానే ఠపేత్వాన, వడ్ఢేతి అత్తనో ఘరే;
సకమ్మం కరతో తస్స, భత్తం ఆహరి దారికా.
సా నిరోధసమాపన్నం, తదమ్బపుప్ఫ గుమ్బకే;
సత్తమే దివసే దిస్వా, భత్తం మేధావీనీ అదా.
పున భత్తం రన్ధయిత్వా, పితునో భత్తమాహరి;
పపఞ్చకారణం పుట్ఠా, తమత్థం పితునో వది.
తుట్ఠో పునప్పునఞ్చే’సో, భత్తం థేరస్స దాపయి;
విస్సత్థో’నాగతం దిస్వా, థేరో ఆహ కుమారికం.
‘‘తవఇస్సరియేజాతే, ఇమం ఠానం కుమారికే;
సరేయ్యాసీ’తి థేరో తు, తదా చ పరినిబ్బుతో.
సకే సో వసభో రాజా, వయప్పత్తమ్హి పుత్తకే;
వఙ్కనాసికతిస్సమ్హి, కఞ్ఞంతస్సానురూపికం.
గవేసాపేసి పురిసా, తం దిస్వాన కుమారికం;
ఇట్ఠకవడ్ఢకీగామే, ఇత్థిలక్ఖణ కోవిదా.
రఞ్ఞో నివేదయుం రాజా, తమాణాపేతుమారభి;
తస్సాహ రాజధీతత్తం, ఇట్ఠకవడ్ఢకీ తదా.
సుభరఞ్ఞో తు ధీతత్తం, కమ్బలాదీహి ఞాపయి;
రాజా తుట్ఠో సుతస్సా’దా, తం సాధు కతమఙ్గలం.
వసభస్సచ్చయే పుత్తో, వఙ్కనాసిక తిస్సకో;
అనురాధపురే రజ్జం, తీణి వస్సాని కారయి.
సో ¶ గోణనదియా తీరే, మహామఙ్గలనామకం;
విహారం కారయి రాజా, వఙ్కనాసికతిస్సకో.
మహామత్తా తు దేవీ సా, సరన్తీ థేరభాసితం;
విహారకారణత్థాయ, అకాసి ధనసఞ్చయం.
వఙ్కనాసికతిస్సస్స, అచ్చయే కారయీ సుతో;
రజ్జం బావీసవస్సాని, గజ్జబాహుకగామణి.
సుత్వా సో మాతువచనం, మాతుదత్థాయ కారయి;
కదమ్బపుప్ఫఠానమ్హి, రాజమాతువిహారకం.
మాతా సతసహస్సం సా, భూమిఅత్థోయ పణ్డితా;
అదా మహావిహారస్స, విహారఞ్చ అకార యి.
సయమేవ అకారేసి, తత్థ థూపం సిలామయం;
సఙ్ఘభోగఞ్చ పాదాసి, కిణిత్వాన తతో తతో.
అభయుత్తర మహాథూపం, వడ్ఢాపేత్వా చితాపయి;
చతుద్వారే చ తత్థేవ, ఆదిముఖమకారయి.
గామణితిస్సవాపిం సో, కారాపేత్వా మహీపతి;
అభయగిరి విహారస్స, పాకవట్టాయ’దాసి చ.
మరిచవట్టికథూపమ్హి, కఞ్చుకఞ్చ అకారయి;
కిణిత్వా సతసహస్సేన, సఙ్ఘభోగమదాసి చ.
కారేసి పచ్ఛిమే వస్సే, విహారం రామకవ్హయం;
మహేజసనసాలఞ్చ, నగరమ్హి అకారయి.
గజబాహుస్సచ్చయేన, ససురో తస్స రాజినో;
రజ్జం మహల్లకో నాగో, ఛబ్బస్సాని అకారయి.
పురత్థిమే పేజలకం, దక్ఖిణే కోటి పబ్బతం;
పచ్ఛిమే దకపాసాణే, నాగదీపే సాలిపబ్బతం.
బీజగామే తనవేళిం, రోహణే జనపదే పన;
తోబ్బలనాగపబ్బతఞ్చ, అన్తోట్ఠే గిరిహాలికం.
ఏతే ¶ సత్త విహారే సో, మహల్లనాగభూపతి;
పరిత్తేనపి కాలేన, కారాపేసి మహామతీ.
ఏవం అసారేహి ధనేహి సారం,
పుఞ్ఞాని కత్వాన బహూని పఞ్ఞా;
ఆదేన్తి బాలా పన కామ హేతు,
బహూని పాపాని కరోన్తా మోహా’తి.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
ద్వాదస రాజకో నామ
పఞ్చతింసతిమో పరిచ్ఛేదో.
ఛత్తింసతిమ పరిచ్ఛేద
తయోదస రాజకో
మహల్లనాగచ్చయేన ¶ , పుత్తో భాతికతిస్సకో;
చతువీసతివస్సాని, లంకారజ్జమకారయి.
మహావిహారే పాకారం, కారాపేసి సమన్తతో;
గవరతిస్సవిహారం, సో కారయిత్వా మహీపతి.
మహాగామణికం వాపిం, విహారస్స’స్స’దాసి చ;
విహారఞ్చ అకారేసి, భాతియతిస్స నామకం.
కారేసుపోసథాగారం, థూపారామే మనోరమే;
రన్ధకణ్డకవాపిఞ్చ, కారాపేసి మహీపతి.
సత్తేసు ముదుచిత్తోసో, సఙ్ఘమ్హి తిబ్బగారవో;
ఉభతోసఙ్ఘే మహీపాలో, మహాదానం పవత్తయి.
భాతికతిస్సచ్చయేన, తస్స కనిట్ఠతిస్సకో;
అట్ఠవీససమారజ్జం, లంకాదీపే అకారయి.
భూతారామ ¶ మహానాగ, థేరస్మిం సో పసీదియ;
కారేసి రతనపాసాదం, అభయగిరిమ్హి సాధుకం.
అభయగిరిమ్హి పాకారం, మహాపరివేణమేవ చ;
కారేసి మణిసోమవ్హే, మహాపరివేణమేవ చ.
తత్థేవ చేతియఘరం, అమ్బత్థలే తథేవ చ;
కారేసి పటిసఙ్ఖారం, నాగదీపే ఘరే పన.
మహావిహారసీమంసో, మద్దిత్వా తత్థ కారయి;
కుక్కుటగిరి పరివేణ, పన్తిం సక్కచ్చ భూపతి.
మహావిహారే కారేసి, ద్వాదస మనుజాధిపో;
మహాచతురస్సపాసాదే, దస్సనేయ్యేమనోరమే.
దక్ఖిణవిహార థూపమ్హి, కఞ్చుకఞ్చ అకారయి;
భత్తసాలం మహామేఘ, వనాసిమఞ్చ మద్దియ.
మహావిహారపాకారం, పస్సతో అపనీయసో;
మగ్గం దక్ఖిణవిహార, గామిఞ్చాపి అకారయి.
భూతారామ విహారఞ్చ, రామగోణకమేవ చ;
తథేవ నన్దతిస్సస్స, ఆరామఞ్చ అకారయి.
పాచినతో అనుళాతిస్స, పబ్బతం గఙ్గరాజియం;
నియేలతిస్సారామఞ్చ, పిళ పిట్ఠి విహారకం.
రాజమహావిహారఞ్చ, కారేసి మనుజాధిపో;
సోయేవ తీసు ఠానేసు, కారేసు’పోసథాలయం.
కల్యాణీక విహారే చ, మణ్డలగిరికే తథా;
దుబ్బలవాపితిస్సవ్హే, విహారేసు ఇమేసు హి.
కనిట్ఠతిస్సచ్చయేన, తస్స పుత్తో అకారయి;
రజ్జం ద్వేయేవ వస్సాని, చూళనాగోతి విస్సుతో.
చూళనాగకనిట్ఠోతు, రాజాఘాతియ భాతికం;
ఏకవస్సం కుడ్డనాగో, రజ్జం లంకాయ కారయి.
మహాపేళఞ్చ వడ్ఢేసి, ఏకనాళికఛాతకే;
భిక్ఖుసతానం పఞ్చన్నం, అబ్భోచ్ఛిన్నం మహీపతి.
కుడ్డనాగస్స ¶ రఞ్ఞో తు, దేవీయా భాతుకో తదా;
సేనాపతి సిరినాగో, చోరో హుత్వాన రాజినో.
బలవాహన సమ్పన్నో, ఆగమ్మ నగరన్తికం;
రాజబలేన యుజ్ఝన్తో, కుడ్డనాగం మహీపతిం.
పలాపేత్వా లద్ధజయో, అనురాధ పురే వరే;
లంకారజ్జమకారేసి, వస్సానేకూనవీసతి.
మహాథూపవరే ఛత్తం, కారాపేత్వాన భూపతి;
సువణ్ణకమ్మం కారేసి, దస్సనేయ్యం మనోరమం.
కారేసి లోహపాసాదం, సంఖిత్తం పఞ్చభూమకం;
మహాబోధి చతుద్వారే, సోపానం పునకారయి.
కారేత్వా ఛత్తపాసాదం, మహే పూజమకారయి;
కులమ్బణఞ్చ దీపస్మిం, విస్సజ్జేసి దయాపరో.
సిరినాగచ్చయే తస్స, పుత్తో తిస్సో అకారయి;
రజ్జం ద్వావీసవస్సాని, ధమ్మవోహార కోవిదో.
ఠపేసి సో హి వోహారం, హింసా ముత్తం యతోఇధ;
వోహారక తిస్సరాజా, ఇతి నామం తతో అహు.
కమ్బుగామకవాసిస్స, దేవత్థేరస్స సన్తికే;
ధమ్మం సుత్వా పటికమ్మం, పఞ్చావాసే అకారయి.
మహాతిస్సస్స థేరస్స, అనురా రామవాసినో;
పసన్నో ముచేలపట్టనే, దాన వట్టమకారయి.
తిస్సరాజ మణ్డపఞ్చ, మహావిహారద్వయేపి సో;
మహాబోధిఘరే పాచి, లోహరూపద్ధయమ్పి చ.
సత్తపణ్ణికపాసాదం, కారేత్వా సుఖవాసకం;
మాసే మాసే సహస్సం సో, మహావిహారస్స దాపయి.
అభయగిరివిహారే, దక్ఖిణమూలసవ్హయే;
మరిచవట్టి విహారమ్హి, కులాలితిస్ససవ్హయే.
మహియఙ్గణ విహారమ్హి, మహాగామకసవ్హయే;
మహానాగతిస్సవ్హమ్హి, తథా కల్యాణీకవ్హయే.
ఇతి ¶ అట్ఠసు థూపేసు, ఛత్తకమ్మమకారయి;
మూకనాగసేనాపతి, విహారే దక్ఖిణే తథా.
మరిచ వట్టి విహారమ్హి, పుత్తభాగవ్హయే తథా;
ఇస్సరసమణవ్హమ్హి, తిస్సవ్హే నాగదీపకే.
ఇతి ఛసు విహారేసు, పాకారఞ్చ అకారయి;
కారేసు’ పోసథాగారం, అనురారామసవ్హయే.
అరియవంసకథాఠానే, లంకాదీపేఖిలేపి చ;
దాన వట్టం ఠపాపేసి, సద్ధమ్మే గారవేన సో.
తిణీ సతసహస్సాని, దత్వాన మనుజాధిపో;
ఇణతో సయికే భిక్ఖూ, మోచేసి సాసనప్పియో.
మహా వేసాఖ పూజం సో, కారేత్వా దీపవాసినం;
సబ్బే సంయేవ భిక్ఖూనం, తిచీవరమదాపయి.
వేతుల్లవాదం మద్దిత్వా, కారేత్వా పాపనిగ్గహం;
కపిలేన అమచ్చేన, సాసనం జోతయీచ సో.
విస్సుతో’భయనాగో’తి, కనిట్ఠో తస్సరాజినో;
దేవియా తస్స సంసట్ఠో, ఞాతో భీతో సభాతరా.
పలాయిత్వా హల్లతిత్థం, గన్త్వాన సహసేవకో;
కుద్ధో వియ మాతులస్స, హత్థపాదఞ్చ ఛేదయి.
రాజినో రట్ఠతేదత్థం, ఠపేత్వాన ఇధేవ తం;
సునఖోపమం దస్సయిత్వా, గహేత్వా’తి సినిద్ధకే.
తత్థేవ నావం ఆరుయ్హ, పరతీరమగాసయం;
సుభవో మాతులో తు, ఉపగమ్మ మహీపతి.
సుహదో వియ హుత్వాన, తస్మిం రట్ఠమభిన్దిసో;
అభయో తం జాననత్థం, దూతం ఇధ విసజ్జయి.
తం దిస్వా పూగరుక్ఖం సో, సమన్తా కున్తనాళియా;
పరిబ్భమన్తో మద్దిత్వా, కత్వా దుబ్బలమూలకం.
బాహునాయేవ పాతేత్వా, తజ్జేత్వా తం పలాపయి;
దూతో గన్త్వా అభయస్స, తం పవత్తిం పవేదయి.
ఞత్వా’భయో ¶ తం దమిళే, ఆదాయ బసుకే తతో;
నగరన్తికమాగఞ్ఛి, భాతరా సహ యుజ్ఝితుం.
తం ఞత్వాన పలాయిత్వా, అస్సమారుయ్హదేవియా;
మలయం ఆగమా రాజా, తంకనిట్ఠో’ను బన్ధియ.
రాజానం మలయే హన్త్వా, దేవీమాదాయ ఆగతో;
కారేసి నగరే రజ్జం, అట్ఠవస్సాని భూపతి.
పాసాణవేదిం కారేసి, మహాబోధిసమన్తతో;
లోహపాసాదఙ్గణమ్హి, రాజా మణ్డపమేవ చ.
ద్విహి సతసహస్సేహి, నేకవత్థాని భాగియ;
దీపమ్హి భిక్ఖుసఙ్ఘస్స, వత్థదానమదాసి సో.
అభయస్స’చ్చయే భాతు, తస్సస్స తస్స అత్రజో;
ద్వేవస్సాని సిరినాగో, లంకారజ్జ మకారయి.
పటిసఙ్ఖరియ పాకారం, మహాబోధిసమన్తతో;
మహాబోధిఘరస్సేవ, సోయేవ వాలికాతలే.
మూచేలరుక్ఖపరతో, హంసవట్టం మనోరమం;
మహన్తం మణ్డపఞ్చేవ, కారాపేసి మహీపతి.
విజయకుమారకో నామ, సిరినాగస్స అత్రజో;
పితునో అచ్చయే రజ్జం, ఏకవస్సమకారయి.
లమ్బకణ్ణా తయో ఆసుం, సహాతా మహియఙ్గణే;
సఙ్ఘతిస్సో సఙ్ఘబోధి, తతియో గోట్ఠకాభయో.
తే తిస్సవాపిమరియాద-గతో అన్ధో విచక్ఖణో;
రాజుపట్ఠానమాయన్తే, పదసద్దేన అబ్రవి.
‘‘పథవీసామినో ఏతే, తయో వహతిభూ’ఇతి;
తం సుత్వా అభయో పచ్ఛా, యన్తో పుచ్ఛి పునాహసో.
తస్స వంసో ఠస్సతీతి,
పున పుచ్ఛితమేవ సో;
‘‘పచ్ఛిమస్సా’’తి సో ఆహ,
తం సుత్వా ద్వీహిసోఅగా.
తే ¶ పురం పవిసిత్వాన, తయో రఞ్ఞో’తి వల్లభో;
రాజకిచ్చాని సాధేన్తా, వసన్తా రాజసన్తికే.
హన్త్వా విజయరాజానం, రాజగేహమ్హి ఏకతో;
సేనాపతింసఙ్ఘతిస్సం, దువేరజ్జే’భిసేచయుం.
ఏవం సో అభిసిత్తోవ, అనురాధపురుత్తమే;
రజ్జం చత్తారి వస్సాని, సఙ్ఘతిస్సో అకారయి.
మహాథూపమ్హి ఛత్తఞ్చ, హేమకమ్మఞ్చ కారయి;
విసుం సతసహస్సగ్ఘే, చతురో చ మహామణి.
మజ్ఝే చతున్నం సూరియానం, ఠపాపేసి మహీపతి;
థూపస్స ముద్ధని తథా-నగ్ఘవజిరచుమ్బటం.
సో ఛత్తమహపూజాయ, సఙ్ఘస్స మనుజాధిపో;
చత్తాలీససహస్సస్స, ఛ చీవరమదాపయి.
తం మహాదేవథేరేన, దామగల్లక వాసినో;
దేసితం ఖన్ధకే సుత్తం, యాగానిసంస దీపనం.
సుత్వా పసన్నో సఙ్ఘస్స, యాగుదానమదాపయి;
నగరస్స చతుద్వారే, సక్కచ్చఞ్చేవ సాధు చ.
సో అన్తరన్తరే రాజా, జమ్బుపక్కాని ఖాదితుం;
సహోరోధో సహామచ్చో, అగాపాచిన దీపకం.
ఉపద్దుతం’స్స గమనే, మనుస్సా పాచి వాసినో;
విసం ఫలేసు యో జేసుం, రాజభోజ్జాయ జమ్బుయా.
ఖాదిత్వా జమ్బుపక్కాని, తాని తత్థేవ సో మతో;
సేనాపతి సఙ్ఘధబాధీం-భయో రజ్జే’భిసేచయి.
రాజాసిరి సఙ్ఘ బోధి, విస్సుతో పఞ్చసీలవా;
అనురాధపురే రజ్జం, దువే వస్సాని కారయి.
మహావిహారే కారేసి, సలాకగ్గం మనోరమం;
తదాదీపే మనుస్సేసో, ఞత్వా దుబ్బుట్ఠుపద్దుతే.
కరుణాయ కమ్పితమనో, మహాథూపఙ్గణే సయం;
నిపజ్జి భూమియం రాజా, కత్వాన ఇతి నిచ్ఛయం.
‘‘పవస్సిత్వాన ¶ దేవేన, జలేనుపలావితే మయి;
నహేవ వుట్ఠహిస్సామి, మరమానోపహం ఇధ’’.
ఏవం నిపన్నే భూమిన్దే, దేవో పావస్సి తావదే;
లంకాదీపమ్హి సకలే, పిణయన్తో మహామహిం.
తథాపి నుట్ఠహతిసో, అపిలాపనతో జలే;
ఆవరింసు తతో’మచ్చా, జలనిగ్గమనాళియో.
తతో జలమ్హి పిలవం, రాజా వుట్ఠాసి ధమ్మికో;
కరుణాయనుది ఏవం, దీపే దుబ్బుట్ఠికాభయం.
చోరాతహిం తహిం జాతా, ఇతి సుత్వాన భూపతి;
చోరే ఆణాపయిత్వాన, రహస్సేన పలాపీయ.
ఆణాపేత్వా రహస్సేన, మతానం సో కలేవరం;
అగ్గీహి ఉత్తాసేత్వాన, హనితం చోరుపద్దవం.
ఏకో యక్ఖో ఇధాగమ్మ, రత్తక్ఖో ఇతి విస్సుతో;
కరోతి రత్తాన’క్ఖీతి, మనుస్సానం తహిం తహిం.
అఞ్ఞమఞ్ఞమపేక్ఖిత్వా, భాయిత్వా రత్తనేత్తతం;
నరామరన్తి తే యక్ఖో, సోభక్ఖేసి అసఙ్కితో.
రాజా ఉపద్దవం తేసం, సుత్వా సన్తత్తమానసో;
ఏకో’పవాస గబ్భమ్హి, హుత్వా అట్ఠఙ్గుపోసథి.
‘‘అపస్సిత్వాన తం యక్ఖం, న చుట్ఠామీ’’తి సో సయి;
తస్స సో ధమ్మతేజేన, అగా యక్ఖో తదన్తికం.
తేన ‘‘కోసీ’’తి పుట్ఠో చ, సో ‘‘అహ’’న్తి పవేదయి;
‘‘కస్మా పజం మే భక్ఖేసి, మా ఖాద’’ఇతి సోబ్రవి.
‘‘ఏకస్మిం మే జనపదే, నరే దేహీ’’తి సోబ్రవి;
‘‘న సక్కా ఇతి వుత్తే సో, కమేనేకంతి అబ్రవి.
‘‘అఞ్ఞం న సక్కా దాతుం మే, మం ఖాద’’ ఇతి సోబ్రవి;
‘‘న సక్కా’’ఇతి తం యాచి, గామే గామే బలిఞ్చ సో.
సాధూతి వత్వా భూమిన్దో, దిపమ్పి సకలేపి చ;
గామవరే నివేసేత్వా, బలింతస్స అదాపయి.
మహాసత్తేన ¶ తేనేవ, సబ్బభూతానుకమ్పినా;
మహారోగభయం జాతం, దీపదీపేన నాసితం.
సో భణ్డాగారికో రఞ్ఞో,
అమచ్చో గోట్ఠతాభయో;
చేరో హుత్వా ఉత్తరతో,
నగరం సముపాగమి.
పరిస్సావనమాదాయ, రాజా దక్ఖిణద్వారతో;
పరహింసమరోచేన్తో, ఏకకోవ పలాయి సో.
పుటభత్తం గహేత్వాన, గచ్ఛన్తో పురితో పథి;
భత్తభోగాయరాజానం, నిబన్ధిత్థ పునప్పునం.
జలం పరిస్సావయిత్వా, భుఞ్జిత్వాన దయాలుకో;
తస్సేవం’నుగ్గహం కాతుం, ఇదం వచనమబ్రువి.
‘‘సఙ్ఘబోధి అహం రాజా, గహేత్వా మమభో సీరం;
గోట్ఠాభయస్స దస్సేహి, బహుం దస్సతి తే ధనం.
న ఇచ్ఛితో తథాకాతుం, తస్సత్థాయ మహీపతి;
నిసిన్నోయేవ అమరి, సో సీసం తస్స ఆదియ.
గోట్ఠాభయస్స దస్సేసి, సోతు విమ్హితమానసో;
దత్వా తస్స ధనం రఞ్ఞో, సక్కారం సాధుకారయి.
ఏవం గోట్ఠాభయో ఏసో, మేఘవణ్ణాభయో’తి చ;
విస్సుతో తేరస సమా, లంకారజ్జమకారయి.
మహావత్థుం కారయిత్వా, వత్థుద్వారమ్హి మణ్డపం;
కారయిత్వా మణ్డయిత్వా, సో భిక్ఖు తత్థ సఙ్ఘతో.
అట్ఠుత్తరసహస్సాని, నిసీదేత్వా దినే దినే;
యాగుఖజ్జక భోజ్జేహి, సాదూహి వివిధేహి చ.
సచీవరేహి కప్పేత్వా, మహాదానం పవత్తయి;
ఏకవీసదినా నేవం, నిబద్ధఞ్చస్స కారయి.
మహావిహారే కారేసి, సిలామణ్డప ముత్తమం;
లోహపాసాదథమ్భే చ, పరివత్తియ ఠాపయి.
మహాబోధి ¶ సిలావేదిం, ఉత్తరద్వారతోరణం;
పతిట్ఠాపేసి థమ్భే చ, చకుకణ్ణే సచక్కకే.
తిస్సో సీలాపటిమాయో, తీసు ద్వారేసు కారయి;
ఠపాపేసి చ పల్లఙ్కం, దక్ఖిణమ్హి సిలామయం.
పధానభూమిం కారేసి, మహావిహారపచ్ఛతో;
దీపమ్హి జిణ్ణకావాసం, సబ్బఞ్చ పటిసఙ్ఖరి.
థూపారామే థూపఘరం, థేరమ్బత్థలకే తథా;
ఆరామే మణిసోమవ్హే, పటిసఙ్ఖారయి చ సో.
థూపారామే మణిసోమా-రామే మరిచవట్టకే;
దక్ఖిణవ్హ విహారే చ, ఉపోసథఘరాని చ.
మేఘవణ్ణాభయవ్హఞ్చ, నవవిహారమకారయి;
విహారమహపూజాయం, పిణ్డేత్వా దీపవాసీనం.
తింసభిక్ఖుసహస్సానం, ఛచీవరమదాసి చ;
మహావేసాఖపూజఞ్చ, తదా ఏవం అకారయి.
అనువస్సఞ్చ సఙ్ఘస్స, ఛచీవరమదామయి;
పాపకానం నిగ్గహేన, సోధేన్తో సాసనం తు సో.
వేతుల్లవాదినో భిక్ఖూ, అభయగిరినివాసినో;
గాహయిత్వాసట్ఠిమత్తే, జినసాసనకణ్టకే.
కత్వాన నిగ్గహం తేసం, పరతిరే ఖిపాపయి;
తత్థ ఖిత్తస్స థేరస్స, నిస్సితో భిక్ఖుచోళికో.
సఙ్ఘమిత్తో’తినామేన, భూతివిజ్జాదికోవిదో;
మహావిహారే భిక్ఖునం, కుజ్ఝిత్వాన ఇధగమా.
థూపారామే సన్నిపాతం, పవిసిత్వా అసఞ్ఞతో;
సఙ్ఘపాలస్స పరివేణ, వాసిత్థేరస్స తత్థ సో.
గోట్ఠాసయస్స థేరస్స, మాతులస్స’స్స రాజినో;
రఞ్ఞో నామేనా‘‘లపన్తో, వచనం పటిబాహియ.
రఞ్ఞో కులూపగో ఆసి, రాజా తస్మిం పసీదియ;
జేట్ఠపుత్తం జేట్ఠతిస్సం, మహాసేనం కనిట్ఠకం.
అప్పేసి ¶ తస్స భిక్ఖుస్స, సో సఙ్గణ్హి దుతియకం;
ఉపనన్ధి తస్మిం భిక్ఖుస్మిం, జేట్ఠతిస్సో కుమారకో.
పితునో అచ్చయే జేట్ఠ, సిస్సో రాజాఅహోసిసో;
పితు సారీర సక్కారే, నిగ్గన్తుం నిచ్ఛమానకే.
దుట్ఠామచ్చే నిగ్గహేతుం, సయం నిక్ఖమ్మ భూపతి;
కనిట్ఠం పురతో కత్వా, పితుకాయం అనన్తరం.
తతో అమచ్చే కత్వాన, సయం హుత్వాన పచ్ఛతో;
కనిట్ఠే పితుకాయే చ, నిక్ఖన్తే తదనన్తరం.
ద్వారం సంవరయిత్వాన, దుట్ఠమచ్చే నిఘాతియ;
సూలే అప్పేసి పితునో, చితకాయసమన్తతో.
తేన’స్స కమ్మునా నామం, కక్ఖలోపపదంఅహు;
సఙ్ఘమిత్తోతు సో భిక్ఖు, భీతో తస్మిం నరాధిపా.
తస్సాభిసేకసమకాలం, మహాసేనేన మన్తియ;
తస్సాభిసేకం పేక్ఖన్తో, పరతీరం గతో ఇతో.
పితరా సో విప్పకతం, లోహపాసాద ముత్తమం;
కోటిధనం అగ్ఘనకం, కారేసి సత్తభూమకం.
సట్ఠిసతసహస్సగ్ఘం, పూజయిత్వా మణింతహిం;
కారేసి జేట్ఠతిస్సోతం, మణిపాసాదనామకం.
మణి దువే మహగ్ఘే చ, మహాథూపే అపూజయి;
మహాబోధిఘరే తీణి, తోరణాని చ కారయి.
కారయిత్వా విహారం సో, పాచినతిస్స పబ్బతం;
పఞ్చవాసేసు సఙ్ఘస్స, అదాసి పుథువీ పతి.
దేవానంపియతిస్సేన, సో పతిట్ఠాపితం పురా;
థూపారామే ఉరుసిలా, పటిమం చారుదస్సనం.
నేత్వాన థూపారామవ్హం, జేట్ఠతిస్సో మహీపహి;
పతిట్ఠాపేసి ఆరామే, పాచినతిస్స పబ్బతే.
కాళమత్తికవాపింసో, అదాచేతియ పబ్బతే;
విహార పాసాద మహం, మహావేసాఖమేవ చ.
కత్వా ¶ తింస సహస్సస్స, సఙ్ఘస్స’దా ఛచీవరం;
ఆళమ్బగామవాపింసో, జేట్ఠతిస్సో అకారయి.
ఏవం సో వివిధం పుఞ్ఞం, పాసాదకరణాదికం;
కారేన్తో దసవస్సాని, రాజా రజ్జమకారయి.
ఇతి బహువిధ పుఞ్ఞ హేతు భూతా,
నరపతితా బహుపాపహేతు చాతి;
మధురమివ విసేనమిస్సమన్నం,
సుజనమనో భజతే న తం కదాపి.
సుజనప్పసాద సంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
తయోదసరాజకోనామ
ఛత్తింసతిమో పరిచ్ఛేదో.
సత్తతింసతిమ పరిచ్ఛేద
పఞ్చరాజకో
జేట్ఠతిస్సచ్చయే తస్స, మహాసేనో కనిట్ఠకో;
సత్తవీసతివస్సాని, రాజా రజ్జమకారయి.
తస్స రజ్జాభిసేకం తం,
కారేతుం పరతీరతో;
సో సఙ్ఘమిత్తత్థేరో తు,
కాలం ఞత్వా ఇధాగతో.
తస్సాభిసేకం కారేత్వా, అఞ్ఞం కిచ్చఞ్చనేకధా;
మహావిహార విద్ధంసం, కాతుకామో అసఞ్ఞతో.
అవినయవాదినో ఏతే, మహావిహారవాసినో;
వినయవాదీ మయం రాజ, ఇతి గాహియ భూపభిం.
మహావిహారవాసిస్స ¶ , ఆహారం దేతి భిక్ఖునో;
యో సో సతం దణ్డియో’తి, రఞ్ఞా దణ్డం ఠపాపయి.
ఉపద్దుతా తేహి భిక్ఖూ, మహావిహారవాసినో;
మహావిహారం ఛడ్డేత్వా, మలయం రోహణం అగుం.
తేన మహావిహారో’యం, నవవస్సాని ఛడ్డితో;
మహావిహారవాసీహి, భిక్ఖూహి ఆసి సుఞ్ఞకో.
‘‘హోతి అస్సామికం వత్థు, పుతువిసామినో’’ఇతి;
రాజానం సఞ్ఞాపేత్వా సో, థేరో దుమ్మతి దుమ్మతిం.
మహావిహారం నాసేతుం, లద్ధానుమతి రాజతో;
తథా కాతుం మనుస్సే సో, యోజేసి దుట్ఠమానసో.
సఙ్ఘమిత్తస్స థేరస్స, సేవకో రాజవల్లభో;
సోణామచ్చో దారణో చ, భిక్ఖవో చ అలజ్జినో.
భిన్దిత్వా లోహపాసాదం, సత్తభూమక ముత్తమం;
ఘరే నానప్పకారే చ, ఇతో’భయగిరిం నయుం.
మహావిహారా నీతేహి, పాసాదేహి బహూహి చ;
అభయగిరివిహారోయం, బహుపాసాదకో అహు.
సఙ్ఘమిత్తం పాపమిత్తం, థేరం సోణఞ్చ సేవకం;
ఆగమ్మ సుబహుం పాపం, అకాసి సో మహీపతి.
మహాసిలాపటిమం సో, పాచినతిస్సపబ్బతా;
ఆనేత్వా’భయగిరిమ్హి, పతిట్ఠాపేసి భూపతి.
పటిమాఘరం బోధిఘరం, ధాతుసాలం మనోరమం;
చతుసాలఞ్చ కారేసీ, సఙ్ఖరీ కుక్కుటవ్హయం.
సఙ్ఘమిత్తేన థేరేన, తేన దారుణకమ్మునా;
విహారో సో’భయగిరి, దస్సనేయ్యో అహు తదా.
మేఘవణ్ణాభయో నామ, రఞ్ఞో సబ్బత్థ సాఖకో;
సఖా అమచ్చో కుజ్ఝిత్వా, మహావిహారనాసనే.
చోరో హుత్వాన మలయం, గన్త్వా లద్ధమహబ్బలో;
ఖన్ధావారం నివేసేసి, దురతిస్సకవాపియం.
తత్రా’గతం ¶ తం సుత్వా, సహాయం సో మహీపతి;
యుద్ధాహ పచ్చుగ్గన్త్వాన, ఖన్ధావారం నివేసయి.
సాధుం పానఞ్చ మంసఞ్చ, లభిత్వా మలయాగతం;
‘‘న సేవిస్సం సహాయేన, వినా రఞ్ఞా’’తి చిన్తియ.
ఆదాయ తం సయంయేవ, రత్తిం నిక్ఖమ్మ ఏకకో;
రఞ్ఞో సన్తికమాగమ్మ, తమత్థం పటివేదయి.
తేనా’భతం తేన సహ, విస్సత్థో పరిభుఞ్జియ;
‘‘కస్మా చోరో అహు మే త్వం, ‘‘ఇతి రాజా అపుచ్ఛితం.
‘‘తయా మహావిహారస్స, నాసితత్తా’’తి అబ్రువి;
‘‘విహారం వాసయిస్సామి, ఖేమమేతం మమచ్చయం.
ఇచ్ఛేవ మబ్రవీ రాజా, రాజానం సో ఖమాపయి;
తేన సఞ్ఞాపితో రాజా, నగరంయేవ ఆగమి.
రాజానం సఞ్ఞపేత్వా సో, మేఘవణ్ణాభయో పన;
రఞ్ఞా సహ న ఆగఞ్ఛి, దబ్బసమ్భారకారణా.
వలభా భరియా రఞ్ఞో, ఏకం లేఖకధీతికా;
మహావిహారనాసమ్హి, దుక్ఖితం తం వినాసకం.
థేరం మారాపయి కుద్ధా, సంగహేత్వాన వడ్ఢకిం;
థూపారామం వినాసేతుం, ఆగతం దుట్ఠమానసం.
మారాపేత్వా సఙ్ఘమిత్త-త్థేరం దారుణకారకం;
సోణామచ్చదారణఞ్చ, ఘాతయింసు అసఞ్ఞకా.
ఆనేత్వా దబ్బసమ్భారం, మేఘవణ్ణాభయో తు సో;
మహావిహారేనేకాని, పరివేణాని కారయి.
అభయేనభయో తస్మిం, వూపసన్తే తు భిక్ఖవో;
మహావిహారం వాసేసుం, ఆగన్త్వాన తతో తతో.
రాజా మహాబోధిఘరే, పచ్ఛిమాయ దిసాయ తు;
కారేత్వా లోహరూపాని, ఠపాపేసి దువే తు సో.
దక్ఖిణారామవాసిమ్హి, కుహకే జిమ్హమానసే;
పసీదిత్వా పాపమిత్తే, తిస్సత్థేరే అసఞ్ఞతే.
మహావిహారసీమన్తే ¶ , ఉయ్యానే జోతినామకే;
జేతవనవిహారం సో, వారయన్తోపి కారయి.
తతో సీమం సముగ్ఘాతుం, భిక్ఖుసఙ్ఘమయాచిసో;
అదాతుకామా తం భిక్ఖూ, విహారమ్హా అపక్కముం.
ఇధ సీమాసముగ్ఘాతం, పరేహి కరియమానకం;
కోపేతుం భిక్ఖవో కేచి, నిలీయింసు తహిం తహిం.
మహావిహారో నవమాసే, ఏవం భిక్ఖూహి వజ్జితో;
‘‘సముగ్ఘాతం కరిమ్హా’’తి-పరే భిక్ఖూ అమఞ్ఞిసుం.
తతో సీమాసముగ్ఘాతే, బ్యాపారే పరినిట్ఠితే;
మహావిహారం వాసేసుం, ఇధాగన్త్వాన భిక్ఖవో.
తస్స విహారగాహిస్స, తిస్సత్థేరస్స చోదనా;
అన్తిమవత్థునా ఆసి, భూతత్థం సఙ్ఘమజ్ఝగా.
వినిచ్ఛియ మహామచ్చో, తథా ధమ్మికసమ్మతో;
ఉప్పబ్బాజేసి ధమ్మేన, తం అనిచ్ఛాయ రాజినో.
సోయేవ రాజా కారేసి, విహారం మణిహీరకం;
తయో విహారే కారేసి, దేవాలయం వినాసియ.
గోకణ్ణం ఏరకాపిల్లం, కలన్దబ్రాహ్మణగామకే;
మిగగామవిహారఞ్చ, గఙ్గసేనకపబ్బతం.
పచ్ఛిమాయ దిసాయాథ, ధాతుసేనఞ్చ పబ్బతం;
రాజా మహావిహారఞ్చ, కోకవాతమ్హి కారయి.
రూపారమ్మవిహారఞ్చ, చూళవిట్టఞ్చ కారయి;
ఉత్తరాభయసవ్హే చ, దువే భిక్ఖూనుపస్సయే.
కాలవేళకయక్ఖస్స, ఠానే థూపఞ్చ కారయి;
దీపమ్హి జిణ్ణకావాసే, బహూ చ పటిసఙ్ఖరి.
సఙ్ఘత్థేరసహస్సస్స, సహస్సగ్ఘమదాసి సో;
థేరదానఞ్చ సబ్బేసం, అనువస్సఞ్చ చీవరం.
అన్నపానాదిదానస్స, పరిచ్ఛేదో న విజ్జతి;
సుభిక్ఖత్థాయ కారేసి, సో’వ సోళస వాపియో.
మణిహీరమహావాపిం ¶ , జల్లురం ఖాణునామకం;
మహామణిం కోకవాతం, మోరకపరకవాపికం.
కుబ్బాహకం వాహకఞ్చ, రత్తమాలకణ్డకమ్పి చ;
తిస్సవడ్ఢమానకఞ్చ, వేళఙ్గవిట్ఠికమ్పి చ.
మహాగల్లచీరవాపిం, మహాదారగల్లకమ్పి చ;
కాళపాసాణవాపిఞ్చ, ఇమా సోళస వాపియో.
గఙ్గాయ పబ్బవవ్హంసో, మహామాతిఞ్చ కారయి;
ఏవం పుఞ్ఞమపుఞ్ఞఞ్చ, సుబహుం సో ఉపాచినీతి.
అసాధుసఙ్గమేనేవం, యావజీవం సుభాసుభం;
కత్వా గతో యథాకమ్మం, సో మహాసేనభూపతి.
తస్మా అసాధుసంసగ్గం, ఆరకా పరివజ్జియ;
అహిం వా’సి విసం ఖిప్పం, కరేయ్య’త్థహితం బుధో.
అహు రాజా సిరిమేఘ-వణ్ణో తస్స సుతో తతో;
వన్ధాతా వియ లోకస్స, సబ్బసమ్పత్తిదాయకో.
మహాసేనేన పాపానం, వసగేన వినాసితే;
మహావిహారే సబ్బేపి, సన్నిపాతియ భిక్ఖవో.
ఉపసఙ్కమ్మ వన్దిత్వా, నిసిన్నో పుచ్ఛి సాదరో;
‘‘పితరా సఙ్ఘమిత్తస్స, సహాయేన వినాసితం.
కిం కిమేవా’’తి ఆహంసు, భిక్ఖవో తం నరిస్సరం;
‘‘సీమాయుగ్ఘాటనం కాతుం, వాయమిత్వాపి తే పితా.
నాసక్ఖి అన్తోసీమాయం, భిక్ఖూనం విజ్జమానతో;
భూమిగబ్భనిలీనాహి, సత్తాసుం ఏత్థ భిక్ఖవో.
అమచ్చో సోణామచ్చో చ, సఙ్ఘమిత్తో చ పాపియో;
రాజానం సఞ్ఞాపేత్వాన, అపుఞ్ఞం తేన కారయుం.
భిన్దిత్వా లోహపాసాదం, సత్తభూమకముత్తమం;
ఘరే నానప్పకారే చ, ఇతో’భయగిరిం నయుం.
మాసకే చతుబుద్ధేహి, నివుత్థే చేతియఙ్గణే;
వపాపేసుఞ్చ దుప్పఞ్ఞా, పస్స బాలసమాగమం’’.
తం ¶ సుత్వా పితుకమ్మం సో, నిబ్బిన్నో బాలసఙ్గమే;
పితరా నాసితం తత్థ, సబ్బం పాకతికం అకా.
లోహపాసాదమగదో’వ, కాసి పాసాదముత్తమం;
రఞ్ఞో మహాపనాదస్స, దస్సేన్తో వియ భూతలే.
పరివేణాని సబ్బాని, నాసితాని నివేసయి;
భోగే ఆరామికానఞ్చ, యథాఠానే ఠపేసి సో.
పితరా పచ్చయానఞ్చ, పచ్ఛిన్నత్తా విబుద్ధినా;
ఛిద్దావాసం ఘనావాసం, విహారం’కాసి బుద్ధిమా.
కారితే పితరా జోతి వనేచే’సో విహారకే;
కమ్మం విప్పకతం సబ్బం, నిట్ఠాపేసి నరిస్సరో.
థేరస్సా’థ మహిన్దస్స, సమణిన్దస్స సునునో;
సుత్వాన మనుజిన్దో సో, పవత్తిం సబ్బమాదితో.
పసీదిత్వా గుణే తస్స, రాజా దిప్పపసాదకే;
‘‘ఇస్సరో వత దీపస్స, థేరో’’ ఇతి విచిన్తియ.
పటిబిమ్బం సువణ్ణస్స, కత్వా తమ్మాణ నిస్సితం;
పుబ్బకత్తికమాసస్స, పబ్బపక్ఖే తు సత్తమే.
దినే నేత్వా చేతియమ్బ-థలే థేరమ్బసఞ్ఞితే;
తత్రట్ఠమే నివాసేత్వా, తతో తు నవమే పన.
మహాసేనం గహేత్వా సో, దేవసేనా సమూపమం;
ఓరోధే నగరే చేవ, గేహరక్ఖణకే వినా.
లంకాదీపే చ సకలే, సబ్బే ఆదాయ భిక్ఖవో;
విస్సజ్జేత్వా మనుస్సే చ, నగరే చారకట్ఠితే.
పట్ఠపేత్వా మహాదానం, అయఞ్చాఖిలపాణినం;
పూజం సబ్బోపహారేహి, కరోన్తో చ అనూపమం.
పచ్చుగ్గమనమేతస్స, దీపసత్థుస్స సత్థునో;
వరపుత్తస్స సో కత్వా, దేవరాజా’వ సత్థునో.
చేతియమ్బథలా యావ, నగరం సాధుసజ్జయి;
మగ్గం వేసాలితో యావ, సావత్థినగరం యథా.
విస్సజ్జేత్వా ¶ తహిం భోగం, సబ్బం థేరస్స సో పితా;
రాజా మోగ్గలిపుత్తస్స, థేరస్సా’గమనే వియ.
దత్వా తత్థ మహాదానం, కపణద్ధివనిబ్బకే;
భిక్ఖవోపి చ తోసేత్వా, పచ్చయేహి చతూహి’పి.
థేరస్సా’గమనే ఏవం, పస్సతూతి మహాజనే;
గహేత్వా తంమహన్తేన, సక్కారేన మహాయసో.
తమ్హా ఓరుయ్హ సో మహా, సయం హుత్వా పురేచరో;
భిక్ఖవో చాపి కత్వాన, పరివారే సమన్తతో.
థేరస్స బిమ్బం సోవణ్ణం, ఖిరసాగరమజ్ఝగో;
సఞ్ఝా ఘనపరిక్ఖిత్తో, హేమమేరు’వ సోభథ.
వేసాలినగరం సుత్తం, దేసేతుం లోకనాయకో;
అగమా ఏవమేవాతి, దస్సేసి చ మహాజనం.
ఏవం కరోన్తో సక్కార-సమ్మానం సో నరాసభో;
నగరస్స’స్స పాచిన-ద్వారపస్సే సయంకతం.
ఉపసఙ్కమ్మ సాయణ్హే, విహారం సోత్థియా కరం;
తీహం తత్థాపి వాసేసి, బిమ్బం తం జినసునునో.
నగరం సాధుసజ్జేత్వా, తతో ద్వాదసమే దినే;
సత్థుస్సా’దిప్పవేసమ్హి, పురం రాజగహం యథా.
పటిమం నీహరిత్వా తం, విహారం సోత్థియా కరం;
నగరే సాగరాకారే, వత్తమానే మహామహే.
మహావిహారం నేత్వాన, తేమాసం బోధియఙ్గణే;
నివాసేత్వా పవేసేత్వా, తేనేవ విధినా పురం.
రాజగేహసమీపమ్హి, పుబ్బదక్ఖిణకోణకే;
పటిబిమ్బస్స కారేసి, తస్స సాధునివేసనం.
కారేత్వా ఇద్ధియాదీనం, పటిమాయో విసారదో;
థేరేన సహ తత్థే’వ, నివేసేసి మహాపతి.
ఆరక్ఖం పట్ఠపేత్వా, పూజాయ చ పరిబ్బయం;
అనుసంవచ్ఛరం కాతుం, ఏవమేవ నియోజయి.
తస్సాణమనురక్ఖన్తా ¶ , రాజా తబ్బంసికా ఇధ;
యావ’జ్జపరిరక్ఖన్తి, తం విధిం న వినాసియ.
పవారణాదినే నేత్వా, విహారం నగరా తతో;
కాతుం తేరసియం పూజం, అనువస్సం నియోజయి.
విహారే అభయే తిస్స-వసభే బోధిపాదపే;
సిలావేదిఞ్చ కారేసి, పాకారఞ్చ మనోహరం.
నవమే తస్స వస్సమ్హి, దాఠాధాతుం మహేసినో;
బ్రాహ్మణీకాచి ఆదియ, కాలిఙ్గమ్హా ఇధానయి.
దాఠాధాతుస్స వంసమ్హి, వుత్తేన విధసనం;
గహేత్వా బహుమానేన, కత్వా సమ్మా న ముత్తమం.
పక్ఖిపిత్వా కరణ్డమ్హి, విసుద్ధఫలికుమ్భవ్హే;
దేవానంపియతిస్సేన, రాజవత్థుమ్హి కారితే.
ధమ్మచక్కవ్హయే గేహే, వడ్ఢయిత్థ మహీపతి;
తతో పట్ఠాయ తం గేహం, దాఠాధాతుఘరం అహు.
రాజా సతసహస్సానం, నవకం పుణ్ణమానసో;
విస్సజ్జేత్వా తతో’కాసి, దాఠాధాతు మహామహం.
అనుసంవచ్ఛరం నేత్వా, విహారమభయుత్తరం;
తస్స పూజావిధిం కాతు, మేవ రూపం నియోజయి.
అట్ఠారస విహారే చ, కారాపేసి మహీపతి;
అనుకమ్పాయ పాణీనం, వాపియో చ థిరోదికా.
బోధి పూజాది పుఞ్ఞాని, అప్పమేయ్యాని కారియ;
అట్ఠవీసతిమే వస్సే, గభో సో తస్స యా గతి.
కుమారో జేట్ఠతిసో’థ, భాతా తస్స కనిట్ఠకో;
ఛత్తం లఙ్ఘేసి సంకాయం, దన్తసిప్పమ్హి కోవిదో.
కత్వా కమ్మాని చత్రాని, దుక్కరాని మహీపతి;
సిప్పాయతన మేతం సో, తిక్ఖాపేసి బహూజనే.
అణత్తో పితునా’కాసి, ఇద్ధిహి వియ నిమ్మితం;
బోధిసత్త సరూపఞ్చ, రూపం సాధు మనోహరం.
అపసయఞ్చ ¶ పల్లఙ్కం, ఛత్తం రతనమణ్డపం;
చిత్రదన్తమయం కిఞ్చి, తస్స కమ్మం తహిం తహిం.
కత్వా సో నవవస్సాని, లంకాదీపానుసాసనం;
అనేకాని చ పుఞ్ఞాని, యథాకమ్మముపాగమి.
బుద్ధదాసో తతో తస్స, పుత్తో ఆసి మహీపతి;
గుణానం ఆకరో సబ్బ-రతనానం’వ సాగరో.
సుఖం సబ్బపయోగేహి, కరోన్తో దీపవాసినం;
రక్ఖమాలకమన్దం’వ, పురం వస్సవణో ధనీ.
పఞ్ఞా పుఞ్ఞగుణూపేతో, విసుద్ధకరుణాలయో;
తథా దసహి రాజూనం, ధమ్మేహి సముగాగతో.
చతస్సో అగతి హిత్వా, కారయన్తో వినిచ్ఛయం;
జనం సఙ్గహవత్థూహి, సఙ్గహేసి చతూహిపి.
చరియం బోధిసత్తానం, దస్సేన్తో సక్ఖిపాణినం;
పితా’వ పుత్తే సో సత్తే, అనుకమ్పిత్థ భూపతి.
దళిద్దే ధనదానేనా-కాసి పుణ్ణమనోరథే;
సుఖితే సబ్బభోగానం, జీవితస్స చ గుత్తియా.
సాధవో సఙ్గహేనా’థ, నిగ్గహేన అసాధవో;
గిలానే వేజ్జకమ్మేన, సఙ్గహేసి మహాపతి.
అథేక దివసం రాజా, హత్థిక్ఖన్ధవరం గతో;
తిస్సవాపిం నహానత్తం, గచ్ఛమానో మహాపథే.
అద్దసే’కం మహానాగం, కుచ్ఛిరోగ సమప్పితం;
పుత్తభాగ విహారస్స, పస్సే వమ్మికమత్థకే.
ఉత్తాన ముదరే రోగం, దస్సేతుం గణ్డసఞ్ఞితం;
నిపన్నంసో’థ చిన్తేసి, తతో రోగీతి నిచ్ఛయం.
అథో’రుయ్హ మహానాగం, మహానాగ సమీపగో;
ఏవమాహ మహానాగో, మహానాగమనాగవా.
‘‘కారణం తే మహానాగ, ఞాతమాగమనే మయా;
కుమ్హే ఖలు మహాతేజా, ఖిప్పం కుప్పితసీలినో.
తస్మా ఫుసిత్వా తం కమ్మం, కాతుం సక్కా న తే మయా;
అఫుసిత్వాపి నో సక్కా, కిన్నుకాతబ్బమేత్థీ’తి.
ఏవం ¶ పుత్తే ఫణిన్దో సో, కేవలం ఫణమత్తనో;
బిలస్స’న్తో పవేసేత్వా, నిప్పజ్జిత్థ సమాహితో.
అథే’న ముపసఙ్కమ్మ, ఉచ్ఛఙ్గగతమత్తనో
సత్థం గహేత్వా ఫాలేత్వా, ఉదరం తస్స భోగినో.
నీహరిత్వా తతో దోసం, కత్వా భేసజ్జ ముత్తమం;
సప్పం తం తఙ్ఖణేనేవ, అకాసి సుఖితం తదా.
అత్తాన మేవం థోమేసి, ‘‘మహాకారుఞ్ఞతం మమ;
తిరచ్ఛానాపి జానింసు, సాధు రజ్జన్తి మే కతం.
దిస్వా సుఖితమత్తానం, పన్నగోసో మహీపతిం;
పూజేతుం తస్స పాదాసి, మహగ్ఘం మణిమత్తనో.
సిలామయాయ సమ్బుద్ధ-పటిమాయ అకారయి;
మిణిం తం నయనం రాజా, విహారే అభయుత్తరే.
ఏకోపి భిక్ఖు భిక్ఖన్తో, గామమ్హి థుసవిత్థికే;
సుక్ఖం భిక్ఖం లభిత్వాన, ఖీరభిక్ఖాయ సఞ్చరం.
ఖీరం సప్పాణకం లద్ధా, పరిభుఞ్జిత్థ కుచ్ఛియం;
పాణకా బలవో హుత్వా, ఉదరం తస్స ఖాదిసుం.
తతో సో ఉపసఙ్కమ్మ, తం నివేదేసి రాజినో;
రాహ ‘‘జాతో సులో’యం, కదా హారేసి కీదిసం.
సో ఆహ’’ థుసవిత్థిమ్హి, గామే ఖీరేన భోజనే;
భుత్తే’తి రాజా అఞ్ఞాసి, ఖీరం సప్పాణకం’’ఇతి.
తదేవ అస్సో ఏకోపి, సిరావేధ తికిచ్ఛియో;
రాజా తస్స సిరావేధం, కత్వా ఆదాయ లోహితం.
పాయేత్వా సమణం ఆహ, ముహుత్తం వీతినామయ;
‘‘అస్సలోహితమణ’’న్తి, తం సుత్వా సమణోవమి.
పాణకా లోహితేనేవ, నిక్ఖమింభు సుఖీ అహు;
భిక్ఖుం రాజా నివేదేసి, కుచ్ఛిమేవం పనత్తనో.
‘‘ఏకసత్థపహారేన ¶ , పాణకా సమణో హయో;
కతా అరోగా సమ్మమే, వేజ్జకమ్మ మహో’’ఇతి.
పివన్తో తోయమేకో హి,
దేడ్డుభణ్డం మజానియ;
అజ్ఝోహరితదా ఆసి,
తతో జాతో’తి దేడ్డుభో.
అన్తో తు దిత్థతుణ్డేన, తేన దుక్ఖేన పీళితో;
రాజానం మగమా రాజా, నిదానం తస్స పుచ్ఛియ.
అన్తో తు దిత్థతుణ్డేన, తేన దుక్ఖేన పీళితో;
రాజానం మగమా రాజా, నిదానం తస్స పుచ్ఛియ.
అఏన్తా సప్పో’తి విఞ్ఞాయ, సత్తాహముపవాసియ;
సున్హాతసు విలిత్తఞ్చ, సయనే సాధు సన్థతే.
సయాపేసి తతో సో’తి, నిద్దాయ ముఖమత్తనో;
వివరిత్వా తదా సుత్తో, తతో తస్స ముఖన్తికే.
మంసపేసిం ఠపాపేసి, సరజ్జుం తస్స నిగ్గతో;
గన్ధేన తం డంసిత్వాన, అన్తో విసితుమారభి.
రజ్జుయా’థ గహేత్వాన, సమాకడ్ఢిక పాణియం;
ఉదకే పాతయిత్వాన, ఇదం వచనమబ్రవి.
‘‘వేజ్జో అహోసి సమ్మాస-మ్బుద్ధస్స కిర జీవకో;
కమ్మం విజ్జతి లోకస్స, కతం కింతేన దుక్కరం.
ఈదిసం కసిరాసో’పి, కమ్మం నత్థే’త్థ సంసయో;
సబ్బాదరేన కుబ్బన్తో, అహో పుఞ్ఞో దయో మమ.
తథా హేల్లోలిగామమ్హి, చణ్డాలి ముళ్హగబ్భినిం;
జాతం సత్తసు వారేసు, సగబ్భం సుఖితం అకా.
వాతబోధేన ఏకో’పి, భిక్ఖు ఉట్ఠాపితో అహు;
గోపానసీ గతేతమ్హి, దుక్ఖామోచేసి బుద్ధిమా.
పివన్తస్సాపి మణ్డూక, జీబయుత్తం జలం లహుం;
నాసికా బిలతో గన్త్వా, బీజమారుయ్హ మత్థకం.
భిజ్జిత్వా ఆసి మణ్డూకో, సో వుద్ధో తత్థ గచ్ఛతి;
మేఘస్సా’గమనే తేన, సో’నిబ్బజ్జతి మాణవో.
ఫాలేత్వా ¶ మత్థకం రాజా, మణ్డూకమపనీయ సో;
కపాలాని ఘటేత్వాన-కాసి పాకతికం ఖణే.
హితత్థం దీపావాసినం, గామే గామే మహీపతి;
కారేత్వా వేజ్జసాలాయో, వజ్జే తత్థ నియోజయి.
సబ్బేసం వజ్జసత్థానం, కత్వా సారత్థసఙ్గహం;
ఠపేసి వేజ్జే దీపస్స, తికిచ్ఛత్థమనాగతే;
యోజేసి వేజ్జ మేకేకం, రాజా గామ ద్విపఞ్చకే.
అదా విసద్ధ ఖేత్తానం, వేజ్జానముపజీవనం;
వేజ్జేహత్థీనమస్సానం, బలస్స చ నియోజయి.
పిట్ఠసప్పినమన్వానం, సాలాయో చ తహిం తహిం;
కారేసి సహ భోగేన, సాలాయో చ మహాపథే.
నిచ్చమస్సోసి సద్ధమ్మం, సక్కత్వా ధమ్మభాణకే;
ధమ్మభాణకవట్టఞ్చ, పట్ఠపేసి తహిం తహిం.
సాటకన్తరతో కత్వా, సత్థ వట్టిం మహాదయో;
దిట్ఠే దిట్ఠే పమోచేసి, దుక్ఖమ్హా దుక్ఖితే జనే.
అథేక దివసం రాజా, రాజాభరణ మణ్డితో;
సద్ధిం గచ్ఛతి సేనాయ, దేవేహి వియ వాసవో.
తం దిస్వా సిరిసోభగ్గ-మగ్గం పత్తం మహీ పతిం;
రాజిద్ధిహి విరాజన్తం, బద్ధవేరో భవన్తరే.
కుట్ఠి ఏకో పకుప్పిత్వా, హట్ఠేనాహనియా’వతిం;
పోథేన్తో తఞ్చ పోథేన్తో, భూమిం కత్తరయట్ఠియా.
అక్కోసేసి అనేకేహి, అక్కోసవచనేహి చ;
విప్పకారంమిమం దిస్వా, దూరతో’వ మహీపతి.
‘‘నాహం సరామి సత్తస్స, కస్సా’పి కతమప్పియం;
పుబ్బవేరీ అయం జాతు, నిబ్బాపేస్సామితం’’ ఇతి.
అణాపేసి సమీపట్ఠం, పురిసం ‘‘గచ్ఛ కుట్ఠినో;
అముకస్సా’భిజానాహి, చిత్తాచార’’న్తి సో తతో.
సహాయో ¶ వియ కుట్ఠిస్స, సమీపమ్హి నిసీదియ;
‘‘రుట్ఠో కిమత్థం భో త్వ’’న్తి, పుచ్ఛి సబ్బమవోచ సో.
‘‘దాసో మే బుద్ధదాసో’యం, రాజాహు పుఞ్ఞకమ్మునా;
అవమఞ్ఞాయ మం మయ్హం, పరతో తో యాతి హత్థినా.
జానాపేస్సామి అత్తానం, కతిపాహేన సోయది;
హత్థం మే ఏతి కారేత్వా, సబ్బం దాసాన నిగ్గహం.
నో చే హత్థం మమా’యాతి, మారేత్వా గలలోహితం;
పివిస్సామి న సన్దేహో, న చిరేనేవ పస్ససి’’.
సో గన్త్వా నరపాలస్స, పవత్తిం తం నివేదయి;
‘‘పుబ్బవేరి మమాయన్తి, నిచ్ఛినిత్వా మహామతి.
వినో దేతుముపాయేన, పుత్తంవేరన్తి వేరినో;
‘‘సాధు సఙ్గణుతం త్వ’’న్తి, పురిసం తం నియేజయి.
సో కుట్ఠిముపసఙ్కమ్మ, సహాయో పియ ఆహతం;
‘‘రాజానం తం వినాసేతుం, చేతేత్వా కాలమేత్తకం.
అలభన్తో సహాయం మే, నాసక్ఖి తస్స ఘాతనే;
లద్ధాతుమ్హే నయిస్సామి, మత్థకం మే మనోరథం.
ఏథ గేహే వసిత్వా మే, హోథ మే అనువత్తకా;
అహమేవ’స్స నాసేమి, కతిపాహేన జీవితం.
ఇతి వత్వాన తం కుట్ఠం, నేత్వా సో ఘరమత్తనో;
సున్హాత సువిలిత్తఞ్చ, నివత్థసుఖుమమ్బరం.
సుభుత్తమధురాహారం, యోబ్బనిత్థికథాదరం;
సయాపేసి మనుఞ్ఞమ్హి, సయనే సాధు సన్థతే.
ఏతే నేవ నియామేన, కతిపాహం నీవాసియ;
ఞత్వా తం జాతవిస్సాసం, సుఖితం పిణితిన్ద్రియం.
‘‘రఞ్ఞో దిన్న’’న్తి వత్వాన, ఖజ్జభోజ్జాదికం అదా;
ద్వత్తిక్ఖత్తుం నిసేధేత్వా, తేన’జ్ఝిట్ఠో నమగ్గహి.
భూపాలేన కమేనా’సి, విస్సత్థో’తివ భూమిపో;
మతోతి సుత్వా తస్సా-సి హదయం ఫలితం ద్విధా.
ఏవం ¶ రోగే తికిచ్ఛేసి, రాజా సారీరమానసే;
ఠపేసి వేజ్జే దీపస్స, తికచ్ఛత్థ మనాగతే.
పఞ్చవీసతిహత్థేన, పాసాదే నోపసోభితం;
మహావిహారేమోరవ్హ-పరివేణమకారయి.
సమణం గోళపానుఞ్చ, అదా గామద్వయం తహిం;
ధమ్మఘాసక భిక్ఖూనం, భోగే కప్పియకారకే.
విహారే పరివేణే చ, సమ్పన్న చతుపచ్చయే;
వాపియో దానసాలాయో, పటిమాయోచ కారయి.
తస్సేవ రఞ్ఞో రజ్జమ్హి, మహాధమ్మకథీయతి;
సుత్తాని పరివత్తేసి, సీహళాయనిరుత్తియా.
అభీతి పుత్తా తస్సా’సుం, సూరావిరఙ్గరూపినో;
అసీతియా సావకానం, నామకాయిపదస్సనా.
సారిపుత్తాదినామేహి, పుత్తేహి పరివారితో;
బుద్ధదాసో ససమ్బుద్ధ-రాజావియ విరోచథ.
ఏవం కత్వా హితందీప-వీసీనం తిదివం గతో;
వస్సే ఏకూనతింసమ్హి, బుద్ధదాసో నరాధిపో.
తతో జేట్ఠసుతో తస్స, ఉపతిస్సో’సి భూపతి;
సబ్బరాజగుణోపేసో, నిచ్చసీలో మహాదయో.
దసాపుఞ్ఞక్రియాహిత్వా, దసపుఞ్ఞక్రియా’దీయి;
రాజధమ్మేచ పూరేసి, రాజపారమితా దస.
గణ్హి సఙ్గహవత్థూహి, చథూహి చ చతుద్దిసం;
మహాపాళిమ్హి దాపేసి, రాజారాజానుభోజనం.
ఉత్తరమ్హి దిసాభాగే, చేతియమ్హా తు మఙ్గలా;
థూపఞ్చ పటిమాగేహం, పటిమఞ్చా’పి కారయి.
కరోన్తో తఞ్చ సో రాజా, మాఖిజ్జన్తు జనా ఇతి;
కారాపేసి కుమారేహి, దాపేత్వా గుళకణ్డులం.
రాజుప్పలవ్హయం ¶ గిజ్ఝ-కూటం పోక్ఖరపాసయం;
వాలాహస్సఞ్చ అమ్బుట్ఠిం, గోణ్డిగోమమ్హి వాపికం.
విహారం ఖణ్డరాజిఞ్చ, వాపియో చ థిరోదికా;
అప్పమాణాని పుఞ్ఞాని, కారాపేసి తహిం తహిం.
వస్సామానేపి సో వస్సే, సయనే సన్నిసిన్నకో;
కేవలం పరిణామేసి, రత్తిం ‘‘ఖేదో జనస్సీ’’తి.
ఞత్వా అమచ్చో తం నేత్వా, ఉయ్యానం జాదయీఘరం;
ఏవం పటిచ్చ అత్తానం, దుక్ఖం నాకాసి పాణినం.
కాలే తస్సా’సీ దుక్ఖిత్త-రోగదుక్ఖేహి పీళితో;
దీపో దీపో పమోపాప-తమసో సో సుమానసో.
భిక్ఖూ పుచ్ఛిత్థ’’కింభన్తే, దుబ్భిక్ఖాదిభయద్దితే;
లోకే లోకహితం నత్థి, కతం కిఞ్చి మహేసీనా.
గహ్ఘారోహణసుత్తస్స, ఉప్పత్తింతస్స నిద్దిసుం;
సుత్వా తం సబ్బసోవణ్ణం, బిమ్బం సమ్బుద్ధధాతునో.
కత్వా సత్థుసిలాపత్తం, సోదకం పాణిసమ్పుటే;
ఠపేత్వా తస్స తే రూప-మారోపేత్వా మహారథం.
సయం సీలం సమాదాయ, సమాదేత్వా మహాజనం;
మహాదానం పవత్తేత్వా, అభయం తమ్బపాణినం.
అలఙ్కత్వా చ నగరం, దేవలోకమనోహరం;
దీపవాసీహి సబ్బేహి, భిక్ఖూహి పరివారితో.
ఓతరిత్థ మహావీథిం, భిక్ఖూ తత్థ సమాగతా;
భణన్తా రతనం సుత్తం, సిఞ్చమానా జలం తథా.
రాజగేహన్తికే వీతి-మగ్గే పాకారసన్తికే;
విచరింసు తియామన్తే, కురుమానా పదక్ఖిణం.
భిజ్జమానే’రుణే వస్సి, మహామేఘో మహీతలే;
రోగాతురాచ సబ్బేపి, సుఖితాకంసు ఉస్సవం.
‘‘యదా దుబ్భిక్ఖరోగాది-భయం దీపమ్హి హేస్సతి;
ఏవమేవ కరోన్తూ’’తి, నియోజేసి నరాధిపో.
ఆరుళ్హో ¶ చేతియం కున్త-కిపిల్లాదిమవేక్ఖియ;
పుచ్ఛిత్వా మోరపిఞ్చేన, ‘‘సణికం యన్తువనంతి చ.
సఙ్ఖం సోదకమాదాయ, చరతా’సనధోవనే;
దక్ఖిణపరితోణమ్హి, కారేత్వా రాజగేహతో.
ఉపోసథఘరం బుద్ధ-పటిమాగేహ మేవ చ;
పాకారేన పరిక్ఖిత్తం, ఉయ్యానఞ్చ మనోరమం.
చాతుద్దసింపఞ్చదసిం, యా చ పక్ఖస్స అట్ఠమీ;
పాటిహారియపక్ఖఞ్చ, అట్ఠఙ్గసముపాగతం.
ఉపోసథంసమాదాయ, సాపదానం తహం వసీ;
యావజీవఞ్చ సో భుఞ్జి, మహాపాళిమ్హి భోజనం.
చరన్తోచకలన్దాన ముయ్యానే భత్తమత్తనో;
కత్వా నివాపం దాపేసి, తదజ్జాపి చ వత్తతి.
చోరం వజ్జముపనీతం, దిస్వా సంవిగ్గమానసో;
ఛవం సుసానం ఆనేత్వా, ఖిపిత్వా లోహకుమ్భియం.
దత్వా ధమం పలాపేత్వా, చోరం రత్తియముగ్గతే;
సూరియే కుజ్ఝితో చోరం-వియఝాపయి తం ఛవం.
అకా దీపమ్హి సబ్బేసం, చేతియానం మహామహం;
థూపారామే చ థూపస్స, హేమచుమ్బటకఞ్చుకం.
ద్వాచత్తాలీసవస్సాని, కత్వా వఞ్చుంఖణమ్పిసో;
కత్వా పుఞ్ఞముపాగఞ్ఛి, దేవరాజసహబ్యతం.
రఞ్ఞో తస్స కనిట్ఠేన, మహానామేన వల్లభా;
దేవీ సత్థం నిపాతేత్వా, తమఠానమ్హి మారయి.
పబ్బజిత్కా కనిట్ఠో సో, జీవమానమ్హి భాతరి;
హతే రాజిని భీతాయ, ఆవత్తిత్వా’సి భూపతి.
మహేసింఅత్తనో’కాసి, మహేసిం భాతుఘాతినిం;
గిలానసాలా కారేసి, మహాపాళిఞ్చ వడ్ఢయి.
లోహద్వార ¶ రలగ్గామ-కోటిపస్సవనవ్హయే;
తయో విహారే కత్వా’దా, భిక్ఖూనమభయుత్తరే.
విహారం కారయిత్వాన, ధుమరక్ఖమ్హి పబ్బతే;
మహేసియా నయేనా’దా, భిక్ఖూనం థేరవాదీనం.
నవకమ్మఞ్చ జిణ్ణేసు, విహారేసు సకారయి;
దానసీలరతో వత్థు-పూజకో చ అహు సదా.
బోధిమణ్డసమీపమ్హి, జాతో బ్రోహ్మణమాణవో;
విజ్జాసిప్పకలావేదీ, తీసు వేదేసు పారగో.
సమ్మావిఞ్ఞాతసమయో, సబ్బవాదవిసారదో;
వాదత్థి జమ్బుదీపమ్హి, ఆహిణ్డన్తో పవాదికో.
విహారమేకం ఆగమ్మ, రత్తిం పాతఞ్జలం మతం;
పరివత్తేసి సమ్పుణ్ణ-పదం సుపరిమణ్డలం.
తత్థేకో రేవతోనామ, మహాథేరో విజానియ;
‘‘మహాపఞ్ఞో అయం సత్థో, దమేతుం వట్టతీ’’తి సో.
‘‘కో ను గద్రభరావేన, విరవన్తో’’తి అబ్రవి;
‘‘గద్రభానం రవే అత్థం, కిం జానాసీ’’తి ఆహతం.
‘‘అహం జానే’’తి వుత్తోసో, ఓతారేసి సకం మతం;
వుత్తం వుత్తం వియాకాసి, విరోధమ్పి చ దస్సయి.
‘‘తేనహి త్వం సకవాద-మోతారేహీ’’తి చోదితో;
పాళిమాహా’భిధమ్మస్స, అత్థమస్స న సో’మిగా.
ఆహ కస్సే’సమన్తో’తి, బుద్ధమన్తో’తి సోబ్రవి;
‘‘దేహి మే త’’న్తి వుత్తేహి, ‘‘గణ్హు పబ్బజ్జతం’’ఇతి.
మన్తత్థీ పబ్బజిత్వాసో, ఉగ్గణ్హి పిటకత్తయం;
‘‘ఏకాయనో అయం మగ్గో’’, ఇతి పచ్ఛా తమగ్గహి.
బుద్ధస్స వియ గమ్భీర-ఘోసత్తాతం వియాకరుం;
‘‘బుద్ధఘోసో’’తి ఘోసోహి, బుద్ధో వియ మహీతలే.
తత్థ ఞాణోదయం నామ, కత్వా మకరణం తదా;
ధమ్మసఙ్గణీయా’కాసి, కచ్ఛం సో అట్ఠసాలినిం.
పతిత్తట్ఠకథఞ్చేవ ¶ , కారామారభిబుద్ధిమా;
తం దిస్వా రేవతో థేరో, ఇదం వచనమబ్రువి.
పాళిమత్తఇధానితం, నత్థి అట్ఠకథా ఇధ;
తథాచరియవాదా చ, భిన్నరూపా న విజ్జరే.
సీహళాట్ఠకథా సుద్ధా, మహిన్దేన మతీమతా;
సంగీతిత్తయమారుళం, సమ్మాసమ్బుద్ధదేసితం.
సారిపుత్తాదిగీతఞ్చ, కథామగ్గం సమేక్ఖియ;
ఏకా సీహళభాసాయ, సీహళేసు పవత్తతి.
తం తత్థ గన్త్వా సుత్వా తం, మాగధానం నిరుత్తియా;
పరివత్తేసి సా హోతి, సబ్బలోకహితా వహా.
ఏవం వుత్తో పసన్నో సో, నిక్ఖమిత్వా తతోఇమం;
దీపమాగా ఇమస్సేవ, రఞ్ఞోకాలే మహామతి.
మహావిహారం సమ్పత్తో, విహారం సబ్బసాధూనం;
మహాపధానఘరం గన్త్వా, సఙ్ఘపాలస్స సన్తికా.
సీహళట్ఠకథా సుద్ధా, థేరవాదఞ్చ సబ్బసో;
‘‘ధమ్మసామిస్స ఏసోవ, అధిప్పాయో’’తి నిచ్ఛియ.
తత్థ సఙ్ఘం సమానేత్వా, ‘‘కాతుమట్ఠకథామమ;
పోత్థకే దేథ సబ్బే’’తి, ఆహ వీమంసితుం సతం.
సఙ్ఘో గాథాద్వయం తస్సా-దాసి ‘‘సామత్తియం తవ;
ఏత్థ దస్సేహి తం దిస్వా, సబ్బే దేమా’’తి పోత్థకే.
పిటకత్తయమేత్థేవ, సద్ధిమట్ఠకథాయ సో;
విసుద్ధిమగ్గ నామాకా, సఙ్గహేత్వా సమాసతో.
తతో సఙ్ఘం సముహేత్వా, సమ్బుద్ధమతకోవిదం;
మహాబోధిసమీపమ్హి, సో తం వాచేతుమారభి.
దేవతా తస్స నేపుఞ్ఞం, పకాసేతుం మహాజనే;
ఛాదేసుం పోత్థకంసో’యి, ద్వత్తిక్ఖత్తుమ్పి తం అకా.
వాచేతుం తతియే వారే, పోత్థకే సముదాహటే;
పోత్థకద్వయమఞ్ఞమ్పి, సణ్ఠాపేసుం తహిం మరూ.
వాచయింసు ¶ తదాభిక్ఖూ, పోత్థకత్తయ మేకతో;
గన్థతో అత్థతో చాపి, పుబ్బాపరవసేన వా.
థేరవాదేహి పాళిహి, పదేహి బ్యఞ్జనేహి చ;
అఞ్ఞత్థత్తమహూనేవ, పోత్థత్థకేసుపి తీసుపి.
అథ ఉగ్ఘోసయి సఙ్ఘో, తుట్ఠహట్ఠో తిసేసతో;
‘‘నిస్సంసయా’యం మేత్తేయ్యో’’, ఇతి వత్వా పునప్పునం.
సద్ధిమట్ఠకథాయా’దా, పోత్థకే పిటకత్తయే;
గన్థకారే వసన్తో సో, విహారే దురసఙ్కరే.
పరివత్తేసి సబ్బాపి, సీహళట్ఠకథా తదా;
సబ్బేసం మూలభాసాయ, మాగధాయ నిరుత్తియా.
‘‘సత్తానం సబ్బభాసానం, సా అహోసి హితావహా;
థేరియా చరియాసబ్బే, పాళింవియ తమగ్గయ్హం.
అథ కత్తబ్బకిచ్చేసు, గహేతు పరినిట్ఠితిం;
వన్దితుం సో మహాబోధిం, జమ్బుదీపముపాగమి.
సుత్వా ద్వావీసవస్సాని, మహానామో మహామహిం;
కత్వా పుఞ్ఞాని చిత్రాని, యథా కమ్మముగాగమి.
సబ్బే’పే తే ధరణీపతయో మచ్చుమచ్చేతుమన్తే,
నో సక్ఖిం సూపచితసుఖబలాసాధు సమ్పన్నభోగో;
ఏవం సబ్బే నిధనవసగా హోన్తి సత్తా’తి నిచ్చం,
రాగం సమ్మా వినయతుధనే జీవితే చాపి ధీమా.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
పఞ్చరాజకో నామ
సత్తతింసతిమో పరిచ్ఛేదో.
అట్ఠతింసతిమ పరిచ్ఛేద
దసరాజకో
మహానామ ¶ సుతో ఆసి, దమిళీ కుచ్ఛిసమ్భవో;
సోత్థిసేనో, తథాసఙ్ఘో-ధీతా చా’సి మహేసియా.
సోత్థిసేనో తదా రజ్జం, పత్వా సఙ్ఘయనాసితో;
తస్మింయేవ దినే భేరిం, చరాపేత్వా తదా తు సా.
అత్తనో సామికస్సదా, ఛత్తగ్గాహకజన్తునో;
ఛత్తగ్గాహకవాపిం సో, కత్వా సంవచ్ఛరే మతో.
అథ మచ్చో మహాపఞ్ఞో, సహాయో తస్స తం మతం;
అన్తోవత్థుమ్హి ఝాపేత్వా, వీహిచోరం మహాబలం.
రజ్జయోగ్గోతి చిన్తేత్వా, కత్వా తం భూపతిం రహో;
అన్తోయేవ నివాసేత్వా, రాజా రోగాతురో ఇతి.
యసం రజ్జం విచారేసి, ఛణే పత్తే మహాజనా;
రాజా చే అత్థి అమ్హేహి, సద్ధిం మేతూతి ఘోసయుం.
తం సుత్వా నరపాలో సో, సబ్బలఙ్కారమణ్డితో;
సమానంతే మహానాగే, నేసయోగ్గా మమా’తిసో.
దాట్ఠాధాతుఘరఠానే, సువా నాగం సమాదిసి;
రఞ్ఞో ఆణాతి వుత్తే సో, అగా ఆరుయ్హ తం పురం.
కత్వా పదక్ఖిణం గన్త్వా, పాచినద్వారతో బహి;
పఠమే చేతియఠానే, ధాతునాగం సమప్పయి.
మహాచేతిత్తయే హత్థి-పాకారే’కాసి తోరణం;
మిత్తసేనో బహుం పుఞ్ఞం, కత్వా వస్సేన సో చుతో.
మిత్తసేనం రణే హన్త్వా, దమిళో పణ్డునామకో;
ఆగతో పరతీరమ్హా, లఙ్కారజ్జమకారయి.
జనా కులీనా సబ్బేపి, రోహణం సముపాగతా;
ఓరగఙ్గాయ ఇస్సేరం, దమిళా ఏవ కప్పయుం.
యే ¶ సుభస్స బలట్ఠస్స, భీతామోరియవంసజా;
బలాయిత్వా నరావాసం, కప్పయింసు తహిం తహిం.
తేసమఞ్ఞతమో నన్ది-వాపి గామే కుటిమ్బకో;
ధాతుసేనవ్హయో ఆసి, దాఠానామో చ తం సుతో.
గామే అమ్బిలయాగుమ్హి, వసం పుత్తే దువే లభి;
ధాతుసేనం సిలాతిస్స-బోధించ సమ్పజాతికే.
మాతుసో దరియో తేసం, సద్ధో పబ్బజ్జ వత్తతి;
దీఘసన్దకతావాసే, ధాతుసేనాపి మాణవో.
సన్తికే తస్స పబ్బజ్జ-రుక్ఖమూలమ్హి ఏకదా;
సజ్ఝాయతి పవిస్సిత్థ, మేఘో నాగోతుపస్సియ.
పరిక్ఖిపిత్వా భోగేహి, ఛాదయిత్వా ఫణేన చ;
పోత్థకఞ్చ కుమారఞ్చ, రక్ఖితం పస్సి మాతులో.
సీసే ఆకిరి సఙ్కారం, తస్స రుట్ఠో పరోయతి;
తస్మిం చిత్తం న దూసేసి, తమ్పి దిస్వాన మాతులో.
ఉత్తమో వత’యం సత్తో, రాజా హేస్సతి నిచ్ఛయం;
రక్ఖితబ్బో’తి ఆదాయ, తం విహారముపాగతో.
గోణిసాది విహారే’యం, కత్తబ్బో నీతిమా ఇతి;
సిక్ఖాపేసి కుమారం తం, పణ్డుకో తం విజానియ.
గణ్హథేతన్తిపేసేసి, సేవకే తస్సారత్తియం;
దిస్వాన సుపినం థేరో, నీహరిత్థ కుమారకం.
తస్మిం నిక్ఖన్తమత్తమ్హి, సేవకం పరివారియ;
పరివేణే న పస్సింసు, తతో నిక్ఖమ్మ తే ఉభో.
దక్ఖిణస్మిం దిసాభాగే, గోణ నామం మహానదిం;
పత్వా సమ్పుణ్ణమట్ఠంసు, గన్తుకామాపి వేగసా.
యథా నదియం వారేతి, అమ్హే తం త్వమ్పి వారయ;
వాపింగహేత్వా ఏత్థే’తి, వత్వా థేరో తదా నదిం.
ఓతరిత్థకుమారేన, సద్ధిం దిస్వాన తే ఉభో;
నాగరాజా తదా ఏకో, పిట్ఠిం పాదాసి తేన సో.
ఉత్తరిత్వా కుమారం తం, నేత్వా పచ్చన్తమావసం;
లద్ధా ఖీరోదనం సుత్వా, సేసం పత్తేన తస్స’దా.
చిత్తకారేన ¶ థేరమ్హి, భత్తం పక్ఖిప్ప భూమియం;
భుఞ్జి థేరోపి తం జాని, భుఞ్జ తే యం మహిం ఇతి.
పణ్డురాజాపి కత్వాన, రజ్జం వస్సమ్హి పఞ్చమే;
చుతో పుత్తో పిపారిన్దో, తతియో తస్స భాతుకో.
కణిట్ఠో ఖుద్దపారిన్దో, కుబ్బం రజ్జం మహామహిం;
ధాతుసేనానుగే సబ్బే, విహేఠేసి మహాజనే.
సఙ్గహేత్వా జనే సాధు-సేనో యుజ్జిత్థ రాజినా;
సో సోళసహి వస్సేహి, పుఞ్ఞపాపకరోమతో.
నిరితరో తతో ఆసి, రాజామాసద్వయేన తం;
ధాతుసేనో వినాసేసి, తేన కత్వా మహాహవం.
హతే తస్మిం మహీపాలే, దాఠియో దమిళో తతో;
రాజా వస్సత్థ యే హుత్వా, ధాతుసేనహతోతతో.
పిట్ఠియో దమిళో సత్త-మాసేన నిధనం గతో;
ధాతుసేనేన యుజ్ఝిత్వా, వంసో పచ్ఛిజ్జి దామిళో.
అథా’సి రాజాలఙ్కాయం, ధాతుసేనో ఇరాధిపో;
భాతరా సహ దీపమ్హి, దమిళే దీపఘాతకే.
ఉపాయేహి అనేకేయి, ఏకవీసప్పమాణకే;
ఖన్ధవారే నివేసేత్వా, కత్వా యుద్ధమసేసతో.
సోధేత్వా మేదినిం సాధు, కత్వా చ సుఖితంజనం;
సాసనఞ్చ యథాఠానే, ఠపేసి పరనాసితం.
దమిళే యే’నువత్తింసు, కులీనా కులగామవా;
తే మం వా సాసనం వా నో, రక్ఖింసూ’తి పకుప్పియ.
తేసం గామే గహేత్వాన, గామే స్వాకాసిరక్ఖకే;
రోహణా’గమ్మ తే సబ్బే, కులీనా తముపట్ఠహుం.
తేసం సక్కారసమ్మానం, యథాయోగమకాసి సో;
అమచ్చే అత్తనో దుక్ఖ-సహాయేచా’భి తోసయి.
బన్ధాపేత్వా మహాగఙ్గం, కేదారే’కా థిరోదకే;
మహాపాళమ్హి భిక్ఖూనం, సాలిభత్తఞ్చ దాపయి.
పఙ్గురోగా తురట్టానం, సాలాయోకాసి బుద్ధిమా;
కాళవాపించ గణ్హిత్వా, బన్ధి గోణం మహానదిం.
మహావిహారం ¶ కత్వాన, పన్తియుత్తమనాకులం;
తథా బోధిఘరఞ్చేవ, దస్సనేయ్య మకారయి.
భిక్ఖవో పరితోసేత్వా, పచ్చయేహి చతూహిపి;
ధమ్మాసోకో’వ సోకాసి, సఙ్గహం పిటకత్తయే.
అట్ఠారసవిహారే చ, థేరియాన మకారయి;
సమ్పన్నభోగే దీపమ్హి, అట్ఠారస చ వాపియో.
కాళవాపీ విహారో చ, కోటిపస్సావనామకో;
దక్ఖిణ గిరినామో చ, విహారో వడ్ఢమానకో.
పణ్ణవల్లకభూతో చ, భల్లాతకసనామకో;
పాసాణసిన్నే దేసమ్హి, ధాతుసేనో చ పబ్బతో.
మం గనో థూపవిట్ఠి చ, ధాతుసేనోపి ఉత్తరే;
పాచిన కమ్బవిట్ఠి చ, తథా అన్తరమే గిరి.
అన్తాళి ధాతుసేనో చ, కస్సపిట్ఠిక పుబ్బకో;
రోహణేదాయగామో చ, సాలవాణో విభీసనో.
విహారో భల్లివాణో చ, అట్ఠారసనరుత్తమో;
పాదూలకం హమ్బలట్ఠి, మహాదత్థాదివాపి యో.
ఖుద్దకే చ విహారేసో, అట్ఠారసనరుత్తమో;
వాపీయో చ తథాకత్వా, తేసమేవ తు దాపయి.
పఞ్చవీసతి హత్థఞ్చ, మయూరపరివేణకం;
హరిత్వా’కాసిపాసాద-మేకవీసతి హత్థకం.
కుమారసేనస్స’పేత్వా, పుబ్బభోగం విసోధయి;
కాళవాపిమ్మిభాగద్ధం, ఖేత్తానఞ్చ సతద్వయం.
లోహ పాసదకే జిణ్ణే, నవకమ్మమకారయి;
మహాథూపేసు ఛత్తాని, తీసు జిణ్ణాని కారయి.
దేవానంపియతిస్సేన, కతం బోధిమహం వియ;
సిన్హానపూజం బోధిస్స, వరబోధిస్స కారయి.
ధావనా లోభనావాయో, తత్థ పూజేసి సోళస;
అలఙ్కారం మునిన్దస్స, అభిసేకఞ్చ కారయి.
మహాబోధి పతిట్ఠానా, ఓరం లఙ్కాయ భూమిపా;
యావ ద్వాదసమం వస్సం, బోధిపూజమకారయుం.
మహామహిన్దత్థేరస్స ¶ , కారేత్వా పటిబిమ్బకం;
థేరస్సా’లాహనం నేత్వా, కాతుం పూజం మహారహం.
దత్వా సహస్సం దీపేతుం, దీపవంసం సమాదిసి;
ఠితానం తత్థ భిక్ఖూనం, దాతుఞ్చాణాపయిగుళం.
భిక్ఖుస్స అత్తనో సీసే, సఙ్కారోకిరణం సరం;
లాభం నాదాసి వుత్థస్స, పరివేణస్స అత్తనో.
ఫాతికమ్మం బహుం’కాసి, విహారే అభయుత్తరే;
సిలాసత్థుస్స కారేసి, మన్దిరఞ్చ సమణ్డపం.
బుద్ధ దాసకతేనేత్తే, నట్ఠే’నగ్ఘమణి ద్వయం;
అకాసి నేత్తం సత్థుస్స, రంసి చూళామణింతథా.
మణిహి ఘననీలేహి, కేసా వత్తం సుముత్తమం;
హేమపట్టం తథేవుణ్ణ-లోమం సోవణ్ణ చీవరం.
పాదజాలం సువణ్ణస్స, పదుమం దీపముత్తమం;
నానారాగమ్బరం తత్థ, పూజయిత్థ అసంఖియం.
అకాసి పటిమా గేహే, బహుమఙ్గలచేతియే;
బోధిసత్తే తథా’కాసి, కాళసేలస్స సత్థునో.
ఉపసుమ్భవ్హయస్సాపి, లోకనాథస్స కారయి;
రంసీచూళామణిఞ్చేవ, అభిసేకవ్హయస్స చ.
బుద్ధబిమ్బస్స కారేసి, పుబ్బే వుత్తం పిళన్ధనం;
వామపస్సమ్హి బోధిస్స, బోధిసత్తఘరం తథా.
మేత్తేయ్యస్స చ కారేసి, సబ్బం రాజపిళన్ధనం;
సమన్తా యోజనే తస్స, తదా రక్ఖఞ్చ యోజయి.
కారాపేసి విహారేసు, ధాతురాజవ్హపన్తియో;
తథా సతసహస్సేన, మహాబోధిఘరం వరం.
థూపారమమ్హి థూపస్స, పూజం జిణ్ణవిసోధనం;
దాఠా ధాతుఘరేచాపి, జిణ్ణస్స పటిసఙ్ఖరం.
దాఠాధాతుకరుణ్డఞ్చ, రంసిఞ్చ ఘనకోట్టిమం;
మహగ్ఘమనిసంకిణ్ణం, సువణ్ణ పదుమాని చ.
దాఠాధాతుమ్హి పూజేసి, పూజాచాకా అసఙ్ఖియా;
చీవరాదీని దాపేసి, భిక్ఖూనం దీపవాసినం.
కారాపేత్వా ¶ విహారేసు, నవకమ్మం తహిం తహిం;
పాకారే చ ఘరేత్వా’కా, సుధాకమ్మం మనోహరం.
మహాచేతిత్తయే కత్వా, సుధాకమ్మం మహారహం;
సువణ్ణఛత్తం కారేసి, తథా వజిరచుమ్బటం.
మహావిహారే పాపేన, మహాసేనేన నాసితే;
వసిసుం ధమ్మరుచికా, భిక్ఖూ చేతియపబ్బతే.
కత్వా అమ్బత్థలం థేర-వాదానం దాతు కామకో;
యాచితో తేహి తేసం’వ, అదాసి ధరణీ పతి.
దాతు పఠాననావఞ్చ, కారేత్వా కంసలోహజం;
దానవట్టం పవత్తేసి, అమ్బణేభి ద్విపఞ్చహి.
అన్తో బహి చ కారేత్వా, నగరస్స జినాలయే;
పటిమాయో చ పూజేసి, ధమ్మాసోకసమో’సమో.
తస్స పుఞ్ఞాని సబ్బాని, వత్థు పటిపదం నరో;
కో హి నామ సమత్థోతి, ముఖమత్తం నిదస్సితం.
తస్స పుత్తదువే ఆసుం, కస్సపో భిన్నమాతికో;
సమానమాతికో చేవ, మోగ్గల్లానో మహబ్బలో.
తథా పాణసమా ఏకా, దుహితా చ మనోరమా;
భాగినేయ్యస్స పాదాసి, సేనాపచ్చఞ్చ తఞ్చ సో.
వినా దోసేన తాళేసి, కసాయూరుసు సో’పితం;
రాజా దిస్వాన దుహితు-వత్థం లోహితమక్ఖితం.
ఞత్వా తం మాతరం తస్స, నగ్గం ఝపేసి కుజ్ఝియ;
తతోప్పభుతిసో బద్ధ-వేరో సఙ్గమ్మ కస్సపం.
రజ్జే నేతం పలోభేత్వా, భిన్దిత్వా పితుఅన్తరే;
సఙ్గహేత్వా జనం జవ-గాహం గాహాపయీ పతిం.
ఉస్సాపేసి తతో ఛత్తం, కస్సపో పితుపక్ఖియే;
వినాసేత్వా జనే లద్ధ-సబ్బపాపసహాయకో.
మోగ్గల్లానో తతో తేన,
కాతుకామో మహాహవం;
అలద్ధ బలతాయ’గా,
జమ్బుదీప బలత్థికో.
మహారజ్జ ¶ వినాసేన, వియోగేన చ సూనునో;
బద్ధనాగారవాసేన, దుక్ఖితమ్పి దురాధిపం.
దుక్ఖాపేతుమపఞ్ఞోసో, ఆహ కస్సపరాజకం;
నిధి రాజకులేరాజ-గుత్త తే పితరా ఇతి.
నే’తి గుత్తే న జానాసి, చిత్తమేతస్స భూమిప;
మోగ్గల్లానస్స కాపేతి, నిధింసోతి తదబ్రూవి.
సుత్వా తం కుపితో దూతే, పాహేసీ పితుసన్తికం;
ఆచిక్ఖతు నిధిఠాన-మితి వత్వా నరాధమో.
మారేతు అమ్హే పాపస్స, తస్సుపాయో’తి చిన్తియ;
తుణ్హీ అహోసి తే గన్త్వా, రాజకస్స నివేదయుం.
తతో’తీవ పకుప్పిత్వా, పేసయిత్థ పునప్పునం;
సాధు దిస్వా సహాయమ్మే, న్హత్వాన కాళవాపియం.
పరిస్సామీతి చిన్తేత్వా, ఆహ దూతే సచే మమం;
కాళవాపింసమాపేతి, సక్కా ఞాతున్తి తే గతా.
రఞ్ఞో ఆహంసు రాజాపి, తుట్ఠహట్ఠో ధనత్థికో;
పేసేసి దూతే దత్వాన, రథం జిణ్ణేన వాజినా.
ఏవం గచ్ఛతి భూపాలే, పాజేన్తో రథికో రథం;
ఖాదన్తో లాజమస్సాపి, కిఞ్చి మత్తం అదాసి సో.
తం ఖాదిత్వా పసీదిత్వా, తస్మిం పాణమదా తదా;
మోగ్గల్లానస్స తం కాతుం, సఙ్గహం ద్వారనాయకం.
ఏవం సమ్పత్తియో నామ, చలా విజ్జుల్లతోపమా;
తస్మా తాసు పమజ్జేయ్య, కో హి నామ సచేతనో.
రాజా ఏతీతిసుత్వాన, థేరో సో తస్స సోహ దో;
లద్ధా మాసోదనం మంసం, సాణుణఞ్చ వరం సరం.
రాజా రోచేతి ఏతన్తి, గోపయిత్వా ఉపావిసి;
గన్త్వా రాజాపి వన్దిత్వా, ఏకమన్తముపావిసీ.
ఏవం నిసిన్నా సమ్పత్త-రజ్జా వియ ఉభోపి తే;
అఞ్ఞమఞ్ఞా’భిలాపేన, నిబ్బాపేసుం మహాదరం.
భోజయిత్వాన తం థేరో, ఓవదిత్వా అనేకధా;
అప్పమాదే నియోజేసి, దస్సేత్వా లోకధమ్మతం.
తతో ¶ వాపీ ముపగమ్మ, ఓగ్గయ్హిత్వా యథా సుఖం;
న్హయిత్వా పివిత్వా చ, ఆహేవం రాజసేవకే.
ఏత్తకం మే ధనం భో’తి, సుత్వా తం రాజసేవకా;
ఆపరిత్వా పురంరఞ్ఞో, నివేదేసుం నిరిస్సరో.
ధనం రక్ఖతి పుత్తస్స, దీపే భిన్దతి మానుసే;
జీవన్తో’యంతీ కుజ్ఝిత్వా, ఆణాపేసి చమూపతిం.
మారేహి పితరం మేతి, దిట్ఠా పిట్ఠీతి వేరినో;
హట్ఠతుట్ఠో తిరుట్ఠోసో, సబ్బాలఙ్కరమణ్డితో.
రాజానముపసఙ్కమ్మ, పురతో చ’స్స చఙ్కమి;
రాజాదిస్వా చ చిన్తేసి, పాపియో’యం మతం మమ.
కాయం వియ దుక్ఖాపేత్వా, నరకం హేతు మిచ్ఛతి;
రోసుప్పాదేన తస్సేవ, కింపురేమి మనోరథం.
ఇతి మేత్తాయమానో తం, ఆహ సేనాపతిం పతి;
మోగ్గల్లానే త్వయిచేవ, ఏకచిత్తో అహం ఇతి.
హసంచాలేసి సీసంసో, దిస్వా తం జానిభూపతి;
‘‘నూన మారేతి అజ్జా’’తి, తదా సాహసికోపి సో.
నగ్గం కత్వాన రాజానం, ససఙ్ఖలిక బన్ధనం;
పురత్థాభిముఖం కత్వా, అన్తోబన్ధియ భిత్తియం.
మత్తికాయ విలిమ్పేసి, ఏవం దిస్వాపి పణ్డితో;
కో హి రజ్జేయ్య భోగేసు, జీవితేపి యసేపి వా.
ధాతుసేనో నరిన్దో సో, ఏవం పుత్తహతో గతో;
అట్ఠారసహి వస్సేహి, దేవరాజస్స సన్తికం.
కాళవాపీ మయం రాజా, కారాపేన్తో సమాహితం;
పస్సిత్వా భిక్ఖుమేతన్తు, వుట్ఠాపేతుం సమాధితో.
అసక్కోన్తో ఖిపాపేసి, పంసుం భిక్ఖుస్స మత్థకే;
సన్ధిట్ఠికో విపాకోయం, తస్స కమ్మస్స దీపితో.
దసాపితే ¶ రాజవరా సభోగా,
ఉపాగముం మచ్చుముఖం సభోవా;
అనిచ్చతం భోగవతో ధనే చ,
దిస్వా సపఞ్ఞో విభవం ఇచ్ఛే.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
దసరాజకో నామ
అట్ఠతింసతిఏమా పరిచ్ఛేదో.
ఏకూనచత్తాలీసతిమ పరిచ్ఛేద
రాజద్వయదీపనో
తతో కస్సపనామో సో, పాపకో నరపాలకో;
అస్స గో పఞ్చసూదఞ్చ, పేసయిత్వాన భాతికం.
మారాపేతుం అసక్కోన్తో, భీతో సీహగిరిం గతో;
దురారోహం మనుస్సేహి, సోధాపేత్వా సమన్తతో.
పాకారేన పరిక్ఖిప్ప, సీహాకారేన కారయి;
తత్థ నిస్సేణి గేహాని, తేన తం నామకో అహూ.
సంహరిత్వా ధనం తత్థ, నిదహిత్వా సుగోపితం;
అత్తనో నిహితానం సో, రక్ఖం దత్వా తహిం తహిం.
కత్వా రాజఘరం తత్థ, దస్సనేయ్యం మనోరమం;
దుతియాలకమన్దంవ, కువేరోవ తహిం వసి.
మిగారో నామ కారేసి, సేనాపతి సనామకం;
పరివేణం తథాగేహ-మభిసేకజినిస్స చ.
తస్సాభిసేకం యాచిత్వా, సిలాసమ్బుద్ధతో’ధిరం;
అలద్ధాసామి నో రజ్జే, జానిస్సామీతి సణ్ఠహి.
హుత్వా విప్పటిసారీ సో, అత్తనా కతకమ్మనా;
ముచ్చిస్సామి కతం ను’తి, పుఞ్ఞం కాసి అనప్పకం.
మహా ¶ వత్థుని కారేసి, ద్వారేసు నగరస్స సో;
అమ్బుయ్యానే చ కారేసి, దీపే యోజన యోజనే.
ఇస్సరసమణారామం, కారేత్వా పుబ్బవత్థుతో;
అధికం భోగగామే చ, అధికం తస్స దాపయి.
బోధి ఉప్పలవణ్ణా చ, తస్సాసుం ధీతరో దువే;
విహారస్స’స్స కారేసి, నామం తాసఞ్చ అత్తనో.
దేన్తే తస్మిం న ఇచ్ఛింసు, సమణా థేరవాదినో;
‘‘పితుఘాతిస్స కమ్మ’’న్తి, లోకగారయ్హ భీరునో.
దాతుకామోస తేసం’వ, సమ్బుద్ధ పటిమాయ’దా;
భిక్ఖవే అధివాసేసుం, భోగో నో సత్థునో ఇతి.
కథా నియ్యన్తి ఉయ్యానే, సమీపే పబ్బతస్స సో;
కారాపేసి విహారం సో, తేసం నామో తతో అహు.
అదా ధమ్మరుచినం తం, సమ్పత్త చతుపచ్చయం;
విహారఞ్చేవ ఉయ్యానం, దిసాభాగమ్హి ఉత్తరే.
భత్తం సనీరపక్కం సో, భుఞ్జిత్వా దిన్నమిత్థియా;
సప్పియుత్తం మనుఞ్ఞేహి, సూపేహి అభిసఙ్ఖతం.
మనుఞ్ఞమిదమయ్యానం, దస్సమేవన్తి తాదిసం;
భత్తం పాదాసి భిక్ఖూనం, సబ్బేసఞ్చ సచీవరం.
ఉపోసథమధిట్ఠాసి, అప్పమఞ్ఞఞ్చ భావయి,
సమాదియి ధుతఙ్గే చ, లిఖాపేసి చ పోత్థకే.
పటిమాదాన సాలాదిం, కారాపేసి అనప్పకం;
భితో సో పరలోకమ్హా, మోగ్గల్లానా చ వత్తతి.
తతో అట్ఠారసే వస్సే, మోగ్గల్లానో మహాభటో;
ఆదేసేన నిగణ్ఠానం, ద్వాదసగ్గసహాయ వా.
జమ్బుదీపా ఇధాగమ్మ, దేసే అమ్బట్ఠకోలకే;
కుళారీ నామే బన్ధిత్థ, విహారే బలసఞ్చయం.
రాజా సుత్వా గహేత్వా తం, భఞ్జిస్సామితి నిక్ఖమి;
నేమిత్తేహి న సక్కాతి, వదన్తేపి మహాబలో.
మోగ్గల్లానోపి సన్నద్ధ బలో సూరసహాయ వా;
గచ్ఛన్తో సురసఙ్గామం, దేవో వియ సుజమ్పతి.
అఞ్ఞమఞ్ఞం ¶ ఉపాగమ్మ, భిన్నవేలావ సాగరా;
ఆరభింసు మహాయుద్ధం, బలకాయా ఉభోపి తే.
కస్సపో పురతో దిస్వా, మహన్తం కద్దమాసయం;
గన్తుమఞ్ఞేన మగ్గేన, పరివత్తేసి దన్తినం.
దిస్వా తం సామికోనో’యం, పలాయతి భణే ఇతి;
బలకాయో పభిజ్జిత్థ, ‘‘దిట్ఠం పిఠ’’న్తి ఘోసయుం.
మోగ్గలాన బలారాజా, ఛేత్వా నికరణేన సో;
సీసం ఉక్ఖిపియా’కాసం, ఛురికం కోసియం ఖిపి.
కత్వా’ళాహన కిచ్చం సో, తస్స కమ్మే పసీదియ;
సబ్బంసో ధనమాదాయ, ఆగఞ్ఛి నగరం వరం.
భిక్ఖూ సుత్వా పవత్తిం తం, సునివత్థా సుపారుతా;
సమ్మజ్జిత్వా విహారఞ్చ, అట్ఠంసు పటిపాటియా.
మహామేఘవనం పత్వా, దేవరాజావ నన్దనం;
మహాసేన నివత్తేత్వా, హత్థిపాకారతో బహి.
ఉపసఙ్కమ్మ వన్దిత్వా, సఙ్ఘే తస్మిం పసీదియ;
ఛత్తత్తేన సఙ్ఘం పూజేసి, సఙ్ఘో తస్సేవ తం అదా.
తం ఠానం ఛత్తవడ్ఢీతి, వోహరింసు తహిం కతం;
పరివేణమ్పి తం నామం, అహోసి పురమాగతో.
విహారే ద్వేపి గన్త్వాన, సఙ్ఘం తత్థా’భివన్దియ;
పాపుణిత్వా మహారజ్జం, లోకం ధమ్మేన పాలయి.
కుద్ధో నీహరి దాఠంసో, ఘాతకం పితునో మమ;
అనువత్తిత్వా మచ్చాతి, తేన రక్ఖస నామ వా.
అతిరేకసహస్సం సో, అమచ్చానం వినాసయి;
కణ్ణనాసాది ఛేదేసి, పబ్బాజేసి తథా బహూ.
తతో సుత్వాన సద్ధమ్మ-ముపసన్నో సుమానసో;
మహాదానం పవత్తేసి, మేఘో వియ మహీతలే.
ఫుస్సపుణ్ణమీయం దాన-మనువస్సం పవత్తయి;
తతో పట్ఠాయ తం దానం, దీపే అజ్జాపి వత్తతి.
సోపి సారథికో లాజ-దాయకో పితురాజినో;
ఆనేత్వా పితుసన్దే సం, మోగ్గల్లానస్స దస్సయి.
తం ¶ దిస్వా పరిదేవిత్వా, పితునో పేమ మత్తనీ;
వణ్ణేత్వా తస్స పాదాసి, ద్వారనాయకతం విభూ.
సేనాపతి మిగారోహి, నివేదేత్వా యథా విధిం;
అభిసేక జినస్సా’కా, అభిసేకం యథారుచిం.
సీహా’చలే దళ్హనామం, దాఠా కోణ్డఞ్ఞకమ్పి చ;
విహారం ధమ్మరుచినం, సాగలినఞ్చ దాపయి.
పబ్బతన్తు విహారంసో, కత్వా థేరస్స దాపయి;
మహానామసనామస్స, దీఘసణ్డ విహారకే.
రాజినినామకఞ్చేవ, కత్వా భిక్ఖునుపస్సయం;
అదా సాగలికానం సో, భిక్ఖునీనం మహామతి.
లమ్బకణ్ణకగోత్తోపి, దాఠా పభుతి నామకో;
కస్సపస్స ఉపఠానే, కోచి నిబ్బిన్న మానసో.
గన్తా మే రేలియం వగ్గం,
వాసం తత్థేవ కప్పయి;
అహోసి పుత్తో తస్సేకో,
సిలాకా లోతి పిస్సుతో.
సోపి కస్సపతో భీతో, ఞాతకేన సహ’త్తనో;
మోగ్గల్లానేన గన్త్వాన, జమ్బుదీపతలం ఇతో.
బోధిపణ్డవిహారమ్పి, పబ్బజ్జం సముపాగతో;
కరోన్తో సఙ్ఘకిచ్చాని, సాదరో సో సుపేసలో.
అమ్మం సఙ్ఘస్స పాదాసి, సఙ్ఘో తస్మిం పసీదియ;
ఆహ’మ్బ సామణేరో’తి, తేన తం నామకో అహు.
సో కేసధాతువంసమ్హి, వుత్తేన విధినా తతో;
కేసధాతుం లభిత్వాన, తస్స రజ్జే ఇధా’నయి.
తస్స కత్వాన సక్కారం, గహేత్వా కేస ధాతుయో;
మహగ్ఘే నిదహిత్వాన, కరణ్డే ఫలికుమ్భవ్హే.
దీపఙ్కరస్స నాథస్స, పటిమాయ ఘరే వరే;
వడ్ఢేత్వా పరిహారేన, మహాపూజం పవత్తయి.
మాతులం భరియఞ్చ’స్స, కత్వా సోవణ్ణయం తహిం;
ఠపేసి పటిమాయో చ, అస్స బిమ్బఞ్చ చారుకం.
కేసధాతుకరణ్డఞ్చ ¶ , ఛత్తం రతనమణ్డపం;
సావకగ్గయుంగం వాళ-బీజనిఞ్చ సకారయి.
పరిహారఞ్చ తస్స’దా, రాజా అధికమత్తనో;
సిలాకాళ మసిగ్గాహం, కత్వా రక్ఖాయ యోజయి.
అసిగ్గాహసిలాకాళో, ఇతి తేనా’సి విస్సుతో;
భగినిఞ్చ’స్స పాదాసి, సద్ధిం భోగేన భూమిపో.
వుత్తో’యమతి సఙ్ఖేపో, విత్థారో పన సబ్బసో;
కేసధాతుకవంసమ్హా, గహేతబ్బో విభావినా.
బన్ధిత్వా సాగరా రక్ఖం, దీపఞ్చ కాసినిబ్భయం;
ధమ్మకమ్మన సోధేసి, సధమ్మం జినసాసనం.
సేనాపతిస నామం’కా, పధానఘర ముత్తరో;
కత్వా’ట్ఠారసమే వస్సే, సో పుఞ్ఞాని ఖయం గతో.
కస్సపతో జితో అతిబలి పుఞ్ఞక్ఖయే సఙ్ఖతే;
జేతుం నో విసహిత్థ మచ్చుముపగం సో యేవదాసోవియ;
తస్మా మచ్చుబలం నిహచ్చ సుఖినో హేస్సన్తి మేధావినో;
నిబ్బానం పరమచ్చుతం సివపదం పత్తబ్బమత్తఞ్ఞునా.
సుజనప్పసాద సంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
రాజద్వయదీపనో నామ
ఏకూనచత్తాలీసతిమో పరిచ్ఛేదో.
చత్తాలీసతిమ పరిచ్ఛేద
అట్ఠరాజకో
తస్సచ్చయే కుమారాది-ధాతుసేనోతి విస్సుతో;
అహు తస్స సుతో రాజా, దేవరూపో మహాబలో.
కారితే పితరా’కాసి, విహారే నవకమ్మకం;
కారేత్వా ధమ్మసఙ్గీతిం పరిసోధేతి సాసనం.
సన్తప్పేసి ¶ మహాసఙ్ఘం, పచ్చయేహి చతూహిపి;
కత్వా పుఞ్ఞాని’నేకాని, నవమే హాయనే’తిగా.
తిత్తిసేనో సుతో తస్స, రాజా హుత్వా అనేకధా;
కత్వా పుఞ్ఞాని రజ్జం తం, మాసమ్పి నవమే జహి.
సివో తం మాతులో హన్త్వా, హుత్వా రాజా అనప్పకం;
పుఞ్ఞం కత్వో’పతిస్సేన, పఞ్చవీస దినే హతో.
ఉపతిస్సో తతో ఆసి, రాజా హన్త్వాన సీవకం;
మోగ్గల్లానస్స భగినీ, సామికో ధజినీపతి.
రాజా ఠానన్తరాదీహి, కత్వాన జనసఙ్గహం;
సీలాకాళస్స పాదాసి, సహ భో కనధీవరం.
ఏకో పుత్తో అహు రఞ్ఞో, ఉపతిస్సస్స కస్సపో;
ససోళస సహాయేహి, సూరో సూపేహి సఞ్ఞుతో.
ఏక వుత్తిసహాయేహి, దానమాన మహాధనో;
ధమ్మట్ఠో వీరియాజీవి, సాధు జేట్ఠపచాయకో.
సిలా కాళోతతో రజ్జ-లోభవఞ్చిత మానసో;
దక్ఖిణం మలయం గన్త్వా, సఙ్గణ్హిత్వా మహా బలం.
విలుమ్పమానో పచ్చన్తి, సమ్పత్తో నగరన్తికం;
తం సుత్వా కస్సపో జేట్ఠో, వరమారుయ్హ కుఞ్జరం.
అస్సా సేత్వాన పితరం, సమాదాయ సహాయకే;
నిక్ఖమ్మ నగరా గచ్ఛి, సిలాకాలస్స దస్సనం.
ఏవం సత్త’ట్ఠ వారేసు, పలాతో లీనవుత్తికో;
హత్థే కత్వా ఉపాయేన, దేసే పాచిన పచ్ఛిమే.
యుజ్ఝితుం పున పాచిన-తిస్స పబ్బతమాగమి;
కస్సపోపి సహాయేహి, సద్ధిమారుయ్హ దన్తినం.
తత్థ గన్త్వా పలాపేత్వా, చోరం పబ్బతమత్థకం;
ఆరోపేసి మహానాగం, తేనా’సి గిరికస్సపో.
మానత్థద్ధో సిలాకాళో, భియ్యో రట్ఠం పభిన్దియ;
సబ్బం హత్థగతం కత్వా, అజేయ్య బలవాహనో.
ఆగమ్మ నగరం రున్ధి, సత్థాహం రాజసేవకా;
యుజ్ఝిత్వా విరలా ఆసుం, తతో చిన్తేసి కస్సపో.
ఏతే ¶ నగరరోధేన, సబ్బే భిజ్జన్తి పాణినో;
పరిహీనం బలం రాజా, అన్ధకో చ మహల్లకో.
మేరుకన్దరకే కత్వా, మాతరం పితరఞ్చ మే;
అఙ్గహేత్వా బలం పచ్ఛా, చోరో నిగ్గణ్హి యో ఇతి.
రత్తియం సో సహాయే చ, రాజసాధనమేవచ;
ఆదాయ పితరో చేవ, మలయం గన్తుమారభి.
తదా మగ్గమజానన్తా, సమ్మూళా మగ్గదేసకా;
నగరస్స సమీపేవ, సమ్భమింసు ఇతో తతో.
సిలాకాళో పవత్తిం తం, సుత్వా సఙ్గమ్మ వేగసా;
పరివారేసి సఙ్గామో, తత్థ భింసనకో అహు.
దేవాసురరణాకారే, వత్తమానే మహాహవే;
పతితేసు సహాయేసు, సీదమానే మహాగజే.
హత్థారోహస్స దత్వా, ఛిన్దిత్వా సీసమత్తనో;
పుఞ్ఛిత్వా లోహితం కత్వా, కోసియం అసి పుత్తికం.
హత్థికుమ్భే ఉభో హత్థే, ఠపేత్వాన అవత్థరి;
ఉపతిస్సోపి తం సుత్వా, సోకసల్లాహతో మరి.
ఏవం దియడ్ఢవస్సేన, ఉపతిస్సే దివంగతే;
రాజా’హోసి సిలాకాళో, పుబ్బనామేన ఏకతో.
తం అమ్బసామణేరాది-సిలాకాళోతి వోహరుం;
తిత్థం తేరసవస్సాని, దిపం ధమ్మేన పాలయి.
మహాపాళిమ్హి దాపేసి, పచ్చగ్ఘం రాజభోజనం;
వేజ్జసాలాసు భోగే చ, వడ్ఢేసి జనతాహితో.
అన్వహం పూజయి బోధిం, పటిమాయో చ కారయి;
సబ్బేసం దీపవాసీనం, భిక్ఖూనం’దా తిచీవరం.
మాఘాతం కారయిదీపే, సబ్బేసంయేవ పాణినం;
ఆనితం అత్తనా కేస-ధాతుం సమ్మా అపూజయి.
రహేరదకవారఞ్చ, అదాసి అభయుత్తరే;
పురత్థిమా థేరీయానం, విహారకున్థనామ సో.
ఆనేత్వా ఆసనం తత్థ, ఠపేసి దుమరాజకే;
యావజీవం పవత్తేసి, పుఞ్ఞకమ్మమసఙ్ఖియం.
మోగ్గల్లానో ¶ తథా దాఠా, పభుతి చో’పతిస్సకో;
పుత్తో తస్సా’సుమగ్గస్స, దేసం దత్వా పురత్థిమం.
దత్వా ఠానన్తరఞ్చాది-పాదసఞ్ఞం విసజ్జయి;
గన్త్వా తత్థ వసాహీతి, సోపి గన్త్వా తహిం వసి.
ఠానం మలయరాజగ్గం, దేసం దత్వాన దక్ఖిణం;
రక్ఖణత్థం సముద్దస్స, మజ్ఝిమం తు నియోజయి.
ఉపతిస్సం తు వాసేసి, సన్తికేయేవ అత్తనో;
విసేసేన మమాయన్తో, యూనం కల్యానదస్సనం.
తస్స ద్వాదసమే వస్సే, ఇతో కాసి పురం గతో;
ధమ్మాతు మిధా’నేసి, తతో వాణిజ మాణవో.
రాజా దిస్వా’సమత్థో సో, ధమ్మాధమ్మవిచారణే;
హేమసఞ్ఞాయ దీపమ్హి, పతన్తో సలభో వియ.
బుద్ధధమ్మోతి సఞ్ఞాయ, తం గహేత్వాన సాధుకం;
కత్వా సక్కారసమ్మానం, గేహే రాజఘరన్తికే.
ఠపేత్వా అనువస్సం తు, నేత్వా జేతవనం మహం;
కాతుం కారేసి చారిత్తం, హితం మన్త్వాన పాణినం.
ఏవం కత్వా సిలాకాళో, పుఞ్ఞకమ్మమనప్పకం;
పత్తే తేరసమే వస్సే, యథాకమ్మముపాగమి.
దాఠప్పభుతికో రజ్జం, గహేత్వా భాతరంసకం;
అక్కమోతి నివారేన్తం, మారాపేసి విబుద్ధికో.
మోగ్గల్లానో’థ తం సుత్వా, అప్పత్తం రజ్జమగ్గహి;
అకారణే మే మారేసి, కణిట్ఠం ధమ్మవాదీనం.
కారాపేస్సామహమ్పజ్జ, రజ్జన్తి పరికుప్పియ;
సమాదాయ మహాసేనం, అగారాహేర పబ్బతం.
రాజాపి సుత్వా సన్నద్ధ-బలకాయో కరిన్దకే;
పబ్బతే సివిరం బన్ధి, మోగ్గల్లానో నిసమ్మతం.
సాపరాధాన తే మే వా, మనుస్సా దీపవాసినో;
ఏకస్మిఞ్చ మతే రజ్జ-ముభిన్నంయేవ నోసియా.
తస్మా అఞ్ఞేన యుజ్ఝన్తు, ఉభోయేవ మయం ఇధ;
హత్థియుద్ధం కరోమాతి, రఞ్ఞో పేసేసి సాసనం.
సోపి ¶ సాధూతి వత్వాన, బద్ధపఞ్చాయుధో గజం;
ఆరుయ్హ మునినో మారో వియ ఓత్థరి తావదే.
మోగ్గల్లానోపి సన్నద్ధో, ఆరుయ్హ కరీనం వరం;
తత్థా’గో అఞ్ఞమఞ్ఞం తే, పాపుణింసు మహాగజా.
సద్దో సూయిత్థ సఙ్ఘట్టే, అసనిరావ సన్నిభో;
దన్తఘాతేన ఉట్ఠాసి, జాలా విజ్జుల్లతా వియ.
సఞ్ఝాఘనసభాగా’సుం, గజా లోహితమక్ఖితా;
మోగ్గల్లానగజావిద్ధో, రఞ్ఞోఓసక్కి కుఞ్జరో.
రాజా ఆరభి తం దిస్వా, ఛిన్దితుం సీసమత్తనో;
మోగ్గల్లానో’థ వన్దన్తో, యాచి’మే’వం కిరీఇతి.
యాచమానేపి సోమానం, మానేన్తో ఛిన్దికన్ధరం;
ఛడ్డేసి ఛహి సో రజ్జం, మాసేహి దివసేహి చ.
మోగ్గల్లానో తతో రాజా, ఆసి దీపే మహాబలో;
మాతులఞ్చ పటిచ్చేమం, చూలనామేన వోహరుం.
ఆసాధారణకావేయ్యో, వత్థుత్తయ పరాయణో;
దానసంయమ సోచేయ్యో, సోరచ్చాదిగుణాలయో.
దానేన పియవాచాయ, అత్థస్స చరియాయ చ;
సమానత్తస్సభావేన, సఙ్గహేసి మహాజనం.
పిణ్డపాతవిహారేహి, భేసజ్జచ్ఛాదనేహి చ;
భిక్ఖుసఙ్ఘఞ్హి సఙ్గణ్హి, ధమ్మికాయ చ గుత్తియా.
అతిరేకాయ పూజాయ, పూజేత్వా ధమ్మభాణకే;
పిటకే తీణి వాచేసి, సద్ధిమట్ఠకథాయ సో.
కుమారే ఉపలాలేత్వా, నివాపేన యథారుచిం;
సజ్ఝాపేసి సదా ధమ్మం, ధమ్మదీపో మహామతి.
ధమ్మదీపఞ్చ సో కత్వా, కుఞ్జరసేఖరేని సా;
ధమ్మావాసానే వాచేసి, పురమ్హి పురిసుత్తమో.
బన్ధాపేసి కదమ్బఞ్చ, నదింపబ్బతమజ్ఝతో;
పత్తపసాణవాపిఞ్చ, ధనవాపిం గరితరం.
గణ్హాపేసి సదీఘాయు-హేతు కమ్మన్తి సాదరో;
లిఖాపేసి చ సద్ధమ్మం, వత్థుపూజఞ్చ కారయి.
లోకం ¶ సో అనుకమ్పిత్వా, మాతాపుత్తంవ ఓరసం;
దత్వా భుత్వా యథాకామం, వస్సే వీసతిమే మరి.
మహేసీ తస్స ఘాతేత్వా, విసయోగేన ఞాతకే;
పుత్తం రజ్జే’భిసిఞ్చిత్వా, సయం రజ్జం విచారయి.
తథాభిసిత్తో సో కిత్తి-సిరిమేఘో నరాధిపో;
తిపుపత్తేహి ఛాదేసి, దుమిన్దధరమాదితో.
కపణద్ధివణిబ్బానం, మహాదానం పవత్తయి;
మగ్గపాలో తథాకారో, అహు సబ్బోపభోగియో.
మహేసీ సా సదా ఆసి, పధానా సబ్బకమ్మసు;
రజ్జం తస్సా’సి తేనేవ, హేట్ఠుపరియవత్తికం.
రాజాపాదా మహామచ్చా’-హేసుం లఞ్చపరాయనా;
దుబ్బలే చ విహేఠేసుం, బలీ జానపదా నరా.
సిలాకాళస్స కాలమ్హి, గామే సఙ్గిల్లనామకే;
భయవసీవ్హయో పోసో, అహు మోరియవంసజో.
అహోసి పుత్తో సీవస్స, అగ్గబోధి సనామకో;
భాగినేయ్యోపి తస్సాసి, మహానాగోతి విస్సుతో.
భాగినేయో మహానాగో, అగ్గబోధి చ సున్దరో;
ఉళారజ్ఝాసయత్తా సో, మహానాగో మహబ్బలో.
హిత్వా కస్సకకమ్మాని, చోరకమ్మమకా వనే;
గోధం లద్ధాన పేసేసి, మాతులానియ సన్తికం.
గోధం దిస్వా’వసా ఞత్వా, ధఞ్ఞపచ్ఛిమపేసయి;
కమ్మారస్సా’పి పేసేసి, ససం సోపి తథేవకా.
బీజం భగినీ మాయాచి, బీజగాహఞ్చ తస్స సా;
దాసఞ్చ ఞత్వా పేసేసి, అన్నపానాదినా రహో.
తదా దుబ్భిక్ఖకాలమ్హి, ఏకో మన్తధరో నరో;
భిక్ఖాలాభాయ సద్ధేహి, భిక్ఖువేసేన భిక్ఖతి.
తం గామం పవిసిత్వా సో, అలద్ధా కిఞ్చి భోజనం;
అభిభూతో జిఘచ్ఛాయ, కమ్పమానో నిగచ్ఛతి.
తం దిస్వా కరుణాయన్తో, మహానాగో మహాదయో;
పత్తమాదాయ గామన్త-మాహిణ్డిత్వాపి సబ్బసో.
యాగుమత్తమ్పి ¶ నాలత్థ, తతో ఉత్తరసాటకం;
దత్వా ఆహరి ఆహారం, సో తం భుత్వా పసీదియ.
రజ్జారహమిమం దీపే, కరిస్సామీతి చిన్తియ;
తమాదాయ ఖణేనా’గా, గోకణ్ణకమహణ్ణవం.
అథ తత్థ నిసీదిత్వా, సఞ్జపన్తో యథావిధింమ;
మన్తోనా’నేసి నాగిన్దం, ఫుస్సపుణ్ణమరత్తియం.
మహానాగం ఫుసాహీతి, మహానాగం నియోజయి;
సో భీతో పురిమే యామే, ఆగతం తం న సమ్భుసీ.
తథా మజ్ఝిమయామేపి, పచ్ఛిమే పన నఙ్గలే;
గహేత్వా ఖిపి తీహేవ, అఙ్గులీహి సతం ఛుపి.
సో తం బ్యాకాసి తం దిత్వా, సబలం మే పరిస్సమం;
తీహి రాజూహి యుజ్ఝిత్వా, చతుత్థం త్వం నిఘాతియ.
వుడ్ఢో తీణేవ వస్సాని, రాజా హుత్వా న జీవసి;
తథా హేస్సన్తి రాజానో, తయో తే వంసజా నరా.
గన్త్వా సేవస్సు రాజానం, పచ్ఛా పస్ససి మేఖలం;
ఇతి వత్వాన పేసేసి, సోపి గన్త్వా నరిస్సరం.
పస్సిత్వా తముపట్ఠాసి, రాజా రోహణకమ్మికం;
తం అకాసి తదుట్ఠానం, భణ్డమాహరి సో బహుం.
రాజా తస్మిం పసీదిత్వా, అన్ధసేనాపతివ్హయం;
దత్వా ఠానన్తరం తస్స, గన్తుం తత్థేవ యోజయి.
భయసీవస్స పుత్తఞ్చ, భాగినేయ్యఞ్చ అత్తనో;
ఆదాయ గన్త్వా తం దేసం, పరివత్తేసి సబ్బసో.
పచ్చేకభోగం కత్వాన, రోహణం తత్థ సో వసం;
దాఠప్పభూతినా కాతుం, యుద్ధంగన్త్వా మహబ్బలో.
మోగ్గల్లానభయా గన్త్వా, రోహణఞ్చ తహిం వసీ;
సుత్వా కిత్తిసిరీమేఘవణ్ణ-రఞ్ఞో రజ్జే సమఞ్జసం.
రజ్జం గహేతుం కాలోతి, సీఘం ఆగమ్మ రోహణా;
ఏకూనవిసే దివసే, మారయిత్వా మహీపతిం.
సయం హుత్వా మహీపాలో, దేసం కత్వా యథా పురే;
భాగినేయ్యస్స పాహేసి, పణ్ణమాగచ్ఛతూతి సో.
ఆగచ్ఛన్తో ¶ నిమిత్తేన, నివత్తిత్వా మరిత్థ సో;
తతో మాతులపుత్తం’కా, ఉపరజ్జం కతఞ్ఞుకో.
ఆలవాలం దుమిన్దస్స, కత్వా హేమమయం ఘరం;
ఛాదాపేసి మునిన్దస్స, పటిమాయో చ సన్దహి.
మహాచేతిత్తయే కాసి, సుధాకమ్మఞ్చ చుమ్బటం;
హత్థివేదిఞ్చ కారేత్వా, చిత్తకమ్మమకారయి.
పేసకారకగామం సో, జమ్బేలవ్హయముత్తరే;
మహావిహారేచాబన్ధి, గామం తిన్తిణికవ్హయం.
ఉద్ధగామమ్హి వసభ-గామం జేతవనస్స’దా;
వత్థదానం నికాయేసు, తీసు చేవ పవత్తయి.
ఖేత్తానం హిసతం దత్వా, విహారే జేతనామకే;
యాగుం తత్థ పవత్తేసి, భిక్ఖూనం సబ్బకాలికం.
సహస్స దూరతిస్సవ్హా, ఖేత్తం దత్వా తపస్సినం;
మహావిహారవాసీనం, యాగుం నిచ్చం పవత్తయి.
చిరమాతికవారఞ్చ, తత్థేవ’దా గుణే రతో;
మయూరపరివేణే చ, నవకమ్మమకారయి.
కాసిఖణ్డే మహాదేవ-రత్తకురవనామకే;
విహారే అనురారామం, జిణ్ణఞ్చ పటిసఙ్ఖరీ.
కమం సోవగ్గికం కత్వా, ఏవమాదిం నరిస్సరో;
అగమా తీహి వస్సేహి, దేవరాజసహబ్యతం.
అట్ఠేతే కుట్ఠచిత్తా’పరిమితవిభవా రాజరాజేనరూపా;
రాజానో రాజమానా నరకరితురగాసూరసేనారథేహి;
అన్తే హిత్వా’ఖిలం తం విగతపరిజనా’ళాహనం సఙ్ఖతాసుం;
సప్పఞ్ఞో తం సరన్తో భవతు భవసుఖం వన్తుకామో హితేసీ.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
అట్ఠరాజకో నామ
చత్తాలీసతిమో పరిచ్ఛేదో.
ఏకచత్తాలీసతిమ పరిచ్ఛేద
ద్విరాజకో
మహానాగనరిన్దస్స ¶ , భాగినేయ్యో సుభాగియో;
సో అగ్గబోధిరాజాసి, అగ్గబోధిగతాసయో.
తేజేన బాహుం సోమ్మేన, చన్దం సమ్పుణ్ణమణ్డలం;
సుమేరుమచలన్తేన, గమ్భిరేన మహోదధిం.
వసున్ధరా పకమ్పేన, మారుతం సమ్పవుత్తియా;
బుద్ధియామరమన్తారం, సుద్ధియా సరదమ్బరం.
కామభోగేన దేవిన్ద, మత్థేన చ నరిస్సరం;
ధమ్మేన సుద్ధవాసేట్ఠం, విక్కమేన మిగాధిపం.
రాజధమ్మేహి రజ్జేహి, చక్కవత్తినరిస్సరం;
వేస్సన్తరఞ్చ దానేన, అనుగన్త్వా జనే సుతో.
మాతులం ఉపరాజవ్హే, భాతరం యువరాజకే;
భాగినేయ్యఞ్చ మలయ-రాజఠానే ఠపేసి సో.
ఠానన్తరే యథాయోగం-సేట్ఠామచ్చే ఠపేసి చ;
జనం సఙ్గహవత్థూహీ, రాజధమ్మేహి చగ్గహి.
దేసం సయోగ్గం పాదాసి, యువరాజస్స దక్ఖిణం;
వసం తత్థ సిరీవడ్ఢ-మానవాపిం సగాహయి.
కత్వా గిరివిహారఞ్చ, సఙ్ఘికం తస్స దాపయి;
ఖేత్తానం ద్విసతం సఙ్ఘ-భోగత్థాయ మహామతి.
అదా మలయరాజస్స, దాఠానామం సధీతరం;
పరివేణం సీరిసఙ్ఘ-బోధినామఞ్చ కారయి.
మహాసివస్స కారేసి, పరివేణం సనామకం;
పరివారో’పి తస్సాసి, ఏవం పుఞ్ఞపరాయనో.
కత్వా సాధుపచారేన, పోరాణం సఙ్గహం విధిం;
అన్తరాయం విసోధేతుం, జిణ్ణఞ్చ పటిసఙ్ఖరి.
కవయో ¶ తస్స రజ్జమ్హి, సీహళాయ నిరుత్తియా;
కావేయ్యే బహుకే’కాసుం, విచిత్రనయాసాలినో.
విహారే దక్ఖిణే కాసి, పాసాదం సుమనోహరం;
అకా నవహి వస్సేహి, దిపే కణ్టకసోధనం.
కురున్దనామం కారేత్వా, విహారం సబ్బసఙ్ఘికం;
వాపిం తన్నామకం నాళి-కేరారామం తియోజనం.
మహాసివవ్హయే చేవ, సస్సం కారయితుం అదా;
లాభసక్కారసమ్మాన-మారామికసతం తదా.
విహారం తం సమీపమ్హి, కత్వా అమ్బిలపస్సవం;
గామం తన్నామకం చాదా, థేరియానం తపస్సీనం.
ఉత్తరవల్లివిహారస్స, రతనం దీఘవణ్ణితం;
దత్వా గామం పతిట్ఠేసి, సత్థుబిమ్బం సిలామయం.
కేళివాతే చ కారేసి, సుమనం నామ పబ్బతం;
మహాతేలవటంబోధి-ఘరే పాసాణవేదికం.
కారేత్వా లోహపాసాదం, పాసాదమహనే అదా;
ఛత్తింసానం సహస్సానం, భిక్ఖూనం సో తిచీవరం.
గామం దత్వా నియోజేసి, ఆరక్ఖం ధీతు నామకం;
హత్థికుచ్ఛివిహారేపి, పాసాదం కాసి బుద్ధిమా.
దాఠా సివస్స ఠత్వాన, ఓవాదే సాధు భిక్ఖునో;
సమాచరన్తో ధమ్మేన, సక్కచ్చం తముపట్ఠహి.
మూగసేనాపతిం చాకా, విహారం సో విసాలకం;
గామం లజ్జికమేతస్స, దాస భోగాయ’దాసి చ.
మహానాగస్స పుఞ్ఞత్థం, రఞ్ఞో తంనామకం అకా;
మహాథేరస్స తఞ్చా’దా, రాజా తేపిటకస్స సో.
అత్తనో సదిసానఞ్చ, యోగీనం విగతాలయో;
భిక్ఖూనం చతుసట్ఠీనం, విహారం తం తదా అదా.
కత్వా తస్సేవ మహా-పరివేణనివాసినో;
భిన్నోరుదీపం దత్వాన, వట్టకాకారపిట్ఠితో.
దక్ఖిణగీరిదళ్హవ్హే, మహానాగే చ పబ్బతే;
కాళవాపాదికే చా’కా, విహారే పోసథాలయే.
విహారే ¶ అభయే’కాసి, మహాపోక్ఖరణిం తథా;
చేతియపబ్బతే చాకా, నాగసోణ్డిం థిరోదికం.
మహిన్దతటవావిఞ్చ, కారాపేత్వాన సాధుకం;
ఏతిస్సా మరియాదాయ, థేరం నేతుం నియోజయి.
మహామహిన్ద థేరమ్హి, తంఠానసముపాగతో;
తరచ్ఛా ఏవ నేతున్తి, కతికఞ్చేవ కారయి.
ఛత్తం సోణ్ణఞ్చ కారేసి, నికాయేసుపి తీసు సో;
సత్తాట్ఠనవ వారేసు, మహగ్ఘరతనేహి చ.
మహాతూపే చతుబ్బీస-భారం ఛత్తం సువణ్ణయం;
తత్థ తత్థ చ పూజేసి, మహగ్ఘం రతనుత్తమం.
దాఠాధాతుఘరం కత్వా, విచిత్రరతనుజ్జలం;
కాసి హేమకరణ్డఞ్చ, లోహనావఞ్చ పాళియం.
మణిమేఖలనామఞ్చ, బన్ధాపేసి సబన్ధనం;
మహామాతిఞ్చ గణ్హేసి, మణిహీరకవాపియం.
తదా ఏకో మహాథేరో, జోతిపాలకనామకో;
పరాజేసి వివాదేన, దీపే వేతుల్లవాదినో.
దాఠాపభుతినామో’థ, ఆదిపాదో’తిలజ్జితో;
హత్థముక్ఖిప్పి తం హన్తుం, గణ్డో సఞ్జాయి తంఖణే.
రాజా తస్మిం పసీదిత్వా, విహారేయేవ వాసయి;
మానేన తం అనాగమ్మ, దాఠాపభూమతో కిర.
దత్వా మహాదిపాదత్తం, భాగినేయ్యగ్గబోధినో;
రక్ఖితుం తం నియోజేసి, థేరం సోపి తమాచరి.
నీలగేహపరిచ్ఛేదం, కత్వా తస్సేవ సో అదా;
కత్వేవం బహుధా పుఞ్ఞం, చతుత్తింసే సమే మతో.
అగ్గబోధి తతో ఆసి, రాజా పుబ్బస్స రాజినో;
మహల్లకత్తానం ఖుద్ద-నామేన పరిదీపయుం.
సో దీపం పరిపాలేసి, పుబ్బచారిత్తకోవిదో;
అకాసి చ మహేసిం సో, మాతులధీతుమత్తనో.
సఙ్ఘభద్దం అసిగ్గాహం, కాసి బన్ధుం మహేసియా;
యథారహమదా చేవ, ఠానన్తరమనాలయో.
కత్వా ¶ వేళువనం రాజా, సాగలీనం నియోజయీ;
జమ్బురన్తరగల్లఞ్చ, కాసి మాతికపిట్ఠికం.
రఞ్ఞో తస్సే’వ రజ్జమ్హి, కాలిఙ్గేసు మహీపతి;
సత్తానం మరణం యుద్ధే, దిస్వా సంవిగ్గమానసో.
ఇమం దీపముపాగమ్మ, పబ్బజ్జా కతనిచ్ఛయో;
జోతిపాలమ్హి పబ్బజి, రాజా సక్కాసి తం చిరం.
పధానఠానం తస్స’కా, విహారే మత్తపబ్బతే;
తస్సామచ్చో మహేసీ చ, తథేవా’గమ్మ పబ్బజుం.
రఞ్ఞో మహేసీ సుత్వాన, తస్స పబ్బజ్జముత్తమం;
సక్కచ్చం తముపట్ఠాసి, రతనవ్హఞ్చ కారయి.
అదా రాజా అమచ్చస్స, పాచీనకణ్డరాజియం;
వేత్తవాసవిహారఞ్చ, సో’దా సఙ్ఘస్స తం యతి.
రాజత్థేరేమతే రాజా, సోచిత్వా పరిదేవియ;
పధానఠానం కారేసి, చూళగల్లవిహారకే.
పలంనగరగఞ్చేవ, తస్స ఠానఞ్హి కారయి;
ఏవం తదత్థం పుఞ్ఞాని, బహూని’పి మహీపతి.
జోతిపాలిత థేరమ్హి, తూపారామమ్హి చేతియం;
వన్దమానే పభిజ్జిత్వా, భాగో తం పురతో పతి.
పక్కోసిత్వాన రాజానం, థేరో దస్సేసి దుక్ఖితో;
రాజా దిస్వావ సంవిగ్గో, కమ్మం పట్ఠపి తంఖణే.
దక్ఖిణక్ఖకధాతుం సో, లోహపాసాదకుచ్ఛియం;
సారక్ఖం ఠపయిత్వాన, రత్తిన్దివమపూజయి.
నవకమ్మే చిరాయన్తే, థూపారామమ్హి దేవతా;
సుపినం తస్స దస్సేసుం, రత్తిమారామికా వియ.
సచే రాజా పపఞ్చేతి, కాతుం ధాతుఘరం మయం;
ధాతుం గహేత్వా గచ్ఛామ, యత్థతత్థా’తి తంఖణే.
రాజా పబుద్ధో సంవిగ్గో, న చిరేనేవ కారయి;
కమ్మం ధాతుఘరేసబ్బం, చిత్తకమ్మాదిసఞ్ఞుత్తం.
చతస్సో పటిమాయో చ, పల్లఙ్కే చ సిలామయే;
హేమచ్ఛత్తం సిలాదన్త-కమ్మం గేహమ్హి సబ్బసో.
మహామచ్చాదయో’కంసు ¶ , కరణ్డానం సతం నవ;
దేవానంపియతిస్సస్స, కమ్మఞ్చ నిఖిలం నవం.
సబ్బుస్సాహేన కారేత్వా, మహాపూజం యథారహం;
ఆనేత్వా లోహపాసాదా, ధాతుం సబ్బాదరేన సో.
జోతిపాలం మహాథేరం, ససఙ్ఘం పరివారియ;
పరిహారేన వడ్ఢేసి, ధాతుం ధాతుకరణ్డకే.
ధాతుగేహస్స పాదాసి, లఙ్కాదీపం సహత్తనా;
లాభగ్గామ-మదా తస్సా, రక్ఖకానం మహేసియా.
నాగదీపమ్హి గేహఞ్చ, రాజాయతనధాతుయా;
ఉణ్ణలోమఘరఞ్చేవ, ఛత్తమామలచేతియే.
తత్థ గామం విహారస్స, యాగుదానాయ’దాసి చ;
విహారస్స’భయస్సా’దా, గామమఙ్గణసాలకం.
నామం కత్వాన సో’కాసి, అత్తనో చ మహేసియా;
దాఠగ్గబోధిమావాసం, విహారే అతయుత్తరే.
దేవీ కపాలనాగం సా, విహారం సాధుకారియ;
తస్సే’వాదా విహారస్స, సమ్పన్నచతుపచ్చయం.
గేహం జేతవనే కాసి, రాజా రాజతచుమ్బటం;
ఉదపానం మణాపేసి, సోవ బోధిఘరన్తికే.
గఙ్గాతటం వలాహస్సం, వాపిం గిరితటఞ్చకా;
మహాపాళింపి వడ్ఢేసి, భతనావఞ్చ కారయి.
భిక్ఖూనీనం మహేసీ చ, భత్తవంసం సమాదిసి;
ఏవం పుఞ్ఞాని కత్వా సో, దివం’గా దసమే సమే.
ఏవం పుఞ్ఞరతా నరాధిపతయో సమ్పన్నభోగా గముం;
మచ్చుస్సేవ వసం తతోహి మతిమా సమ్మా భవస్సీదిసం;
పస్సన్తో నియమం విహాయ విధినా సబ్బం భవే సఙ్గతిం;
నిబ్బానాభిముఖో చరేయ్య ధితిమా పబ్బజ్జమజ్ఝూపగో.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
ద్విరాజకో నామ
ఏకచత్తాలీసతిమో పరిచ్ఛేదో.
ద్విచత్తాలీసతిమ పరిచ్ఛేద
ఛ రాజకో
సఙ్ఘతిస్సో ¶ తతో ఆసి, అసిగ్గాహో మహీపతి;
సాసనస్స చ రట్ఠస్స, వుద్ధికామో నయే రతో.
ఠానన్తరం యథారహం, దత్వా సఙ్గణ్హిసో జనం;
తదా ఖుద్దకరాజస్స, మోగ్గల్లానో చమూపతి.
వసన్తో రోహణే సుత్వా, సఙ్ఘతిస్సస్స రాజతం;
ఖన్ధవారం సయుద్ధత్థం, మహాగల్లే నివేసయి.
సఙ్ఘతిస్సో చ సుత్వా తం, బలకాయమపేసయి;
యుజ్ఝితుం తేన తజ్జేసి, మోగ్గల్లానో మహబ్బలో.
తతో హత్థస్సమాదాయ, గన్త్వా రత్తివిహారకం;
బలం సో సన్నిపాతేన్తో, వాసం తత్థేవ కప్పయి.
రాజా సుత్వా పునా’గన్త్వా, కదల్లాదీనివాతకే;
యుజ్ఝిత్వా తం పలాపేత్వా, పేసేత్వా బలమత్తనో.
సయం పురముపాగఞ్ఛి, సోపి నట్ఠం సవాహినిం;
పున పాకతికం కత్వా, కరేహేరముపాగమి.
రఞ్ఞో సేనాపతి పుత్తం, పేసేత్వా చోరసన్తికం;
యేన కేనచి లేసేన, సయం దుక్ఖివ దుమ్మనో.
ఆతురో వియ బాళ్హం సో, హోసి మఞ్చపరాయనో;
రాజా సుత్వా పవత్తితం, ఉపసఙ్కమ్మ తఙ్ఖణే.
మా త్వం సోచి కుమారస్స, సమ్మానేత్వానుసాసియ;
హన్ద త్వం నగరం రక్ఖ, నతే సక్కా మయా సహ.
యుద్ధమణ్డలమాగన్తుం, గిలానత్తాతి యోజయి;
ఉబ్బాసితే జనే సబ్బే, విచ్ఛిన్నే రాజభోజనే.
మహాపాళిమ్హి సమ్పక్కం, రఞ్ఞో భోజనమాహరుం;
రాజా ద్విస్వా’తి నిబిన్నో, యావ మన్దో న హేస్సతి.
ఏక్కో ¶ పీతి విచిన్తేత్వా, యుద్ధాయ సమాసా’గమా;
సద్ధిం పుత్తేన ఆరుయ్హ, హత్థింసన్నద్ధవాహనో.
థోకేనేవ బలేనాగా, పాచినతిస్సపబ్బతం;
ఏవం ఉభయతో చూళ-సఙ్గామే పచ్చుపట్ఠితే.
సేనాపతిసమిత్తద్దు, యుద్ధమారభి పచ్ఛతో;
పుత్తో దిస్వా నరిన్దస్స, ఘాతేస్సామి ఇమం ఇతి.
ఆహ రాజా నివారేసి, మా తే రుచ్చి బలం ఇదం;
నేవ సక్కా’ధివాసేతుం, అతిమన్దం హనిస్సతి.
దువిన్నం బలకాయానం, రాజామజ్ఝగతో అహు;
తతో సేనా ద్విధా’హోసి, చోరసేనాపతీపతి.
రఞ్ఞో నాగో మధుకవ్హ రుక్ఖచ్ఛాయం సమావిసి;
తదా ఛత్తం పతితస్స, సాఖమాహచ్చ భూమియం.
చోరస్స సేనా తం దిత్వా, హరిత్వా సామినో అదా;
సో తం ఉస్సాపయిఛత్తం, ఠత్వాపబ్బతముద్ధని.
తదా రాజబలం రాజా, నునమేసోతి చిన్తియ;
గన్త్వా తం పరివారేసి, రాజా ఆసి తదేకకో.
హత్థిక్ఖన్ధా తదోరుయ్హ-పుత్తం’మచ్చఞ్చ సోహదం;
ఉపావిసి సమీపమ్హి, మేరుమజ్జరకాననం.
మోగ్గల్లానో తతో లద్ధ-జయో వాహనమాదియ;
సేనాపతించ మిత్తద్దుం, తస్స పుత్తఞ్చ పాపినం.
ఉపాగమ్మ పురం రాజా, ఆసీ లఙ్కా తలాధిపో;
తతో చిన్తేసి జీవన్తే, సత్తుమ్హి న సుఖం ఇతి.
సో సుత్వా పుబ్బరాజస్స, పుత్తో ఏత్థాతి కుజ్ఝియ;
ఆణాపేసి చ తస్సా’సు, హత్థపాదాని ఛిన్దితుం.
ఉపక్కమి తదా రఞ్ఞా, ఆణత్తో పురిసో ఖణే;
ఛిన్దితుం హత్థపాదం సో, కుమారో రోది దుమ్మనో.
పూవఖాదకహత్థం మే, ఛిన్దేయ్యం చే తదా అహం;
ఖాదిసం తేన పూవేతి, హం సుత్వా రాజకమ్మికో.
రోదిత్వా పరిదేవిత్వా, రాజాణాయ దుఖద్దితో;
వామం హత్థఞ్చ పాదఞ్చ, తస్స ఛిన్ది నరాధమో.
జేట్ఠతిస్సో ¶ పలాయిత్వా, రఞ్ఞో పుత్తో’పరో అగా;
అఞ్ఞతో మలయం దేసం, మేరుకన్దరనామకం.
రాజా’థ ససుతా’మచ్చో, గన్త్వా వేళువనం రహో;
చోదితో తత్థ భిక్ఖూహి, కాసావాని సమాదియి.
భిక్ఖువేసం గహేత్వాన, రోహణం గన్తుమానసో;
మణిహీరం సమాగఞ్ఛి, తత్రఠా రాజసేవకా.
సఞ్జానిత్వా తయోపేతే, తేసం పాదేవరుజ్ఝియ;
సాసనం తస్స పేసేసుం, రాజా సుత్వా విసేసతో.
తుట్ఠో ఆణాపయి గన్త్వా, సీఘమాదాయ తేజనే;
తతో సీహగిరింనేత్వా, తిస్సఙ్కం నిరుపద్దవం.
సీసం గణ్హథ తత్థేవ, రఞ్ఞో చ తనయస్స చ;
అమచ్చం పన జీవన్త-మానేయ్యాథ మమ’న్తికం.
మనుస్సా ఏవమాణత్తా, తే గహేత్వా తయోజనే;
నేత్వా సీహగిరింకాతుం, యథావుత్తముపక్కముం.
తతో రాజసుతో ఆహ, పురిసే కమ్మకారకే;
సీసం మే పఠమం ఛేత్వా, దేథ మయ్హం సుఖం ఇతి.
రాజపోసా తథా’కాసుం, పచ్ఛాఛిన్దింసు రాజినో;
సీసం పస్సథ బాలానం, కమ్మం కమ్మవిదూజనా.
ఏవం అనిచ్చా భోగాహి, అధువా అసయంవసీ;
తత్థ లగ్గా కథం నిచ్చం, సుఖం భో న గవేసథ.
రఞ్ఞో సాసనమాహంసు, అమచ్చస్స హితేసినో;
తం సుత్వాన హసిత్వాన, ఇదం వచనమబ్రవి.
ఛిన్నసీసో మయా దిట్ఠో, మయి జీవతి సామికో;
ఠపేత్వా హమ్పి సేవామి, అహో అఞ్ఞఞ్హి సామికం.
ఇధ తం మారయిత్వాన, ఛాయం తస్స హరిస్సథ;
అహో అఞ్ఞాణకా తుమ్హే, మఞ్ఞే ఉమ్మత్తకా ఇతి.
ఇతి వత్వాన సో పాదే, గహేత్వా సామినో సయి;
తస్స తే హరణోపాయం, అపస్సన్తా యథా తథా.
తస్సాపి సీసం ఛేత్వాన, మచ్చా ఆదాయ తీణి’పి;
రఞ్ఞో దస్సేతుమాహచ్చ, రాజా తుసిత్థ నిబ్భయో.
దుట్ఠసేనా ¶ పతిస్సా’దా, తతో మలయరాజతం;
అసిగ్గాహకఠానమ్హి, తస్స పుత్తం ఠపేసి చ.
థూపత్తయమ్పి ఛాదేసి, వత్థేహి అహతేహి సో;
తథా లఙ్కాతలే సబ్బే, థూపేకాసి మహుస్సవం.
కేసధాతుఞ్చ నాథస్స, దాఠాధాతుం తథేవ చ;
మహాబోధిం ససక్కచ్చం, మహాపూజాయ సక్కరి.
సబ్బం వేసాఖపూజాదిం, చారిత్తంనుగతం అకా;
ధమ్మకమ్మేన సోధేసి, సబ్బం సుగతసాసనం.
పిటకానఞ్చ సజ్ఝాయం, మహాపూజాయ కారయి;
లాభం దత్వా తిరేకేన, పూజయిత్థ బహుస్సుతే.
భిక్ఖూనం దీపవాసీనం, సబ్బేసం చీవరం అగా;
ఆవాసేసు చ సబ్బేసు, కథినం అత్థరాపయి.
పటిమాయో చ కారేసి, జిణ్ణఞ్చ పటిసఙ్ఖరి;
లోణక్ఖేత్తఞ్చ పాదాసి, సఙ్ఘస్స తిసతాధికం.
కారపిట్ఠిమ్హి కారేసి, మోగ్గల్లాన విహారకం;
విహారా పిట్ఠిగామఞ్చ, సగామం వటగామకం.
తథా చేతియగేహఞ్చ’-కాసి రక్ఖవిహారకే;
విహారం నం బహున్నం సో, భోగగామే బహూ అదా.
ఏవం పుఞ్ఞానీ సో’కాసి, అప్పమేయ్యాని భూమిపో;
సమ్పత్తీనమనిచత్తం, సరన్తో పుబ్బరాజినో.
తదా కేనచి దోసేన, కుద్ధోమలయరాజినో;
సరిత్వా పుబ్బరాజస్స, కతం తేన విరూపకం.
ఉపాయేన గహేత్వాన, హత్థపాదఞ్చ ఛేదయి;
తం సుత్వా సో అసిగ్గాహో, సపుత్తో రోహణంగతో.
వసన్తో తత్థ సో కత్వా, హత్థే జనపదం లహుం;
జేట్ఠసిస్సముపగఞ్ఛి, నిలీనం మలయే ఠితం.
సద్ధిం తేనసఘాతేన్తో, రట్ఠం జనపదం ఖణే;
దోళపబ్బతమాగమ్మ, ఖన్ధావారం నివేసయి.
రాజా సుత్వాన తం సబ్బం, సన్నద్ధబలవాహనో;
ఖన్ధావారం నివేసేసి, గన్త్వా తస్సేవ సన్తికం.
తదా ¶ పజ్జరరోగేన, మనుస్సారాజినో బహూ;
ఉపద్దుతా మతా ఆసుం, తం సుత్వా సో అసిగ్గహో.
యుద్ధమారభివేగేన, రఞ్ఞో సేనాతిదుబ్బలా;
పభిజ్జిత్వా పలాయిత్థ, రాజాపచ్ఛా పలాయి సో.
దిస్వా ఏకాకినం యన్తం, సీహపబ్బతసన్తికే;
అసిగ్గాహో మహారాజం, మారయిత్థ సపరిసం.
ఓహీనం పచ్ఛతో జేట్ఠ-తిస్సమ్పి పన మారితుం;
సాసనం తస్స పేసేసి, ఏహి రాజా భవాహీతి.
సో తఞ్ఞత్వా పలాయిత్వా, నివత్తో మలయం అగా;
కథఞ్హి లద్ధం కిచ్ఛేన, రజ్జంసో దేతి మే ఇతి.
ఏవం ఖో దల్లనామం సో, మోగ్గల్లానం నరిస్సరం;
మారేత్వా ఛహి వస్సేహి, సమ్పత్తబలవాహనో.
అథా’గన్త్వా అసిగ్గాహో, అనురాధపురం వరం;
రాజా హుత్వా పవత్తేసి, ఆణాచక్కం మహీతలే.
స సిలామేఘవణ్ణవ్హో, సఙ్ఘం బోధిఞ్చ వన్దియ;
థూపత్తయఞ్చ సక్కాసి, మహాపాళిఞ్చ వడ్ఢయి.
పాయాసం’దాసి సఙ్ఘస్స, సప్పిఫాణితసఙ్ఖతం;
ఛాతకే అతికిచ్ఛమ్హి, పరిస్సావనమేవ చ.
సబ్బదానేన సఙ్గణ్హీ, కపణద్ధివణిబ్బకే;
పూవమూలధనంచా’దా, కుమారానం మహాదయో.
విహారే అభయే బుద్ధం, పూజయిత్థ సీలామయం;
జిణ్ణఞ్చ గేహం తస్సా’కా, నానారతనచిత్తికం.
కోలవాపిఞ్చ దత్వాన, ఆరక్ఖత్థం జినస్స సో;
పూజం సబ్బోపహారేహి, సబ్బకాలం పవత్తయి.
ఏవం తస్మిం మహీపాలే, వసన్తే పుఞ్ఞభాజనే;
నాయకో సిరినాగవ్హో, జేట్ఠతిస్సస్స మాతులో.
గన్త్వాన పరతీరం సో, ఆదాయ దమిళే బహూ;
ఆగన్త్వా ఉత్తరం దేసం, గణ్హితుం తముపక్కమి.
రాజాపి సుత్వా తం గన్త్వా, యుజ్ఝిత్వా రాజమిత్తకే;
గామే హన్త్వాన తం తేన, దమిళే సద్ధిమాగతే.
హతసేసే ¶ గహేత్వాన, కత్వా పరిభవం బహుం;
అదాసి దాసే కత్వాన, విహారేసు తహిం తహిం.
ఏవంసమ్పత్తవిజయే, పురమాగమ్మభూమిపే;
సబ్బం రట్ఠం విసోధేత్వా, వసన్తే అకుతో భయే.
భిక్ఖుబోధీ సనామో’థ, విహారే అభయుత్తరే;
దుస్సీలే బహులే దిస్వా, పబ్బజ్జాయ నవోపి సో.
రాజానముపసఙ్కమ్మ, ధమ్మకమ్మమయాచథ;
రాజా తే నేవ కారేసి, ధమ్మకమ్మం విహారకే.
దుస్సీలా నిహటా తేన, సబ్బే మన్తియ ఏకతో;
రహో తం మారయిత్వాన, తం కమ్మం పటిబాహయ్యుం.
రాజా సుత్వా తదా కుద్ధో, సబ్బేగణ్హియ ఏకతో;
అకా పోక్ఖరణీ పాలే, ఛిన్నహత్థే సబన్ధనే.
అఞ్ఞే తత్థ సతం భిక్ఖూ, జమ్బుదీపే ఖిపాపయి;
సరన్తో తస్స ఉస్సాహం, పరిసోధేసి సాసనం.
భిక్ఖూ థేరియవాదే సో, కాతుం తేహి ఉపోసథం;
ఆరాధేత్వా పటిక్ఖిత్తో, పకుప్పిత్వా అనాదరో.
అక్కోసిత్వా చ భాసిత్వా, వాచాహి ఫరుసాహి సో;
భిక్ఖూ తే అక్ఖమాపేత్వా, దక్ఖిణం దేసమజ్ఝగా.
తస్స సో మహతా ఫుట్ఠో, రోగేన మరిసజ్జుకం;
ఏవం నవహి వస్సేహి, పరిచ్చజి మహీతలం.
తస్స పుత్తో తతో అగ్గ-బోధి నామో కుమారకో;
ఆసి రాజాసిరిసఙ్ఘ-బోధినామేన విసుతో.
కణిట్ఠం భాతరం మాణం, ఓపరజ్జే’భిసఞ్చియ;
తస్సా’దా దక్ఖిణం దేసం, సయోగ్గబలవాహనం.
రాజా సో పుబ్బరాజూనం, పవత్తం న వినాసియ;
రట్ఠం ధమ్మేన పాలేసి, సఙ్ఘఞ్చ బహుమానయి.
జేట్ఠతిస్సో’థ తం సబ్బం, సుణిత్వా మలయే ఠితో;
అరిట్ఠం గిరిమాగమ్మ, సఙ్గహేసి మహాజనం.
కత్వా హత్థగతే పుబ్బ-దక్ఖిణే సుసమానసే;
కమేన పురమాగన్తు-మారభిత్థ మహాబలో.
దాఠాసివ ¶ మమచ్చఞ్చ, గహేతుం పచ్ఛిమం దిసం;
పేసయిత్వా సయం గామే, వసిత్థ సిరిపిట్ఠికే.
రాజా నిసమ్మ తంసబ్బం, ఉపరాజం విసజ్జయి;
సబలం పచ్ఛిమం దేసం, సో గన్త్వా తం పలాపయి.
పోతకంవ కులావమ్హి, సక్కా హన్తున్తి దారకం;
మాయేత్తం ఆగతం రాజా, కుమారా’మచ్చ మగ్గహీ.
జేట్ఠతిస్సంపి ఏతంవ, గణ్హిస్సామీతి చిన్తియ;
థోకేనేవ బలేనాగా, నిరాసఙ్కోతివిక్కమో.
జేట్ఠసిస్సోపి తం సుత్వా, సన్నద్ధబలవాహనో;
సాగరో భిన్నవేలోవ, రాజసేనం సమోత్థరి.
రాజసేనా పభిజ్జిత్థ, రాజా ఆరుయ్హ కుఞ్జరం;
ఏకో అఞ్ఞాతవేసేన, పలాయిత్వా ఖణేన సో.
ఛట్ఠే మాసమ్హి రజ్జమ్హా, నావమారుయ్హ సజ్జుకం;
జమ్బుదీపమగాహిత్వా, ధనం దేసఞ్చ ఞాతకే.
జేట్ఠతిస్సో తతో హుత్వా, పురే రాజాయథా పురే;
సబ్బం కిచ్చం పవత్తేసి, పరిపాలేసి సాసనం.
మహాదారగిరిం సో’దా, విహారే అభయుత్తరే;
మహావిహారస్సా’దాసి, మహామేత్తవ్హబోధికం.
గోణ్డిగామఞ్చ పాదాసి, రాజా జేతవనస్స సో;
మాతులఙ్గణకఞ్చేవ, గామఞ్చో దుమ్బరఙ్గణం.
మహానాగస్స పాదాసి, పధానఘరకస్స సో;
కస్సపస్స గిరిస్సాపి, ఆహారం అమ్బిలాపికం.
గామం కక్ఖలవిత్థిఞ్చ, అదావేళువనస్స సో;
గఙ్గామాతి విహారస్స, కేహేతం గామకం అదా.
అన్తరాగఙ్గసవ్హస్స, చుల్లమాతికగామకం;
మయేత్తికస్సపావాసే, సహన్న నగరం అదా.
కాళవాపి విహారస్స, ఉదవ్హం గామమాదిసి;
ఏతే చఞ్ఞేచ సో భోగ-గామేహి పరిపూరయి.
జిణ్ణం సతసహస్సేహి, తీహి సో పటిసఙ్ఖరి;
భిక్ఖూనం దీపవాసీనం, తిచీవరమదాసి చ.
జమ్బుదీపగతస్సా’సుం ¶ , రఞ్ఞో సోదరియా నరా;
తత్థ తత్థ నిలీనా తే, దేసం హన్తుముపక్కముం.
సుత్వా తం జేట్ఠతిస్సో’థ, కాళవాపింఉపచ్చ సో;
యుజ్ఝన్తో తేహి తత్థేవ, వాసం’కాసి సవాహనో.
పరతీరం గతో రాజా, గహేత్వా దమిళం బలం;
కాళవాపిముపాగమ్మ, కాతుం యుద్ధముపక్కమి.
జేట్ఠతిస్సోపి సన్నద్ధ బలకాయో ధనాయుధో;
జమ్బుదీపం గమాపేత్వా, అమచ్చం దాఠసివకం.
వమ్మితం గజమారుయ్హ, యుజ్ఝన్తో అత్తనో బలం;
ఓహీయమానం దిస్వాన, ఆరుళ్హం అత్తనా సహ.
మహామచ్చవచో వేదం, సన్దేసం మే మహేసియా;
ఆరోచేహి యథాకామం, పచ్ఛా తవ కరిస్సతి.
పబ్బజిత్వా మహాదేవీ, సజ్ఝాయిత్వా చ ఆగమం;
అభిధమ్మం కథేత్వాన, పత్తిం దేహీతి రాజినో.
ఇచ్చేతం సాసనం దత్వా, దమిళే ఆగతాగతే;
యావ యుద్ధం నిహన్త్వాన, ఆయుమ్హి ఖయమాగతే.
వేళుప్పదమిళం నామ, దిస్వా యుజ్ఝితుమాగతం;
తమ్బులత్థవియం హత్థే, రక్ఖన్తో ఛురికం తదా.
తతో నిక్కరణిం సమ్మా, గహేత్వా సీసమత్తనో;
ఛేత్వా హత్థిమ్హి అప్పేత్వా, ఛురికం కోసియం ఖిపి.
ఉగ్ఘోసయి మహాసేనా, మహామచ్చోపి సో తదా;
గన్త్వా’భియోగం వత్వాన, సీసచ్ఛేదమ్హి రాజినో.
సన్దేసం దేవియా వత్వా, తాయ పబ్బజ్జసాసనే;
సమాపితో భిధమ్మమ్హి, సద్ధిమట్ఠకథాయ హి.
ధమ్మాసనా సమోరుయ్హ, నిసీదియ మహీతలే;
ఏహి రఞ్ఞో మహాకారం, దస్సేహీ’తి నియోజితో.
నిసజ్జ పురతో తస్సా, ఛిన్దిత్వా సీసమత్తనో;
ఖిపిత్వా ఛురికం ఆహ, ఏవం దేవో మతో ఇతి.
సా తం దిస్వా-తిసోకేన, ఫాలేత్వా హదయం మతా;
ఏవం పఞ్చహి మాసేహి, రాజా సో తిదివం గతో.
ఏవం ¶ విజితసఙ్గామో, సత్తవో అభిమద్దియ;
రజ్జం పాకతికం కత్వా, విహరన్తో పురే వరే.
ఉపరాజస్స నామేన, కారితస్స పన’త్తనా;
మహల్లరాజా సవ్హస్స, పధానఘరకస్స సో.
అద్ధా గామద్వయం రాజా, హఙ్కారం సాముగామకం;
కేహేల్లరాజభాగఞ్చ, సబ్బేపి పరిచారకే.
తథా జేతవనస్స’దా, మహామణికగామకం;
మయేత్తికస్సపావాసం, సాలగామేన పూజయి.
అమ్బిల్లపదరం చా’దా, చేతియస్స గిరిస్స సో;
పులత్థినగరే కాసి, మహాపానాది దీపకం.
అమచ్చా తస్స మారేసుం, మాణవ్హం యువరాజకం;
అన్తోపురే’పరజ్ఝిత్వా, దత్వాపి సమమేత్తికం.
తతో కస్సపనామం సో, కణిట్ఠం సకభాతరం;
పాలేన్తో సన్తతిం రాజా, ఓపరజ్జే’భిసేచయి.
మాణస్స మరణం సుత్వా, గహేత్వా దమిళే లహుం;
దాఠాసివో సమాగఞ్ఛి, గామం తిన్తిణీ నామకం.
తస్సాగమనమఞ్ఞామ, నిక్ఖమిత్వా సవాహనో;
యుజ్ఝన్తో ద్వారసే వస్సే, జమ్బుదీపం పలాతవా.
పహాయ సబ్బం గచ్ఛన్తో, సఞ్ఞాణత్థాయ అత్తనో;
ఏకావలిం గహేత్వావ, ఏకాకీ సో హి నిక్ఖమి.
ఏకావలిం వినాచేవ, రాజా హుత్వా యథావిధిం;
అహు దాఠోపతిస్సోతి, విసుతో ధరణీ తలే.
ఇతరో లద్ధఓకాసో, రజ్జమగ్గహి యుజ్ఝియ;
అఞ్ఞమఞ్ఞం పలాపేసుం, ఏవం తే అన్తరన్తరా.
ఏవం ఉభిన్నం రాజూనం, సఙ్గామేనా’భిపీళితో;
లోకో ఉపద్దుతో-సబ్బో విహీనధనధఞ్ఞవా.
దాఠోపతిస్సో నాసేసి, సబ్బం పుబ్బకరాజూనం;
గణ్హీ తీసు నికాయేసు, సారం ధాతుఘరేసు చ.
సువణ్ణపటిమాయో సో, సువణ్ణం గణ్హి భిన్దియ;
సోణ్ణమాలాదికం సబ్బం, పూజాభణ్డం నిరాకరి.
థూపారామే ¶ తథాగణ్హి, సోవణ్ణం థుపికం ఘరే;
మహగ్ఘరతనాకిణ్ణం, ఛత్తం భిన్దిత్థ చేతియే.
మహాపాళిమ్హి నావాయో, దమిళానం సదాపయి;
రాజగేహా నిఝాపేసుం, సద్ధిం ధాతుఘరేన తే.
పచ్ఛా విప్పటిసారీ సో, దేసేతుం, పాపమత్తనో;
కారేసి సహ భోగేన, సాకవత్థువిహారకం.
భాగినేయ్యోపి రతన-దాఠో ఇతి జనే సుతో;
మహాదీపాదో హుత్వాన, సభోగో తముపట్ఠహి.
అగ్గబోధిమ్హి సమ్పత్తే, రజ్జం యుద్ధబలేన చ;
కస్సపో యువరాజా సో, సేనం రక్ఖితుమత్తనో.
దుప్పఞ్ఞో సహసా భేత్వా, థూపారామమ్హి చేతియం;
దేవానంపియతిస్సేన, ఖుద్దరాజేన చేవ హి.
పుబ్బకేహిచ రాజూహి, పూజితంధనసారకం;
అగ్గహేసి దున్నితీహి, పాపకేహి పురక్ఖతో.
దక్ఖిణస్స విహారస్స, చేతియం పరిభిన్దియ;
అగ్గహేసి ధనం సారం, ఏవమఞ్ఞేపి భిన్దయి.
ఏవం కరోన్తం తం రాజా, దున్నితికపురక్ఖతం;
నాసక్ఖి కిర వారేతుం, అహో పాపా నివారియా.
తం వారేతు మసక్కోన్తో, థూపారామమ్హి చేతియం;
భిన్నం తేన సకారేసి, సహస్సేన సమఙ్గలం.
తదా దాఠోపతిస్సేన, అగ్గబోధి నరిస్సరో;
జితో రోహణమేవా’గా, సజ్జేతుం బలవాహనం.
తత్ర ఠితో సోళసమే, వస్సే బ్యాధిహతో మతో;
తదా తస్స కణిట్ఠో సో, యువరాజాపి కస్సపో.
దాఠోపతిస్స రాజానం, జమ్బుదీపం పలాపియ;
ఏకరజ్జమకాదేసం, మకుటన్తు న ధారయి.
సాధూనం సఙ్గమేనే’స, హుత్వా విప్పటిసారకో;
నాసం పాపస్స కమ్మస్స, కరిస్సామీతి చిన్తియ.
పుప్ఫారామే ఫలారామే, వాపియో’పి చ కారయి;
మహాచేతిత్తయఞ్చాపి, మహాపూజాహి సక్కరి.
థూపారామఞ్చ ¶ పూజేత్వా, ఏకంగామఞ్చ తస్సదా;
సబ్బాగమియభిక్ఖూహి, ధమ్మందేసాపయిత్థ చ.
కత్వా మరిచవట్టిమ్హి, పాసాదం సుత్థిరం తహిం;
వాసయిత్థ మహాథేరం, నాగసాల నివాసితం.
తత్రట్ఠం తముపట్ఠాయ, పచ్చయేతి చతూహి’పి;
అభిధమ్మం కథాపేసి, సద్ధిమట్ఠకథాయ సో.
నాగసాలకమావాసం, కత్వా తస్సేవ’దాసి సో;
మహానిట్ఠిలగామఞ్చ, పచ్చయత్థాయ తస్స’దా.
అథ దాథోపతిస్సో సో, జమ్బుదీపా ఇధాగతో;
మహన్తం బలమాదాయ, కరోన్తో తేన ఆహవం.
కస్సపేన సుసన్నద్ధ-వాహనేన తతో మరి;
ద్వాదసాసుం కిరేతస్స, రాజభూతస్స హాయనా.
తస్స దాఠోపతిస్సస్స, భాగినేయ్యో సనామకో;
జమ్బుదీపం పలాయిత్థ, భీతో తమ్హా మహారణే.
ఏవం అనిచ్చా వత సబ్బభోగా,
సుదుల్లభా చేవ ఖణేవ సోభా;
తస్మాహి ఏతేసు రతిం విహాయ,
భవేయ్య ధమ్మాభిముఖో హితేసీ.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
ఛ రాజకో నామ
ద్విచత్తాలీసతిమో పరిచ్ఛేదో.
తేచత్తాలీసతిమ పరిచ్ఛేద
చతురాజకో
తతో ¶ విజితసఙ్గామో, కస్సపో పురితాసయో;
మహాపాళిమ్హి సఙ్ఘస్స, సమిద్ధం భోజనం అకా.
నాగసాలా నివాసిం సో, మహాధమ్మకథిం యతిం;
మహాపూజాయ పూజేత్వా, సద్ధమ్మం తేన వాచయి.
వసన్తం భాతుఆవాసే, సముద్దిస్స లిఖాపయి;
కటన్ధకారవాసిం సో, పాళి సబ్బం ససఙ్గహం.
జిణ్ణం సఙ్ఖరికమ్మఞ్చ, నవం కారేసి చేతియే;
సఙ్ఘభోగమనేకఞ్చ, తత్థ తత్థ పవత్తయి.
నానామణిసముజ్జోతం, కాసి చూళమణిత్తయం;
సతం పణ్డుపలాసానం, వత్థదానేన తప్పయి.
తస్సాసుం బహవో పుత్తా, జేట్ఠో తేసఞ్చ మాణకో;
సబ్బే తే న వయప్పత్తా, బాలావిగతబుద్ధినో.
తతో సో బ్యాధినా ఫుట్ఠో, అతేకిచ్ఛేన కేనచి;
పుత్తా మే బాలకా సబ్బే, నే’తే రజ్జక్ఖమా ఇతి.
వసన్తం రోహణే దేసే, భాగినేయ్యం మహామతిం;
ఆహుయ సబ్బం పాదాసి, రజ్జం పుత్తేహి అత్తనో.
గన్ధమాలాదిపూజాహి, పూజయిత్వాన చేతియే;
భిక్ఖుసఙ్ఘం ఖమాధపసి, దత్వాన చతుపచ్చయం.
ఏవం ధమ్మం చరిత్వాన, మిత్తామచ్చజనేసు చ;
గతో నవహి వస్సేహి, యథాకమ్మం నరాధిపో.
కత్వా కత్తబ్బకిచ్చం సో, మాతులస్స సగారవో;
సఙ్గహన్తో జనం మాణో, దమిళే నీహరాపయి.
ఏకతో దమిళా హుత్వా, నిబ్బాసేమ ఇమం ఇతి;
తస్మిం ఠితే బహిద్ధావ, అగ్గహేసుం పురం సయం.
హత్త ¶ దాఠస్స పేసేసి, జమ్బుదీపగతస్స తే;
ఆగన్తుంతవ కాలోతి, సాసనం రజ్జగాహణే.
మాణో’పి సఙ్ఘం పేసేసి, సాసనం పితురోహణం;
పితా సుత్వాన తం ఆగా, న చీరేనేవ రోహణా.
ఉభే తే మన్తయిత్వాన, అకంసు సన్ధిలేసకం;
ఉమిళేహి తతో జాతా, సబ్బే తే సమవుత్తినో.
తతో సో పితరం రజ్జే, అభిసిఞ్చిత్థ మాణకో;
సో’భిసిత్తో నికాయానం, సహస్సానం తయం అదా.
సఙ్ఘం రట్ఠఞ్చ సఙ్గయ్హ, సబ్బం రాజకులట్ఠితం;
భణ్డం పేసేసి సత్తూహి, రక్ఖణత్థాయ రోహణం.
హత్థదాఠోపి సుత్వాన, దమిళానం తు సాసనం;
ఖణేనా’గా ఇమం దీపం, గహేత్వా దమిళ్హం బలం.
తదా తే దమిళా సబ్బే, పరిభూతా ఇధ ఠితా;
ఆయన్తమేవ తం గన్త్వా, పరివారేసు మఞ్జసే.
మాణోపి సుత్వా తం సబ్బం, నాయం కాలోతి యుజ్ఝితుం;
పేసేత్వా పితురాజానం, సద్ధిం సారేన రోహణం.
పుబ్బదేసం సయం గన్త్వా, సఙ్గణ్హన్తో జనం వసీ;
లద్ధా దమిళపక్ఖం సో, గహేత్వా రాజకం పురం.
దాఠోపతిస్సో రాజాతి, నామం సావేతి అత్తనో;
మాతులం వియ తం లోకో, తేన నామేన వోహరి.
పితుచ్ఛపుత్తమానేత్వా, అగ్గబోధి సనామకం;
ఠపేత్వా యువరాజత్తే, దేసఞ్చా’దాసి దక్ఖిణం.
ఠానన్తరఞ్చ పాదాసి, నిస్సితానం యథారహం;
సాసనస్స చ లోకస్స, సబ్బం కత్తబ్బమాచరి.
మహాపాళిమ్హి దాపేసి, సవత్థం దధిభత్తకం;
ఖీరం పాయాసకఞ్చేవ, ధమ్మం సుణి ఉపోసథి.
కారేత్వా సబ్బపూజాయో, దేసా పేత్వాన దేసనం;
ఏవమాదీహి పుఞ్ఞేహి, అత్తానం’కాసి భద్దకం.
కస్సపస్స విహారస్స, దత్వాసేనవ్హగామకం;
మహాగల్లఞ్చ పాదాసి, పధానఘరకస్స సో.
పరివేణస్స ¶ మోరస్స, అకాసి సకగామకం;
థూపారామస్స పుణ్ణోళిం, దత్వా సక్కాసి చేతియం.
కప్పూరపరివేణం సో, కారేసి అభయుత్తరే;
విహారం తిపుథుల్లవ్హం, కత్వా తస్సేవ దాపయి.
తస్మిం కరోన్తే వారేసుం, సీమాయన్తో’తి భిక్ఖవో;
థేరియా తే కిబాహేత్వా, బలం తథేవ కారయి.
అథ తే తే థేరియా భిక్ఖూ, దుమ్మఞ్ఞూ తత్థ రాజిని;
అస్సద్ధం తం విదిత్వాన, పత్తనిక్కుజ్జనం కరుం.
వుత్తఞ్హి మునినా తేన, అస్సద్ధో యో ఉపాసకో;
అలాభాయ చ భిక్ఖూనం, చేతేత’క్కోసతి చ తే.
పత్తనికుజ్జనం తస్స, కత్తబ్బన్తి తతో హి తే;
తస్స తం కమ్మమకరుం, లోకో మఞ్ఞిత్థ అఞ్ఞథా.
ఆదాయు కుజ్జితం పత్తం, చరన్తో భిక్ఖుభిక్ఖకం;
నికుజ్జేయ్య ఘరద్వారే, తస్సా’తి కథికం కరుం.
తస్మిం సో సమయే ఫుట్ఠో, బ్యాధినా మహతామరి;
వస్సమ్హి నవమే రాజా, సమ్పత్తో జీవితక్ఖయం.
దప్పులోపి తతో రాజా, గతో రోహణకం సకం;
వాసం కప్పేసి తత్థేవ, కరోన్తో పుఞ్ఞసఞ్చయం.
ఇతో పట్ఠాయ వక్ఖామ, తస్స వంసమనాకులం;
వుచ్చమానమ్హి ఏత్థేవ, తస్మిం హోతి అసఙ్కరో.
జాతో ఓక్కాకవంసమ్హి, మహాతిస్సోతి విస్సుతో;
ఆసి ఏకో మహాపుఞ్ఞో, సమాకిణ్ణగుణాకరో.
తస్సే’కా భరియా ఆసి, సఙ్ఘపివాతి వీస్సుతా;
ధఞ్ఞపుఞ్ఞగుణూపేతా, ధీతా రోహణసామినో.
తస్సాపుత్తా తయో ఆసుం, పఠమో అగ్గబేధికో;
దుతియో దప్పులో నామ, తతియో మణిఅక్ఖికో.
ఏకావ ధీతా తస్సాసి, రాజనమగమా చ సా;
జేట్ఠో రోహణనామస్స, దేసస్సా’సి సయం వసీ.
మహాపాళిం స కారేసి, మహాగామే మహాధనో;
దాఠగ్గబోధినామఞ్చ, పరివేణం తహి వంసో.
కాణగామమ్హి ¶ కాణానం, గిలానానఞ్చ సాలకే;
విహారే పటిమావ్హే చ, మహన్తం పటిమాఘరం.
పతిట్ఠపేసి కత్వాన, బుద్ధతత్థ సిలామయం;
మహన్తనామం సప్పఞ్ఞో, ఇద్ధీహి వియ నిమ్మితం.
సాలవాణఞ్చ కారేసి, విహారం అత్తనామకం,
పరివేణవిహారఞ్చ, తథా కాజరగామకం.
నవకమ్మాని కారేత్వా, ధమ్మసాలవిహారకే;
సయం వచ్చకుటీ ఏస, తత్థ సోధేసి బుద్ధిమా.
ఉచ్చిట్ఠం భిక్ఖుసఙ్ఘస్స, భోజనం పరిభుఞ్జియ;
మణ్డగామఞ్చ సఙ్ఘస్స, గామం’దాసి మసాదవా.
పుఞ్ఞానే’తానిచఞ్ఞాని, కత్వా తస్మిం దివఙ్గతే;
ఆసీ తస్సా’నుజో తత్థ, సామి దప్పులనామకో.
ఇస్సేరం తత్థ వత్తేసి, సమ్పమద్దియ సత్త వో;
మహాదానం పవత్తేసి, నిస్సఙ్కం రోహణం అగా.
తస్స తుట్ఠో జనో ఆహ, మహాసామీతి ఏసనో;
తతో పట్ఠాయ తం లోకో-మహాసామీతి వోహరి.
సుత్వాన తం సిలాదాఠో, నరిన్దో సకధీతరం;
తస్స పాదాసి సన్తుట్ఠో, గుణేహి బహుకేహి చ.
యుజరాజత్తమస్సాదా, రజ్జయోగ్గోతి మానితుం;
మాణవమ్మాదయో తస్స, పుత్తా ఆసుం మహాసయా.
పాసాణదిపవాసిస్స, మహాథేరస్స సన్తికే;
ధమ్మం సుత్వా పసీదిత్వా, తస్మిం తం బహుమానితుం.
విహారం రోహణే కత్వా, తస్స పాదాసి సోపి తం;
చాతుద్దిసియసఙ్ఘస్స, పరిభోగాయ విస్సజ్జి.
అమ్బమాలా విహారాది, విహారే కారయి బహూ;
ఖదిరాలివిహారఞ్చ, కత్వా దేవ మపూజయి.
పాసాదమనురారామం, ముత్తోలమ్బం సుజిణ్ణకం;
సీరివడ్ఢఞ్చ పాసాదం, తథా తక్కమ్బిలం పరం.
సోధేత్వా భిక్ఖవో తత్థ, ద్వత్తింస పరివాసయి;
సబ్బపచ్చయదానేన, సన్తప్పేత్వా మహీమతి.
అదా ¶ కేవట్టగమ్భీరం, గామం నాగవిహారకే;
తథా రాజవిహారస్స, గోన్నగామం సమాదియి.
అదా తీసవిహారస్స, తథాకన్తికపబ్బకం;
చిత్తలపబ్బతస్సా’దా, గామం సో గోన్నవిట్ఠికం.
దత్వా రియాకరస్సేస, గామం సోమాలవత్థుకం;
అకాసి పటిమాగేహం, తథేవ సుమనోహరం.
తత్రట్ఠస్స జినస్సా’కా, ఉణ్ణలోమం మహగ్ఘియం;
హేమపట్టఞ్చ కారేసి, సబ్బం పూజావిధిం స’కా.
చేతియే పరిజిణ్ణే సో, సుధాకమ్మేన రఞ్జయి;
తిపఞ్చహత్థం కారేసి, మేత్తేయ్యం సుగతం పరం.
ఏవమాదిని పుఞ్ఞాని, అప్పమేయ్యాని సో విభూ;
అకాసి చ సయం సాధు, పరివారేహీ కారయి.
పరివారా చ తస్సాసుం, బహూపుఞ్ఞకరా నరా;
విహారా నేకకా ఆసుం, కతా తేహి సప్పచ్చయా.
కదాచి మగ్గం గచ్ఛం సో, అరఞ్ఞమ్హి అగామకే;
సేనం సంవిదహిత్వాన, వాసం కప్పేసి రత్తియం.
సునహాతవిల్లిత్తో సో, సుభుత్తోసయనే సుఖే;
నిపన్నేసు ఘరే రమ్మే, నిద్దాయితుముపక్కమి.
అలభన్తో తదా నిద్దం, కిన్ను ఖో ఇతి కారణం;
పవత్తిం ఉపధారేన్తో, దివసే సబ్బమత్తనో.
అదిస్వా కారణం అన్తో, అవస్సం బహి హేస్సతి;
ఇతి చిన్తియ యోజేసి, మనుస్సేతం గవేసితుం.
ఏవమాహ చ నిస్సఙ్కం, అయ్యకా మమ రత్తియం;
తేమేన్తా రుక్ఖమూలస్మిం, ఠితా ఆనేథ తే ఇతి.
తేపి గన్త్వా గవేసన్తా, దీపహత్థా మహాజనా;
మహాగామా’గతే భిక్ఖూ, రుక్ఖమూలగతే తదా.
తే గన్త్వా సాసనం రఞ్ఞో, ఆరోచేసుం పధావిసో;
దిస్వా చ భిక్ఖు సన్తుట్ఠో, నేత్వా వాసఘరం సకం.
నిచ్చదానాయ భిక్ఖూనం, ఠపితే రత్తచీవరే;
తేసం దత్వాన తిన్తాని, చీవరాని సమాదియ.
సుక్ఖాపియ ¶ చ కత్వాన, పాదధోవనకాదికం;
నిసీదాపియ తే సబ్బే, సయనే సాధు సన్థతే.
భేసజ్జం పటియాదేత్వా, సయమేవో’పనామియ;
పచ్చూసేపి చ కత్వాన, కత్తబ్బం భోజనాదికం.
దత్వా కప్పియ కారే’థ, విస్సజ్జేసి యథారుచిం;
ఏవం పుఞ్ఞరతస్సేవ, తస్సా’సి దివసం గతం.
ఏవం పుఞ్ఞపరేతస్మిం, వసమానే నరుత్తమే;
రట్ఠం జనపదం సబ్బం, యోజేత్వా పుఞ్ఞకమ్మేసు.
మాణో పాచినదేసమ్హి, వసన్తో బలసఙ్గహం;
కత్వాన పితునో సేనం, ధనం చేవా హరాపియ.
కాతుం సఙ్గామమాగఞ్ఛి, తిపుచుల్లసగామకం;
దాఠోపతిస్సో తం సుత్వా, తమ్బలంగా మహాబలో.
తత్థా’కంసు మహాయుద్ధం, అఞ్ఞమఞ్ఞం సమాగతా;
యోధా దాఠో పతిస్సస్స, మాణం సఙ్గంవ మారయుం.
తం సుత్వా దప్పులో సోపి, సోకసల్లహతో మరి;
సత్తాహ మనురాధమ్హి, వసం రజ్జమకారయి.
రోహణే తీణి వస్సాని, ఏస రజ్జమకారయి;
తస్మా తస్స కథా ఆసి, రోహణమ్హి ఇధాపి చ.
ఏవం పరేమారియ ఆహవమ్హి,
కిచ్ఛేన లద్ధావ నరేన భోగా;
ఆసుం ఖణే విజ్జులతోప భోగా,
కో బుద్ధిమా తేసు రతిం కరేయ్య.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
చతురాజకో నామ
తేచత్తాలీసతిమో పరిచ్ఛేదో.
చతుచత్తాలీసతిమ పరిచ్ఛేద
తిరాజకో
అచ్చయే ¶ హత్థదాఠస్స, అగ్గబోధికుమారకో;
కణిట్ఠో రాజినో ఆసి, సిరిసఙ్ఘాది బోధికో.
ధమ్మరాజా అయం ఆసి, సమ్మా దస్సనసఞ్ఞుతో;
తస్మా సో పుఞ్ఞకమ్మాని, అప్పమేయ్యాని వత్తయి.
నికాయత్తయవాసీనం, భత్తగ్గమవలోకయి;
మహాపాళిఞ్చ వడ్ఢేసి, మాఘాతఞ్చేవ కారయి.
ఠానన్తరఞ్చ దాపేసి, యథారహ మనాలయో;
సిపగోత్తాదియోగ్గేహి, సంగతేహి చ సంగహి.
యత్థ కత్థచి దిస్వాపి, భిక్ఖవో సో మహామతి;
సక్కత్వా సోభణాపేసి, పరిత్తం సాసనోగధం.
థేరం సో ఉపసఙ్కమ్మ, నాగసాలనివాసినం;
దాఠాసివం మహాపఞ్ఞం, సీలవన్తం బహుస్సుతం.
సక్కచ్చ నం తతో సుత్వా, సమ్మాసమ్బుద్ధసాసనం;
ధమ్మే’తీవపసీదిత్వా, సబ్బసన్తికరో ఇతి.
సుత్వా థేరియవాదానం, పుబ్బఞాతీనమత్తనో;
పాపానం దుట్ఠచిత్తానం, అపకారే కతే బహూ.
విహారే పరివేణే చ, జిణ్ణేపాకతికే అకా;
భోగగామే చ దాపేసి, తత్థ తత్థ బహూదయే.
విచ్ఛిన్నపచ్చయే చాకా, తదాత్యం కురితే వియ;
దాసకేపి చ సఙ్ఘస్స, యథాఠానే ఠపాపయి.
పధానఘర మేతస్స, థేరస్స’కాసనామకం;
పటిగ్గహేత్వా తం సో’పి, సఙ్ఘస్సా’దా మహామతీ.
భోగగామే చ తస్సా’దా, భరత్తాలం కిహిమ్బిలం;
కతకఞ్చ తులాధారం, అన్ధకారకమేవ చ.
అన్ధకారం ¶ అన్తురేళిం, బాలవం ద్వారనాయకం;
మహానికడ్ఢికఞ్చేవ, పేళహాళం తథాపరం.
ఏతే అఞ్ఞే చ సో దత్వా, భోగగామే నరిస్సరో;
దాసి ఆరామికే చేవ, అత్తనో కిర ఞాతకే.
తథా ద్విన్నం నికాయానం, విహారే మన్దపచ్చయే;
దిస్వాపి చ సుత్వా వా, భోగగామే బహూ అదా.
బహునా కిన్తువుత్తేన, నికాయేసు’పి తీసు’పి;
అదా గామసహస్సం సో, బహుప్పాదం నిరాకులం.
అనుస్సరన్తో సో తిణ్ణం, రతనానం గుణే వరే;
ఏకావలిం గహేత్వాన, అక్ఖమాల మకా కిర.
ఏవం సబ్బప్పయోగేహి, సో’హు ధమ్మపరాయనో;
సబ్బే తమనుసిక్ఖన్తా, హేసు ధమ్మకరా నరా.
దమిళో పోత్థకుట్ఠవో, తస్స కమ్మకరో తదా;
మాటమ్బియవ్హం కారేసి, పధానఘరమబ్భుతం.
బూకకల్లే అమ్బవాపిం, తన్తవాయికచాటికం;
గామం నిట్ఠిలవేట్ఠిఞ్చ, తస్సా’దా సో సదా సకం.
కప్పూరపరివేణే చ, కురున్దపిల్లకే తథా;
మహారాజఘరే చేవ, పాసాదే సో’వ కారయి.
అఞ్ఞత్థా’దా తయో గామే, విహారేసు మహాధనో;
పోత్థసాతవ్హయో పఞ్ఞో, విహారే జేతనామకే.
సేనాపతిరాజనామం, పరివేణం సమాపయి;
మహాకన్దో చ దమిళో, పరివేణం సనామకం.
చుల్లపన్థం తథా ఏకో, సేహాలఉపరాజకం;
ఉపరాజా సకారేసి, సఙ్ఘతిస్సో’పి రాజినో.
అఞ్ఞేసు బహవో ఆసుం, విహారే ఏవమాదికే;
భస్స రఞ్ఞో’ నువత్తన్తా, ఏవం ధమ్మీహి పాణినో.
పాపం వాపి హి పుఞ్ఞం వా,
పధానోయం కరోతి యో;
లో కో తం తం కరోతేవ,
తం విజనేయ్య పణ్డితో.
జేట్ఠనామా ¶ మహాపుఞ్ఞా, మహేసీ తస్స రాజినో;
జేట్ఠారామఞ్చ కారేసి, భిక్ఖూనీనముపస్సయం.
తస్సా’దాసి చ ద్వే గామే, పక్కపాసాణభూమియం;
తమ్బుద్ధం భేలగామఞ్చ, ఆరామికసతం తథా.
అకా మలయరాజాపి, ధాతుగేహం మహారహం;
మణ్డలగిరివిహారమ్హి, చేతియస్స మహాధనో.
లోహపాసాదకే సో’వ, ఛాదేసి మజ్ఝకూటకం;
బోధితిస్సవిహారఞ్చ, బోధితస్సో మహాయసో.
దీపే మణ్డలికా సబ్బే, తత్థ తత్థ యథాబలం;
విహారే పరివేణే చ, కారయింసు అనప్పకే.
తస్స కాలో నరిన్దస్స, పుఞ్ఞకమ్మమయో ఇధ;
అతివిత్థారభీతేన, సబ్బసో న విచారితం.
పుబ్బకోపి కథామగ్గో, ఆకులో వియ భాతిమే;
యథాపధానం కథితం, హేతూనం ఉపలక్ఖణం.
అథాపరేన కాలేన, పులత్థినగరం గతో;
వాసం తత్థేవ కప్పేసి, కరోన్తో పుఞ్ఞసఞ్చయం.
అతేకిచ్ఛియరోగేన, సమ్ఫుట్ఠో కాలమత్తనో;
మరణస్స విదిత్వాన, తమాహుయమహాజనం.
ఓవదిత్వాన ధమ్మేన, మరణం సో ఉపాగమి;
మహాజనో మతే తస్మిం, బాళ్హసోకో పరోదియ.
కత్వా ఆళహణే తస్స, కిచ్చం సబ్బమసేసతో;
తస్సాళాహణభస్మమ్పి, కత్వా భేసజ్జమత్తనో.
రాజా భణ్డఞ్చ తం సబ్బం, సబ్బఞ్చ బలవాహనం;
సమ్మా ఆదాయ గోపేత్వా, నగరం సముపాగమి.
ఏవం సోళసమే వస్సే, రాజా ఆసి దివఙ్గతో;
పోత్థకుట్ఠోపి దమిళో, రజ్జం తస్స విచారయి.
ఉపరాజం గహేత్వాన, దాఠాసివం ఖిపాపయి;
చారకో విహితుం సమ్మా, రక్ఖావరణ మాదిసి.
వినా రఞ్ఞా న సక్కాతి, మేదినిం పరిభుఞ్జితుం;
ఆనేత్వా దత్తనామకం, ధనపిట్ఠప్పధానకం.
ఉప్పన్నం ¶ రాజవంసమ్హి, రజ్జే తం అభిసిఞ్చియ;
తస్స నామం ఠపేత్వాన, సయం సబ్బం విచారయి.
దన్తో సో ధనపిట్ఠిమ్హి, విహారం సకనామకం;
కారయిత్వాన పుఞ్ఞాని, అఞ్ఞానిపి సమాచిని.
సమకన్తు సో ఠత్వా’వ, వస్సద్వయ మహుమతో;
పోత్థకుట్ఠో మతేతస్మిం, పున అఞ్ఞమ్పి మాణవం.
హత్థదాఠం సమాహూయ, ఉణ్హా నగరసమ్భవం;
తమ్పి రజ్జే భిసిఞ్చిత్వా, యథా పుబ్బం సయంవసీ.
కాళదీఘావికం కత్వా, పధానఘరకం తథా;
పుఞ్ఞమఞ్ఞం ఛమాసేహి, సో’పి మచ్చువసం గతో.
ఏవం విదిత్వా బహుపద్దవాని;
ధనాని ధఞ్ఞాని చ వాహనాని;
విహాయ రజ్జేసు రతింసప్పఞ్ఞా;
మనుఞ్ఞపుఞ్ఞాభిరతా భవేయ్యుం.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
తిరాజకో నామ
చతుచత్తాలీసతిమో పరిచ్ఛేదో.
పఞ్చచత్తాలీసతిమ పరిచ్ఛేద
రఞ్ఞో తస్సచ్చయే రాజా, మాణవమ్మో అహోసి సో;
కిం గోత్తో కస్స పుత్తో చ, కథం రజ్జమపాపుణి.
మహాసమ్మతవంసమ్హి, జాతో జాతిగుణావహో;
పుత్తో కస్సపనామస్స, థూపారామస్స భేదినో.
ధీతా మలయరాజస్స, సఙ్ఘనామస్స రాజినో;
తం లభిత్వా వసం దేసే, ఉత్తరే లీనవుత్తికో.
హత్థదాఠనరిన్దేన, తస్మిం అత్థేవ ధారితే;
జమ్బుదీపముపాగమ్మ, నరసీహం మహీపతి.
గన్త్వా వత్వా ¶ సకం నామం, సేవితుం తముపక్కమి;
ఆరాధేసి చ సబ్బేహి, పయోగేహి నరాధీపం.
విదిత్వా తస్స సోహజ్జం, నేత్వా భరియమత్తనో;
వాసం తత్థేవ కప్పేసి, సేవమానో దివానిసం.
సోపి ఆరాధితో తేన, కణ్డువేట్ఠి నరుత్తమో;
సబ్బం నేన్తోవ తం రజ్జం, మహాభోగమదాపయి.
తేన సంవాసమన్వాయ, భరియా సఙ్ఘనామికా;
చతస్సో ధీతరో పుత్తే, చత్తారోపి విజాయథ.
అథేకదివసం రాజా, హత్థిక్ఖన్ధవరం గతో;
సఞ్చరన్తో యథాకామం, మాణవమ్మేన ఏకతో.
నాళికేరం పివిత్వాన, తత్రట్ఠోవ పిపాసితో;
మాణవమ్మస్స పాదాసి, మఞ్ఞన్తో అఞ్ఞమేవ తం.
సో తం గహేత్వా చిన్తేసి, సఖం పేస నరాధిపో;
ఉచ్ఛిట్ఠం నామ కిం హోతి, సత్తానం పరమత్థతో.
తస్మా యుత్తం మయాపాతు-మీతి చిన్తియ తం పివి;
ఏవం హోన్తి మహుస్సాహా, దేతుకామాహి బుద్ధినో.
రాజాపి దిస్వా తం భీతో, తస్సపీ తావ సేసకం;
సయం పివి తథాహోతి, కమ్మం పుఞ్ఞవతం సదా.
ఠపేసి సకవేసేవ, తతో పట్ఠాయ అత్తనో;
భోజనే సయనే చేవ, పరిహారే చ వాహనే.
ఏవం తేసు వసన్తేసు, యుద్ధత్థాయముపక్కమి;
వల్లభో నరసీహేన, నరసీహో విచిన్తయి.
అయం ఖో మమ సేవాయ, రజ్జం వంస గతం సకం;
లభిస్సామీతి సేవేతి, రత్తిం దివ మతన్దితో.
సచే సోపి మయా గన్త్వా, యుజ్ఝన్తో మరణం గతో;
తక్కితం తస్స మయ్హఞ్చ, సబ్బం తమఫలం భవే.
ఏవం చిన్తియతం రాజా, నివత్తేత్వా సకే పురే;
సయం వల్లభరాజేన, కాతుం సఙ్గామమారసి.
మాణవమ్మోపి చిన్తేసి, సచే’యం మయి జీవితి;
రాజా మీయతి యుద్ధమ్హి, కిం ఫలం మమ జీవితే.
విస్సాసో ¶ దుక్కతో తేన, భవిస్సతి తథాసతి;
సఙ్గహేసి కిమత్థం మం, సమానత్తేన అత్తనో.
తస్మా యుత్తం మయా గన్తుం, సహసఙ్గామ మణ్డలం;
సుఖఞ్హి సద్ధిం తేనేత్థ, జీవితం మరణంపి వా.
ఏవం చిన్తియ సన్నద్ధ-బలో హత్థివరం గతో;
గన్త్వా దస్సేసి అత్తానం, సో తం సఙ్గామ మణ్డలే.
నరసీహోవ తం దిస్వా, హట్ఠతుట్ఠో సముగ్గిరి;
సహో సన్థవమేతస్మిం, కత్తబ్బం మే కతం ఇతి.
తతో మానస్స సేనా చ, సేనా చేవస్సరాజినో;
సేనం వల్లభరాజస్స, విద్ధంసేసి సమాగతా.
మాణవమ్మోపి దస్సేసి, తహిం సురత్తమత్తనో;
పరక్కమన్తో దేవానం, రణే నారాయణో వియ.
నరసీతోపి సన్తుట్ఠో, మాణవమ్మస్స విక్కమే;
ఆలిఙ్గత్వా సినేహేన, త్వం ఖో మే జయదో ఇతి.
అత్తనో పురమాగమ్మ, కత్వా విజయమఙ్గలం;
మాణవమ్మస్స సేనాయ, కత్తబ్బం సబ్బమాచరి.
అథేవం చిన్తయి రాజా, కత్తబ్బం మే సహాయకో;
అత్తనా’కాసి సబ్బఞ్చ, అనణో సో మమజ్జతో.
ఇణం మమాపి సోధేమి, కత్వా కత్తబ్బమత్తనా;
కత్తఞ్ఞూ కతవేదీహి, పురిసా’తీవదుల్లభా.
అమచ్చే సన్నిపాతేత్వా, ఇదం వచనమబ్రవి;
సహాయస్స మమేతస్స, కమ్మే తుమ్హేపి సక్ఖినో.
మయాపి తస్స కత్తబ్బం, కమ్మం సాధు సుఖావహం;
ఉపకారో హి సాధూనం, ధమ్మో పుబ్బోపకారినో.
ఏవం వుత్తే అమచ్చా తే, పచ్చాహంసు మహీపతి;
యం యమిచ్ఛతి దేవోహి, తం తం రుచ్చతి నో ఇతి.
అథ సో మాణవమ్మస్స, సేనం దత్వా సవాహనం;
సబ్బోపకరణఞ్చేవ, సబ్బకమ్మకరేపి చ.
గచ్ఛాతి వత్వా తం యన్తం, సహసేనాయపేక్ఖియ;
పరిదేవిత్థ భూమిన్దో, విప్పవుత్థం’వ పుత్తకం.
మాణవమ్మోపి ¶ ఆరుయ్హ, నావాయో జలధీతటే;
న చిరేనేవ ఆగమ్మ, సమత్తిక్కమ్మ వేగసా.
సహ సేనాయ మద్దన్థో, లఙ్కాదీపముపవిసీ;
తం సుత్వాన పలాయిత్థ, రాజా దాఠోపతిస్సకో.
మాణవమ్మో పురం గన్త్వా, అహుత్వావ నరాధిపో;
పలాతమనుబన్ధిత్థ, పదానుపదముగతో.
తదా సా దమిళి సేనా, అస్సోసి కిర సామికో;
మహారోగా’భిభూతోతి, సుత్వా తం సా అపక్కమి.
సుత్వా దాఠోపతిస్సో తం, సమాదాయ మహాబలం;
మాణవమ్మం ఉపాగమ్మ, కాతుమారభి సంయుధం.
మాణవమ్మో చ చిన్తేసి, సబ్బా సేనా గతా మమ;
మతే మయి సమిజ్ఝేయ్య, వేరినో మే మనోరథం.
జమ్బుదీపంవ తస్మా’హం, గన్త్వా’దాస బలం తతో;
పున రజ్జం గహేస్సంతి, తస్మా ఏవమకాసి సో.
గన్త్వా పున’పి దిస్వాన, సహాయం నరసీహకం;
ఆరాధహన్తో నిపుణం, సక్కచ్చం తముపట్ఠహి.
యావ రాజచతుక్కంసో, మాణామ్మో తహిం వసి;
నరసీహో’థ చిన్తేసి, మానత్థద్ధో యసోధనో.
రజ్జత్థం మే సహా యో మం, సేవన్తోయేవ అద్ధగో;
వుద్ధో హేస్సతి తం పస్సం, కథం రజ్జం కరోమహం.
ఇమస్మిం పన వారస్మిం, పేసయిత్వా బలం మమ;
రజ్జం తం న గహేస్సామి, కో అత్థో జీవితేన మే.
ఏవం చిన్తియ సో సేనం, సన్నిపాతియ అత్తనో;
సన్నాహేత్వా యథా యోగం, దాపేత్వాన యథారుచిం.
సయమేవ తమాదాయ, సముద్దతటమాగతో;
నావాయో చిత్తరూపాయో, కారయిత్వా థిరా బహూ.
అమచ్చే ఆహ ‘‘ఏతేన, సద్ధిం గచ్ఛథ భో’’ఇతి;
నావం ఆరోహితుం సబ్బే, న ఇచ్ఛింసు తదా జనా.
తదా సీహో విచిన్తేత్వా, సయం హుత్వా తిరోహితో;
అత్తనో పరిహారం సో, రాజలక్ఖణసమ్మతం.
సబ్బం ¶ తస్సేవ దత్వాన, అలఙ్కారమ్పి అత్తనో;
ఆరోపేత్వాన తం నావం, గచ్ఛ ఠత్వాన సాగరే.
ఇమం భేరించ వాదేహి, కోట్ఠనామన్తి యోజయీ;
సో’పి సబ్బం తథాకాసి, రాజానో అగమా ఇతి.
ఆరుహింసు జనా నావం, ఏకం కత్వా నరాధిపం;
సో తం సేనఙ్గమాదాయ, మాణో గన్తుం సమారభి.
కేవలో’పి సముద్దో సో, అహోభి నగరూపమో;
అథ సో పట్టనం పత్వా, ఓతరిత్వా సవాహనో.
విస్సామేత్వా బలం తత్థ, వసం కతిపయే దినే;
ఉత్తరం దేసమాదాయ, కత్వా హత్థగతం జనం.
అక్ఖోబ్భియ మహాసేనో, నగరం గన్తుమారభి;
పోత్థకుట్ఠోపి తం సుత్వా, పచ్చుగ్గఞ్ఛి మహాబలో.
సంగచ్ఛింసు ఉభో సేనా, భిన్నవేలా’వ సాగరా;
మాణవమ్మో తతో హత్థి-మారుయ్హ గహితాయుధో.
పోత్థకుట్ఠఞ్చ రాజానం, ద్వేధా కత్వా పలాపయి;
హత్థదాఠం పలాయన్తం, దిస్వా జనపదా నరా.
సీసమస్స గహేత్వాన, మాణవమ్మస్స దస్సయుం;
పోత్థకుట్ఠోపలాయిత్వా, మేరుకన్దరమాగమి.
తతో తం సామికో దిస్వా, సహాయో మే అయంచిరం;
తస్మా న సక్కా చడ్డేతుం, ఆపదే సరణాగతం.
సామినో చ సహాయస్స, నిద్దోసోహం కథం భవే;
ఇతి చిన్తియ పూవం సో, సవిసం ఖాదియా’మరి.
కుట్ఠకోపి చ తేనేవ, ఖాదిత్వా పూవకం మతో;
మాణవమ్మస్స తస్సేవం, దీపో ఆసి అకణ్టకో.
మాణవమ్మో తతో దీపే, ఛత్తం ఉస్సాపయి తదా;
వారేన్తో వియ తేనేవ, దుక్ఖం దీపే జనస్స సో.
పుఞ్ఞకమ్మాని సో’కాసి, అనగ్ఘాని బహూని చ;
సమత్థో కోహి తం సబ్బం, వత్తుం పటిపదం నరో.
కప్పగామవ్హయఞ్చేవ, తథా సేపణ్ణినామకం;
పధానరక్ఖే చ సిరిం, సిరీసఙ్ఘాది బోధికే.
పాసాదం ¶ సోవ కారేసి, పసాదావహముత్తమో;
ఛాదేసి లోహపాసాదం, థూపారామఘరం తథా.
థూపారామే చ పాసాదం కత్వా’దా పంసుకూలినం;
జిణ్ణకం పటిసఙ్ఖాసి ఛత్తం చేతియముద్ధని;
బహవో జిణ్ణకావాసే తత్థేవ పటిసఙ్ఖరి.
[ఏత్థ మాణవమ్మస్స రజ్జకథాయ ఊనతా దిస్సతి. ఇతో పట్ఠాయ అగ్గబోధిస్స రజ్జపటిబద్ధా కథా విర ఖాయతి.]
ఛచత్తాలీసతిమ పరిచ్ఛేద
…వాసం-కత్వా సులభపచ్చయం;
దాసి ధమ్మరుచినం సో, రాజినీ దీపకమ్పి చ.
కారేత్వాన పరిచ్ఛేదం, మహానేత్తాది పాదికం;
తేసమేవ అదా కోళు-వాతే సో దేవతిస్సకం.
వహత్థలే చ సో కత్వా, కదమ్బగోననామకం;
దేవపాళిమ్హి కత్వాన, గీరివ్హనగరం తథా.
కత్వా అన్తరసోబ్భమ్హి, దేవనామం విహారకం;
రాజమాతికమారామం, కత్వా’దా పంసుకూలినం.
గోకణ్ణకవిహారే’కా, పధానఘరమేవ చ;
జిణ్ణగేహఞ్చ కారేసి, వడ్ఢమానకబోధియా.
సఙ్ఘమిత్తవ్హయే చేవ, అఞ్ఞత్థ చ మహాయసో;
తత్థ తత్థ విహారేసు, నవకమ్మమకారయి.
ఛబ్బీసతి సహస్సాని, సువణ్ణానం సమప్పియ;
జిణ్ణాని పటిసఙ్ఖాసి, రాజా చేతియపబ్బతే.
తాలవత్థువిహారఞ్చ, కారేత్వా పణ్ణభత్తకం;
విహారస్స మహాసేన-నరిన్దవ్హస్స దాపయి.
గోణ్డిగామికవాపిఞ్చ, ఛిన్నం బన్ధి యథా పురా;
దానభణ్డఞ్చ సో సబ్బం, సబ్బేసం దాసి పాణినం.
ఉపోసథం ¶ ఉపవసతి, సద్ధిం దీపజనేహి సో;
ధమ్మఞ్చ తేసం దేసేతి, దాతుం లోకుత్తరం సుఖం.
కమ్మం సోవగ్గియం తస్స, రజ్జే సబ్బో సమాచరి;
యం కరోతి మహీపాలో, తం తస్స కురుతే జనో.
తస్మా రాజా మహాపఞ్ఞో, ధమ్మమేవ సమాచరే;
సో నివుత్థనివుత్థమ్హి, ఠానే హోతి మహాయసో.
సమ్పత్తపరివారో చ, అన్తే గచ్ఛతి నిబ్బుతిం;
అత్తత్థఞ్చ పరత్థఞ్చ, తస్మా పస్సేయ్య బుద్ధిమా.
అత్తనా యది ఏకేన, వినితేన మహాజనా;
వినయం యన్తి సబ్బేపి, కోతం నాసేయ్య పణ్డితో.
పయోగో యో హి సత్తానం, లోహద్వయ హితావహో;
సో తేన అకతో నత్థి, రత్తన్దివమతన్దినా.
అత్తనో సో నివత్థాని, వత్థాని సుఖుమాని చ;
పంసూకూలికభిక్ఖూనం, చీవరత్థాయ దాపయి.
అట్ఠానవినియోగోపి, సఙ్గహో వా విరూపకో;
సావజ్జో పరిభోగో వా, తస్స నాహోసి సబ్బసో.
యే యే సత్తా యదా హారా, తేసం తం తం సదాపయి;
యే యేన సుఖీ హోన్తి, తే తే తేన సుఖాపయీ.
ఏవం పుఞ్ఞాని కత్వాన, ఛబ్బస్సాని నరాధిపో;
అగమా దేవరాజస్స, సన్తికం సన్తియావహో.
అథ తస్స నుజో రాజా, కస్సపో హోతి ఖత్తియో;
సమత్థో రజ్జభారస్స, వహితుం పుబ్బవుత్తినో.
పితా వియ నియం పుత్తం, సో సఙ్గణ్హి మహాజనం;
దానేన పేయ్యవజ్జేన, అత్థస్స చరియాయ చ.
ఠానన్తరఞ్చ దాపేసి, తస్స తస్స యథారహం;
సయం భుఞ్జిత్థ భోగేపి, సబ్బదుక్ఖవివజ్జితో.
గీహినఞ్చేవ భిక్ఖూనం, బ్రహ్మణానఞ్చ ఖత్తియో;
వత్తాపయి సకావారే, మాఘాతఞ్చేవ కారయి.
మచ్ఛతిత్థే దువే చేవ, ఆవాసం హేళిగామకం;
వణిజ్జగామమారామం, కస్సపాదీగిరిం తథా.
తథా ¶ అమ్బతనవ్హఞ్చ, పధానఘర ముత్తమం; భోగగామఞ్చ…
[ఏత్థకస్సపస్స రజ్జపటిబద్ధాయ కథాయ ఊనతా దిస్సతి.]
తేసం సబ్బకనిట్ఠోపి, మహిన్దో నామ ఖత్తియో;
సమ్పత్తరజ్జో నాహోసి, రాజా రజ్జ ధురన్ధరో.
తస్సపి కిర నిలవ్హో, సహాయో చీరసత్థుతో;
మతో పుబ్బేవ తస్మా, సో సరన్తో తం న ఇచ్ఛితం.
అహోరజ్జమ్పి దీపమ్హి, న మఞ్ఞిత్థ సుఖావహం;
అభావేన సహాయస్స, సహాయా’తీవ దుల్లభా.
తేనేవ వుత్తం మునినా, ధమ్మా యేకేచి లోకియా;
తథా లోకుత్తరా చేవ, ధమ్మా నిబ్బానగామినో.
కల్యాణమిత్తం ఆగమ్మ, సబ్బే తే హోన్తి పాణినం;
తస్మా కల్యాణమిత్తేసు, కత్తబ్బో’తి సదా దరో.
ఆదిపాదోవ సో తస్మా, హుత్వా రజ్జం విచారయి;
పాలేతుంయేవ దీపమ్హి, జివన్తో వియ పాణినో.
కస్సపస్స సభాతుస్స, పుత్తం సో అగ్గబోధికం;
ఠపేత్వా ఓపరజ్జమ్హి, దత్వా భోగమనప్పకం.
దేసం దత్వాన పాచినం, వసితుం తత్థ పేసియ;
దేసం దక్ఖిణమాదాసి, రాజ పుత్తస్స అత్తనో.
మహాపాళిమ్హి దానఞ్చ, దాపేసి దసవాహణం;
సబ్బే భోగే సమే’కాసి, యాచనానం సహ’త్తనా.
అదత్వా యాచకానం సో, ను కిఞ్చి పరిభుఞ్జతి;
భుత్తం వా సతియా దేతి, ద్వి గుణం అత్తభుత్తతో.
సకనామం సకారేసి, భిక్ఖునీ న ముపస్సయం;
పాదానగరగల్లఞ్చ, ఆరామ మరియాదకం.
మహిన్దతటమారామం, సమ్పత్త చతుపచ్చయం;
అఞ్ఞమ్పి బహుధా కాసి, పుఞ్ఞం పుఞ్ఞగుణేరతో.
తిణీ వస్సాని కారేత్వా, రజ్జమేవ మహామతి;
గవేసన్తో సహాయం’వ, దేవలోకముపాగమి.
వసన్తో ¶ దక్ఖిణే దేసే, అగ్గబోధి కుమారకో;
కేనాపి కరణీయేన, నగరం ఆగతో అహు.
తస్మిం తత్థ వసన్తమ్హి, ఆదిపాదో మహిన్దకో;
మతో ఆసి తతో తస్స, రజ్జం హత్థగతం అహు.
సో తం హత్థగతం కత్వా, సణ్ఠపేత్వాన సాసనం;
పాచిన దేసపతినో, అగ్గబోధిస్స పేసయి.
స ఆగన్త్వా అహు రాజా, సిలామేఘోతి సఞ్ఞితో;
ఓపరజ్జే కుమారఞ్చ, అభిసిఞ్చిత్థ భూపతి.
సో రాజా నం నియోజేత్వా, చిన్తా భారం విముఞ్చియ;
భోగే భుఞ్జథ తుమ్హేతి, సయం రజ్జం విచారయి.
యథాయోగం జనస్సేస-కాసి నిగ్గహసంగహే;
దేసే ఉబ్బినయం సబ్బం, మగ్గం పాపేసి చక్ఖుమా.
ఏవం తేసు వసన్తేసు, ఓతారం పాపకమ్మినో;
న లభన్తా విచిన్తేసుం, భిన్దితబ్బా ఇమే ఇతి.
రాజానముపసఙ్కమ్మ, అవోచుం పిసునం రహో;
తువం రాజాసి నామేన, రాజా అఞ్ఞో సభావహో.
ఉపరాజా అయం రజ్జం, గణ్హిస్సతి మహాజనం;
సఙ్గయ్హ న చిరేనేవ, హోతి రాజా న సంసయో.
తం సుత్వాన మహీపాలో, పరిభిజ్జి కుమారకే;
కుమారోపి విధిత్వా తం, చోరో హుత్వాన రాజిన్దో.
పలాయిత్వా సకం దేసం, సఙ్గణ్హిత్వా తహిం జనే;
మహన్తం బలమాదాయ, కాతుం సఙ్గామ మారభి.
కదల్యాదినివాతమ్హి, సఙ్గామో భింసనో అహు;
గతో తత్థ పరాజిత్వా, కుమారో మలయం వసో.
తతో రాజా కతఞ్ఞూ సో, ఉపకారం సభాతునో;
చిన్తేత్వా రజ్జదానాదిం, పరిదేవిత్థ పాకటం.
కుమారోపి చ తం సుత్వా, అహోసి ముదుచిత్తకో;
ఏవం తే అఞ్ఞమఞ్ఞస్స, సినిద్ధన్తం పకాసయుం.
రాజా గన్త్వా సయంయేవ, మలయం ఏకకో వంసో;
కుమారం తం సమాదాయ, ఆగమిత్థ సకం పురం.
హోతి ¶ నిస్సంసయం [ఏవంపి చిత్తో] అతీవ సో;
వివాహం తేన కారేసి, ధీతరం సఙ్ఘనామికం.
తాయ సద్ధిం వసన్తో సో, విస్సత్థో తేన రాజినా;
పహారం తాయ పాదాసి, దుట్ఠో దోసమ్హి కిస్మించి.
పితరం సా ఉపాగమ్మ, కరుణం రోదితమ్పతి;
అకారణే మం మారేతి, దిన్నో వో సామికో ఇతి.
సోపి తం సుతమత్తేవ, దుక్కతం వత మే ఇతి;
పబ్బాజేసి లహుం గన్త్వా, భిక్ఖూనీ న ముపస్సయం.
అగ్గబోధిసనామోథ, తస్సా మాతుల పుత్తకో;
సుచిరేనేవ కాలేన, తస్సం సా రత్తమానసో.
కాలో’యన్తి విదిత్వాన, తమాదాయ పలాయితుం;
అఞ్ఞతో తం గహేత్వాన, గతో ఏకోవ రోహణం.
అగ్గబోధిం నరిన్దో సో, అగ్గబోధి నమాదియ;
అగ్గబోధిం నిహన్తుం తం, రోహణం తముపావీసి.
అగ్గబోధి నిసేధేత్వా, అగ్గబోధిం సభాతరం;
అపరే పబ్బతే హన్తు-మగ్గబోధిం సయం గతో.
కసిణం రోహణం హత్థ-గతం కత్వా మహా బలో;
యుజ్ఝిత్వా తేన తం గణ్హి, భరియం సఙ్ఘమత్తనో.
తతో పట్ఠాయ సుఖితా, సమగ్గా తే తయో జనా;
విస్సట్ఠా అఞ్ఞమఞ్ఞేసు, విహరింసు యథారుచిం.
వాపారనిం అకారామం, తథా మాణగ్గబోధికం;
సభత్తుద్దేసభోగఞ్చ, విహారే అతియుత్తరే.
హత్థి కుచ్ఛివిహారే చ, విహారే పున పిట్ఠికే;
మహాదీపరివేణే చ, పాసాదే వాహదీపకే.
థూపారామమ్హి గేహస్స, ద్వారే చ పరిజిణ్ణకే;
కాసి పాకతికం తత్థ, థమ్భే చ పరివత్తయి.
ఏవం కత్వాన పుఞ్ఞాని, పుఞ్ఞాని చ యథాబలం;
చత్తాలీసతిమే వస్సే, యథాకమ్మ ముపాగమి.
అథోపరాజా రాజా’సి, అగ్గబోధి సిరీధరో;
తనయో సో మహిన్దస్స, ఆదిపాదస్స ధీమతో.
సాసనమ్పి ¶ చ లోకఞ్చ, సఙ్గణిత్థ యథారహం;
ఓపరజ్జే’భిసిఞ్చత్థ, మహిన్దం పుత్తమత్తనో.
మహాబోధిస్స కారేసి, ఘరం జిణ్ణం నవం థిరం;
ఆరామే ద్వే చ కారేసి, కళన్దం మల్లవాతకం.
ధమ్మకమ్మేహి సక్కచ్చం, సోధేసి జినసాసనం;
వినిచ్ఛనన్తో ధమ్మేన, ఛిన్ది కూటట్టకారకే.
భేసజ్జఞ్చ గిలానానం, మఙ్గలం చావమఙ్గలం;
లఙ్కాదీపమ్హి సకలే, సయమేవ విచారయీ.
సలాకభత్తం దాపేసి, నికాయత్తయ వాసినం;
భోజనం పంసుకూలీనం, అత్తయోగ్గం మహారహం.
ఏవమాదీని కత్వాన, పుఞ్ఞాని ససయం వసీ;
చుతో’సి ఛహి వస్సేహి, పులత్థినగరే వసం.
తతో పుబ్బేవ తస్సాసి, పుత్తో సో యువరాజకో;
మతో కిర తతో రజ్జం, అపుత్తం తం తదా అహు.
పుత్తో మహిన్దో నామా’సి, సిలా మేఘస్స రాజినో;
రజ్జయోగ్గో మహాపుఞ్ఞో, లోకసఙ్గణ్హ నక్ఖమో.
తస్స జాతదినేయేవ, రాజా నక్ఖత్తపాఠకే;
పుచ్ఛిత్వా రజ్జయోగ్గోతి, సుత్వా తేహి వియాకతం.
దత్వా తేసం ధనం సాధు, పవత్తిం తం నిగూహయి;
అథ నం సో వయప్పత్తం, కత్వా సేనాపతింసకం.
రజ్జం వస్సేవ కత్వాన, సబ్బం హత్థే సయంవసీ;
సో ధమ్మేన విచారేసి, రాజ కిచ్చం మహామతి.
మతేపి తస్మిం తస్మా సో, అగ్గబోధాభిధానినో;
సేనాపచ్చం న గణ్హిత్థ, నయఞ్ఞూ తస్స హత్థకో.
తదా కేనచి గన్త్వా సో, కరణీయేన రాజినో;
సముద్దతీరే వసతి, మహాతిత్థమ్హి పట్టనే.
సుత్వా సో చూళపితునో, మరణం వేగసా’గమా;
చోరా రజ్జం గహేత్వాన, నాసేయ్యుం నగరం ఇతి.
తతో ఉత్తరదేసమ్హి, మణ్డలీకా సరట్ఠియా;
అచ్ఛిన్దిత్వాన తం దేసం, ఛిన్నరాజకరం కరుం.
సో ¶ తం సుత్వా మహాసేనో, గన్త్వా ఉత్తరదేసకం;
సబ్బే నిమ్మథయిత్వాన, మణ్డలీ కేసరట్ఠియే.
గన్త్వా రఞ్ఞో మతఠానం, దిస్వా దేవిం పరోదియ;
అస్సాసేత్వా యథాకాలం, ఇదం వచనమబ్రవి.
మాచిన్తేసి మహాదేవీ, మతో మే సామికో ఇతి;
రక్ఖిస్సామి అహం దీపం, తుమ్హే రజ్జం కరిస్సథ.
తుణ్హిభూతా’ధివాసేత్వా, పియసా పాపబుద్ధికా;
రహో యోజయీ తం హన్తుం, వత్థుకామా యథారుచిం.
సేనాపతి తం ఞత్వాన, తస్సా’రక్ఖం విధాయ సో;
తం పక్ఖియేహి యుజ్ఝిత్వా, పలాపేసి మహాజనం.
తతో దేవిం సబన్ధేత్వా, పక్ఖిపిత్వాన యానకే;
ఆదాయ తం పురం గన్త్వా, రజ్జం గణ్హి ససాధనం.
అత్థి దప్పుళ నామో’పి,
సిలా మేఘస్స రాజినో;
భాగినేయ్యో మహాసేనో,
ఆదిపాదో మహా ధనో.
సో సేనం సన్నిపాతేత్వా, వసన్తో కాళవాపియం;
కాతుం సఙ్గామ మాగఞ్ఛి, సఙ్గగామప్పదేసకం.
సేనాపతి పవత్తిం తం, సుత్వా సమ్పన్నవాహనో;
దేవిఞ్చ తం సమాదాయ, అగమా తత్థ సజ్జుకం.
తేసం తత్థసి సఙ్గామో, ఉభిన్నం లోమహంసనో;
ఆదిపాదో తదాసేనం, ఓహీయన్తం సమేక్ఖియ.
పలాయిత్వా ఆరుహిత్థ, అచ్ఛసేలం సవాహనో;
పలాపేత్వాన తం తత్థ, సేనాపతి సుఖం వసి.
సుఞ్ఞంతి నగరం సుత్వా, మణ్డలీకాపి ఉత్తరే;
దేసే సబ్బే సమాగమ్మ, అగ్గహేసుం పురం తదా.
సో హి తే పటిబాహేసి, సూరో ధీరపరక్కమో;
అథాగమ్మ పురం రజ్జం, విచారేసి యథానయం.
భిక్ఖుసఙ్ఘస్స లోకస్స, మచ్ఛానం మిగపక్ఖినం;
ఞాతీనం బలకాయస్స, కత్తబ్బం సబ్బమాచరి.
పచ్ఛా ¶ అను బలప్పత్తో, దప్పులో మలయం గతో;
భాగినేయ్యో దువే చేవ, పక్కోసిత్వాన రోహణా.
రట్ఠే జనపదే సబ్బే, ఆదాయ బహువాహనో;
రత్తియం పురమాగమ్మ, సముద్దో వియ ఓత్థరి.
బలకాయో పురం రున్ధి, ఉగ్ఘోసేన్తో సమన్తతో;
హేసితేన తురఙ్గానం, కోఞ్చనాదే నదన్తినం.
తాళావచర సద్దానం, కాహళానం రవేన చ;
గజ్జితేన భటానఞ్చ, ఆకాసం న తదా ఫలి.
తదా సేనాపతి దిస్వా, మహాసేనం పమోదియ;
ఆరోచేసి అవత్తిం తం, బలకాయస్స అత్తనో.
రాజపుత్తా తయో ఏతే, మహన్తం బలమాదియ;
నగరం నో’పరున్ధింసు, కిన్తు కత్తబ్బ మేత్థ వో.
ఏవం వుత్తా తమాహంసు, సూరా తస్స రణత్థినో;
దేవాసేవా దినేయేవ, సేవకానం న జీవితం.
ఏవం భూతే సచే కాలే, ఓహీనా జీవిభత్థినో;
పోసేసి సామి కిం కాల-మేత్తకం నో యథా సుఖం.
వుత్తే ఏవం సఉస్సాహో, బలం సజ్జియ రత్తియం;
ఉగ్గతే అరుణే హత్థి-మారుయ్హ కతకమ్మకం.
ద్వారేనే’కేన నిక్ఖమ్మ, పతన్తో అసనీ వియ;
సద్ధిం యో ధసహస్సేహి, సఙ్గామం కాసి దుస్సహం.
బలం తం ఆదిపాదస్స, నిప్ఫోటేత్వా తతో తతో;
సన్నిపాతియ ఏకజ్ఝం, నియత్తిం సమ్పవేదయి.
హతావసేసే ఆదాయ, ఆదిపాదోపి దప్పుళో;
పుబ్బణ్హేవ పరాజిత్వా, పలాయిత్వా’గ రోహణం.
రాజపుత్తే దువే చేవ, రోహణమ్హా తదా గతే;
జీవగ్గాహం సగాహేత్వా, తే ఆదాయ పురం గతో.
ఏవం పత్తజయో సూరో, దీపే జాతే నిరాకులే;
పాచినదేసం సాధేతుం, పేసయిత్థ సవాహనే.
తేపి గన్త్వాన దేసం తం, ఉత్తరం దేసమేవ చ;
సాధయిత్వా’చిరేనేవ, సఙ్గహేసుం మహాబలం.
రాజాపి ¶ తం మహాదేవిం, భరియం కాసి అత్తనో;
పరిచ్చత్తుఞ్చ మారేతుం, న సక్కాయన్తి చిన్తియ.
తేసం సంవాసమన్వాయ, గబ్భో ఆసి పతిట్ఠితో;
పుత్తం విజాయి సాధఞ్ఞ-పుఞ్ఞలక్ఖణసఞ్ఞుత్తం.
రఞ్ఞో సా’తిపియా ఆసి, తతో పట్ఠాయ సోపి ఖో;
పుత్తస్స తస్స పాదాసి, ఓపరజ్జం సభోగియం.
ఠితా పాచినదేసమ్హి, ఆదిపాదా నిసమ్మతం;
వినా సో’యన్తి అమ్హాకం, ఉభో హుత్వాన ఏకతో.
ద్వీసు పస్సేసు సేనఞ్చ, సమాదాయ మహాధనం;
సన్ధింభాతరమాహూయ, కత్వారోహణ దేసతో.
గఙ్గాతీరమ్హి వాసం తే, కప్పయింసు మహబ్బలా;
రాజా సబ్బం నిసమ్మే’తం, మణ్డలీకే తహిం తహిం.
ఆరాధేత్వా గహేత్వాన, దుట్ఠే మారియ కేచన;
రక్ఖం దత్వాన నగరే, కత్తబ్బం సాధుయోజియ.
మహాసేనఙ్గమాదాయ, మహేసిఞ్చ తమాదియ;
ఖన్ధావారం నివేసేతి, మహుమ్మారమ్హి గామకే.
తస్సాగమనమఞ్ఞాయ, ఆదిపాదాపి తే తయో;
కోవిళారవ్హయే గామే, మహాయుద్ధం పవత్తయుం.
అథ రాజా మహాసేనో, సముగ్ఘాతేసి తం బలం;
దప్పుళో సో పలాయిత్థ, ఆది పాదా దువే హతా.
తత్థాపి లద్ధవిజయో, పురమాగమ్మభూమిపో;
రాజకిచ్చం విచారేసి, మహాదానం పవత్తయి.
మహాబోధి దుమిన్దస్స, మహాచేతిత్తయస్స చ;
ధాతూనమ్పి చ సక్కచ్చం, మహాపూజామకారయీ.
రోహణం సముపాగమ్మ, దప్పుళో సో తమాగతో;
బలం సమ్పటిపాదేసి, యుజ్ఝితుం పున రాజినా.
రాజా సో పుత్తనత్తానం, దేసం కాతుం నిరాకులం;
థూపారామమ్హి సబ్బేపి, సన్నిపాతియ భిక్ఖవో.
అఞ్ఞేపి చ మహాపఞ్ఞే, యుత్తా యుత్తివిసారదే;
రాజధమ్మేసు సబ్బేసు, నిపుణో నయకోవిదో.
ఆరోచేత్వా ¶ పవత్తిం తం, తేహి సమ్మా పకాసితో;
చతురఙ్గమహాసేనో, సబ్బూపకరణానుగో.
దీపే సబ్బత్థ యోజేత్వా, కత్తబ్బం నగరేపి చ;
నిక్ఖన్తో న చిరేనేవ, అగమా మారపబ్బతం.
సమ్మద్దిత్వాన తం దేసం, ఖిప్పం పబ్బతమారుహీ;
తం దిస్వా రోహణే సబ్బే, భీతా తం వసమాగముం.
తతో సన్ధిం కరిత్వాన, దప్పుళేన సదప్పకో;
హత్థీ అస్సే చ మణయో, గహేత్వా తస్స హత్థతో.
గాళ్హగఙ్గఞ్చ కత్వాన, సీమం రోహణభోగినం;
ఓరగఙ్గం సమాదాయ, రాజభోగమకారయి.
దీపమేవం మహాతేజో, కత్వా విగతకణ్టకం;
ఏకాతపత్తో ఆగమ్మ, పురం వసి యథాసుఖం.
పరివేణం సకారేసి, రాజా దామవిహారకం;
తథా సన్నిరతిత్థఞ్చ, పులత్థినగరే విభూ.
మహాలేఖఞ్చ కారేసి, పరివేణమభయా చలే;
తథా రతనపాసాదం, తథేవ సుమనోహరం.
అనేకభూమం కారేత్వా, వేజయన్తమివాపరం;
తథా సతసహస్సేహి, తీహి చేవ మహాధనో.
జమ్బోనదతువణ్ణస్స, సహస్సేహి చ సట్ఠిహి;
బిమ్బం సత్థుస్స కారేత్వా, నగ్ఘం చూళామణియుతం.
పూజం సబ్బోపహారేన, కారేత్వాన మహారహం;
పాసాదమహనే సబ్బం, రజ్జం ఓస్సజ్జి అత్తనో.
బోధిసత్తఞ్చ కారేత్వా, రాజానం సుమనోహరం;
సణ్ఠపిత్థసిలా మేఘే, చారుం భిక్ఖూనుపస్సయే.
థూపారామమ్హి థుపస్స, కాసి సోవణ్ణకఞ్చుకం;
పట్టం కత్వా విచితత్థం, రజతం అన్తరన్తరా.
తస్మింయేవ చ పాసాదం, పరిజిణ్ణం సకారయి;
అభిధమ్మం కథాపేసి, కారాపేత్వా మహామహం.
మహాథేరేన సతిమా, హేమసాలినివాసినా;
తత్థ పోక్ఖరణిఞ్చస్స, పరిభోగాయ కారయి.
జిణ్ణే ¶ దేవకూలే కత్వా, బహుకే తత్థ తత్థ సో;
దేవానం పటిమాయో చ, కారయిత్థ మహారహా.
బ్రాహ్మణానఞ్చ దత్వాన, పచ్చగ్ఘం రాజభోజనం;
పాయేసి ఖీరం సోవణ్ణ-తట్టకేహి ససక్ఖరం.
ఉసభే పఙ్గులానఞ్చ, జీవికఞ్చ సదాపయీ;
దమిళానన్తు పాదాసి, అస్సే గోణే అగణ్హతం.
అనాథా యే సలజ్జా చ, తే చ సఙ్గణ్హి సో రహో;
అసంగహితో దీపమ్హి, నత్థి తేన యథారహం.
దాతబ్బోతి కథం గున్న-మహారో సో విచిన్తియ;
సస్సే ఖీరగతే’దాసి, తేసం ఖేత్తసహస్సకే.
కాళవాపిమ్హి సో వారి-సమ్పాతం కారయి థిరం;
పుఞ్ఞమేవం విధం తస్స, అప్పమేయ్యం బహుం కిర.
తస్స పుత్తో తదా ఆసి, యువరాజా దివఙ్గతో;
జాతో సేనాపతి కాలే, అపరో అత్థి దారకో.
తం రాజా రాజపుత్తేహి, భీతో రాజారహో ఇతి;
మారేతుం తం న సక్కోన్తి, వడ్ఢపేసి యథా తథా.
అరీహి నగరే రుద్ధే, పితరం సో కిరేకదా;
ఉపసఙ్కమ్మ యాచిత్థ, సఙ్గమావచరం గజం.
సో దాపేసి మహానాగం, ఘోరం మారకరూపమం;
కతహత్థం బలఞ్చేవ, సబ్బాయుధ విసారదం.
కాలోయమీతి మన్త్వా సో, బన్ధిత్వా ఛురికం తదా;
కుఞ్జరం వరమారుయ్హ, నిక్ఖమ్మ నగరా బహి.
విద్ధంసేత్వా బలం సబ్బం, దుజ్జయం జయమగ్గహీ;
రాజా దిస్వా పసన్నో తం, సేనాపచ్చఞ్చ తస్స’దా.
ఏసోవ కిర గన్త్వాన, సబలో దేసముత్తరం;
పలాపేసి ససేనం తం, ఆదిపాదఞ్చ దప్పులం.
బద్ధవేరో తతో’హోసి, దప్పుళో తమ్హి సాధుకం;
మహాఉమ్మారయుద్ధమ్హి, దిస్వా తమతీకోధవా.
సీఘం పేసేసి తం హన్తుం, హత్థిమారుళ్హమత్తనా;
ఓవిజ్ఝియ పలాపేసి, తమేస సకదన్తీనా.
దిస్వా ¶ తమతిసన్తుట్ఠో, అఞ్ఞేసఞ్చ అభావతో;
రజ్జయోగే అదా తస్స, ఉపరాజత్తమత్తనో.
ఏవం వీసతి వస్సాని, దీపమేతం సుభుఞ్జియ;
విపాకం పుఞ్ఞకమ్మస్స, భుఞ్జితుఞ్చ దివఙ్గతో.
ఏవం అనేకేహి నయేహి థద్ధా;
జనస్స దుక్ఖేహి విరూపకేహి;
భోగా వినస్సన్తి ఖణే న సబ్బే;
అహో తహింయేవ రమన్తి బాలా.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
ఛ రాజకో నామ
ఛచత్తాలీసతిమో పరిచ్ఛేదో.
సత్తచత్తాలీసతిమ పరిచ్ఛేద
పఞ్చరాజకో
అచ్చయే ¶ పితునో రాజా, ఉపరాజా అహోసి సో;
సమత్థో సక్కుమిత్తానం, కాతుం నిగ్గహ సంగహే.
సేనా నామసి సప్పఞ్ఞా, మహేసీ తస్స రాజినో;
ఖుద్దపుత్తా పీయా’తీవ, రఞ్ఞో కల్యాణదస్సనా.
అదాసి యువరాజత్తం, జేట్ఠపుత్తస్స అత్తనో;
ఆదిపాదే’పరేకాసి, రాజినీపి చ ధీతరో.
దత్వా ఠానన్తరం రాజా, తేసం తేసం యథారహం;
జనం సఙ్గహవత్థూహి, సఙ్గహేసి చతూహిపి.
అథ కేనాపి సో గన్త్వా, హేతునా మణిహీరకం;
వసన్తో కిర అస్సోసి, పచ్చన్తో కుపితో ఇతి.
తతో సేనాపతిఞ్చేవ, జేట్ఠపుత్తఞ్చ అత్తనో;
గన్త్వా సాధేథ తం దేస-మీతి పేసేసి సజ్జుకం.
తేసు తత్థోపయాతేసు, పిసునా భేదచిన్తకా;
వత్వా యంకిఞ్చి భిన్దింసు, తే ఉభోపి నరాధిపే.
తతో ¶ ద్వే వేరినో హుత్వా, దేసం గణ్హితుమారభుం;
రాజా సుత్వా ఖణేనేవ, దురతిస్స ముపాగమి.
తే ఉభో తత్థ ఘాతేత్వా, తేసం సబ్బం సమాదియ;
హన్త్వా తం పక్ఖియే సబ్బే, పుళత్థినగరం గమి.
తదా రోహణదేసమ్హి, భోగాధిపతినో సుతో;
దాఠాసివాదిపాదస్స, మహిన్దో నామ ఖత్తియో.
పితునో సో’పరిజ్ఝిత్వా, రఞ్ఞో సన్తికమాగమా;
దిస్వా రాజాపి సన్తుట్ఠో, తం సఙ్గణ్హి యథారహం.
తేన మేత్తిం థిరం కాతుం, ధీతరం దేవ నామికం;
తస్స దత్వాన పాహేసి, బలం రోహణమేవసో.
సో గన్త్వా రాజసేనాయ, మద్దాపేత్వాన రోహణం;
జమ్బుదీపం పలాపేత్వా, పితరం రోహణం లభి.
మహావిహారే కారేసి, సలాకగ్గం థిరం సుభం;
ఖోలక్ఖియమునిన్దస్స, పరిహారాయ దాపయి.
మహానామవ్హయం గామం, పూజయిత్వా యథాబలం;
వడ్ఢమానదుమిన్దస్స, జిణ్ణం గేహఞ్చ కారియ.
రుక్ఖణత్థాయ తస్సా;దా, కోట్ఠాగామం బహుదయం;
నీలారామస్స పాదాసి, కాళుస్సం నామ గామకం.
లోహరూపస్స పాదాసి, ఆరామస్స చ గామకం;
జిణ్ణఞ్చ పటిసఙ్ఖాసి, పటిమాయో చ కారయి.
పాసాదే చేతియో చేవ, విహారే చ అనప్పకే;
పుళత్థినగరే’కాసి, వేజ్జసాలం మహాదయో.
తథా పణ్డా వియఞ్చేవ, భోగగామసమాయుతం;
పిట్ఠసప్పినమన్ధానం, సాలాయో చ తహిం తహిం.
పోత్థకేసు లిఖాపేత్వా, అట్టే సమ్మా వినిచ్ఛితే;
రాజగేహే ఠపాపేసి, ఉక్కోటనభయేన సో.
నాగవడ్ఢననామస్స, భోగగామే బహూ అదా;
లేఖే’పుబ్బే న వారేత్వా, పాలేత్వా పుబ్బసాసనం.
పితరా ¶ చ మహాదానం, పుఞ్ఞమఞ్ఞమ్పి వా కతం;
సబ్బం తమవినాసేత్వా, నిచ్చం సో రక్ఖి సాదరో.
మహేసీ చ మహారఞ్ఞో, పుఞ్ఞాని బహుకారయి;
కణ్టకం చేతియం కాసి, దేవీ చేతియపబ్బతే.
కారేత్వా జయసేనఞ్చ, పబ్బతం గామికస్సదా;
భిక్ఖుసఙ్ఘస్స సా గామం, మహుమ్మారఞ్చ తస్స దా.
సిలామేఘవ్హయం కత్వా, భిక్ఖునీనముపస్సయం;
సిలామేఘవ్హయే దాసి, భిక్ఖునీనఞ్చ పచ్చయే.
గామాయే’సుం పురాకీతా, విహారో తత్థ సాధనం;
దత్వా తే మే చయిత్వాన, విహారస్సేవ దాపయి.
ఛాదయిత్వా మహారుక్ఖే, సబ్బే చేతియపబ్బతే;
నానారాగే ధజే చేవ, పటాకాయో చ పూజయి.
పుబ్బారామకభాగమ్పి, పాసాదం పటిసఙ్ఖరి;
ఉస్సానవిట్ఠిం దుబ్భోగం, సుభోగం తస్స కారయి.
విహారం గిరిభణ్డఞ్చ, నట్ఠం పాకతికం కరి;
భోగగామే చ దాపేసి, భిక్ఖూనం తన్నివాసినం.
అమ్బుయ్యానమ్హి ఆవాసం, కత్వా దప్పుళపబ్బతం;
భిక్ఖూనం తిసతస్సా’దా, సమ్పన్నచతుపచ్చయం.
కారేత్వా నీలగల్లఞ్చ, ఆరామం సో మనోరమం;
దకవారం బహుప్పాదం, తస్స దాపేసి కారియ.
అరికారి విహారే చ, పటిసఙ్ఖాసి జిణ్ణకం;
సలాకగ్గఞ్చ పాసాదం, అపుబ్బంయేవ కారయి.
వాహదీపే సకారేసి, సేనగ్గబోధిపబ్బతం;
ధమ్మం తీసు నికాయేసు, వాచయిత్థ బహుస్సుతే.
గణ్హాపేసి చ భిక్ఖూనం, అయోపత్తేసు గణ్ఠికే;
పుఞ్ఞన్తి వుత్తం సబ్బం సో, న కిఞ్చి పరివజ్జయి.
కులీనానమనాథానం, ఇత్థీనం’దా పిళన్ధనం;
భోజనం భోజనత్థీనం, బహు సో దాసి రత్తియం.
గున్నం సస్సాని పాదాసి, కాకాదీనఞ్చ భత్తకం;
తణ్డులఞ్చ కుమారానం, మధుఫాణితసంయుత్తం.
ఏవం ¶ పుఞ్ఞాని కత్వాన, నరిన్దో సో సపారిసో;
భుత్వా పఞ్చసు వస్సేసు, మేదినిం సమ్పరిచ్చజి.
తతో తస్స సుతో ఆసి, సీహళానం రథేసతో;
సబ్బరూపగుణోపేతో, మహిన్దో నామ ఖత్తియో.
సో ధమ్మికసీలామేఘో, ఇచ్చాసి ధరణీతలే;
ధమ్మదీపో ధమ్మధజో, సుద్ధధమ్మపరాయనో.
పుబ్బకేహి నరిన్దేహి, కతం ధమ్మపథానుగం;
సబ్బం కాసి అహాపేత్వా, అధమ్మం తు వివజ్జయి.
రాజారతనపాసాదే, కాతుం సో నవకమ్మకం;
సబ్బకాలేసు దాపేసి, గేట్ఠుమ్బదకవారకం.
జిణ్ణఞ్చ పటిసఙ్ఖాసి, పుఞ్ఞకమ్మమకాసి చ;
రజ్జం కత్వాన చతూసు, వస్సేసు నిధనం గతో.
అగ్గబోధి తతో రాజా, ఛత్తం ఉస్సాపయి పురే;
కారేన్తో సబ్బసత్తానం, హితం సుఖమసేసతో.
ధాతుపూజం సకారేసి, సత్థుసబ్బగుణారహం;
పితామహకతస్సా’పి, సమ్బుద్ధస్స మహామహం.
ఉదయగ్గాదిబోధిఞ్చ, పరివేణం సకారయి;
నామం గహేత్వా పితునో, అత్తనో చ నరాధిపో.
సభోగం పరివేణఞ్చ, కత్వా తం భూతనామకం;
సకాచరియకస్సా’దా, భిక్ఖూనం తిసతస్స చ.
రాజసాలాయ దాపేసి, చూళవాపియగామకం;
గామద్వయఞ్చ దాపేసి, కాళూలమల్లవాతకే.
పవేసం వినివారేసి, ఉపోసథదినేసు సో;
మచ్ఛమంససురాదీనం, అన్తోనగరమత్తనో.
భిక్ఖూ వా చేతియే వా సో, వన్దిత్వా నిక్ఖమం తతో;
వాలుకా హా వినస్సన్తు, ఇతి పాదేసు వోధయీ.
యం యం సోవగ్గియం కమ్మం, కమ్మం నిస్సరణవహం;
వత్థుత్తయే పసన్నో సో, కమ్మం తం సబ్బమాచరి.
మాతుపట్ఠాననిరతో, రత్తిన్దివమహోసిసో;
గన్త్వా తస్సా ఉపట్ఠానం, పాతోవ కిర భూపతి.
సీసం ¶ తేలేన మక్ఖేత్వా, ఉబ్బట్టేత్వాన జల్లికం;
నఖే విసుద్ధే కత్వాన, నహాపేత్వాన సాదరం.
అచ్ఛాదేత్వా నవం వత్థం, సుఖసమ్ఫస్సమత్తనో;
వత్థం ఛడ్డితమాదాయ, పేల్లేత్వా సయమేవ తం.
తస్స తోయేన సిఞ్చిత్వా, సీసం సమకుటం సకం;
గన్ధమాలాహి తం సమ్మా, చేతియం విహ పూజియ.
నమస్సిత్వాన తిక్ఖత్తుం, కత్వా తం సో పదక్ఖిణం;
దాపేత్వా పరిసాయ’స్సా, వత్థాదీని యథారుచిం.
సహత్థేనేవ భోజేత్వా, భోజనం తం మహారహం;
భుత్థావసేసం భుఞ్జిత్వా, సమాకిరియమత్థకే.
భోజేత్వా పరిసం తస్సా, రాజభోజనముత్తమం;
సజ్జేత్వా వాసగేహఞ్చ, సుగన్ధపరివాసితం.
సహత్థా పఞ్ఞపేత్వాన, సయనం తత్థ సాధుకం;
పాదే ధోవియ మక్ఖేత్వా, గన్ధతేలేన సణ్హకం.
సమ్బాహేన్తో నిసీదిత్వా, కత్వా నిద్దముపేతకం;
కత్వా పదక్ఖిణం మఞ్చం, తిక్ఖత్తుం సాధువన్దియ.
ఆరక్ఖకే నియోజేత్వా, దాసేకమ్మకరేపి చ;
తస్సా పిట్ఠిమకత్వాన, అపక్కమేవ పిట్ఠితో.
ఠత్వా అదస్సనే ఠానే, తిక్ఖత్తుం పున వన్దియ;
సన్తుట్ఠో తేన కమ్మేన, సరన్తో తం పునప్పునం.
గేహం యాతి సజీవన్తం, ఏవమేవ ఉపట్ఠహి;
ఏకదా దాసవాదేన, వన్దిత్వా దాసమత్తనో.
తేనత్తనో కథాపేసి, ఖమాపేతుం సయం వచో;
అత్తానం భిక్ఖుసఙ్ఘస్స, దాపయిత్వాన మాతరా.
ధనమత్థగ్ఘనం ఞత్వా, భుజిస్సో ఆసి బుద్ధిమా;
ఏవం పుఞ్ఞపరో హుత్వా, కత్వా దీపస్స సఙ్గహం.
ఏకాదసహి వస్సేహి, దేవలోకముపాగమి;
తస్సానుజో దప్పుళో’థ, రాజా హోసి తదచ్చయే.
సబ్బం పుబ్బకరాజూనం, చరియం సో సమాచరి;
తదా మహిన్దనామస్స, పుత్తారోహణసామినో.
పితరా ¶ నిహటా’గఞ్ఛుం, రాజానం మాతులం సకం;
సో తే దిస్వా పవత్తిం తం, సుత్వా దత్వా మహాబలం.
పాహేసి పితరా యుద్ధం, కాతుం బన్ధు హితే రతే;
మహిన్దోపి తథాభావం, విదిత్వా రోహణాధిపో.
యుద్ధం పటిపదేయేవ, తేసం’కాసి మహాబలో;
తే ఉభోపి పలాయింసు, దత్వా సేనాయ నాయకం.
పునాగన్త్వా మహీపాలం, సేవమానా ఇధా’వసుం;
పితాపి తేన సన్తుట్ఠో, అఞ్ఞేన సకబన్ధునా.
యుజ్ఝన్తో మరణం గఞ్ఛి, ఞాతిసోపి మతో కిర;
తదా’దా భాగినేయ్యస్స, రాజా కిత్తగ్గబోధినో.
సబ్బరూపగుణోపేతం, ధితరం దేవ నామికం;
సో దప్పుళం ఠపేత్వాన, సేవత్థం తస్స రాజినో.
సయం సేనఙ్గమాదాయ, రోహణం సముపాగమి;
రోహణాధిపతి హుత్వా, సబ్బాకారసమప్పితో.
పుత్తధీతాహి వడ్ఢేన్తో, వాసం తత్థేవ కప్పయి;
రాజాకాసి దుమిన్దస్స, ఘరం జిణ్ణం నవం థిరం.
సోవణ్ణఖచితం కమ్మం, మఙ్గలేన చ తస్స సో;
అత్తనో రాజభావస్స, సత్థుపారమితాయ చ.
సమ్మానుచ్ఛవికం కత్వా, మహాపూజం పవత్తయి;
జిణ్ణం కారేసి పాసాదం, హత్థికుచ్ఛివిహారకే.
వాహదీపస్స ఆరామం, లావరావఞ్చ పబ్బతం;
విహారే జేతనామే చ, కత్వా సోవణ్ణయం మునిం.
వడ్ఢేత్వా బోధిగేహమ్హి, పూజంకాసి అచిన్తియం;
అనుసంవచ్ఛరం దీపే, వత్థదానం పవత్తయి.
మహాపాళిఞ్చ వడ్ఢేసి, భత్తగ్గమవలోకయీ;
తులాభారఞ్చ దాపేసి, జిణ్ణఞ్చ పటిసఙ్ఖరి.
చారిత్తం పుబ్బరాజూనం, పాలేసి మనవజ్జియం;
తస్సా’సి వజిరో నామ, సేనాపతి మహాపతి.
కచ్ఛవాలం సకారేసి, ఆరామం పంసుకూలినం;
థూపారామమ్హి థూపస్స, ఘరం ఛాదేసి సాధుకం.
ఇట్ఠకాహి ¶ సువణ్ణాహి, హేమద్వారే చ కారయి;
ఏవం సోళసవస్సాని, కత్వా రజ్జం నరాధిపో.
అగమా సబ్బసత్తానం, గన్తబ్బం దేసమేవ సో;
తస్మిం రాజిని సమ్పత్తే, దేవలోకం తదా అహు.
అగ్గబోధిసనామో’థ, ఆణాభేరిం చరాపయి;
పితా తస్స సభాతుస్స, పుత్తం మహిన్దనామకం.
రజ్జత్థం సకపుత్తానం, ఆదిపాదం న కారయీ;
ఆదరం సో సబన్ధూనం, కనిట్ఠానమ్పి కాతవే.
అసహన్తో పలాయిత్థ, పరతీరం సమాకులో;
తే సమాగమనం సుత్వా, పేసయిత్వా మహాబలం.
కారేత్వా యుద్ధమేతేహి, సీసం తేసం సగణ్హయి;
నికాయేసు విచారేత్వా, కత్తబ్బం సబ్బమేవ సో.
దీపే’పి సకలే కాసి, పాపాచారనివారణం;
భిక్ఖూ చూళవిహారేసు, యాగుం గణ్హన్తి సబ్బదా.
మహావిహారే తం సుత్వా, రాజా నిబ్బిన్నమానసో;
కణ్ఠపిట్ఠిమహాగామం తథా యాబాలగామకం.
తేలగామం బహుదఞ్చ, దకవారం పదాపియ;
యాగుం గహేతుం యోజేసి, విహారేసు’పి భిక్ఖవో.
తతో పట్ఠాయ తం యాగుం, సబ్బే గణ్హింసు సాదరా;
దీపే భేరించ రాపేత్వా, సన్నిపాతియ యాచకే.
సువణ్ణం సోపదాపేసి, యథిచ్ఛం దివసత్తయం;
ఏవమాదిం స కత్వాన, పుఞ్ఞవం వస్సేహి తీహి చ.
వత్థుత్తయపసాదస్స, ఫలం పస్సితుమత్తనో;
రాజా దిబ్బేన యానేన, గచ్ఛన్తో వియ సో మరి.
ఏవం అనిచ్చా వత సబ్బదేహినో;
సబ్బఞ్ఞూనోపేవ ముపేతి మచ్చుం;
పహాయ తస్మా భవరాగజాతం;
బుధో సుబుద్ధివిభవే భవేయ్య.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
పఞ్చరాజకో నామ
సత్తచత్తాలీసతిమో పరిచ్ఛేదో.
అట్ఠచత్తాలీసతిమ పరిచ్ఛేద
ఏకరాజకో
తతో ¶ తస్సా’నుజో సేనో, ఛత్తం ఉస్సాపయీ పురే;
పియం’వ పుత్తం పస్సన్తో, సత్తే సబ్బే మహాధనో.
చరియం పుబ్బరాజూనం, సమాచరి యథాభతం;
అపుబ్బమ్పి చ వత్తేసి, చరియం ధమ్మసంహితం.
భిక్ఖూనం భిక్ఖూనీనఞ్చ, ఞాతీనం దీపవాసినం;
మచ్ఛానం మిగపక్ఖీనం, కత్తబ్బం స సమాచరి.
మహిన్దం పరతీరం సో, గతం యోజియమారయి;
ఏవం సో సువిసోధేసి, రజ్జపచ్చత్థికే’ఖిలే.
మహాదానం పవత్తేసి, యాచకానం ధనేసినం;
భిక్ఖూనం బ్రాహ్మణానఞ్చ, మనుఞ్ఞం రాజభోజనం.
అహేసుం అనుజాతస్స, మహిన్దో కస్సపో తథా;
ఉదయోతి తయో తేసు, మహిన్దో యువరాజకో.
హుత్వా తస్సానువత్తన్తో, సక్కచ్చం తముపట్ఠహి;
సఙ్ఘానామాసి రాజస్స, భరియా తస్స రాజినీ.
కీళనత్థం సముద్దస్స, గతే రాజిని పట్టనం;
ఉదయో ఆదిపాదోసో, ఓహీనో నగరే తదా.
నాలనామం గహేత్వాన, ధీతరం మాణిలానియా;
రక్ఖితం రాజరక్ఖాయ, పుళత్థినగరం అగా.
రాజా తస్మిం అకుజ్ఝిత్వా, సన్ధిం కత్వా అకుప్పియం;
మహాదీపాదం పేసేత్వా, తోసత్వా తం ఇధానయి.
ఏవం సమగ్గా తే ఆసుం, తతో పట్ఠాయ ఖత్తియా;
రక్ఖన్తా సాసనం లోకం, వసింసు సుసమాహితా.
తతో కేనచి కాలేన, పణ్డురాజా మహాబలో;
జమ్బుదీపా ఇధా’గమ్మ, దీప గణ్హితుమారభి.
రాజా ¶ సుత్వా మహాసేనం, పేసుయిత్థ తదన్తికం;
అమచ్చానం వివాదేన, థద్ధోతారో నారాధిపో.
పణ్డురాజా వినాసేన్తో, సబ్బం తం దేసముత్తరం;
ఖన్ధావారం నివేసేసి, మహాతాలితగామకే.
వసన్తా దమిళా ఏత్థ, బహవో యే తహిం తహిం;
సబ్బే తం పక్ఖియాహేసుం, తతో సో బలవా అహు.
తత్థ గన్తా మహాసేనా, రఞ్ఞో యుజ్ఝితుమారభి;
హత్థిక్ఖన్ధగతో పణ్డు-రాజాపి సముపావిసి.
అహు దమిళసేనాసా, పస్సన్తి సామినో ముఖం;
సమ్పత్తబలహుస్సాహా, తదత్థే చత్తజీవితా.
దీపసేనా తు సామిన-మభావేన నిరుస్సుక్కా;
యుజ్ఝన్తి పరిభిన్దిత్వా, పలాయిత్థ తతో తతో.
ఓతరిత్థమహాసేనా, పణ్డురాజాస్స తఙ్ఖణే;
మారసేనావ గచ్ఛన్తి, విచుణ్ణేన్తి మహాజనం.
రాజా సేనాయ భిన్నత్తం, సుక్కా సబ్బం సమాదియ;
హత్థసారం పురం హిత్వా, మలయాభిముఖో గతో.
తతో హత్థిం సమారుయ్హ, యువరాజా మహిన్దకో;
యుజ్ఝన్తో సకసేనాయ, పలాతత్తం సమేక్ఖియ.
ఏకేనమే న సక్కా వే, సబ్బే ఏతేహి మారితుం;
ఏతేసం న చ నీచానం, హత్థేసు మరణం సుఖం.
తస్మా వరం మే మరణం, మయా ఏవేతి చిన్తియ;
హత్థిక్ఖన్ధగతోయేవ, ఛిన్ది సో సీసమత్తనో.
తం దిస్వా బహవో సీసే, తత్థ ఛిన్దింసు సేవకా;
తం దిస్వా దమిళీ సేనా, హట్ఠతుట్ఠా పమోదిసా.
ఏతం సబ్బం సమేక్ఖిత్వా, ఆదాపాదో సకస్సపో;
తురఙ్గవరమారుయ్హ, సుసన్నద్ధో మహాయుధో.
విహారముపసఙ్కమ్మ, అభయం ఏకకోవ సో;
తాదిసమ్పి మహాసేనం, ఓగాహేత్వా విదారయి.
సుపణ్ణో వియ గణ్హన్తో, భూజగేన సలిలాల యే;
సో తం సబ్బం నివత్తేసి, అత్తానఞ్చ సుగోపయి.
అస్సో ¶ ఏకోవ దిస్సిత్థ, తురఙ్గావలిసన్నిభో;
అత్తనో సో జనం కఞ్చి, అపస్సన్తో’నుగామినం.
కిం మే ఏకేన వేరినం, పూరితేన మనోరథం;
కాలన్తరేహం జీవన్తో, పూరేస్సం మే మనోరథం.
తస్మా గన్తుంవ యుత్తన్తి, నిమ్ఫోటేత్వా మహాబలం;
నిబ్భయోవ మహాయోధో, కోణ్డివాతముపాగమి.
పణ్డురాజా మహాసేనా, అగ్గహేసి తతో పురం;
సీసం తం యువరాజస్స, పణ్డురాజస్స దస్సయుం.
సో తం దిస్వా చ ఝాపేత్వా, రాజూనం పణ్డుదేసినం;
సబ్బమాళాహనే కిచ్చం, తస్స కాతుం నియోజయి.
సబ్బం సారం హరాపేసి, భణ్డాగారమ్హి రాజినో;
అగ్గణ్హిత్థ గహేతబ్బం, విహారే నగరేపి చ.
పాసాదే రతనే సబ్బే, సోవణ్ణంసత్థుబిమ్బకం;
సిలామయ మునిన్దస్స, చక్ఖుభూక మణిద్వయం.
తథా సోవణ్ణపట్టే చ, థూపారామమ్హి చేతియే;
సువణ్ణ పటిమాయో చ, విహారేసు తహిం తహిం.
సబ్బం గహేత్వా నిస్సారం, లఙ్కాదీప మకాసి సో;
ఛడ్డయిత్థ పురం రమ్మ, యక్ఖభక్ఖిత రూపకం.
రాజా’పి రక్ఖం దత్వాన, మహామగ్గే తహిం తహిం;
గఙ్గాద్వయ ముఖే వాసం, కప్పేసి పరిసఙ్కితో.
పణ్డురాజా తతో సద్ధిం, కాతుం సీహళసామినా;
అమచ్చే తత్థ పేసేసి, దిస్వా తే సీహలాధిపో.
సుణిత్వా సాసనం తేసం, సబ్బం తం సమ్పటిచ్ఛియ;
దూతానం కారయిత్వాన, యథాకామేన సఙ్గహం.
హత్థిద్వయం సదత్వాన, సబ్బమాభరణమ్పి చ;
తస్స పేసేసి దూతేసో, అత్తనోపి హితావహే.
పణ్డురాజా సితం సబ్బం, దిస్వా సన్తుట్ఠమానసో;
నియ్యాతేత్వాన దూతానం, తదహేవ మహాపురం.
నిక్ఖమిత్వా పురా గన్త్వా, న చిరేనేవ పట్టనం;
తత్థ ఆరుయ్హ నావం సో, సక దేస ముపాగమి.
తతో ¶ ఆగమ్మ నగరం, సీలామేఘో మహీపతి;
యథాఠానే ఠపేత్వాన, దీపం వసి సమాహితో.
భాతరం దుతియం కత్వా, ఉదయం నామ ఖత్తియం;
మహాదీపాదం తస్సా’దా, సోగత్థం దక్ఖిణం దిసం.
సోపి ఖో న చిరేనేవ, కత్వా పుఞ్ఞం యథారహం;
రోగేనేకేన సమ్ఫుట్ఠో, పవిట్ఠో మచ్చునో ముఖం.
కస్సపో ఆదిపాదోపి, పులత్థినగరే వసం;
యోజేత్వా పణ్డురాజేన, అహోసి కిర మారితో.
తదా కస్సపనామస్స, పుత్తా ఆసుం మహారహా;
ఆదిపాదస్స చత్తారో, ధఞ్ఞలక్ఖణ సఞ్ఞుతా.
యో సేనం సబ్బపఠమో, సేనో నామ కుమారకో;
సూరో వీరో మహుస్సాహో, రాజభారక్ఖమో సమో.
రాజా మహాదీపాదత్తం, తస్స దత్వా యథావిధిం;
భోగత్థం దక్ఖిణం దేసం, సవాహన ముపాదిసి.
రోహణాధిపతిస్సా’సుం, పుత్తా కిత్తగ్గబోధితో;
చత్తారో ధీతరో తిస్సో, దస్సనేయ్యా మనోరమా.
తదా జేట్ఠసుతం తస్స, మహిన్దం నామ ఖత్తియం;
పితుచ్ఛా మారయిత్వాన, దేసం గణ్హి ససాధనం.
భాతరో తే తయో తస్మిం,
సంరుట్ఠా భాతు ఘాతనే;
ఆదాయ భగీనీ తిస్సో,
రఞ్ఞో సన్తికమాగముం.
రాజాపి దిస్వా తేతీవ, మమాయన్తో దయాలుకో;
సబ్బే దేవకుమారేవ, సుఖం వడ్ఢేసి పేమవా.
తతో కస్సపనామం సో, తేసం జేట్ఠం నరిస్సరో;
దేసం తం గణ్హ యాహీతి, దత్వా బలమపేసయి.
సో’పి గన్త్వాన తం హన్త్వా, రోహణం కసిణమ్పి తం;
కత్వా హత్థగతం తత్థ, వసిత్థ నిరుపద్దవో.
అథ సో భాతరో ద్వే’పి, సేనఞ్చ ఉదయం తథా;
పక్కోసిత్వాన, భాజేత్వా, దేసం తేహి సహావసి.
రాజా ¶ తా సాధు వడ్ఢేత్వా, వయపత్తాసు తీసు సో;
రాజకఞ్ఞాసు ధఞ్ఞాసు, దేవచ్ఛరసూ రూపిసు.
ఠపేత్వా రాజిని ఠానే, ఉపరాజస్స దాపయి;
సఙ్ఘనామం మహాభోగం, దత్వా రజ్జసరిక్ఖకం.
కణిట్ఠో ఉపరాజస్స, మహిన్దో నామ భాతుకో;
అత్థి సబ్బగుణోపేతో, సబ్బసత్థవిసారదో.
తస్సా’దాసి దువే రాజా, రాజకఞ్ఞా మనోహరా;
తిస్సవ్హకిత్త నామఞ్చ, దత్వా భోగం యథారుచిం.
ఏవం కరోన్తో ఞాతీనం, సంగహం సో యథారహం;
ఆరాధేన్తో చ దానాది-సఙ్గహేహి మహాజనం.
రాజా దసయి రాజూనం, ధమ్మేహి సముపాగతో;
సమాచరన్తో పుఞ్ఞాని, పరిభుఞ్జిత్థ మేదినిం.
పంసుకూలిక భిక్ఖూనం, కత్వా’రిట్ఠమ్హి పబ్బతే;
మహాభోగం అదారామం, నిమ్మితం వియ ఇద్ధియా.
పరిహారఞ్చ తస్సదా, రాజారహమసేసతో;
ఆరామికే చ బహవో, దాసే కమ్మకరేపి చ.
పాసాదం సోవ కారేసి, విహారే జేతనామకే;
అనేకభూమిం భూమిన్దో, బుద్ధభూమిగతాసయో.
వడ్ఢేత్వా తత్థ కారేత్వా, సబ్బ సోవణ్ణయం జినం;
సణ్ఠపేత్వా మహాభోగం, వసాపేసి చ భిక్ఖవో.
మహాది పరివేణమ్హి, కారేసి సుమనోహరం;
పాసాద మగ్గిసన్దండ్ఢం, తస్మింయేవ విహారకే.
కత్వా వీరఙ్కురారామం, విహారే అభయుత్తరే;
మహాసఙ్ఘిక భిక్ఖూనం, థేరియానఞ్చ దాపయి.
పుబ్బారామఞ్చ కారేసి, సమ్పన్న చతుపచ్చయం;
సద్ధిం సో సఙ్ఘనామాయ, దేవియాపి చ అత్తనో.
మహావిహారేతాయేవ, సద్ధిం కారేసి భూమిపో;
ఆవాసం సఙ్ఘసేనవ్హం, మహాభోగం మహామతి.
కారేత్వా సబ్బసోవణ్ణం, కేసధాతు కరణ్డకం;
మహాపూజం పవత్తేసి, రజ్జం విస్సజ్జి ఉత్తమో.
చేతియస్స ¶ గీరిస్సాదా, కాణవాపిం బహుదయం;
భిక్ఖూనం దిపవాసీనం, దాపేసి చ తిచీవరం.
పులత్థి నగరే కాసి, వాపియో థుసవాపియా;
సేనగ్గబోధిమావాసం, గామారామిక సఞ్ఞుతం.
తస్మింయేవ చ కారేసి, మహాపాళిం సుభోజనం;
మహాపాళిఞ్చ సబ్బేసం, మహానేత్తమ్పి పబ్బతే.
వేజ్జసాలమ్పి కారేసి, నగరస్స చ పచ్ఛిమే;
అనాథానం పవత్తేసి, యాగుదానం సఖజ్జకం.
పంసుకూలిక భిక్ఖూనం, పచ్చేకఞ్చ మహానసం;
కత్వా దాపేసి సక్కచ్చం, నిచ్చం భోజనముత్తమో.
హుత్వా మహాదిపాదో’యం, కప్పూర పరివేణకే;
ఉత్తరాళ్హే చ కారేసి, పరిచ్ఛేదే సనామకే.
తులాభారఞ్చ పాదాసీ, తిక్ఖత్తుం సో మహాధనే;
పుఞ్ఞమఞ్ఞమ్పి సో’కాసి, రాజా నానప్పకారకం.
సఙ్ఘనామాపి సా దేవీ, ఉత్తరమ్హి విహారకే;
కత్వా మహిన్దసేనవ్హా-వాసం వాసేసి భిక్ఖవో.
ఆరద్ధో దప్పులవ్హస్స, కాలే రాజస్స ధీమభో;
మహాదేవేన సో ఆసి, రమ్మో దప్పుల పబ్బతో.
దారుకస్సపనామేన, తథా కస్సపరాజికం;
ఉభోపి తే విప్పకతే, రాజా సో వసమాపయి.
భద్దో సేనాపతి తస్స, భద్దసేనాపతి’వ్హయం;
పరివేణమ్పి కారేసి, దాసభోగసమాయుతం.
ఉత్తరో చ అమచ్చో’కా, విహారే అభయుత్తరే;
వాసముత్తరసేనవ్హం, రమ్మ ముత్తరపచ్చయం.
వజిరో నామ తత్థేవా-వాసం వజిరసేనకం;
కాసి రక్ఖసనామోచా-వాసం రక్ఖసనామకం.
తతో వీసతి వస్సేసు, పులత్థి నగరే వసం;
పణ్డురాజకతం కారం, సరన్తో సరదస్సనో.
దదన్తో వియ సేనస్స, సూరస్సావసరఞ్చసో;
పహాయ దీపం దీపో’వ, మహావాత హతో గతో.
భోగో ¶ అనిచ్చా సహ జీవితేన;
పగేవ తే బన్ధుజనా సహాయా;
నరాధీపం పస్సథ ఏకమేవ;
సమాగతం మచ్చుముఖం సుఘోరం.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
ఏక రాజకో నామ
అట్ఠచత్తాలీసతిమో పరిచ్ఛేదో.
ఏకూనపఞ్ఞాసతిమ పరిచ్ఛేద
రాజద్వయదీపనో
ఏవం తస్మిం మతే తస్స, కాతబ్బం సాధుకారియ;
మహాదీపాదో సేనవ్హో, ఆదాయ బలవాహనం.
ఆగమ్మ నగరం రాజా, అహోసి ధరణీ తలే;
ఆదికప్పమ్హి రాజూనం, దస్సన్తో చరియం పియ.
సద్ధో మహాధనో సూరో, ముత్తచాగీ నిరాలయో;
యాచయోగో మహాభోగో, సమ్పన్నబలవాహనో.
కిత్తియా’మలభూతాయ, తథా తేజో గుణేన చ;
సన్నిపాతంవ సో చన్ద-సూరియానం నిదస్సయి.
అసఙ్కిణ్ణ గుణాకిణ్ణో, సువిచిణ్ణ గుణాగుణో;
నిత్థిణ్ణపాపో నిబ్బిణ్ణ-సంసారో సారదస్సనో.
భరియా తస్స యా ఆసి, సఙ్ఘాతం సో భిసేచయి;
మహేసీభావే దత్వాన, పరిహారం యథాభతం.
మహిన్దం నామ సప్పఞ్ఞం, కణిట్ఠం భాతరం సకం;
దత్వా దక్ఖిణభాగం సో, ఓపరజ్జే’భిసేచయి.
అన్తేపురే’పరజ్ఝిత్వా, సో రఞ్ఞా అవధారితే;
సపుత్తదారో వుట్ఠాయ, అఞ్ఞాతో మలయం అగా.
ఉప్పజ్జిత్థ ¶ తదా పుత్తో, రఞ్ఞో సఙ్ఘాయ దేవియా;
దస్సేన్తో’వ పనాదస్స, కుమార రూపమత్తనో.
రాజా తం జాతమత్తం’వ, దిస్వా సన్థుట్ఠమానుసో;
సిద్ధత్థం లుమ్బినీజాతం, రాజా సుద్ధోదనో వియ.
ధఞ్ఞపుఞ్ఞగుణూపేతో, ఠపేత్వా దీపమేకకం;
జమ్బుదీపే’పి కసిణే, రజ్జయోగ్గోతి మే సుతో.
నామదాన దినేయేవ, పరిహారేన సబ్బసో;
ఓపరజ్జే భిసిఞ్చిత్వా, దక్ఖిణం దేసమస్స’దా.
యువరాజాపి మలయే, వసన్తో’వ మహీపతిం;
ఆరాధేత్వా ఉపాయేన, అనుఞ్ఞతో సభాతరా.
నికాయత్తయ వా సీహి, సద్ధిం భిక్ఖూహి ఆగతో;
దిస్వా రాజానమేత్థేవ, సన్ధీం’కాసి అకుప్పియం.
యా తస్స యువరాజస్స, భరియా తిస్సా నామికా;
రాజినీ సా విజాయిత్థ, ధీతరం సఙ్ఘనామికం.
కిత్తినామా’పరాయా చ, భరియా సాపి ఖో పన;
విజాయి పుత్తే చత్తారో, తథా ఏకఞ్చ ధీతరం.
తదా రాజాపి చిన్తేత్వా, ఏవం సతి కణిట్ఠకో;
నిస్సఙ్కో మయి హోతీతి, సమ్మా మన్తీహి మన్తియ.
ధీతరం యువరాజస్స, సురూపిం రూపనామికం;
కస్సపస్స’త్త పుత్తస్స, వివాహం కారయి బుధో.
దక్ఖిణం దేసమస్సేవ, కణిట్ఠస్స సదాపయి;
రాజపుత్తస్స పాదాపి, పచ్చేకం భోగమత్తనో.
రజ్జమ్హి సబ్బం తస్సేవ, పరిభోగాయ దాపయి;
కేవలన్తు విచారేసి, దీపం దీప హితావహో.
తేసం సంవాసమన్వాయ, ఉభిన్నం పుఞ్ఞకమ్మినం;
ధఞ్ఞపుఞ్ఞగుణూపేతా, విజాతా పుత్తధీతరో.
కత్వా సబ్బోపహారేన, దాఠాధాతు మహామహం;
ఆరుయ్హ వరపాసాదం, రతనవ్హం మహీపతి.
తదా సోవణ్ణయస్సాపి, సమ్బుద్ధస్స పురా ఠితం;
సుఞ్ఞం పిట్ఠం సయం దిస్వా, కస్మా ఏవన్తి సంవది.
తతో ¶ అమచ్చా ఆహంసు, నాజానాసి మహీపతి;
మహాపితునరిన్దస్స, కాలే తవ నరిస్సరం.
పణ్డురాజా ఇధాగమ్మ, దీపమేతం వినాసియ;
సబ్బం సారగతం దీపే, సమాదాయ గతో ఇతి.
తం సుత్వా లజ్జితో రాజా, సయం వియ పరాజితో;
తదహేవ నియోజేసి, అమచ్చే బలసఙ్గహే.
తదా’వ కిర ఆగఞ్ఛి, పణ్డురాజకుమారకో;
పరిభూతో సరాజేన, రజ్జత్థం కత నిచ్ఛయో.
రాజా దిస్వా’తి సన్తుట్ఠో, కత్తబ్బం తస్స కారియ;
మహాతిత్థ ముపాగమ్మ, పట్టనం సేమత్రసో.
మహన్తం బలకాయఞ్చ, తస్సోపకరణాని చ;
అనునం పటియాదేత్వా, దేవసేనంవ సజ్జితం.
పణ్డురాజకుమారేన, సద్ధిం సేనాపతి సకం;
గన్త్వా తం పణ్డురాజానం, హన్త్వానికమితో పురా.
రతనం సబ్బమాదాయ, దత్వా రజ్జం ఇమస్స చ;
న చిరేనేవ ఏహీతీ, ఉయ్యోజేసి మహాయసో.
సోపి ఏవం కరోమీతి, పటిస్సుత్వా మహీపతిం;
విన్దిత్వా బలమాదాయ, నామమారుయ్హ తం ఖణే.
పరతీరం తతో గన్త్వా, సంవుళహ బలవాహనో;
వినాసయన్తో పచ్చన్తం, వారేసి మధురం పురం.
ద్వారాని పిదహిత్వాన, పచ్ఛిన్దిత్థ గతాగతం;
తతో అగ్గిం ఖిపాపేసి, గోపురట్టాల కోట్ఠకే.
ఏవం సీహళసేనాయ, పవిట్ఠాయ సకం పురం;
సబ్బం విలుమ్పమానాయ, సేనఙ్గం ఘాతయన్తియా.
పణ్డురాజా నిసమ్మేతం, సమాదాయ సకం బలం;
వేగసా తం సమాగమ్మ, యుద్ధం కాతుం సమారభి.
అసమ్పుణ్ణ బలత్తా సో, విద్ధో సల్లేన భూపతి;
హత్థిక్ఖన్ధగతోయేవ, విహాయ పురమత్తనో.
పలాయిత్వా గతఠానే, జీవితం నిజమేస్సజి;
భరియావ’స్స తేనాసి, సమ్పత్తా జీవితక్ఖయం.
తతో ¶ సీహళసేనాసా, పవిట్ఠా నిబ్భయా పురం;
తత్థ సబ్బం విలుమ్పిత్థ, దేవా’సిరపురం యథా.
సేనాపతి తతో రాజ-గేహే భత్తం సమేక్ఖియ;
దీపానితమిమమ్హా చ, తత్రట్ఠఞ్చ మహారహం.
సారం సబ్బంసమాదాయ, దేసే చ నగరే ఠితం;
కత్వా ఇస్సరియం తత్థ, వసేవత్తియ అత్తనో.
పణ్డురాజ కుమారం తు, తత్థ రజ్జే’భి సిఞ్చియ;
కారేత్వా పరిహారఞ్చ, దేసం తస్స సమప్పియ.
యథారుచిం గహేత్వాన, హత్థిఅస్సే నరే’పి చ;
తత్థ తత్థ యథా కామం, వసన్తో అకుతో భయో.
సముద్ద తటమాగమ్మ, ఠత్వా తత్థ యథాసుఖం;
కీళన్తో వియ నావం సో, సమారుయ్హ విసారదో.
మహాతిత్థ ముపాగమ్మ, వన్దిత్వా ధరణీ పతిం;
తం సాసనం నివేదేత్వా, సారం దస్సేసి ఆహటం.
రాజా సాధూతి వత్వాన, కారేత్వా తస్స సఙ్గహం;
సద్ధిం సేనాయ ఆగన్త్వా, పకట్ఠాయ సకం పురం.
జయపానం పివిత్వాన, కత్వా విజయమఙ్గలం;
మహాధాగం పవత్తేత్వా, యాచకానం యథా రుచిం.
సబ్బం పాకతికం కాసి, సారం దీపే నిరాలయో;
సోవణ్ణ పటిమాయో చ, యథాఠానే ఠపాపయి.
సుఞ్ఞం రతనపాసాదే, పిట్ఠం పూరేసి సత్థునో;
కాసి రక్ఖపిధానేన, నిబ్భయం ధరణీతలం.
తతో పట్ఠాయ దీపంసో, అరీనం దుప్పధంసియం;
కత్వా వడ్ఢేసి భోగేహి, ఉత్తరాదికురుం పియ.
ఖిన్నా పుబ్బస్స రాజస్స, కాలే దీపమ్హి పాణినో;
నిబ్బుతా తం సమాగమ్మ, ఘమ్మా వియ వలాహకా.
తస్స వీసతిమే వస్సే, విహారే అభయుత్తరే;
నిక్ఖమిత్వా గతా హేసుం, పంసుకూలిక భిక్ఖవో.
యువరాజా మహిన్దో సో, ధుమరాజస్స సత్థునో;
కారాపయి ఘరం రమ్మం, దస్సనేయ్యం మనోరమం.
బోధిగేహం ¶ కరోన్తో తం, దిస్వా వడ్ఢకీనో తదా;
వంసేన సాఖం ఆహచ్చ, భిజ్జన్తం వరబోధియా.
కిన్తు కాతబ్బమేత్థాతి, యువరాజం నివేదయుం;
సో తం తం ముపసంకమ్మ, మహాపూజాయ పూజియ.
సచే సత్థా, హితత్థాయ, సమ్భూతో సబ్బపాణినం;
లద్ధుం పుఞ్ఞస్స’నగ్ఘస్స, ఘరస్స కరణేతి’ధ.
సాఖా గచ్ఛం తు ఉద్ధంవ, కాతుం సక్కా యథాఘరం;
ఏవమారాధయిత్వాన, వన్దిత్వా సఙ్ఘరం గతో.
తదా సాఖా దుమిన్దస్స, రత్తియం ఉద్ధముగ్గమి;
తతో కమ్మకరా సబ్బం, ఆరోచేసుం ససామినో.
యువరాజా’తి సన్తుట్ఠో, భాతురఞ్ఞో నివేదియ;
మహాపూజాయ పూజేసి, విస్సజ్జియ బహుధనం.
తథా మహిన్దసేనవ్హం, పరివేణఞ్చ కారియ;
సఙ్ఘస్సా’దా సభోగం సో, పుఞ్ఞా పుఞ్ఞానిచాచీని.
అదా సపరిసం భత్తం, వత్థం ఛత్తముపాహనం;
తథా గమియభత్తఞ్చ, నహానఞ్చ సభత్తకం.
ఏవం ఖుద్దాను ఖుద్దాని, కత్వా పుఞ్ఞాని సో విభూ;
రఞ్ఞో తేత్తింసవస్సమ్హి, యథాకమ్మముపాగమి.
అథ రాజా మతేతస్మిం, కణిట్ఠముదయం సకం;
తస్స ఠానే ఠపేత్వాన, సబ్బం తస్సేవ తస్సదా.
తులాభారస్స దానేన, దీనానాథే సతప్పయి;
ధమ్మకమ్మేన సోధేసి, నికాయత్తయమేకతో.
సోణ్ణథాలీసహస్సం సో, ముత్తాహి పరిపూరియ;
ఠపేత్వా మణిమేకేకం, తస్సోపరి మహారహం.
బ్రాహ్మణానం సహస్సస్స, సుద్ధే రతనభాజనే;
భోజేత్వా ఖీరపాయాసం, దాపేత్వా హేమసుత్తకం.
తథా నవేహి వత్థేహి, అచ్ఛాదేత్వా యథారుచిం;
సన్తప్పేసి మహన్తేన, పరిహారేన పుఞ్ఞవా.
భిక్ఖూనం దీపవాసీనం, అదాసి చ తిచీవరం;
అదా సబ్బాసమిత్థీనం, వత్థఞ్చ సుమనోహరం.
కారేత్వా ¶ లోహపాసాదం, వేజయన్తసరిక్ఖకం;
వడ్ఢేసి పటిమం తత్థ, సువణ్ణఘటకోట్టిమం.
సుత్వా ఉపోసథాగార-భావం సబ్బ మహేసీనం;
తుచ్ఛో యం నేవ హోతూతి, వాసం సఙ్ఘస్స తం అకా.
భోగగామే చ తస్సదా, రక్ఖకే చ నియోజయి;
భిక్ఖూ ద్వత్తింసమత్తాహి, వసన్తూతి నియామయి.
గఙ్గాయ మరియాదం సో, కారేసి మణిమేఖలం;
తోయనిద్ధమనఞ్చాకా, మణిహీరకవాపియా.
కట్ఠున్తనగరే చేవ, కాణవాపించ బన్ధయి;
వేజ్జసాలఞ్చ కారేసి, చేతియమ్హి గిరిమ్హి సో.
బుద్ధగామవిహారఞ్చ, విహారం మహియఙ్గణం;
కూటతిస్స విహారఞ్చ, భోగగామే న వడ్ఢయి.
మణ్డలస్స గిరిస్సా’దా, విహారస్స సగామకే;
ఉత్తరాళ్హే చ కారేసి, పాసాదం పరివేణకే.
మహాసేనస్స బుద్ధస్స, గామం దత్వాన రక్ఖకే;
దాసి సోబ్భవిహారే చ, కారేసి పటిమాఘరం.
బోధిసత్తే చ వడ్ఢేసి, పాసాదే మణిమేఖలే;
సీలామయమునిన్దస్స, జిణ్ణగేహమ్పి కారయి.
రాజ తం బోధిసత్తఞ్చ, సఘరం తత్థ సన్నహి;
ఆలవాలం దుమిన్దస్స, గన్ధిత్వా కా మహామహం.
లిఖిత్వా హేమపట్టమ్హి, సబ్బరతనసుత్తకం;
మహాపూజమకా తస్స, అభిధమ్మం కథాపయి.
ఆనన్దపటిమం నేత్వా, పురం కత్వా పదక్ఖిణం;
పరిత్తం భిక్ఖుసఙ్ఘేన, భణాపేత్వా యథావిధిం.
పరిత్తోదకసేకేన, జనం కత్వా నిరాతురం;
రాజా రోగభయం పేవం, నీహరిత్థ సదేసతో.
అభిసేకం గహేత్వాన, హేమవాలుక చేతియే;
అనుసంవచ్ఛరం కాతుం, తం చారిత్తం లిఖాపయి.
అదా మాసస్స చతూసు, ఉపోసథదినేసు సో;
చతున్నఞ్చ సహస్సానం, వత్థదానం సభత్తకం.
వేసాఖకీళం ¶ కీళిత్థ, సద్ధిం దుగ్గతకేహి సో;
అన్నం పానఞ్చ వత్థఞ్చ, తేసం దత్వా యథారుచిం.
భిక్ఖుసఙ్ఘస్స దీపమ్హి, నిచ్చదానం పవత్తయి;
సన్తప్పేసి చ దానేన, కపణద్ధికవణిబ్బకే.
తస్స రఞ్ఞో మహేసీ చ, సఙ్ఘనామా అకారయి;
పబ్బతం సఙ్ఘసేనవ్హం, సభోగమభయుత్తరే.
నీలచూళామణిఞ్చాకా, సిలామయ మహేసినో;
పూజం సబ్బోపహారేహి, కాసి సత్థుస్స సబ్బదా.
తస్స సేనాపతిచా’కా, సేనసేనాపతివ్హయం;
పరివేణం మహాభోగం, సూరో తుట్ఠకనామకో.
ఏవం సపరిసో కత్వా, సపుఞ్ఞాని మహాయసో;
పఞ్చతింసతిమే వస్సే, దేవలోకముపాగమి.
తతో తస్సా’నుజో ఆసి, ఉదయో నామ ఖత్తియో;
రాజా సబ్బప్పయోగేహి, హితేసీ దీపవాసీనం.
హుత్వా సో సయం రాజా, కణిట్ఠం సకభాతరం;
మహాదీపాదఠానమ్హి, ఠపి కస్సపనామకం.
రాజా చిన్తియ ఞాతీనం, కాతబ్బో సఙ్గహో ఇతి;
ఏవం కస్సపనామస్స, భాతుపుత్తస్స ధీతరం.
యువరాజస్స తస్సా’కా, భరియం సేననామికం;
ధారేసిచ సయం రాజా, అపరం తిస్ససవ్హయం.
మహిన్దస్సుపరాజస్స, రాజధీతాయ కిత్తియా;
పుత్తో కిత్తగ్గబోధీతి, ఆదిపాదో విబుద్ధికో.
చోరో హుత్వా మహారఞ్ఞో, నిక్ఖమిత్వాన రత్తియం;
ఏకో అఞ్ఞాతవేసేన, సముపాగమ్మరోహణం.
జనం హత్తగతం కత్వా, దేసం సబ్బం వినాసియ;
ఘాతాపయిత్థ తత్రట్ఠం, సో తం మాతులమత్తనో.
తం సుత్వా ధరణీపాలో, తస్మిం’తీవ పకుప్పియ;
ఆనేతుం తముపాయం సో, గవేసన్తో తథా తథా.
భాతుపుత్తం తమాహుయ, యువరాజం సకస్సపం;
ఆమన్తేసి మహాపుఞ్ఞ, సహాయో హోతి మే ఇతి.
కిం ¶ మే కత్తబ్బ’మిచ్చాహ, పచ్చాహ ధరణీపతి;
పుత్తో తవ మహిన్దో సో, వుద్ధిప్పత్తో మహాబలో.
లాభీ రోహణదేసస్స, మాతితో పితితో’పి చ;
సూరో సబ్బసహో వీరో, కుసలో కతూపాసనో.
సఙ్గామయోగ్గో మతిమా, నిపుణో నయకోవిదో;
తం పేసేత్వా నయిస్సామ, పాపం మాతులఘాతకం.
తం సుత్వా వచనం రఞ్ఞో, కస్సపో భాసి సాదరో;
దేవ దేవేన వుత్తో’హం, గచ్ఛేయ్యం కిన్తు మే సుతో.
వంసో మే పాలితో హోతి, పసాదో చ తవాధిప;
తస్మా కాలమహాపేత్వా, యం ఇచ్ఛసి తథా కురు.
సుత్వా అతీవసన్తుట్ఠో, నరిన్దో తస్స తం వచో;
మహన్థం బలకాయం సో, సబ్బసో పటియాదియ.
మహతా పరిహారేన, మహిన్దం రాజపోతకం;
రక్ఖితుం తం నియోజేత్వా, వజిరగ్గఞ్చ నాయకం.
తుచ్ఛం వియ పురం కత్వా, సబ్బఞ్చ బలవాహనం;
సబ్బోపకరణఞ్చేవ, అనూనం తస్స దాపియ.
సయం తమనుగచ్ఛన్తో, పదసా’వ నరిస్సరో;
ఉయ్యోజేసి మహాపుఞ్ఞ, గచ్ఛ రుక్ఖాతి మేదినిం.
మహిన్దో సో మహిన్దో’వ, దేవసేనా పురక్ఖతో;
గచ్ఛన్తో సువీరోచిత్థ, దేవాసురమహాహవం.
తతో గన్త్వా న చిరేన, గుత్తసాలముపాగమి;
తతో జానపదా సబ్బే, మణ్డలికా చ రట్ఠియా.
తేన మాతులఘాతేన, పాపకేన ఉపద్దుతా;
గన్త్వా తం పరివారేసుం, లద్ధో నో సామికో ఇతి.
పతన్తో సోపి ఖో చోరో, ఠితోవ గిరిమణ్డలే;
సబ్బం హత్థగతం కత్వా, రాజభణ్డం మహగ్ఘియం.
హత్థీ అస్సేచ ఆదాయ, గన్త్వా మలయమారుహి;
మహిన్దసేనా ఘాతేన్తీ, తస్స సేనం తహిం తహిం.
పదానుపదమస్సే’వ, గచ్ఛన్తి హత్థిఅస్సకే;
దిస్వా మలయపాదమ్హి, గహేత్వా ఏత్థ సో ఇతి.
తత్థ ¶ పావిసిమద్దన్తీ, సబ్బం మలయకాననం;
నదీయో పల్లలే చేవ, కరోన్తి మగ్గసాదిసే.
బాలకోవ జనం దిస్వా, సబ్బం రతనమత్తనో;
కోధాభిభూతో ఛడ్డేసి, నదీ సోబ్భతటాదీసు.
ఏకకోవ నిలీయిత్థ, వనే పబ్బతకన్దరే;
గవేసన్తో జనో దిస్వా, తమగ్గహి నరాధమ్మం.
తమాదాయ’తి తుట్ఠో సో, జనో ఆగమ్మ సజ్జుకం;
మహిన్దముపదస్సేసి, నిసిన్నం గుత్తసాలకే.
సో తం దిస్వా హసిత్వాన,
భుత్తో కిం రోహణో’’ఇతి;
నాయకస్స నియ్యాతేత్వా,
వజిరగ్గస్స రాజినో.
సయం సేనం సమాదాయ, మహాగామముపాగతో;
రోహణా ధిపతి హుత్వా, కరోన్తో లోకసఙ్గహం.
జనం పాకతికం కత్వా, బాలకేన విబాధితం;
సాసనఞ్చ యథాఠానే, ఠపేత్వా తేన నాసితం.
పుప్ఫారామే ఫలారామే, కారయిత్వా తహిం తహిం;
వాపియో’పి చ గణ్హిత్వా, బన్ధాపేత్వా మహానదిం.
సబ్బత్థ సులభం కత్వా, సఙ్ఘస్స చతుపచ్చయం;
దుట్ఠే చ పటిబాహేత్వా, మణ్డలీకే చ రట్ఠియే.
చోరే చ పరిసోధేత్వా, కత్వా విగతకణ్టకం;
తోసయన్తో’ఖిలం లోకం, చాగభోగసమప్పితో.
ఉపాసనియో విఞ్ఞూహి, సేవనీయో ధనత్థీహి;
కప్పరుక్ఖూపమో సబ్బ-యాచకానం హితావహో.
హిత్వా దుబ్బినయం దేసే, పుబ్బకేహి పవత్తితం;
సమాచరన్తో ధమ్మఞ్చ, వాసం తత్థేవ కప్పయి.
ఆదిపాదం గహేత్వాన, వజిరగ్గో వినాయకో;
అనురాధముపాగమ్మ, రాజానమభిదస్సయి.
రాజాపి దిస్వా తం కుద్ధో, ఖిప్పం పక్ఖిప్ప చారకే;
రక్ఖావరణమస్సాదా, విహేఠేసి చ సబ్బాసో.
అదాసి ¶ చ తులాభారం, తిక్ఖత్తుం సో మహాయసో;
థూపారామమ్హి థూపఞ్చ, హేమపట్టేన ఛాదయి.
కత్వా తత్థేవ పాసాదం, భిక్ఖుసఙ్ఘం నివాసియ;
విహారే నగరే చేవ, పటిసఙ్ఖాసి జిణ్ణకం.
కదమ్బనదీయా’కాసి, నిజ్ఝరం థిరబన్ధనం;
మరియాదం పవడ్ఢేసి, వాపియం సో మయేత్తియం.
తత్థ నిద్ధమనంచా’కా, అనువస్సమ్పి భూమిపో;
చీవరత్థం సువత్థాని, సుసణ్హాని చ దాపయి.
దుబ్భిక్ఖే దానసాలాయో, కారేత్వా సబ్బపాణినం;
మహాదానం పవత్తేసి, మహాపాళిఞ్చ వడ్ఢయి.
దధిభత్తఞ్చ దాపేసి, నికాయత్తయవాసినం;
నిచ్చం దుగ్గతభత్తఞ్చ, యాగుఞ్చేవ సఖజ్జకం.
ఏవమాదీని పుఞ్ఞాని, కత్వా సోవగ్గియాని సో;
ఏకాదసహి వస్సేహి, గతో దేవసహబ్యతం.
తస్సేకాదసవస్సేసు, విస్సట్ఠం సోణ్ణమేవ తు;
అహు సతసహస్సానం, తయో దసహి సమ్మితం.
సుదుజ్జయం పణ్డునరాధిరాజ,
మేకోపరో రోహణముగ్గదుగ్గం;
కత్వా’పి ఏతే సవసే నరిన్దా,
సయం వసం మచ్చుముపాగమింసు.
సుజనప్పసాద సంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
రాజద్వయదీపనో నామ
ఏకూనపఞ్ఞాసతిమో పరిచ్ఛేదో.
పఞ్ఞాసతిమ పరిచ్ఛేద
ద్విరాజకోనామ
తతో ¶ రజ్జే పతిట్ఠాయ, కస్సపో దక్ఖిణం దిసం;
అదా కస్సపనామస్స, యువరాజస్స ధీమతో.
అగ్గాభిసేకం దాపేసి, యువరాజస్స ధీతుయా;
రాజకఞ్ఞాయ తిస్సాయ, భరియాయే’వ అత్తనో.
యాచకానఞ్చ సిప్పీనం, ఆగతానం తతో తతో;
దానం దణ్డిస్సరం నామ, సదా దాపేసి భూపతి.
ఆదిపాదో మహిన్దో సో,
వసన్తో రోహణే తదా;
గహేతుం రాజినోరట్ఠ-
మాదాయ బలమాగతో.
తం సుత్వా కుపితో రాజా, బలం పేసేసి అత్తనో;
యుజ్ఝిత్వా తం పరాజేసి, మహిన్దో సో మహాభటో.
తతో రాజా నివత్తేతుం, పితరం తస్స పేసయి;
కస్సపం యువరాజం తం, సో గన్త్వా పుత్తసన్తికం.
నానాధమ్మకథోపేతం, వత్వా యుత్తిమనేకధా;
సఙ్ఘామతో నివత్తేత్వా, పుత్తం సో పునరాగమి.
ఆదిపాదో తు సో పచ్ఛా, ఘాతేత్వా మణ్డలాధిపే;
కుద్ధేజనపదే దిస్వా, అగమాసి పురన్తికం.
భిక్ఖుసఙ్ఘో తమానేత్వా, దస్సేసి వసుధాధిపం;
దత్వా సో ధీతరం తస్సా, పేసేసి పున రోహణం.
నీహరిత్వాన దుస్సీలే, నికాయత్తయవాసీసు;
గాహాపేసి నవే భిక్ఖూ, ఆవాసే తత్థ తత్థ సో.
ద్వయాభిసేకజాతేన, ఆదిపాదేన సునునా;
మహావిహారే బోధిమ్హి, పంసుం వడ్ఢేసి పూజయం.
అకాసి ¶ చ నికాయేసు, తీసు బిమ్బే సిలామయే;
సోవణ్ణయే రంసిజాలే, ఛత్తం చూళామణిం తథా.
అభయగిరివిహారమ్హి, పాసాదం సకనామకం;
కత్వా తత్థ నివాసేత్వా, భిక్ఖు గామమదాపయి.
మహియఙ్గణవిహారస్మిం, గామం సో చేతియస్స’దా;
సవత్థం పటిమాభత్తం, సబ్బభిక్ఖూన దాపయి.
థలే జలే చ సత్తానం, అదాసి అభయం తదా;
చారిత్తపుబ్బరాజూనం, పరిపాలేసి సబ్బదా.
తస్స సేనాపతి సేనో, ఇలఙ్గోరాజవంసజో;
థేరియానం అకా’వాసం; థూపారామస్స పచ్ఛతో.
ధమ్మారుచికభిక్ఖూనం, ధమ్మారామమకారయి;
తథా సాగలికానఞ్చ, కస్సపసేననామకం.
హదయుణ్హాభిధానం సో, కత్వా చేతియపబ్బతే;
పరివేణం అదాధమ్మ-రుచికానఞ్చ భిక్ఖూనం.
ఆరామికానం భిక్ఖూనం, ఆరామేసు తహిం తహిం;
ఏకమేకం కుటిం కత్వా, దాపేసి చ చమూపతి.
రత్తమాలగిరిస్మిం సో, కత్వా రమ్మం తరం సుభం;
కుచిం అదా సాసనస్స, సామికానం తపస్సినం.
మహావిహారే కారేత్వా, పవివేణం వరం అదా;
పంసుకూలికభిక్ఖూనం, సముద్దగిరినామకం.
వాసం అరఞ్ఞే కారేత్వా, అత్తనో వంసనామకం;
మహావిహారే భిక్ఖూనం, వనే నివాసతం అదా.
విహారేసూ చ జిణ్ణేసు, నవకమ్మమకారయి;
దాపేసి అగ్గలం సబ్బ-భిక్ఖూనం జిణ్ణచీవరే.
తిస్సారామం కరిత్వాన, భిక్ఖూనీనముపస్సయం;
మరిచవట్టిమహాబోధి, పరిహారే నివేసయి.
అనురాధపురే చేవ, పులత్థినగరేపి చ;
ఉపసగ్గరోగనాసాయ, వేజ్జసాలాపి కారయి.
అత్తనా కతవాసనం, భోగగామే చ దాపయి;
తథారామికగామే చ, పటిమాభరణఞ్చ సో.
భేసజ్జగేహం ¶ కారేసి, నగరే తత్థ తత్థ సో;
పంసుకూలికభిక్ఖూనం, భత్తం వత్థఞ్చ దాపయి.
ఖన్ధీకతే అమోచేసి, తిరచ్ఛానగతే బహూ;
కపణానఞ్చ దాపేసి, మహాదానం చమూపతి.
విచిత్తం బ్యఞ్జనం భత్తం, యాగుం వివిధఖజ్జకం;
కత్వా సూకరరూపఞ్చ, గుళం భిక్ఖూనం దాపయి.
ఏవామాదీని పుఞ్ఞాని, కత్వా సేనాయ నాయకో;
సేనో కిత్తిన్దుపాదేహి, సబ్బా ఓభాసయీ దిసా.
తస్సేవ ఞాతకో కత్వా, నాయకో రక్ఖసవ్హయో;
సవారకమ్హి గామమ్హి, విహారం సుమనోహరం.
మహావిహారవాసీనం, సారానం పటిపత్తియా;
భిక్ఖూనం సో అదా సాధు, ఠపేత్వా వత్తముత్తమం.
సేనో నామ మహాలేఖో, మహాలేఖకపబ్బతం;
మహావిహారే కారేసి, భిక్ఖూనం వాసముత్తమం.
చోళరాజాభిధానో, చ, అమచ్చో తస్స రాజినో;
పరివేణం అకారమ్మం, నట్ఠం తం సుప్పతిట్ఠితం.
రాజా తీసు నికాయేసు, రూపకమ్మమనోరమం;
మణ్డపాని విచిత్తాని, వేజయన్తో పమాని చ.
కారేత్వా ధాతుపూజాయో, కత్వా జనమనోహరా;
యథా కమ్మం గతో ఠత్వా, వస్సాని దససత్త చ.
ద్వయాభిసేకసఞ్జాతో, యువరాజాథ కస్సపో;
ఆసి లద్ధాభిసేకో సో, లంకారజ్జేకమాగతే.
సద్ధో ఆగతమగ్గోవ, సాభిఞ్ఞో వియ పఞ్ఞవా;
వత్తా సో మరమన్తివ, చాగవా ధనదో వియ.
బహుస్సుతో ధమ్మకథీ, సబ్బసిప్పవిసారదో;
యుత్తాయుత్తవిచారాయ, నిపుణో నయకోవిదో.
అచలో ఇన్దలీలో’వ, ఠితో సుగతసాసనే;
పరప్పవాదివాతేహి, సబ్బేహి’పి అకమ్పియో.
మాయాసాఠేయ్యమానాది, పాపానఞ్చ అగోచరో;
గుణానం ఆకరో సబ్బ-రతనానం వసాగరో.
భూమిచన్దో ¶ నరిన్దో సో, వంసే జాతస్స అత్తనో;
దప్పుళస్సాదీపాదస్స, యువరాజపదం అదా.
రజ్జం దసహి ధమ్మేహి, చతుసఙ్గహవత్థూహి;
కరోన్తో పరిపాలేసి, లోకం నేత్తంవ అత్తనో.
సో ధేత్వా సాసనం సబ్బం, ధమ్మకమ్మేన సత్థునో;
గహేత్వా నవకే భిక్ఖూ, అకాసా’వాసపూరణం.
దుట్ఠగామణిరాజేన, కతం మరిచవట్టికం;
నట్ఠం విహారం కారేత్వా, నానాఆవాస భూసితం.
థేరవంసజభిక్ఖూనం, అదా కత్వా మహామహం;
తేసం పఞ్చసతానఞ్చ, భోగగామే చ దాపయి.
తత్థ సో తుసితే రమ్మే, దేవసఙ్ఘపురక్ఖతం;
మేత్తేయ్యం లోకనాథం తం, దేసేన్తం ధమ్మముత్తమం.
దస్సేన్తో వియ లోకస్స, విహారే సబ్బసజ్జితే;
నిసిన్నో మణ్డపే రమ్మే, నానారతనభూసితే.
నగరేహి చ సబ్బేహి, భిక్ఖూహి పరివారితో;
బుద్ధలిలాయ లంకిన్దో, అభిధమ్మ మభాసయి.
సోణ్ణపట్టే లిఖాపేత్వా-భిధమ్మపిటకం తదా;
ధమ్మసఙ్గణికం పోత్థం, నానారతన భూసితం.
కత్వా నగరమజ్ఝమ్హి, కారేత్వా హేమముత్తమం;
తం తత్థ ఠపయిత్వాన, పరిహారమదాపయి.
సక్కసేనాపతిట్ఠానం, దత్వా పుత్తస్స అత్తనో;
పరిహారే నియోజేసి, తత్థ తం ధమ్మపోత్థకే.
అనుసంవచ్ఛరం రాజా, పురం దేవపురీ వియ;
విభూసితాయ సేనాయ, సజ్జేత్వా పరివారితో.
దేవరాజావ సోభన్తో, సబ్బాభరణభూసితో;
హత్థిఖణ్డే నిసీదిత్వా, చరన్తో పురవీథియం.
మహతా పరిహారేన, నేత్వా తం ధమ్మసఙ్గహం;
అత్తనా కారితం రమ్మం, విహారం సబ్బసజ్జితం.
తత్థ ధాతుగతే రమ్మే, నానారతనభూసితే;
మణ్డపే ధాతుపిఠస్మిం, పతిట్ఠాపియ పూజయి.
గన్థాకరపరివేణం ¶ , మహామేఘవనే అకా;
నగరే వజ్జసాలా చ, తేసం గామే చ దాపయి.
భణ్డికపరివేణఞ్చ, సిలామేఘఞ్చ పబ్బతం;
కత్వా’భయగిరిస్మిం సో, తేసం గామమదాపయి.
జోతివనవిహారస్మిం, రాజా లఙ్కాయ నాయకో;
భత్తగ్గస్స అదా గామం, తథా’భయగిరిమ్హి చ.
దక్ఖిణగిరినామస్స, విహారస్స చ దాపయి;
గామం కతఞ్ఞుభావేన, రాజా పరమధమ్మికో.
సక్కసేనాపతి రమ్మం, పరివేణం సుమాపియ;
అదాసి సహగామేహి, థేరియానం సనామికం.
భరియా వజిరా తస్స, తేసంయేవ అదాపయి;
పరివేణం కరిత్వాన, సగామం సకనామకం.
ఉపస్సయం కరిత్వాన, సా ఏవ పదలఞ్ఛనే;
భిక్ఖూనీనం అదా థేర-వంసే సబ్బత్థ పూజితే.
సక్కసేనాపతి మాతా, దేవా’రఞ్ఞక భిక్ఖూనం;
థేరవంసప్పదీపానం, అకా’వాసం సనామకం.
సా ఏవ పటిబిమ్బస్స, సత్థు మరిచవట్టియం;
చూళామణిం పాదజలం, అకా ఛత్తఞ్చ చీవరం.
రాజా రాజాలయేయేవ, రాజవంసం సనామకం;
అకాసి పాళికం నామ, పాసాదం సుమనో హరం.
పూజేసి రాజినీ నామ, రాజినో భరియా’పరా;
పట్టకఞ్చుకపూజాయ, హేమమాలిక చేతియం.
తస్సా పుత్తోసి సిద్ధత్థో, నామ ఇస్సరియే ఠితో;
సుతో మలయరాజాతి, రూపేన మకరద్ధజో.
రాజా తస్మిం మతే కత్వా, సాలం భిక్ఖునముత్తమం;
దానవట్టం పట్ఠపేత్వా, తస్స పత్తిమదా తదా.
ఏవం ధమ్మేన కారేన్తే, రజ్జం లఙ్కాదీపే తదా;
చోళరాజేన యుజ్ఝిత్వా, పణ్డురాజా పరాజితో.
పణ్ణాకారాని నేకాని, బలం సన్ధాయ పేసయి;
రాజాలంకిస్సరో సద్ధిం, మన్తేత్వా సచివేహి సో.
సన్నయ్హ ¶ బలకాయం సో, సక్కసేనాపతిం సకం;
బలస్స నాయకం కత్వా, మహాయిత్థముపాగమి.
విజయం పుబ్బరాజూనం, వత్వా వేలాతటే ఠితో;
ఉస్సాహం జనయిత్వాన, నావం ఆరోపయీ బలం.
బలకాయం సమాదాయ, సక్కసేనాపతిం తదా;
సుఖేన సాగరం తిణ్ణో, పణ్డుదేసముపాగమి.
దిస్వా బలఞ్చ తఞ్చేవ, పణ్డురాజా సుమానసో;
ఏకచ్ఛత్తం కరిస్సామి, జమ్బుదీపన్తి అబ్రవి.
బలద్వయం గహేత్వాన, రాజా సో చోళవంసజం;
జేతుం అసక్కుణిత్వాన యుద్ధముజ్ఝియ నిక్ఖమి.
యుజ్ఝిస్సామీతి గన్తాన, సక్కసేనాపతీ పున;
నిసిన్నో ఉపసగ్గేన, మతో పాపేన పణ్డుతో.
లంకిస్సరో బలస్సాపి, తేన రోగేన నానసం;
సుత్వా దయాలుభావేన, సేనం ఆణాపయీ తతో.
సక్క సేనాపతిట్ఠానం, తస్స పుత్తస్స’దా తదా;
వడ్ఢేసి తేన తం పుత్తం, కత్వా సేనాయ నాయకం.
నికాయత్తయవాసీహి, పరిత్తం నగరే తదా;
కారేత్వా రోగదుబ్బుట్ఠి-భయం నాసేసి జన్తునం.
సాసనస్స చ లోకస్స, సన్తిం కత్వా అనేకధా;
రాజా సో దసమే వస్సే, సుఖేన తిదివం గతో.
లంకారజ్జేపి ఠత్వా కథితతిపిటకో సబ్బవిజ్జాపదీపో,
వత్తావాదీ కవీ సో సతిధీతివిసదో దేసకో భావకో చ;
పఞ్ఞాసద్ధాదయా వా పరహితనిరతో లోకవేదీవదఞ్ఞూ;
రాజిన్దో కస్సపో’యం వియ విమలగుణో హోతులోకోపి సబ్బో.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
ద్విరాజకో నామ
పఞ్ఞాసతిమో పరిచ్ఛేదో.
ఏకపఞ్ఞాసతిమ పరిచ్ఛేద
పఞ్చరాజకో నామ
యువరాజా ¶ తదా హుత్వా, రాజా దప్పుళనామకో;
ఠపేసి ఓపరజ్జమ్హి, ఆదిపదం సనామకం.
మరిచవట్టివిహారస్స, గామం దత్వా తతో పురే;
చారిత్తం పుబ్బరాజూనం, రక్ఖిత్వాన మహిం ఇమం.
అభుత్వా దీఘకాలఞ్హి, పుబ్బకమ్మేన అత్తనో;
రాజా సో సత్తమే మాసే, పవిట్ఠో పచ్చునో ముఖం.
ఉపరాజా అహురాజా, దప్పుళో తదనన్తరం;
ఉదయస్సాదిపాదస్స, యువరాజపదం అదా.
తదా చోళభయా పణ్డు-రాజం జనపదం సకం;
చజిత్వా నావమారుయ్హ, మహాతిత్థముపాగమి.
ఆణాపేత్వాన తం రాజా, దిస్వా సన్తుట్ఠమానసో;
మహాభోగం అదా తస్స, నివాసేసి పురా బహి.
చోళరాజేన యుజ్ఝిత్వా, గహేత్వా పట్టనద్వయం;
పణ్డురాజస్స దమ్మీతి, సన్నద్ధే లఙ్కరాజిని.
కేనా’పి కరణీయేన, ఖత్తియా దీపవాసినో;
అకంసు విగ్గహం ఘోరం, పాపకమ్మేన పణ్డునో.
పణ్డురాజే’త్థ వాసేన, కమ్మం నత్థీతి చిన్తియ;
ఠపేత్వా మకుటాదీని, గతో కేరళసన్తికం.
విగ్గహే నిట్ఠితే రాజా, మహామేఘవనే తదా;
మహాబోధిఘరస్సా’దా, గామం నగరసన్తికే.
ఆవాసం రక్ఖకో నామ, తస్స సేనాపతీ అకా;
థూపారామసమీపమ్హి, ఇళఙ్గో రాజనామకం.
కతం తం పుబ్బరాజేహి, రాజా సో పరిపాలియ;
పత్తో ద్వాదసమం వస్సం, యథాకమ్మముపాగమి.
ఉదయో ¶ యువరాజా’సి, లంకావాసీనమిస్సరో;
సేననామాదిపాదం సో, ఓపరజ్జే’భిసేచయి.
రఞ్ఞో భీతా తదామచ్చా, పవిసింసు తపోవనం;
రాజోపరాజా గన్త్వాన, తేసం సీసాని ఛేదయుం.
తేన కమ్మేన నిబ్బిన్నా, యతయో తన్నివాసినో;
హిత్వా జనపదం రఞ్ఞో, తదాగచ్ఛింసు రోహణం.
తదా జానపదా చేవ, నాగరా చ బలాని చ;
కుపితా చణ్డువాతేన, సాగరో వియ కమ్పితో.
రతనపాసాదమారుయ్హ, విహారే అభయుత్తరే;
సన్తాసేత్వాన రాజానం, దస్సేత్వాన విభీసికం.
ఉపత్థమ్భకమచ్చానం, విగ్గహస్స తపోవనే;
తదా సీసాని ఛిన్దిత్వా, కవాతేన నిపాతయుం.
తం సుత్వా యువరాజా చ, ఆదిపాదో చ తం సఖా;
ఉల్లఙ్ఘిత్వాన పాకారం, సీఘం గచ్ఛింసు రోహణం.
బలకాయోనుబన్ధిత్వా, యావ కణ్హనదీతటా;
అలాభేన చ నావానం, తిణ్ణత్తా తేసమాగమి.
రాజపుత్తాగతా తత్థ, వనే అభయభేదినో;
యతీనం పురతో తేసం, నిపజ్జిత్వా ఉరేన తే.
అల్లవత్థా’ల్లకేసా చ, పరిదేవిత్థ’నేకధా;
కన్దీత్వా రోదనం కత్వా, ఖమాపేసుం తపస్సినో.
ఖన్తిమేత్తానుభావేన, తేసం సాసనసామినం;
పుఞ్ఞోదయో అహు తేసం, ఉభిన్నం దీపసామినం.
యువరాజబలఞ్చేవ, నికాయత్తయవాసినో;
గమింసు తేసమానేతుం, సన్తిభూతే మహాబలే.
రాజపుత్తా ఉభో బ్యత్తా, పణ్డితా పంసుకూలినో;
యాచిత్వా తేసమాదాయ, అగమంసు సకం పురం.
భిక్ఖూనం పురతో మగ్గం, రాజాగన్తా ఖమాపయి;
ఆదాయ తే వనం తేసం, నేత్వా రాజఘరం గతో.
తతో పట్ఠాయ చారిత్థం, పాలేత్వా పుబ్బరాజునం;
రాజా సో తతియే వస్సే, యథాకమ్మముపాగమి.
లంకాభిసేకం ¶ పత్వాన, సేనో సో మతిమా తతో;
ఉదయం ఆదిపాదం తం, యువరాజం అకా సఖం.
కహాపణసహస్సం సో, దుగ్గతానం ఉపోసథే;
హోతు’పోసథికో దత్వా, యావజీవం నరాధిపో.
పటిమా భత్తవత్థాని, భిక్ఖూనం ధరణీ పతి;
అదా దణ్డిస్సరం దానం, యాచకానఞ్చ సిప్పీనం.
ఠానే కత్థచి సిప్పీనం, పాసాదేసు మనోహరే;
కారేత్వా భోగగామే చ, అదాపేసి మహామతి.
కహాపణసహస్సం వా, దత్వా పఞ్చసతాని వా;
లఙ్కాయం జిణ్ణకావాసే, నవకమ్మమకారయీ.
చత్తాలీససహస్సాని, అభయుత్తరచేతియే;
సిలాపత్థరణత్థాయ, దాపేసి చ మహీపతి.
మహావాపీసు లంకాయం, జిణ్ణనిద్ధమనే అకా;
నవకమ్మఞ్చ మరియాదం, థియం పాసాణపంసునా.
అకా రాజఘరే రమ్మం, మాలాగేహం మహారహం;
ఠపితం పునరాజూహి, దానం సమ్మాపవత్తయి.
కతం మలయరాజేన, అమచ్చేన’గ్గ బోధినా;
పరివేణం నాగసాలం, దిస్వా గామ మదా తదా.
కత్వా చతువిహారేసు, రూపకమ్మాని సాధుకం;
మణ్డపాని చ రమ్మాని, ధాతుపూజం అకా సదా.
ఏవమాదీని పుఞ్ఞాని, అనేకాని అనేకధా;
కత్వా సో నవమే వస్సే, యథాకమ్మముపాగమి.
లంకాభిసేకం పత్వాన, యువరాజోదయో తతో;
సేననామాదిపాదం సో, ఓపరజ్జే’భి సేచయి.
నిద్దాలు మజ్జపో ఆసి, రాజా పాపేన జన్తునం;
చోళో పమత్తతం తస్స, సుత్వా సన్తుట్ఠమానసో.
పణ్డుదేసాతిసేకం సో, పత్తుకా మేత్థ పేసయి;
మకుటాదీనమత్థాయ, ఠపితానంవ పణ్డునా.
తాని నాదాసి సో రాజా, తేన చోళో మహబ్బలో;
బలం సన్నయ్హ పేసేసి, బలక్కారేన గణ్హితుం.
తదా ¶ సేనాపతి ఏత్థ, పచ్చన్తే కుపితే గతో;
ఆణాపేత్వాన తం రాజా, యుజ్ఝనత్థాయ పేసయి.
హతో సేనాపతి తత్థ, యుజ్ఝి న రణే మతో;
కకూటాదీని ఆదాయ, రాజా సో రోహణం అగా.
గన్త్వా చోళబలం తత్థ, అలభిత్వా పవేసనం;
నివత్తిత్వా సకం రట్ఠం, అగమాసి ఇధతా భయా.
తతో సేనాపతిట్ఠానే, విదురగ్గం తు నాయకం;
ఠపేసి రాజా లంకిన్దో, తేజవన్తం మహామతిం.
పచ్చన్తం చోళరాజస్స, ఘాతేత్వా సో చమూపతి;
ఆణాపేసి ఇతో నీతం, దస్సేత్వాన విభీసితం.
తతో దాపేసి సో సబ్బ-పరిక్ఖారం మహారహం;
పంసుకూలికభిక్ఖూనం, సబ్బేసం దీపవాసినం.
మహావిహారే లంకిన్దో, పటిబిమ్బస్స సత్థునో;
జలన్తం మణిరంసీహి, అకా చూళామణిం తదా.
ఓరోధా విదురా తస్స, పాదజాలేన పూజయి;
మణీహి పజ్జలన్తేహి, పటిమం తం సిలామయం.
ఝాపితం చోళరాజస్స, బలేన మణినామకం;
పాసాదం కాతుమారద్ధో, చుతో వస్సమ్హి అట్ఠమే.
పఞ్చేతే వసుధాధిపా వసుమహిం ఏకాతపత్తఙ్కితం;
భుత్వా నిగ్గహసఙ్గహేహి సకలం లోకం వసే వత్తియ;
యా తా మచ్చువసం సపుత్తవణితా సామచ్చమిత్తానుగా;
ఇచ్చేవం సతతం సరన్తు సుజనా హాతుం పమాదం మదం.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
పఞ్చరాజకో నామ
ఏకపఞ్ఞాసతిమో పరిచ్ఛేదో.
ద్విపఞ్ఞాసతిమ పరిచ్ఛేద
తిరాజకోనామ
తతో ¶ లఙ్కాభిసేకం సో, పత్వా సేనో కమాగతం;
మహిన్దస్సాదిపాదస్స, యువరాజపదం అదా.
పఞ్ఞో మహాకవీ బ్యత్తో, మజ్ఝత్తో మిత్తసత్తుసు;
యుత్తో దయాయ మేత్తాయ, రాజా సో సబ్బదా అహు.
కాలం దేవో’నతిక్కమ్మ, సమ్మా ధారాభివస్సతి;
రట్ఠే తస్మిం వసన్తా’సుం, సుఖితా నిబ్భయా సదా.
సుత్తన్తం లోహపాసాదే, నిసిన్నో వణ్ణయీ తదా;
నికాయత్తయవాసీహి, రాజా సో పరివారితో.
దాఠధాతుకరణ్డం సో, నానారతనభూసితం;
అకా చతువిహారేసు, ధాతుపూజా చ’నేకధా.
పరివేణం సిత్థగామం, కారేత్వా వుత్థమత్తనా;
లోకం పుత్తంవ పాలేత్వా, తివస్సేన దివఙ్గతో.
యువరాజా మహిన్దో సో, రాజాసి తదనన్తరం;
మహాపుఞ్ఞో మహాతేజో, మహాసేనో మహాయసో.
ఏకచ్ఛత్తం అకా లఙ్కం, ఘాతేత్వా చోరుపద్దవం;
అకంసు తముపట్ఠానం, నిచ్చమణ్డలనాయకం.
విజ్జమానేపి లఙ్కాయం, ఖత్తియానం నరాధిపో;
కాలిఙ్గచక్కవత్తిస్స, వంసే జాతం కుమారికం.
ఆణాపేత్వాన తం అగ్గ-మహేసిం అత్తనో అకా;
తస్సా పుత్తా దువే జాతా, ధీతా ఏకా మనోరమా.
ఆదిపాదే అకా పుత్తే, ధీతరం చోపరాజినిం;
ఇతి సీహళవంసఞ్చ, పట్ఠపేసి సభూపతి.
బలకాయం ఇమం దేసం, మద్దనత్థాయ వల్లభో;
పేసేసి నాగదీపం సో, సుత్వా తం భూపతి ఇధ.
బలం ¶ దత్వాన సేనవ్హ-రాజసేనాపతిం తదా;
వల్లభస్స బలేనే’స, యుజ్ఝితుం తత్థ పేసయి.
గన్త్వా సేనాపతీ తత్థ, బలేనే’తస్స రాజినో;
యుజ్ఝిత్వా తం వినాసేత్వా, గణ్హి సో యుద్ధమణ్డలే.
అసక్కేన్తో ఇమం జేతుం, రాజా నం వల్లభాదయో;
రాజానో మిత్తసమ్బన్ధం, లంకిన్దేన అకంసు తే.
ఇచ్ఛేవం రాజినో తేజో, జమ్బుదీపమవత్థరి;
పత్థరిత్వాన లంకాయం, ఉల్లఙ్ఘిత్వాన సాగరం.
సద్ధమ్మం కథాయన్తానం, కత్వా సమ్మా న ముత్తమం;
ధమ్మం సుత్వాన సో రాజా, పసన్నో బుద్ధసాసనే.
రాజా సో సన్నిపాతేత్వా, పంసుకూలికభిక్ఖవో;
యాచిత్వా అత్తనో గేహం, ఆణాపేత్వాన సాధుకం.
ఆసనం పఞ్ఞపేత్వాన, నిసీదాపియ భోజనం;
దాపేసి విపులం సుద్ధం, సదా ఏకదినే వియ.
అనేకబ్యఞ్జనం రాజా-రఞ్ఞకానం తపస్సినం;
పేసేసి భోజనం సుద్ధం, మహగ్ఘం విపులం సదా.
వేజ్జేవ పేసయిత్వాన, విలానానం తపస్సినం;
సన్తికం సో దయావాసో, తికిచ్ఛాపేసి నిచ్చసో.
గుళాని ఘనపాకాని, లసుణానం రసాని చ;
తమ్బులముఖవాసఞ్చ, పచ్ఛభత్తే అదా సదా.
పత్తేసు పూరయిత్వాన, లసుణం మరిచమ్పి చ;
పిప్ఫలిసఙ్గీవేరాని, గుళాని తిఫలాని చ.
ఘతం తేలం మధుఞ్చాయ, పాపురత్థరణాని చ;
పంసుకూలికభిక్ఖూనం, పచ్చేకం సబ్బదా అదా.
చీవరాదీని సబ్బాని, పరిక్ఖారాని భూపతి;
కారాపేత్వాన దాపేసి, భిక్ఖూనం పంసుకులినం.
రాజా మహావిహారస్మిం, ఏకేకస్స హి భిక్ఖునో;
పచ్చేకం నవవత్థాని, చీవరత్థాయ దాపయి.
నికాయత్తయవాసీనం, భిక్ఖూనం లాభవాసినం;
తులాభారమదా ద్వీసు, వారేసు సమహీపతి.
రాజా ¶ సో నాగతేభోగం,
రాజానో సఙ్ఘభోగతో;
న గణ్హన్తూని పాసాణే,
లిఖాపేత్వా నిధాపయి.
కథాపేత్వాన బుద్ధస్స, సరణాని గుణేనవ;
అనాథేహి చ తేసఞ్చ, భత్తవత్థాని దాపయి.
దానసాలం కరిత్వాన, హత్థిసాలకభూమియం;
యాచకానం అదా దానం, తేసఞ్చ సయనాసనం.
వేజ్జసాలాసు సబ్బాసు, భేసజ్జం మఞ్చకఞ్చ సో;
చోరానం బన్ధనాగారే, నిచ్చం భత్తాని దాపయి.
వానరానం వరహానం, మిగానం సునఖాన చ;
భత్తం పూవఞ్చ దాపేసి, దయావాసో యథిచ్ఛకం.
రాజా చతువిహారేసు, కత్వా సో వీహిరాసయో;
యథిచ్ఛితేన గణ్హన్తు, అనాథా ఇతి దాపయి.
నానాపూజాహి పూజేత్వా, కత్వా మఙ్గలముత్తమం;
కథాపేసి చ భిక్ఖూహి, బ్యత్తేహి వినయం తదా.
థేరేన ధమ్మమిత్తేన-సిత్థగామకవాసినా;
పూజయిత్వాన కారేసి, అభిధమ్మస్స వణ్ణనం.
దాఠానాగా’భిధానేన, థేరేనా’రఞ్ఞవాసినా;
లంకాలంకారభూతేన, అభిధమ్మం కథాపయి.
పట్టకఞ్చుకపూజాహి, హేమమాలికచేతియం;
నచ్చగీతేహి గన్ధేహి, పుప్ఫేహి వివిధేహి చ.
దీపమాలాహి ధూపేహి, పూజయిత్వాన’నేకధా;
తస్స వత్థాని భాజేత్వా, భిక్ఖూనం దాపయీ సయం.
సదా సో అత్తనో రజ్జే, ఉయ్యానేసు తహింతహిం;
ఆణాపేత్వాన పుప్ఫాని, పూజేసి రతనత్తయం.
పాసాదం చన్దనం నామ, కాతుం మరిచవట్టియం;
అకారమ్భఞ్చ భిక్ఖూనం భోగగామే చ దాపయి.
కేసధాతుం నిధాపేత్వా, కరణ్డం రతనేహి సో;
కారయిత్వాన పూజేసి, ఠపేత్వా తత్థ భూపతి.
సోణ్ణరజతపట్టేహి ¶ , థూపారామమ్హి చేతియం;
ఛాదాపేత్వా యథారజ్జం, పూజం కారేసి భూపతి.
తస్మిం ధాతుఘరే రాజా, సోణ్ణద్వారమకారయి;
పజ్జలన్తం సినేరుంవ, రంసీహి సూరియస్స సో.
ఝాపితం చోళరాజస్స, బలేన పదలఞ్ఛనే;
చతున్నం చేతియానం సో, రమనీయం ఘరం అకా.
ఝాతం నగరమజ్ఝమ్హి, దాఠాధాతుఘరం అకా;
ధమ్మసఙ్గణీగేహఞ్చ, మహాపాళిఞ్చ భూపతి.
తమ్బూలమణ్డపం కత్వా, తత్థ సుఙ్కం మహీపతి;
భిక్ఖూనం థేరవంసే సో, భేసజ్జత్థాయ దాపయి.
ఉపస్సయం కరిత్వాన, మహామఙ్గలనామకం;
థేరవంసమ్హి జాతానం, భిక్ఖునీనం అదాపయి.
మాతులోదయరాజేన, ఆరద్ధం సాధునా తదా;
నిట్ఠాపేసి మహీపాలో, పాసాదం మణినామకం.
పరివేణాని చత్తారి, తస్మిం జేతవనే తదా;
కారాపయింసు చత్తారో, అమచ్చా తస్స రాజినో.
రఞ్ఞో కిత్తిసమాదేవీ, కిత్తినామా మనోరమా;
పరివేణం అకారామం, థూపారామస్స పచ్ఛతో.
సా తస్మిం పరివేణే చ, అకా కప్పాసగామకే;
చీవరచేతియే చేవ, తిస్సో పోక్ఖరణీ సుచి.
ద్వాదసరతనాయామం, ధజం సోణ్ణమయఞ్చ సా;
పూజేసి పుఞ్ఞసమ్భారం, హేమమాలిక చేతియే.
గిహీనం వజ్జసాలఞ్చ, పుత్తో తస్సా పురేఅకా;
గుణవాసక్కసేనానీ, భిక్ఖూనఞ్చ పురాబహి.
రాజా చతువిహారేసు, దిబ్బపాసాదసన్నిభే;
మణ్డపే కారయిత్వాన, ధాతుపూజా అనేకధా.
వస్సమేకమతిక్కమ్మ, కారాపేత్వా మహీపతి;
చారిత్తం పుబ్బరాజూనం, పరిపాలేసి సాధుకం.
ఏవమాదీని పుఞ్ఞాని, ఉళారాని అనేకధా;
కత్వా సోళసమే వస్సే, రాజా సో తిదివం గతో.
జాతో ¶ పటిచ్చ తం రాజం, సేనా ద్వాదసవస్సికో;
కాలిఙ్గదేవియా పుత్తో, పత్తరజ్జో తదా అహు.
ఉదయస్స కనిట్ఠస్స, యువరాజపదం అదా;
పితు సేనాపతి సేనో, తస్స సేనాపతి అహు.
పచ్చన్తం బలమాదాయ, గతే సేనాపతిమ్హి సో;
మాతరా సహ వత్తన్తం, కణిట్ఠం తస్స భాతరం.
మారాపేత్వా మహామల్లం, అకా సేనాపతిం తదా;
అమచ్చం ఉదయం నామ, సకం వచనకారకం.
తం సుత్వా కుపితో హుత్వా, సేనో సేనాపతి తదా;
బలమాదాయ ఆగఞ్ఛి, గణ్హిస్సామీతి సత్తవో.
సుత్వాన తం మహీపాలో, కతవన్తం వాచమత్తనో;
రక్ఖామి తం అమచ్చన్తి, గతో నిక్ఖమ్మ రోహణం.
తస్స మాయా నివత్తిత్వా, యువరాజఞ్చ రాజినిం;
ఆదాయ కుపితా తేన ఆణాపేసి చమూపతిం.
తాయ సో సఙ్గహీతోవ, దమిళే సన్నిపాతియ;
దత్వా జనపదం తేసం, పుటత్థినగరే వసీ.
యుజ్ఝితుం తేన సో రాజా, బలం పేసేసి రోహణా;
సేనాపతి వినాసేసి, సబ్బం తం రాజినో బలం.
దమిళా తే జనపదం, పీళేత్వా రక్ఖసా వియ;
విలుమ్పిత్వాన గణ్హన్తి, నరానం సన్తకం తదా.
ఖిత్తా మనుస్సా గన్త్వాన, రోహణం రాజసన్తికం;
నివేదేసుం పవత్తిం తం, మన్తేత్వా సచీవేహి సో.
రక్ఖితుం సాసనం రట్ఠం, తమ్పహాయ చమూపతిం;
సన్ధిం కత్వాన సేనేన, పుళత్థినగరం అగా.
మహేసిం అత్తజం కత్వా, పాలేతుం వంసమత్తనో;
పుత్తం ఉప్పాదయిత్వాన, కస్సపం నామ ఉత్తమం.
వసన్తే తత్థ లంకిన్దే, అహితా వల్లభా జనా;
అలభన్తా సురం పాతు-మారియా తస్స సన్తికే.
మజ్జపానే గుణం వత్వా, పాయేసుం తం మహీపతిం;
పివిత్వా మజ్జపానం సో, మత్తబ్యాళో అహు తదా.
ఆహారానం ¶ ఖయం పత్వా, చజిత్వా దుల్లభం పదం;
మతో సో దసమే వస్సే, తరుణోయేవ భూపతి.
ఇతో విదిత్వా ఖలుపాపమిత్త-
విధేయ్యభావం పరిహాని హేతుం;
సుఖత్తితోయేవ ఇద వా హురం వా;
జహన్తు తే ఘోరవిసం’వ బాలం.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసేతి రాజకో నామ
ద్విపఞ్ఞాసతిమో పరిచ్ఛేదో.
తివఞ్ఞాసతిమ పచ్ఛేద
లంకావిలోపోనామ
మహిన్దో తం కణిట్ఠో సో, రాజపుత్తో తదచ్చయే;
ఉస్సాపియ సేతచ్ఛత్త-మనురాధపురే వరే.
సేన సేనానీనా’నీత దేసన్తరజనా కులే;
తత్థ వాసమకప్పేసి, కిచ్ఛేన దసవచ్ఛరే.
అపేతనీతి మగ్గస్స, ముదుభూతస్స సబ్బసో;
ఉప్పాదభాగం నాదంసు, తస్స జానపదా తదా.
అచ్చన్తం ఖీణచిత్తో సో, వస్సమ్హి దసమే విభూ;
వుత్తిదానేన నాసక్ఖి, సఙ్గహేతుం సకం బలం.
అలద్ధ వుత్తినో సబ్బే, కేరళా సహితా తతో;
న వుత్తిదానం నో యావ, హోతి మాతావ భుఞ్జతు.
ఇతి రాజఘరద్వారే, సాహసేకరసా భుసం;
చాపహతా నిసీదింసు, సన్నద్ధఛురికాయుధా.
హత్థసారం సమాదాయ, తే వివఞ్చియ భూపతి;
ఉమ్మగ్గతో వినిగ్గమ్మ, తురితో రోహణం అగా.
సీదుపబ్బతగామమ్హి ¶ , ఖన్ధవారం నిబన్ధియ;
భాతు జాయమ్మ హేసిత్తే, ఠపేత్వా సో తహిం వసీ.
న చిరస్సేవ తస్సాయ, మతా యసమహీపతి;
మహేసిత్తే నివేసేసి, సకభాతుస్స ధీతరం.
దేవియా తాయ సఞ్జాతే, సుతే కస్సపనామకే;
అజ్ఝావుత్తం విహాయా’థ, ఖన్ధావారం మహీమతి.
కారయిత్వాన నగరం, కప్పగల్లకగామకే;
అధిపచ్చం పవత్తేన్తో, రోహణే సుచిరం వసీ.
తతో సేసేసు ఠానేసు, కేరళా సీహళా తదా;
కణ్ణాటా చ యథాకామ-మాధిపచ్చం పవత్తయుం.
అథస్స వాణిజో ఏకో, పరతీరం ఇధాగతో;
గన్త్వా పవత్తిం లంకాయ, చోళరఞ్ఞో నివేదయి.
సోతం సుణిత్వా పేసేసి, లంకాగహణమానసో;
బలం మహన్తం బలవా, తం ఖిప్పం లంకమోతరి.
పట్ఠాయో తిణ్ణఠానమ్హా, విహేఠేన్తం బహూ జనే;
అనుక్కమేన తం చోళ-బలం రోహణమజ్ఝగా.
ఛత్తింసే రాజినో వస్సే, మహేసిం రతనాని చ;
మకుటఞ్చ కమాయాతం, సబ్బమాభరణం తథా.
అమూలికఞ్చవజిర-వలయం దేవదత్తియం;
అచ్ఛేజ్జచ్ఛురికం ఛిన్న-పట్టికా ధాతుకఞ్చ తే.
పవిట్ఠం వనదుగ్గమ్హి, భయాతఞ్చ మహీపతిం;
జీవగ్గాహమగణ్హింసు, సన్ధిలేసమ్పదస్సియ.
మహీపాలం ధనం తఞ్చ, సబ్బం హత్థగతం తతో;
పేసయింసు లహుం చోళ-మహీపాలస్స సన్తికం.
నికాయత్తితయే ధాతు-గబ్భే లంకాతలే ఖిలే;
మహారహే సువణ్ణాది-పటిబిమ్బే చ’నప్పకే.
భిన్దిత్వా సహసా సబ్బే, విహారే చ తహిం తహిం;
యథో జోహారినో యక్ఖా, లఙ్కాయం సారమగ్గహుం.
తే చోళా రాజరట్ఠం తం, పులత్థిపురనిస్సితా;
రక్ఖపాసాణకణ్డవ్హ, ఠానావధిమభుఞ్జిసుం.
తం ¶ కుమారకమాదాయ, కస్సపం రట్ఠవాసినో;
వడ్ఢేన్తి చోళభయతో, గోపయన్తా సుసాదరా.
చోళరాజా కుమారం తం, సుత్వా ద్వాదసవస్సికం;
గహణత్థాయ పేసేసి, మహామచ్చే మహాబలే.
ఊనం పఞ్చసహస్సేన, యోధలక్ఖం సమాదియ;
సబ్బం తే రోహణం దేసం, సఙ్ఖోభేసు మితో తతో.
కిత్తినామో’థ సచివో, మక్ఖకుద్రూసవాసికో;
ముద్ధనామో తథామచ్చో, మారగల్లకవాసికో.
ఉభోపి తే మహావీరా, యుద్ధోపాయవిచక్ఖణా;
చోళసేనం వినాసేతు-మచ్చన్తకతనిచ్ఛయా.
పలుట్ఠగిరినామమ్హి, ఠానే దుగ్గే నివేసియ;
కత్వా ఛమాసం సఙ్గామం, హనింసు దమిళే బహూం.
హతావసిట్ఠా చోళాతా, రణే తస్మిం భయద్దితా;
పలాయిత్వా యథాపుబ్బం, పులత్తిపురమావసుం.
కుమారో జయితో దిస్వా, ఉభో తే సచివే తదా;
హట్ఠతుట్ఠో ‘‘వరం తాతా, గణ్హథా’’తి స చబ్రవీ.
బుద్ధో పవేణిగామం సో, వరం యాచిత్థ కిత్తికో;
సఙ్ఘికం గహితం భాగం, విస్సజ్జేతుం వరం వరి.
రాజపుత్తవరాలద్ధ-వరా’మచ్చవరా తదా;
నిద్దరా సాదరా వీరా, పాదే వన్దింసు తస్స తే.
రాజా ద్వాదసవస్సాని, వసిత్వా చోళమణ్డలే;
అట్ఠతాలీసవస్సమ్హి, మహిన్దో సో దివంగతో.
పమాద దోసానగతేన ఏవం,
లద్ధా’పి భోగాననథిరా భవన్తి;
ఇచ్చప్పమందం హితమాససానో,
నిచ్చం సువిఞ్ఞూసుసమా చరేయ్య.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
లంకావిలోపో నామ
తిపఞ్ఞాసతిమో పరిచ్ఛేదో.
చతుపఞ్ఞాసతిమ పరిచ్ఛేద
ఛ రాజకోనామ
కత్వా ¶ విక్కమ్మ బాహూ’తి, నామ భూపాలసూనుతో;
తస్సాణాయ పవత్తింసు, సాదరం సీహళా ఖిలా.
సో రాజా దమిళే హన్తుం, ధనం సఞ్చియ’నేకాధా;
సఙ్గహం సేవకానఞ్చ, కురుమానో యథోచితం.
అలఙ్కారకిరీటాని, ఛత్తసీహాసనాని చ;
కారయిత్వా’భిసేకత్థం, సచివేహా’భియాచితో.
న యావ రాజరట్ఠస్స, గహణం హోతి తావ మే;
ఛత్తుస్సాపనకమ్మేన, కిం తేనా’తి వివారియ.
సతం నరసహస్సానం, సఙ్కలేత్వా మహబ్బలో;
సఙ్గామారబ్భ కాలమ్హి, వాతరోగాభిపీళితో.
యుజ్ఝితుం సమయో నేతి, ద్వాదసే వచ్ఛరే లహుం;
ఉపేచ్చ దేవనగరం, గఞ్ఛిదేవసహబ్యతం.
కిత్తినామో చ సచివో, సేనాపచ్చమధిట్ఠితో;
రజ్జత్థికో దినానట్ఠ, నిజాణం సమ్పవత్తయి.
ఘాతేత్వా తం మహాలాన-కిత్తినామో మహబ్బలో;
పత్వా’భిసేకం భుఞ్జన్తో, దేసం తం రోహణవ్హయం.
సంవచ్ఛరమ్హి తతియే, చోళయుద్ధే పరాజితో;
సహత్థేన సకం సీసం, ఛిన్దిత్వా సహసా మరి.
తదాపితే కిరీటాది-ధనసారం సమాదియ;
పేసేసుం దమిళా చోళ-మహీపాలస్స సన్తికం.
భయా సరట్ఠం హిత్వా’థ, దుట్ఠదేసే వసం తదా;
ఏకో విక్కమపణ్డూతి, విస్సుతో పత్థివత్తజో.
విఞ్ఞాతలఙ్కావుత్తన్తో, దేసమాగమ్మ రోహణం;
కాళతిత్థే వసం వస్స-మేకం రజ్జమకారయి.
రామన్వయసముబ్భూతో ¶ , తదాయుజ్ఝ పురాగతో;
జగతీ పాలనామేన, విస్సుతో భూభుజత్తజో.
రణే విక్కమపణ్డుతం, ఘాతాపేత్వా మహబ్బలో;
తతో చత్తారి వస్సాని, రజ్జం కారేసి రోహణే.
తమ్పి చోళారణే హన్త్వా, మహేసిం ధీతరా సహ;
విత్తసారఞ్చ సాకలం, చోళరట్ఠమపేసయుం.
రాజా పరక్కమో నామ, పణ్డురాజసుతో తతో;
అకా వస్సద్వయం చోళా, ఘాతేసుం తమ్పి యుజ్ఝియ.
ఇమే భుసం లోభబలాభిభూతా,
గతా అసేసా వివసా వినాసం;
ఇచ్చేవమఞ్ఞాయ సదా సపఞ్ఞో,
తణ్హక్ఖయేయేవ రతిం కరేయ్య.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
ఛ రాజకో నామ
చతుపఞ్ఞాసతిమో పరిచ్ఛేదో.
పఞ్చపఞ్ఞాసతిమ పరిచ్ఛేద
రోహణారాతి విజయోనామ
లోకనామో చమూనాథో, మక్ఖకుద్రూసవాసికో;
సచ్చపటిఞ్ఞో ధీతిమా, చోళదప్పవిఘాతనో.
అభిభూయ జనే పత్వా, రజ్జం రోహణమణ్డలే;
వసీ కాజరగామమ్హి, చారిత్తవిధికోవిదో.
అహు తదా కిత్తినామో, రాజపుత్తో మహబ్బలో;
తస్స వంసాదిసమ్పత్తీ, నుపుబ్బేన పవుచ్చతే.
సుతో కస్సపభూపస్స, మాణనామేన విస్సుతో;
ఆదిపాదో అహు ధీరో, సదాచారవిభూసితో.
తస్సా’థ ¶ జేట్ఠకో భాతా, మాణవమ్మో మహామతి;
గోకణ్ణకసమీపట్ఠ-నదీతీరే నిసీదియ.
కతమన్తుపచారో సో, యథావిధిమసేసతో;
అక్ఖమాలం గహేత్వాన, మన్తం జప్పితుమారభి.
కుమారో కిర భత్తగ్గే, పాతురాసి సవాహనో;
సిఖణ్డి ముఖతుణ్డేన, బలిపట్టం విఖణ్డియ.
సచ్ఛిద్దకే నాళికేర-కపాలే విచ్చునోదకే;
లూఖే జలమపస్సన్తో, జపన్తస్స ముఖంగతో.
తతో భావినిం సిద్ధి, మపేక్ఖం నయనం సకం;
తస్సోపనేసి, నిబ్భిజ్జ, సోపి తం సహసాపిచి.
కుమారో తస్స సన్తుట్ఠో, కుమారస్సాభిపత్థితం;
వరం పదాయ నభసా, రాజమానో గతో తతో.
భిన్నేకనయనం దిస్వా, సచివాతం పరో దిసుం;
వరలాభం పకాసేత్వా, సమస్సాసేసి సో జనే.
తతో సో సచివాతస్స, సన్తుట్ఠారాధయింసు తం;
అనురాధపురం పత్వా, భిసేకో కారియో ఇతి.
అత్థో కో మమరజ్జేన, వికలఙ్గస్స సమ్పతి;
తపోకమ్మం కరిస్సామి, పబ్బజ్జముపగమ్మహం.
కణిట్ఠో మాణనామో చ, లఙ్కారజ్జం కమాగతం;
పాలేతు ఇతి సో రజ్జం, సమ్పత్తం సమ్పటిక్ఖిపి.
విఞ్ఞాతచిత్తసఞ్చారా, సచివా తస్స సబ్బథా;
వత్తుమేతం కణిట్ఠస్స, పేసేసుం పురిసే తదా.
సుత్వా తం సీఘమాగమ్మ, పస్సిత్వా సకభాతరం;
పతిత్వా పాదమూలమ్హి, బహుం కన్దియ రోదియ.
జేట్ఠేన భాతరా సద్ధి-మనురాధపురం గతో;
మకుటం తత్థ ధారేసి, జేట్ఠచిత్తానువత్తకో.
తతో’భయగిరిం గన్త్వా, పబ్బజ్జం సకభాతునో;
యత యో తత్థ యాచిత్థ, బహుమానపురస్సరం.
తతో తే యతయో తస్స, పబ్బజ్జముపసమ్పదం;
అకంసు వికలఙ్గస్స, సిక్ఖాపదనిరాదరా.
పరివేణముత్తరోళ-ముళారం ¶ తస్స కారియ;
కత్వా తం పరివేణస్స, సామికం ధరణీ పతి.
భిక్ఖూనం ఛసతం తత్థ, విధాయ తదధీనకం;
పరిహారే అదా తస్స, పేస్సవగ్గే చ పఞ్చ సో.
సమప్పేసి చ సో నానా-సిప్పకమ్మవిచక్ఖణే;
జనే చాకా తదాయత్తే, సో దాఠాధాతురక్ఖియే.
తస్సేవాదకరా’హేసుం, భిక్ఖూ’భయగిరిమ్హి తే;
రాజా చ లోకం పాలేసి, సమ్మా తస్సానుసిట్ఠియా.
జనా తబ్బంసజా కేచి, తం రజ్జనిరపేక్ఖకా;
నివసింసు యథాకామం, మహాసామి పదంసితా.
ఏతస్స మాణవమ్మస్స, రఞ్ఞో ధమ్మనయఞ్ఞునో;
అగ్గబోధికుమారాది-పుత్తనత్తుక్కమాగతే.
వంసే విసుద్ధే జాతస్స, భూపాలన్వయముద్ధని;
సమాసోళసకఙ్కాయం, సమ్మా రజ్జానుసాసినో.
మహీపస్స మహిన్దస్స, దువే మాకులధీతరో;
దేవలా లోకికా చాతి, నామతో విస్సుతా సుభా.
ఏతాసు ద్వీసు ధీతాసు, లోకికా మాతులత్తజం;
పటిచ్చ రాజతనయం, సుభం కస్సపనామకం.
సా మోగ్గల్లాన లోకవ్హే, పుత్తే ద్వే లభి సోభనే;
తేసు జేట్ఠసుతో లోక-సాసనాధారకోవిదో.
మహాసామీతి పఞ్ఞాతో, సఙ్ఘుపాసనపాలయో;
నేకసారగుణావాసో, వాసం కప్పేసి రోహణే.
దాఠోపతిస్స రాజస్స, నత్తా సుగతసాసనే;
పబ్బజ్జూపగతో సద్ధో, ధుతవా సీలసంవుతో.
పహితత్తో విచిత్తోసో, పన్తసేనాసనే వసీ;
గుణం సబ్బత్థ వణ్ణేసుం, తస్మిం దేవా పసీదియ.
గుణం సుణిత్వా లంకిన్దో, తదా సబ్బత్థ పత్థటం;
ఉపసఙ్కమ్మ తం నత్వా, కాతుమత్తానుసాసనం.
ఆరాధయమనిచ్ఛన్తం, యాచిత్వాన పునప్పునం;
ఆనీయ వాసయిత్వా తం, పాసాదే సాధుకారితే.
యతిస్సరస్స ¶ వసతో, కత్థ రాజాగుణప్పియో;
తస్సానుసిట్ఠిమగ్గట్ఠో, లోకం ధమ్మేన పాలయి.
ఉద్దిస్సారాధనం సమ్మా, లంకిన్దేన కతం తదా;
సేలన్తరాభినిక్ఖమ్మ, యతిన్దో సో దయానుగో.
యతో భిక్ఖూ సమూహేత్వా, వాసం కప్పేసి యత్థ సో;
సేలన్తరసమూహో’తి, విక్ఖ్యాతిం సో తతో గతో.
తతో పట్ఠాయ వాసేత్వా, రత్తియం దేవపల్లియం;
దేవతానుమతం భిక్ఖుం, మూలఠానే ఠపేన్తి హి.
మూలత్తమావసన్తానం, యతీనమనుసాసనా;
లంకిస్సరా పవత్తన్తి, పాలేన్తా లోకసాసనం.
తస్స దాఠోపతిస్సస్స, వంసజం రాజపుత్తకం;
బోధిం పటిచ్చ తబ్బంసా, బుద్ధనామా కుమారికా.
అలత్థ లోకితం నామ, ధీతరం వరలక్ఖణం;
కాలేన సా పదిన్నా’సి, మోగ్గల్లానస్స ధీమతో.
సా తం పటిచ్చ కిత్తిఞ్చ, మిత్తం నామ కుమారికం;
మహిన్దం రక్ఖితం చాపి, లతిత్థ చతురో పజా.
అహు జేట్ఠసుతో ధీరో, వీరో తేరసవస్సికో;
కతహత్థో విసేసేన, ధనుసిప్పమ్హి సో తతో.
కథం లఙ్కం గహేస్సామి, దూరేత్వా’రాతి కణ్టకం;
ఇతి చిన్తాపరోగామే, మూలసాలవ్హయే వసీ.
ఏకో మహాబలో వీరో, బుద్ధరాజోతి విస్సుతో;
విలోమవత్తీ హుత్వాన, లోకసేనానినో తదా.
పలాతో చుణ్ణసాలవ్హం, ఖిప్పం జనపదం తహిం;
కిత్తాదికే జనే నేకే, వసే వత్తియ సబ్బథా.
సద్ధిం బన్ధూహి సఙ్గామ-సూరేహి బహుకేహి సో;
మలయాచలపాదేసు, వసీ దుప్పసహో తదా.
తస్స’న్తికముపాగమ్మ, సంవచ్ఛరికనాయకో;
సఙ్ఘో నామ కుమారస్స, సరూపం సాధువం బ్రవి.
మహాసామిస్స తనయో, జేట్ఠో కిత్తి సనామకో;
ధఞ్ఞలక్ఖణసమ్పన్నో, సమ్పన్నమతివిక్కమో.
జమ్బుదీపేపి ¶ తం రజ్జం, కత్తుమేకాతపత్తకం;
సమత్థోతి విచిన్తేపి, లఙ్కాదీపమ్హి కా కథా.
తస్స సో వచనం సుత్వా, సేవితబ్బో కుమారకో;
ఇతి నిచ్ఛియ పేసేసి, కుమారస్స’న్తికం జనే.
సుణిత్వా సో వచో తేసం, నివత్తనభయా విభూ;
అజానహం పితున్నం సో, వీరో ధనుసహాయకో.
గేహా నిక్ఖమ్మ పస్సన్తో, సునిమిత్తానినేకధా;
అగాలహుం సరీవగ్గ-పిట్ఠిగామం మహామతి.
తహిం సో నివసం వీరో, పేసయిత్వా ససేవకే;
విపక్ఖాధిట్ఠితం జేసి, బోధివాలవ్హగామకం.
తతో’భిమానీ సేనానీ, సేనం సో తత్థ పేసయి;
సా పరిక్ఖిపతం గామం, సఙ్గామాయ సమారభీ.
కుమారో తేహి యుజ్ఝన్తో, సుభటో పటువిక్కమో;
దిసాసు వికిరీసబ్బే, తులం చణ్డోవ మాళుతో.
చుణ్ణసాలం జనపదం, గన్త్వా ఠానవిదూ తదా;
తహిం వసం వసేకాసి, సబ్బం మలయమణ్డలం.
తదాపి సేనం సేనిన్దో, పేసేత్వా అసకిం సకం;
అభిభూతిమసక్కోన్తో, కాతుం దుమ్మనతం గతో.
మక్ఖకుద్రుసవాసిస్స, సచిపస్సాథ కిత్తినో;
సుతో మహబ్బలో దేవ-మల్లోతి విదితో తదా.
సహితో బన్ధుమిత్తేహి, బహూ రోహణవాసినో;
సమాదాయా’భిగన్త్వాన, కుమారం పస్సి సాదరో.
బన్ధియ ఛురికం ఛేకో, సో పన్నరసవస్సికో;
ఆదిపాదపదం తత్థ, సమ్పాపుణి మహాయసో.
తతో హిరఞ్ఞమలయ, ముపాగమ్మ మహబ్బలో;
తహిం రేముణసేలమ్హి, ఖన్ధావారం నిబన్ధయి.
తత్థాపి సేనం పేసేత్వా, సఙ్గామేన్తో చమూపతి;
అలద్ధవిజయో ఛన్దం, పునయుద్ధే జహితతో.
లోకనామో చమూనాథో, లోకం హిత్వా సకం తదా;
అహు వస్సమ్హి ఛట్ఠేసో, పరలోకపరాయనో.
తదా ¶ కస్సపనామేకో, కేసధాతుకనాయకో;
జనే’భిభూయవత్తేసి, నీజాణం రోహణే తదా.
సుత్వా తం చోళసామన్తో, పుళత్థినగరా తదా;
నిక్ఖమ్మ యుద్ధసనద్ధో, గన్త్వా కాజరగామకం.
కేసాధాతు తతో యుద్ధే, భిన్దిత్వా దమిళం బలం;
రక్ఖపాసాణసీమాయం, ఠపేత్వా రక్ఖియే జనే.
పటిలద్ధజయుద్దామో, మహాసేనా పురక్ఖతో;
పునరాగమ్మ పావేక్ఖి, వీరో కాజరగామకం.
తదాదిపాదో సుత్వాన, సబ్బం సుత్థీరధాతుకో;
కేసధాతుం నిఘాతేతుం, బలం సన్నయ్హి వేగసా.
పవత్తిం తం సుణిత్వా సో, సాభిమానో భుసంతతో;
సమత్తం బలమాదాయ, సిప్పత్థలకమాగమా.
పఞ్చయోజనరట్ఠాది-వాసికేసు బహూజనే;
సమాదాయ సమాసన్నే, రాజపుత్తే సుదుజ్జయే.
విరత్తతఞ్చ సో ఞత్వా, బహున్నం రట్ఠవాసినం;
దుక్కరం ఏత్థ యుద్ధన్తి, గతో సో ఖదిరఙ్గణిం.
మహాసేనాయ భూపాల సుతో సోళసవస్సీకో;
ఖిప్పం వాపేక్ఖి సో వీత-దరో కాజరగామకం.
ఛమ్మాసమనుభోత్వాన, రోహణం రుట్ఠమానసో;
కేసధాతుకనాథోపి, సఙ్గామత్థాయ తత్థగా.
రాజపుత్తస్స సేనా’థ, వత్తేన్తి సమరం ఖరం;
కేసధాతుకనాథస్స, సీసం గణ్హి మహబ్బలా.
ఆగమ్మ సత్తరసవయం కుమారో;
సబ్బత్థ పత్థటమహాయసకిత్తితేజో;
సుమాదినేక విధియోగవిసేసదక్ఖో;
ఖీణారికణ్టకమకా’ఖిలరోహణం తం.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
రోహణారాతివిజయో నామ
పఞ్చపఞ్ఞాసతిమో పరిచ్ఛేదో.
ఛపఞ్ఞాసతిమ పరిచ్ఛేద
అనురాధపురాభిగమనో
యువరాజపదే ¶ తస్స, ఠితస్సా’థ నయఞ్ఞునో;
అహూ విజయబాహూతి, నామం సబ్బత్థ పాకటం.
మహాఞ్ఞణో నిజాణాయ, తత్థ భేరిం చరావియ;
ఠపేన్తో సచివే’నేకే, పతిరూపే పదన్తరే.
చోళానం మద్దనత్థాయ, రాజరట్ఠాధివాసినం;
చతురో చతురోపాయే, యో జయం తత్థ సో వసీ.
చోళరాజా సుణిత్వా తం, పుళత్థినగరే ఠితం;
సేనాపతిమ పేసేసి, దత్వాన బలవాహనం.
సేనిన్దం కాజరగ్గామ-సమీపం సముపాగతం;
దుప్పసయ్హం విదిత్వాన, గిరిదుగ్గమగా తతో.
సేనిన్దో కాజరగ్గామం, విలుమ్పిత్వాన వేగసా;
తత్థ వత్థుమసక్కోన్తో, సదేసం పున రాగమి.
తతో మహాదిపాదో’పి, ఆగమ్మ మలయా లహుం;
మహతా బలకాయేన, సిప్పత్థలకమావసి.
రాజా రామఞ్ఞవిసయే, రాజినో సన్తికం జనే;
పేసేసి బహుకేసారం, ధనజాతఞ్చ’నప్పకం.
విచిత్తవత్థకప్పూర-చన్దనాదీహి వత్థూహి;
పరిపుణ్ణా చ నావాయో, నేకాతిత్థే సమోసటా.
ధనజా తేహి నేకేహి, కరోన్తో భటసఙ్గహం;
తతో తమ్బలగామమ్హి, నివసిత్థ మహబ్బలో.
అఞ్ఞమఞ్ఞవిరుద్ధత్తా, రాజారట్ఠాధివాసినో;
ఉపగ్గమ్మ జనా సబ్బే, కరం నో దేన్తి సబ్బసో.
విపక్ఖాచోళరాజస్స, భిన్దన్తా’ణం మదుద్ధతా;
ఆయుత్తకే విహింసేన్తో, యథాకామం చరన్తి చ.
తం ¶ సుత్వా చోళభూపాలో, సమ్పకోపవసీకతో;
సేనం మహన్తిం దత్వాన, పేసేసి సచివం నిజం.
మహాతిత్థే’వహిణ్ణో సో, తత్థ తత్థ బహూజనే;
ఘాతేన్తో సవసే కత్వా, రాజారట్ఠాధివాసినో.
అనుక్కమేన గన్త్వాన, ఖరాణో రోహణం తదా;
అజ్ఝోత్థరి ససేనో స, భిన్నో వేలోవసాగరో.
రఞ్ఞో పచ్చత్థికా హుత్వా, రవిదేవచలవ్హయా;
ఉభో దమిళసేనిన్ద-వసం యాతా మహబ్బలా.
మహాపక్ఖబలోపేతే, తే పస్సియ చమూపతి;
రోహణం సకలం ఖిప్పం, మఞ్ఞిత్థ సకహత్థగం.
ఏకాదసమ్హి సో వస్సే, రాజా చోళాభిభూతియా;
పలుట్ఠపబ్బతే దుగ్గం, పవిధాయ తహిం వసీ.
చోళసేనా తదాసేలం, సమన్తా సమ్పరిక్ఖిపి;
తత్థో’భయేసం సేనాన-మహూ భింసనకం రణం.
రఞ్ఞో భటా వినాసేత్వా, సబ్బం తం దమిళం బలం;
పలాయన్తం మహాచోళ-సామన్తఞ్చానుబన్ధియ.
గహేత్వాన సిరం తస్స, గామస్మిం తమ్బవిట్ఠికే
సద్ధిం వాహనయానేహి, సారభూతధనేహి చ.
తహిం తం సకలం భణ్డం, నేత్వా రఞ్ఞో పదస్సియ;
పుళత్థినగరం గన్తుం, కాలో ఇతి సమబ్రవుం.
మహీపాలోపి తం సుత్వా, సచివానం వచో తదా;
మహతా బలకాయేన, పులత్థినగరం గతో.
పవత్తిమేతం సకలం, సుత్వా చోళనరిస్సరో;
తిబ్బకోపవసంయాతో, భూపాలగహణత్థికో.
సామం ఖిప్పం సమాగమ్మ, వీరో సాగరపట్టనం;
భియ్యోపి మహతిం సేనం, లంకాదీపమపేసయీ.
తం విజానియ భూమిన్దో, సేనిన్దం పేసయీ సకం;
బలం మహన్తం దత్వాన, చోళసేనాయ యుజ్ఝితుం.
గచ్ఛమానో చమూనాథో, సో’నురాధపురన్తికే;
సద్ధిం దమిళసేనాయ, వత్తేసి తుములం రణం.
పతింసు ¶ తస్మిం సఙ్గామే, భూపాలస్స నరా బహూ;
భియ్యోపి దమిళాయత్తా, జాతా తం రట్ఠవాసినో.
విహాయ ధరణీపాలో, పులత్థినగరం తదా;
విల్లికాబాణకం రట్ఠం, సమ్పాపుణియ వేగసా.
నిహచ్చామచ్చయుగలం, తం రట్ఠాధిట్ఠితం తదా;
తహిం వాసమకప్పేసి, సభటే సన్నిపాతయం.
అత్తానమనుబన్ధన్తం, సుత్వా చోళచమూపతిం;
గన్త్వా వాతగిరిం నామ, సమయఞ్ఞూ సిలుచ్చయం.
ఉపచ్చకాయ సేలస్స, తత్థ దుగ్గం నివేసియ;
రణం కరోన్తో తేమాసం, దమిళే పటిబాహయి.
కేసధాతుకనాథస్స, మారితస్స పురారణే;
భాతా కణిట్ఠో సమ్పత్త, మహాపక్ఖబలో తదా.
మారణం సకభాతుస్స, సరన్తో రుట్ఠమానసో;
సకలం పరివత్తేసి, గుత్తహాలకమణ్డలం.
అథో లంకిస్సరో తత్థ, ఖిప్పం గన్త్వా మహబ్బలో;
ఠానే మచ్చుత్థలే నామ, ఖన్ధావారం నిబన్ధియ.
ఖదిరఙ్గణిదుగ్గమ్హా, పలాపేత్వాన తం రణే;
ఠానా కుబులగల్లా చ, యుజ్ఝన్తో తం పలాపయి.
విహాయ పుత్తదారాది-సబ్బం నేకధనం బలం;
పలాయమానో సో రట్ఠం, చోళాయత్త మగాలహుం.
తదా నరిస్సరో తత, తస్స సబ్బం సమాదియ;
గన్త్వా తమ్బలగామమ్హి, నవం దుగ్గం నివేసియ.
అనుక్కమేన గన్త్వాన, మహానాగహులవ్హయే;
పురేవసీ సుసజ్జేన్తో, బలం చోళేహి యుజ్ఝితుం.
తతో రాజా సమవ్హాయ, సచీవే ద్వే మహబ్బలే;
పేసేసి దిక్ఖిణం పస్సం, వసం నేతుం తహిం జనే.
సమ్పేసేసి మహామచ్చ-యుగలం కక్ఖలం విభూ;
చోళదప్పవినాసాయ, తతో వేలా మహాపథే.
పేసితా దక్ఖిణం పస్సం, అమచ్చా’మే మహబ్బలా;
ముహున్నరుగ్గమదుగ్గం, బదళత్థలమేవ చ.
వాపీనగరదుగ్గఞ్చ ¶ , బుద్ధగామకమేవ చ;
తిలగుల్లం మహాగల్లం, మణ్డగల్లకమేవ చ.
అనురాధపురఞ్చాతి, గహేత్వాన కమేన తే;
వత్తేన్తా సవసే రట్ఠం, మహాతిత్థముపాగతా.
పేసితా సచివాద్వేతు, తతో వేలా మహాపథే;
విలుమ్పన్తా ఛగామాది-ఖన్ధావారే తహిం తహిం.
పులత్థినగరాసన్నం, కమేనా’గమ్మ పేసయుం;
దూతే రాజన్తికఖిప్ప-మాగన్తుం వట్టతీతిహ.
దిసాసా ద్వీసు యానేహి, సచివేహి పవత్తితం;
విక్కమాతి సయం సుత్వా, కాలఞ్ఞూ సో మహీపహి.
సీఘం సన్నయ్హ సేనఙ్గం, సమగ్గం విదికోవిదో;
ఉమ్మూలనాయచోళానం, పురాతమ్హా’భినిక్ఖమి.
గచ్ఛం గఙ్గాయ మహియ-ఙ్గణథూపన్తికే విభూ;
సేనానివేసం కారేత్వా కఞ్చికాలం తహిం వసీ.
కమేనాగమ్మ ఠానఞ్ఞూ, పుళత్థినగరన్తికే;
బన్ధాపేసి మహావీరో, ఖన్ధావారం థిరం వరం.
తత్థ తత్థ ఠితా సూరా, చోళా యే కక్ఖలా’ఖిలా;
పులత్థినగరే యుద్ధం, కాతుం సన్నిపతింసు తే.
నిక్ఖమ్మ నగరా గన్త్వా, చోళా బహి మహారణం;
కత్వా పరాజితా భీతా, పవిస్స నగరం సకం.
గుత్తా సేసపురద్వారా, గోపురట్టాలనిస్సితా;
మహాహవం బహుస్సాహా, పవత్తేసుం భయావహం.
దియడ్ఢమాసం యుజ్ఝన్తి, నగరం తముపరున్ధియ;
సాధేతుం నేవసా’సక్ఖి, భూపాలస్స మహాచమూ.
మహారఞ్ఞో మహావీరా, మహాసూరా మహబ్బలా;
మహాభటా మహామానా, రవిదేవచలాదయో.
ఉల్లఙ్ఘిత్వాన పాకారం, పవిస్స సహసా పురం;
ఖణేన దమిళే సబ్బే, మూలఘచ్చమఘాతయుం.
ఏవం లద్ధజయో రాజా, తదా విజయబాహుసో;
చరాపేసి నిజాణాయ, భేరిం భూరిమతిపురే.
తం ¶ సుత్వా సకసేనాయ, వినాసం చోళభూపతి;
సీహళా బలవన్తోతి, భియ్యో సేనం న పాహిణి.
వీరో అసేసనిహతుద్ధట చోళసేట్ఠో;
విఞ్ఞూ సుసాధుట్ఠపితాఖిలరాజరట్ఠో;
ఇట్ఠన్నురాధపురసేట్ఠమతీవ హట్ఠో;
వస్సమ్హి పఞ్చదసమే గమి రాజసేట్ఠో.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
అనురాధపురాభిగమనో నామ
ఛప్పఞ్ఞాసతిమో పరిచ్ఛేదో
సత్తపఞ్ఞాసతిమ పరిచ్ఛేద
సంగహకరణోనామ
లఙ్కారక్ఖాయ సచివే, బలినో యోధసమ్మతే;
పటిపాటిం సముద్దిస్స, సమన్తా సన్నియోజయి.
అభిసేకమఙ్గలత్థాయ, పాసాదాదిమనేకతం;
కిచ్చం సమ్పాదనీయన్తి, సచివం సన్నియోజియ.
వన్దనీయే’భివన్దన్తో, పదేసేనేకకేతహిం;
నేత్వా మాసత్తయం గఞ్ఛి, పులత్థినగరం పున.
విస్సుతో ఆదిమలయ-నామేన బలనాయకో;
ఉజుపచ్చత్థికో హుత్వా, మహీపాలస్స సబ్బసో.
గఙ్గా మత్థయు’పాగఞ్ఛి, బలం సబ్బం సమాదియ;
అన్దూతి విస్సుతం మన్ద-పఞ్ఞో గామం పురన్తికే.
లంకిస్సరో తహిం గన్త్వా, ఉద్ధరిత్వా తముద్ధతం;
పులత్థినగరం గఞ్ఛి, వసే వత్తియ తం బలం.
యువరాజపదంయేవ, సితో సన్తో లిఖాపయి;
సో సత్తరసవస్సాని, సప్పఞ్ఞో నరసత్తమో.
తతో’నురాధనగర-మభిగమ్మ ¶ యథావిధిం;
అనుభోత్వా విధానఞ్ఞూ, అభిసేకమహుస్సవం.
అట్ఠితో పాపధమ్మేసు, సుట్ఠితో సేట్ఠకమ్మని;
సో అట్ఠారసమం వస్సం, లిఖాపయి సుసణ్ఠితో.
తతో ఆగమ్మ నివసి, పులత్థినగరే వరే;
సో సిరీసఙ్ఘబోధీ’తి, నామధేయ్యేన విస్సుతో.
అనుజం సో వీరబాహు-మోపరజ్జే నివేసియ;
దత్వాన దక్ఖిణం దేసం, తం సఙ్గణ్హి యథావిధిం.
కణిట్ఠస్సాథ భాతుస్స, జయబాహుస్స భూభుజో;
ఆదిపాదపదం దత్వా, రట్ఠం చా’దాసి రోహణం.
ఠానన్తరాని సబ్బేస-మమచ్చానం యథారహం;
దత్వా రజ్జే యథాఞాయం, కరం యోజేసి గణ్హితుం.
చిరస్సం పరిహీనం సో, దయావాసో మహీపతి;
పవత్తేసి యథాధమ్మం, ఠితధమ్మో వినిచ్ఛయం.
ఏవం సముద్ధటానేక, రిపుకణ్టకసఞ్చయే;
నిచ్చం రజ్జం పసాసేన్తే, లఙ్కంసమ్మానరిస్సరే.
ఛత్తగ్గాహకనాథో చ, ధమ్మగేహకనాయకో;
తథేవ సేట్ఠినాథో చ, ఇచ్చేతే భాతరో తయో.
రఞ్ఞో విరోధితం యాతా, ఫలాతా జమ్పుదీపకం;
లఙ్కం వీసతిమే వస్సే, ఏకేనూనే సమోతరుం.
తే సబ్బే రోహణం రట్ఠం, సబ్బం మలయమణ్డలం;
సబ్బం దక్ఖిణపస్సఞ్చ, సహసా పరివత్తయుం.
నిపుణో రోహణం గన్త్వా, తథా మలయమణ్డలం;
నిఘాతేన్తో బహూ తత్థ, తత్థ పచ్చత్థికే జనే.
సమ్మావుపసమేత్వా తం, ఠపేత్వా సచివే తహిం;
దక్ఖిణో దక్ఖిణం దేసం, సయం గన్త్వా మహబ్బలో.
పేసేత్వా సమణీభాతు-వంసజం సచివం తదా;
గాహేత్వా సమరేఘోరే, వీరో తే సకవేరినో.
సమారోపియసూలమ్హి, లఙ్కం విగతకణ్టకం;
కారేత్వాన నిరాతఙ్కం, పులత్థిపురమాగమి.
వసన్తీ ¶ చోళవిసయే, జగతిపాలరాజినీ;
చోళహత్థా పముఞ్చిత్వా, సద్ధిం ధీతు కుమారియా.
లీలావత్యాభిధానాయ, నావామారుయ్హ వేగసా;
లంకాదీపమ్హి ఓతిణ్ణా, పస్సి లంకిస్సరం తదా.
సుత్వా వంసక్కమం తస్సా, సో ఞత్వా సుద్ధవంసతం;
లీలావతిం మహిసిత్తే, అభిసిఞ్చి నరిస్సరో.
సా తం పటిచ్చ రాజానం, మహేసీ ధీతరం లభి;
నామం యసోధరాతి’స్సా, అకాసి ధరణీ పతి.
మేరుకన్దరరట్ఠేన, సద్ధిం రాజా సధీతరం;
వీరవమ్మస్స పాదాసి, సా లభి ధీతరో దువే.
సమాననామికా జేట్ఠా, సా మాతా మహియా అహు;
సుగలా నామికా ఆసి, తాసు ద్వీసు కణిట్ఠికా.
కాలిఙ్గధరణీపాల-వంసజం చారుదస్సనం;
తిలోకసున్దరం నామ, సుకుమారం కుమారికం.
కాలిఙ్గరట్ఠతో రాజా, ఆణాపేత్వా చిరట్ఠితిం;
నిజవంసస్స ఇచ్ఛన్తో, మహేసిత్తే’భి సేచయి.
సుభద్దా చ సుమిత్తా చ, లోకనాథవ్హయాపి చ;
రతనావలీ రూపవతీ, ఇతిమా పఞ్చ ధీతరో.
పుత్తం విక్కమబాహుఞ్చ, సా లభీ ధఞ్ఞలక్ఖణం;
సమ్పత్తా సా పజవుద్ధిం, హరన్తి రాజినో మతం.
ఇత్థాగారేసు సేసేసు, వీతా సమకులఙ్గనా;
గబ్భో జాతుమహీపాలం, తం పటిచ్చ న సణ్ఠహి.
అథేకదివసం రాజా, అమచ్చగణమజ్ఝగో;
పిలోకియఠిభా సబ్బా, ధీతరో పటిపాటియా.
ధీతు నవమవసేసానం, ఠపేత్వా రతనావలిం;
ధఞ్ఞలక్ఖణసమ్పన్న-పుత్తస్సుప్పత్తిసుచకం.
లక్ఖణం లక్ఖణఞ్ఞూ సో, అపస్సం పేమచేగవా;
రతనావలిమాహూయ, తస్సా ముద్ధని చుమ్బియ.
తేజోగుణేహి ¶ చాగేహి, ధియా సూరత్తనేన చ;
భూతే చ భావినో చేవ, సబ్బే భూపే’తిసాయినో.
నిచ్చం లఙ్కం నిరాసఙ్క-మేకచ్ఛత్తకమేవ చ;
పవిధాతుం సమత్థస్స, సమ్మాసాసనతాయినో.
సోభనానేకవత్తస్స, ఇమిస్సా కుచ్ఛిహేస్సతి;
పుత్తస్సుప్పత్తిఠానన్తి, ముదుతో సో సమబ్రవి.
యావన్తస్సాపిఖోచోళ-మహీపాలస్స నేకసో;
కులాభిమానీ రాజా సో, అదత్వాన కణీయసిం.
ఆణాపేత్వా పణ్డురాజం, విసుద్ధత్వయసమ్భవం;
అనుజం రాజినిం వస్స, మిత్తవ్హయమదాసిసో.
సామాణభరణం కిత్తి, సిరీ మేఘాభిధానకం;
సిరివల్లభనామఞ్చ, జనేసి తనయే తయో.
సుభద్ద వీరబాహుస్స, సుమిత్తం జయబాహునో;
మహతా పరిహారేన, పాదాసి ధరణీ పతి.
అదాసి మాణాభరణే, ధీతరం రతనావలిం;
లోకనాథవ్హయం కిత్తి సిరిమేఘస్స’దాసిసో.
రూపత్యభిధానాయ, ధీతుయో పరతాయహి;
సరీరివల్లభసాదా, సుగలవ్హ కుమారికం.
మధుకణ్ణవభీమరాజ, బలక్కార సనామకే;
మహేసీ బన్ధవేరాజ-పుత్తే సీహపురాగతే.
పస్సిత్వాన పహీపాలో, తదా సఞ్జాతపీతికో;
తేసం పాదాసి పచ్చేకం, వుత్తిం సో అనురూపకం.
తే సబ్బే లద్ధసక్కార సమ్మానాధరణీపతిం;
ఆరాధయన్తా ససతం, నివసింసు యథారుచిం.
ఏతేసం రాజపుత్తానం, సున్దరివ్హం కణిట్ఠకం;
అదా విక్కమబాహుస్స, నిజవంసఠితట్ఠికో.
భియ్యో ¶ విక్కమబాహుస్స, తతో లీలావతిం సతిం;
సహ భోగేన పాదాసి, తదా బన్ధు హితేరతో.
విధాయ ఏవం సజనే జనిన్దో;
నిస్సేసతో భోగసమప్పితో;
దయాపరో ఞాతిజనాతమత్థం;
సమాచరీ నీతిపథానురూపం.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
సంగహకరణో నామ
సత్తపఞ్ఞాసతిమో పరిచ్ఛేదో
అట్ఠపఞ్ఞాసతిమ పరిచ్ఛేద
లోకసాసన సంగహకరణో
విచినిత్వా కులీనే సో, జనే సబ్బే సమాదియ;
సకారక్ఖాయ యోజేసి, యథాచారం మహీపతి.
ఉచ్చం పులత్థినగరే, పాకారం కారయీ థిరం;
నేకగోపురసంయుత్తం, యుధాకమ్మసురఞ్జితం.
సమన్తాయతవిత్థిణ్ణ-గమ్భీరపరిఖాయుతం;
ఉచ్చపత్థణ్డిలోపేతం, దుప్పధంసమరాతిహి.
ఉపసమ్పదకమ్మస్స, గణపూరకభిక్ఖూనం;
అప్పహోనేకభావేన, సాసనఠితిమానసో.
అనురుద్ధనరిన్దస్స, సహాయస్సాథ సన్తికం;
రామఞ్ఞవిసయం దూతే, పేసేత్వా సహపాభతే.
తతో ఆణాపయిత్వాన, పిటకత్తయపారగే;
సో సీలాదిగుణావాసే, భిక్ఖవో థేరసమ్మతే.
తే ఉళారాహి పూజాహి, పూజయిత్వా నరిస్సరో;
పబ్బజ్జా ఉపసమ్పత్తి, కారయిత్వా అనేకసో.
పిటకత్తయఞ్చ బహుసో, కథాపేత్వా సవణ్ణనం;
లఙ్కాయో’సక్కమానం సో, జోతయీ జినసాసనం.
పుతత్థినగరస్సన్తో ¶ , పదేసస్మిం తహిం తహిం;
విహారే కారయిత్వాన, బహుకే సుమనోహరే.
భిక్ఖవో తత్థ వాసేత్వా, నికాయత్తయవాసినో;
పచ్చయేహి ఉళారేహి, సన్తప్పేసి చతూహిపి.
ఫలికత్థమ్భకచారు-పాకారపరిఖాయుతం;
పఞ్చభూమకపాసాద-పవరే నో’పసోభితం.
సమసన్తా వాసపన్తీహి, సుభాహి సువిరాజితం;
నిరకిణ్ణమసమ్బాధ వరభాసుర గోపురం.
విహారం కారయిత్వాన, వత్థుత్తయపరాయనో;
నికాయత్తయవాసిస్స, భిక్ఖుసఙ్ఘస్స’దాసిసో.
సఙ్ఘస్స పాకవట్టత్థం, రట్ఠం దత్వా’ళిసారకం;
సకలం సన్నివాసీహి, నేత్తికేహి సహేవ సో.
నేకసతానిభిక్ఖూనం, వాసయిత్వాన తత్థ సో;
సతతం సమ్పవత్తేసి, ఉళారం చతుపచ్చయం.
దాట్ఠాధాతుఘరంచారు, కారయిత్వా మహారహం;
దాఠాధాతుస్స నిచ్చం సో, మహామహమకారయి.
గణసఙ్గణికా’పేతో, పోత్థకం ధమ్మసఙ్గణిం;
పరివత్తేసి సోపాతో, సున్దరే ధమ్మమన్దిరే.
నచ్చాదిగన్ధమాలాది-నేకపూజమ్పవత్తియ;
సీరేన సద్ధాసమ్బన్ధో, సమ్బుద్ధమభివన్దతి.
జమ్బుదీపాగతే చాగ, సూరో సో భువిరిసూరయో;
తప్పేసి ధనదానేన, దానియేనేక సో విభూ.
సద్ధమ్మకథికానం సో, పూజా కత్వాన నేకసో;
దేసాపేసిచ సద్ధమ్మం, సదాధమ్మగుణే రతో.
తిక్ఖత్తుం సో తులాభార-దానం దినేసు దాపయి;
ఉపోసథం వోపవసి, సువిసుద్ధముపోసథే.
అదా దణ్డిస్సరం దాన-మనుసంవచ్ఛరం విభూ;
పిటకత్తయం లిఖాపేత్వా, భిక్ఖుసఙ్ఘస్స దాపయి.
మహగ్ఘమణిముత్తాది-రతనాని ¶ సపేసియ;
జమ్బుదీపే మహాబోధిం-నేకక్ఖత్తుమ పూజయి.
కణ్ణాటభూమిపాలేన, చోళరఞ్ఞా చ పేసితా;
దూతామహన్తమాదాయ, పణ్ణాకారమిధాగతా.
అద్దసంసు మహీపాలం, తతో సో తుట్ఠమానసో;
తేసం ఉభిన్నం దూతానం, కత్తబ్బం సాధుకారియ.
తేసు ఆదో’వ కణ్ణాట-దూతేహి సహ పేసియ;
దూతే సకీయే కణ్ణాట-నికటం సారపాభతే.
అత్తనో విసయం పత్తే, చోళో సీహళ దూతకే;
సహసా కణ్ణనాసాసు, పాపయింసు విరూపతం.
సమ్పత్తవిప్పకారాకే, ఇధాగన్త్వాన రాజినో;
కథయింసు తదా సబ్బం, చోళేన కతమత్తని.
ఉద్దిపితాభిమానో సో, సకలామచ్చమజ్ఝగో;
అవ్హాయ దమిళే దూతే, ఇతి చోళస్స సన్దిసి.
సేనం వినా’వ ఏకస్మిం, దీపే మజ్ఝే మహణ్ణవే;
బాహాబలపరిక్ఖావా, హోతునో ద్వన్దయుద్ధతో.
బలం సన్నయ్హ సకలం, రజ్జే తుయ్హం మమా’థ వా;
తవా’భిమత దోసమ్హి, సఙ్గామో వా కరీయతం.
మయా వుత్తక్కమేనేవ, వత్తబ్బో వో జనాధిపో;
ఇతి వత్వాన తే దూతే, ఇత్థలఙ్కార మణ్డితే.
విస్సజ్జియ లహుంచోళ-మహీపాలస్స సన్తికం;
తతో సేనఙ్గమాదాయ, అనురాధ పురం గమి.
మత్తికావాటతిత్థే చ, మహాతిత్థే చ పేసయీ;
చోళరట్ఠం’వ గన్త్వాన, యుజ్ఝితుం ద్వే చమూపతి.
సజ్జన్తేసు చమూపేసు, నావాపాథేయ్యకాని చ;
యుద్ధత్థాయ బలం చోళ-రట్ఠపేసనకారణా.
తదా తింసతిమే వస్సే, వేళక్కారసనామకా;
బలకాయా తహింగన్తు-మనిచ్ఛన్తా విరోధినో.
మారేత్వాన ఉభో సేనా-నాథే మత్తగజావియ;
సమన్తతో విలుమ్పింసు, పులత్థిపురముద్ధతా.
పుత్తేహి ¶ తీహి సహితం, రాజినో చ కణీయసిం;
గణిత్వా సహసా రాజ-పాసాదం చాపి ఝాపయుం.
రాజా నిక్ఖమ్మ ఖిప్పం సో, గన్త్వా దక్ఖిణపస్సకం;
సేలే వాతగిరివ్హస్మిం, సారం భణ్డం ఠపాపియ.
వీరబాహుపరాజేన, సీహవిక్కమసాలినా;
మహతా చ బలోఘేన, సమన్తా పరివారితో.
పులత్థిపురమాగమ్మ, వత్తేన్తో దారుణం రణం;
పలాపేసి ఖణేనేవ, బలకాయే సమాగతే.
మారితాన చమూపాన-మట్ఠిసఙ్ఘాటధిట్ఠితం;
పరిక్ఖిపిత్వా చితకం, వేరిభూతే బలాధిపే.
బన్ధయిత్వాన ఖాణుమ్హి, పచ్ఛా బాహం సుబన్ధనం;
పరితో విప్ఫురన్తీహి, అగ్గిజాలాహి ఝాపయి.
ఘాతేత్వా తత్థ మానీతం, గామాని ధరణీపతి;
అకాసి లఙ్కావసుధం, సబ్బథా వీతకణ్టకం.
యుజ్ఝితుం సహ చోళేన, రాజా అత్తకతావధిం;
అనతిక్కమ్మ సో పఞ్చ-చత్తాలీసమ్హి వచ్ఛరే.
సన్నద్ధం బలమాదాయ, గన్త్వా సాగరపట్టనం;
తస్సాభిగమనం పస్సం, కఞ్చికాలం తహిం వసం.
అనాగతత్తా చోళస్స, తస్స దూతే విస్సజ్జియ;
పునాగన్త్వా వసీరాజా, పులత్థినగరే చిరం.
మహాహేళి సరేహరు, మహాదత్తికనామికా;
కటున్నరూపణ్డవాపీ, కల్లగల్లిక నామికా.
ఏరణ్డేగల్లవాపీ చ, దీఘవత్థుకవాపికా;
మణ్డవాటకవాపీ, చ, కిత్తగ్గబోధిపబ్బతా.
వలాహస్స మహాదారు, గల్లకుమ్భీలసోబ్భకా;
పత్తపాసాణవాపీ చ, వాపీ చ కాణనామికా.
ఏతా చఞ్ఞా చ సో ఛిన్న-మరియాదా వాపియో బహూ;
బన్ధాపేసి సదాదీన-సత్తే బద్ధ హితాసయో.
భూమిన్దో ¶ కన్దరా-గఙ్గా-నదీసు చ తహిం తహిం;
సుభిక్ఖం కారయీ రట్ఠం, బన్ధేత్వా’వరణాని సో.
విహారా’భయచారిత్త-భేదినిం మహిసంసక;
పరిహారే సబ్బసోచ్ఛిజ్జ-గాహయిత్వా గలమ్హి తం.
పురమ్భా బహి కారేత్వా, మహాసఙ్ఘం ఖమాపియ;
పకాసేసి చ లోకస్స, సఙ్ఘగారవమత్తనో.
మహాగామే నికాయానం, తితయే చోళనాసితే;
ధాతుగబ్భే చ బన్ధేసి, థూపారామద్వయే’పి చ.
మాతుయా’ళాహణఠానే, తథేవ పితునోపి చ;
అకా పఞ్చ మహావాసే, తథా బుదలవిట్ఠియం.
పణ్డవాపీ చ పాఠీనో, రక్ఖచేతియపబ్బతో;
తథేవ మణ్డలగిరి-మధుత్థలవిహారకో.
ఉరువేలవ్హయో దేవ-నగరే చ విహారకో;
మహియఙ్గణవిహారో చ, సీతలగ్గామలేణకం.
జమ్బుకోలవిహారో చ, తథేవ గిరికణ్డకో;
కురున్దియవిహారో చ, జమ్బుకోలకలేణకం.
భల్లాతకవిహారో చ, తథేవ పరగామకో;
కాసగల్లవ్హయో చన్ద-గిరివ్హయ విహారకో.
వేలగామవిహారో చ, మహాసేనవ్హగామకో;
విహారో చా’నురాధమ్హి, పురే బోధిఘరం తథా.
ఇచ్చేవమాదయోనేకే, విహారే చ బహూ విభూ;
పటిసఙ్ఖరిజిణ్ణే సో, గామే చా’దా విసుం విసుం.
సమన్తకూట సేలత్థం, మునిన్దపదలఞ్జనం;
పణమత్థాయ గచ్ఛన్తా, మనుస్సా దుగ్గమఞ్జసే.
సబ్బే మా కిలమన్తూ’తి, దానవట్టాయ దాపయి;
సాలిక్ఖేత్తాదిసమ్పన్నం, గిలీమలయనామకం.
కదలీగామమగ్గే చ, హూవరళఞ్జసే తథా;
గామే దత్వాన పచ్చేకం, సాలాయో చాపి కారయి.
అనాగతే తం భూపాలా, మా గణ్హన్తూ’తి లేఖియ;
అక్ఖరాని సిలాథమ్భే, పతిట్ఠాపేసి భూమిపో.
గామం ¶ అన్తరవిట్ఠిఞ్చ, తథా సఙ్ఘాటగామకం;
సిరిమణ్డగలారామఞ్చ, అదాసో లాభవాసినం.
వనజీవకభిక్ఖూన-మదా సో చతుపచ్చయే;
బన్ధూనమ్పి చ సో తేసం, భోగగామే పదాపయి.
పావారగ్గికపల్లాని, వివిధే ఓసధేపి చ;
సీతే ఉతుమ్హి బహుసో, భిక్ఖుసఙ్ఘస్స దాపయి.
అదా సబ్బపరిక్ఖారే, పరిక్ఖారే తథాత్థ సో;
నేకవారేసు సక్కచ్చం, భిక్ఖుసఙ్ఘస్స బుద్ధిమా.
సఙ్ఘస్స పాకవట్టత్థం, భిక్ఖూనం లాభవాసినం;
వేయ్యావచ్చకరానఞ్చ, పూజేతుం చేతియాదికం.
పదిన్నా పుబ్బరాజూహి, యే గామా రోహణే బహూ;
తేపి సబ్బే అనూనే సో, యథాపుబ్బం ఠపేసి చ.
అదాసి పిఠసప్పీన-ముసభే బలినో బహి;
భత్తం చా’దాసి సో కాక సోణాదీనం దయాపరో.
అదాసినేకతా వేయ్య-కారకానం మహాకవీ;
సద్ధిం పవేణిగామేహి, విత్తజాతమనప్పకం.
రాజామచ్చాదిపుత్తానం, సిలోకే రచితే సుణం;
యథానురూపం పాదాసి, ధనం తేసం కవిస్సరో.
అన్ధానం పఙ్గులానఞ్చ, గామే చా’దా విసుం విసుం;
నానాదేవకులానఞ్చ, దిన్నం పుబ్బం న హాపయి.
పత్తి వో సో కులిత్థీన-మనాథానం యథారహం;
విధవానమదాగామే, భత్తఅచ్ఛాదనాని చ.
రాజా సీహళకా వేయ్య-కరణే సో మహాపతి;
అగ్గో సీహళకావేయ్య-కారకానమహోసి చ.
సుభే బద్ధాదరో బద్ధ గుణవ్హయ విహారకే;
బన్ధేసి ఉపరాజా సో, చేతియం చోళనాసితం.
ముత్తచాగీ తతో తస్స, విహారపవరస్స సో;
దత్వా గామవరే నిచ్చం, పూజాయో సమ్పవత్తయి.
సోవ తస్స విహారస్స, ఉపచారవనన్తికే;
బన్ధాపేసి మహావాపిం, థీరీభూతమహోదకం.
కప్పూరమూలాయతనే ¶ , రఞ్ఞో ధీతా యసోధరా;
అకారేసి థిరం రమ్మం, మహన్తం పటిమాఘరం.
సేలన్తరసమూహస్మిం, రాజినో రాజినో సకా;
కారేసి చారుపాసాదం, పసాదావహముగ్గతం.
తదా నేకే చ సచివా, తస్సో రోధజనాపి చ;
సమాచినింసు పుఞ్ఞాని, అనేకాని అనేకసో.
ఏవం సమనుసాసన్తే, లంకం లంకా నరిస్సరే;
ఉపరాజా వసంనీతో, వినీతో ఘేరమచ్చునా.
తస్స కత్తబ్బకిచ్చాని, సకలాని సమాపియ;
జయబాహుస్సోపరజ్జం, భిక్ఖూనం మతియా అదా.
అథాదిపాదపదవిం, దత్వా విక్కమబాహునో;
గజబాహూ’తి విదితే, తస్స జాతే సుతే తతో.
మహామచ్చేహి మన్తేత్వా, రాజాపుత్తహితత్థికో;
రోహణం కసిణం దత్వా, తహిం వాసాయ పేసయి.
తతో సో తత్థ గన్త్వాన, మహానాగహులం పురం;
రాజధానిం కరిత్వాన, తత్థ వాసమకప్పయీ.
ఏవం పఞ్ఞాసవస్సాని’హ విజయభుజో వత్తయిత్వాన సమ్మా,
ఆణాచక్కం జనిన్దో ప్యపగతఖలనం ఏస పఞ్చాధికాని;
వడ్ఢేత్వా సాసనం తం ఖలదమిళభయో పద్దుతఞ్చాపిలోకం,
సగ్గం లోకం సపుఞ్ఞప్పభవమురుఫలం పస్సితుం చా’రు రోహ.
సుజనప్పసాద సంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
లోకసాసనసంగహకరణో నామ
అట్ఠపఞ్ఞాసతిమో పరిచ్ఛేదో
ఏకూనసట్ఠిమ పరిచ్ఛేద
చతురాజచరియ నిద్దేసో
తదారఞ్ఞో ¶ నుజామిత్తా, తస్స పుత్తా తయో’పి చ;
మహామచ్చా చయతయో, తథా యతనవాసినో.
తబ్బేతే ఆదిపాదస్స, రోహణే వసతో సతో;
అనారోచాపయిత్వాన, భూపాలమతసాసనం.
సమ్భూయమన్తయిత్వాన, సమానచ్ఛన్దతం గతా;
అదంసు యువరాజస్స, లఙ్కారజ్జాభిసేచనం.
ఓపరజ్జే నివేసేసుం, మానభరణనామకం;
కుమారం పుబ్బచారిత్త-మగ్గం లఙ్ఘిత్థ తే’ఖిలా.
తయో’థ భాతరో సబ్బే, తే మాణభరణాదయో;
జయబాహుమహీపాల-సహితా సహసా తదా.
ముత్తామణిప్పభూతికం, రతనం సారసమ్మతం;
సబ్బం హత్థగతం కత్వా, వాహనఞ్చ గజాదికం.
సకలం బలమాదాయ, పులత్థినగరా తదా;
ఖిప్పం తం విక్కమభుజం, గణ్హిసామా’తి నిక్ఖముం.
సుత్వా పవత్తిం సకలం, ఇమం విక్కమబాహుసో;
తా తస్సన్తిమసక్కారం, విధాతుం హన్దనో లభిం.
ఇదాని ఖిప్పం గన్త్వాన, పులత్థినగరం తహిం,
తా తస్సాళాహనట్ఠాన దస్సనే నేవ సో అహం.
సోకభారం వినోదేస్సం, మమ చేతో గతం ఇతి;
కతదళ్హ వవత్థానో, వినిగ్గమ్మ తతో పురా.
పులత్థిపురమాగచ్ఛం, ఆదిపాదో’తి సాససో;
సత్తట్ఠసతసఙ్ఖేన, బలేన పరివారితో.
అన్తరాలపథేయేవ, గుత్తహాలకమణ్డలే;
గామే పన సముక్కవ్హే, దిస్వా సేనఙ్గమాగతం.
మహన్తం ¶ యుద్ధసన్నద్ధం, ఏకవీరో భయాతికో;
యుజ్ఝిత్వా తే పలాపేసి, ఖణేనేవ దిసోదిసం.
తయో తే భాతరో తత్థ, సమ్పత్తావ జయా తతో;
అభిమానుద్ధతా ఖిప్పం, అన్నయ్హ బలవాహనం.
ఆదిపాదకజమ్బూతి, విస్సుతమ్హి పదేసకే;
సఙ్గామేసుం పరాజేసి, భియ్యో యుజ్ఝిత్థ సో తయో.
తతియం కటగామస్మిం, కాళవాప్యం చతుత్థకం;
పఞ్చమం ఉద్ధటద్వారే, ఛట్ఠంసో పఙ్కవేలకే.
తేహి యుద్ధం కరిత్వాన, గహీతవిజయో సదా;
పులత్థిపురమాగఞ్చి, సహామచ్చ పరిజ్జనో.
సచిన్తితక్కమేనేవ, పస్సిత్వాళాహనం పితు;
విదూరితమహాసేకో, లద్ధస్సాసో పురేవసం.
దుక్ఖే సహాయ భూతాన-మత్తనో సో యథారహం;
అమచ్చానమదా సబ్బ-భోగే ఠానన్తరే హి సో.
భటానఞ్చాపి సబ్బేసం, సహాయాతానమత్తనో;
అనురూపమదా వుత్తిం, సరం దుక్ఖసహాయతం.
మాణాభరణభూపోపి, సద్ధిం సేసేహి భాతూహి;
కరిత్వా రోహణం పస్సం, రోహణఞ్చ సహత్థగం.
తతో కిత్తిసిరీమేఘే, సద్వాదససహస్సకం;
రట్ఠం దత్వాన వసితుం, తహింయేవ సమాదిసి.
ఆణత్తో భాతరాకిత్తి-సిరీమేఘో జనాధిపో;
గన్త్వా వసి పురేతత్థ, మహానాగహులవ్హయే.
సిరీవల్లభనామస్స, కుమారస్సాపి చాదిసి;
దేసమట్ఠసహస్సవ్హం, దత్వాన వసితుం తహిం.
తథేవ సోపి గన్త్వాన, ఉద్ధనద్వారనామకం;
గామం కత్వా రాజదానిం, వసన్తో అనుసాసితం.
సయఞ్చ సహసేనాయ, గన్త్వా దక్ఖిణపస్సకం;
వీరబాహూతి పఞ్ఞాతో, పుఙ్ఖగామం సమావసి.
మాతా చ తిణ్ణం భాతూనం, జయబాహు చ భూమిపో;
నివసింసు తదా కిత్తి-సిరిమేఘస్స సన్తికే.
తతో ¶ సంవచ్ఛరే’తీతే, తే మాణభరణాదయో;
తేనత్తని కతం యుద్ధే, సబ్బం విక్కమబాహునా.
దురారోహం మహన్తం తం, పరాజయతరాభవం;
అనుస్సరన్తబహుసో, అభిమానసమున్నతా.
ముద్ధాభిసిత్తరాజూన-మేకాకీరాజరట్ఠకం;
వినాయమభిసేకేన, కథం నామానుభోస్సతి.
ఇతి ఇస్సా పరత్తఞ్చ, యాతా సఙ్గయ్హసావకే;
భియ్యో సమ్భూయసఙ్గామ-కరణత్థాయ నిక్ఖముం.
సుత్వా తమత్థం దూతేహి, సో విక్కమభుజోపి చ;
అగా తేసంవ విసయం, మహాసేనాపురక్ఖతో.
దేసే దక్ఖిణకే బోధి-సేనపబ్బతగామకే;
యుజ్ఝిత్వా తే పరాజేసి, తయో విక్కమబాహుసో.
రిపవో దాని మే సబ్బే, ఉమ్మూలేస్సామహం ఇతి;
పలాయన్తే నుబన్ధిత్థ, పదానుపదికం’వ తే.
తే చ దుగ్గం పలాయింసు, పఞ్చయోజనరట్ఠకే;
ఖిప్పం పావేక్ఖి కల్యాణిం, సో’పి తే గహణత్థికో.
వీరో అరియదేసియో, వీరదేవోతి పాకటో;
పళన్దీపిస్సరో ఏకో, భూసం సహసికో తదా.
సద్ధిం సూరేహి యోధేహి, మహాతిత్థమ్హి ఓతరి;
కాతుం హత్థగహం సక్కా, లంకాదీపన్తి చిన్తియ.
సో విక్కమభుజో సుత్వా, పవత్తిం భూభుజో తదా;
యావతా నాత్ర లంకాయం, లద్ధోగాహో భవిస్సతి.
తావ ఉమ్మూలనీయోతి, కల్యాణిమ్హా వినిగ్గతో;
మహాతిత్థమ్హి మన్నార-నామకం గామకం గతో.
కత్వాన వీరదేవో’పి, సఙ్గామం తేన రాజినా;
అనీకఙ్గాదయో రాజ-పుత్తే ద్వే భాతరోపి చ.
సేనాధినాయకఞ్చేవ, కిత్తినామప్పకాసితం;
ఘాతేత్వా సహసా వీర-సమ్మతే చ బహూజనే.
గాహేత్వా జీవగ్గాహంసో, రక్ఖకఞ్చ చమూపతిం;
సబలం తం పరాజేత్వా, అనుబన్ధి పదాపదం.
పలాయమానో ¶ సో భీతో, ఆగన్త్వాన నిజం పురం;
హత్థసారం సమాదాయ, కోట్ఠసారం గతో లహుం.
పచ్ఛతో పచ్ఛతో వీర-దేవో తమనుబన్ధియ;
ఆగన్త్వాన పురేవాసం, కతిపాహం విధాయసో.
గణ్హితుం విక్కమభుజం, తత్థేవ తురితం అగా;
పేసయిత్వా సకం సోపి, మహన్తం సకలం బలం.
యుజ్ఝాపేత్వాన ఘాతేత్వా, గామే అన్తరవిట్ఠికే;
మహాకద్దమదుగ్గమ్హి, వీరదేవం మహబ్బలో.
అభిసేకం వినాయేవ, పులత్థి నగరే వసం;
అకాసి రాజరట్ఠస్స, పసాసనవిధిం విభూ.
అపనీయరణే ఛన్దం, భాతరోపి తయో తతో;
ఆవసింసు యథాపుబ్బం, గన్త్వా రట్ఠం సకం సకం.
చతురోపి మహీపాలా, యతమానా చిరం తహిం;
ఏకచ్ఛత్తఙ్కితం కాతుం, నేవ సక్ఖింసు సబ్బసో.
అనిసమ్మకారిభావేన, కులీనే పరిహాపయుం;
ఠపేసుఞ్చ మహన్తత్తే, హీనే సాభిమతే జనే.
వడ్ఢితంనేకధా సమ్మా, రఞ్ఞా విజయబాహునా;
సాసనఞ్చ తథాలోకం, హాపయింసు సుబుద్ధినో.
కులీనానం మనుస్సాన-మభావేపి చ తాదిసే;
దోసే విత్తం తదాయత్తం, పసయ్హావహరింసు చ.
పీళేతుం సకలం లోక-ముద్ధరన్తాధికం బలిం;
ఉచ్ఛూవ ఉచ్ఛుయన్తేతే, ఖీణకో సాధనేసినో.
ఉద్ధరిత్వాన బుద్ధాది-సన్తకే భోగగామకే;
సో విక్కమభుజో రాజా, సేవకేసు సమప్పయీ.
పులత్థినగరే నేక-విహారే ధాతుమణ్డితే;
సోవ దేసన్తరీయానం, భటానం వసితుం అదా.
సద్ధేహి పత్తధాతుస్స, దాఠాధాతువరస్స చ;
పూజనత్థాయ దిన్నాని, మణిముత్తాదికాని చ.
చన్దనాగరుకప్పురం, సువణ్ణాదిమయా బహూ;
పటిమాయో చ అచ్ఛిజ్జ, యథాకామం వయం నయీ.
సాసనస్స ¶ చ లోకస్స, క్రియమానముపద్దవం;
పస్సన్తా బహుసో తస్మిం, తదా నిబ్బన్నమానసా.
అట్ఠమూలవిహారేసు, యతయో గరుసమ్మతా;
పంసుకూలికభిక్ఖూ చ, కోట్ఠాసద్వయనిస్సితా.
ఏవం తిత్థియతుల్యానం, సాసనోపద్దవం బహుం;
కరోన్తానం సకా సమ్భా-పయాతం పవరం ఇతి.
దాఠాధాతువరం పత్త-ధాతుమాదాయ రోహణం;
గన్త్వా వాసమకప్పేసుం, ఫాసుఠానే తహిం తహిం.
తథేవ ఫాసుఠానేసు, విప్పకిణ్ణా తహిం తహిం;
తే కులీనా నిలీనా’వ, హుత్వా వాసమకప్పయుం.
పక్ఖద్వయమహీపాల-గయ్హాసీమా సుఠాపితా;
సామన్తా అఞ్ఞమఞ్ఞేహి, కరోన్తో బహుసో రణం.
సుసమిద్ధేసు నేకేసు, గామేసు నిగమేసు చ;
అగ్గిం దేన్తా తళాకే చ, ఛిన్దన్తా జలపూరితే.
నాసేన్తా సబ్బథా సబ్బ-మాతికావరణాని చ;
ఛిన్దన్తా నాళికేరాది, సో పకారే చ భూరుహే.
యథా పోరాణకగ్గామ-ఠానన్తిపి న ఞాయతే;
వినాసేసుం తథా రట్ఠం, అఞ్ఞమఞ్ఞవిరోధినో.
తే చ భూమి పతీగామ-విలోపం పత్థమోసనం;
కారేన్తా నిజచారేహి, ఆచరుం లోకుపద్దవం.
కులీనానం మనుస్సానం, దాసకమ్మకరాపి చ;
ససామినో’తి వత్తన్తా, నిస్సఙ్కా వీతభీతికా.
హుత్వా యుధీయా రాజూనం, అబ్భన్తరపవత్తినో;
బలవన్తతరా జాతా, లద్ధఠానన్తరా తదా.
జనా సమన్తకూటాది-నేకదుగ్గనివాసినో;
అదేన్తా భూమిపాలానం, పుబ్బపట్ఠపితం కరం.
రాజాణమగణేన్తా తే, గతా దామరికత్తనం;
సకం సకం’వ విసయ-మావసింసు సముద్ధతా.
అనత్థే నిచితా నామ, పరివత్తన్తి సబ్బతా;
ఇతి వత్తబ్బ తంయేవ, యాతం లఙ్కాతలం తదా.
ఏవం ¶ గామకభోజకా వియ భుసంతేజో విహీనా సదా;
అచ్చన్తం బ్యసనాతి సత్తహదయా రాజాభిమానుజ్ఝితా.
నిచ్చం అత్తపరత్థసిద్ధివిధురాసఙ్గా విహీనాసయా;
సబ్బే తే విహరింసు భూమిపతయో చారిత్తమగ్గాతిగా.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
చతురాజచరియనిద్దేసో నామ
ఏకూనసట్ఠిమో పరిచ్ఛేదో.
సట్ఠిమ పరిచ్ఛేద
కుమారోదయో
రోహణే నివసిత్థా’వ, జయబాహుమహీపతి;
మిత్తావ్హా రాజినీ చేవ, తదా కాలమకంసు తే.
సిరీవల్లభజాయా’థ, జనేసి సుగలా దువే;
మాణభరణకం పుత్తం, పుత్తిం లీలావతిమ్పి చ.
మాణాభరణభూపాల-దేవీ’పి రతనావలీ;
మిత్తం పభావతిఞ్చాపి, అలభీ ధీతరో దువే.
పస్సన్తస్స ఉభో తాయో, ధీతరో వీరబాహునో;
తదా మహాదిపాదస్స, ఏవం ఆసి వితక్కితం.
లోకాభిసమ్మతే సబ్బ-భూపాలన్వయముద్ధని;
విసుద్ధే సోమవంసమ్హి, అభిజాతా మయం పన.
పిహనీయతరాకారా, సబ్బసత్తిసమున్నతా;
నానావిజ్జాసు నిపుణా, హత్థిఅస్సాదిసుక్ఖమా.
తథా పేకాకినా వే’తే, తయో విక్కమబాహునా;
పరాజయం పరిభవం, పాపితా బహుసో రణే.
సూనునో సుసమత్థస్స, విసోధేతు మిమం మలం;
న దిస్సతే పాతుభావో, అహో నో అప్పపుఞ్ఞతా.
జనవాదకిలిట్ఠేన ¶ , రాజత్తేనాపి కిం మమ;
ఇదాని విసయాసఙ్గం, హిత్వా కల్యాణకమ్మసు.
అప్పమత్తస్స సతతం, నేతబ్బా వాసరా’ఇతి;
నియ్యాతేత్వా అమచ్చానం, సబ్బం రజ్జవిచారణం.
తహిం సత్త’ట్ఠమాసఞ్హి, వసం రత్తియమేకదా;
దేవరాజఘరేసేయ్యం, కప్పేసి సీలసంయతో.
తతో పచ్చూసకాలమ్హి, దేవపుత్తం మహిద్ధికం;
విచిత్తవత్థాభరణం, గన్ధమాలావిభూసితం.
ఉళారతరరూపేన, దేహోభాసేన అత్తనో;
ఓభాసేన్తం అసేసా’సా, సూరియఞ్చ న భుగ్గతం.
వదన్తం సుపినే ఏవం, అదక్ఖి దరణీపతి;
పసీదస్సు మహాభాగ, పితోభవ మహిపతి.
ధఞ్ఞలక్ఖణసమ్పన్నో, ఇచ్ఛితత్థస్ససాధకో;
వినీతో లోకకుహర-బ్యాపితేజో పరక్కమో.
ఆణబలయసోకిత్తి-భాసురో సగ్గుణాకరో;
లోకసాసనసంవుద్ధి-కరో పుత్తవరో తవ.
లబ్భీస్సతే మహారాజ, న చిరస్సేవ సమ్పతి;
పుత్తదారాధివుత్థం తం, పురం ఖిప్పం పయాహీతి.
పబుజ్ఝిత్వాన సఞ్జాత-పీతివేగోథ రత్తియా;
విభాతాయ తతోపోఙ్ఖ-గామం గఞ్ఛినరుత్తమో.
యథా దిట్ఠప్పకారన్తం, కథేసి సుపినం సుభం;
మహేసీ పముఖానం సో, అమచ్చానం మహీపతి.
సద్ధిం మహేసియా తత్థ, పత్థేన్తో పుత్తముత్తమం;
చిన్తోన్తో దానసీలాదిం, సుభం నానప్పకారకం.
అథేకదివసంకాలే, పచ్చూసే సుపినే పన;
సబ్బలక్ఖణసమ్పన్నం, సబ్బసేతం మనోహరం.
దన్తీపోతవరం దన్తం, కణ్ణే గణియపేమతో;
పవిసన్తమివత్తానం, సేయ్యాగబ్భం మహేసియా.
సమ్పస్సియ పబుజ్ఝిత్వా, ఉట్ఠాయ సయనావరా;
సఞ్జాతపీతిపామోజ్జ-వేగపీణితమానసో.
తాయం ¶ వేలాయమేదాసు-సేయ్యాగబ్భం మహేసియా;
పవిస్ససుపినం తస్సా, యథాదిట్ఠం పకాసయీ.
అహమ్పి తాదిసం హత్థి-పోతకం సయనం మమ;
పదక్ఖిణం కరిత్వాన, ఠితం సోణ్డే సమాదియ.
ఆకడ్ఢిత్వాన సయనం, సమారోపియ పేమతో;
ఆలిఙ్గిం సుపినమ్హీతి, దేవీ చాపి తమబ్రవీ.
ఉభో తే అఞ్ఞమఞ్ఞస్స, దిట్ఠమేవం పకాసియ;
ఉట్ఠాపేసుం పహట్ఠావ, వీతనిద్దారుణం తదా.
తతో పాతో ఉపట్ఠాతు, ముపయాతం పురోహితం;
నేమిత్తకే చ పుచ్ఛింసు, సునిత్వా తే పమోదితా.
న చిరస్సేవ పుత్తస్స, ధఞ్ఞలక్ఖణసాలినో;
ఉప్పత్తియా అవస్సం’వ, భవంతబ్బన్తి కిత్తయుం.
తం సుణిత్వా అమచ్చా చ, తథా నగరవాసినో;
అవిన్దింసు జనిన్దో చ, సబ్బేపీతి మహుస్సవం.
తతో పట్ఠాయ సోత్థానం, పత్థయం పత్థివోభుసం;
భిక్ఖుసఙ్ఘేన బహుసో, భణాపేసి పరిత్తకం.
మణిముత్తాదికం చిత్తం, మహగ్ఘమనువాసరం;
పరిచ్చజి దానముఖే, యాచకానమనేకసో.
పురోహితాదివిప్పేహి, వేదవేదఙ్గవిఞ్ఞూహి;
వత్తాపేసి చ హోమాది-విధానం సోత్థి సమ్మతం.
సువినట్ఠే విహారే చ, ధాతుగబ్భే చ వాపియో;
జిణ్ణా చ పటిసఙ్ఖత్తుం, యోజయీ రాజకప్పికే.
దినం నయన్తే కల్యాణ-కమ్మేనే’వం నరిస్సరే;
న చిరం సణ్ఠహి గబ్భ-వరో కుచ్ఛిమ్హి దేవియా.
తతోవగమ్మ తం హట్ఠ-పహట్ఠో సో నరిస్సరో;
మహన్తం దేవియా గబ్భ-పరిహారమదాపయి.
పరిపక్కగబ్భా దేవీ, కమేన జనయీసుకం;
సమయే భద్దనక్ఖత్త-ముహుత్తేనభిలక్ఖితే.
సుప్పసన్నా అసేసా చ, దిసాయో తంఖణే అహు;
సమీరణే చ వాసింసు, సుగన్ధిముదుసీతలా.
దన్తీనం ¶ కోఞ్చనాదేన, హయానం హేసితేన చ;
రాజఙ్గణం తదాజాతం, మహాకోలాహలా కూలం.
అచ్ఛేరాతిసయే ఏవం, పాతుభూతే అనేకధా;
దిస్వా తం విమ్హయప్పత్తో, మాణభరణభూపతి.
సుత్వా నిజస్స పుత్తస్స, తదా సఞ్జాతసాసనం;
అమతేనాభిసిత్తోవ, పీతిపుణ్ణమనోరథో.
మోచాపేత్వా తదా కారా-ఘరే బద్ధే బహూజనే;
దానం ఉళారం సమణ-బ్రాహ్మణానం పదాపయి.
అమచ్చపముఖా చాపి, జనాపురనివాసినో;
కదలీతోరణాదీహి, రాజధానీ మనేకధా.
అలఙ్కరిత్వా సకలం, సుమణ్డితపసాధితా;
ఛణం మహన్తం వత్తేసుం, కతిపాహం మనోరమం.
వేదే వుత్తవిధానేన, జాతకమ్మాదికం విధిం;
సబ్బం సమాపయిత్వాన, కుమారస్సా’వనీపతి.
పురోహితాదయో విప్పే, తతో లక్ఖణపాఠకే;
ఆణాపేత్వాన సక్కార-సమ్మానవిధిపుబ్బకం.
నియోజేసి కుమారస్స, లక్ఖణానం పటిగ్గహే;
సాధకం సకలం తస్స, యత్థపాదాదిలక్ఖణం.
ఉపధారియ మహామచ్చ-గణమజ్ఝగతస్స తే;
రాజినో దేవియా చాపి, పకాసేసుం పమోదితా.
లఙ్కాదీపం ఠపేత్వాన, జమ్బుదీపతలమ్పి చ;
ఏకచ్ఛత్తఙ్కితం కత్వా-నుభోత్తుం నిపుణో ఇతి.
తే సన్తప్పియ భోగేహి, భియ్యో పుచ్ఛిత్థ సాదరం;
సన్దిస్సమానం యంకిఞ్చి, అరిట్ఠం అత్థి నత్థీ’తి.
దీఘాయుకో కుమారో’యం, కిఞ్చి పఞ్ఞాయతే వత;
జనకారిట్ఠయోగో’తి, తే మహీపతినో’బ్రవుం.
తస్సారిజనసమ్మద్ది-పతాపభుజయో గతో;
సో పరక్కమబాహూ’తి, అన్వత్థనామమగ్గహీ.
కణ్ణవే ధమహఞ్చేవ, అన్నుపాసనమఙ్గలం;
కారాపియ విధానఞ్ఞూ, యథావిధిమసేసతో.
రఞ్ఞో ¶ విక్కమబాహుస్స, సపుత్తుప్పత్తిసాసనం;
వత్తుం సదూతే పేసేసి, పులత్థినగరం తదా.
తేహిసో భాగినేయ్యస్స, మహాభాగత్తనమ్పి చ;
జనకారిట్ఠయోగఞ్చ, సుత్వా విక్కమబాహుసో.
ధఞ్ఞం విజయరాజాది-రాజమాలాయ నాయకం;
మణింవ భాసురం మయ్హం, భాగినేయ్యం జనేసిసో.
హాని యాకాచిసతతం, యథా తస్స న హేస్సతి;
తథా మమన్తికేయేవ, కుమారో ఏత్థ వడ్ఢతం.
అలద్ధం లభితుం లాభం, లద్ధఞ్చ పరిరక్ఖితుం;
సబ్బథా న సమత్థోయం, పుత్తో గజబాహు మమ.
సూరభావాదియుత్తో’పి, మహిన్దవ్హపరోసుతో;
నిహీనో మాతుగోత్తేన, న రజ్జస్స రహో మమ.
ఠితస్స విక్కజాతేన, నేకసో సఞ్చితేన మే;
రజ్జస్స భాగినేయ్యో’వ, కామం భాగీ భవిస్సతి.
ఇతిపేసేసి దూతే సో, ఆనేతుం తం కుమారకం;
కుమారా భరణం దత్వా, సేసం సారఞ్చుపాయనం.
సబ్బం దూతముఖా సుత్వా, వీరబాహు మహీపతి;
తస్సేతం వచనం యుత్తం, వుత్తం మేహిత బుద్ధియా.
తథాపి చ నిజారిట్ఠ-పటికారత్థమీదిసం;
ఓరసం పుత్తరతనం, పేసేతుం నా’నురూపకం.
కిఞ్చ తత్థ కుమారమ్హి, నీతే విక్కమ బాహునో;
పక్ఖో లద్ధమహావాహ-బలో వియ హుతాసనో.
అచ్చున్నతేన మహతా, తేజసా సఞ్జలిస్సతి;
హానిరేవ వతమ్హాకం, మహతీ హేస్సతే భుసం.
ఇతి హత్థే గతానం సో, దూతానం థనయం సకం;
అపేసేత్వా విసజ్జేసి, పసాదియ మనేన సో.
సపుత్తదారేహి ¶ సమగ్గవాసం,
నరాదినాథో నివసం తహింసో;
తిబ్బేన ఫుట్ఠో మహతాగదేన,
రజ్జేన సద్ధిం విజహిత్థ దేసం.
సుజనప్పసాదసంవే గత్థాయ కతే మహావంసే
కుమారోదయో నామ
సట్ఠిమో పరిచ్ఛేదో.
ఏకసట్ఠిమ పరిచ్ఛేద
సఙ్ఖత్థలిపురాభిగమనో
సుత్వా ద్వే భాతరో అఞ్ఞే, జేట్ఠస్సో పరతింసదా;
ఖిప్పం సరట్ఠా ఆగమ్మ, కారేసుం అన్తిమం విధిం.
అథ కిత్తిసిరిమేఘో, రట్ఠం జేట్ఠస్స భాతునో;
అత్తాధీనం కరిత్వాన, ఆమన్తియ కణిట్ఠకం.
దత్వా రట్ఠద్వయం అఞ్ఞం, వత్థుం తత్థేవ ఆదిసి;
సో’పి జేట్ఠస్స భాతుస్స, వచనం సమ్పటిచ్ఛియ.
సమాదాయ కుమారఞ్చ, దేవిఞ్చ రతనావలిం;
ధీతరో ద్వే చ గన్తాన, మహా నామహులం పురం.
సమగ్గా నివసం తత్థ, కుమారస్స సిఖామహం;
కారేత్వా పరిహారేన, వడ్ఢేసి మహతా సదా.
తతో సో దేవియా జేట్ఠం-ధీతరం మిత్తనామికం;
దాతుకామో సపుత్తస్స, సహామచ్చేహి మన్తయి.
కాలిఙ్గన్వయసమ్భూతా, పాయేనఖలు భూమిపా;
సామిభావం గతా అస్మిం, లఙ్కాదీపమ్హీ భూయసో.
కాలిఙ్గగోత్త సమ్భూత, గజబాహుస్స దాతవే;
గూళరూపేన దేవీ’యం, యది పేసేయ్య ధీతరం.
భియ్యో ¶ వివాహసమ్బద్ధో, బలవా సో భవిస్సతి;
మయ్హం ఏసో నిరాలమ్బో, పుత్తో హేహీతి సబ్బథా.
తస్మా మే సునూనో ఏసా, దాతుం యుత్తా కుమారికా;
ఏవం సతి వతమ్హాకం, వడ్ఢియే’వ సియా ‘‘ఇతి’’.
దేవీపి సుత్వా తం సబ్బ-మాదిచ్చన్వయ మణ్డనా;
సబ్బథా తమనిచ్ఛన్తి, ఇదమాహ మహీపతిం.
ఘాతేత్వా సకలే యక్ఖే, కుమారో విజయవ్హయో;
లంకాదీపమిమం’కాసి, మనుస్సావాసకం సదా.
తతో పభుతి అమ్హాకం, ఘటేసుం విజయన్వయం;
కాలిఙ్గవంసజేహేవ, సమ్బన్ధం కత్వ పుబ్బకం.
అఞ్ఞభూపాల సమ్బన్ధో, సుతపుబ్బో పినత్థినో;
సోమవంస సముమ్భూతే, ఠపేత్వా ధరణిస్సరే.
తుయ్హం జాతోతి అమ్హాకం, సమ్బన్ధో సో కథం సియా;
అరియన్వయ సమ్భూత, కుమారేన సహామునా.
ఏవం సో దేవియా తాయ, నేకసో వారయన్తియా;
పసయ్హసక పుత్థస్స, తం కుమారిమదాపయి.
సో అనేకగుణోదార- భరియానుగతో తతో;
రఞ్జయన్తో జనే సబ్బే, జనకసన్తికే వసి.
ఏకవీసతిం వస్సాని, రజ్జం విక్కమ బాహుసో;
అనుభోత్వా యథాకమ్మం, కాయభేదా గతో పరం.
తతో గజభుజో ఠితం, సమ్పన్నబలవాహనం;
రజ్జం హత్థగతం కత్వా, పులత్తినగరే వసీ.
తతో కిత్తిసిరీమేఘ, సిరీవల్లభ భూమిపా;
వుత్తన్త మేతం విఞ్ఞాయ, ఏవం సమనుచిన్తయుం.
తస్స విక్కమ బాహుస్స, వుద్ధభావేన నేకధా;
మూలరజ్జాధిపచ్చం తం, అమ్మం నిన్దాకరం న హి.
తదత్థజస్స బాలస్స, మూలరజ్జం పసాసనో;
ఉపేక్ఖణం పనమ్హాకం, నేవానుచ్ఛవికం వత.
తే సోయావ సరజ్జమ్హి, బద్ధమూలో భవిస్సతి;
పసయ్హ తావ తం రజ్జం, వట్టతి గణ్హితుం ఇతి.
వేలక్కార ¶ బలం సబ్బం, భిన్దింసు ధన దానతో;
ఠపేత్వా సేవకే కేచి, తస్సబ్భన్తరికే తదా.
గజబాహు మహీపాలే, విరత్తా రట్ఠవాసినో;
ఉభిన్నం రాజూనం దూతే, పేసయుం నేకసో తతో.
రజ్జం సాధేత్వా దస్సామ, ఏకీభూతా మయం పన;
ఉపత్థమ్భకభావో’వ, కాతబ్బో కేవలం ఇతి.
తతో ద్వే భాతుకా సేనం, సకం సన్నయ్హ వేగసా;
ఉభతో ముఖతో తస్స, రట్ఠమజ్ఝముపాగముం.
పహిణింసు చ తే దూతే, తతో గజబోహువ్హయో;
భూమిపాలో నిజామచ్చే, సన్నిపాతియ మన్తయి.
వేళక్కారబలం సబ్బ-ముజుపచ్చత్తికం అహు;
రాజానో ద్వే చ నో రట్ఠం, సఙ్గామత్థముపాగతా.
పఠమం తేసు పక్ఖస్స, ఏకస్స బలినో భుసం;
ముఖభఙ్గే కతే ఖిప్పం, తతో అఞ్ఞే సుసాధియా.
ఇతి నిచ్ఛియ సేనఙ్గం, సబ్బమాదాయ అత్తనో;
సిరివల్లభరాజాభి-ముఖం యుద్ధా’యుపాగమి.
సిరివల్లభరాజాపి, సఙ్గామ మహిభింసనం;
పాతో పట్ఠాయ సాయన్హ-కాలం యావ పవత్తయం.
అసక్కుణన్తో’భిభవం, విధాతుం తస్స కఞ్చిపి;
తతోవ సో నివత్తిత్వా, సకం రట్ఠం గతో లహుం.
గజబాహుస్సగోకణ్ణ-సచివేన పరాజితో;
అగా రట్ఠం సకం కిత్తి-సిరిమేఘో’పి భూపతి.
గజబాహునరిన్దోపి, సఙ్గామే తమ్హి కిఞ్చిపి;
పరిహానిమసమ్పత్తో, పునా’గమ్మ పురన్తికం.
బలనాథే వినిగ్గయ్హ, సాపరాధే బహూ బలీ;
రట్ఠం వూపసమేత్వాన, పావేక్ఖి నగరం సకం.
రట్ఠే సకే సకేయేవ, తతో పభూతి భూమిపా;
అఞ్ఞోఞ్ఞమిత్తే సమ్బన్ధం, విధాయ విహరింసు తే.
తతో పరక్కమభుజో, ధరణీ పాలనన్దనో;
మేధావీనేకసిప్పేసు, సిక్ఖమానో సుసాధుకం.
విచారక్ఖమపఞ్ఞత్తా ¶ , కిచ్చా కిచ్చేసు నేకసో;
అచ్చుళారాసయత్తా చ, మహాభాగత్తనేన చ.
అత్తనో మాతుభగినీ, సహవాస సుఖమ్హి చ;
అలగ్గమానసోనేక, బలాకీళారసేసు చ.
సూరభావాదిసంయుత్తా, రాజపుత్తా తు మాదిసా;
పచ్చన్తే ఈదిసే దేసే, కథం నామ వసిస్సరే.
జాతదేసఞ్చ మే దాని, యువరాజపభోగియం;
గమిస్సామీతి నిగ్గఞ్ఛి, తమ్హా పరిజనత్థితో.
కమేన సన్తికం సఙ్ఖ-నాయకత్థలిసఞ్ఞినో;
గామస్సాగా అహిం కిత్తి-సిరిమేఘో నిసమ్మ తం.
అభావా రజ్జ దాయాద-సమానస్స’త్రజస్స మే;
ఏకాకీ’హన్తి యో చిత్త-సన్తాపో సన్తతం గతో.
జేట్ఠంవ భాతరం మయ్హం, తం దేహపటిబిమ్బకం;
దట్ఠుం మే సత్తతం పుఞ్ఞం, మహన్తముదితంతిచ.
పాముజ్జవేగవసగో, నగరం తం మనోహరం;
అలఙ్కారా పయిత్వాన, తోరణాదీహి నేకధా.
గన్త్వా పటిపథంయేవ, బలోఘపరివారితో;
నరిన్దో తిథినక్ఖత్త-విసేసే సుభసమ్మతే.
అనఞ్ఞసాధారణతం, సమ్పత్తేహి గుణేహి చ;
లక్ఖణేహి చ సబ్బేహి, కల్యాణేయి సుసంయుతం.
దిస్వా కుమారం సన్తుట్ఠో, ఆలిఙ్గిత్వాన పేమతో;
ఉరే కత్వాన చుమ్బిత్వా, మత్థకమ్హి పునప్పునం.
జనస్స బలతో తస్స, పస్సతో లోచనేహి సో;
సన్తోస అస్సుధారాయో, వస్సాపేన్తో నిరన్తరం.
మనుఞ్ఞమేక మారుయ్హ, వాహనం సహ సూనునా;
భేరిని దేన పూరేన్తో, దిసా దస సమన్తతో.
పవిసిత్వా పురం తత్థ, అలఙ్కారే మనోరమే;
దస్సయన్తో సపుత్తస్స, పావిసి రాజమన్దిరం.
లద్ధా ¶ తతో కఞ్చుకీ-సుపకార,
వగాదినేకే పరిచారకే సో;
నానాగుణా రాధితమానసస్స,
వసీసకాసే పితునో సుఖేన.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
సఙ్ఖత్థలిపురాభిగమనో నామ
ఏకసట్ఠిమో పరిచ్ఛేదో.
ద్విసట్ఠిమపరిచ్ఛేద
పరమణ్డలాభిగమనో
అత్తనాభిమతస్సా’సు, జాతదేసస్స పత్తియా;
సమ్పుణ్ణమనసఙ్కప్పో, దుస్సఙ్కపవివజ్జితో.
వజిరూపమోరుపఞ్ఞా, బలేన గురుసన్తికే;
లహుం బహుఞ్చ గణ్హన్తో, సిప్పజాతమనేక కం.
జినాగమేసు నేకేసు, కోటిల్లా దీసు నీతిసు;
సద్దసత్థే చ కావేయ్యే, సనిఘణ్డుక కేటుభే.
నచ్చగీతేసు సత్థేసు, హత్థిసిప్పాదికేసు చ;
ధను ఖగ్గాదినేకేసు, సత్థేసు చ విసేసతో.
పారప్పత్తో వినీతత్తో, పితు రఞ్ఞో సమాచరి;
అధిప్పాయానుకులం’వ, సదా భత్తిపురస్సరో.
తదా సదా దరాచార-గుణారాధితమానసో;
పియేన వియ మిత్తేన, తేన సద్ధిం మహీపతి.
ఉయ్యానజలకీళాది-సుఖం నానప్పకారకం;
అనుభోత్వా సదేసస్మిం, సఞ్చరన్తో తహిం తహిం.
ఏకదాసఙ్ఖసేనాధి-పతినా దళ్హభత్తినా;
సరట్ఠసీమా రక్ఖాయ, యో జితేన బలీయసా.
అజ్ఝావుత్థస్స ¶ చ బలత్థ-లినమస్స చ సన్తికం;
గామసా’గఞ్ఛి సుత్వాన, తమత్థం ధజినీపతి.
గామం తం సాధుకం సజ్జు, సజ్జాపేత్వా సపుత్తకం;
పచ్చుగ్గన్త్వా మహీపాలం, పణమిత్వా ఠితో తదా.
పితా పుత్తో ఉభో తస్స, సమ్భాసియ పియం వచో;
నేకధా’రాధితా తేన, తం గామం సముపాగగుం.
తహిం కతిచి భూపాలో, వాసరే వీతినామియ;
సేనాపతిం సమాహూయ, ఇదం వచనం మబ్రవి.
పుత్తో మే దానివయసి, ఠితో’ పనయనారహే;
తస్సోపనయనం కాతుం, మహోపకరణం లహుం.
సజ్జేతబ్బన్తి తం సుత్వా, సోపి సేనాధినాయకో;
సబ్బుపకరణం ఖిప్పం, మఙ్గలత్థం సుసజ్జయి.
సుగన్ధ దీపపుప్ఫాది-వత్థూహి దివసత్తయం;
పుబ్బకారం కరిత్వాన, మహన్తం రతనత్తయే.
వేదికాచారదక్ఖేహి, ద్విజేహి పుథువీపతి;
సమ్పభావాను రూపంవ, మఙ్గలం తం సమాపియ.
పరక్కమకుమారేన, తేన సద్ధిం సమారభి;
వసన్తకీళం మహతిం, సామచ్చో కీళితుం తదా.
రాజా కిత్తి సిరీమేఘో-రోహణే వసతో తదా;
సిరీవల్లభనామస్స, సభాతు మరణమ్పి చ.
మాణభరణనామస్స, రజ్జలాభఞ్చ దేవియా;
మిత్తాయ పటిలాభఞ్చ, సిరీవల్లభసూను నో.
రోహణాగతదూతేహి, సుణిత్వా సకభాతునో;
కాలక్రియాయ సఞ్జాత-సోకవేగం సుదుస్సహం.
మిత్తాయతనయుప్పత్తి పవత్తిం సవణేన తం;
వినేయ్య విరతో తమ్హా, వసన్తసమయుస్సవా.
నివత్తేత్వాన తత్థేవ, సేనానిం సఙ్ఖనామకం;
పుత్తేన సహ సో సఙ్ఖ-త్థలి నామం పురం గమి.
పరక్కమకుమారేన, తేన సద్ధిం తహిం సుఖం;
వసతో తస్స భూపస్స, వస్సమేకమతిక్కమి.
మాణాభరణభూపస్స ¶ , దేవీ చాపి పభావతీ;
లభిత్థ దుతియా కిత్తి-సిరీ మేఘవ్హయం సుతం.
సుణిత్వా తఞ్చ సో అమ్హం, వంసో జాతో మహా’’ఇతి;
అహు కిత్తిసిరీమేఘో, తదా అత్తమనో భుసం.
లంకాదీపోపభోగేక-హేతునా మహతా సతా;
అసాధారణభూభేన, చోదితో పుఞ్ఞకమ్మునా.
కుమారో సో’థ పితరా, పియమిత్తే వియత్తని;
కరియమానం సస్నేహం, మహన్తం చో’పలాలనం.
సచివానమనేకేసం, భయభత్తీ పురస్సరం;
క్రియమానముపట్ఠానం, న మఞ్ఞన్తో తిణాయపి.
లంకాదీపమిమం సబ్బ మేకచ్ఛత్తో పసోభితం;
ఖిప్పం కారేతుకామో సో, సయం ఇతి విచిన్తయి.
కేస అక్ఖక గీవట్ఠి-దాఠా పత్తాన మేవ చ;
పదచేత్య మహాబోధి-సాఖానఞ్చాపి సత్థునో.
చతురాసీతిసహస్సానం, ధమ్మక్ఖన్ధాన మేవ చ;
సమ్మాసమ్బుద్ధకప్పానం, ఆధారత్తా చ నిచ్చసో.
ఆకరత్తా చ నేకేసం, మణిముత్తాదివత్థూనం;
సమ్మతోపి విసిట్ఠోతి, దీపోనాతి మహా అయం.
తయో మే పితరో భూపా, మాతులోపి చ సబ్బథా;
ఏకచ్ఛత్తేన వత్తేతు, మసమత్థా విభజ్జి’మం.
భుఞ్జన్తా ఏత్తకేనేవ, కతకిచ్చా మయం ఇతి;
మఞ్ఞన్తా విగతచ్ఛన్దా’భిసేకమ్హి కులోచితే.
రట్ఠేసకే సకేయేవ, ఇస్సేరం సమ్పవత్తయుం;
కసికమ్మాదికం గామ-భోజకా వియ నిస్సితా.
తేసు కిత్తిసిరి మేఘం, పేత్తేయ్యం మే ఠపేత్వ తే;
అగమంసు యథాకమ్మం, సేసా భూపతయో తయో.
మచ్చానం పరమం ఆయు, వతే’దాని పరిత్తకం;
బాలాయువానో వుద్ధా చ, ఇమే సత్తా’నుపుబ్బసో.
పాపుణిస్సన్తి మరణ-మీతి’యం నియమోపి చ;
న హేవ అస్మిం లోకస్మిం, సంవిజ్జతి కదాచిపి.
తస్మా ¶ సరీరకే అస్మిం, భఙ్గురే సారవజ్జితే;
హీళితే సారదస్సీహి, అపేక్ఖం హిత్వా సబ్బథా.
పిహనియే యసోదేహే, చిరట్ఠాయిమ్హి సబ్బదా;
అమ్హాదిసేహి కత్తబ్బో, రాజపుత్తేహి ఆదరో.
ఉమ్మగ్గజాతకాదీసు, చారిత్తఞ్చాపి భూమిసు;
విహితం బోధిసత్తేన, వీరభావాదినిస్సితం.
రామాయణభారతాది-లోకియాసు కథాసుపి;
రామస్స విక్కమఞ్చేవ, తస్స రావణఘాతినో.
దుయోధనాదిరాజానో, హన్త్వాయుద్ధే పవత్తితం;
విక్కమాతి సయఞ్చేవ, పఞ్చన్నం పణ్డుసూనూనం.
ఇతిహాసకథాయఞ్చ, దేవాసురరణే పురా;
దుస్సన్తాదిమహీపేహి, కతఞ్చ చరితబ్భూతం.
ఉమ్మూలితవతో తస్స, నన్దవంసనరిస్సరే;
చారక్కద్విజసేట్ఠస్స, సుత్వా బుద్ధిబలమ్పి చ.
సబ్బా నేతాని లోకమ్హి, యావజ్జదివసా భువి;
తేసం అసన్నిధానేపి, సుప్పసిద్ధిం గతాని హి.
సులద్ధం జీవితం తేసం, అసాధారణమీదిసం;
చరితాతిసయం కత్తుం, సమత్థా హోన్తి యే భువి.
జాయిత్వా ఖత్తవంసమ్హి, ఖత్తవీరవరోధితం;
యదిహం న కరిస్సామి, మోఘా మే జాతి హేస్సతి.
తేసమబ్భధికా కాల-సమ్పదాయేవ కేవలం;
మయా తే అధికా కిన్తు, పఞ్ఞాదీహీతి చిన్తియ.
పితురాజా చ మే’దాని, పచ్ఛిమే వయసిట్ఠితో;
యదిదం పేత్తికం రజ్జం, మమ హత్థగతబ్భవే.
రాజలక్ఖివ సో పేత-చేతసో మే పమాదతో;
యథిచ్ఛితఞ్చే న భవే, మహతీ జాని మే భుసం.
ఏత్థేవ నివసన్తో’హం, చరాపియ సకే వరే;
పరమణ్డలవుత్తన్తం, జానేయ్యం యది తత్తనో.
రన్ధం పచ్చత్థికానన్తు, పకాసేతుం రథాతథం;
అధిప్పాయానురూపం మే, సమత్థా వా న వాచరా.
యే ¶ కేచి’ధ జనా సన్తి, సబ్బే తే మమ సమ్ముఖా;
బలీయత్తం’వ సత్తూనం, కథయన్తి అనేకసో.
పచ్చేకరట్ఠసామీహి, పితుభూపేహి తిహిపి;
ఏకీభూయ కరిత్వాన, సత్తక్ఖత్తుం మహాహవం.
సాధేతుం దుక్కరం రట్ఠం, భవతే కాకినా కథం;
సిసునా గణ్హితుం సక్కా, ఖుద్దరజ్జో పభోగినా.
సుకరం మూలభూతస్స, తస్స రజ్జస్స సాధనం;
ఇతి దుచ్చిన్తంతం తుయ్హం, దూరే తబ్బమిదం’’ఇతి.
కణ్ణే తత్థసలాకాయో, పవేసేన్తా’వ నేకసో;
మహన్తత్తం కథేన్తే’వం, బహుధా పరమణ్డలే.
అజాననం యథాభూతం, వదన్తానం కుబుద్ధినం;
సబ్బమేతం వచో జాతు, సద్ధాతబ్బం సియా న హి.
లేసేనేకేన గన్త్వాన, ఖిప్పం’వ పరమణ్డలం;
సరూపం తత్థ ఉస్సామి, అహమేవేతి చిన్తయి.
యది మే పీతుభూపాలో, విఞ్ఞాయేతం వితక్కితం;
అభిజాతస్స పుత్తస్స, వంసజోతికరస్స మే.
గతస్స సత్థు విసయ-మనత్థోపి సియా ఇతి;
అనుకమ్పాధియా మయ్హం, గమనం వారయిస్సతి.
మనోరథస్స సంసిద్ధి, సబ్బథా మేన హేస్సతి;
తస్మా నిగుళరూపేన, గమనం భద్దకం ఇతి.
లద్ధాన రత్తియమ థేకదినం ఖణఞ్ఞూ,
సో తాదిసం ఖణమఖీణతరోరూపాయో;
జానాతి నో సకపితాగమనం తథాతం,
గేహా’భినిక్ఖమితథా చతురో కుమారో.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
పరమణ్డలాభిగమనో నామ
ద్విసట్ఠిమో పరిచ్ఛేదో.
తిసట్ఠిమ పరిచ్ఛేద
సేనాపతివధో
నిజాయుధదుతియస్స ¶ , నిక్ఖమన్తస్స తస్స హి;
తం ఖణం పురతో కో’పి, సఙ్ఖసద్దో సముగ్గతో.
తతో నేకనిమిత్తఞ్ఞూ, కుమారో తం సుణి త్వ సో;
నిప్ఫజ్జిస్సతి సఙ్కప్పో, ఖిప్పం యేవేతి మోదవా.
తత్థ తత్థ నియుత్తానం, రక్ఖకానమజానతం;
నిక్ఖమిత్వా పురావీత-భయో సీహపరక్కమో.
వేగేన మగ్గం గన్త్వాన, పఞ్చగావుతమత్తకం;
బదలత్థలగామస్స, పదేసేనాతి దూరకే.
గామ మేకముపాగఞ్చి, పిలిం వత్థూతి సఞ్ఞితం;
జనానం సన్నిపాతాయ, నిజానం సో కతావధి.
నిజాగమనతో పుబ్బం, పటిమగ్గే నిసీదితుం;
పటిలద్ధనియోగానం, యేచి దేవాగతే తదా.
తహిం ఠితే సో పస్సిత్వా, ఏత్తకా కిన్ను ఆగతా;
ఇతి పుచ్ఛి కుమారోథ, తేపి తం ఇద మబ్రవుం.
లోకప్పవత్తిం సకలం, జానన్తేనాపి సామినా;
కిమేవ ముచ్చతే మచ్చు-భయం కేసం న విజ్జతి.
బాలాతానుగతో సామి, ఠితో వయసి ఈదిసే;
అజ్జాపి హి ముఖే తుయ్హం, ఖీరగన్ధో పవాయతి.
న హేవత్థి విసుం విత్త-జాతం సఙ్గహితం తవ;
తదఞ్ఞా చోపకరణ-సామగ్గీ నేవ విజ్జతే.
చిరమ్పరిచితత్తేహి, దళ్హం సారుళభత్తిహి;
వినా’మ్హేహి విసుం కేవా’నుగన్తారో జనాతువం.
కిఞ్చాగతానమమ్హాకం, పితా తుయ్హం నరిస్సరో;
కారేస్సతి ఇదం నామ, సబ్బథా నేవ ఞాయతే.
అమ్హాకమన్తరామగ్గే ¶ , సఙ్ఖో నామ చమూపతి;
మహబ్బలో మహావీరో, రజ్జసీమం తమావసం.
పచ్చత్థితే ఠపేత్వఞ్ఞే, ఏతే కతిపయా మయం;
అఞ్ఞమఞ్ఞమ్హి నియత-మాసఙ్కీ హదయా భుసం.
అరుణుగ్గమవేలా చ, సమాసన్నతరాధునా;
ఇతి భీతిం పకాసేసుం, పచ్చేకం హదయస్సితం.
నిసమ్మ తేసం వచనం, విధాయ మధురం సితం;
వీతసఙ్కో కుమారో సో, ముఖానే’సం విలోకియ.
చరిత్వాపి మయా సద్ధి-మేతే’హో కాలమేత్తకం;
న జానింసు మమం సబ్బే, యేసఞ్హి భయమిదిసం.
ఇతి వత్వా భయం తేసం, వినోదేతు ముపట్ఠితం;
సీహనాదం తదా’కాసి, మహన్తం సీహవిక్కమో.
తిట్ఠన్తు మానుసా సబ్బే, మయి హత్థగతాయుధే;
సక్కో దేవానమిన్దోపి, కుపితో కిం కరిస్సతి.
బాలోతి మం చిన్తయ తం, జాతా వో కుమతీదిసీ;
పరిక్ఖీయతి తే జాణా, నవయో’తి న కిం సుతం.
అజ్జేవ కాతుమేకేన, కమ్మునా చిన్తితేన మే;
సదేసపర దేసట్ఠా, భయభత్తీ యథామయి.
కరిస్సన్తి యథా వేదం, భయం తుమ్హే జహిస్సథ;
తథా రత్తియమేతాయ, విభాతామయ ఖణేన మే.
ఉన్నతే దస్సయిస్సామి, బుద్ధి సాహసవిక్కమే;
అనుధావతి మం తాత, సేతేహి యది వో భయం.
పురతో హోథ తుమ్హేహి, వత్వా తే గహితాయుధో;
సాహసేకరసో వీరో, తమ్హా నిక్ఖమ్మ గామతో.
ఉదయా’చలసీసట్ఠం, జేతుమాదిచ్చమణ్డలం;
అపరం రవి బిమ్బంవ, పచ్ఛిమా సా ముఖోదితం.
తేజసా పసరన్తేన, జనానం పవికాసయం;
నేతమ్బుజవనం పాతో, బదలత్థలిమాగమి.
జఘసఙ్ఖస్సరేనా’థ, సేనా నాథో పబుజ్ఝియ;
సఞ్జాతసమ్భమో ఞత్వా, రాజపుత్తముపాగతం.
సద్ధిం ¶ బలేన మహతా, పధుగ్గమ్మకతాదరో;
పణామముచితం కత్తు-మానతో వసుధాతలే.
అమ్హాకమేసజీవన్తో, కిం నామత్థం కరిస్సతి;
మారేతబ్బో’ధునేవేతి, పస్సన్తే సముఖం భటే.
నేవా’దిట్ఠాపరాధస్స, మరణం పురిసో చితం;
వధో విరోధే సక్కా’తి, ఇఙ్గితేన నివారియ.
సేనాపతిస్స సో హత్థం, గహేత్వా సీహసన్నిభో;
భాసన్తో మధురం వాచం, తస్సేవా’గఞ్ఛి మన్దిరం.
అథస్స గమనం రఞ్ఞో, భవితబ్బమజానతా;
సరూపం యావ జానామి, తావస్సేతే సహాగతా.
యథా న సహితా హోన్తి, ఠపేతబ్బా విసుం విసుం;
కుమారో’వ మమాగారే, వసతూ’తి విచిన్తియ.
తథా సేనాపతి కత్వా, వఞ్చేతుం తం మహామతిం;
దస్సేత్వా’తి థీసక్కారం, రఞ్ఞో దూతే స పేసయి.
కుమారో’థ విదిత్వాన, తేన తం వఞ్చనం కతం;
కత్తబ్బమేత్థా’కత్వాహ, ముదాసీనో భవే యది.
ఇచ్ఛితత్థస్స నిప్ఫత్తి, న మే జాతు భవిస్సతి;
అయం తావా’ధునావస్సం, మారేతబ్బోతి చిన్తియ.
సహాగతం పయోజేత్వా, ఘాతాపయి చమూపతిం;
హతో సేనాధినాథో’తి, మహన్తం ఖుభితం అహు.
సేనానాథభటో ఏకో, సుత్వా సేనాపతిం హతం;
మారణం సామినో మయ్హం, కిం నిమిత్తమీతి బ్రవి.
నేత్తిం సపాణీ సహసా, కుమారం ఠితమేకకం;
అభిదావి ససామిస్స, పరిచత్తత్తజీవినో.
కుమారస్స ముఖం దిస్వా, వేధమానో భయేన సో;
పురే ఠాతుమసక్కోన్తో, పాదమూలే తతో సయి.
గణ్హథే’తన్తివచనా-కుమారస్స ¶ పురేతరం;
తస్సేవేకో సహచరో, భటమేతం విఘాతయి.
నియోగం మే వినా తేన, కతం కమ్మం న యుజ్జతి;
ఇతి దణ్డనమేతస్స, కారాపేసియథోచితం.
అథ తం కాలయమ్భూత-సఙ్ఖోభమతిభింసనం;
భముక్ఖిపనమత్తేన, రాజపుత్తో సమం నయి.
వీరో యసోధరధనో ధితిమా కుమారో;
వీరోపకారచతురో వరకిత్తిసారో;
సేనిన్దసఞ్చితమనప్పధనం భటానం;
సబ్బం విసజ్జయి యథారుచియా గహేతుం.
సుజనప్పసాదసంవేగత్థాయ కతే మహావంసే
సేనాపతివధో నామ
తిసట్ఠిమో పరిచ్ఛేదో.