📜

ནམོ ཏསྶ བྷགཝཏོ ཨརཧཏོ སམྨཱསམྦུདྡྷསྶ

སཾཡུཏྟནིཀཱཡེ

མཧཱཝགྒ-ཨཊྛཀཐཱ

༡. མགྒསཾཡུཏྟཾ

༡. ཨཝིཛྫཱཝགྒོ

༡-༢. ཨཝིཛྫཱསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༡-༢. མཧཱཝགྒསྶ ¶ ¶ ¶ པཋམེ པུབྦངྒམཱཏི སཧཛཱཏཝསེན ཙ ཨུཔནིསྶཡཝསེན ཙཱཏི དྭཱིཧཱཀཱརེཧི པུབྦངྒམཱ. སམཱཔཏྟིཡཱཏི སམཱཔཛྫནཱཡ སབྷཱཝཔཊིལཱབྷཱཡ, ཨུཔྤཏྟིཡཱཏི ཨཏྠོ. ཨནྭདེཝ ཨཧིརིཀཾ ཨནོཏྟཔྤནྟི སཱ པནེསཱ ཡདེཏཾ ཨལཛྫནཱཀཱརསཎྛིཀཾ ཨཧིརིཀཾ, ཨབྷཱཡནཱཀཱརསཎྛིཏཉྩ ཨནོཏྟཔྤཾ, ཨེཏཾ ཨནུདེཝ སཧེཝ ཨེཀཏོཝ, ན ཝིནཱ ཏེན ཨུཔྤཛྫཏཱིཏི ཨཏྠོ. ཨཝིཛྫཱགཏསྶཱཏི ཨཝིཛྫཱཡ ཨུཔགཏསྶ སམནྣཱགཏསྶ. མིཙྪཱདིཊྛཱིཏི ཨཡཱཐཱཝདིཊྛི ཨནིཡྻཱནིཀདིཊྛི. པཧོཏཱིཏི ཧོཏི ཨུཔྤཛྫཏི. མིཙྪཱསངྐཔྤཱདཱིསུཔི ཨཡཱཐཱཝཨནིཡྻཱནིཀཝསེནེཝ ¶ མིཙྪཱབྷཱཝོ ཝེདིཏབྦོ. ཨིཏི ཨིམཱནི ཨཊྛཔི ཨཀུསལདྷམྨསམཱཔཏྟིཡཱ མིཙྪཏྟཨངྒཱནི ནཱམ ཧོནྟི. ཏཱནི པན ན ཨེཀཀྑཎེ སབྦཱནི ལབྦྷནྟི, ནཱནཀྑཎེ ལབྦྷནྟི.

ཀཐཾ? ཡདཱ ཧི དིཊྛིསམྤཡུཏྟཙིཏྟཾ ཀཱཡཝིཉྙཏྟིཾ སམུཊྛཱཔེནྟཾ ཨུཔྤཛྫཏི, ཏདཱ མིཙྪཱདིཊྛི མིཙྪཱསངྐཔྤོ མིཙྪཱཝཱཡཱམོ མིཙྪཱསཏི མིཙྪཱསམཱདྷི ¶ མིཙྪཱཀམྨནྟོཏི ཚ ཨངྒཱནི ཧོནྟི. ཡདཱ དིཊྛིཝིཔྤཡུཏྟཾ, ཏདཱ མིཙྪཱདིཊྛིཝཛྫཱནི པཉྩ. ཡདཱ ཏཱནེཝ དྭེ ཝཙཱིཝིཉྙཏྟིཾ སམུཊྛཱཔེནྟི, ཏདཱ མིཙྪཱཀམྨནྟཊྛཱནེ མིཙྪཱཝཱཙཱཡ སདྡྷིཾ ཏཱནེཝ ཚ ཝཱ པཉྩ ཝཱ. ཨཡཾ ཨཱཛཱིཝོ ནཱམ ཀུཔྤམཱནོ ཀཱཡཝཙཱིདྭཱརེསུཡེཝ ཨཉྙཏརསྨིཾ ཀུཔྤཏི, ན མནོདྭཱརེ. ཏསྨཱ ཡདཱ ཨཱཛཱིཝསཱིསེན ཏཱནེཝ ཙིཏྟཱནི ཀཱཡཝཙཱིཝིཉྙཏྟིཡོ སམུཊྛཱཔེནྟི, ཏདཱ ཀཱཡཀམྨཾ མིཙྪཱཛཱིཝོ ནཱམ ཧོཏི, ཏཐཱ ཝཙཱིཀམྨནྟི མིཙྪཱཛཱིཝསྶ ཝསེན ཏཱནེཝ ཚ ཝཱ པཉྩ ཝཱ. ཡདཱ པན ཝིཉྙཏྟིཾ ཨསམུཊྛཱཔེཏྭཱ ཏཱནི ཙིཏྟཱནི ཨུཔྤཛྫནྟི ¶ , ཏདཱ མིཙྪཱདིཊྛིམིཙྪཱསངྐཔྤམིཙྪཱཝཱཡཱམམིཙྪཱསཏིམིཙྪཱསམཱདྷིཝསེན པཉྩ ཝཱ, མིཙྪཱསངྐཔྤཱདིཝསེན ཙཏྟཱརི ཝཱ ཧོནྟཱིཏི ཨེཝཾ ན ཨེཀཀྑཎེ སབྦཱནི ལབྦྷནྟི, ནཱནཀྑཎེ ལབྦྷནྟཱིཏི.

སུཀྐཔཀྑེ ཝིཛྫཱཏི ཀམྨསྶཀཏཉཱཎཾ. ཨིཧཱཔི སཧཛཱཏཝསེན ཙ ཨུཔནིསྶཡཝསེན ཙཱཏི དྭཱིཧཱཀཱརེཧི པུབྦངྒམཏཱ ཝེདིཏབྦཱ. ཧིརོཏྟཔྤནྟི ཧིརཱི ཙ ཨོཏྟཔྤཉྩ. ཏཏྠ ལཛྫནཱཀཱརསཎྛིཏཱ ཧིརཱི, བྷཱཡནཱཀཱརསཎྛིཏཾ ཨོཏྟཔྤཾ. ཨཡམེཏྠ སངྑེཔོ, ཝིཏྠཱརོ པན ཝིསུདྡྷིམགྒེ ཝུཏྟོཝ. ཝིཛྫཱགཏསྶཱཏི ཝིཛྫཱཡ ཨུཔགཏསྶ སམནྣཱགཏསྶ. ཝིདྡསུནོཏི ཝིདུནོ པཎྜིཏསྶ. སམྨཱདིཊྛཱིཏི ཡཱཐཱཝདིཊྛི ནིཡྻཱནིཀདིཊྛི. སམྨཱཀམྨནྟཱདཱིསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཨིཏི ཀུསལདྷམྨསམཱཔཏྟིཡཱ ཨིམཱནི ཨཊྛངྒཱནི ཧོནྟི, ཏཱནི ལོཀིཡམགྒཀྑཎེ ན ཨེཀཏོ སབྦཱནི ལབྦྷནྟི, ལོཀུཏྟརམགྒཀྑཎེ པན ལབྦྷནྟི. ཏཱནི ཙ ཁོ པཋམཛ྄ཛྷཱནིཀམགྒེ, དུཏིཡཛ྄ཛྷཱནིཀཱདཱིསུ པན སམྨཱསངྐཔྤཝཛྫཱནི སཏྟེཝ ཧོནྟི.

ཏཏྠ ཡོ ཨེཝཾ ཝདེཡྻ ‘‘ཡསྨཱ མཛ྄ཛྷིམནིཀཱཡམྷི མཧཱསལཱ༹ཡཏནིཀསུཏྟེ (མ. ནི. ༣.༤༣༡) ‘ཡཱ ཏཐཱབྷཱུཏསྶ དིཊྛི, སཱསྶ ཧོཏི སམྨཱདིཊྛི. ཡོ ཏཐཱབྷཱུཏསྶ, སངྐཔྤོ, སྭཱསྶ ཧོཏི སམྨཱསངྐཔྤོ. ཡོ ཏཐཱབྷཱུཏསྶ ཝཱཡཱམོ, སྭཱསྶ ཧོཏི སམྨཱཝཱཡཱམོ. ཡཱ ཏཐཱབྷཱུཏསྶ སཏི, སྭཱསྶ ཧོཏི ¶ སམྨཱསཏི. ཡོ ཏཐཱབྷཱུཏསྶ སམཱདྷི, སྭཱསྶ ཧོཏི སམྨཱསམཱདྷི. པུབྦེཝ ཁོ པནསྶ ཀཱཡཀམྨཾ ཝཙཱིཀམྨཾ ཨཱཛཱིཝོ ཙ སུཔརིསུདྡྷོ’ཏི ཝུཏྟཾ ཏསྨཱ པཉྩངྒིཀོཔི ལོཀུཏྟརམགྒོ ཧོཏཱི’’ཏི སོ ཝཏྟབྦོ – ཏསྨིཾཡེཝ སུཏྟེ ‘‘ཨེཝམསྶཱཡཾ ཨརིཡོ ཨཊྛངྒིཀོ མགྒོ བྷཱཝནཱཔཱརིཔཱུརིཾ གཙྪཏཱི’’ཏི ཨིདཾ ཀསྨཱ ན པསྶསི ¶ ? ཡཾ པནེཏཾ ‘‘པུབྦེཝ ཁོ པནསྶཱ’’ཏི ཝུཏྟཾ, ཏཾ པབྦཛིཏདིཝསཏོ པཊྛཱཡ པརིསུདྡྷབྷཱཝདསྶནཏྠཾ. པབྦཛིཏདིཝསཏོ པཊྛཱཡ ཧི པརིསུདྡྷཱནི ཀཱཡཀམྨཱདཱིནི ལོཀུཏྟརམགྒཀྑཎེ ཨཏིཔརིསུདྡྷཱནི ཧོནྟཱིཏི ཨཡམཏྠོ དཱིཔིཏོ.

ཡམྤི ཨབྷིདྷམྨེ ཝུཏྟཾ ‘‘ཏསྨིཾ ཁོ པན སམཡེ པཉྩངྒིཀོ མགྒོ ཧོཏཱི’’ཏི (ཝིབྷ. ༢༡༢), ཏཾ ཨེཀཾ ཀིཙྩནྟརཾ དསྶེཏུཾ ཝུཏྟཾ. ཡསྨིཉྷི ཀཱལེ མིཙྪཱཀམྨནྟཾ པཧཱཡ སམྨཱཀམྨནྟཾ པཱུརེཏི, ཏསྨིཾ ཀཱལེ མིཙྪཱཝཱཙཱ ཝཱ མིཙྪཱཛཱིཝོ ཝཱ ན ཧོཏི, དིཊྛི སངྐཔྤོ ཝཱཡཱམོ ¶ སཏི སམཱདྷཱིཏི ཨིམེསུཡེཝ པཉྩསུ ཀཱརཀངྒེསུ སམྨཱཀམྨནྟོ པཱུརཏི. ཝིརཏིཝསེན ཧི སམྨཱཀམྨནྟོ པཱུརཏི ནཱམ. སམྨཱཝཱཙཱསམྨཱཨཱཛཱིཝེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཨིཏི ཨིམཾ ཀིཙྩནྟརཾ དསྶེཏུཾ ཨེཝཾ ཝུཏྟཾ. ལོཀིཡམགྒཀྑཎེ ཙ པཉྩེཝ ཧོནྟི, ཝིརཏི པན ཨནིཡཏཱ. ཏསྨཱ ‘‘ཚཨངྒིཀོ’’ཏི ཨཝཏྭཱ ‘‘པཉྩངྒིཀོ’’ཏྭེཝ ཝུཏྟཾ. ‘‘ཡཱ ཙ, བྷིཀྑཝེ, ཨརིཡཙིཏྟསྶ ཨནཱསཝཙིཏྟསྶ ཨརིཡམགྒསམངྒིནོ ཨརིཡམགྒཾ བྷཱཝཡཏོ ཏཱིཧི ཀཱཡདུཙྩརིཏེཧི ཨཱརཏི ཝིརཏི པཊིཝིརཏི ཝེརམཎཱི ཨཀིརིཡཱ ཨཀརཎཾ, ཨཡཾ བྷིཀྑཝེ སམྨཱཀམྨནྟོ ཨརིཡོ ཨནཱསཝོ ལོཀུཏྟརམགྒོ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༡༣༩). ཨེཝཾ པན མཧཱཙཏྟཱལཱིསཀསུཏྟཱདཱིསུ ཨནེཀེསུ སུཏྟེསུ སམྨཱཀམྨནྟཱདཱིནཉྩ ལོཀུཏྟརམགྒསྶ ཨངྒབྷཱཝསིདྡྷིཏོ ཨཊྛངྒིཀོཝ ལོཀུཏྟརམགྒོ ཧོཏཱིཏི ཝེདིཏབྦོཏི. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཨཡཾ ཨཊྛངྒིཀོ མགྒོ ལོཀིཡལོཀུཏྟརམིསྶཀོཝ ཀཐིཏོ. དུཏིཡཾ ཀོསལསཾཡུཏྟེ ཝུཏྟམེཝ.

༣. སཱརིཔུཏྟསུཏྟཝཎྞནཱ

༣. ཏཏིཡེ སཀལམིདཾ བྷནྟེཏི ཨཱནནྡཏྠེརོ སཱཝཀཔཱརམཱིཉཱཎསྶ མཏྠཀཾ ཨཔྤཏྟཏཱཡ སཀལམྤི མགྒབྲཧྨཙརིཡཾ ཀལྱཱཎམིཏྟསནྣིསྶཡེན ལབྦྷཏཱིཏི ན ཨཉྙཱསི, དྷམྨསེནཱཔཏི པན སཱཝཀཔཱརམཱིཉཱཎསྶ མཏྠཀེ ཋིཏཏྟཱ ཨཉྙཱསི, ཏསྨཱ ཨེཝམཱཧ. ཏེནེཝསྶ བྷགཝཱ སཱདྷུ སཱདྷཱུཏི སཱདྷུཀཱརམདཱསི.

༤. ཛཱཎུསྶོཎིབྲཱཧྨཎསུཏྟཝཎྞནཱ

༤. ཙཏུཏྠེ ¶ ¶ སབྦསེཏེན ཝལ༹ཝཱབྷིརཐེནཱཏི སཀལསེཏེན ཙཏཱུཧི ཝལ༹ཝཱཧི ཡུཏྟརཐེན. སོ ཀིར སབྦོ སཙཀྐཔཉྫརཀུབྦརོ རཛཏཔརིཀྑིཏྟོ ཧོཏི. རཐོ ཙ ནཱམེས དུཝིདྷོ ཧོཏི – ཡོདྷརཐོ, ཨལངྐཱརརཐོཏི. ཏཏྠ ཡོདྷརཐོ ཙཏུརསྶསཎྛཱནོ ཧོཏི ནཱཏིམཧཱ དྭིནྣཾ ཏིཎྞཾ ཝཱ ཛནཱནཾ ¶ གཧཎསམཏྠོ. ཨལངྐཱརརཐོ མཧཱ ཧོཏི དཱིགྷཏོ དཱིགྷོ པུཐུལཏོ པུཐུལོ ཙ, ཏཏྠ ཚཏྟགྒཱཧཀོ ཝཱལབཱིཛནིགྒཱཧཀོ ཏཱལཝཎྚགྒཱཧཀོཏི ཨེཝཾ ཨཊྛ ཝཱ དས ཝཱ སུཁེནེཝ ཋཱཏུཾ ཝཱ ནིསཱིདིཏུཾ ཝཱ ནིཔཛྫིཏུཾ ཝཱ སཀྐོནྟི. ཨཡམྤི ཨལངྐཱརརཐོཡེཝ.

སེཏཱ སུདཾ ཨསྶཱཏི ཏཱ ཝལ༹ཝཱ པཀཏིཡཱ སེཏཝཎྞཱཝ. སེཏཱལངྐཱརཱཏི པསཱདྷནཾ ཏཱསཾ རཛཏམཡཾ ཨཧོསི. སེཏོ རཐོཏི རཐོཔི ཝུཏྟནཡེནེཝ རཛཏཔརིཀྑིཏྟཏྟཱ ཏཏྠ ཏཏྠ དནྟཀམྨཁཙིཏཏྟཱ ཙ སེཏོཝ. སེཏཔརིཝཱརོཏི ཡཐཱ ཨཉྙེ རཐཱ སཱིཧཙམྨཔརིཝཱརཱཔི ཧོནྟི, བྱགྒྷཙམྨཔརིཝཱརཱཔི པཎྜུཀམྦལཔརིཝཱརཱཔི ཧོནྟི, ན ཨེཝཾ ཨེས. ཨེས པན གྷནདུཀཱུལེན པརིཝཱརིཏོ ཨཧོསི. སེཏཱ རསྨིཡོཏི རསྨིཡོཔི རཛཏཔནཱལི༹སུཔརིཀྑིཏྟཱ. སེཏཱ པཏོདལཊྛཱིཏི པཏོདལཊྛིཔི རཛཏཔརིཀྑིཏྟཱ.

སེཏཾ ཚཏྟནྟི རཐམཛ྄ཛྷེ ཨུསྶཱཔིཏཚཏྟམྤི སེཏམེཝ ཨཧོསི. སེཏཾ ཨུཎྷཱིསནྟི ཨཊྛངྒུལཝིཏྠཱརོ རཛཏམཡོ ཨུཎྷཱིསཔཊྚོ སེཏོ. སེཏཱནི ཝཏྠཱནཱིཏི ཝཏྠཱནིཔི སེཏཱནི ཕེཎཔུཉྫཝཎྞཱནི. ཏེསུ ནིཝཱསནཾ པཉྩསཏགྒྷནཀཾ, ཨུཏྟརཱསངྒོ སཧསྶགྒྷནཀོ. སེཏཱ ཨུཔཱཧནཱཏི ཨུཔཱཧནཱ ནཱམ མགྒཱརུལ༹ྷསྶ ཝཱ ཧོནྟི ཨཊཝིཾ ཝཱ པཝིསནྟསྶ. ཨཡཾ པན རཐཾ ཨབྷིརུལ༹ྷོ, ཏེནསྶ ཏདནུཙྪཝིཀོ རཛཏཔཊིསེཝིཏོ པཱདཱལངྐཱརོ ནཱམ ཨེས ཨེཝཾ ཝུཏྟོཏི ཝེདིཏབྦོ. སེཏཱཡ སུདཾ ཝཱལབཱིཛནིཡཱཏི ཕལིཀམཡདཎྜཱཡ སེཏཙམརཝཱལབཱིཛནིཡཱ. ན ཀེཝལཉྩ ཨེཏྟཀམེཝསྶ སེཏཾ ཨཧོསི, སོ པན བྲཱཧྨཎོ སེཏཝིལེཔནཾ ཝིལིམྤི, སེཏམཱལཾ པིལ༹ནྡྷི, དསསུ ཨངྒུལཱིསུ ཨངྒུལིམུདྡིཀཱ ཀཎྞེསུ ཀུཎྜལཱནཱིཏི ཨེཝམཱདི ཨལངྐཱརོཔིསྶ རཛཏམཡོཝ ཨཧོསི ¶ . པརིཝཱརབྲཱཧྨཎཱཔིསྶ དསསཧསྶམཏྟཱ ཏཐེཝ སེཏཝཏྠཝིལེཔནམཱལཱལངྐཱརཱ ཨཧེསུཾ.

ཡཾ པནེཏཾ སཱཝཏྠིཡཱ ནིཡྻཱཡནྟནྟི ཝུཏྟཾ, ཏཏྲཱཡཾ ནིཡྻཱཡནཝིབྷཱཝནཱ – སོ ཀིར ཚནྣཾ ཚནྣཾ ¶ མཱསཱནཾ ཨེཀཝཱརཾ ནགརཾ པདཀྑིཎཾ ཀརོཏི – ‘‘ཨིཏོ ཨེཏྟཀེཧི དིཝསེཧི ནགརཾ པདཀྑིཎཾ ཀརིསྶཏཱི’’ཏི པུརེཏརམེཝ གྷོསནཱ ཀཡིརཏི. ཏཾ སུཏྭཱ ཡེ ནགརཏོ ན པཀྐནྟཱ, ཏེ ན པཀྐམནྟི. ཡེཔི པཀྐནྟཱ, ཏེཔི ‘‘པུཉྙཝཏོ སིརིསམྤཏྟིཾ པསྶིསྶཱམཱ’’ཏི ཨཱགཙྪནྟི. ཡཾ དིཝསཾ བྲཱཧྨཎོ ནགརཾ ཨནུཝིཙརཏི, ཏདཱ ¶ པཱཏོཝ ནགརཝཱིཐིཡོ སམྨཛྫིཏྭཱ ཝཱལིཀཾ ཨོཀིརིཏྭཱ ལཱཛཔཉྩམེཧི པུཔྥེཧི ཝིཔྤཀིརིཏྭཱ པུཎྞགྷཊེ ཋཔེཏྭཱ ཀདལིཡོ ཙ དྷཛེ ཙ ཨུསྶཱཔེཏྭཱ སཀལནགརཾ དྷཱུཔིཏཝཱསིཏཾ ཀརོནྟི.

བྲཱཧྨཎོ པཱཏོཝ སཱིསཾ ནྷཱཡིཏྭཱ པུརེབྷཏྟཾ བྷུཉྫིཏྭཱ ཝུཏྟནཡེནེཝ སེཏཝཏྠཱདཱིཧི ཨཏྟཱནཾ ཨལངྐརིཏྭཱ པཱསཱདཱ ཨོརུཡ྄ཧ རཐཾ ཨབྷིརུཧཏི. ཨཐ ནཾ ཏེ བྲཱཧྨཎཱ སབྦསེཏཝཏྠཝིལེཔནམཱལཱལངྐཱརཱ སེཏཙྪཏྟཱནི གཧེཏྭཱ པརིཝཱརེནྟི. ཏཏོ མཧཱཛནསྶ སནྣིཔཱཏཏྠཾ པཋམཾཡེཝ ཏརུཎདཱརཀཱནཾ ཕལཱཕལཱནི ཝིཀིརནྟི, ཏདནནྟརཾ མཱསཀརཱུཔཱདཱིནི, ཏདནནྟརཾ ཀཧཱཔཎེ ཝིཀིརནྟི. མཧཱཛནོ སནྣིཔཏཏི, ཨུཀྐུཊྛིཡོ ཙེཝ ཙེལུཀྑེཔཱ ཙ ཝཏྟནྟི. ཨཐ བྲཱཧྨཎོ མངྒལིཀསོཝཏྠིཀཱདཱིསུ མངྒལཱནི ཙེཝ སུཝཏྠིཡོ ཙ ཀརོནྟེསུ མཧཱསམྤཏྟིཡཱ ནགརཾ ཨནུཝིཙརཏི. པུཉྙཝནྟཱ མནུསྶཱ ཨེཀབྷཱུམིཀཱདིཔཱསཱདེ ཨཱརུཡ྄ཧ སུཀཔཏྟསདིསཱནི ཝཱཏཔཱནཀཝཱཊཱནི ཝིཝརིཏྭཱ ཨོལོཀེནྟི. བྲཱཧྨཎོཔི ཨཏྟནོ ཡསསིརིསམྤཏྟིཡཱ ནགརཾ ཨཛ྄ཛྷོཏྠརནྟོ ཝིཡ དཀྑིཎདྭཱརཱབྷིམུཁོ ཧོཏི. ཏཾ སནྡྷཱཡེཏཾ ཝུཏྟཾ.

ཏམེནཾ ཛནོ དིསྭཱཏི མཧཱཛནོ ཏཾ རཐཾ དིསྭཱ. བྲཧྨནྟི སེཊྛཱདྷིཝཙནམེཏཾ. བྲཧྨཾ ཝཏ བྷོ ཡཱནནྟི སེཊྛཡཱནསདིསཾ ཝཏ བྷོ ཡཱནནྟི ཨཡམེཏྠ ཨཏྠོ. ཨིམསྶེཝ ཁོ ཨེཏནྟི, ཨཱནནྡ, མནུསྶཱ ནཱམ ཝཎྞབྷཱཎཀཱནཾ དྷནཾ དཏྭཱ ཨཏྟནོ དཱརིཀཱནཾ ཝཎྞགཱིཏཾ གཱཡཱཔེནྟི ‘‘ཨབྷིརཱུཔོ ཧོཏི དསྶནཱིཡོ མཧདྡྷནོ མཧཱབྷོགོ’’ཏི, ན ཙ ཏེན ཝཎྞབྷཎནམཏྟེན ཨབྷིརཱུཔཱ ཝཱ ཧོནྟི མཧདྡྷནཱ ཝཱ, ཨེཝམེཝ མཧཱཛནོ ¶ བྲཱཧྨཎསྶ རཐཾ དིསྭཱ – ‘‘བྲཧྨཾ ཝཏ བྷོ ཡཱན’’ནྟི ཀིཉྩཱཔི ཨེཝཾ ཝཎྞཾ བྷཎཏི, ན པནེཏཾ ཡཱནཾ ཝཎྞབྷཎནམཏྟེནེཝ བྲཧྨཡཱནཾ ནཱམ ཧོཏི. ལཱམཀཉྷི ཨེཏཾ ཚཝཾ. པརམཏྠེན པན ཨིམསྶེཝ ཁོ ཨེཏཾ, ཨཱནནྡ, ཨརིཡསྶ ཨཊྛངྒིཀསྶ མགྒསྶ ¶ ཨདྷིཝཙནཾ. ཨཡཉྷི སབྦདོསཝིགམེན སེཊྛོ, ཨིམིནཱ ཙ ཨརིཡཱ ནིབྦཱནཾ ཡནྟཱིཏི བྲཧྨཡཱནཾ ཨིཏིཔི, དྷམྨབྷཱུཏཏྟཱ ཡཱནཏྟཱ ཙ དྷམྨཡཱནཾ ཨིཏིཔི, ཨནུཏྟརཏྟཱ ཀིལེསསངྒཱམསྶ ཙ ཝིཛིཏཏྟཱ ཨནུཏྟརོ སངྒཱམཝིཛཡོ ཨིཏིཔི ཝཏྟུཾ ཝཊྚཏི.

ཨིདཱནིསྶ ¶ ནིདྡོསབྷཱཝཉྩེཝ སངྒཱམཝིཛཡབྷཱཝཉྩ དསྶེནྟོ རཱགཝིནཡཔརིཡོསཱནཱཏིཨཱདིམཱཧ. ཏཏྠ རཱགཾ ཝིནཡམཱནཱ པརིཡོསཱཔེཏི པརིཡོསཱནཾ གཙྪཏི ནིཔྥཛྫཏཱིཏི རཱགཝིནཡཔརིཡོསཱནཱ. ཨེས ནཡོ སབྦཏྠ.

ཡསྶ སདྡྷཱ ཙ པཉྙཱ ཙཱཏི ཡསྶ ཨརིཡམགྒཡཱནསྶ སདྡྷཱནུསཱརིཝསེན སདྡྷཱ, དྷམྨཱནུསཱརིཝསེན པཉྙཱཏི ཨིམེ དྭེ དྷམྨཱ སདཱ དྷུརཾ ཡུཏྟཱ, ཏཏྲམཛ྄ཛྷཏྟཏཱཡུགེ ཡུཏྟཱཏི ཨཏྠོ. ཧིརཱི ཨཱིསཱཏི ཨཏྟནཱ སདྡྷིཾ ཨདྷིཝིཊྛེན བཧིདྡྷཱསམུཊྛཱནེན ཨོཏྟཔྤེན སདྡྷིཾ ཨཛ྄ཛྷཏྟསམུཊྛཱནཱ ཧིརཱི ཡསྶ མགྒརཐསྶ ཨཱིསཱ. མནོ ཡོཏྟནྟི ཝིཔསྶནཱཙིཏྟཉྩ མགྒཙིཏྟཉྩ ཡོཏྟཾ. ཡཐཱ ཧི རཐསྶ ཝཱཀཱདིམཡཾ ཡོཏྟཾ གོཎེ ཨེཀཱབདྡྷེ ཀརོཏི ཨེཀསངྒཧིཏེ, ཨེཝཾ མགྒརཐསྶ ལོཀིཡཝིཔསྶནཱཙིཏྟཾ ཨཏིརེཀཔཉྙཱས, ལོཀུཏྟརཝིཔསྶནཱཙིཏྟཾ ཨཏིརེཀསཊྛི ཀུསལདྷམྨེ ཨེཀཱབདྡྷེ ཨེཀསངྒཧེ ཀརོཏི. ཏེན ཝུཏྟཾ ‘‘མནོ ཡོཏྟ’’ནྟི. སཏི ཨཱརཀྑསཱརཐཱིཏི མགྒསམྤཡུཏྟཱ སཏི ཨཱརཀྑསཱརཐི. ཡཐཱ ཧི རཐསྶ ཨཱརཀྑོ སཱརཐི ནཱམ ཡོགྒིཡོ. དྷུརཾ ཝཱཧེཏི ཡོཛེཏི ཨཀྑཾ ཨབྦྷཉྫཏི རཐཾ པེསེཏི རཐཡུཏྟཀེ ནིབྦིསེཝནེ ཀརོཏི, ཨེཝཾ མགྒརཐསྶ སཏི. ཨཡཉྷི ཨཱརཀྑཔཙྩུཔཊྛཱནཱ ཙེཝ ཀུསལཱཀུསལཱནཉྩ དྷམྨཱནཾ གཏིཡོ སམནྭེསཏཱིཏི ཝུཏྟཱ.

རཐོཏི ཨརིཡཨཊྛངྒིཀམགྒརཐོ. སཱིལཔརིཀྑཱརོཏི ཙཏུཔཱརིསུདྡྷིསཱིལཱལངྐཱརོ. ཛྷཱནཀྑོཏི ཝིཔསྶནཱསམྤཡུཏྟཱནཾ པཉྩནྣཾ ཛྷཱནངྒཱནཾ ཝསེན ཛྷཱནམཡཨཀྑོ. ཙཀྐཝཱིརིཡོཏི ཝཱིརིཡཙཀྐོ, ཀཱཡིཀཙེཏསིཀསངྑཱཏཱནི ¶ དྭེ ཝཱིརིཡཱནི ཨསྶ ཙཀྐཱནཱིཏི ཨཏྠོ. ཨུཔེཀྑཱ དྷུརསམཱདྷཱིཏི ¶ དྷུརསྶ སམཱདྷི, ཨུནྣཏོནཏཱཀཱརསྶ ཨབྷཱཝེན དྭིནྣམྤི ཡུགཔདེསཱནཾ སམཏཱཏི ཨཏྠོ. ཨཡཉྷི ཏཏྲམཛ྄ཛྷཏྟུཔེཀྑཱ ཙིཏྟུཔྤཱདསྶ ལཱིནུདྡྷཙྩབྷཱཝཾ ཧརིཏྭཱ པཡོགམཛ྄ཛྷཏྟེ ཙིཏྟཾ ཋཔེཏི, ཏསྨཱ ཨིམསྶ མགྒརཐསྶ ‘‘དྷུརསམཱདྷཱི’’ཏི ཝུཏྟཱ. ཨནིཙྪཱ པརིཝཱརཎནྟི བཱཧིརཀརཐསྶ སཱིཧཙམྨཱདཱིནི ཝིཡ ཨིམསྶཱཔི ཨརིཡམགྒརཐསྶ ཨལོབྷསངྑཱཏཱ ཨནིཙྪཱ པརིཝཱརཎཾ ནཱམ.

ཨབྱཱཔཱདོཏི མེཏྟཱ ཙ མེཏྟཱཔུབྦབྷཱགོ ཙ. ཨཝིཧིཾསཱཏི ཀརུཎཱ ཙ ཀརུཎཱཔུབྦབྷཱགོ ཙ. ཝིཝེཀོཏི ཀཱཡཝིཝེཀཱདི ཏིཝིདྷཝིཝེཀོ. ཡསྶ ཨཱཝུདྷནྟི ཡསྶ ཨརིཡམགྒརཐེ ཋིཏསྶ ཀུལཔུཏྟསྶ ཨེཏཾ པཉྩཝིདྷཾ ཨཱཝུདྷཾ. ཡཐཱ ཧི རཐེ ཋིཏོ པཉྩཧི ཨཱཝུདྷེཧི སཔཏྟེ ཝིཛ྄ཛྷཏི, ཨེཝཾ ཡོགཱཝཙརོཔི ཨིམསྨིཾ ལོཀིཡལོཀུཏྟརམགྒརཐེ ཋིཏོ མེཏྟཱཡ དོསཾ ཝིཛ྄ཛྷཏི, ཀརུཎཱཡ ཝིཧིཾསཾ ¶ , ཀཱཡཝིཝེཀེན གཎསངྒཎིཀཾ, ཙིཏྟཝིཝེཀེན ཀིལེསསངྒཎིཀཾ, ཨུཔདྷིཝིཝེཀེན སབྦཱཀུསལཾ ཝིཛ྄ཛྷཏི. ཏེནསྶེཏཾ པཉྩཝིདྷཾ ‘‘ཨཱཝུདྷ’’ནྟི ཝུཏྟཾ. ཏིཏིཀྑཱཏི དུརུཏྟཱནཾ དུརཱགཏཱནཾ ཝཙནཔཐཱནཾ ཨདྷིཝཱསནཀྑནྟི. ཙམྨསནྣཱཧོཏི སནྣདྡྷཙམྨོ. ཡཐཱ ཧི རཐེ ཋིཏོ རཐིཀོ པཊིམུཀྐཙམྨོ ཨཱགཏཱགཏེ སརེ ཁམཏི, ན ནཾ ཏེ ཝིཛ྄ཛྷནྟི, ཨེཝཾ ཨདྷིཝཱསནཀྑནྟིསམནྣཱགཏོ བྷིཀྑུ ཨཱགཏཱགཏེ ཝཙནཔཐེ ཁམཏི, ན ནཾ ཏེ ཝིཛ྄ཛྷནྟི. ཏསྨཱ ‘‘ཏིཏིཀྑཱ ཙམྨསནྣཱཧོ’’ཏི ཝུཏྟོ. ཡོགཀྑེམཱཡ ཝཏྟཏཱིཏི ཙཏཱུཧི ཡོགེཧི ཁེམཱཡ ནིབྦཱནཱཡ ཝཏྟཏི, ནིབྦཱནཱབྷིམུཁོ གཙྪཏིཡེཝ, ན ཏིཊྛཏི ན བྷིཛྫཏཱིཏི ཨཏྠོ.

ཨེཏདཏྟནི སམྦྷཱུཏནྟི ཨེཏཾ མགྒཡཱནཾ ཨཏྟནོ པུརིསཀཱརཾ ནིསྶཱཡ ལདྡྷཏྟཱ ཨཏྟནི སམྦྷཱུཏཾ ནཱམ ཧོཏི. བྲཧྨཡཱནཾ ཨནུཏྟརནྟི ཨསདིསཾ སེཊྛཡཱནཾ. ནིཡྻནྟི དྷཱིརཱ ལོཀམྷཱཏི ཡེསཾ ཨེཏཾ ཡཱནཾ ཨཏྠི, ཏེ དྷཱིརཱ པཎྜིཏཔུརིསཱ ལོཀམྷཱ ནིཡྻནྟི གཙྪནྟི. ཨཉྙདཏྠཱུཏི ཨེཀཾསེན. ཛཡཾ ཛཡནྟི རཱགཱདཡོ སཔཏྟེ ཛིནནྟཱ ཛིནནྟཱ.

༥-༦. ཀིམཏྠིཡསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༥-༦. པཉྩམེ ¶ ཨཡམེཝཱཏི ཨེཝསདྡོ ནིཡམཏྠོ. ཏེན ཨཉྙཾ མགྒཾ པཊིཀྑིཔཏི. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཝཊྚདུཀྑཉྩེཝ མིསྶཀམགྒོ ཙ ཀཐིཏོ. ཚཊྛཾ ཨུཏྟཱནམེཝ.

༧. དུཏིཡཨཉྙཏརབྷིཀྑུསུཏྟཝཎྞནཱ

༧. སཏྟམེ ¶ ནིབྦཱནདྷཱཏུཡཱ ཁོ ཨེཏཾ བྷིཀྑུ ཨདྷིཝཙནནྟི ཨསངྑཏཱཡ ཨམཏཱཡ ནིབྦཱནདྷཱཏུཡཱ ཨེཏཾ ཨདྷིཝཙནཾ. ཨཱསཝཱནཾ ཁཡོ ཏེན ཝུཙྩཏཱིཏི ཨཔིཙ ཏེན རཱགཱདིཝིནཡེན ཨཱསཝཱནཾ ཁཡོཏིཔི ཝུཙྩཏི. ཨཱསཝཀྑཡོ ནཱམ ཨརཧཏྟཾ, ཨརཧཏྟསྶཱཔི ཨེཏཾ རཱགཝིནཡོཏིཨཱདི ནཱམམེཝཱཏི དཱིཔེཏི. ཨེཏདཝོཙཱཏི ‘‘སཏྠཱརཱ ནིབྦཱནདྷཱཏཱུཏི ཝདནྟེན ཨམཏཾ ནིབྦཱནཾ ཀཐིཏཾ, མགྒོ པནསྶ ན ཀཐིཏོ. ཏཾ ཀཐཱཔེསྶཱམཱི’’ཏི ཨནུསནྡྷིཀུསལཏཱཡ པུཙྪནྟོ ཨེཏཾ ཨཝོཙ.

༨. ཝིབྷངྒསུཏྟཝཎྞནཱ

༨. ཨཊྛམེ ¶ ཀཏམཱ ཙ བྷིཀྑཝེ སམྨཱདིཊྛཱིཏི ཨེཀེན པརིཡཱཡེན ཨཊྛངྒིཀམགྒཾ ཝིབྷཛིཏྭཱ པུན ཨཔརེན པརིཡཱཡེན ཝིབྷཛིཏུཀཱམོ ཨིདཾ དེསནཾ ཨཱརབྷི. ཏཏྠ དུཀྑེ ཉཱཎནྟི སཝནསམྨསནཔཊིཝེདྷཔཙྩཝེཀྑཎཝསེན ཙཏཱུཧཱཀཱརེཧི ཨུཔྤནྣཾ ཉཱཎཾ. སམུདཡེཔི ཨེསེཝ ནཡོ. སེསེསུ པན དྭཱིསུ སམྨསནསྶ ཨབྷཱཝཱ ཏིཝིདྷམེཝ ཝཊྚཏི. ཨེཝམེཏཾ ‘‘དུཀྑེ ཉཱཎ’’ནྟིཨཱདིནཱ ཙཏུསཙྩཀམྨཊྛཱནཾ དསྶིཏཾ.

ཏཏྠ པུརིམཱནི དྭེ སཙྩཱནི ཝཊྚཾ, པཙྪིམཱནི ཝིཝཊྚཾ. ཏེསུ བྷིཀྑུནོ ཝཊྚེ ཀམྨཊྛཱནཱབྷིནིཝེསོ ཧོཏི, ཝིཝཊྚེ ནཏྠི ཨབྷིནིཝེསོ. པུརིམཱནི ཧི དྭེ སཙྩཱནི ‘‘པཉྩཀྑནྡྷཱ དུཀྑཾ, ཏཎྷཱ སམུདཡོ’’ཏི ཨེཝཾ སངྑེཔེན ཙ, ‘‘ཀཏམེ པཉྩཀྑནྡྷཱ རཱུཔཀྑནྡྷོ’’ཏིཨཱདིནཱ ནཡེན ཝིཏྠཱརེན ཙ ཨཱཙརིཡསནྟིཀེ ཨུགྒཎྷིཏྭཱ ཝཱཙཱཡ པུནཔྤུནཾ པརིཝཏྟེནྟོ ཡོགཱཝཙརོ ཀམྨཾ ཀརོཏི. ཨིཏརེསུ པན དྭཱིསུ སཙྩེསུ – ‘‘ནིརོདྷསཙྩཾ ཨིཊྛཾ ཀནྟཾ མནཱཔཾ, མགྒསཙྩཾ ཨིཊྛཾ ཀནྟཾ མནཱཔ’’ནྟི ཨེཝཾ སཝནེནེཝ ཀམྨཾ ཀརོཏི. སོ ཨེཝཾ ཀརོནྟོ ཙཏྟཱརི སཙྩཱནི ཨེཀཔཊིཝེདྷེན པཊིཝིཛ྄ཛྷཏི, ཨེཀཱབྷིསམཡེན ཨབྷིསམེཏི ¶ . དུཀྑཾ པརིཉྙཱཔཊིཝེདྷེན པཊིཝིཛ྄ཛྷཏི, སམུདཡཾ པཧཱནཔཊིཝེདྷེན, ནིརོདྷཾ སཙྪིཀིརིཡཔཊིཝེདྷེན, མགྒཾ བྷཱཝནཱཔཊིཝེདྷེན པཊིཝིཛ྄ཛྷཏི. དུཀྑཾ པརིཉྙཱབྷིསམཡེན…པེ… མགྒཾ བྷཱཝནཱབྷིསམཡེན ཨབྷིསམེཏི.

ཨེཝམསྶ པུབྦབྷཱགེ དྭཱིསུ སཙྩེསུ ཨུགྒཧཔརིཔུཙྪཱསཝནདྷཱརཎསམྨསནཔཊིཝེདྷོ ཧོཏི, དྭཱིསུ སཝནཔཊིཝེདྷོཡེཝ. ཨཔརབྷཱགེ ཏཱིསུ ¶ ཀིཙྩཏོ པཊིཝེདྷོ ཧོཏི, ནིརོདྷེ ཨཱརམྨཎཔཊིཝེདྷོ. པཙྩཝེཀྑཎཱ པན པཏྟསཙྩསྶ ཧོཏི. ཨིམསྶ བྷིཀྑུནོ པུབྦེ པརིགྒཧཏོ – ‘‘དུཀྑཾ པརིཛཱནཱམི, སམུདཡཾ པཛཧཱམི, ནིརོདྷཾ སཙྪིཀརོམི, མགྒཾ བྷཱཝེམཱི’’ཏི ཨཱབྷོགསམནྣཱཧཱརམནསིཀཱརཔཙྩཝེཀྑཎཱ ནཏྠི, པརིགྒཧཏོ པཊྛཱཡ ཧོཏི. ཨཔརབྷཱགེ པན དུཀྑཾ པརིཉྙཱཏམེཝ ཧོཏི…པེ… མགྒོ བྷཱཝིཏོཝ ཧོཏི.

ཏཏྠ དྭེ སཙྩཱནི དུདྡསཏྟཱ གམྦྷཱིརཱནི, དྭེ གམྦྷཱིརཏྟཱ དུདྡསཱནི. དུཀྑསཙྩཉྷི ཨུཔྤཏྟིཏོ པཱཀཊཾ, ཁཱཎུཀཎྚཀཔཧཱརཱདཱིསུ ‘‘ཨཧོ དུཀྑ’’ནྟི ཝཏྟབྦཏམྤི ཨཱཔཛྫཏི. སམུདཡམྤི ¶ ཁཱདིཏུཀཱམཏཱབྷུཉྫིཏུཀཱམཏཱདིཝསེན ཨུཔྤཏྟིཏོ པཱཀཊཾ. ལཀྑཎཔཊིཝེདྷཏོ པན ཨུབྷཡམྤི གམྦྷཱིརཾ. ཨིཏི ཏཱནི དུདྡསཏྟཱ གམྦྷཱིརཱནི. ཨིཏརེསཾ དྭིནྣཾ དསྶནཏྠཱཡ པཡོགོ བྷཝགྒགྒཧཎཏྠཾ ཧཏྠཔསཱརཎཾ ཝིཡ ཨཝཱིཙིཕུསནཏྠཾ པཱདཔསཱརཎཾ ཝིཡ སཏདྷཱ བྷིནྣསྶ ཝཱལསྶ ཀོཊིཡཱ ཀོཊིཾ པཊིཔཱདནཾ ཝིཡ ཙ ཧོཏི. ཨིཏི ཏཱནི གམྦྷཱིརཏྟཱ དུདྡསཱནི. ཨེཝཾ དུདྡསཏྟཱ གམྦྷཱིརེསུ གམྦྷཱིརཏྟཱ ཙ དུདྡསེསུ ཙཏཱུསུ སཙྩེསུ ཨུགྒཧཱདིཝསེན ཨིདཾ ‘‘དུཀྑེ ཉཱཎ’’ནྟིཨཱདི ཝུཏྟཾ. པཊིཝེདྷཀྑཎེ པན ཨེཀམེཝ ཏཾ ཉཱཎཾ ཧོཏི.

ནེཀྑམྨསངྐཔྤཱདཱིསུ ཀཱམཔཙྩནཱིཀཊྛེན ཀཱམཏོ ནིསྶཊབྷཱཝེན ཝཱ, ཀཱམཾ སམྨསནྟསྶ ཨུཔྤནྣོཏི ཝཱ, ཀཱམཔདགྷཱཏཾ ཀཱམཝཱུཔསམཾ ཀརོནྟོ ཨུཔྤནྣོཏི ཝཱ ¶ , ཀཱམཝིཝིཏྟནྟེ ཨུཔྤནྣོཏི ཝཱ ནེཀྑམྨསངྐཔྤོ. སེསཔདདྭཡེཔི ཨེསེཝ ནཡོ. སབྦེཔི ཙ ཏེ ནེཀྑམྨསངྐཔྤཱདཡོ ཀཱམབྱཱཔཱདཝིཧིཾསཱཝིརམཎསཉྙཱནཾ ནཱནཏྟཱ པུབྦབྷཱགེ ནཱནཱ, མགྒཀྑཎེ པན ཨིམེསུ ཏཱིསུ ཋཱནེསུ ཨུཔྤནྣསྶ ཨཀུསལསངྐཔྤསྶ པདཙྪེདཏོ ཨནུཔྤཏྟིསཱདྷནཝསེན མགྒངྒཾ པཱུརཡམཱནོ ཨེཀོཝ ཀུསལསངྐཔྤོ ཨུཔྤཛྫཏི. ཨཡཾ སམྨཱསངྐཔྤོ ནཱམ.

མུསཱཝཱདཱ ཝེརམཎཱིཨཱདཡོཔི མུསཱཝཱདཱདཱིཧི ཝིརམཎསཉྙཱནཾ ནཱནཏྟཱ པུབྦབྷཱགེ ནཱནཱ, མགྒཀྑཎེ པན ཨིམེསུ ཙཏཱུསུ ཋཱནེསུ ཨུཔྤནྣཱཡ ¶ ཨཀུསལདུསྶཱིལྱཙེཏནཱཡ པདཙྪེདཏོ ཨནུཔྤཏྟིསཱདྷནཝསེན མགྒངྒཾ པཱུརཡམཱནཱ ཨེཀཱཝ ཀུསལཝེརམཎཱི ཨུཔྤཛྫཏི. ཨཡཾ སམྨཱཝཱཙཱ ནཱམ.

པཱཎཱཏིཔཱཏཱ ཝེརམཎཱི ཨཱདཡོཔི པཱཎཱཏིཔཱཏཱདཱིཧི ཝིརམཎསཉྙཱནཾ ནཱནཏྟཱ པུབྦབྷཱགེ ནཱནཱ, མགྒཀྑཎེ པན ཨིམེསུ ཏཱིསུ ཋཱནེསུ ཨུཔྤནྣཱཡ ཨཀུསལདུསྶཱིལྱཙེཏནཱཡ ཨཀིརིཡཏོ པདཙྪེདཏོ ཨནུཔྤཏྟིསཱདྷནཝསེན མགྒངྒཾ པཱུརཡམཱནཱ ཨེཀཱཝ ཀུསལཝེརམཎཱི ཨུཔྤཛྫཏི. ཨཡཾ སམྨཱཀམྨནྟོ ནཱམ.

མིཙྪཱཨཱཛཱིཝནྟི ཁཱདནཱིཡབྷོཛནཱིཡཱདཱིནཾ ཨཏྠཱཡ པཝཏྟིཏཾ ཀཱཡཝཙཱིདུཙྩརིཏཾ. པཧཱཡཱཏི ཝཛྫེཏྭཱ. སམྨཱཨཱཛཱིཝེནཱཏི བུདྡྷཔསཏྠེན ཨཱཛཱིཝེན. ཛཱིཝིཀཾ ཀཔྤེཏཱིཏི ཛཱིཝིཏཝུཏྟིཾ པཝཏྟེཏི. སམྨཱཛཱིཝོཔི ཀུཧནཱདཱིཧི ཝིརམཎསཉྙཱནཾ ནཱནཏྟཱ པུབྦབྷཱགེ ནཱནཱ. མགྒཀྑཎེ པན ཨིམེསུཡེཝ སཏྟསུ ཋཱནེསུ ཨུཔྤནྣཱཡ མིཙྪཱཛཱིཝདུསྶཱིལྱཙེཏནཱཡ པདཙྪེདཏོ ཨནུཔྤཏྟིསཱདྷནཝསེན ¶ མགྒངྒཾ པཱུརཡམཱནཱ ཨེཀཱཝ ཀུསལཝེརམཎཱི ཨུཔྤཛྫཏི. ཨཡཾ སམྨཱཨཱཛཱིཝོ ནཱམ.

ཨནུཔྤནྣཱནནྟི ཨེཀསྨིཾ བྷཝེ ཏཐཱརཱུཔེ ཝཱ ཨཱརམྨཎེ ཨཏྟནོ ན ཨུཔྤནྣཱནཾ, པརསྶ པན ཨུཔྤཛྫམཱནེ དིསྭཱ – ‘‘ཨཧོ ཝཏ མེ ཨེཝརཱུཔཱ པཱཔཀཱ དྷམྨཱ ན ཨུཔྤཛྫེཡྻུ’’ནྟི ཨེཝཾ ཨནུཔྤནྣཱནཾ པཱཔཀཱནཾ ཨཀུསལཱནཾ དྷམྨཱནཾ ཨནུཔྤཱདཱཡ. ཚནྡནྟི ཏེསཾ ཨཀུསལཱནཾ ཨནུཔྤཱདཀཔཊིཔཏྟིསཱདྷཀཾ ཝཱིརིཡཙྪནྡཾ ཛནེཏི. ཝཱཡམཏཱིཏི ཝཱཡཱམཾ ཀརོཏི. ཝཱིརིཡཾ ཨཱརབྷཏཱིཏི ཝཱིརིཡཾ པཝཏྟེཏི. ཙིཏྟཾ པགྒཎྷཱཏཱིཏི ཝཱིརིཡེན ཙིཏྟཾ པགྒཧིཏཾ ཀརོཏི. པདཧཏཱིཏི ‘‘ཀཱམཾ ཏཙོ ཙ ནྷཱརུ ཙ ཨཊྛི ཙ ཨཝསིསྶཏཱུ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༡༨༤) པདྷཱནཾ པཝཏྟེཏི ¶ . ཨུཔྤནྣཱནནྟི སམུདཱཙཱརཝསེན ཨཏྟནོ ཨུཔྤནྣཔུབྦཱནཾ. ཨིདཱནི ཏཱདིསེ ན ཨུཔྤཱདེསྶཱམཱིཏི ཏེསཾ པཧཱནཱཡ ཚནྡཾ ཛནེཏི.

ཨནུཔྤནྣཱནཾ ཀུསལཱནནྟི ཨཔཊིལདྡྷཱནཾ པཋམཛ྄ཛྷཱནཱདཱིནཾ. ཨུཔྤནྣཱནནྟི ཏེསཾཡེཝ པཊིལདྡྷཱནཾ. ཋིཏིཡཱཏི པུནཔྤུནཾ ཨུཔྤཏྟིཔབནྡྷཝསེན ཋིཏཏྠཾ. ཨསམྨོསཱཡཱཏི ཨཝིནཱསཏྠཾ. བྷིཡྻོབྷཱཝཱཡཱཏི ཨུཔརིབྷཱཝཱཡ. ཝེཔུལླཱཡཱཏི ཝིཔུལབྷཱཝཱཡ. པཱརིཔཱུརིཡཱཏི བྷཱཝནཱཡ པརིཔཱུརཎཏྠཾ. ཨཡམྤི སམྨཱཝཱཡཱམོ ¶ ཨནུཔྤནྣཱནཾ ཨཀུསལཱནཾ ཨནུཔྤཱདནཱདིཙིཏྟནཱནཏྟཱ པུབྦབྷཱགེ ནཱནཱ. མགྒཀྑཎེ པན ཨིམེསུཡེཝ ཙཏཱུསུ ཋཱནེསུ ཀིཙྩསཱདྷནཝསེན མགྒངྒཾ པཱུརཡམཱནཾ ཨེཀམེཝ ཀུསལཝཱིརིཡཾ ཨུཔྤཛྫཏི. ཨཡཾ སམྨཱཝཱཡཱམོ ནཱམ.

སམྨཱསཏིཔི ཀཱཡཱདིཔརིགྒཱཧཀཙིཏྟཱནཾ ནཱནཏྟཱ པུབྦབྷཱགེ ནཱནཱ, མགྒཀྑཎེ པན ཨིམེསུ ཙཏཱུསུ ཋཱནེསུ ཀིཙྩསཱདྷནཝསེན མགྒངྒཾ པཱུརཡམཱནཱ ཨེཀཱ སཏི ཨུཔྤཛྫཏི. ཨཡཾ སམྨཱསཏི ནཱམ.

ཛྷཱནཱདཱིནི པུབྦབྷཱགེཔི མགྒཀྑཎེཔི ནཱནཱ, པུབྦབྷཱགེ སམཱཔཏྟིཝསེན ནཱནཱ, མགྒཀྑཎེ ནཱནཱམགྒཝསེན. ཨེཀསྶ ཧི པཋམམགྒོ པཋམཛ྄ཛྷཱནིཀོ ཧོཏི, དུཏིཡམགྒཱདཡོཔི པཋམཛ྄ཛྷཱནིཀཱ ཝཱ དུཏིཡཱདཱིསུ ཨཉྙཏརཛ྄ཛྷཱནིཀཱ ཝཱ. ཨེཀསྶ པཋམམགྒོ དུཏིཡཱདཱིནཾ ཨཉྙཏརཛ྄ཛྷཱནིཀོ ཧོཏི, དུཏིཡཱདཡོཔི དུཏིཡཱདཱིནཾ ཨཉྙཏརཛ྄ཛྷཱནིཀཱ ཝཱ པཋམཛ྄ཛྷཱནིཀཱ ¶ ཝཱ. ཨེཝཾ ཙཏྟཱརོཔི མགྒཱ ཛྷཱནཝསེན སདིསཱ ཝཱ ཨསདིསཱ ཝཱ ཨེཀཙྩསདིསཱ ཝཱ ཧོནྟི.

ཨཡཾ པནསྶ ཝིསེསོ པཱདཀཛ྄ཛྷཱནནིཡམེན ཧོཏི. པཱདཀཛ྄ཛྷཱནནིཡམེན ཧི པཋམཛ྄ཛྷཱནལཱབྷིནོ པཋམཛ྄ཛྷཱནཱ ཝུཊྛཱཡ ཝིཔསྶནྟསྶ ཨུཔྤནྣམགྒོ པཋམཛ྄ཛྷཱནིཀོ ཧོཏི, མགྒངྒབོཛ྄ཛྷངྒཱནི པནེཏྠ པརིཔུཎྞཱནེཝ ཧོནྟི. དུཏིཡཛ྄ཛྷཱནཏོ ཝུཊྛཱཡ ཝིཔསྶནྟསྶ ཨུཔྤནྣོ དུཏིཡཛ྄ཛྷཱནིཀོ ཧོཏི, མགྒངྒཱནི པནེཏྠ སཏྟ ཧོནྟི. ཏཏིཡཛ྄ཛྷཱནཏོ ཝུཊྛཱཡ ཝིཔསྶནྟསྶ ཨུཔྤནྣོ ཏཏིཡཛ྄ཛྷཱནིཀོ, མགྒངྒཱནི པནེཏྠ སཏྟ, བོཛ྄ཛྷངྒཱནི ཚ ཧོནྟི. ཨེས ནཡོ ཙཏུཏྠཛ྄ཛྷཱནཏོ པཊྛཱཡ ཡཱཝ ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱཡཏནཱ ¶ .

ཨཱརུཔྤེ ཙཏུཀྐཔཉྩཀཛ྄ཛྷཱནཾ ཨུཔྤཛྫཏི, ཏཉྩ ལོཀུཏྟརཾ, ནོ ལོཀིཡནྟི ཝུཏྟཾ. ཨེཏྠ ཀཐནྟི? ཨེཏྠཱཔི པཋམཛ྄ཛྷཱནཱདཱིསུ ཡཏོ ཝུཊྛཱཡ སོཏཱཔཏྟིམགྒཾ པཊིལབྷིཏྭཱ ཨརཱུཔསམཱཔཏྟིཾ བྷཱཝེཏྭཱ སོ ཨཱརུཔྤེ ཨུཔྤནྣོ, ཏཾཛྷཱནིཀཱཝསྶ ཏཏྠ ཏཡོ མགྒཱ ཨུཔྤཛྫནྟི. ཨེཝཾ པཱདཀཛ྄ཛྷཱནམེཝ ནིཡམེཏི. ཀེཙི པན ཐེརཱ – ‘‘ཝིཔསྶནཱཡ ཨཱརམྨཎབྷཱུཏཱ ཁནྡྷཱ ནིཡམེནྟཱི’’ཏི ཝདནྟི ¶ . ཀེཙི ‘‘པུགྒལཛ྄ཛྷཱསཡོ ནིཡམེཏཱི’’ཏི ཝདནྟི. ཀེཙི ‘‘ཝུཊྛཱནགཱམིནཱིཝིཔསྶནཱ ནིཡམེཏཱི’’ཏི ཝདནྟི. ཏེསཾ ཝཱདཝིནིཙྪཡོ ཝིསུདྡྷིམགྒེ ཝུཊྛཱནགཱམིནཱིཝིཔསྶནཱདྷིཀཱརེ ཝུཏྟནཡེནེཝ ཝེདིཏབྦོ. ཨཡཾ ཝུཙྩཏི, བྷིཀྑཝེ, སམྨཱསམཱདྷཱིཏི ཨཡཾ པུབྦབྷཱགེ ལོཀིཡོ, ཨཔརབྷཱགེ ལོཀུཏྟརོ སམྨཱསམཱདྷཱིཏི ཝུཙྩཏི.

༩. སཱུཀསུཏྟཝཎྞནཱ

༩. ནཝམེ མིཙྪཱཔཎིཧིཏནྟི སཱུཀཾ ནཱམ ཨུདྡྷགྒཾ ཀཏྭཱ ཋཔིཏཾ ཧཏྠཾ ཝཱ པཱདཾ ཝཱ བྷིནྡཏི, ཏཐཱ ཨཊྛཔིཏཾ པན མིཙྪཱཔཎིཧིཏཾ ནཱམ. མིཙྪཱཔཎིཧིཏཱཡ དིཊྛིཡཱཏི མིཙྪཱཋཔིཏཱཡ ཀམྨསྶཀཏཔཉྙཱཡ. ཨཝིཛྫཾ བྷིནྡིསྶཏཱིཏི ཙཏུསཙྩཔཊིཙྪཱདཀཾ ཨཝིཛྫཾ བྷིནྡིསྶཏི. ཝིཛྫཾ ཨུཔྤཱདེསྶཏཱིཏི ཨརཧཏྟམགྒཝིཛྫཾ ཨུཔྤཱདེསྶཏི. མིཙྪཱཔཎིཧིཏཏྟཱ, བྷིཀྑཝེ, དིཊྛིཡཱཏི ཀམྨསྶཀཏཔཉྙཱཡ ཙེཝ མགྒབྷཱཝནཱཡ ཙ མིཙྪཱ ཋཔིཏཏྟཱ, ཨཔྤཝཏྟིཏཏྟཱཏི ཨཏྠོ. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཀམྨསྶཀཏཉཱཎཾ མགྒནིསྶིཏཾ ཀཏྭཱ མིསྶཀམགྒོ ཀཐིཏོ.

༡༠. ནནྡིཡསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠. དསམེ ¶ པརིབྦཱཛཀོཏི ཚནྣཔརིབྦཱཛཀོ. སེསམེཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

ཨཝིཛྫཱཝགྒོ པཋམོ.

༢. ཝིཧཱརཝགྒོ

༡. པཋམཝིཧཱརསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༡. དུཏིཡཝགྒསྶ ¶ པཋམེ ཨིཙྪཱམཧཾ, བྷིཀྑཝེ, ཨཌྜྷམཱསཾ པཊིསལླཱིཡིཏུནྟི ཨཧཾ, བྷིཀྑཝེ, ཨེཀཾ ཨཌྜྷམཱསཾ པཊིསལླཱིཡིཏུཾ ནིལཱིཡིཏུཾ ཨེཀོཝ ཧུཏྭཱ ཝིཧརིཏུཾ ཨིཙྪཱམཱིཏི ཨཏྠོ. ནམྷི ཀེནཙི ཨུཔསངྐམིཏབྦོ ཨཉྙཏྲ ཨེཀེན པིཎྜཔཱཏནཱིཧཱརཀེནཱཏི ཡོ ཨཏྟནཱ པཡུཏྟཝཱཙཾ ཨཀཏྭཱ མམཏྠཱཡ ¶ སདྡྷེསུ ཀུལེསུ པཊིཡཏྟཾ པིཎྜཔཱཏཾ ནཱིཧརིཏྭཱ མཡ྄ཧཾ ཨུཔནཱམེཡྻ, ཏཾ པིཎྜཔཱཏནཱིཧཱརཀཾ ཨེཀཾ བྷིཀྑུཾ ཋཔེཏྭཱ ནམྷི ཨཉྙེན ཀེནཙི བྷིཀྑུནཱ ཝཱ གཧཊྛེན ཝཱ ཨུཔསངྐམིཏབྦོཏི.

ཀསྨཱ པན ཨེཝམཱཧཱཏི? ཏསྨིཾ ཀིར ཨཌྜྷམཱསེ ཝིནེཏབྦོ སཏྟོ ནཱཧོསི. ཨཐ སཏྠཱ – ‘‘ཨིམཾ ཨཌྜྷམཱསཾ ཕལསམཱཔཏྟིསུཁེནེཝ ཝཱིཏིནཱམེསྶཱམི, ཨིཏི མཡ྄ཧཉྩེཝ སུཁཝིཧཱརོ བྷཝིསྶཏི, ཨནཱགཏེ ཙ པཙྪིམཱ ཛནཏཱ ‘སཏྠཱཔི གཎཾ ཝིཧཱཡ ཨེཀཀོ ཝིཧཱསི, ཀིམངྒཾ པན མཡ’ནྟི དིཊྛཱནུགཏིཾ ཨཱཔཛྫིསྶཏི, ཏདསྶཱ བྷཝིསྶཏི དཱིགྷརཏྟཾ ཧིཏཱཡ སུཁཱཡཱ’’ཏི ཨིམིནཱ ཀཱརཎེན ཨེཝམཱཧ. བྷིཀྑུསངྒྷོཔི སཏྠུ ཝཙནཾ སམྤཊིཙྪིཏྭཱ ཨེཀཾ བྷིཀྑུཾ ཨདཱསི. སོ པཱཏོཝ གནྡྷཀུཊིཔརིཝེཎསམྨཛྫནམུཁོདཀདནྟཀཊྛདཱནཱདཱིནི སབྦཀིཙྩཱནི ཏསྨིཾ ཁཎེ ཀཏྭཱ ཨཔགཙྪཏི.

ཡེན སྭཱཧནྟི ཡེན སོ ཨཧཾ. པཋམཱབྷིསམྦུདྡྷོཏི ཨབྷིསམྦུདྡྷོ ཧུཏྭཱ པཋམཾཡེཝ ཨེཀཱུནཔཉྙཱསདིཝསབྦྷནྟརེ. ཝིཧརཱམཱིཏི ཨིདཾ ཨཏཱིཏཏྠེ ཝཏྟམཱནཝཙནཾ. ཏསྶ པདེསེན ཝིཧཱསིནྟི ཏསྶ ¶ པཋམཱབྷིསམྦུདྡྷཝིཧཱརསྶ པདེསེན. ཏཏྠ པདེསོ ནཱམ ཁནྡྷཔདེསོ ཨཱཡཏནདྷཱཏུསཙྩཨིནྡྲིཡཔཙྩཡཱཀཱརསཏིཔཊྛཱནཛྷཱནནཱམརཱུཔཔདེསོ དྷམྨཔདེསོཏི ནཱནཱཝིདྷོ. ཏཾ སབྦམྤི སནྡྷཱཡ – ‘‘ཏསྶ པདེསེན ཝིཧཱསི’’ནྟི ཨཱཧ. བྷགཝཱ ཧི པཋམབོདྷིཡཾ ཨེཀཱུནཔཉྙཱསདིཝསབྦྷནྟརེ ཡཐཱ ནཱམ པཏྟརཛྫོ རཱཛཱ ཨཏྟནོ ཝིབྷཝསཱརདསྶནཏྠཾ ཏཾ ཏཾ གབྦྷཾ ཝིཝརཱཔེཏྭཱ སུཝཎྞརཛཏམུཏྟཱམཎིཨཱདཱིནི རཏནཱནི པཙྩཝེཀྑནྟོ ཝིཧརེཡྻ, ཨེཝམེཝ པཉྩཀྑནྡྷེ ནིཔྤདེསེ ཀཏྭཱ སམྨསནྟོ པཙྩཝེཀྑནྟོ ཝིཧཱསི ¶ . ཨིམསྨིཾ པན ཨཌྜྷམཱསེ ཏེསཾ ཁནྡྷཱནཾ པདེསཾ ཝེདནཱཀྑནྡྷམེཝ པཙྩཝེཀྑནྟོ ཝིཧཱསི. ཏསྶ ‘‘ཨིམེ སཏྟཱ ཨེཝརཱུཔཾ ནཱམ སུཁཾ པཊིསཾཝེདེནྟི, ཨེཝརཱུཔཾ དུཀྑ’’ནྟི ཨོལོཀཡཏོ ཡཱཝ བྷཝགྒཱ པཝཏྟཱ སུཁཝེདནཱ, ཡཱཝ ཨཝཱིཙིཏོ པཝཏྟཱ དུཀྑཝེདནཱ, སབྦཱ སབྦཱཀཱརེན ཨུཔཊྛཱསི. ཨཐ ནཾ ‘‘མིཙྪཱདིཊྛིཔཙྩཡཱཔི ཝེདཡིཏ’’ནྟིཨཱདིནཱ ནཡེན པརིགྒཎྷནྟོ ཝིཧཱསི.

ཏཐཱ པཋམབོདྷིཡཾ དྭཱདསཱཡཏནཱནི ནིཔྤདེསཱནེཝ ཀཏྭཱ ཝིཧཱསི, ཨིམསྨིཾ པན ཨཌྜྷམཱསེ ཏེསཾ ཨཱཡཏནཱནཾ པདེསཾ ཝེདནཱཝསེན དྷམྨཱཡཏནེཀདེསཾ, དྷཱཏཱུནཾ པདེསཾ ཝེདནཱཝསེན དྷམྨདྷཱཏུཨེཀདེསཾ, སཙྩཱནཾ པདེསཾ ཝེདནཱཀྑནྡྷཝསེནེཝ དུཀྑསཙྩེཀདེསཾ, པཙྩཡཱནཾ པདེསཾ ཕསྶཔཙྩཡཱ ¶ ཝེདནཱཝསེན པཙྩཡེཀདེསཾ ཛྷཱནཱནཾ པདེསཾ ཝེདནཱཝསེནེཝ ཛྷཱནངྒེཀདེསཾ, ནཱམརཱུཔཱནཾ པདེསཾ ཝེདནཱཝསེནེཝ ནཱམེཀདེསཾ པཙྩཝེཀྑནྟོ ཝིཧཱསི. པཋམབོདྷིཡཉྷི ཨེཀཱུནཔཉྙཱསདིཝསབྦྷནྟརེ ཀུསལཱདིདྷམྨེ ནིཔྤདེསེ ཀཏྭཱ ཨནནྟནཡཱནི སཏྟ པཀརཎཱནི པཙྩཝེཀྑནྟོ ཝིཧཱསི. ཨིམསྨིཾ པན ཨཌྜྷམཱསེ སབྦདྷམྨཱནཾ པདེསཾ ཝེདནཱཏྟིཀམེཝ པཙྩཝེཀྑནྟོ ཝིཧཱསི. ཏསྨིཾ ཏསྨིཾ ཋཱནེ སཱ སཱ ཙ ཝིཧཱརསམཱཔཏྟི ཝེདནཱནུབྷཱཝེན ཛཱཏཱ.

ཨིདཱནི ཡེནཱཀཱརེན ཝིཧཱསི, ཏཾ དསྶེནྟོ མིཙྪཱདིཊྛིཔཙྩཡཱཔཱིཏིཨཱདིམཱཧ. ཏཏྠ མིཙྪཱདིཊྛིཔཙྩཡཱཔཱིཏི དིཊྛིསམྤཡུཏྟཱ ཝེདནཱཔི ཝཊྚཏི. དིཊྛིཾ ཨུཔནིསྶཡཾ ཀཏྭཱ ཨུཔྤནྣཱ ཀུསལཱཀུསལཝེདནཱཔི ཝཊྚཏི ཝིཔཱཀཝེདནཱཔི. ཏཏྠ མིཙྪཱདིཊྛིསམྤཡུཏྟཱ ཨཀུསལཱཝ ཧོཏི, དིཊྛིཾ པན ཨུཔནིསྶཱཡ ཀུསལཱཔི ཨུཔྤཛྫནྟི ཨཀུསལཱཔི. མིཙྪཱདིཊྛིཀཱ ཧི དིཊྛིཾ ཨུཔནིསྶཱཡ པཀྑདིཝསེསུ ཡཱགུབྷཏྟཱདཱིནི དེནྟི, ཨདྡྷིཀཱདཱིནཾ ཝཊྚཾ པཊྛཔེནྟི, ཙཏུམཧཱཔཐེ སཱལཾ ཀརོནྟི, པོཀྑརཎིཉྩ ཁཎཱཔེནྟི, དེཝཀུལཱདཱིསུ མཱལཱགཙྪཾ རོཔེནྟི, ནདཱིཝིདུགྒཱདཱིསུ སེཏུཾ ཨཏྠརནྟི, ཝིསམཾ སམཾ ཀརོནྟི, ཨིཏི ནེསཾ ཀུསལཝེདནཱ ཨུཔྤཛྫཏི. མིཙྪཱདིཊྛིཾ པན ནིསྶཱཡ སམྨཱདིཊྛིཀེ ཨཀྐོསནྟི པརིབྷཱསནྟི, ཝདྷབནྡྷནཱདཱིནི ཀརོནྟི, པཱཎཾ ཝདྷིཏྭཱ དེཝཏཱནཾ ¶ ཨུཔཧཱརཾ ཨུཔཧརནྟི ¶ , ཨིཏི ནེསཾ ཨཀུསལཝེདནཱ ཨུཔྤཛྫཏི. ཝིཔཱཀཝེདནཱ པན བྷཝནྟརགཏཱནཾཡེཝ ཧོཏི.

སམྨཱདིཊྛིཔཙྩཡཱཏི ཨེཏྠཱཔི སམྨཱདིཊྛིསམྤཡུཏྟཱ ཝེདནཱཔི ཝཊྚཏི, སམྨཱདིཊྛིཾ ཨུཔནིསྶཡཾ ཀཏྭཱ ཨུཔྤནྣཱ ཀུསལཱཀུསལཝེདནཱཔི ཝིཔཱཀཝེདནཱཔི. ཏཏྠ སམྨཱདིཊྛིསམྤཡུཏྟཱ ཀུསལཱཝ ཧོཏི, སམྨཱདིཊྛིཾ པན ཨུཔནིསྶཱཡ བུདྡྷཔཱུཛཾ དཱིཔམཱལཾ མཧཱདྷམྨསྶཝནཾ ཨཔྤཏིཊྛིཏེ དིསཱབྷཱགེ ཙེཏིཡཔཏིཊྛཱཔནནྟི ཨེཝམཱདཱིནི པུཉྙཱནི ཀརོནྟི, ཨིཏི ནེསཾ ཀུསལཱ ཝེདནཱ ཨུཔྤཛྫཏི. སམྨཱདིཊྛིཾཡེཝ ནིསྶཱཡ མིཙྪཱདིཊྛིཀེ ཨཀྐོསནྟི པརིབྷཱསནྟི, ཨཏྟཱནཾ ཨུཀྐཾསེནྟི, པརཾ ཝམྦྷེནྟི, ཨིཏི ནེསཾ ཨཀུསལཝེདནཱ ཨུཔྤཛྫཏི. ཝིཔཱཀཝེདནཱ པན བྷཝནྟརགཏཱནཾཡེཝ ཧོཏི. མིཙྪཱསངྐཔྤཔཙྩཡཱཏིཨཱདཱིསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཚནྡཔཙྩཡཱཏིཨཱདཱིསུ པན ཚནྡཔཙྩཡཱ ཨཊྛལོབྷསཧགཏཙིཏྟསམྤཡུཏྟཱ ཝེདནཱ ཝེདིཏབྦཱ, ཝིཏཀྐཔཙྩཡཱ ¶ པཋམཛ྄ཛྷཱནཝེདནཱཝ. སཉྙཱ པཙྩཡཱ ཋཔེཏྭཱ པཋམཛ྄ཛྷཱནཾ སེསཱ ཚ སཉྙཱསམཱཔཏྟིཝེདནཱ.

ཚནྡོ ཙ ཨཝཱུཔསནྟོཏིཨཱདཱིསུ ཏིཎྞཾ ཨཝཱུཔསམེ ཨཊྛལོབྷསཧགཏཙིཏྟསམྤཡུཏྟཱ ཝེདནཱ ཧོཏི, ཚནྡམཏྟསྶ ཝཱུཔསམེ པཋམཛ྄ཛྷཱནཝེདནཱཝ. ཚནྡཝིཏཀྐཱནཾ ཝཱུཔསམེ དུཏིཡཛ྄ཛྷཱནཱདིཝེདནཱ ཨདྷིཔྤེཏཱ, ཏིཎྞམྤི ཝཱུཔསམེ ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱཡཏནཝེདནཱ. ཨཔྤཏྟསྶ པཏྟིཡཱཏི ཨརཧཏྟཕལསྶ པཏྟཏྠཱཡ. ཨཏྠི ཨཱཡཱམནྟི ཨཏྠི ཝཱིརིཡཾ. ཏསྨིམྤི ཋཱནེ ཨནུཔྤཏྟེཏི ཏསྶ ཝཱིརིཡཱརམྦྷསྶ ཝསེན ཏསྶ ཨརཧཏྟཕལསྶ ཀཱརཎེ ཨནུཔྤཏྟེ. ཏཔྤཙྩཡཱཔི ཝེདཡིཏནྟི ཨརཧཏྟསྶ ཋཱནཔཙྩཡཱ ཝེདཡིཏཾ. ཨེཏེན ཙཏུམགྒསཧཛཱཏཱ ནིབྦཏྟིཏལོཀུཏྟརཝེདནཱཝ གཧིཏཱ.

༢. དུཏིཡཝིཧཱརསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༢. དུཏིཡེ པཊིསལླཱནཀཱརཎཾ ཝུཏྟནཡེནེཝ ཝེདིཏབྦཾ. མིཙྪཱདིཊྛིཝཱུཔསམཔཙྩཡཱཏི མིཙྪཱདིཊྛིཝཱུཔསམོ ནཱམ སམྨཱདིཊྛི. ཏསྨཱ ཡཾ སམྨཱདིཊྛིཔཙྩཡཱ ཝེདཡིཏཾ ཝུཏྟཾ, ཏདེཝ མིཙྪཱདིཊྛིཝཱུཔསམཔཙྩཡཱ ¶ ཝེདིཏབྦཾ. ཨིམསྨིཾ པན སུཏྟེ ཝིཔཱཀཝེདནཾ ཨཏིདཱུརེཏི མཉྙམཱནཱ ན གཎྷནྟཱིཏི ཝུཏྟཾ. ཨིམིནཱ ནཡེན སབྦཏྠ ཨཏྠོ ཝེདིཏབྦོ. ཡསྶ ཡསྶ ཧི ཝཱུཔསམཔཙྩཡཱཏི ཝུཙྩཏི, ཏསྶ ཏསྶ པཊིཔཀྑདྷམྨཔཙྩཡཱཝ ཏཾ ཏཾ ཝེདཡིཏཾ ཨདྷིཔྤེཏཾ. ཚནྡཝཱུཔསམཔཙྩཡཱཏིཨཱདཱིསུ ¶ པན ཚནྡཝཱུཔསམཔཙྩཡཱ ཏཱཝ པཋམཛ྄ཛྷཱནཝེདནཱ ཝེདིཏབྦཱ. ཝིཏཀྐཝཱུཔསམཔཙྩཡཱ དུཏིཡཛ྄ཛྷཱནཝེདནཱ. སཉྙཱཔཙྩཡཱ ཚསམཱཔཏྟིཝེདནཱ. སཉྙཱཝཱུཔསམཔཙྩཡཱ ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱཡཏནཝེདནཱ. ཚནྡོ ཙ ཝཱུཔསནྟོཏིཨཱདཱིནི ཝུཏྟཏྠཱནེཝ.

༣-༧. སེཀྑསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༡༣-༡༧. ཏཏིཡེ སེཀྑོཏི སིཀྑནསཱིལོ. ཀིཾ སིཀྑཏཱིཏི? ཏིསྶོ སིཀྑཱ. སེཀྑཱཡཱཏི ཏཱིཧི ཕལེཧི ཙཏཱུཧི ཙ མགྒེཧི སདྡྷིཾ ཨུཔྤནྣཱཡ. སཱཔི ཧི ཨནིཊྛིཏཀིཙྩཏྟཱ ཨཏྟནོ ཀིཙྩཾ སིཀྑཏེཝཱཏི སེཀྑཱ. ཙཏུཏྠཔཉྩམཚཊྛསཏྟམཱནི ཨུཏྟཱནཏྠཱནེཝཱཏི.

༨-༡༠. པཋམཀུཀྐུཊཱརཱམསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༡༨-༢༠. ཨཊྛམེ ¶ ཨུམྨངྒོཏི པཉྙཱཨུམྨངྒོ, པཉྙཱཝཱིམཾསནཾ, པཉྙཱགཝེསནནྟི ཨཏྠོ. ཨེཝཉྷི ཏྭཾ ཨཱཝུསོཏི ཨིདཾ ཏསྶ པུཙྪཱཔཏིཊྛཱཔནཏྠཱཡ ཨཱཧ. ནཝམདསམཱནི ཨུཏྟཱནཏྠཱམེཝཱཏི.

ཝིཧཱརཝགྒོ དུཏིཡོ.

༣. མིཙྪཏྟཝགྒཝཎྞནཱ

༢༡-༣༠. ཏཏིཡཝགྒསྶ པཋམེ མིཙྪཏྟནྟི མིཙྪཱསབྷཱཝཾ. སམྨཏྟནྟི སམྨཱསབྷཱཝཾ. མིཙྪཱཔཊིཔཏྟཱདྷིཀརཎཧེཏཱུཏི མིཙྪཱཔཊིཔཏྟིཀརཎཧེཏུ. ཡསྨཱ མིཙྪཱཔཊིཔཏྟིཾ ཀརོཏི, ཏསྨཱཏི ཨཏྠོ. ནཱརཱདྷཀོཏི ¶ ན སམྤཱདཀོ. ཉཱཡཾ དྷམྨནྟི ཨརིཡམགྒདྷམྨཾ. མིཙྪཱཉཱཎཱིཏི མིཙྪཱཝིཉྙཱཎོ མིཙྪཱཔཙྩཝེཀྑཎོ. མིཙྪཱཝིམུཏྟཱིཏི ཨཡཱཐཱཝཝིམུཏྟི, ཨནིཡྻཱནིཀཝིམུཏྟི. ཨིམེསུ ཏཏིཡཱདཱིསུ ཙཏཱུསུ སུཏྟེསུ ཝཊྚཝིཝཊྚཾ ཀཐིཏཾ, པཙྪིམེསུ པནེཏྠ དྭཱིསུ པུགྒལོ པུཙྪིཏོ དྷམྨོ ཝིབྷཏྟོ, ཨེཝཾ དྷམྨེན པུགྒལོ དསྶིཏོཏི. སུཔྤཝཏྟིཡོཏི སུཔྤཝཏྟནིཡོ. ཡཐཱ ཨིཙྪིཏིཙྪིཏཾ ¶ དིསཾ པཝཏྟེནྟོ དྷཱཝཏི, ཨེཝཾ པཝཏྟེཏུཾ སཀྐཱ ཧོཏཱིཏི ཨཏྠོ. སཨུཔནིསཾ སཔརིཀྑཱརནྟི སཔྤཙྩཡཾ སཔརིཝཱརཾ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝཱཏི.

མིཙྪཏྟཝགྒོ ཏཏིཡོ.

༤. པཊིཔཏྟིཝགྒཝཎྞནཱ

༣༡-༤༠. ཙཏུཏྠེ མིཙྪཱཔཊིཔཏྟིནྟི ཨཡཱཐཱཝཔཊིཔཏྟིཾ. མིཙྪཱཔཊིཔནྣནྟི ཨཡཱཐཱཝཔཊིཔནྣཾ. ཨིཏི ཨེཀཾ སུཏྟཾ དྷམྨཝསེན ཀཐིཏཾ, ཨེཀཾ པུགྒལཝསེན. ཨཔཱརཱ པཱརནྟི ཝཊྚཏོ ནིབྦཱནཾ. པཱརགཱམིནོཏི ཨེཏྠ ཡེཔི པཱརངྒཏཱ, ཡེཔི གཙྪནྟི, ཡེཔི གམིསྶནྟི, སབྦེ པཱརགཱམིནོཏྭེཝ ཝེདིཏབྦཱ.

ཏཱིརམེཝཱནུདྷཱཝཏཱིཏི ཝཊྚམེཝ ཨནུདྷཱཝཏི, ཝཊྚེ ཝིཙརཏི. ཀཎྷནྟི ཨཀུསལདྷམྨཾ. སུཀྐནྟི ཀུསལདྷམྨཾ. ཨོཀཱ ཨནོཀནྟི ཝཊྚཏོ ནིབྦཱནཾ. ཨཱགམྨཱཏི ¶ ཨཱརབྦྷ སནྡྷཱཡ པཊིཙྩ. པརིཡོདཔེཡྻཱཏི པརིསུདྡྷཾ ཀརེཡྻ. ཙིཏྟཀླེསེཧཱིཏི ཙིཏྟཾ ཀིལིསྶཱཔེནྟེཧི ནཱིཝརཎེཧི. སམྦོདྷིཡངྒེསཱུཏི སཏྟསུ བོཛ྄ཛྷངྒེསུ.

སཱམཉྙཏྠནྟི ནིབྦཱནཾ. ཏཉྷི སཱམཉྙེན ཨུཔགནྟབྦཏོ སཱམཉྙཏྠོཏི ཝུཙྩཏི. བྲཧྨཉྙནྟི སེཊྛབྷཱཝཾ. བྲཧྨཉྙཏྠནྟི ནིབྦཱནཾ བྲཧྨཉྙེན ཨུཔགནྟབྦཏོ. ཡཏྠ ཡཏྠ པན ཧེཊྛཱ ཙ ཨིམེསུ ཙ ཏཱིསུ སུཏྟེསུ ‘‘རཱགཀྑཡོ’’ཏི ཨཱགཏཾ, ཏཏྠ ཏཏྠ ཨརཧཏྟམྤི ཝཊྚཏིཡེཝཱཏི ཝདནྟི.

པཊིཔཏྟིཝགྒོ ཙཏུཏྠོ.

༥. ཨཉྙཏིཏྠིཡཔེཡྻཱལཝགྒཝཎྞནཱ

༤༡-༤༨. ཨཉྙཏིཏྠིཡཔེཡྻཱལེ ¶ ཨདྡྷཱནཔརིཉྙཏྠནྟི སཾསཱརདྡྷཱནཾ ནིབྦཱནཾ པཏྭཱ པརིཉྙཱཏཾ ¶ ནཱམ ཧོཏི. ཏསྨཱ ནིབྦཱནཾ ‘‘ཨདྡྷཱནཔརིཉྙཱ’’ཏི ཝུཙྩཏི, ཏདཏྠནྟི ཨཏྠོ. ཨནུཔཱདཱཔརིནིབྦཱནཏྠནྟི ཨཔཙྩཡཔརིནིབྦཱནཏྠཾ. ཨིཏི ཨིམསྨིཾ པེཡྻཱལེ ཝིཛྫཱཝིམུཏྟིཕལེན ཨརཧཏྟཾ ཀཐིཏཾ. ཉཱཎདསྶནེན པཙྩཝེཀྑཎཱ, སེསེཧི ནིབྦཱནནྟི.

ཨཉྙཏིཏྠིཡཔེཡྻཱལཝགྒོ.

༦. སཱུརིཡཔེཡྻཱལཝགྒཝཎྞནཱ

༤༩-༦༢. སཱུརིཡཔེཡྻཱལེ ཨརུཎུགྒཾ ཝིཡ ཀལྱཱཎམིཏྟཏྟཱ, ཀལྱཱཎམིཏྟཏཱཡ ཋཏྭཱ ནིབྦཏྟིཏོ སཝིཔསྶནཨརིཡམགྒོ སཱུརིཡཔཱཏུབྷཱཝོ ཝིཡཱཏི ཨེཝཾ སབྦཏྠ ཨཏྠོ ཝེདིཏབྦོ. སཱིལསམྤདཱཏི ཙཏུཔཱརིསུདྡྷིསཱིལཾ. ཚནྡསམྤདཱཏི ཀུསལཀཏྟུཀམྱཏཱཚནྡོ. ཨཏྟསམྤདཱཏི སམྤནྣཙིཏྟཏཱ. དིཊྛིསམྤདཱཏི ཉཱཎསམྤཏྟི. ཨཔྤམཱདསམྤདཱཏི ཀཱརཱཔཀཨཔྤམཱདསམྤཏྟི. ཡོནིསོམནསིཀཱརསམྤདཱཏི ཨུཔཱཡམནསིཀཱརསམྤཏྟི. པུན ཀལྱཱཎམིཏྟཏཱཏིཨཱདཱིནི སམྨཱདིཊྛིཨཱདཱིནཾ ཨཉྙེནཔི ཨཱཀཱརེན ¶ བྷཱཝདསྶནཏྠཾ ཝུཏྟཱནི. སབྦཱནེཝ ཙེཏཱནི སུཏྟཱནི པཱཊིཡེཀྐཾ པུགྒལཛ྄ཛྷཱསཡཝསེན ཝུཏྟཱནཱིཏི.

སཱུརིཡཔེཡྻཱལཝགྒོ.

༧. ཨེཀདྷམྨཔེཡྻཱལཝགྒཱདིཝཎྞནཱ

༦༣-༡༣༨. ཨེཀདྷམྨཔེཡྻཱལོཔི གངྒཱཔེཡྻཱལོཔི པཱཊིཡེཀྐཾ པུགྒལཛ྄ཛྷཱསཡཝསེནེཝ ཏཐཱ ཏཐཱ ཝུཏྟེ བུཛ྄ཛྷནཀཱནཾ ཨཛ྄ཛྷཱསཡཝསེན ཀཐིཏོ.

༨. ཨཔྤམཱདཔེཡྻཱལཝགྒོ

༡. ཏཐཱགཏསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༣༩. ཨཔྤམཱདཔེཡྻཱལེ ཨེཝམེཝ ཁོཏི ཨེཏྠ ཡཐཱ སབྦསཏྟཱནཾ སམྨཱསམྦུདྡྷོ ཨགྒོ, ཨེཝཾ ¶ སབྦེསཾ ཀུསལདྷམྨཱནཾ ཀཱརཱཔཀཨཔྤམཱདོ ཨགྒོཏི དཊྛབྦོ. ནནུ ཙེས ལོཀིཡོཝ, ཀུསལདྷམྨཱ པན ལོཀུཏྟརཱཔི. ཨཡཉྩ ཀཱམཱཝཙརོཝ, ཀུསལདྷམྨཱ པན ཙཏུབྷཱུམཀཱ. ཀཐམེས ཏེསཾ ཨགྒོཏི? པཊིལཱབྷཀཊྛེན. ཨཔྤམཱདེན ཧི ཏེ པཊིལབྦྷནྟི, ཏསྨཱ སོ ཏེསཾ ཨགྒོ. ཏེནེཏཾ ཝུཏྟཾ སབྦེ ཏེ ཨཔྤམཱདམཱུལཀཱཏིཨཱདི.

༢. པདསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༤༠. ཛངྒལཱནནྟི པཐཝཱིཏལཝཱསཱིནཾ. པཱཎཱནནྟི སཔཱདཀཔཱཎཱནཾ ¶ . པདཛཱཏཱནཱིཏི པདཱནི. སམོདྷཱནཾ གཙྪནྟཱིཏི ཨོདྷཱནཾ ཨུཔཀྑེཔཾ གཙྪནྟི. ཨགྒམཀྑཱཡཏཱིཏི སེཊྛཾ ཨཀྑཱཡཏི. ཡདིདཾ མཧནྟཏྟེནཱཏི མཧནྟབྷཱཝེན ཨགྒམཀྑཱཡཏི, ན གུཎཝསེནཱཏི ཨཏྠོ.

༣-༡༠. ཀཱུཊསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༡༤༡-༡༤༨. ཝསྶིཀནྟི སུམནཔུཔྥཾ. ཨིམཾ ཀིར སུཏྟཾ སུཏྭཱ བྷཱཏིཡམཧཱརཱཛཱ ཝཱིམཾསིཏུཀཱམཏཱཡ ཨེཀསྨིཾ གབྦྷེ ཙཏུཛཱཏིགནྡྷེཧི པརིབྷཎྜཾ ཀཱརེཏྭཱ ¶ སུགནྡྷཱནི པུཔྥཱནི ཨཱཧརཱཔེཏྭཱ ཨེཀསྶ སམུགྒསྶ མཛ྄ཛྷེ སུམནཔུཔྥམུཊྛིཾ ཋཔེཏྭཱ སེསཱནི ཏསྶ སམནྟཏོ མུཊྛིམུཊྛིཾ ཀཏྭཱ ཋཔེཏྭཱ དྭཱརཾ པིདྷཱཡ བཧི ནིཀྑནྟོ. ཨཐསྶ མུཧུཏྟཾ ཝཱིཏིནཱམེཏྭཱ དྭཱརཾ ཝིཝརིཏྭཱ པཝིསནྟསྶ སབྦཔཋམཾ སུམནཔུཔྥགནྡྷོ གྷཱནཾ པཧརི. སོ མཧཱཏལསྨིཾཡེཝ མཧཱཙེཏིཡཱབྷིམུཁོ ནིཔཛྫིཏྭཱ – ‘‘ཝསྶིཀཾ ཏེསཾ ཨགྒནྟི ཀཐེནྟེན སུཀཐིཏཾ སམྨཱསམྦུདྡྷེནཱ’’ཏི ཙེཏིཡཾ ཝནྡི. ཀུཊྚརཱཛཱནོཏི ཁུདྡཀརཱཛཱནོ. ‘‘ཁུདྡརཱཛཱནོ’’ཏིཔི པཱཋོ. ཏནྟཱཝུཏཱནནྟི ཏནྟེ ཨཱཝུཏཱནཾ, ཏནྟཾ ཨཱརོཔེཏྭཱ ཝཱཡིཏཱནནྟི ཨཏྠོ. ཨིདཉྩ པཙྩཏྟེ སཱམིཝཙནཾ. ཡཱནི ཀཱནིཙི ཏནྟཱཝུཏཱནི ཝཏྠཱནཱིཏི ཨཡཉྷེཏྠ ཨཏྠོ. ཨཐ ཝཱ ཏནྟཱཝུཏཱནཾ ཝཏྠཱནཾ ཡཱནི ཀཱནིཙི ཝཏྠཱནཱིཏི ཨེཝཾ སཱཝསེསཔཱཋནཡེནཔེཏྠ ཨཏྠོ དཊྛབྦོ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

ཨཔྤམཱདཝགྒོ ཨཊྛམོ.

༩. བལཀརཎཱིཡཝགྒོ

༡. བལསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༤༩. བལཀརཎཱིཡཝགྒེ ¶ བལཀརཎཱིཡཱཏི ཨཱུརུབལབཱཧུབལེན ཀཏྟབྦཱ དྷཱཝནལངྒྷནཏཱཔནཝཧནཱདཡོ ཀམྨནྟཱ. སཱིལེ པཏིཊྛཱཡཱཏི ཙཏུཔཱརིསུདྡྷིསཱིལེ ཋཏྭཱ. ཨཊྛངྒིཀཾ མགྒནྟི སཧཝིཔསྶནཾ ཨརིཡམགྒཾ.

༢. བཱིཛསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༥༠. བཱིཛགཱམབྷཱུཏགཱམཱཏི ཨེཏྠ པཉྩཝིདྷམྤི བཱིཛཾ བཱིཛགཱམོ ནཱམ, ཏདེཝ པཎྞསམྤནྣཾ ནཱིལབྷཱཝཏོ པཊྛཱཡ བྷཱུཏགཱམོཏི ཝེདིཏབྦཾ.

༣. ནཱགསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༥༡. བལཾ ¶ གཱཧེནྟཱིཏི བལཾ གཎྷནྟི, གཧིཏབལཱ ཐིརསརཱིརཱ ཧོནྟི. ཀུསོབྦྷེ ཨོཏརནྟཱིཏིཨཱདཱིསུ ཨཡམནུཔུབྦིཀཐཱ – ནཱགིནིཡོ ཀིར ཨུཏུསམཡེ ¶ པཏིཊྛིཏགབྦྷཱ ཙིནྟེནྟི – ‘‘སཙེ མཡཾ ཨིདྷ ཝིཛཱཡིསྶཱམ, ཨེཝཾ ནོ དཱརཀཱ ཨཱུམིཝེགཉྩ སུཔཎྞསྶ ཙ པཀྑནྡིཏྭཱ ཨཱགཏསྶ ཝེགཾ སཧིཏུཾ ན སཀྑིསྶནྟཱི’’ཏི ཏཱ མཧཱསམུདྡེ ནིམུཛྫིཏྭཱ སམྦྷཛྫམུཁདྭཱརཾ པཏྭཱ པཉྩ མཧཱནདིཡོ པཝིསིཏྭཱ ཧིམཝནྟཾ གཙྪནྟི. ཏཏྠ སུཔཎྞེཧི ཨཔཀྑནྡནཱིཡཱསུ སུཝཎྞརཛཏམཎིགུཧཱསུ ཝསམཱནཱ ཝིཛཱཡིཏྭཱ ནཱགཔོཏཀེ གོཔྥཀཱདིཔམཱཎེསུ ཨུདཀེསུ ཨོཏཱརེཏྭཱ ཨུདཀཏརཎཾ སིཀྑཱཔེནྟི.

ཨཐ ཡདཱ ཨནུཀྐམེན ཏེ ནཱགཱ གངྒཱདཱིནཾ ནདཱིནཾ ཨོརིམཏཱིརཏོ པརཏཱིརཾ, པརཏཱིརཏོ ཨོརིམཏཱིརནྟི ཏརཎཔཊིཏརཎཾ ཀཱཏུཾ སཀྐོནྟི, ཏདཱ ‘‘ཨིདཱནི ནོ དཱརཀཱ ཨཱུམིཝེགཉྩ གརུལ༹ཝེགཉྩ སཧིཏུཾ སཀྑིསྶནྟཱི’’ཏི ཉཏྭཱ ཨཏྟནོ ཨཱནུབྷཱཝེན མཧཱམེགྷཾ སམུཊྛཱཔེཏྭཱ སཀལཧིམཝནྟཾ ཨེཀོདཀཾ ཝིཡ ཀུརུམཱནཱ དེཝཾ ཝསྶཱཔེཏྭཱ སུཝཎྞརཛཏཱདིམཡཱ ནཱཝཱ མཱཔེཏྭཱ ཨུཔརི ¶ སུཝཎྞཏཱརཀཝིཙིཏྟཾ སམོསརིཏགནྡྷཔུཔྥདཱམཾ ཙེལཝིཏཱནཾ བནྡྷིཏྭཱ སུརབྷིཙནྡནགནྡྷཔུཔྥཱདཱིནི ཨཱདཱཡ ཏཱཧི ནཱཝཱཧི པཉྩ མཧཱནདིཡོ ཨོགཱཧིཏྭཱ ཨནུཀྐམེན མཧཱསམུདྡཾ པཱཔུཎནྟི. ཏཏྠ ཙ ཝསནྟཱ དསབྱཱམ-སཏབྱཱམ-སཧསྶབྱཱམ-སཏསཧསྶབྱཱམ-པམཱཎཏཾ ཨཱཔཛྫནྟཱ མཧནྟཏྟཾ ཝེཔུལླཏྟཾ ཨཱཔཛྫནྟི ནཱམ.

ཨེཝམེཝ ཁོཏི ཨེཏྠ ཧིམཝནྟཔབྦཏོ ཝིཡ ཙཏུཔཱརིསུདྡྷིསཱིལཾ དཊྛབྦཾ, ནཱགཔོཏཀཱ ཝིཡ ཡོགཱཝཙརཱ, ཀུསོབྦྷཱདཡོ ཝིཡ ཨརིཡམགྒོ, མཧཱསམུདྡོ ཝིཡ ནིབྦཱནཾ. ཡཐཱ ནཱགཔོཏཀཱ ཧིམཝནྟེ པཏིཊྛཱཡ ཀུསོབྦྷཱདཱིཧི མཧཱསམུདྡཾ པཏྭཱ ཀཱཡམཧནྟཏྟཾ ཨཱཔཛྫནྟི, ཨེཝཾ ཡོགིནོ སཱིལཾ ནིསྶཱཡ སཱིལེ པཏིཊྛཱཡ ཨརིཡམགྒེན ནིབྦཱནཾ པཏྭཱ ཨརཧཏྟམགྒེནེཝ ཨཱགཏེསུ ཚསུ ཨབྷིཉྙཱདྷམྨེསུ གུཎསརཱིརམཧནྟཏྟཾ པཱཔུཎནྟཱིཏི.

༥. ཀུམྦྷསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༥༣. ཀུམྦྷོཏི ཨུདཀགྷཊོ. ནོ པཙྩཱཝམཏཱིཏི ན པཏིཨཱཝམཏི, ན ཨནྟོ པཝེསེཏཱིཏི ཨཏྠོ.

༧. ཨཱཀཱསསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༥༥. པུརཏྠིམཱཏི ¶ པུརཏྠིམདིསཏོ ཨཱགཏཝཱཏཱ. པཙྪིམདིསཱདཱིསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཙཏྟཱརོཔི སཏིཔཊྛཱནཱཏི ཡཐེཝ ཧི ཨེཏེསཾ ¶ པུརཏྠིམཱདིབྷེདཱནཾ ཝཱཏཱནཾ སནྣིཔཱཏོ ཨཱཀཱསེ ཨིཛ྄ཛྷཏི, ཨེཝཾ ཨིདྷཱཔི ‘‘ཙཏྟཱརོ སཏིཔཊྛཱནཱ’’ཏིཨཱདིནཱ ནཡེན ཝུཏྟཱ བོདྷིཔཀྑིཡདྷམྨཱ སཧཝིཔསྶནསྶ ཨརིཡམགྒསྶ བྷཱཝནཱཡ ཨིཛ྄ཛྷནྟི, ཏེནེཏཾ ཝུཏྟཾ.

༨-༩. པཋམམེགྷསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༡༥༦-༡༥༧. གིམྷཱནཾ པཙྪིམེ མཱསེཏི ཨཱསཱལ༹ྷམཱསེ. ཨཱུཧཏནྟི དྭིཔདཙཏུཔྤདཱནཾ པཱདཔྤཧཱརེན པཐཝཱིཏལེ ཨུཊྛཧིཏྭཱ ཨུདྡྷཾ གཏཾ ཝཊྚིཝཊྚི ཧུཏྭཱ ཨཱཀཱསེ པཀྑནྟཾ. རཛོཛལླནྟི པཾསུརཛོཛལླཾ.

༡༠. ནཱཝཱསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༥༨. སཱམུདྡིཀཱཡ ¶ ནཱཝཱཡཱཏིཨཱདི ཧེཊྛཱ ཝཱཎིཛཀོཔམེ ཝིཏྠཱརིཏམེཝ.

༡༡-༡༢. ཨཱགནྟུཀསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༡༥༩-༡༦༠. ཨཱགནྟུཀཱགཱརནྟི པུཉྙཏྠིཀེཧི ནགརམཛ྄ཛྷེ ཀཏཾ ཨཱགནྟུཀགྷརཾ, ཡཏྠ རཱཛརཱཛམཧཱམཏྟེཧིཔི སཀྐཱ ཧོཏི ནིཝཱསཾ ཨུཔགནྟུཾ. ཨབྷིཉྙཱ པརིཉྙེཡྻཱཏི ཡཐེཝ ཧི ཏེསཾ པུརཏྠིམདིསཱདཱིཧི ཨཱགཏཱནཾ ཁཏྟིཡཱདཱིནཾ ཝཱསོ ཨཱགནྟུཀཱགཱརེ ཨིཛ྄ཛྷཏི, ཨེཝཾ ཨིམེསཾ ཨབྷིཉྙཱཔརིཉྙེཡྻཱཏིཨཱདཱིནཾ དྷམྨཱནཾ ཨབྷིཉྙཱཔརིཛཱནནཱདཱིཧི སཧཝིཔསྶནསྶ ཨརིཡམགྒསྶ བྷཱཝནཱཡ ཨིཛ྄ཛྷནྟི, ཏེནེཏཾ ཝུཏྟཾ. ནདཱིསུཏྟཾ ཧེཊྛཱ ཝུཏྟནཡམེཝཱཏི.

བལཀརཎཱིཡཝགྒོ ནཝམོ.

༡༠. ཨེསནཱཝགྒོ

༡. ཨེསནཱསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༦༡. ཨེསནཱཝགྒེ ¶ ཀཱམེསནཱཏི ཀཱམཱནཾ ཨེསནཱ གཝེསནཱ མགྒནཱ པཏྠནཱ. བྷཝེསནཱཏི བྷཝཱནཾ ཨེསནཱ. བྲཧྨཙརིཡེསནཱཏི མིཙྪཱདིཊྛིསངྑཱཏསྶ བྲཧྨཙརིཡསྶ ཨེསནཱ.

༢-༡༡. ཝིདྷཱསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༡༦༢-༡༧༡. ཝིདྷཱཏི མཱནཀོཊྛཱསཱ མཱནཋཔནཱ ཝཱ. སེཡྻོཧམསྨཱིཏི ཝིདྷཱཏི ཨཧམསྨི སེཡྻོཏི ཨེཝཾ མཱནཀོཊྛཱསོ མཱནཋཔནཱ ཝཱ. ནཱིགྷཱཏི དུཀྑཱ. ཝཙནཏྠོ པནེཏྠ ཡསྶ ཨུཔྤཛྫནྟི, ཏཾ པུརིསཾ ནཱིཧནནྟཱིཏི ནཱིགྷཱ. སེསམེཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

ཨེསནཱཝགྒོ དསམོ.

༡༡. ཨོགྷཝགྒོ

༡-༢. ཨོགྷསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༡༧༢-༡༧༣. ཨོགྷཝགྒེ ¶ ¶ ཀཱམོགྷོཏི པཉྩསུ ཀཱམགུཎེསུ ཚནྡརཱགོ. བྷཝོགྷོཏི རཱུཔཱརཱུཔབྷཝེསུ ཚནྡརཱགོ. དིཊྛོགྷོཏི དྭཱསཊྛི དིཊྛིཡོ. ཨཝིཛྫོགྷོཏི ཙཏཱུསུ སཙྩེསུ ཨཉྙཱཎཾ. ཀཱམཡོགཱདཱིསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ.

༣-༤. ཨུཔཱདཱནསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༡༧༤-༡༧༥. ཀཱམུཔཱདཱནནྟི ཀཱམགྒཧཎཾ. དིཊྛུཔཱདཱནཱདཱིསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. གནྠཱཏི གནྠནཱ གྷཊནཱ. ཀཱཡགནྠོཏི ནཱམཀཱཡསྶ གནྠོ གནྠནགྷཊནཀིལེསོ. ཨིདཾསཙྩཱབྷིནིཝེསོཏི ཨནྟགྒཱཧིཀདིཊྛིཝསེན ཨུཔྤནྣོ ‘‘ཨིདམེཝ སཙྩ’’ནྟི ཨེཝཾ ཨབྷིནིཝེསོ.

༥-༡༠. ཨནུསཡསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༡༧༦-༡༨༡. ཀཱམརཱགཱནུསཡོཏི ¶ ཐཱམགཏཊྛེན ཀཱམརཱགོཝ ཨནུསཡོ ཀཱམརཱགཱནུསཡོ. སེསེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཨོརམྦྷཱགིཡཱནཱིཏི ཧེཊྛཱཀོཊྛཱསིཡཱནི. སཾཡོཛནཱནཱིཏི བནྡྷནཱནི. ཨུདྡྷམྦྷཱགིཡཱནཱིཏི ཨུཔརིཀོཊྛཱསིཡཱནི. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝཱཏི.

ཨོགྷཝགྒོ ཨེཀཱདསམོ.

མགྒསཾཡུཏྟཝཎྞནཱ ནིཊྛིཏཱ.

༢. བོཛ྄ཛྷངྒསཾཡུཏྟཾ

༡. པབྦཏཝགྒོ

༡. ཧིམཝནྟསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༨༢. བོཛ྄ཛྷངྒསཾཡུཏྟསྶ ¶ ¶ ¶ པཋམེ ནཱགཱཏི ཨིམེཔི མཧཱསམུདྡཔིཊྛེ ཨཱུམིཨནྟརཝཱསིནོཝ, ན ཝིམཱནཊྛཀནཱགཱ. ཏེསཾ ཧིམཝནྟཾ ནིསྶཱཡ ཀཱཡཝཌྜྷནཱདིསབྦཾ ཧེཊྛཱ ཝུཏྟནཡེནེཝ ཝེདིཏབྦཾ. བོཛ྄ཛྷངྒེཏི ཨེཏྠ བོདྷིཡཱ, བོདྷིསྶ ཝཱ ཨངྒཱཏི བོཛ྄ཛྷངྒཱ. ཀིཾ ཝུཏྟཾ ཧོཏི? ཡཱ ཧི ཨཡཾ དྷམྨསཱམགྒཱི, ཡཱཡ ལོཀིཡལོཀུཏྟརམགྒཀྑཎེ ཨུཔྤཛྫམཱནཱཡ ལཱིནུདྡྷཙྩཔཏིཊྛཱནཱཡཱུཧན ཀཱམསུཁཏྟཀིལམཐཱནུཡོགཨུཙྪེདསསྶཏཱབྷིནིཝེསཱདཱིནཾ ཨནེཀེསཾ ཨུཔདྡཝཱནཾ པཊིཔཀྑབྷཱུཏཱཡ སཏིདྷམྨཝིཙཡཝཱིརིཡཔཱིཏིཔསྶདྡྷིསམཱདྷིཨུཔེཀྑཱསངྑཱཏཱཡ དྷམྨསཱམགྒིཡཱ ཨརིཡསཱཝཀོ བུཛ྄ཛྷཏཱིཏི ཀཏྭཱ བོདྷཱིཏི ཝུཙྩཏི. བུཛ྄ཛྷཏཱིཏི ཀིལེསསནྟཱནནིདྡཱཡ ཨུཊྛཧཏི, ཙཏྟཱརི ཝཱ ཨརིཡསཙྩཱནི པཊིཝིཛ྄ཛྷཏི, ནིབྦཱནམེཝ ཝཱ སཙྪིཀརོཏཱིཏི ཝུཏྟཾ ཧོཏི. ཡཐཱཧ ‘‘སཏྟ བོཛ྄ཛྷངྒེ བྷཱཝེཏྭཱ ཨནུཏྟརཾ སམྨཱསམྦོདྷིཾ ཨབྷིསམྦུདྡྷོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༣༧༨; དཱི. ནི. ༣.༡༤༣). ཏསྶཱ དྷམྨསཱམགྒིསངྑཱཏཱཡ བོདྷིཡཱ ཨངྒཱཏི བོཛ྄ཛྷངྒཱ ཛྷཱནངྒམགྒངྒཱདཡོ ཝིཡ. ཡོཔེས ཡཐཱཝུཏྟཔྤཀཱརཱཡ ཨེཏཱཡ དྷམྨསཱམགྒིཡཱ བུཛ྄ཛྷཏཱིཏི ཀཏྭཱ ཨརིཡསཱཝཀོ བོདྷཱིཏི ཝུཙྩཏི, ཏསྶ བོདྷིསྶ ཨངྒཱཏིཔི བོཛ྄ཛྷངྒཱ སེནངྒརཐངྒཱདཡོ ཝིཡ. ཏེནཱཧུ ཨཊྛཀཐཱཙརིཡཱ – ‘‘བུཛ྄ཛྷནཀསྶ པུགྒལསྶ ཨངྒཱཏི ཝཱ བོཛ྄ཛྷངྒཱ’’ཏི.

ཨཔིཙ ‘‘བོཛ྄ཛྷངྒཱཏི ཀེནཊྛེན བོཛ྄ཛྷངྒཱ? བོདྷཱཡ སཾཝཏྟནྟཱིཏི བོཛ྄ཛྷངྒཱ, བུཛ྄ཛྷནྟཱིཏི བོཛ྄ཛྷངྒཱ, ཨནུབུཛ྄ཛྷནྟཱིཏི བོཛ྄ཛྷངྒཱ, པཊིབུཛ྄ཛྷནྟཱིཏི བོཛ྄ཛྷངྒཱ, སམྦུཛ྄ཛྷནྟཱིཏི བོཛ྄ཛྷངྒཱ’’ཨིཙྩཱདིནཱ (པཊི. མ. ༢.༡༧) པཊིསམྦྷིདཱནཡེནཱཔི བོཛ྄ཛྷངྒཏྠོ ཝེདིཏབྦོ.

སཏིསམྦོཛ྄ཛྷངྒནྟིཨཱདཱིསུ ¶ ¶ པན པསཏྠོ སུནྡརོ ཙ བོཛ྄ཛྷངྒོཏི སམྦོཛ྄ཛྷངྒོ. སཏིཡེཝ སམྦོཛ྄ཛྷངྒོཏི སཏིསམྦོཛ྄ཛྷངྒོ, ཏཾ སཏིསམྦོཛ྄ཛྷངྒནྟི ཨེཝཾ སབྦཏྠ ཨཏྠོ ཝེདིཏབྦོ. བྷཱཝེཏཱིཏི ཝཌྜྷེཏི, ཨཏྟནོ ¶ ཙིཏྟསནྟཱནེ པུནཔྤུནཾ ཛནེཏི, ཨབྷིནིབྦཏྟེཏཱིཏི ཨཏྠོ. ཝིཝེཀནིསྶིཏནྟིཨཱདཱིནི ཀོསལསཾཡུཏྟེ ‘‘སམྨཱདིཊྛིཾ བྷཱཝེཏི ཝིཝེཀནིསྶིཏ’’ནྟི ཨེཏྠ ཝུཏྟནཡེནེཝ ཝེདིཏབྦཱནི.

ཨཡཾ པན ཝིསེསོ – ཏཏྠ ཏདངྒཝིཝེཀནིསྶིཏཾ, སམུཙྪེདཝིཝེཀནིསྶིཏཾ, ནིསྶརཎཝིཝེཀནིསྶིཏནྟི, ཝིཝེཀཏྟཡམེཝ ཝུཏྟཾ, བོཛ྄ཛྷངྒབྷཱཝནཾ པཏྭཱ པན པཉྩཝིདྷཝིཝེཀནིསྶིཏམྤི ཨེཀེ ཝཎྞཡནྟི. ཏེ ཧི ན ཀེཝལཾ བལཝཝིཔསྶནཱམགྒཕལཀྑཎེསུ ཨེཝ བོཛ྄ཛྷངྒེ ཨུདྡྷརནྟི ཝིཔསྶནཱཔཱདཀ-ཀསིཎཛ྄ཛྷཱན-ཨཱནཱཔཱནཱསུབྷ-བྲཧྨཝིཧཱརཛ྄ཛྷཱནེསུཔི ཨུདྡྷརནྟི, ན ཙ པཊིསིདྡྷཱ ཨཊྛཀཐཱཙརིཡེཧི. ཏསྨཱ ཏེསཾ མཏེན ཨེཏེསཾ ཛྷཱནཱནཾ པཝཏྟིཀྑཎེ ཀིཙྩཏོ ཨེཝ ཝིཀྑམྦྷནཝིཝེཀནིསྶིཏཾ. ཡཐཱ ཙ ཝིཔསྶནཱཀྑཎེ ‘‘ཨཛ྄ཛྷཱསཡཏོ ནིསྶརཎཝིཝེཀནིསྶིཏ’’ནྟི ཝུཏྟཾ, ཨེཝཾ པཊིཔསྶདྡྷིཝིཝེཀནིསྶིཏམྤི བྷཱཝེཏཱིཏི ཝཏྟུཾ ཝཊྚཏི. སེསམེཏྠ ཧེཊྛཱ ཝུཏྟནཡམེཝ.

༢. ཀཱཡསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༨༣. དུཏིཡེ ཨཱཧཱརཊྛིཏིཀོཏི པཙྩཡཊྛིཏིཀོ. ཨཱཧཱརཾ པཊིཙྩཱཏི པཙྩཡཾ པཊིཙྩ. སུབྷནིམིཏྟནྟི སུབྷམྤི སུབྷནིམིཏྟཾ, སུབྷསྶ ཨཱརམྨཎམྤི སུབྷནིམིཏྟཾ. ཨཡོནིསོམནསིཀཱརོཏི ཨནུཔཱཡམནསིཀཱརོ ཨུཔྤཐམནསིཀཱརོ ཨནིཙྩེ ‘‘ནིཙྩ’’ནྟི ཝཱ, དུཀྑེ ‘‘སུཁ’’ནྟི, ཨནཏྟནི ‘‘ཨཏྟཱ’’ཏི ཝཱ, ཨསུབྷེ ‘‘སུབྷ’’ནྟི ཝཱ, མནསིཀཱརོ. ཏཾ ཏསྨིཾ སུབྷཱརམྨཎེ བཧུལཾ པཝཏྟཡཏོ ཀཱམཙྪནྡོ ཨུཔྤཛྫཏི. ཏེན ཝུཏྟཾ ‘‘ཨཏྠི, བྷིཀྑཝེ, སུབྷནིམིཏྟ’’ནྟིཨཱདི. ཨེཝཾ སབྦནཱིཝརཎེསུ ཡོཛནཱ ཝེདིཏབྦཱ.

པཊིགྷནིམིཏྟནྟིཨཱདཱིསུ པན པཊིགྷོཔི པཊིགྷནིམིཏྟཾ པཊིགྷཱརམྨཎམྤི. ཨརཏཱིཏི ཨུཀྐཎྛིཏཱ. ཡཾ སནྡྷཱཡ ཝུཏྟཾ – ‘‘ཏཏྠ ཀཏམཱ ཨརཏི? པནྟེསུ ཝཱ སེནཱསནེསུ ཨཉྙཏརཉྙཏརེསུ ཝཱ ¶ ཨདྷིཀུསལེསུ དྷམྨེསུ ཨརཏི ཨརཏིཏཱ ཨནབྷིརཏི ཨནབྷིརམནཱ ཨུཀྐཎྛིཏཱ པརིཏསྶིཏཱ, ཨཡཾ ཝུཙྩཏི ཨརཏཱི’’ཏི (ཝིབྷ. ༨༥༦).

ཏནྡཱིཏི ¶ ཨཏིསཱིཏཱདིཔཙྩཡཱ ཨུཔྤནྣཾ ཨཱགནྟུཀཀཱཡཱལསིཡཾ. ཡསྨིཾ ཨུཔྤནྣེ ‘‘ཨཏིསཱིཏཾ ཨཏིཨུཎྷཾ ཨཏིཙྪཱཏོསྨི ཨཏིདྷཱཏོསྨི ཨཏིདཱུརམགྒཾ གཏོསྨཱི’’ཏི ཝདཏི, ཡཾ སནྡྷཱཡ ཝུཏྟཾ ‘‘ཏཏྠ ཀཏམཱ ཏནྡི ¶ , ཡཱ ཏནྡཱི ཏནྡིཡནཱ ཏནྡིམནཀཏཱ ཨཱལསྱཾ ཨཱལསྱཱཡནཱ ཨཱལསྱཱཡིཏཏྟཾ, ཨཡཾ ཝུཙྩཏི ཏནྡཱི’’ཏི (ཝིབྷ. ༨༥༧).

ཝིཛམྦྷིཏཱཏི ཀིལེསཝསེན ཀཱཡཝིནམནཱ. ཡཾ སནྡྷཱཡ ཝུཏྟཾ – ‘‘ཏཏྠ ཀཏམཱ ཝིཛམྦྷིཏཱ? ཡཱ ཀཱཡསྶ ཛམྦྷནཱ ཝིཛམྦྷནཱ ཨཱནམནཱ ཝིནམནཱ སནྣམནཱ པཎམནཱ བྱཱདྷིཡཀཾ, ཨཡཾ ཝུཙྩཏི ཝིཛམྦྷིཏཱ’’ཏི (ཝིབྷ. ༨༥༨).

བྷཏྟསམྨདོཏི བྷཏྟཔརིལཱ༹ཧོ. ཡཾ སནྡྷཱཡ ཝུཏྟཾ – ‘‘ཏཏྠ ཀཏམོ བྷཏྟསམྨདོ? ཡཱ བྷུཏྟཱཝིསྶ བྷཏྟམུཙྪཱ བྷཏྟཀིལམཐོ བྷཏྟཔརིལཱ༹ཧོ ཀཱཡདུཊྛུལླཾ, ཨཡཾ ཝུཙྩཏི བྷཏྟསམྨདོ’’ཏི (ཝིབྷ. ༨༥༩).

ཙེཏསོ ཙ ལཱིནཏྟནྟི ཙིཏྟསྶ ལཱིཡནཱཀཱརོ, ཡཾ སནྡྷཱཡ ཝུཏྟཾ – ‘‘ཏཏྠ ཀཏམཾ ཙེཏསོ ལཱིནཏྟཾ? ཡཱ ཙིཏྟསྶ ཨཀལྱཏཱ ཨཀམྨཉྙཏཱ ཨོལཱིཡནཱ སལླཱིཡནཱ ལཱིནཾ ལཱིཡནཱ ལཱིཡིཏཏྟཾ ཐིནཾ ཐིཡནཱ ཐིཡིཏཏྟཾ ཙིཏྟསྶ, ཨིདཾ ཝུཙྩཏི ཙེཏསོ ལཱིནཏྟ’’ནྟི (ཝིབྷ. ༨༦༠).

ཙེཏསོ ཨཝཱུཔསམོཏི ཡཐཱ ནཱམ ཝཱིཏཙྩིཀོཔི ཨངྒཱརོ ནེཝ ཏཱཝ སནྣིསཱིདཏི པཏཱཔཾ ཀརོཏིཡེཝ, ཡཐཱ ཙ པཏྟཔཙནཊྛཱནེ ནེཝ ཏཱཝ སནྣིསཱིདཏི པཏཱཔཾ ཀརོཏིཡེཝ, ཨེཝཾ ཙིཏྟསྶ ཨཝཱུཔསནྟཱཀཱརོ, ཨཏྠཏོ པནེཏཾ ཨུདྡྷཙྩཀུཀྐུཙྩམེཝ ཧོཏི.

ཝིཙིཀིཙྪཊྛཱནཱིཡཱ དྷམྨཱཏི ཝིཙིཀིཙྪཱཡ ཨཱརམྨཎདྷམྨཱ. ཨཡོནིསོམནསིཀཱརོ སབྦཏྠ ཝུཏྟནཡོཝ. ཨེཝམེཏྠ ཀཱམཙྪནྡོ ཝིཙིཀིཙྪཱཏི ཨིམེ དྭེ དྷམྨཱ ཨཱརམྨཎེན ¶ ཀཐིཏཱ, བྱཱཔཱདོ ཨཱརམྨཎེན ཙ ཨུཔནིསྶཡེན ཙ, སེསཱ སཧཛཱཏེན ཙ ཨུཔནིསྶཡེན ཙཱཏི.

སཏིསམྦོཛ྄ཛྷངྒཊྛཱནཱིཡཱ དྷམྨཱཏི སཏིཡཱ ཨཱརམྨཎདྷམྨཱ སཏྟཏིཾས བོདྷིཔཀྑིཡཱ ཙ ནཝ ལོཀུཏྟརདྷམྨཱ ¶ ཙ. ཏཏྠ ཡོནིསོམནསིཀཱརབཧུལཱིཀཱརོཏི ཏཏྠ ཨུཔཱཡམནསིཀཱརསྶ པུནཔྤུནཾ ཀརཎཾ.

ཀུསལཱཀུསལཱ དྷམྨཱཏིཨཱདཱིསུ ཀུསལཱཏི ཀོསལླསམྦྷཱུཏཱ ཨནཝཛྫསུཁཝིཔཱཀཱ. ཨཀུསལཱཏི ཨཀོསལླསམྦྷཱུཏཱ སཱཝཛྫདུཀྑཝིཔཱཀཱ. སཱཝཛྫཱཏི ཨཀུསལཱ. ཨནཝཛྫཱཏི ཀུསལཱ. ཧཱིནཔཎཱིཏཀཎྷསུཀྐེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. སཔྤཊིབྷཱགཱཏི ཀཎྷསུཀྐཱཡེཝ. ཀཎྷཱ ཧི ཀཎྷཝིཔཱཀདཱནཏོ ¶ , སུཀྐཱ ཙ སུཀྐཝིཔཱཀདཱནཏོ སཔྤཊིབྷཱགཱ ནཱམ, སདིསཝིཔཱཀཀོཊྛཱསཱཏི ཨཏྠོ. པཊིཔཀྑབྷཱུཏསྶ ཝཱ བྷཱགསྶ ཨཏྠིཏཱཡ སཔྤཊིབྷཱགཱ. ཀཎྷཱནཉྷི སུཀྐཱ པཊིཔཀྑབྷཱགཱ, སུཀྐཱནཉྩ ཀཎྷཱ པཊིཔཀྑབྷཱགཱཏི ཨེཝམྤི སཔྤཊིབྷཱགཱ. སཔྤཊིབཱཧིཏཊྛེན ཝཱ སཔྤཊིབྷཱགཱ. ཨཀུསལཉྷི ཀུསལཾ པཊིབཱཧིཏྭཱ ཨཏྟནོ ཝིཔཱཀཾ དེཏི, ཀུསལཉྩ ཨཀུསལཾ པཊིབཱཧིཏྭཱཏི ཨེཝམྤི ཀཎྷསུཀྐཱ སཔྤཊིབྷཱགཱ.

ཨཱརམྦྷདྷཱཏཱུཏི པཋམཱརམྦྷཝཱིརིཡཾ. ནིཀྐམདྷཱཏཱུཏི ཀོསཛྫཏོ ནིཀྑནྟཏྟཱ ཏཏོ བལཝཏརཾ. པརཀྐམདྷཱཏཱུཏི པརཾ པརཾ ཋཱནཾ ཨཀྐམནཏཱཡ ཏཏོཔི བལཝཏརནྟི ཏཱིཧིཔི པདེཧི ཝཱིརིཡམེཝ ཀཐིཏཾ.

པཱིཏིསམྦོཛ྄ཛྷངྒཊྛཱནཱིཡཱཏི པཱིཏིཡཱ ཨཱརམྨཎདྷམྨཱ. ཀཱཡཔསྶདྡྷཱིཏི ཏིཎྞཾ ཁནྡྷཱནཾ དརཐཔསྶདྡྷི. ཙིཏྟཔསྶདྡྷཱིཏི ཝིཉྙཱཎཀྑནྡྷསྶ དརཐཔསྶདྡྷི. སམཐནིམིཏྟནྟི སམཐོཔི སམཐནིམིཏྟཾ, ཨཱརམྨཎམྤི. ཨབྱགྒནིམིཏྟནྟི ཏསྶེཝ ཝེཝཙནཾ.

ཨུཔེཀྑཱསམྦོཛ྄ཛྷངྒཊྛཱནཱིཡཱཏི ཨུཔེཀྑཱཡ ཨཱརམྨཎདྷམྨཱ, ཨཏྠཏོ པན མཛ྄ཛྷཏྟཱཀཱརོ ཨུཔེཀྑཱཊྛཱནཱིཡཱ དྷམྨོཏི ཝེདིཏབྦོ. ཨེཝམེཏྠ སཏིདྷམྨཝིཙཡཨུཔེཀྑཱསམྦོཛ྄ཛྷངྒཱ ཨཱརམྨཎེན ཀཐིཏཱ, སེསཱ ཨཱརམྨཎེནཔི ཨུཔནིསྶཡེནཔི.

༣. སཱིལསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༨༤. ཏཏིཡེ སཱིལསམྤནྣཱཏི ཨེཏྠ ཁཱིཎཱསཝསྶ ལོཀིཡལོཀུཏྟརསཱིལཾ ཀཐིཏཾ, ཏེན སམྤནྣཱཏི ཨཏྠོ. སམཱདྷིཔཉྙཱསུཔི ¶ ཨེསེཝ ནཡོ. ཝིམུཏྟི པན ཕལཝིམུཏྟིཡེཝ. ཝིམུཏྟིཉཱཎདསྶནཾ ¶ པཙྩཝེཀྑཎཉཱཎཾ. ཨེཝམེཏྠ སཱིལཱདཡོ ཏཡོ ལོཀིཡལོཀུཏྟརཱ, ཝིམུཏྟི ལོཀུཏྟརཱཝ, ཝིམུཏྟིཉཱཎདསྶནཾ ལོཀིཡམེཝ.

དསྶནམྤཱཧནྟི དསྶནམྤི ཨཧཾ. ཏཾ པནེཏཾ དསྶནཾ – ཙཀྑུདསྶནཾ, ཉཱཎདསྶནནྟི དུཝིདྷཾ. ཏཏྠ པསནྣེཧི ཙཀྑཱུཧི ཨརིཡཱནཾ དསྶནཾ ཨོལོཀནཾ ཙཀྑུདསྶནཾ ནཱམ. ཨརིཡེཧི པན དིཊྛསྶ ལཀྑཎསྶ དསྶནཾ, པཊིཝིདྡྷསྶ ཙ པཊིཝིཛ྄ཛྷནཾ ཛྷཱནེན ཝཱ ཝིཔསྶནཱཡ ཝཱ མགྒཕལེཧི ཝཱ ཉཱཎདསྶནཾ ནཱམ. ཨིམསྨིཾ པནེཏྠ ཙཀྑུདསྶནཾ ཨདྷིཔྤེཏཾ. ཨརིཡཱནཉྷི པསནྣེཧི ཙཀྑཱུཧི ཨོལོཀནམྤི ¶ བཧུཀཱརམེཝ. སཝནནྟི ‘‘ཨསུཀོ ནཱམ ཁཱིཎཱསཝོ ཨསུཀསྨིཾ ནཱམ རཊྛེ ཝཱ ཛནཔདེ ཝཱ གཱམེ ཝཱ ནིགམེ ཝཱ ཝིཧཱརེ ཝཱ ལེཎེ ཝཱ ཝསཏཱི’’ཏི ཀཐེནྟཱནཾ སོཏེན སཝནཾ, ཨེཏམྤི བཧུཀཱརམེཝ. ཨུཔསངྐམནནྟི ‘‘དཱནཾ ཝཱ དསྶཱམི, པཉྷཾ ཝཱ པུཙྪིསྶཱམི, དྷམྨཾ ཝཱ སོསྶཱམི, སཀྐཱརཾ ཝཱ ཀརིསྶཱམཱི’’ཏི ཨེཝརཱུཔེན ཙིཏྟེན ཨརིཡཱནཾ ཨུཔསངྐམནཾ. པཡིརུཔཱསནནྟི པཉྷཱཔཡིརུཔཱསནཾ. ཨརིཡཱནཾ གུཎེ སུཏྭཱ ཏེ ཨུཔསངྐམིཏྭཱ ནིམནྟེཏྭཱ དཱནཾ དཏྭཱ ‘‘ཀིཾ, བྷནྟེ, ཀུསལ’’ནྟིཨཱདིནཱ ནཡེན པཉྷཔུཙྪནནྟི ཨཏྠོ.

ཨནུསྶཏིནྟི རཏྟིཊྛཱནདིཝཱཊྛཱནེསུ ནིསིནྣསྶ ‘‘ཨིདཱནི ཨརིཡཱ ལེཎགུཧམཎྜཔཱདཱིསུ ཛྷཱནཝིཔསྶནཱམགྒཕལསུཁེཧི ཝཱིཏིནཱམེནྟཱི’’ཏི ཨནུསྶརཎཾ. ཡོ ཝཱ ཏེསཾ སནྟིཀེ ཨོཝཱདོ ལདྡྷོ ཧོཏི, ཏཾ ཨཱཝཛྫིཏྭཱ ‘‘ཨིམསྨིཾ ཋཱནེ སཱིལཾ ཀཐིཏཾ, ཨིམསྨིཾ སམཱདྷི, ཨིམསྨིཾ ཝིཔསྶནཱ, ཨིམསྨིཾ མགྒོ, ཨིམསྨིཾ ཕལ’’ནྟི ཨེཝཾ ཨནུསྶརཎཾ. ཨནུཔབྦཛྫནྟི ཨརིཡེསུ ཙིཏྟཾ པསཱདེཏྭཱ གྷརཱ ནིཀྑམྨ ཏེསཾ སནྟིཀེ པབྦཛྫཾ. ཨརིཡཱནཉྷི སནྟིཀེ ཙིཏྟཾ པསཱདེཏྭཱ ཏེསཾཡེཝ སནྟིཀེ པབྦཛིཏྭཱ ཏེསཾཡེཝ ཨོཝཱདཱནུསཱསནིཾ པཙྩཱསཱིསམཱནསྶ ཙརཏོཔི པབྦཛྫཱ ཨནུཔབྦཛྫཱ ནཱམ. ཨརིཡེསུ པསཱདེན ཨཉྙཏྠ པབྦཛིཏྭཱ ཨརིཡཱནཾ སནྟིཀེ ཨོཝཱདཱནུསཱསནིཾ པཙྩཱསཱིསམཱནསྶ ཙརཏོ པབྦཛྫཱཔི ཨནུཔབྦཛྫཱ ནཱམ. ཨཉྙེསུ པན པསཱདེན ཨཉྙེསཾཡེཝ སནྟིཀེ པབྦཛིཏྭཱ ཨཉྙེསཾཡེཝ ཨོཝཱདཱནུསཱསནིཾ པཙྩཱསཱིསམཱནསྶ ཙརཏོ པབྦཛྫཱ ཨནུཔབྦཛྫཱ ནཱམ ན ཧོཏི.

ཨེཝཾ པབྦཛིཏེསུ པན མཧཱཀསྶཔཏྠེརསྶ ཏཱཝ ཨནུཔབྦཛྫཾ པབྦཛིཏཱ སཏསཧསྶམཏྟཱ ཨཧེསུཾ, ཏཐཱ ¶ ཐེརསྶེཝ སདྡྷིཝིཧཱརིཀསྶ ཙ ཙནྡགུཏྟཏྠེརསྶ, ཏསྶཱཔི སདྡྷིཝིཧཱརིཀསྶ སཱུརིཡགུཏྟཏྠེརསྶ, ཏསྶཱཔི སདྡྷིཝིཧཱརིཀསྶ ཨསྶགུཏྟཏྠེརསྶ, ཏསྶཱཔི སདྡྷིཝིཧཱརིཀསྶ ཡོནཀདྷམྨརཀྑིཏཏྠེརསྶ ¶ , ཏསྶ པན སདྡྷིཝིཧཱརིཀོ ཨསོཀརཉྙོ ཀནིཊྛབྷཱཏཱ ཏིསྶཏྠེརོ ནཱམ ཨཧོསི, ཏསྶ ཨནུཔབྦཛྫཾ པབྦཛིཏཱ ཨཌྜྷཏེཡྻཀོཊིསངྑཱ ཨཧེསུཾ. མཧིནྡཏྠེརསྶ ཨནུཔབྦཛིཏཱནཾ གཎནཔརིཙྪེདོ ནཏྠི. ཡཱཝཛྫདིཝསཱ ལངྐཱདཱིཔེ སཏྠརི པསཱདེན པབྦཛནྟཱ མཧིནྡཏྠེརསྶེཝ པབྦཛྫཾ ཨནུཔབྦཛནྟི ནཱམ.

ཏཾ ¶ དྷམྨནྟི ཏཾ ཏེསཾ ཨོཝཱདཱནུསཱསནཱིདྷམྨཾ. ཨནུསྶརཏཱིཏི སརཏི. ཨནུཝིཏཀྐེཏཱིཏི ཝིཏཀྐཱཧཏཾ ཀརོཏི. ཨཱརདྡྷོ ཧོཏཱིཏི པརིཔུཎྞོ ཧོཏི. པཝིཙིནཏཱིཏིཨཱདི སབྦཾ ཏཏྠ ཉཱཎཙཱརཝསེནེཝ ཝུཏྟཾ. ཨཐ ཝཱ པཝིཙིནཏཱིཏི ཏེསཾ ཏེསཾ དྷམྨཱནཾ ལཀྑཎཾ ཝིཙིནཏི. པཝིཙརཏཱིཏི ཏཏྠ ཉཱཎཾ ཙརཱཔེཏི. པརིཝཱིམཾསམཱཔཛྫཏཱིཏི ཝཱིམཾསནཾ ཨོལོཀནཾ གཝེསནཾ ཨཱཔཛྫཏི.

སཏྟ ཕལཱ སཏྟཱནིསཾསཱཏི ཨུབྷཡམྤེཏཾ ཨཏྠཏོ ཨེཀཾ. དིཊྛེཝ དྷམྨེ པཊིཀཙྩ ཨཉྙཾ ཨཱརཱདྷེཏཱིཏི ཨརཧཏྟཾ ཨཱརཱདྷེནྟོ ཨིམསྨིཾཡེཝ ཨཏྟབྷཱཝེ ཨཱརཱདྷེཏི, ཏཉྩ ཁོ པཊིཀཙྩ, ཨསམྤཏྟེཡེཝ མརཎཀཱལེཏི ཨཏྠོ. ཨཐ མརཎཀཱལེཏི ཨཐ མརཎསྶ ཨཱསནྣཀཱལེ.

ཨནྟརཱཔརིནིབྦཱཡཱིཏི ཡོ ཨཱཡུཝེམཛ྄ཛྷཾ ཨནཏིཀྐམིཏྭཱ པརིནིབྦཱཡཏི, སོ ཏིཝིདྷོ ཧོཏི. ཀཔྤསཧསྶཱཡུཀེསུ ཏཱཝ ཨཝིཧེསུ ནིབྦཏྟིཏྭཱ ཨེཀོ ནིབྦཏྟདིཝསེཡེཝ ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎཱཏི. ནོ ཙེ ནིབྦཏྟདིཝསེ པཱཔུཎཱཏི, པཋམསྶ པན ཀཔྤསཏསྶ མཏྠཀེ པཱཔུཎཱཏི. ཨཡམེཀོ ཨནྟརཱཔརིནིབྦཱཡཱི. ཨཔརོ ཨེཝཾ ཨསཀྐོནྟོ དྭིནྣཾ ཀཔྤསཏཱནཾ མཏྠཀེ པཱཔུཎཱཏི, ཨཡཾ དུཏིཡོ. ཨཔརོ ཨེཝམྤི ཨསཀྐོནྟོ ཙཏུནྣཾ ཀཔྤསཏཱནཾ མཏྠཀེ པཱཔུཎཱཏི, ཨཡཾ ཏཏིཡོ ཨནྟརཱཔརིནིབྦཱཡཱི.

པཉྩམཾ པན ཀཔྤསཏཾ ཨཏིཀྐམིཏྭཱ ཨརཧཏྟཾ པཏྟོ ཨུཔཧཙྩཔརིནིབྦཱཡཱི ནཱམ ཧོཏི. ཨཏཔྤཱདཱིསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཡཏྠ ཀཏྠཙི ཨུཔྤནྣོ པན སསངྑཱརེན སཔྤཡོགེན ཨརཧཏྟཾ ¶ པཏྟོ སསངྑཱརཔརིནིབྦཱཡཱི ནཱམ, ཨསངྑཱརེན ཨཔྤཡོགེན པཏྟོ ཨསངྑཱརཔརིནིབྦཱཡཱི ནཱམ. ཨཝིཧཱདཱིསུཔི ནིབྦཏྟོ ཏཏྠ ཡཱཝཏཱཡུཀཾ ཋཏྭཱ ཨུཔརཱུཔརི ནིབྦཏྟིཏྭཱ ཨཀནིཊྛཾ པཏྟོ ཨུདྡྷཾསོཏོ ཨཀནིཊྛགཱམཱི ནཱམ.

ཨིམསྨིཾ ¶ པན ཋཱནེ ཨཊྛཙཏྟཱརཱིས ཨནཱགཱམིནོ ཀཐེཏབྦཱ. ཨཝིཧེསུ ཧི ཏཡོ ཨནྟརཱཔརིནིབྦཱཡཱི, ཨེཀོ ཨུཔཧཙྩཔརིནིབྦཱཡཱི, ཨེཀོ ཨུདྡྷཾསོཏོ ཨཀནིཊྛགཱམཱིཏི པཉྩ ཧོནྟི. ཏེ ཨསངྑཱརཔརིནིབྦཱཡིནོ པཉྩ, སསངྑཱརཔརིནིབྦཱཡིནོ པཉྩཱཏི དས ཧོནྟི, ཏཐཱ ཨཏཔྤཱདཱིསུ. ཨཀནིཊྛེསུ པན ཨུདྡྷཾསོཏོ ནཏྠི, ཏསྨཱ ཏཏྠ ཙཏྟཱརོ སསངྑཱརཔརིནིབྦཱཡཱི, ཙཏྟཱརོ ཨསངྑཱརཔརིནིབྦཱཡཱིཏི ཨཊྛཱཏི ཨེཝཾ ཨཊྛཙཏྟཱལཱིས ཧོནྟི. ཏེསཾ ཨུདྡྷཾསོཏོ ཨཀནིཊྛགཱམཱི སབྦཛེཊྛོ ཙེཝ ཧོཏི ¶ སབྦཀནིཊྛོ ཙ. ཀཐཾ? སོ ཧི སོལ༹སཀཔྤསཧསྶཱཡུཀཏྟཱ ཨཱཡུནཱ སབྦེསཾ ཛེཊྛོ, སབྦཔཙྪཱ ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎཱིཏི སབྦེསཾ ཀནིཊྛོ. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཨཔུབྦཾ ཨཙརིམཾ ཨེཀཙིཏྟཀྑཎིཀཱ ནཱནཱལཀྑཎཱ ཨརཧཏྟམགྒསྶ པུབྦབྷཱགཝིཔསྶནཱ བོཛ྄ཛྷངྒཱ ཀཐིཏཱ.

༤. ཝཏྠསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༨༥. ཙཏུཏྠེ སཏིསམྦོཛ྄ཛྷངྒོ ཨིཏི ཙེ མེ ཧོཏཱིཏི སཏིསམྦོཛ྄ཛྷངྒོཏི ཨེཝཾ ཙེ མཡ྄ཧཾ ཧོཏི. ཨཔྤམཱཎོཏི མེ ཧོཏཱིཏི ཨཔྤམཱཎོཏི ཨེཝཾ མེ ཧོཏི. སུསམཱརདྡྷོཏི སུཔརིཔུཎྞོ. ཏིཊྛཏཱིཏི ཨེཏྠ ཨཊྛཧཱཀཱརེཧི སཏིསམྦོཛ྄ཛྷངྒོ ཏིཊྛཏི – ཨུཔྤཱདཾ ཨནཱཝཛྫིཏཏྟཱ ཨནུཔྤཱདཾ ཨཱཝཛྫིཏཏྟཱ སཏིསམྦོཛ྄ཛྷངྒོ ཏིཊྛཏི, པཝཏྟཾ, ཨཔྤཝཏྟཾ, ནིམིཏྟཾ, ཨནིམིཏྟཾ སངྑཱརེ ཨནཱཝཛྫིཏཏྟཱ, ཝིསངྑཱརཾ ཨཱཝཛྫིཏཏྟཱ སཏིསམྦོཛ྄ཛྷངྒོ ཏིཊྛཏཱིཏི. ཨིམེཧི ཨཊྛཧཱཀཱརེཧི ཏིཊྛཏཱིཏི ཐེརོ ཛཱནཱཏི, ཝུཏྟཱཀཱརཝིཔརཱིཏེཧེཝ ཨཊྛཧཱཀཱརེཧི ཙཝནྟཾ ཙཝཏཱིཏི པཛཱནཱཏི. སེསབོཛ྄ཛྷངྒེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ.

ཨིཏི ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཐེརསྶ ཕལབོཛ྄ཛྷངྒཱ ཀཐིཏཱ. ཡདཱ ཧི ཐེརོ སཏིསམྦོཛ྄ཛྷངྒཾ སཱིསཾ ཀཏྭཱ ཕལསམཱཔཏྟིཾ སམཱཔཛྫཏི, ཏདཱ ཨིཏརེ ཚ ཏདནྭཡཱ ཧོནྟི. ཡདཱ དྷམྨཝིཙཡཱདཱིསུ ཨཉྙཏརཾ, ཏདཱཔི སེསཱ ཏདནྭཡཱ ཧོནྟཱིཏི ཨེཝཾ ཕལསམཱཔཏྟིཡཾ ཨཏྟནོ ཙིཎྞཝསིཏཾ དསྶེནྟོ ཐེརོ ཨིམཾ སུཏྟཾ ཀཐེསཱིཏི.

༥. བྷིཀྑུསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༨༦. པཉྩམེ ¶ བོདྷཱཡ སཾཝཏྟནྟཱིཏི བུཛ྄ཛྷནཏྠཱཡ སཾཝཏྟནྟི. ཀིཾ བུཛ྄ཛྷནཏྠཱཡ? མགྒེན ¶ ཨསངྑཏཾ ནིབྦཱནཾ, པཙྩཝེཀྑཎཱཡ ཀཏཀིཙྩཏཾ, མགྒེན ཝཱ ཀིལེསནིདྡཱཏོ པབུཛ྄ཛྷནཏྠཱཡ, ཕལེན པབུཛ྄ཛྷནབྷཱཝཏྠཱཡཱཏིཔི ཝུཏྟཾ ཧོཏི. ཏེནེཝེཏྠ ནིབྦཱནསཙྪིཀིརིཡཱ ཀིལེསཔཧཱནཔཙྩཝེཀྑཎཱཏི སབྦཾ དསྶིཏཾ.

༦-༧. ཀུཎྜལིཡསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༡༨༧-༡༨༨. ཚཊྛེ ¶ ཨཱརཱམནིསྶཡཱིཏི ཨཱརཱམཾ ནིསྶཱཡ ཝསནབྷཱཝེན ཨཱརཱམནིསྶཡཱི. པརིསཱཝཙརོཏི པརིསཱཡ ཨཝཙརོ. པརིསཾ ནཱམ བཱལཱཔི, པཎྜིཏཱཔི ཨོསརནྟི, ཡོ པན པརཔྤཝཱདཾ མདྡིཏྭཱ ཨཏྟནོ ཝཱདཾ དཱིཔེཏུཾ སཀྐོཏི, ཨཡཾ པརིསཱཝཙརོ ནཱམ. ཨཱརཱམེན ཨཱརཱམནྟི ཨཱརཱམེནེཝ ཨཱརཱམཾ ཨནུཙངྐམཱམི, ན བཱཧིརེནཱཏི ཨཏྠོ. ཨུཡྻཱནེན ཨུཡྻཱནནྟི ཨེཏྠཱཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཨཉྙེན ཝཱ ཨཱརཱམེན པཝིསིཏྭཱ ཨཉྙཾ ཨཱརཱམཾ, ཨཉྙེན ཨུཡྻཱནེན ཨཉྙཾ ཨུཡྻཱནནྟི ཨཡམེཏྠ ཨཏྠོ. ཨིཏིཝཱདཔྤམོཀྑཱནིསཾསནྟི ‘‘ཨེཝཾ པུཙྪཱ ཧོཏི, ཨེཝཾ ཝིསྶཛྫནཾ, ཨེཝཾ གཧཎཾ, ཨེཝཾ ནིབྦེཋན’’ནྟི ཨིམིནཱ ནཡེན ཨིཏིཝཱདོ ཧོཏི ཨིཏིཝཱདཔྤམོཀྑོཏི ཨེཏཾ ཨཱནིསཾསཾ. ཨུཔཱརམྦྷཱནིསཾསནྟི ‘‘ཨཡཾ པུཙྪཱཡ དོསོ, ཨཡཾ ཝིསྶཛྫནེ’’ཏི ཨེཝཾ ཝཱདདོསཱནིསཾསཾ.

ཀཐཾ བྷཱཝིཏོ ཙ, ཀུཎྜལིཡ, ཨིནྡྲིཡསཾཝརོཏི སཏྠཱ ‘‘ཨེཏྟཀཾ ཋཱནཾ པརིབྦཱཛཀེན པུཙྪིཏཾ, ཨིདཱནི པུཙྪིཏུཾ ན སཀྐོཏཱི’’ཏི ཉཏྭཱ ‘‘ན ཏཱཝ ཨཡཾ དེསནཱ ཡཐཱནུསནྡྷིཾ གཏཱ. ཨིདཱནི ནཾ ཡཐཱནུསནྡྷིཾ པཱཔེསྶཱམཱི’’ཏི སཡམེཝ པུཙྪནྟོ ཨིམཾ དེསནཾ ཨཱརབྷི. ཏཏྠ མནཱཔཾ ནཱབྷིཛ྄ཛྷཏཱིཏི ཨིཊྛཱརམྨཎཾ ནཱབྷིཛ྄ཛྷཱཡཏི. ནཱབྷིཧཾསཏཱིཏི ན སཱམིསཱཡ ཏུཊྛིཡཱ ཨབྷིཧཾསཏི. ཏསྶ ཋིཏོ ཙ ཀཱཡོ ཧོཏི, ཋིཏཾ ཙིཏྟཾ ཨཛ྄ཛྷཏྟནྟི ཏསྶ ནཱམཀཱཡོ ཙ ཙིཏྟཉྩ གོཙརཛ྄ཛྷཏྟེ ཋིཏཾ ཧོཏི. སུསཎྛིཏནྟི ཀམྨཊྛཱནཝསེན སུཊྛུ སཎྛིཏཾ. སུཝིམུཏྟནྟི ཀམྨཊྛཱནཝིམུཏྟིཡཱ སུཝིམུཏྟཾ. ཨམནཱཔནྟི ཨནིཊྛཱརམྨཎཾ. ན མངྐུ ཧོཏཱིཏི ཏསྨིཾ ན མངྐུ ཧོཏི. ཨཔྤཏིཊྛིཏཙིཏྟོཏི ཀིལེསཝསེན ¶ ཨཊྛིཏཙིཏྟོ. ཨདཱིནམཱནསོཏི དོམནསྶཝསེན ཨདཱིནཙིཏྟོ. ཨབྱཱཔནྣཙེཏསོཏི དོསཝསེན ཨཔཱུཏིཙིཏྟོ.

ཨེཝཾ བྷཱཝིཏོ ཁོ, ཀུཎྜལིཡ, ཨིནྡྲིཡསཾཝརོ ཨེཝཾ བཧུལཱིཀཏོ ཏཱིཎི སུཙརིཏཱནི པརིཔཱུརེཏཱིཏི ཨེཏྠ ཨེཝཾ སུཙརིཏཔཱུརཎཾ ཝེདིཏབྦཾ – ཨིམེསུ ཏཱཝ ཚསུ དྭཱརེསུ ཨཊྛཱརས དུཙྩརིཏཱནི ¶ ཧོནྟི. ཀཐཾ? ཙཀྑུདྭཱརེ ཏཱཝ ¶ ཨིཊྛཱརམྨཎེ ཨཱཔཱཐགཏེ ཀཱཡངྒཝཱཙངྒཱནི ཨཙོཔེཏྭཱ ཏསྨིཾ ཨཱརམྨཎེ ལོབྷཾ ཨུཔྤཱདེནྟསྶ མནོདུཙྩརིཏཾ ཧོཏི. ལོབྷསཧགཏེན ཙིཏྟེན ‘‘ཨཧོ ཝཏིདཾ ཨིཊྛཾ ཀནྟཾ མནཱཔ’’ནྟི བྷཎནྟསྶ ཝཙཱིདུཙྩརིཏཾ, ཏདེཝ ཧཏྠེན པརཱམསནྟསྶ ཀཱཡདུཙྩརིཏཾ. སེསདྭཱརེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ.

ཨཡཾ པན ཝིསེསོ – སོཏདྭཱརསྨིཉྷི སདྡཱརམྨཎསྶ ཝཏྠུབྷཱུཏཾ སངྑཔཎཝཱདིཏཱུརིཡབྷཎྜཾ ཨནཱམཱསཾ ཨཱམསནྟསྶ, གྷཱནདྭཱརེ གནྡྷཱརམྨཎསྶ ཝཏྠུབྷཱུཏཾ གནྡྷམཱལཱདིཾ, ཛིཝ྄ཧཱདྭཱརེ རསཱརམྨཎསྶ ཝཏྠུབྷཱུཏཾ མཙྪམཾསཱདིཾ, ཀཱཡདྭཱརེ ཕོཊྛབྦཱརམྨཎསྶ ཝཏྠུབྷཱུཏཾ ཝཏྠཏཱུལཀཔཱཝཱརཱདིཾ, མནོདྭཱརེ པཉྙཏྟིཝསེན དྷམྨཱརམྨཎབྷཱུཏཾ སཔྤིཏེལམདྷུཕཱཎིཏཱདིཾ ཨཱམསནྟསྶ ཀཱཡདུཙྩརིཏཾ ཝེདིཏབྦཾ. སངྑེཔཏོ པནེཏྠ ཚསུ དྭཱརེསུ ཀཱཡཝཱིཏིཀྐམོ ཀཱཡདུཙྩརིཏཾ, ཝཙཱིཝཱིཏིཀྐམོ ཝཙཱིདུཙྩརིཏཾ, མནོཝཱིཏིཀྐམོ མནོདུཙྩརིཏནྟི ཏཱིཎེཝ དུཙྩརིཏཱནི ཧོནྟི.

ཨཡཾ པན བྷིཀྑུ ཨཏྟནོ བྷཱཝནཱཔཊིསངྑཱནེ ཋིཏོ ཨིམཱནི དུཙྩརིཏཱནི སུཙརིཏཾ ཀཏྭཱ ཝིཔརིཎཱམེཏི. ཀཐཾ? ཙཀྑུདྭཱརེ ཏཱཝ ཨིཊྛཱརམྨཎེ ཨཱཔཱཐགཏེ ཀཱཡངྒཝཱཙངྒཱནི ཨཙཱལེཏྭཱ རཱུཔཱརམྨཎཾ ཝིཔསྶནཾ པཊྛཱཔཡཏོ མནོསུཙརིཏཾ ཧོཏི, ཝིཔསྶནཱསཧགཏེན ཙིཏྟེན ཁཡདྷམྨཾ ཝཡདྷམྨནྟི བྷཎནྟསྶ ཝཙཱིསུཙརིཏཾ, ‘‘ཨནཱམཱསབྷཎྜཾ ཨེཏ’’ནྟི ཨནཱམསནྟསྶ ཀཱཡསུཙརིཏཾ. སེསདྭཱརེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཨེཝཾ ཨིམཱནི ཝིཏྠཱརཏོ ཨཊྛཱརས སུཙརིཏཱནི ཧོནྟི. སངྑེཔཏོ ¶ པནེཏྠཱཔི ཚསུ དྭཱརེསུ ཀཱཡསཾཝརོ ཀཱཡསུཙརིཏཾ, ཝཙཱིསཾཝརོ ཝཙཱིསུཙརིཏཾ, མནོསཾཝརོ མནོསུཙརིཏནྟི ཏཱིཎེཝ སུཙརིཏཱནི ཧོནྟི. ཨེཝཾ ཨིནྡྲིཡསཾཝརོ ཏཱིཎི སུཙརིཏཱནི པརིཔཱུརེཏཱིཏི ཝེདིཏབྦོ. ཨེཏྟཱཝཏཱ སཱིལཱནུརཀྑིཏཾ ཨིནྡྲིཡསཾཝརསཱིལཾ ཀཐིཏཾ.

ཀཱཡདུཙྩརིཏཾ པཧཱཡཱཏིཨཱདཱིསུ ཏིཝིདྷཾ ཀཱཡདུཙྩརིཏཾ, ཙཏུབྦིདྷཾ ཝཙཱིདུཙྩརིཏཾ, ཏིཝིདྷཾ མནོདུཙྩརིཏཾ. ཏསྶ པཊིཔཀྑཝསེན ཀཱཡསུཙརིཏཱདཱིནི ཝེདིཏབྦཱནི. ཨེཏྟཱཝཏཱ ཀཱཡསཾཝརཝཙཱིསཾཝརེཧི པཱཏིམོཀྑསཱིལཾ, མནོསཾཝརེན ཏཱིཎི སཱིལཱནཱིཏི ཙཏུཔཱརིསུདྡྷིསཱིལཾ ཀཐིཏཾ ཧོཏི. སཀལེ པན ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ སུཙརིཏམཱུལཀཱ སཏིཔཊྛཱནཱ ལོཀུཏྟརམིསྶཀཱ, སཏྟནྣཾ བོཛ྄ཛྷངྒཱནཾ ¶ མཱུལབྷཱུཏཱ སཏིཔཊྛཱནཱ པུབྦབྷཱགཱ, ཏེཔི སཏིཔཊྛཱནམཱུལཀཱ བོཛ྄ཛྷངྒཱ པུབྦབྷཱགཱཝ. ཝིཛྫཱཝིམུཏྟིམཱུལཀཱ པན ལོཀུཏྟརཱཝ ཀཐིཏཱཏི ཝེདིཏབྦཱ. སཏྟམཾ ཨུཏྟཱནམེཝ.

༨. ཨུཔཝཱནསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༨༩. ཨཊྛམེ ¶ པཙྩཏྟནྟི ཨཏྟནཱཝ. ཡོནིསོམནསིཀཱརཱཏི ཡོནིསོ མནསིཀཱརེན. ཨཱརབྦྷམཱནོཝཱཏི ཀུརུམཱནོཡེཝ. སུཝིམུཏྟནྟི ཀམྨཊྛཱནཝིམུཏྟིཡཱ སུཊྛུ ཝིམུཏྟཾ. ཨཊྛིཾཀཏྭཱཏི ཨཏྠཾ ཀརིཏྭཱ, ཨཏྠིཀོ ཧུཏྭཱཏི ཝུཏྟཾ ཧོཏི.

༩. པཋམཨུཔྤནྣསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༩༠. ནཝམེ ནཱཉྙཏྲ ཏཐཱགཏསྶ པཱཏུབྷཱཝཱཏི ཏཐཱགཏསྶ པཱཏུབྷཱཝཾ ཝིནཱ ན ཨཉྙསྨིཾ ཀཱལེ ཨུཔྤཛྫནྟཱིཏི ཨཏྠོ.

༡༠. དུཏིཡཨུཔྤནྣསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༩༡. དསམེ ནཱཉྙཏྲ སུགཏཝིནཡཱཏི སུགཏོཝཱདཾ ཝིནཱ ན ཨུཔྤཛྫནྟཱིཏི.

པབྦཏཝགྒོ.

༢. གིལཱནཝགྒོ

༡-༣. པཱཎསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༡༩༢-༡༩༤. དུཏིཡཝགྒསྶ པཋམེ ཙཏྟཱརོ ཨིརིཡཱཔཐེ ཀཔྤེནྟཱིཏི ཡེསཾ ཙཏྟཱརོ ཨིརིཡཱཔཐཱ ཨཏྠི, ཏེསཾཡེཝ ཝསེནེཏཾ ¶ ཝུཏྟཾ. སཱིལཾ ནིསྶཱཡཱཏི ཙཏུཔཱརིསུདྡྷིསཱིལཾ ནིསྶཡཾ ཀཏྭཱ. སཏྟ བོཛ྄ཛྷངྒེཏི སཧཝིཔསྶནཀེ མགྒབོཛ྄ཛྷངྒེ. དུཏིཡཏཏིཡཱནི ཨུཏྟཱནཏྠཱནེཝ.

༤-༡༠. པཋམགིལཱནསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༡༩༥-༢༠༡. ཙཏུཏྠེ ¶ ཏཐཱ པཧཱིནོ ཙཱཡསྨཏོ མཧཱཀསྶཔསྶ སོ ཨཱབཱདྷོ ཨཧོསཱིཏི ཐེརསྶ ཀིར ཨིམཾ བོཛ྄ཛྷངྒབྷཱཝནཾ སཱདྷུཀཾ ¶ སུཎནྟསྶ ཨེཏདཧོསི ‘‘མཡ྄ཧཾ པབྦཛིཏདིཝསཏོ སཏྟམེ དིཝསེ སཙྩཱནི པཊིཝིཛ྄ཛྷནྟསྶ ཨིམེ བོཛ྄ཛྷངྒཱ པཱཏུབྷཱུཏཱ’’ཏི. ཨཐསྶ ‘‘ནིཡྻཱནིཀཾ ཝཏ སཏྠུསཱསན’’ནྟི ཙིནྟཡཏོ ལོཧིཏཾ པསཱིདི, ཨུཔཱདཱརཱུཔཾ ཝིསུདྡྷཾ ཨཧོསི, པོཀྑརཔཏྟེ པཏིཏཨུདཀབིནྡུ ཝིཡ སརཱིརཏོ རོགོ ཝིནིཝཏྟིཏྭཱ གཏོ. ཏེན ཝུཏྟཾ ‘‘ཏཐཱ པཧཱིནོ ཙཱཡསྨཏོ མཧཱཀསྶཔསྶ སོ ཨཱབཱདྷོ ཨཧོསཱི’’ཏི. པཉྩམཚཊྛེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཨིམེསཾ པན ཏིཎྞམྤི ཛནཱནཾ པབྦཏཔཱདེ པུཔྥིཏཝིསརུཀྑཝཱཏསམྥསྶེན ཨུཔྤནྣོ མནྡསཱིཏཛརོ ཨཱབཱདྷོཏི ཝེདིཏབྦོ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

གིལཱནཝགྒོ.

༣. ཨུདཱཡིཝགྒོ

༡-༢. བོདྷཱཡསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༢༠༢-༢༠༣. ཏཏིཡཝགྒསྶ པཋམེ ཀིཏྟཱཝཏཱ ནུ ཁོ, བྷནྟེ, བོཛ྄ཛྷངྒཱཏི ཝུཙྩནྟཱིཏི བྷནྟེ, ཀིཏྟཀེན ནུ ཁོ བུཛ྄ཛྷནཀཨངྒཱ ནཱམ ཝུཙྩནྟཱིཏི པུཙྪཏི. བོདྷཱཡ སཾཝཏྟནྟཱིཏི བུཛ྄ཛྷནཏྠཱཡ སཾཝཏྟནྟི. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ མིསྶཀབོཛ྄ཛྷངྒཱ ཀཐིཏཱ. དུཏིཡེ དྷམྨཔརིཙྪེདོ ཀཐིཏོ.

༣-༥. ཋཱནིཡསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༢༠༤-༢༠༦. ཏཏིཡེ ¶ ཀཱམརཱགཊྛཱནིཡཱནནྟི ཀཱམརཱགསྶ ཀཱརཎབྷཱུཏཱནཾ ཨཱརམྨཎདྷམྨཱནཾ. བྱཱཔཱདཊྛཱནིཡཱདཱིསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. སཀལཉྷི ཨིདཾ སུཏྟཾ ཨཱརམྨཎེནེཝ ཀཐིཏཾ. པཋམཝགྒསྶ ¶ དུཏིཡསུཏྟེ ཝུཏྟཔརིཙྪེདོཔེཏྠ ལབྦྷཏེཝ. ཙཏུཏྠེ མིསྶཀབོཛ྄ཛྷངྒཱ ཀཐིཏཱ. པཉྩམེ ཨཔརིཧཱནིཡེ དྷམྨེཏི ཨཔརིཧཱནིཀརེ སབྷཱཝདྷམྨེ.

༦-༧. ཏཎྷཀྑཡསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༢༠༧-༢༠༨. ཚཊྛེ ཨེཏདཝོཙཱཏི ‘‘ཨིམིསྶཾ པརིསཏི ནིསིནྣོ ཨུདཱཡིཏྠེརོ ནཱམ ཨནུསནྡྷིཀུསལོ བྷིཀྑུ ཨཏྠི, སོ མཾ པུཙྪིསྶཏཱིཏི བྷགཝཏཱ ¶ ཨོསཱཔིཏདེསནཾ ཉཏྭཱ དེསནཱནུསནྡྷིཾ གྷཊེསྶཱམཱི’’ཏི པུཙྪནྟོ ཨེཏཾ ཨཝོཙ. ཝིཔུལནྟིཨཱདི སབྦཾ སུབྷཱཝིཏཏྟཾ སནྡྷཱཡ ཝུཏྟཾ. སུབྷཱཝིཏོ ཧི སཏིསམྦོཛ྄ཛྷངྒོ ཝིཔུལོ ཙ མཧགྒཏོ ཙ ཨཔྤམཱཎོ ཙ ཨབྱཱཔཛྫོ ཙ ནཱམ ཧོཏི. སོ ཧི པཏྠཊཏྟཱ ཝིཔུལོ, མཧནྟབྷཱཝཾ གཏཏྟཱ མཧགྒཏོ, ཝཌྜྷིཔམཱཎཏྟཱ ཨཔྤམཱཎོ, ནཱིཝརཎཱནཾ དཱུརཱིབྷཱཝེན བྱཱཔཱདརཧིཏཏྟཱ ཨབྱཱཔཛ྄ཛྷོ ནཱམ ཧོཏི. ཏཎྷཱཡ པཧཱནཱ ཀམྨཾ པཧཱིཡཏཱིཏི ཡཾ ཏཎྷཱམཱུལཀཾ ཀམྨཾ ཨུཔྤཛྫེཡྻ, ཏཾ ཏཎྷཱཔཧཱནེན པཧཱིཡཏི. ཀམྨསྶ པཧཱནཱ དུཀྑནྟི ཡམྤི ཀམྨམཱུལཀཾ ཝཊྚདུཀྑཾ ཨུཔྤཛྫེཡྻ, ཏཾ ཀམྨཔཧཱནེན པཧཱིཡཏི. ཏཎྷཀྑཡཱདཡོ ཏཎྷཱདཱིནཾཡེཝ ཁཡཱ, ཨཏྠཏོ པནེཏེཧི ནིབྦཱནཾ ཀཐིཏནྟི ཝེདིཏབྦཾ. སཏྟམཾ ཨུཏྟཱནམེཝ.

༨. ནིབྦེདྷབྷཱགིཡསུཏྟཝཎྞནཱ

༢༠༩. ཨཊྛམེ ¶ ནིབྦེདྷབྷཱགིཡནྟི ནིབྦིཛ྄ཛྷནཀོཊྛཱསིཡཾ. སཏིསམྦོཛ྄ཛྷངྒཾ བྷཱཝིཏེནཱཏི སཏིསམྦོཛ྄ཛྷངྒེན བྷཱཝིཏེན, སཏིསམྦོཛ྄ཛྷངྒཾ ཝཱ བྷཱཝེཏྭཱ ཋིཏེན, ཨེཝམེཏྠ མགྒབོཛ྄ཛྷངྒཱ མིསྶཀཱ. ཏེཧི བྷཱཝིཏཾ, ཏེ ཝཱ བྷཱཝེཏྭཱ ཋིཏཾ ཙིཏྟཾ ནིབྦཏྟིཏལོཀུཏྟརམེཝ. ཏམྤི པན མགྒནིསྶིཏཾ ཀཏྭཱ མིསྶཀམེཝ ཀཐེཏུཾ ཝཊྚཏི.

༩. ཨེཀདྷམྨསུཏྟཝཎྞནཱ

༢༡༠. ནཝམེ སཾཡོཛནཝིནིབནྡྷཱཏི སཾཡོཛནསངྑཱཏཱ ཝིནིབནྡྷཱ. ཨཛ྄ཛྷོསཱནཱཏི པརིནིཊྛཔེཏྭཱ གཧཎཱ.

༡༠. ཨུདཱཡིསུཏྟཝཎྞནཱ

༢༡༡. དསམེ ¶ ཨབཧུཀཏོཏི ཨཀཏབཧུམཱནོ. ཨུཀྐུཛྫཱཝཀུཛྫནྟི ཨེཏྠ ཨུཀྐུཛྫཾ ཝུཙྩཏི ཨུདཡོ, ཨཝཀུཛྫཾ ཝཡོཏི ཨུདཡབྦཡཝསེན པརིཝཏྟེནྟོ སམྨསནྟོཏི དཱིཔེཏི. དྷམྨོ ཙ མེ, བྷནྟེ, ཨབྷིསམིཏོཏི ཝིཔསྶནཱདྷམྨོ ཨབྷིསམཱགཏོ. མགྒོཏི ཝིཔསྶནཱམགྒོཝ. སཙེ ཧི ཐེརོ ཏསྨིཾ སམཡེ སོཏཱཔནྣོ, ཨུཔརི ཏིཎྞཾ མགྒཱནཾ ཨཏྠཱཡ, སཙེ ¶ ཨནཱགཱམཱི, ཨརཧཏྟམགྒསྶ ཨཏྠཱཡ ཨཡཾ ཝིཔསྶནཱ ཝེདིཏབྦཱ. ཏཐཱ ཏཐཱ ཝིཧརནྟནྟི ཏེན ཏེནཱཀཱརེན ཝིཧརནྟཾ. ཏཐཏྟཱཡཱཏི ཏཐཱབྷཱཝཱཡ. ཁཱིཎཱ ཛཱཏཱིཏིཨཱདཱིཧི ཏཐཏྟཱཡཱཏི ཨདྷིཔྤེཏཾ ཏཐཱབྷཱཝཾ དསྶེཏི. པཙྩཝེཀྑཎཏྠཱཡ ཨུཔནཱིཡཏཱིཏི ཧི ཨེཏྠ ཨདྷིཔྤཱཡོ, ཏཾ དསྶེནྟོ ཨེཝམཱཧ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

ཨུདཱཡིཝགྒོ.

༤. ནཱིཝརཎཝགྒོ

༣-༤. ཨུཔཀྐིལེསསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༢༡༤-༢༡༥. ཙཏུཏྠཝགྒསྶ ཏཏིཡེ ན ཙ པབྷསྶརནྟི ན ཙ པབྷཱཝནྟཾ. པབྷངྒུ ཙཱཏི པབྷིཛྫནསབྷཱཝཾ. ཨཡོཏི ཀཱལ༹ལོཧཾ. ཋཔེཏྭཱ ཨིདྷ ཝུཏྟཱནི ཙཏྟཱརི ཨཝསེསཾ ལོཧཾ ནཱམ. སཛ྄ཛྷཱུཏི རཛཏཾ. ཙིཏྟསྶཱཏི ཙཏུབྷཱུམཀཙིཏྟསྶ. ལོཀིཡསྶ ཏཱཝ ཨུཔཀྐིལེསོ ཧོཏུ ¶ , ལོཀུཏྟརསྶ ཀཐཾ ཧོཏཱིཏི? ཨུཔྤཛྫིཏུཾ ཨཔྤདཱནེན. ཡདགྒེན ཧི ཨུཔྤཛྫིཏུཾ ན དེནྟི, ཏདགྒེནེཝ ཏེ ལོཀིཡསྶཱཔི ལོཀུཏྟརསྶཱཔི ཨུཔཀྐིལེསཱ ནཱམ ཧོནྟི. པབྷངྒུ ཙཱཏི ཨཱརམྨཎེ ཙུཎྞཝིཙུཎྞབྷཱཝཱུཔགམནེན བྷིཛྫནསབྷཱཝཾ. ཨནཱཝརཎཱ ཨནཱིཝརཎཱཏི ཀུསལདྷམྨེ ན ཨཱཝརནྟཱིཏི ཨནཱཝརཎཱ, ན ནཱིཝརནྟི ན པཊིཙྪཱདེནྟཱིཏི ཨནཱིཝརཎཱ. ཙེཏསོ ཨནུཔཀྐིལེསཱཏི ཙཏུབྷཱུམཀཙིཏྟསྶ ཨནུཔཀྐིལེསཱ.

༨. ཨཱཝརཎནཱིཝརཎསུཏྟཝཎྞནཱ

༢༡༩. ཨཊྛམེ ¶ པཉྙཱཡ དུབྦལཱིཀརཎཱཏི པཉྙཱཡ མནྡབྷཱཝཀརཱ. ནཱིཝརཎཱནཉྷི ཨབྷིཎྷུཔྤཱདེ སཏི ཨནྟརནྟརཱ ཨུཔྤཛྫམཱནཱ པཉྙཱ དུབྦལཱ ཧོཏི མནྡཱ ཨཝིསདཱ.

པཉྩ ནཱིཝརཎཱ ཏསྨིཾ སམཡེ ན ཧོནྟི. སཏྟབོཛ྄ཛྷངྒཱ ཏསྨིཾ སམཡེ བྷཱཝནཱཔཱརིཔཱུརིཾ གཙྪནྟཱིཏི ཨརིཡསཱཝཀསྶ ཧི སཔྤཱཡདྷམྨསྶཝནཾ སུཎནྟསྶ ¶ པཉྩ ནཱིཝརཎཱ དཱུརེ ཧོནྟི. སོ སཙེ ཏསྨིཾཡེཝ ཋཱནེ ཝིསེསཾ ནིབྦཏྟེཏུཾ སཀྐོཏི, ཨེཝམསྶ སཏྟ བོཛ྄ཛྷངྒཱ བྷཱཝནཱཔཱརིཔཱུརིཾ གཙྪནྟི. ནོ ཙེ སཀྐོཏི, ཏཏོ ཝུཊྛཱཡ རཏྟིཊྛཱནདིཝཱཊྛཱནཾ གཏོ ཏམེཝ པཱིཏིཾ ཨཝིཛཧནྟོ པཉྩ ནཱིཝརཎེ ཝིཀྑམྦྷེཏྭཱ ཝིསེསཾ ནིབྦཏྟེསྶཏི. ཏཏྠ ཨསཀྐོནྟོཔི ཡཱཝ སཏྟདིཝསབྦྷནྟརཱ ཏམེཝ པཱིཏིཾ ཨཝིཛཧནྟོ ནཱིཝརཎེ ཝིཀྑམྦྷེཏྭཱ ཝིསེསཾ ནིབྦཏྟེསྶཏཱིཏི ཨིདཾ སནྡྷཱཡེཏཾ ཝུཏྟཾ. དྷམྨསྶཝནཝསེན སཀིཾ པཱིཏིཔཱམོཛྫཔཀྑིཡཱ པཊིལདྡྷབོཛ྄ཛྷངྒཱ ཧི ཀམྨཱརཱམཏཱདཱིནི ཨཱགམྨ ནསྶནྟི, ཏཐཱརཱུཔཾ པན ཨུཏུསཔྤཱཡཱདིཾ ལབྷིཏྭཱ པུན ཨུཔྤཛྫནྟཱཔི ཏསྨིཾ སམཡེ བྷཱཝནཱཔཱརིཔཱུརིཾ གཙྪནྟི ཨིཙྩེཝ ཝུཙྩཏི.

༩. རུཀྑསུཏྟཝཎྞནཱ

༢༢༠. ནཝམེ ཨཛ྄ཛྷཱརུཧཱཏི ཨབྷིརུཧནཀཱ. ཀཙྪཀོཏི ཨཊྛིཀཙྪཀོ. ཀཔིཏྠནོཏི མཀྐཊཐནསདིསཕལོ ཝིཛཱཏཔིལཀྑོ.

༡༠. ནཱིཝརཎསུཏྟཝཎྞནཱ

༢༢༡. དསམེ ¶ ཨནྡྷཀརཎཱཏི ཨནྡྷབྷཱཝཀརཎཱ. ཨཙཀྑུཀརཎཱཏི པཉྙཱཙཀྑུསྶ ཨཀརཎཱ. པཉྙཱནིརོདྷིཀཱཏི པཉྙཱཡ ནིརོདྷནཱ. ཝིགྷཱཏཔཀྑིཡཱཏི དུཀྑཔཀྑིཀཱ. ཨནིབྦཱནསཾཝཏྟནིཀཱཏི ནིབྦཱནཏྠཱཡ ཨསཾཝཏྟནིཀཱ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝ. སཀལེཔི ཨིམསྨིཾ ཝགྒེ མིསྶཀབོཛ྄ཛྷངྒཱཝ ཀཐིཏཱཏི.

ནཱིཝརཎཝགྒོ.

༥. ཙཀྐཝཏྟིཝགྒོ

༡. ཝིདྷཱསུཏྟཝཎྞནཱ

༢༢༢. པཉྩམཝགྒསྶ ¶ པཋམེ ཏིསྶོ ཝིདྷཱཏི ཏཡོ མཱནཀོཊྛཱསཱ, མཱནོཡེཝ ཝཱ. ཏཐཱ ཏཐཱ ཝིདཧནཏོ ཧི མཱནོཝ ཝིདྷཱཏི ཝུཙྩཏི.

༢. ཙཀྐཝཏྟིསུཏྟཝཎྞནཱ

༢༢༣. དུཏིཡེ ¶ རཉྙོ, བྷིཀྑཝེ, ཙཀྐཝཏྟིསྶཱཏི ཨེཏྠ ཨཏྟནོ སིརིསམྤཏྟིཡཱ རཱཛཏི, ཙཏཱུཧི ཝཱ སངྒཧཝཏྠཱུཧི ལོཀཾ རཉྫེཏཱིཏི རཱཛཱ, ཏསྶ རཉྙོ. ‘‘པཝཏྟཏུ བྷཝཾ ཙཀྐརཏན’’ནྟི པུཉྙཱནུབྷཱཝེན ཨབྦྷུགྒཏཱཡ ཝཱཙཱཡ ཙོདེནྟོ ཙཀྐཾ ཝཏྟེཏཱིཏི ཙཀྐཝཏྟཱི, ཏསྶ ཙཀྐཝཏྟིསྶ. པཱཏུབྷཱཝཱཏི པཱཏུབྷཱཝེན. སཏྟནྣནྟི གཎནཔརིཙྪེདོ. རཏནཱནནྟི པརིཙྪིནྣཨཏྠདསྶནཾ. ཝཙནཏྠོ པནེཏྠ རཏིཛནནཊྛེན རཏནཾ. ཨཔིཙ –

‘‘ཙིཏྟཱིཀཏཾ མཧགྒྷཉྩ, ཨཏུལཾ དུལླབྷདསྶནཾ;

ཨནོམསཏྟཔརིབྷོགཾ, རཏནཾ ཏེན ཝུཙྩཏཱི’’ཏི.

ཙཀྐརཏནསྶ ཙ ནིབྦཏྟཀཱལཏོ པཊྛཱཡ ཨཉྙཾ དེཝཊྛཱནཾ ནཱམ ན ཧོཏི, སབྦེཝ གནྡྷཔུཔྥཱདཱིཧི ཏསྶེཝ པཱུཛཉྩ ཨབྷིཝཱདནཱདཱིནི ཙ ཀརོནྟཱིཏི ཙིཏྟཱིཀཏཊྛེན རཏནཾ. ཙཀྐརཏནསྶ ཙ ‘‘ཨེཏྟཀཾ ནཱམ དྷནཾ ཨགྒྷཏཱི’’ཏི ཨགྒྷོ ནཏྠི, ཨིཏི མཧགྒྷཊྛེནཱཔི རཏནཾ. ཙཀྐརཏནཉྩ ཨཉྙེཧི ལོཀེ ཝིཛྫམཱནརཏནེཧི ཨསདིསནྟི ཨཏུལཊྛེན རཏནཾ. ཡསྨཱ པན ཡསྨིཾ ཀཔྤེ བུདྡྷཱ ཨུཔྤཛྫནྟི ¶ , ཏསྨིཾཡེཝ ཙཀྐཝཏྟིནོ, བུདྡྷཱ ཙ ཀདཱཙི ཀརཧཙི ཨུཔྤཛྫནྟི, ཏསྨཱ དུལླབྷདསྶནཊྛེན རཏནཾ. ཏདེཏཾ ཛཱཏིརཱུཔཀུལཨིསྶརིཡཱདཱིཧི ཨནོམསྶ ཨུལཱ༹རསཏྟསྶེཝ ཨུཔྤཛྫཏི, ན ཨཉྙསྶཱཏི ཨནོམསཏྟཔརིབྷོགཊྛེནཱཔི རཏནཾ. ཡཐཱ ཙ ཙཀྐརཏནཾ, ཨེཝཾ སེསཱནིཔཱིཏི. ཏེན ཝུཏྟཾ –

‘‘ཙིཏྟཱིཀཏཾ ¶ མཧགྒྷཉྩ, ཨཏུལཾ དུལླབྷདསྶནཾ;

ཨནོམསཏྟཔརིབྷོགཾ, རཏནཾ ཏེན ཝུཙྩཏཱི’’ཏི.

པཱཏུབྷཱཝོ ཧོཏཱིཏི ནིབྦཏྟི ཧོཏི. ཏཏྲཱཡཾ ཡོཛནཱ – ཙཀྐཝཏྟིསྶ པཱཏུབྷཱཝཱ སཏྟནྣཾ རཏནཱནཾ པཱཏུབྷཱཝོཏི ཨཡུཏྟཾ. ཨུཔྤནྣཉྷི ཙཀྐཾ ཝཏྟེཏྭཱ སོ ཙཀྐཝཏྟཱི ནཱམ ཧོཏཱིཏི ནཱཡུཏྟཾ. ཀསྨཱ? ཙཀྐཝཏྟནནིཡམཱཔེཀྑཏཱཡ. ཡོ ཧི ནིཡམེན ཙཀྐཾ ཝཏྟེསྶཏི, སོ པཊིསནྡྷིཏོ པབྷུཏི ‘‘ཙཀྐཝཏྟི པཱཏུབྷཱུཏོ’’ཏི ཝཏྟབྦཏཾ ཨཱཔཛྫཏི. ལདྡྷནཱམསྶ ཙ པུརིསསྶ མཱུལུཔྤཏྟིཝཙནཏོཔི ཡུཏྟམེཝེཏཾ. ཡོ ཧི ཨེས ཙཀྐཝཏྟཱིཏི ¶ ལདྡྷནཱམོ སཏྟཝིསེསོ, ཏསྶ པཊིསནྡྷིསངྑཱཏོ པཱཏུབྷཱཝོཏི ཨཡམེཏྠ ཨཏྠོ. ཏསྶ ཧི པཱཏུབྷཱཝཱ རཏནཱནི པཱཏུབྷཝནྟི. པཱཏུབྷཱུཏེཧི པན ཏེཧི སདྡྷིཾ པརིཔཀྐེ པུཉྙསམྦྷཱརེ སོ སཾཡུཛྫཏི, ཏདཱ ལོཀསྶ ཏེསུ པཱཏུབྷཱཝཙིཏྟཾ ཨུཔྤཛྫཏི. བཧུལཝཙནཏོ ཙཱཔི ཡུཏྟམེཝེཏཾ. ཡདཱ ཧི ལོཀསྶ ཏེསུ པཱཏུབྷཱཝསཉྙཱ ཨུཔྤཛྫཏི, ཏདཱ ཨེཀམེཝ པཋམཾ, པཙྪཱ ཨིཏརཱནི ཚ པཱཏུབྷཝནྟཱིཏི བཧུལཝཙནཏོ ཙཱཔི ཨེཏཾ ཡུཏྟཾ. པཱཏུབྷཱཝསྶ ཙ ཨཏྠབྷེདཏོཔི ཡུཏྟམེཝེཏཾ. ན ཀེཝལཉྷི པཱཏུབྷཱུཏམེཝ པཱཏུབྷཱཝོ, པཱཏུབྷཱཝཡཏཱིཏི པཱཏུབྷཱཝོ. ཨཡཾ པཱཏུབྷཱཝསྶ ཨཏྠབྷེདོ. ཡསྨཱ ཡོ སོ པུཉྙསམྦྷཱརོ རཱཛཱནཾ ཙཀྐཝཏྟིཾ པཊིསནྡྷིཝསེན པཱཏུབྷཱཝཡཏི, ཏསྨཱ རཉྙོ ཙཀྐཝཏྟིསྶ པཱཏུབྷཱཝཱ. ན ཀེཝལཉྷི ཙཀྐཝཏྟིཡེཝ, ཨིམཱནི པན སཏྟ རཏནཱནིཔི པཱཏུབྷཝནྟཱིཏི ཨཡམེཏྠ ཨཏྠོ. ཡཐེཝ ཧི སོ པུཉྙསམྦྷཱརོ རཉྙོ ཛནཀཧེཏུ, ཨེཝཾ རཏནཱནམྤི པརིཡཱཡེན ཨུཔནིསྶཡཧེཏཱུཏི ཡུཏྟམེཝེཏཾ ‘‘རཉྙོ, བྷིཀྑཝེ, ཙཀྐཝཏྟིསྶ པཱཏུབྷཱཝཱ སཏྟནྣཾ རཏནཱནཾ པཱཏུབྷཱཝོ ཧོཏཱི’’ཏི.

ཨིདཱནི ¶ ཏེསཾ རཏནཱནཾ སརཱུཔཝསེན དསྶནཏྠཾ ཀཏམེསཾ སཏྟནྣཾ ཙཀྐརཏནསྶཱཏིཨཱདིམཱཧ. ཏཏྠ ཙཀྐརཏནསྶཱཏིཨཱདཱིསུ ཨཡཾ སངྑེཔཱདྷིཔྤཱཡོ – དྭིསཧསྶདཱིཔཔརིཝཱརཱནཾ ཙཏུནྣཾ མཧཱདཱིཔཱནཾ སིརིཝིབྷཝཾ གཧེཏྭཱ དཱཏུཾ སམཏྠསྶ ཙཀྐརཏནསྶ པཱཏུབྷཱཝོ ཧོཏི, ཏཐཱ པུརེབྷཏྟམེཝ སཱགརཔརིཡནྟཾ པཐཝིཾ ཨནུཔརིཡཱཡནསམཏྠསྶ ཝེཧཱསངྒམསྶ ཧཏྠིརཏནསྶ, ཏཱདིསསྶེཝ ཨསྶརཏནསྶ, ཙཏུརངྒསམནྣཱགཏེཔི ཨནྡྷཀཱརེ ཡོཛནཔྤམཱཎཾ ཨནྡྷཀཱརཾ ཝིདྷམིཏྭཱ ཨཱལོཀདསྶནསམཏྠསྶ མཎིརཏནསྶ, ཚབྦིདྷཾ དོསཾ ཝིཝཛྫེཏྭཱ མནཱཔཙཱརིནོ ཨིཏྠིརཏནསྶ, ཡོཛནཔྤམཱཎེ པདེསེ ཨནྟོཔཐཝིགཏཱནཾ ནིདྷཱིནཾ དསྶནསམཏྠསྶ གཧཔཏིརཏནསྶ, ཨགྒམཧེསིཡཱ ཀུཙྪིམྷི ནིབྦཏྟིཏྭཱ སཀལརཛྫཱནུསཱསནསམཏྠསྶ ཛེཊྛཔུཏྟསངྑཱཏསྶ པརིཎཱཡཀརཏནསྶ ཙ པཱཏུབྷཱཝོ ཧོཏཱིཏི ¶ . ཨཡམེཏྠ སངྑེཔོ. ཝིཏྠཱརཏོ པན ཏེསཾ ཙཀྐརཏནཱདཱིནཾ པཱཏུབྷཱཝཝིདྷཱནཾ མཧཱསུདསྶནཱདཱིསུ སུཏྟེསུ ཨཱགཏམེཝ. ཨཏྠོཔིསྶ ཏེསཾ ཝཎྞནཱཡ སཾཝཎྞིཏོཡེཝ.

སཏིསམྦོཛ྄ཛྷངྒརཏནསྶཱཏིཨཱདཱིསུ ¶ སརིཀྑཀཏཱ ཨེཝཾ ཝེདིཏབྦཱ – ཡཐེཝ ཧི ཙཀྐཝཏྟིནོ ཙཀྐརཏནཾ སབྦརཏནཱནཾ པུརེཙརཾ, ཨེཝཾ སཏིསམྦོཛ྄ཛྷངྒརཏནཾ སབྦེསཾ ཙཏུབྷཱུམཀདྷམྨཱནཾ པུརེཙརནྟི, པུརེཙརཎཊྛེན ཙཀྐཝཏྟིརཉྙོ ཙཀྐརཏནསདིསཾ ཧོཏི. ཙཀྐཝཏྟིནོ ཙ རཏནེསུ མཧཱཀཱཡཱུཔཔནྣཾ ཨཙྩུགྒཏཾ ཝིཔུལཾ མཧནྟཾ ཧཏྠིརཏནཾ, ཨིདམྤི དྷམྨཝིཙཡསམྦོཛ྄ཛྷངྒརཏནཾ མཧནྟཾ དྷམྨཀཱཡཱུཔཔནྣཾ ཨཙྩུགྒཏཾ ཝིཔུལཾ མཧནྟནྟི ཧཏྠིརཏནསདིསཾ ཧོཏི. ཙཀྐཝཏྟིནོ ཨསྶརཏནཾ སཱིགྷཾ ལཧུ ཛཝཾ, ཨིདམྤི ཝཱིརིཡསམྦོཛ྄ཛྷངྒརཏནཾ སཱིགྷཾ ལཧུ ཛཝནྟི ཨིམཱཡ སཱིགྷལཧུཛཝཏཱཡ ཨསྶརཏནསདིསཾ ཧོཏི. ཙཀྐཝཏྟིནོ མཎིརཏནཾ ཨནྡྷཀཱརཾ ཝིདྷམཏི, ཨཱལོཀཾ དསྶེཏི, ཨིདམྤི པཱིཏིསམྦོཛ྄ཛྷངྒརཏནཾ ཏཱཡ ཨེཀནྟཀུསལཏྟཱ ཀིལེསནྡྷཀཱརཾ ཝིདྷམཏི, སཧཛཱཏཔཙྩཡཱདིཝསེན ཉཱཎཱལོཀཾ དསྶེཏཱིཏི ཨིམིནཱ ཨནྡྷཀཱརཝིདྷམནཨཱལོཀདསྶནབྷཱཝེན མཎིརཏནསདིསཾ ཧོཏི.

ཙཀྐཝཏྟིནོ ཨིཏྠིརཏནཾ ཀཱཡཙིཏྟདརཐཾ ¶ པཊིཔསྶམྦྷེཏི, པརིལཱ༹ཧཾ ཝཱུཔསམེཏི. ཨིདམྤི པསྶདྡྷིསམྦོཛ྄ཛྷངྒརཏནཾ ཀཱཡཙིཏྟདརཐཾ པཊིཔསྶམྦྷེཏི, པརིལཱ༹ཧཾ ཝཱུཔསམེཏཱིཏི ཨིཏྠིརཏནསདིསཾ ཧོཏི. ཙཀྐཝཏྟིནོ གཧཔཏིརཏནཾ ཨིཙྪིཏིཙྪིཏཀྑཎེ དྷནདཱནེན ཝིཀྑེཔཾ པཙྪིནྡིཏྭཱ ཙིཏྟཾ ཨེཀགྒཾ ཀརོཏི, ཨིདམྤི སམཱདྷིསམྦོཛ྄ཛྷངྒརཏནཾ ཡཐིཙྪིཏཱདིཝསེན ཨཔྤནཾ སམྤཱདེཏི, ཝིཀྑེཔཾ པཙྪིནྡིཏྭཱ ཙིཏྟཾ ཨེཀགྒཾ ཀརོཏཱིཏི གཧཔཏིརཏནསདིསཾ ཧོཏི. ཙཀྐཝཏྟིནོ ཙ པརིཎཱཡཀརཏནཾ སབྦཏྠཀིཙྩསམྤཱདནེན ཨཔྤོསྶུཀྐཏཾ ཀརོཏི. ཨིདམྤི ཨུཔེཀྑཱསམྦོཛ྄ཛྷངྒརཏནཾ ཙིཏྟུཔྤཱདཾ ལཱིནུདྡྷཙྩཏོ མོཙེཏྭཱ པཡོགམཛ྄ཛྷཏྟེ ཋཔཡམཱནཾ ཨཔྤོསྶུཀྐཏཾ ཀརོཏཱིཏི པརིཎཱཡཀརཏནསདིསཾ ཧོཏི. ཨིཏི ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཙཏུབྷཱུམཀོ སབྦསངྒཱཧིཀདྷམྨཔརིཙྪེདོ ཀཐིཏོཏི ཝེདིཏབྦོ.

༤-༡༠. དུཔྤཉྙསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༢༢༥-༢༣༡. ཙཏུཏྠེ ཨེལ༹མཱུགོཏི མུཁེན ཝཱཙཾ ནིཙྪཱརེཏུཾ སཀྐོནྟོཔི དོསེཧི མཱུགོ ཨསམྤནྣཝཙནོ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝཱཏི.

ཙཀྐཝཏྟིཝགྒོ.

༦. སཱཀཙྪཝགྒོ

༡. ཨཱཧཱརསུཏྟཝཎྞནཱ

༢༣༢. ཚཊྛཝགྒསྶ ¶ ¶ པཋམེ ཨཡམཱཧཱརོ ཨནུཔྤནྣསྶ ཝཱ སཏིསམྦོཛ྄ཛྷངྒསྶ ཨུཔྤཱདཱཡཱཏིཨཱདཱིསུ ཨཡཾ པུརིམནཡཏོ ཝིསེསོ. ན ཀེཝལཉྷི སཏིསམྦོཛ྄ཛྷངྒཱདཱིནཾ ཨེཏེ ཝུཏྟཔྤཀཱརཱཝ ཨུཔྤཱདཱཡ, ཨུཔྤནྣཱནཾ ཝཱ བྷཱཝནཱཡ པཱརིཔཱུརིཡཱ པཙྩཡཱ ཧོནྟི, ཨཉྙེཔི པན ཨེཝཾ ཝེདིཏབྦཱ. ཨཔརེཔི ཧི ཙཏྟཱརོ དྷམྨཱ སཏིསམྦོཛ྄ཛྷངྒསྶ ཨུཔྤཱདཱཡ སཾཝཏྟནྟི སཏིསམྤཛཉྙཾ མུཊྛསྶཏིཔུགྒལཔརིཝཛྫནཏཱ ཨུཔཊྛིཏསྶཏིཔུགྒལསེཝནཏཱ ཏདདྷིམུཏྟཏཱཏི. ཨབྷིཀྐནྟཱདཱིསུ ཧི སཏྟསུ ཋཱནེསུ སཏིསམྤཛཉྙེན, བྷཏྟནིཀྑིཏྟཀཱཀསདིསེ མུཊྛསྶཏིཔུགྒལེ པརིཝཛྫནེན, ཏིསྶདཏྟཏྠེརཨབྷཡཏྠེརཱདིསདིསེ ཨུཔཊྛིཏསྶཏིཔུགྒལེ སེཝནེན, ཋཱནནིསཛྫཱདཱིསུ སཏིསམུཊྛཱཔནཏྠཾ ནིནྣཔོཎཔབྦྷཱརཙིཏྟཏཱཡ ¶ ཙ སཏིསམྦོཛ྄ཛྷངྒོ ཨུཔྤཛྫཏི. ཨེཝཾ ཙཏཱུཧི ཀཱརཎེཧི ཨུཔྤནྣསྶ པནསྶ ཨརཧཏྟམགྒེན བྷཱཝནཱཔཱརིཔཱུརཱི ཧོཏི.

སཏྟ དྷམྨཱ དྷམྨཝིཙཡསམྦོཛ྄ཛྷངྒསྶ ཨུཔྤཱདཱཡ སཾཝཏྟནྟི – པརིཔུཙྪཀཏཱ ཝཏྠུཝིསདཀིརིཡཱ ཨིནྡྲིཡསམཏྟཔཊིཔཱདནཱ དུཔྤཉྙཔུགྒལཔརིཝཛྫནཱ པཉྙཝནྟཔུགྒལསེཝནཱ གམྦྷཱིརཉཱཎཙརིཡཔཙྩཝེཀྑཎཱ ཏདདྷིམུཏྟཏཱཏི. ཏཏྠ པརིཔུཙྪཀཏཱཏི ཁནྡྷདྷཱཏུཨཱཡཏནཨིནྡྲིཡབལབོཛ྄ཛྷངྒམགྒངྒཛྷཱནངྒསམཐཝིཔསྶནཱནཾ ཨཏྠསནྣིསྶིཏཔརིཔུཙྪཱབཧུལཏཱ.

ཝཏྠུཝིསདཀིརིཡཱཏི ཨཛ྄ཛྷཏྟིཀབཱཧིརཱནཾ ཝཏྠཱུནཾ ཝིསདབྷཱཝཀརཎཾ. ཡདཱ ཧིསྶ ཀེསནཁལོམཱནི དཱིགྷཱནི ཧོནྟི, སརཱིརཾ ཝཱ ཨུསྶནྣདོསཉྩེཝ སེདམལམཀྑིཏཉྩ, ཏདཱ ཨཛ྄ཛྷཏྟིཀཝཏྠུ ཨཝིསདཾ ཧོཏི ཨཔརིསུདྡྷཾ. ཡདཱ པན ཙཱིཝརཾ ཛིཎྞཾ ཀིལིཊྛཾ དུགྒནྡྷཾ ཧོཏི, སེནཱསནཾ ཝཱ ཨུཀླཱཔཾ, ཏདཱ བཱཧིརཝཏྠུ ཨཝིསདཾ ཧོཏི ཨཔརིསུདྡྷཾ. ཏསྨཱ ཀེསཱདིཚེདནེན ཨུདྡྷཾཝིརེཙནཨདྷོཝིརེཙནཱདཱིཧི སརཱིརསལླཧུཀབྷཱཝཀརཎེན ཨུཙྪཱདནནཧཱཔནེན ཙ ཨཛ྄ཛྷཏྟིཀཝཏྠུ ཝིསདཾ ཀཱཏབྦཾ. སཱུཙིཀམྨདྷོཝནརཛནཔརིབྷཎྜཀརཎཱདཱིཧི བཱཧིརཝཏྠུ ཝིསདཾ ཀཱཏབྦཾ. ཨེཏསྨིཉྷི ཨཛ྄ཛྷཏྟིཀབཱཧིརེ ཝཏྠུམྷི ཨཝིསདེ ཨུཔྤནྣེསུ ཙིཏྟཙེཏསིཀེསུ ཉཱཎམྤི ཨཝིསདཾ ཨཔརིསུདྡྷཾ ཧོཏི ཨཔརིསུདྡྷཱནི དཱིཔཀཔལླཀཝཊྚིཏེལཱནི ནིསྶཱཡ ཨུཔྤནྣདཱིཔསིཁཱཡ ཨོབྷཱསོ ¶ ¶ ཝིཡ. ཝིསདེ པན ཨཛ྄ཛྷཏྟིཀབཱཧིརེ ཝཏྠུམྷི ཨུཔྤནྣེསུ ཙིཏྟཙེཏསིཀེསུ ཉཱཎམྤི ཝིསདཾ ཧོཏི པརིསུདྡྷཱནི དཱིཔཀཔལླཀཝཊྚིཏེལཱནི ནིསྶཱཡ ཨུཔྤནྣདཱིཔསིཁཱཡ ཨོབྷཱསོ ཝིཡ. ཏེན ཝུཏྟཾ – ‘‘ཝཏྠུཝིསདཀིརིཡཱ དྷམྨཝིཙཡསམྦོཛ྄ཛྷངྒསྶ ཨུཔྤཱདཱཡ སཾཝཏྟཏཱི’’ཏི.

ཨིནྡྲིཡསམཏྟཔཊིཔཱདནཱ ནཱམ སདྡྷཱདཱིནཾ ཨིནྡྲིཡཱནཾ སམབྷཱཝཀརཎཾ. སཙེ ཧིསྶ སདྡྷིནྡྲིཡཾ བལཝཾ ཧོཏི, ཨིཏརཱནི མནྡཱནི, ཏཏོ ཝཱིརིཡིནྡྲིཡཾ པགྒཧཀིཙྩཾ, སཏིནྡྲིཡཾ ཨུཔཊྛཱནཀིཙྩཾ, སམཱདྷིནྡྲིཡཾ ཨཝིཀྑེཔཀིཙྩཾ, པཉྙིནྡྲིཡཾ དསྶནཀིཙྩཾ ཀཱཏུཾ ན སཀྐོཏི ¶ . ཏསྨཱ ཏཾ དྷམྨསབྷཱཝཔཙྩཝེཀྑཎེན ཝཱ, ཡཐཱ ཝཱ མནསིཀརོཏོ བལཝཾ ཛཱཏཾ, ཏཐཱ ཨམནསིཀརཎེན ཧཱཔེཏབྦཾ. ཝཀྐལིཏྠེརཝཏྠུ ཙེཏྠ ནིདསྶནཾ. སཙེ པན ཝཱིརིཡིནྡྲིཡཾ བལཝཾ ཧོཏི, ཨཐ ནེཝ སདྡྷིནྡྲིཡཾ ཨདྷིམོཀྑཀིཙྩཾ ཀཱཏུཾ སཀྐོཏི, ན ཨིཏརཱནི ཨིཏརཀིཙྩབྷེདཾ. ཏསྨཱ ཏཾ པསྶདྡྷཱདིབྷཱཝནཱཡ ཧཱཔེཏབྦཾ. ཏཏྠཱཔི སོཎཏྠེརསྶ ཝཏྠུ དསྶེཏབྦཾ. ཨེཝཾ སེསེསུཔི ཨེཀསྶ བལཝབྷཱཝེ སཏི ཨིཏརེསཾ ཨཏྟནོ ཀིཙྩེསུ ཨསམཏྠཏཱ ཝེདིཏབྦཱ.

ཝིསེསཏོ པནེཏྠ སདྡྷཱཔཉྙཱནཾ སམཱདྷིཝཱིརིཡཱནཉྩ སམཏཾ པསཾསནྟི. བལཝསདྡྷོ ཧི མནྡཔཉྙོ མུདྷཔྤསནྣོ ཧོཏི, ཨཝཏྠུསྨིཾ པསཱིདཏི. བལཝཔཉྙོ པན མནྡསདྡྷོ ཀེརཱཊིཀཔཀྑཾ བྷཛཏི, བྷེསཛྫསམུཊྛིཏོ ཝིཡ རོགོ ཨཏེཀིཙྪོ ཧོཏི. ཙིཏྟུཔྤཱདམཏྟེནེཝ ཀུསལཾ ཧོཏཱིཏི ཨཏིདྷཱཝིཏྭཱ དཱནཱདཱིནི ཨཀརོནྟོ ནིརཡེ ཨུཔྤཛྫཏི. ཨུབྷིནྣཾ སམཏཱཡ ཝཏྠུསྨིཾཡེཝ པསཱིདཏི. བལཝསམཱདྷིཾ པན མནྡཝཱིརིཡཾ སམཱདྷིསྶ ཀོསཛྫཔཀྑཏྟཱ ཀོསཛྫཾ ཨབྷིབྷཝཏི. བལཝཝཱིརིཡཾ མནྡསམཱདྷིཾ ཝཱིརིཡསྶ ཨུདྡྷཙྩཔཀྑཏྟཱ ཨུདྡྷཙྩཾ ཨབྷིབྷཝཏི. སམཱདྷི པན ཝཱིརིཡེན སཾཡོཛིཏོ ཀོསཛྫེ པཏིཏུཾ ན ལབྷཏི, ཝཱིརིཡཾ སམཱདྷིནཱ སཾཡོཛིཏཾ ཨུདྡྷཙྩེ པཏིཏུཾ ན ལབྷཏི. ཏསྨཱ ཏདུབྷཡཾ སམཾ ཀཱཏབྦཾ. ཨུབྷཡསམཏཱཡ ཧི ཨཔྤནཱ ཧོཏི.

ཨཔི ཙ སམཱདྷིཀམྨིཀསྶ བལཝཏཱིཔི སདྡྷཱ ཝཊྚཏི. ཨེཝཾ སདྡཧནྟོ ཨོཀཔྤེནྟོ ཨཔྤནཾ པཱཔུཎིསྶཏི. སམཱདྷིཔཉྙཱསུ པན སམཱདྷིཀམྨིཀསྶ ཨེཀགྒཏཱ བལཝཏཱི ཝཊྚཏི. ཨེཝཉྷི སོ ཨཔྤནཾ པཱཔུཎཱཏི. ཝིཔསྶནཱཀམྨིཀསྶ པཉྙཱ བལཝཏཱི ཝཊྚཏི. ཨེཝཉྷི སོ ལཀྑཎཔཊིཝེདྷཾ པཱཔུཎཱཏི. ཨུབྷིནྣཾ ¶ པན སམཏཱཡཔི ཨཔྤནཱ ཧོཏིཡེཝ. སཏི པན སབྦཏྠ བལཝཏཱི ཝཊྚཏི. སཏི ཧི ཙིཏྟཾ ཨུདྡྷཙྩཔཀྑིཀཱནཾ སདྡྷཱཝཱིརིཡཔཉྙཱནཾ ཝསེན ཨུདྡྷཙྩཔཱཏཏོ ¶ , ཀོསཛྫཔཀྑིཀེན ཙ སམཱདྷིནཱ ཀོསཛྫཔཱཏཏོ རཀྑཏི. ཏསྨཱ སཱ ལོཎདྷཱུཔནཾ ཝིཡ སབྦབྱཉྫནེསུ, སབྦཀམྨིཀཨམཙྩོ ཝིཡ ཙ སབྦརཱཛཀིཙྩེསུ སབྦཏྠ ཨིཙྪིཏབྦཱ. ཏེནཱཧ ‘‘སཏི ཙ པན སབྦཏྠིཀཱ ཝུཏྟཱ བྷགཝཏཱ. ཀིཾ ཀཱརཎཱ? ཙིཏྟཉྷི སཏིཔཊིསརཎཾ, ཨཱརཀྑཔཙྩུཔཊྛཱནཱ ཙ སཏི, ན ཝིནཱ སཏིཡཱ ཙིཏྟསྶ པགྒཧནིགྒཧོ ཧོཏཱི’’ཏི.

དུཔྤཉྙཔུགྒལཔརིཝཛྫནཱ ¶ ནཱམ ཁནྡྷཱདིབྷེདེ ཨནོགཱལ༹ྷཔཉྙཱནཾ དུམྨེདྷཔུགྒལཱནཾ ཨཱརཀཱ པརིཝཛྫནཾ. པཉྙཝནྟཔུགྒལསེཝནཱ ནཱམ སམཔཉྙཱསལཀྑཎཔརིགྒཱཧིཀཱཡ ཨུདཡབྦཡཔཉྙཱཡ སམནྣཱགཏཔུགྒལསེཝནཱ. གམྦྷཱིརཉཱཎཙརིཡཔཙྩཝེཀྑཎཱ ནཱམ གམྦྷཱིརེསུ ཁནྡྷཱདཱིསུ པཝཏྟཱཡ གམྦྷཱིརཔཉྙཱཡ པབྷེདཔཙྩཝེཀྑཎཱ. ཏདདྷིམུཏྟཏཱ ནཱམ ཋཱནནིསཛྫཱདཱིསུ དྷམྨཝིཙཡསམྦོཛ྄ཛྷངྒསམུཊྛཱཔནཏྠཾ ནིནྣཔོཎཔབྦྷཱརཙིཏྟཏཱ. ཨེཝཾ ཨུཔྤནྣསྶ པནསྶ ཨརཧཏྟམགྒེན བྷཱཝནཱཔཱརིཔཱུརཱི ཧོཏི.

ཨེཀཱདས དྷམྨཱ ཝཱིརིཡསམྦོཛ྄ཛྷངྒསྶ ཨུཔྤཱདཱཡ སཾཝཏྟནྟི – ཨཔཱཡབྷཡཔཙྩཝེཀྑཎཏཱ, ཨཱནིསཾསདསྶཱཝིཏཱ, གམནཝཱིཐིཔཙྩཝེཀྑཎཏཱ, པིཎྜཔཱཏཱཔཙཱཡནཏཱ, དཱཡཛྫམཧཏྟཔཙྩཝེཀྑཎཏཱ, སཏྠུམཧཏྟཔཙྩཝེཀྑཎཏཱ, ཛཱཏིམཧཏྟཔཙྩཝེཀྑཎཏཱ, སབྲཧྨཙཱརིམཧཏྟཔཙྩཝེཀྑཎཏཱ, ཀུསཱིཏཔུགྒལཔརིཝཛྫནཏཱ, ཨཱརདྡྷཝཱིརིཡཔུགྒལསེཝནཏཱ, ཏདདྷིམུཏྟཏཱཏི.

ཏཏྠ ‘‘ནིརཡེསུ པཉྩཝིདྷབནྡྷནཀམྨཀཱརཎཏོ པཊྛཱཡ མཧཱདུཀྑཾ ཨནུབྷཝནཀཱལེཔི, ཏིརཙྪཱནཡོནིཡཾ ཛཱལཁིཔནཀུམཱིནཱདཱིཧི གཧིཏཀཱལེཔི, པཱཛནཀཎྚཀཱདིཔྤཧཱརཏུནྣསྶ པན སཀཊཝཧནཱདིཀཱལེཔི, པེཏྟིཝིསཡེ ཨནེཀཱནིཔི ཝསྶསཧསྶཱནི ཨེཀཾ བུདྡྷནྟརམྤི ཁུཔྤིཔཱསཱཧི ཨཱཏུརཱིབྷཱུཏཀཱལེཔི, ཀཱལཀཉྩིཀཨསུརེསུ སཊྛིཧཏྠཨསཱིཏིཧཏྠཔྤམཱཎེན ཨཊྛིཙམྨམཏྟེནེཝ ཨཏྟབྷཱཝེན ཝཱཏཱཏཔཱདིདུཀྑཱནུབྷཝནཀཱལེཔི ན སཀྐཱ ཝཱིརིཡསམྦོཛ྄ཛྷངྒཾ ཨུཔྤཱདེཏུཾ. ཨཡམེཝ ཏེ བྷིཀྑུ ཀཱལོ’’ཏི ཨེཝཾ ཨཔཱཡབྷཡཾ པཙྩཝེཀྑནྟསྶཱཔི ཝཱིརིཡསམྦོཛ྄ཛྷངྒོ ཨུཔྤཛྫཏི.

‘‘ན སཀྐཱ ཀུསཱིཏེན ནཝལོཀུཏྟརདྷམྨཾ ལདྡྷུཾ, ཨཱརདྡྷཝཱིརིཡེནེཝ ¶ སཀྐཱ ཨཡམཱནིསཾསོ ཝཱིརིཡསྶཱ’’ཏི ཨེཝཾ ཨཱནིསཾསདསྶཱཝིནོཔི ཨུཔྤཛྫཏི. ‘‘སབྦབུདྡྷ-པཙྩེཀབུདྡྷ-མཧཱསཱཝཀེཧེཝ ¶ གཏམགྒོ ¶ ཏེ གནྟབྦོ. སོ ཙ ན སཀྐཱ ཀུསཱིཏེན གནྟུ’’ནྟི ཨེཝཾ གམནཝཱིཐིཾ པཙྩཝེཀྑནྟསྶཱཔི ཨུཔྤཛྫཏི.

‘‘ཡེ ཏཾ པིཎྜཔཱཏཱདཱིཧི ཨུཔཊྛཧནྟི, ཨིམེ ཏེ མནུསྶཱ ནེཝ ཉཱཏཀཱ, ན དཱསཀམྨཀརཱ, ནཱཔི ‘ཏཾ ནིསྶཱཡ ཛཱིཝིསྶཱམཱ’ཏི ཏེ པཎཱིཏཱནི པིཎྜཔཱཏཱདཱིནི དེནྟི. ཨཐ ཁོ ཨཏྟནོ ཀཱརཱནཾ མཧཔྥལཏཾ པཙྩཱསཱིསམཱནཱ དེནྟི. སཏྠཱརཱཔི ‘‘ཨཡཾ ཨིམེ པཙྩཡེ པརིབྷུཉྫིཏྭཱ ཀཱཡདལ༹ྷིབཧུལོ སུཁཾ ཝིཧརིསྶཏཱི’’ཏི ན ཨེཝཾ སམྤསྶཏཱ ཏུཡ྄ཧཾ པཙྩཡཱ ཨནུཉྙཱཏཱ, ཨཐ ཁོ ‘‘ཨཡཾ ཨིམེ པརིབྷུཉྫམཱནོཝ སམཎདྷམྨཾ ཀཏྭཱ ཝཊྚདུཀྑཏོ མུཙྩིསྶཏཱི’ཏི ཏེ པཙྩཡཱ ཨནུཉྙཱཏཱ, སོ དཱནི ཏྭཾ ཀུསཱིཏོ ཝིཧརནྟོ ན ཏཾ པིཎྜཾ ཨཔཙཱཡིསྶསི, ཨཱརདྡྷཝཱིརིཡསྶེཝ ཧི པིཎྜཔཱཏཱཔཙཱཡནཾ ནཱམ ཧོཏཱི’’ཏི ཨེཝཾ པིཎྜཔཱཏཱཔཙཱཡནཾ པཙྩཝེཀྑནྟསྶཱཔི ཨུཔྤཛྫཏི མཧཱམིཏྟཏྠེརསྶ ཝིཡ.

ཐེརོ ཀིར ཀསྶཀལེཎེ ནཱམ པཊིཝསཏི. ཏསྶེཝ གོཙརགཱམེ ཨེཀཱ མཧཱཨུཔཱསིཀཱ ཐེརཾ པུཏྟཾ ཀཏྭཱ པཊིཛགྒཏི. སཱ ཨེཀདིཝསཾ ཨརཉྙཾ གཙྪནྟཱི དྷཱིཏརཾ ཨཱཧ – ‘‘ཨམྨ, ཨསུཀསྨིཾ ཋཱནེ པུརཱཎཏཎྜུལཱ, ཨསུཀསྨིཾ ཁཱིརཾ, ཨསུཀསྨིཾ སཔྤི, ཨསུཀསྨིཾ ཕཱཎིཏཾ, ཏཝ བྷཱཏིཀསྶ ཨཡྻམིཏྟསྶ ཨཱགཏཀཱལེ བྷཏྟཾ པཙིཏྭཱ ཁཱིརསཔྤིཕཱཎིཏེཧི སདྡྷིཾ དེཧི, ཏྭཉྩ བྷུཉྫེཡྻཱསི, ཨཧཾ པན ཧིཡྻོ པཀྐཾ པཱརིཝཱསིཀབྷཏྟཾ ཀཉྫིཡེན བྷུཏྟཱམྷཱི’’ཏི. ‘‘དིཝཱ ཀིཾ བྷུཉྫིསྶསི, ཨམྨཱ’’ཏི? ‘‘སཱཀཔཎྞཾ པཀྑིཔིཏྭཱ ཀཎཏཎྜུལེཧི ཨམྦིལཡཱགུཾ པཙིཏྭཱ ཋཔེཧི, ཨམྨཱ’’ཏི.

ཐེརོ ཙཱིཝརཾ པཱརུཔིཏྭཱ པཏྟཾ ནཱིཧརནྟོཝ ཏཾ སདྡཾ སུཏྭཱ ཨཏྟཱནཾ ཨོཝདི ‘‘མཧཱཨུཔཱསིཀཱ ཀིར ཀཉྫིཡེན པཱརིཝཱསིཀབྷཏྟཾ བྷུཉྫིཏྭཱ དིཝཱཔི ཀཎཔཎྞམྦིལཡཱགུཾ བྷུཉྫིསྶཏི, ཏུཡ྄ཧཾ ཨཏྠཱཡ པན པུརཱཎཏཎྜུལཱདཱིནི ཨཱཙིཀྑཏི, ཏཾ ནིསྶཱཡ ཁོ པནེསཱ ནེཝ ཁེཏྟཾ ན ཝཏྠུཾ ན བྷཏྟཾ ན ཝཏྠཾ པཙྩཱསཱིསཏི, ཏིསྶོ པན སམྤཏྟིཡོ པཏྠཡམཱནཱ དེཏི, ཏྭཾ ཨེཏིསྶཱ ཏཱ སམྤཏྟིཡོ དཱཏུཾ སཀྑིསྶསི ¶ , ན སཀྑིསྶསཱིཏི, ཨཡཾ ཁོ པན པིཎྜཔཱཏོ ཏཡཱ སརཱགེན སདོསེན སམོཧེན ན སཀྐཱ གཎྷིཏུ’’ནྟི པཏྟཾ ཐཝིཀཱཡ པཀྑིཔིཏྭཱ གཎྛིཀཾ མུཉྩིཏྭཱ ནིཝཏྟིཏྭཱ ཀསྶཀལེཎམེཝ གནྟྭཱ པཏྟཾ ཧེཊྛཱམཉྩེ, ཙཱིཝརཾ ཙཱིཝརཝཾསེ ཋཔེཏྭཱ ‘‘ཨརཧཏྟཾ ¶ ཨཔཱཔུཎིཏྭཱ ན ནིཀྑམིསྶཱམཱི’’ཏི ཝཱིརིཡཾ ཨདྷིཊྛཧིཏྭཱ ནིསཱིདི ¶ . དཱིགྷརཏྟཾ ཨཔྤམཏྟོ ཧུཏྭཱ ནིཝུཏྠབྷིཀྑུ ཝིཔསྶནཾ ཝཌྜྷེཏྭཱ པུརེབྷཏྟམེཝ ཨརཧཏྟཾ པཏྭཱ ཝིཀསམཱནམིཝ པདུམཾ མཧཱཁཱིཎཱསཝོ སིཏཾ ཀརོནྟོཝ ནིཀྑམི. ལེཎདྭཱརེ རུཀྑམྷི ཨདྷིཝཏྠཱ དེཝཏཱ –

‘‘ནམོ ཏེ པུརིསཱཛཉྙ, ནམོ ཏེ པུརིསུཏྟམ;

ཡསྶ ཏེ ཨཱསཝཱ ཁཱིཎཱ, དཀྑིཎེཡྻོསི མཱརིསཱ’’ཏི. –

ཨུདཱནཾ ཨུདཱནེཏྭཱ ‘‘བྷནྟེ, པིཎྜཱཡ པཝིཊྛཱནཾ ཏུམྷཱདིསཱནཾ ཨརཧནྟཱནཾ བྷིཀྑཾ དཏྭཱ མཧལླཀིཏྠིཡོ དུཀྑཱ མུཙྩིསྶནྟཱི’’ཏི ཨཱཧ. ཐེརོ ཨུཊྛཧིཏྭཱ དྭཱརཾ ཝིཝརིཏྭཱ ཀཱལཾ ཨོལོཀེནྟོ ‘‘པཱཏོཡེཝཱ’’ཏི ཉཏྭཱ པཏྟཙཱིཝརཾ ཨཱདཱཡ གཱམཾ པཱཝིསི.

དཱརིཀཱཔི བྷཏྟཾ སམྤཱདེཏྭཱ ‘‘ཨིདཱནི མེ བྷཱཏཱ ཨཱགམིསྶཏི, ཨིདཱནི ཨཱགམིསྶཏཱི’’ཏི དྭཱརཾ ཨོལོཀཡམཱནཱ ནིསཱིདི. སཱ ཐེརེ གྷརདྭཱརཾ སམྤཏྟེ པཏྟཾ གཧེཏྭཱ སཔྤིཕཱཎིཏཡོཛིཏསྶ ཁཱིརཔིཎྜཔཱཏསྶ པཱུརེཏྭཱ ཧཏྠེ ཋཔེསི. ཐེརོ ‘‘སུཁཾ ཧོཏཱུ’’ཏི ཨནུམོདནཾ ཀཏྭཱ པཀྐཱམི. སཱཔི ཏཾ ཨོལོཀཡམཱནཱཝ ཨཊྛཱསི. ཐེརསྶ ཧི ཏདཱ ཨཏིཝིཡ པརིསུདྡྷོ ཚཝིཝཎྞོ ཨཧོསི, ཝིཔྤསནྣཱནི ཨིནྡྲིཡཱནི, མུཁཾ བནྡྷནཱ མུཏྟཏཱལཔཀྐཾ ཝིཡ ཨཏིཝིཡ ཝིརོཙིཏྠ.

མཧཱཨུཔཱསིཀཱ ཨརཉྙཏོ ཨཱགནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ, ཨམྨ, བྷཱཏིཀོ ཏེ ཨཱགཏོ’’ཏི པུཙྪི. སཱ སབྦཾ ཏཾ པཝཏྟིཾ ཨཱརོཙེསི. ཨུཔཱསིཀཱ ‘‘ཨཛྫ མེ པུཏྟསྶ པབྦཛིཏཀིཙྩཾ མཏྠཀཾ པཏྟ’’ནྟི ཉཏྭཱ ‘‘ཨབྷིརམཏི ཏེ, ཨམྨ, བྷཱཏཱ བུདྡྷསཱསནེ, ན ཨུཀྐཎྛཏཱི’’ཏི ཨཱཧ.

‘‘མཧནྟཾ ཁོ པནེཏཾ སཏྠུདཱཡཛྫཾ, ཡདིདཾ སཏྟ ཨརིཡདྷནཱནི ནཱམ, ཏཾ ན སཀྐཱ ཀུསཱིཏེན གཧེཏུཾ. ཡཐཱ ཧི ཝིཔྤཊིཔནྣཾ པུཏྟཾ མཱཏཱཔིཏརོ ‘ཨཡཾ ཨམྷཱཀཾ ཨཔུཏྟོ’ཏི པརིབཱཧིརཾ ཀརོནྟི, སོ ཏེསཾ ཨཙྩཡེན དཱཡཛྫཾ ན ལབྷཏི, ཨེཝཾ ཀུསཱིཏོཔི ཨིདཾ ཨརིཡདྷནདཱཡཛྫཾ ན ལབྷཏི ¶ , ཨཱརདྡྷཝཱིརིཡོཝ ལབྷཏཱི’’ཏི དཱཡཛྫམཧཏྟཾ པཙྩཝེཀྑཏོཔི ཨུཔྤཛྫཏི.

‘‘མཧཱ ¶ ཁོ པན ཏེ སཏྠཱ, སཏྠུནོ ཧི ཏེ མཱཏུཀུཙྪིསྨིཾ པཊིསནྡྷིགྒཧཎཀཱལེཔི ཨབྷིནིཀྑམནེཔི ¶ ཨབྷིསམྦོདྷིཡམྤི དྷམྨཙཀྐཔྤཝཏྟན-ཡམཀཔཱཊིཧཱརིཡ-དེཝོརོཧན-ཨཱཡུསངྑཱརཝོསྶཛྫནེསུཔི པརིནིབྦཱནཀཱལེཔི དསསཧསྶིལོཀདྷཱཏུ ཨཀམྤིཏྠ. ཡུཏྟཾ ནུ ཁོ ཏེ ཨེཝརཱུཔསྶ སཏྠུ སཱསནེ པབྦཛིཏྭཱ ཀུསཱིཏེན བྷཝིཏུ’’ནྟི ཨེཝཾ སཏྠུམཧཏྟཾ པཙྩཝེཀྑཏོཔི ཨུཔྤཛྫཏི.

‘‘ཛཱཏིཡཱཔི ཏྭཾ ཨིདཱནི ན ལཱམཀཛཱཏིཀོ, ཨསམྦྷིནྣཱཡ མཧཱསམྨཏཔཝེཎིཡཱ ཨཱགཏཨུཀྐཱཀརཱཛཝཾསེ ཛཱཏོསི, སུདྡྷོདནམཧཱརཱཛསྶ ཙ མཧཱམཱཡཱདེཝིཡཱ ཙ ནཏྟཱ, རཱཧུལབྷདྡསྶ ཀནིཊྛོ, ཏཡཱ ནཱམ ཨེཝརཱུཔེན ཛིནཔུཏྟེན ཧུཏྭཱ ན ཡུཏྟཾ ཀུསཱིཏེན ཝིཧརིཏུ’’ནྟི ཨེཝཾ ཛཱཏིམཧཏྟཾ པཙྩཝེཀྑཏོཔི ཨུཔྤཛྫཏི.

‘‘སཱརིཔུཏྟམོགྒལླཱནཱ ཙེཝ ཨསཱིཏི མཧཱསཱཝཀཱ ཙ ཝཱིརིཡེནེཝ ལོཀུཏྟརདྷམྨཾ པཊིཝིཛ྄ཛྷིཾསུ. ཏྭཾ པན ཨེཏེསཾ སབྲཧྨཙཱརཱིནཾ མགྒཾ པཊིཔཛྫསི, ན པཊིཔཛྫསཱི’’ཏི ཨེཝཾ སབྲཧྨཙཱརིམཧཏྟཾ པཙྩཝེཀྑཏོཔི ཨུཔྤཛྫཏི.

ཀུཙྪིཾ པཱུརེཏྭཱ ཋིཏཨཛགརསདིསེ ཝིསྶཊྛཀཱཡིཀཙེཏསིཀཝཱིརིཡེ ཀུསཱིཏཔུགྒལེ པརིཝཛྫེནྟསྶཱཔི, ཨཱརདྡྷཝཱིརིཡེ པཧིཏཏྟེ པུགྒལེ སེཝནྟསྶཱཔི ཋཱནནིསཛྫཱདཱིསུ ཝཱིརིཡུཔྤཱདནཏྠཾ ནིནྣཔོཎཔབྦྷཱརཙིཏྟསྶཱཔི ཨུཔྤཛྫཏི. ཨེཝཾ ཨུཔྤནྣསྶ པནསྶ ཨརཧཏྟམགྒེན བྷཱཝནཱཔཱརིཔཱུརཱི ཧོཏི.

ཨེཀཱདས དྷམྨཱ པཱིཏིསམྦོཛ྄ཛྷངྒསྶ ཨུཔྤཱདཱཡ སཾཝཏྟནྟི – བུདྡྷཱནུསྶཏི དྷམྨོ, སངྒྷོ, སཱིལཾ, ཙཱགོ, དེཝཏཱནུསྶཏི, ཨུཔསམཱནུསྶཏི, ལཱུཁཔུགྒལཔརིཝཛྫནཏཱ, སིནིདྡྷཔུགྒལསེཝནཏཱ, པསཱདནཱིཡསུཏྟནྟཔཙྩཝེཀྑཎཏཱ, ཏདདྷིམུཏྟཏཱཏི.

བུདྡྷགུཎེ ཨནུསྶརནྟསྶཱཔི ཧི ཡཱཝ ཨུཔཙཱརཱ སཀལསརཱིརཾ ཕརམཱནོ པཱིཏིསམྦོཛ྄ཛྷངྒོ ཨུཔྤཛྫཏི, དྷམྨསངྒྷགུཎེ ཨནུསྶརནྟསྶཱཔི, དཱིགྷརཏྟཾ ཨཁཎྜཾ ཀཏྭཱ རཀྑིཏཾ ཙཏུཔཱརིསུདྡྷིསཱིལཾ པཙྩཝེཀྑནྟསྶཱཔི, གིཧིནོ དསསཱིལཔཉྩསཱིལཱནི ¶ པཙྩཝེཀྑནྟསྶཱཔི, དུབྦྷིཀྑབྷཡཱདཱིསུ པཎཱིཏཾ བྷོཛནཾ སབྲཧྨཙཱརཱིནཾ དཏྭཱ ‘‘ཨེཝཾ ནཱམ ཨདམྷཱ’’ཏི ཙཱགཾ པཙྩཝེཀྑནྟསྶཱཔི, གིཧིནོཔི ཨེཝརཱུཔེ ཀཱལེ སཱིལཝནྟཱནཾ དིནྣདཱནཾ པཙྩཝེཀྑནྟསྶཱཔི, ཡེཧི ¶ གུཎེཧི སམནྣཱགཏཱ དེཝཏྟཾ པཏྟཱ, ཏཐཱརཱུཔཱནཾ ཨཏྟནི ཨཏྠིཏཾ པཙྩཝེཀྑནྟསྶཱཔི, སམཱཔཏྟིཡཱ ཝིཀྑམྦྷིཏཱ ཀིལེསཱ སཊྛིཔི སཏྟཏིཔི ཝསྶཱནི ¶ ན སམུདཱཙརནྟཱིཏི པཙྩཝེཀྑནྟསྶཱཔི, ཙེཏིཡདསྶནབོདྷིདསྶནཐེརདསྶནེསུ ཨསཀྐཙྩཀིརིཡཱཡ སཾསཱུཙིཏལཱུཁབྷཱཝེ བུདྡྷཱདཱིསུ པསཱདསིནེཧཱབྷཱཝེན གདྲབྷཔིཊྛརཛསདིསེ ལཱུཁཔུགྒལེ པརིཝཛྫེནྟསྶཱཔི, བུདྡྷཱདཱིསུ པསཱདབཧུལེ མུདུཙིཏྟེ སིནིདྡྷཔུགྒལེ སེཝནྟསྶཱཔི, རཏནཏྟཡགུཎཔརིདཱིཔཀེ པསཱདནཱིཡེ སུཏྟནྟེ པཙྩཝེཀྑནྟསྶཱཔི, ཋཱནནིསཛྫཱདཱིསུ པཱིཏིཨུཔྤཱདནཏྠཾ ནིནྣཔོཎཔབྦྷཱརཙིཏྟསྶཱཔི ཨུཔྤཛྫཏི. ཨེཝཾ ཨུཔྤནྣསྶ པནསྶ ཨརཧཏྟམགྒེན བྷཱཝནཱཔཱརིཔཱུརཱི ཧོཏི.

སཏྟ དྷམྨཱ པསྶདྡྷིསམྦོཛ྄ཛྷངྒསྶ ཨུཔྤཱདཱཡ སཾཝཏྟནྟི – པཎཱིཏབྷོཛནསེཝནཏཱ, ཨུཏུསུཁསེཝནཏཱ, ཨིརིཡཱཔཐསུཁསེཝནཏཱ, མཛ྄ཛྷཏྟཔཡོགཏཱ, སཱརདྡྷཀཱཡཔུགྒལཔརིཝཛྫནཏཱ, པསྶདྡྷཀཱཡ-པུགྒལསེཝནཏཱ, ཏདདྷིམུཏྟཏཱཏི.

པཎཱིཏཉྷི སིནིདྡྷཾ བྷོཛནཾ བྷུཉྫནྟསྶཱཔི, སཱིཏུཎྷེསུ ཨུཏཱུསུ ཋཱནཱདཱིསུ ཙ ཨིརིཡཱཔཐེསུ སཔྤཱཡཾ ཨུཏུཉྩ ཨིརིཡཱཔཐཉྩ སེཝནྟསྶཱཔི པསྶདྡྷི ཨུཔྤཛྫཏི. ཡོ པན མཧཱཔུརིསཛཱཏིཀོ སབྦཨུཏུཨིརིཡཱཔཐཀྑམོཝ ཧོཏི, ན ཏཾ སནྡྷཱཡེཏཾ ཝུཏྟཾ. ཡསྶ སབྷཱགཝིསབྷཱགཏཱ ཨཏྠི, ཏསྶེཝ ཝིསབྷཱགེ ཨུཏུཨིརིཡཱཔཐེ ཝཛྫེཏྭཱ སབྷཱགེ སེཝནྟསྶ ཨུཔྤཛྫཏི. མཛ྄ཛྷཏྟཔཡོགོ ཝུཙྩཏི ཨཏྟནོ ཙ པརསྶ ཙ ཀམྨསྶཀཏཔཙྩཝེཀྑཎཱ. ཨིམིནཱ མཛ྄ཛྷཏྟཔཡོགེན ཨུཔྤཛྫཏི. ཡོ ལེཌྜུདཎྜཱདཱིཧི པརཾ ཝིཧེཋཡམཱནོཝ ཝིཙརཏི, ཨེཝརཱུཔཾ སཱརདྡྷཀཱཡཔུགྒལཾ པརིཝཛྫེནྟསྶཱཔི, སཾཡཏཔཱདཔཱཎིཾ པསྶདྡྷཀཱཡཾ པུགྒལཾ སེཝནྟསྶཱཔི, ཋཱནནིསཛྫཱདཱིསུ པསྶདྡྷིཨུཔྤཱདནཏྠཱཡ ནིནྣཔོཎཔབྦྷཱརཙིཏྟསྶཱཔི ཨུཔྤཛྫཏི. ཨེཝཾ ཨུཔྤནྣསྶ པནསྶ ཨརཧཏྟམགྒེན བྷཱཝནཱཔཱརིཔཱུརཱི ཧོཏི.

དས དྷམྨཱ ¶ སམཱདྷིསམྦོཛ྄ཛྷངྒསྶ ཨུཔྤཱདཱཡ སཾཝཏྟནྟི – ཝཏྠུཝིསདཀིརིཡཏཱ, ཨིནྡྲིཡསམཏྟཔཊིཔཱདནཏཱ, ནིམིཏྟཀུསལཏཱ, སམཡེ ཙིཏྟསྶ པགྒཎྷནཏཱ, སམཡེ ཙིཏྟསྶ ནིགྒཎྷནཏཱ, སམཡེ སམྤཧཾསནཏཱ, སམཡེ ཨཛ྄ཛྷུཔེཀྑནཏཱ, ཨསམཱཧིཏཔུགྒལཔརིཝཛྫནཏཱ, སམཱཧིཏཔུགྒལསེཝནཏཱ, ཏདདྷིམུཏྟཏཱཏི. ཏཏྠ ཝཏྠུཝིསདཀིརིཡཏཱ ཙ ཨིནྡྲིཡསམཏྟཔཊིཔཱདནཏཱ ཙ ཝུཏྟནཡེནེཝ ཝེདིཏབྦཱ.

ནིམིཏྟཀུསལཏཱ ¶ ¶ ནཱམ ཀསིཎནིམིཏྟསྶ ཨུགྒཧཎཀུསལཏཱ. སམཡེ ཙིཏྟསྶ པགྒཎྷནཏཱཏི ཡསྨིཾ སམཡེ ཨཏིསིཐིལཝཱིརིཡཏཱདཱིཧི ལཱིནཾ ཙིཏྟཾ ཧོཏི, ཏསྨིཾ སམཡེ དྷམྨཝིཙཡཝཱིརིཡཔཱིཏིསམྦོཛ྄ཛྷངྒསམུཊྛཱཔནེན ཏསྶ པགྒཎྷནཾ. སམཡེ ཙིཏྟསྶ ནིགྒཎྷནཏཱཏི ཡསྨིཾ སམཡེ ཨཙྩཱརདྡྷཝཱིརིཡཏཱདཱིཧི ཨུདྡྷཏཾ ཙིཏྟཾ ཧོཏི, ཏསྨིཾ སམཡེ པསྶདྡྷིསམཱདྷིཨུཔེཀྑཱསམྦོཛ྄ཛྷངྒསམུཊྛཱཔནེན ཏསྶ ནིགྒཎྷནཾ. སམཡེ སམྤཧཾསནཏཱཏི ཡསྨིཾ སམཡེ ཙིཏྟཾ པཉྙཱཔཡོགམནྡཏཱཡ ཝཱ ཨུཔསམསུཁཱནཾ ཝིགམེན ཝཱ ནིརསྶཱདཾ ཧོཏི, ཏསྨིཾ སམཡེ ཨཊྛསཾཝེགཝཏྠུཔཙྩཝེཀྑཎེན སཾཝེཛེཏི. ཨཊྛ སཾཝེགཝཏྠཱུནི ནཱམ ཛཱཏིཛརཱབྱཱདྷིམརཎཱནི ཙཏྟཱརི, ཨཔཱཡདུཀྑཾ པཉྩམཾ, ཨཏཱིཏེ ཝཊྚམཱུལཀཾ དུཀྑཾ, ཨནཱགཏེ ཝཊྚམཱུལཀཾ དུཀྑཾ, པཙྩུཔྤནྣེ ཨཱཧཱརཔརིཡེཊྛིམཱུལཀཾ དུཀྑནྟི. རཏནཏྟཡགུཎཱནུསྶརཎེན ཙ པསཱདཾ ཛནེཏི, ཨཡཾ ཝུཙྩཏི ‘‘སམཡེ སམྤཧཾསནཏཱ’’ཏི.

སམཡེ ཨཛ྄ཛྷུཔེཀྑནཏཱ ནཱམ ཡསྨིཾ སམཡེ སམྨཱཔཊིཔཏྟིཾ ཨཱགམྨ ཨལཱིནཾ ཨནུདྡྷཏཾ ཨནིརསྶཱདཾ ཨཱརམྨཎེ སམཔྤཝཏྟཾ སམཐཝཱིཐིཔཊིཔནྣཾ ཙིཏྟཾ ཧོཏི, ཏདཱསྶ པགྒཧནིགྒཧསམྤཧཾསནེསུ ན བྱཱཔཱརཾ ཨཱཔཛྫཏི སཱརཐི ¶ ཝིཡ སམཔྤཝཏྟེསུ ཨསྶེསུ. ཨཡཾ ཝུཙྩཏི ‘‘སམཡེ ཨཛ྄ཛྷུཔེཀྑནཏཱ’’ཏི. ཨསམཱཧིཏཔུགྒལཔརིཝཛྫནཏཱ ནཱམ ཨུཔཙཱརཾ ཝཱ ཨཔྤནཾ ཝཱ ཨཔྤཏྟཱནཾ ཝིཀྑིཏྟཙིཏྟཱནཾ པུགྒལཱནཾ ཨཱརཀཱ པརིཝཛྫནཾ. སམཱཧིཏཔུགྒལསེཝནཏཱ ནཱམ ཨུཔཙཱརེན ཝཱ ཨཔྤནཱཡ ཝཱ སམཱཧིཏཙིཏྟཱནཾ སེཝནཱ བྷཛནཱ པཡིརུཔཱསནཱ. ཏདདྷིམུཏྟཏཱ ནཱམ ཋཱནནིསཛྫཱདཱིསུ སམཱདྷིཨུཔྤཱདནཏྠམེཝ ནིནྣཔོཎཔབྦྷཱརཙིཏྟཏཱ. ཨེཝཉྷི པཊིཔཛྫཏོ ཨེས ཨུཔྤཛྫཏི. ཨེཝཾ ཨུཔྤནྣསྶ པནསྶ ཨརཧཏྟམགྒེན བྷཱཝནཱཔཱརིཔཱུརཱི ཧོཏི.

པཉྩ དྷམྨཱ ཨུཔེཀྑཱསམྦོཛ྄ཛྷངྒསྶ ཨུཔྤཱདཱཡ སཾཝཏྟནྟི – སཏྟམཛ྄ཛྷཏྟཏཱ, སངྑཱརམཛ྄ཛྷཏྟཏཱ, སཏྟསངྑཱརཀེལཱཡནཔུགྒལཔརིཝཛྫནཏཱ, སཏྟསངྑཱརམཛ྄ཛྷཏྟཔུགྒལསེཝནཏཱ, ཏདདྷིམུཏྟཏཱཏི. ཏཏྠ དྭཱིཧཱཀཱརེཧི སཏྟམཛ྄ཛྷཏྟཏཾ སམུཊྛཱཔེཏི – ‘‘ཏྭཾ ཨཏྟནོཝ ཀམྨེན ཨཱགནྟྭཱ ཨཏྟནོཝ ཀམྨེན གམིསྶསི, ཨེསོཔི ཨཏྟནོ ཀམྨེན ཨཱགནྟྭཱ ཨཏྟནོཝ ཀམྨེན གམིསྶཏི, ཏྭཾ ཀཾ ཀེལཱཡསཱི’’ཏི ཨེཝཾ ཀམྨསྶཀཏཔཙྩཝེཀྑཎེན ཙ – ‘‘པརམཏྠཏོ སཏྟོཡེཝ ནཏྠི, སོ ཏྭཾ ཀཾ ཀེལཱཡསཱི’’ཏི ཨེཝཾ ནིསྶཏྟཔཙྩཝེཀྑཎེན ཙ. དྭཱིཧེཝཱཀཱརེཧི སངྑཱརམཛ྄ཛྷཏྟཏཾ སམུཊྛཱཔེཏི – ‘‘ཨིདཾ ¶ ཙཱིཝརཾ ཨནུཔུབྦེན ཝཎྞཝིཀཱརཏཉྩེཝ ཛིཎྞབྷཱཝཉྩ ཨུཔགནྟྭཱ པཱདཔུཉྪནཙོལ༹ཀཾ ཧུཏྭཱ ཡཊྛིཀོཊིཡཱ ཚཌྜནཱིཡཾ བྷཝིསྶཏི, སཙེ པནསྶ སཱམིཀོ བྷཝེཡྻ ¶ , ནཱཡཾ ཨེཝཾ ཝིནསྶིཏུཾ དདེཡྻཱ’’ཏི ཨེཝཾ ཨསྶཱམིཀབྷཱཝཔཙྩཝེཀྑཎེན ཙ, ‘‘ཨནདྡྷནིཡཾ ཨིདཾ ཏཱཝཀཱལིཀ’’ནྟི ཨེཝཾ ཏཱཝཀཱལིཀབྷཱཝཔཙྩཝེཀྑཎེན ཙ. ཡཐཱ ཙ ཙཱིཝརེ, ཨེཝཾ པཏྟཱདཱིསུཔི ཡོཛནཱ ཀཱཏབྦཱ.

སཏྟསངྑཱརཀེལཱཡནཔུགྒལཔརིཝཛྫནཏཱཏི ཨེཏྠ ཡོ པུགྒལོ གིཧི ཝཱ ཨཏྟནོ པུཏྟདྷཱིཏཱདིཀེ, པབྦཛིཏོ ཝཱ ཨཏྟནོ ཨནྟེཝཱསིཀསམཱནུཔཛ྄ཛྷཱཡཀཱདིཀེ མམཱཡཏི, སཧཏྠཱཝ ནེསཾ ཀེསཙྪེདན-སཱུཙིཀམྨ-ཙཱིཝརདྷོཝན-རཛན-པཏྟཔཙནཱདཱིནི ཀརོཏི, མུཧུཏྟམྤི ཨཔསྶནྟོ ‘‘ཨསུཀོ སཱམཎེརོ ཀུཧིཾ, ཨསུཀོ དཧརོ ཀུཧི’’ནྟི བྷནྟམིགོ ཝིཡ ཨིཏོ ¶ ཙིཏོ ཙ ཨཱལོཀེཏི, ཨཉྙེན ཀེསཙྪེདནཱདཱིནཾ ཨཏྠཱཡ ‘‘མུཧུཏྟཾ ཏཱཝ ཨསུཀཾ པེསེཐཱ’’ཏི ཡཱཙིཡམཱནོཔི ‘‘ཨམྷེཔི ཏཾ ཨཏྟནོ ཀམྨཾ ན ཀཱརེམ, ཏུམྷེ ནཾ གཧེཏྭཱ ཀིལམེསྶཐཱ’’ཏི ན དེཏི, ཨཡཾ སཏྟཀེལཱཡནོ ནཱམ. ཡོ པན ཙཱིཝརཔཏྟཐཱལཀཀཏྟརཡཊྛིཨཱདཱིནི མམཱཡཏི, ཨཉྙསྶ ཧཏྠེན པརཱམསིཏུམྤི ན དེཏི, ཏཱཝཀཱལིཀཾ ཡཱཙིཏོཔི ‘‘མཡམྤི ཨིམཾ དྷནཱཡནྟཱ ན པརིབྷུཉྫཱམ, ཏུམྷཱཀཾ ཀིཾ དསྶཱམཱ’’ཏི ཝདཏི, ཨཡཾ སངྑཱརཀེལཱཡནོ ནཱམ. ཡོ པན ཏེསུ དྭཱིསུཔི ཝཏྠཱུསུ མཛ྄ཛྷཏྟོ ཨུདཱསིནོ, ཨཡཾ སཏྟསངྑཱརམཛ྄ཛྷཏྟོ ནཱམ. ཨིཏི ཨཡཾ ཨུཔེཀྑཱསམྦོཛ྄ཛྷངྒོ ཨེཝརཱུཔཾ སཏྟསངྑཱརཀེལཱཡནཔུགྒལཾ ཨཱརཀཱ པརིཝཛྫེནྟསྶཱཔི, སཏྟསངྑཱརམཛ྄ཛྷཏྟཔུགྒལཾ སེཝནྟསྶཱཔི, ཋཱནནིསཛྫཱདཱིསུ ཏདུཔྤཱདནཏྠཾ ནིནྣཔོཎཔབྦྷཱརཙིཏྟསྶཱཔི ཨུཔྤཛྫཏི. ཨེཝཾ ཨུཔྤནྣསྶ པནསྶ ཨརཧཏྟམགྒེན བྷཱཝནཱཔཱརིཔཱུརཱི ཧོཏི.

ཨསུབྷནིམིཏྟནྟི ཨུདྡྷུམཱཏཀཱདིབྷེདཱ དས ཨསུབྷཱརམྨཎཱ དྷམྨཱ. ཡོནིསོམནསིཀཱརབཧུལཱིཀཱརོཏི ཨེཏྠ པན ཡོནིསོམནསིཀཱརོ ནཱམ ཨུཔཱཡམནསིཀཱརོ, པཐམནསིཀཱརོ, ཨུཔྤཱདཀམནསིཀཱརོ. ཨཔིཙ ཚ དྷམྨཱ ཀཱམཙྪནྡསྶ པཧཱནཱཡ སཾཝཏྟནྟི – ཨསུབྷནིམིཏྟསྶ ཨུགྒཧོ, ཨསུབྷབྷཱཝནཱནུཡོགོ, ཨིནྡྲིཡེསུ གུཏྟདྭཱརཏཱ, བྷོཛནེ མཏྟཉྙུཏཱ, ཀལྱཱཎམིཏྟཏཱ, སཔྤཱཡཀཐཱཏི.

དསཝིདྷཉྷི ཨསུབྷནིམིཏྟཾ ཨུགྒཎྷནྟསྶཱཔི ཀཱམཙྪནྡོ པཧཱིཡཏི, བྷཱཝེནྟསྶཱཔི, ཨིནྡྲིཡེསུ གུཏྟདྭཱརསྶཱཔི, ཙཏུནྣཾ པཉྩནྣཾ ཨཱལོཔཱནཾ ཨོཀཱསེ ¶ སཏི ཨུདཀཾ པིཝིཏྭཱ ཡཱཔནསཱིལཏཱཡ བྷོཛནེ མཏྟཉྙུནོཔི. ཏེནེཏཾ ཝུཏྟཾ –

‘‘ཙཏྟཱརོ ¶ པཉྩ ཨཱལོཔེ, ཨབྷུཏྭཱ ཨུདཀཾ པིཝེ;

ཨལཾ ཕཱསུཝིཧཱརཱཡ, པཧིཏཏྟསྶ བྷིཀྑུནོ’’ཏི. (ཐེརགཱ. ༩༨༣);

ཨསུབྷཀམྨིཀཏིསྶཏྠེརསདིསེ ཨསུབྷབྷཱཝནཱརཏེ ཀལྱཱཎམིཏྟེ སེཝནྟསྶཱཔི ཀཱམཙྪནྡོ པཧཱིཡཏི, ཋཱནནིསཛྫཱདཱིསུ དསཨསུབྷནིམིཏྟཱཡ-སཔྤཱཡཀཐཱཡཔི པཧཱིཡཏི. ཏེན ཝུཏྟཾ ‘‘ཚ དྷམྨཱ ཀཱམཙྪནྡསྶ པཧཱནཱཡ སཾཝཏྟནྟཱི’’ཏི ¶ . ཨིམེཧི པན ཚཧི དྷམྨེཧི པཧཱིནསྶ ཀཱམཙྪནྡསྶ ཨརཧཏྟམགྒེན ཨཱཡཏིཾ ཨནུཔྤཱདོ ཧོཏི.

མེཏྟཱ ཙེཏོཝིམུཏྟཱིཏི ཨེཏྠ མེཏྟཱཏི ཝུཏྟེ ཨཔྤནཱཔི ཨུཔཙཱརོཔི ཝཊྚཏི, ཙེཏོཝིམུཏྟཱིཏི ཨཔྤནཱཡེཝ. ཡོནིསོམནསིཀཱརོ ཝུཏྟལཀྑཎོཝ. ཨཔིཙ ཚ དྷམྨཱ བྱཱཔཱདསྶ པཧཱནཱཡ སཾཝཏྟནྟི – མེཏྟཱནིམིཏྟསྶ ཨུགྒཧོ, མེཏྟཱབྷཱཝནཱནུཡོགོ, ཀམྨསྶཀཏཱཔཙྩཝེཀྑཎཏཱ, པཊིསངྑཱནབཧུལཏཱ, ཀལྱཱཎམིཏྟཏཱ, སཔྤཱཡཀཐཱཏི.

ཨོདིསྶཀཨནོདིསྶཀདིསཱཕརཎཱནཉྷི ཨཉྙཏརཝསེན མེཏྟཾ ཨུགྒཎྷནྟསྶཱཔི བྱཱཔཱདོ པཧཱིཡཏི, ཏཐཱ ཨོདྷིསོཨནོདྷིསོདིསཱཕརཎཝསེན མེཏྟཾ བྷཱཝེནྟསྶཱཔི. ‘‘ཏྭཾ ཨེཏསྶ ཀུདྡྷོ ཀིཾ ཀརིསྶསི? ཀིམསྶ སཱིལཱདཱིནི ནཱསེཏུཾ སཀྑིསྶསི? ནནུ ཏྭཾ ཨཏྟནོ ཀམྨེན ཨཱགནྟྭཱ ཨཏྟནོ ཀམྨེནེཝ གམིསྶསི? པརསྶ ཀུཛ྄ཛྷནཾ ནཱམ ཝཱིཏཙྩིཀངྒཱརཏཏྟཨཡསལཱཀགཱུཐཱདཱིནི གཧེཏྭཱ པརཾ པཧརིཏུཀཱམཏཱསདིསཾ ཧོཏི. ཨེསོཔི ཏཝ ཀུདྡྷོ ཀིཾ ཀརིསྶཏི? ཀིཾ ཏེ སཱིལཱདཱིནི ཝིནཱསེཏུཾ སཀྑིསྶཏི? ཨེས ཨཏྟནོ ཀམྨེན ཨཱགནྟྭཱ ཨཏྟནོ ཀམྨེནེཝ གམིསྶཏི? ཨཔྤཊིཙྪིཏཔཧེཎཀཾ ཝིཡ པཊིཝཱཏཾ ཁིཏྟརཛོམུཊྛི ཝིཡ ཙ ཨེཏསྶེཝེས ཀོདྷོ མཏྠཀེ པཏིསྶཏཱི’’ཏི ཨེཝཾ ཨཏྟནོ ཙ པརསྶ ཙ ཀམྨསྶཀཏཾ པཙྩཝེཀྑཏོཔི, ཨུབྷཡཀམྨསྶཀཏཾ པཙྩཝེཀྑིཏྭཱ པཊིསངྑཱནེ ཋིཏསྶཱཔི, ཨསྶགུཏྟཏྠེརསདིསེ མེཏྟཱབྷཱཝནཱརཏེ ཀལྱཱཎམིཏྟེ སེཝནྟསྶཱཔི བྱཱཔཱདོ པཧཱིཡཏི, ཋཱནནིསཛྫཱདཱིསུ མེཏྟཱནིསྶིཏསཔྤཱཡཀཐཱཡཔི པཧཱིཡཏི. ཏེན ཝུཏྟཾ ‘‘ཚ དྷམྨཱ བྱཱཔཱདསྶ པཧཱནཱཡ སཾཝཏྟནྟཱི’’ཏི ¶ . ཨིམེཧི པན ཚཧི དྷམྨེཧི པཧཱིནསྶ བྱཱཔཱདསྶ ཨནཱགཱམིམགྒེན ཨཱཡཏིཾ ཨནུཔྤཱདོ ཧོཏི.

ཨཏྠི བྷིཀྑཝེ ཨརཏཱིཏིཨཱདི ཝུཏྟཏྠམེཝ. ཨཔི ཙ ཚ དྷམྨཱ ཐིནམིདྡྷསྶ པཧཱནཱཡ སཾཝཏྟནྟི ¶ – ཨཏིབྷོཛནེ ནིམིཏྟགྒཱཧོ, ཨིརིཡཱཔཐསམྤརིཝཏྟནཏཱ, ཨཱལོཀསཉྙཱམནསིཀཱརོ, ཨབྦྷོཀཱསཝཱསོ, ཀལྱཱཎམིཏྟཏཱ, སཔྤཱཡཀཐཱཏི.

ཨཱཧརཧཏྠཀཾ, བྷུཏྟཝམིཏཀཾ, ཏཏྲཝཊྚཀཾ, ཨལཾསཱཊཀཾ, ཀཱཀམཱསཀབྷོཛནཾ བྷུཉྫིཏྭཱ རཏྟིཊྛཱནདིཝཱཊྛཱནེ ནིསིནྣསྶ ¶ ཧི སམཎདྷམྨཾ ཀརོཏོ ཐིནམིདྡྷཾ མཧཱཧཏྠཱི ཝིཡ ཨོཏྠརནྟཾ ཨཱགཙྪཏི, ཙཏུཔཉྩཨཱལོཔཨོཀཱསཾ པན ཋཔེཏྭཱ པཱནཱིཡཾ པིཝིཏྭཱ ཡཱཔནསཱིལསྶ བྷིཀྑུནོ ཏཾ ན ཧོཏཱིཏི ཨེཝཾ ཨཏིབྷོཛནེ ནིམིཏྟཾ གཎྷནྟསྶཔི ཐིནམིདྡྷཾ པཧཱིཡཏི. ཡསྨིཾ ཨིརིཡཱཔཐེ ཐིནམིདྡྷཾ ཨོཀྐམཏི, ཏཏོ ཨཉྙཾ པརིཝཏྟེནྟསྶཱཔི, རཏྟིཾ ཙནྡཱལོཀདཱིཔཱལོཀཨུཀྐཱལོཀེ དིཝཱ སཱུརིཡཱལོཀཾ མནསིཀརོནྟསྶཱཔི, ཨབྦྷོཀཱསེ ཝསནྟསྶཱཔི, མཧཱཀསྶཔཏྠེརསདིསེ པཧཱིནཐིནམིདྡྷེ ཀལྱཱཎམིཏྟེ སེཝནྟསྶཱཔི ཐིནམིདྡྷཾ པཧཱིཡཏི, ཋཱནནིསཛྫཱདཱིསུ དྷུཏངྒནིསྶིཏསཔྤཱཡཀཐཱཡཔི པཧཱིཡཏི. ཏེན ཝུཏྟཾ ‘‘ཚ དྷམྨཱ ཐིནམིདྡྷསྶ པཧཱནཱཡ སཾཝཏྟནྟཱི’’ཏི. ཨིམེཧི པན ཚཧི དྷམྨེཧི པཧཱིནསྶ ཐིནམིདྡྷསྶ ཨརཧཏྟམགྒེན ཨཱཡཏིཾ ཨནུཔྤཱདོ ཧོཏི.

ཨཏྠི བྷིཀྑཝེ ཙེཏསོ ཝཱུཔསམོཏིཨཱདཱིནི ཝུཏྟཏྠཱནེཝ. ཨཔིཙ ཚ དྷམྨཱ ཨུདྡྷཙྩཀུཀྐུཙྩསྶ པཧཱནཱཡ སཾཝཏྟནྟི – བཧུསྶུཏཏཱ, པརིཔུཙྪཀཏཱ, ཝིནཡེ པཀཏཉྙུཏཱ, ཝུདྡྷསེཝིཏཏཱ, ཀལྱཱཎམིཏྟཏཱ, སཔྤཱཡཀཐཱཏི.

བཱཧུསཙྩེནཔི ཧི ཨེཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཏཡོ ཝཱ ཙཏྟཱརོ ཝཱ པཉྩ ཝཱ ནིཀཱཡེ པཱལི༹ཝསེན ཙ ཨཏྠཝསེན ཙ ཨུགྒཎྷནྟསྶཱཔི ཨུདྡྷཙྩཀུཀྐུཙྩཾ པཧཱིཡཏི, ཀཔྤིཡཱཀཔྤིཡཔརིཔུཙྪཱབཧུལསྶཱཔི, ཝིནཡཔཉྙཏྟིཡཾ ཙིཎྞཝསཱིབྷཱཝཏཱཡ པཀཏཉྙུནོཔི, ཝུདྡྷེ མཧལླཀཏྠེརེ ཨུཔསངྐམནྟསྶཱཔི, ཨུཔཱལིཏྠེརསདིསེ ཝིནཡདྷརེ ཀལྱཱཎམིཏྟེ སེཝནྟསྶཱཔི, ཨུདྡྷཙྩཀུཀྐུཙྩཾ པཧཱིཡཏི, ཋཱནནིསཛྫཱདཱིསུ ཀཔྤིཡཱཀཔྤིཡནིསྶིཏསཔྤཱཡཀཐཱཡཔི པཧཱིཡཏི. ཏེན ཝུཏྟཾ ‘‘ཚ དྷམྨཱ ཨུདྡྷཙྩཀུཀྐུཙྩསྶ པཧཱནཱཡ སཾཝཏྟནྟཱི’’ཏི. ཨིམེཧི ¶ པན ཚཧི དྷམྨེཧི པཧཱིནེ ཨུདྡྷཙྩཀུཀྐུཙྩེ ཨུདྡྷཙྩསྶ ཨརཧཏྟམགྒེན, ཀུཀྐུཙྩསྶ ཨནཱགཱམིམགྒེན ཨཱཡཏིཾ ཨནུཔྤཱདོ ཧོཏཱིཏི.

ཀུསལཱཀུསལཱ དྷམྨཱཏིཨཱདཱིནིཔི ཝུཏྟཏྠཱནེཝ. ཨཔིཙ ཚ དྷམྨཱ ཝིཙིཀིཙྪཱཡ པཧཱནཱཡ སཾཝཏྟནྟི ¶ – བཧུསྶུཏཏཱ, པརིཔུཙྪཀཏཱ, ཝིནཡེ པཀཏཉྙུཏཱ, ཨདྷིམོཀྑབཧུལཏཱ, ཀལྱཱཎམིཏྟཏཱ, སཔྤཱཡཀཐཱཏི.

བཱཧུསཙྩེནཔི ཧི ཨེཀཾ ཝཱ…པེ… པཉྩ ཝཱ ནིཀཱཡེ པཱལི༹ཝསེན ཙ ཨཏྠཝསེན ཙ ཨུགྒཎྷནྟསྶཱཔི ཝིཙིཀིཙྪཱ པཧཱིཡཏི, ཏཱིཎི རཏནཱནི ཨཱརབྦྷ པརིཔུཙྪཱབཧུལསྶཱཔི ¶ , ཝིནཡེ ཙིཎྞཝསཱིབྷཱཝསྶཱཔི, ཏཱིསུ རཏནེསུ ཨོཀཔྤནིཡསདྡྷཱསངྑཱཏཨདྷིམོཀྑབཧུལསྶཱཔི, སདྡྷཱདྷིམུཏྟེ ཝཀྐལིཏྠེརསདིསེ ཀལྱཱཎམིཏྟེ སེཝནྟསྶཱཔི ཝིཙིཀིཙྪཱ པཧཱིཡཏི, ཋཱནནིསཛྫཱདཱིསུ ཏིཎྞཾ རཏནཱནཾ གུཎནིསྶིཏསཔྤཱཡཀཐཱཡཔི པཧཱིཡཏི. ཏེན ཝུཏྟཾ ‘‘ཚ དྷམྨཱ ཝིཙིཀིཙྪཱཡ པཧཱནཱཡ སཾཝཏྟནྟཱི’’ཏི. ཨིམེཧི པན ཚཧི དྷམྨེཧི པཧཱིནཱཡ ཝིཙིཀིཙྪཱཡ སོཏཱཔཏྟིམགྒེན ཨཱཡཏིཾ ཨནུཔྤཱདོ ཧོཏི. ཨིཏི བྷགཝཱ ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ དེསནཾ ཏཱིཧི བྷཝེཧི ནིཝཏྟེཏྭཱ ཨརཧཏྟེན ཀཱུཊཾ གཎྷི. དེསནཱཔརིཡོསཱནེ པཉྩསཏཱ བྷིཀྑཱུ ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎིཾསུ.

༢. པརིཡཱཡསུཏྟཝཎྞནཱ

༢༣༣. དུཏིཡེ སམྦཧུལཱཏི ཝིནཡཔརིཡཱཡེན ཏཡོ ཛནཱ སམྦཧུལཱཏི ཝུཙྩནྟི, ཏཏོ པརཾ སངྒྷོ. སུཏྟནྟཔརིཡཱཡེན ཏཡོ ཏཡོ ཨེཝ, ཏཏོ ཨུདྡྷཾ སམྦཧུལཱ. ཨིདྷ སུཏྟནྟཔརིཡཱཡེན སམྦཧུལཱཏི ཝེདིཏབྦཱ. པིཎྜཱཡ པཝིསིཾསཱུཏི པིཎྜཱཡ པཝིཊྛཱ. ཏེ པན ན ཏཱཝ པཝིཊྛཱ, ‘‘པཝིསིསྶཱམཱ’’ཏི ནིཀྑནྟཏྟཱ པན པཝིསིཾསཱུཏི ཝུཏྟཱ. ཡཐཱ ཀིཾ? ཡཐཱ ‘‘གཱམཾ གམིསྶཱམཱི’’ཏི ནིཀྑནྟཔུརིསོ ཏཾ གཱམཾ ཨཔཏྟོཔི ‘‘ཀཧཾ ཨིཏྠནྣཱམོ’’ཏི ཝུཏྟེ ‘‘གཱམཾ གཏོ’’ཏི ཝུཙྩཏི, ཨེཝཾ. པརིབྦཱཛཀཱནཾ ཨཱརཱམོཏི ཛེཏཝནསྶ ཨཝིདཱུརེ ཨཉྙཏིཏྠིཡཱནཾ པརིབྦཱཛཀཱནཾ ཨཱརཱམོ ཨཏྠི, ཏཾ སནྡྷཱཡེཏཾ ཝུཏྟཾ. སམཎོ ཨཱཝུསོཏི ཨཱཝུསོ ཏུམྷཱཀཾ སཏྠཱ སམཎོ གོཏམོ.

མཡམྤི ཁོ ཨཱཝུསོ སཱཝཀཱནཾ ཨེཝཾ དྷམྨཾ དེསེམཱཏི ཏིཏྠིཡཱནཾ སམཡེ ‘‘པཉྩ ནཱིཝརཎཱ པཧཱཏབྦཱ, སཏྟ བོཛ྄ཛྷངྒཱ བྷཱཝེཏབྦཱ’’ཏི ཨེཏཾ ནཏྠི ¶ . ཏེ པན ཨཱརཱམཾ གནྟྭཱ པརིསཔརིཡནྟེ ཋཏྭཱ ཨཉྙཾ ཨོལོཀེནྟོ ཝིཡ ཨཉྙཝིཧིཏཀཱ ཝིཡ ཧུཏྭཱ བྷགཝཏོ དྷམྨདེསནཾ སུཎནྟི. ཏཏོ ‘‘སམཎོ གོཏམོ ‘ཨིདཾ པཛཧཐ ཨིདཾ བྷཱཝེཐཱ’ཏི ཝདཏཱི’’ཏི སལླཀྑེཏྭཱ ཨཏྟནོ ཨཱརཱམཾ གནྟྭཱ ཨཱརཱམམཛ྄ཛྷེ ཨཱསནཾ པཉྙཱཔེཏྭཱ ཨུཔཊྛཱཡཀཨུཔཊྛཱཡིཀཱཧི པརིཝུཏཱ ¶ སཱིསཾ ཨུཀྑིཔིཏྭཱ ཀཱཡཾ ¶ ཨུནྣཱམེཏྭཱ ཨཏྟནོ སཡམྦྷཱུཉཱཎེན པཊིཝིདྡྷཱཀཱརཾ དསྶེནྟཱ – ‘‘པཉྩ ནཱིཝརཎཱ ནཱམ པཧཱཏབྦཱ, སཏྟ བོཛ྄ཛྷངྒཱ ནཱམ བྷཱཝེཏབྦཱ’’ཏི ཀཐེནྟི.

ཨིདྷ ནོ ཨཱཝུསོཏི ཨེཏྠ ཨིདྷཱཏི ཨིམསྨིཾ པཉྙཱཔནེ. ཀོ ཝིསེསོཏི ཀིཾ ཨདྷིཀཾ? ཀོ ཨདྷིཔྤཡཱསོཏི ཀོ ཨདྷིཀཔྤཡོགོ? ཀིཾ ནཱནཱཀརཎནྟི ཀིཾ ནཱནཏྟཾ? དྷམྨདེསནཱཡ ཝཱ དྷམྨདེསནནྟི ཡདིདཾ སམཎསྶ ཝཱ གོཏམསྶ དྷམྨདེསནཱཡ སདྡྷིཾ ཨམྷཱཀཾ དྷམྨདེསནཾ, ཨམྷཱཀཾ ཝཱ དྷམྨདེསནཱཡ སདྡྷིཾ སམཎསྶ གོཏམསྶ དྷམྨདེསནཾ ཨཱརབྦྷ ནཱནཱཀརཎཾ ཝུཙྩེཡྻ, ཏཾ ཀིནྣཱམཱཏི ཝདནྟི. དུཏིཡཔདེཔི ཨེསེཝ ནཡོ.

ནེཝ ཨབྷིནནྡིཾསཱུཏི ‘‘ཨེཝམེཝ’’ནྟི ན སམྤཊིཙྪིཾསུ. ནཔྤཊིཀྐོསིཾསཱུཏི ‘‘ནཡིདཾ ཨེཝ’’ནྟི ན པཊིསེདྷིཾསུ. ཀིཾ པན ཏེ པཧོནྟཱ ཨེཝཾ ཨཀཾསུ, ཨུདཱཧུ ཨཔྤཧོནྟཱཏི? པཧོནྟཱ. ན ཧི ཏེ ཨེཏྟཀཾ ཀཐཾ ཀཐེཏུཾ ན སཀྐོནྟི ‘‘ཨཱཝུསོ ཏུམྷཱཀཾ སམཡེ པཉྩ ནཱིཝརཎཱ པཧཱཏབྦཱ ནཱམ ནཏྠི, སཏྟ བོཛ྄ཛྷངྒཱ བྷཱཝེཏབྦཱ ནཱམ ནཏྠཱི’’ཏི. ཨེཝཾ པན ཏེསཾ ཨཧོསི – ‘‘ཨཏྠི ནོ ཨེཏཾ ཀཐཱཔཱབྷཏཾ, མཡཾ ཨེཏཾ སཏྠུ ཨཱརོཙེསྶཱམ, ཨཐ ནོ སཏྠཱ མདྷུརདྷམྨདེསནཾ དེསེསྶཏཱི’’ཏི.

པརིཡཱཡོཏི ཀཱརཎཾ. ན ཙེཝ སམྤཱཡིསྶནྟཱིཏི སམྤཱདེཏྭཱ ཀཐེཏུཾ ན སཀྑིསྶནྟི. ཨུཏྟརིཉྩ ཝིགྷཱཏནྟི ཨསམྤཱཡནཏོ ཨུཏྟརིམྤི དུཀྑཾ ཨཱཔཛྫིསྶནྟི. སམྤཱདེཏྭཱ ཀཐེཏུཾ ཨསཀྐོནྟཱནཉྷི དུཀྑཾ ཨུཔྤཛྫཏི. ཡཐཱ ཏཾ, བྷིཀྑཝེ, ཨཝིསཡསྨིནྟི ཨེཏྠ ཏནྟི ནིཔཱཏམཏྟཾ, ཡཐཱཏི ཀཱརཎཝཙནཾ, ཡསྨཱ ཨཝིསཡེ པཉྷོ པུཙྪིཏོཏི ཨཏྠོ. སདེཝཀེཏི སཧ དེཝེཧི སདེཝཀེ. སམཱརཀཱདཱིསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཨེཝཾ ཏཱིཎི ཋཱནཱནི ལོཀེ པཀྑིཔིཏྭཱ དྭེ པཛཱཡཱཏི, པཉྩཧིཔི སཏྟལོཀམེཝ པརིཡཱདིཡིཏྭཱ ཨེཏསྨིཾ སདེཝཀཱདིབྷེདེ ལོཀེ ¶ དེཝཾ ཝཱ མནུསྶཾ ཝཱ ན སམནུཔསྶཱམཱིཏི དཱིཔེཏི. ཨིཏོ ཝཱ པན སུཏྭཱཏི ཨིཏོ ཝཱ པན མམ སཱསནཏོ སུཏྭཱ. ཨིཏོ སུཏྭཱ ཧི ཏཐཱགཏོ ཏཐཱགཏསཱཝཀོཔི ཨཱརཱདྷེཡྻ, པརིཏོསེཡྻ, ཨཉྙཐཱ ཨཱརཱདྷནཱ ནཱམ ནཏྠཱིཏི དསྶེཏི.

ཨིདཱནི ཨཏྟནོ ཏེསཾ པཉྷཱནཾ ཝེཡྻཱཀརཎེན ཙིཏྟཱརཱདྷནཾ དསྶེནྟོ ¶ ཀཏམོ ཙ བྷིཀྑཝེ པརིཡཱཡོཏིཨཱདིམཱཧ. ཏཏྠ ཨཛ྄ཛྷཏྟཾ ཀཱམཙྪནྡོཏི ཨཏྟནོ པཉྩཀྑནྡྷེ ཨཱརབྦྷ ཨུཔྤནྣཚནྡརཱགོ ¶ . བཧིདྡྷཱ ཀཱམཙྪནྡོཏི པརེསཾ པཉྩཀྑནྡྷེ ཨཱརབྦྷ ཨུཔྤནྣཚནྡརཱགོ. ཨུདྡེསཾ གཙྪཏཱིཏི གཎནཾ གཙྪཏི. ཨཛ྄ཛྷཏྟཾ བྱཱཔཱདོཏི ཨཏྟནོ ཧཏྠཔཱདཱདཱིསུ ཨུཔྤནྣཔཊིགྷོ. བཧིདྡྷཱ བྱཱཔཱདོཏི པརེསཾ ཏེསུ ཨུཔྤནྣཔཊིགྷོ. ཨཛ྄ཛྷཏྟཾ དྷམྨེསུ ཝིཙིཀིཙྪཱཏི ཨཏྟནོ ཁནྡྷེསུ ཝིམཏི. བཧིདྡྷཱ དྷམྨེསུ ཝིཙིཀིཙྪཱཏི བཧིདྡྷཱ ཨཊྛསུ ཋཱནེསུ མཧཱཝིཙིཀིཙྪཱ. ཨཛ྄ཛྷཏྟཾ དྷམྨེསུ སཏཱིཏི ཨཛ྄ཛྷཏྟིཀེ སངྑཱརེ པཊིགྒཎྷནྟསྶ ཨུཔྤནྣཱ སཏི. བཧིདྡྷཱ དྷམྨེསུ སཏཱིཏི བཧིདྡྷཱ སངྑཱརེ པརིགྒཎྷནྟསྶ ཨུཔྤནྣཱ སཏི. དྷམྨཝིཙཡསམྦོཛ྄ཛྷངྒེཔི ཨེསེཝ ནཡོ.

ཀཱཡིཀནྟི ཙངྐམཾ ཨདྷིཊྛཧནྟསྶ ཨུཔྤནྣཝཱིརིཡཾ. ཙེཏསིཀནྟི – ‘‘ན ཏཱཝཱཧཾ ཨིམཾ པལླངྐཾ བྷིནྡིསྶཱམི, ཡཱཝ མེ ཨནུཔཱདཱཡ ཨཱསཝེཧི ཙིཏྟཾ ཝིམུཙྩིསྶཏཱི’’ཏི ཨེཝཾ ཀཱཡཔཡོགཾ ཝིནཱ ཨུཔྤནྣཝཱིརིཡཾ. ཀཱཡཔྤསྶདྡྷཱིཏི ཏིཎྞཾ ཁནྡྷཱནཾ དརཐཔསྶདྡྷི. ཙིཏྟཔྤསྶདྡྷཱིཏི ཝིཉྙཱཎཀྑནྡྷསྶ དརཐཔསྶདྡྷི. ཨུཔེཀྑཱསམྦོཛ྄ཛྷངྒེ སཏིསམྦོཛ྄ཛྷངྒསདིསོཝ ཝིནིཙྪཡོ.

ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ མིསྶཀསམྦོཛ྄ཛྷངྒཱ ཀཐིཏཱ. ཨེཏེསུ ཧི ཨཛ྄ཛྷཏྟདྷམྨེསུ སཏི, པཝིཙཡོ, ཨུཔེཀྑཱཏི ཨིམེ ཨཏྟནོ ཁནྡྷཱརམྨཎཏྟཱ ལོཀིཡཱཝ ཧོནྟི, ཏཐཱ མགྒཾ ཨཔཏྟཾ ཀཱཡིཀཝཱིརིཡཾ. ཨཝིཏཀྐཨཝིཙཱརཱ པན པཱིཏིསམཱདྷཱི ཀིཉྩཱཔི རཱུཔཱཝཙརཱ ཧོནྟི, རཱུཔཱཝཙརེ པན བོཛ྄ཛྷངྒཱ ན ལབྦྷནྟཱིཏི ལོཀུཏྟརཱཝ ཧོནྟི. ཡེ ཙ ཐེརཱ བྲཧྨཝིཧཱརཝིཔསྶནཱཔཱདཀཛ྄ཛྷཱནཱདཱིསུ བོཛ྄ཛྷངྒེ ཨུདྡྷརནྟི, ཏེསཾ མཏེན རཱུཔཱཝཙརཱཔི ཨརཱུཔཱཝཙརཱཔི ཧོནྟི. བོཛ྄ཛྷངྒེསུ ཧི ཨརཱུཔཱཝཙརེ པཱིཏིཡེཝ ཨེཀནྟེན ན ལབྦྷཏི, སེསཱ ཚ མིསྶཀཱཝ ཧོནྟཱིཏི. དེསནཱཔརིཡོསཱནེ ཀེཙི བྷིཀྑཱུ སོཏཱཔནྣཱ ཛཱཏཱ, ཀེཙི སཀདཱགཱམཱི, ཀེཙི ཨནཱགཱམཱི, ཀེཙི ཨརཧནྟོཏི.

༣. ཨགྒིསུཏྟཝཎྞནཱ

༢༣༤. ཏཏིཡེ ¶ ¶ སཏིཉྩ ཁྭཱཧཾ, བྷིཀྑཝེ, སབྦཏྠིཀཾ ཝདཱམཱིཏི ལོཎདྷཱུཔནཾ ཝིཡ སབྦཀམྨིཀཱམཙྩཾ ཝིཡ ཙ སབྦཏྠ ཨིཙྪིཏབྦཾ ཝདཱམཱིཏི ཨཏྠོ. ཡཐཱ ཧི ལོཎདྷཱུཔནཾ སབྦབྱཉྫནེསུཔི ནིཝིསཏི, ཡཐཱ ཙ སབྦཀམྨིཀོ ཨམཙྩོ ཡོདྷཀམྨམྤི ཀརོཏི མནྟཀམྨམྤི པཊིཧཱརཀམྨམྤཱིཏི སབྦཀིཙྩཱནི སཱདྷེཏི, ཨེཝཾ ཨུདྡྷཏསྶ ཙིཏྟསྶ ནིགྒཎྷནཾ, ལཱིནསྶ པགྒཎྷནནྟི སབྦམེཏཾ སཏིཡཱ ཨིཛ྄ཛྷཏི, ན སཀྐཱ ཝིནཱ སཏིཡཱ ཨེཏཾ སམྤཱདེཏུཾ, ཏསྨཱ ཨེཝམཱཧ. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ པུབྦབྷཱགཝིཔསྶནཱ བོཛ྄ཛྷངྒཱཝ ཀཐིཏཱ.

༤. མེཏྟཱསཧགཏསུཏྟཝཎྞནཱ

༢༣༥. ཙཏུཏྠེ ¶ མེཏྟཱསཧགཏེན ཙེཏསཱཏིཨཱདི སབྦཾ སབྦཱཀཱརེན ཝིསུདྡྷིམགྒེ (ཝིསུདྡྷི. ༡.༢༤༠-༢༤༡) ཝིཏྠཱརིཏམེཝ. མཡམྤི ཁོ, ཨཱཝུསོ, སཱཝཀཱནཾ ཨེཝཾ དྷམྨཾ དེསེམཱཏི ཨིདམྤི ཏེ པུརིམནཡེནེཝ སཏྠུ དྷམྨདེསནཾ སུཏྭཱ ཝདནྟི. ཏིཏྠིཡཱནཉྷི སམཡེ པཉྩནཱིཝརཎཔྤཧཱནཾ ཝཱ མེཏྟཱདིབྲཧྨཝིཧཱརབྷཱཝནཱ ཝཱ ནཏྠི. ཀིཾ གཏིཀཱ ཧོཏཱིཏི ཀིཾ ནིཔྥཏྟི ཧོཏི. ཀིཾ པརམཱཏི ཀིཾ ཨུཏྟམཱ. ཀིཾ ཕལཱཏི ཀིཾ ཨཱནིསཾསཱ. ཀིཾ པརིཡོསཱནཱཏི ཀིཾ ནིཊྛཱ. མེཏྟཱསཧགཏནྟི མེཏྟཱཡ སཧགཏཾ སཾསཊྛཾ སམྤཡུཏྟཾ. ཨེསེཝ ནཡོ སབྦཏྠ. ཝིཝེཀནིསྶིཏཱདཱིནི ཝུཏྟཏྠཱནེཝ.

ཨཔྤཊིཀཱུལནྟི དུཝིདྷཾ ཨཔྤཊིཀཱུལཾ – སཏྟཨཔྤཊིཀཱུལཉྩ, སངྑཱརཨཔྤཊིཀཱུལཉྩ. ཏསྨིཾ ཨཔྤཊིཀཱུལེ ཨིཊྛེ ཝཏྠུསྨིནྟི ཨཏྠོ. པཊིཀཱུལསཉྙཱིཏི ཨནིཊྛསཉྙཱི. ཀཐཾ པནེཏྠ ཨེཝཾ ཝིཧརཏི? ཨསུབྷཕརཎཾ ཝཱ ཨནིཙྩནྟི མནསིཀཱརཾ ཝཱ ཀརོནྟོ. ཝུཏྟཉྷེཏཾ པཊིསམྦྷིདཱཡཾ ‘‘ཀཐཾ ཨཔྤཊིཀཱུལེ པཊིཀཱུལསཉྙཱི ཝིཧརཏི. ཨིཊྛསྨིཾ ཝཏྠུསྨིཾ ཨསུབྷཱཡ ཝཱ ཕརཏི, ཨནིཙྩཏོ ཝཱ ཨུཔསཾཧརཏཱི’’ཏི. པཊིཀཱུལེ པན ཨནིཊྛེ ཝཏྠུསྨིཾ མེཏྟཱཕརཎཾ ཝཱ དྷཱཏུམནསིཀཱརཾ ཝཱ ཀརོནྟོ ཨཔྤཊིཀཱུལསཉྙཱི ཝིཧརཏི ནཱམ. ཡཐཱཧ ‘‘ཀཐཾ པཊིཀཱུལེ ཨཔྤཊིཀཱུལསཉྙཱི ཝིཧརཏི. ཨནིཊྛསྨིཾ ¶ ཝཏྠུསྨིཾ མེཏྟཱཡ ཝཱ ཕརཏི, དྷཱཏུཏོ ཝཱ ཨུཔསཾཧརཏཱི’’ཏི (པཊི. མ. ༢.༡༧). ཨུབྷཡམིསྶཀཔདེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཨཔྤཊིཀཱུལཔྤཊིཀཱུལེསུ ཧི ཏདེཝ ཨསུབྷཕརཎཾ ཝཱ ཨནིཙྩནྟི མནསིཀཱརཾ ¶ ཝཱ ཀརོནྟོ པཊིཀཱུལསཉྙཱི ཝིཧརཏི ནཱམ. པཊིཀཱུལཱཔཊིཀཱུལེསུ ཙ ཏདེཝ མེཏྟཱཕརཎཾ ཝཱ དྷཱཏུམནསིཀཱརཾ ཝཱ ཀརོནྟོ ཨཔྤཊིཀཱུལསཉྙཱི ཝིཧརཏི ནཱམ. ‘‘ཙཀྑུནཱ རཱུཔཾ དིསྭཱ ནེཝ སུམནོ ཧོཏཱི’’ཏིཨཱདིནཱ (པཊི. མ. ༢.༡༧) ནཡེན ཝུཏྟཾ པན ཚལ༹ངྒུཔེཀྑཾ པཝཏྟཡམཱནོ ‘‘ཨཔྤཊིཀཱུལེ ཙ པཊིཀཱུལེ ཙ ཏདུབྷཡཾ ཨབྷིནིཝཛྫེཏྭཱ ཨུཔེཀྑཀོ ཏཏྠ ཝིཧརཏི སཏོ སམྤཛཱནོ’’ཏི ཝེདིཏབྦོ.

ཨེཏྟཱཝཏཱ ཙ ཨིམསྶ བྷིཀྑུནོ མེཏྟཱཡ ཏིཀཙཏུཀྐཛ྄ཛྷཱནཾ ནིབྦཏྟེཏྭཱ ཏདེཝ པཱདཀཾ ཀཏྭཱ ཝིཔསྶནཾ ཝཌྜྷེཏྭཱ ཨརཧཏྟཾ པཏྟསྶ སཧ ཝིཔསྶནཱཡ མགྒསམྦོཛ྄ཛྷངྒཱནཾ ཨརིཡིདྡྷིཡཱ ཙ དསྶིཏཏྟཱ དེསནཱ ཝིནིཝཊྚེཏབྦཱ སིཡཱ. ཨིདཾ པན མེཏྟཱཛྷཱནཾ པཱདཀཾ ཀཏྭཱ སངྑཱརེ སམྨསནྟོཔི ཡོ ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎིཏུཾ ན སཀྐོཏི, ཡསྨཱ ཏསྶ ཨརཧཏྟཔརམཱ མེཏྟཱ ན ཧོཏི. ཡཾཔརམཱ པན ཧོཏི, ཏཾ དསྶེཏབྦཾ. ཏསྨཱ ཏསྶ དསྶནཏྠཾ ཨཡཾ དེསནཱ ཨཱརདྡྷཱ. པརཏོ ¶ སབྦསོ ཝཱ པན རཱུཔསཉྙཱནཾ སམཏིཀྐམཱཏིཨཱདཱིསུཔི ཨིམིནཱ ནཡེན པུན དེསནཱརམྦྷཔཡོཛནཾ ཝེདིཏབྦཾ.

སུབྷཔརམནྟི སུབྷནིཊྛཾ, སུབྷཀོཊིཀཾ, སུབྷནིཔྥཏྟིཾ. ཨིདྷཔཉྙསྶཱཏི ཨིདྷེཝ པཉྙཱ ཨསྶ, ནཡིམཾ ལོཀཾ ཨཏིཀྐམཏཱིཏི ཨིདྷཔཉྙོ, ཏསྶ ཨིདྷཔཉྙསྶ, ལོཀིཡཔཉྙསྶཱཏི ཨཏྠོ. ཨུཏྟརིཝིམུཏྟིཾ ཨཔྤཊིཝིཛ྄ཛྷཏོཏི ལོཀུཏྟརདྷམྨཾ ཨཔྤཊིཝིཛ྄ཛྷནྟསྶ. ཡོ པན པཊིཝིཛ྄ཛྷིཏུཾ སཀྐོཏི, ཏསྶ ཨརཧཏྟཔརམཱཝ མེཏྟཱ ཧོཏཱིཏི ཨཏྠོ. ཀརུཎཱདཱིསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ.

ཀསྨཱ པནེཏཱསཾ མེཏྟཱདཱིནཾ སུབྷཔརམཱདིཏཱ ཝུཏྟཱ བྷགཝཏཱཏི? སབྷཱགཝསེན ཏསྶ ཏསྶ ཨུཔནིསྶཡཏྟཱ. མེཏྟཱཝིཧཱརིསྶ ¶ ཧི སཏྟཱ ཨཔྤཊིཀཱུལཱ ཧོནྟི, ཨཐསྶ ཨཔྤཊིཀཱུལཔརིཙཡཱ ཨཔྤཊིཀཱུལེསུ པརིསུདྡྷཝཎྞེསུ ནཱིལཱདཱིསུ ཙིཏྟཾ ཨུཔསཾཧརཏོ ཨཔྤཀསིརེནེཝ ཏཏྠ ཙིཏྟཾ པཀྑནྡཏི. ཨིཏི མེཏྟཱ སུབྷཝིམོཀྑསྶ ཨུཔནིསྶཡོ ཧོཏི, ན ཏཏོ པརཾ, ཏསྨཱ སུབྷཔརམཱཏི ཝུཏྟཱ.

ཀརུཎཱཝིཧཱརིསྶ ཨུཎྷཱབྷིགྷཱཏཱདིརཱུཔནིམིཏྟཾ སཏྟདུཀྑཾ སམནུཔསྶནྟསྶ ཀརུཎཱཡ པཝཏྟིསམྦྷཝཏོ རཱུཔེ ཨཱདཱིནཝོ པརིཝིདིཏོ ཧོཏི ¶ , ཨཐསྶ པརིཝིདིཏརཱུཔཱདཱིནཝཏྟཱ པཐཝཱིཀསིཎཱདཱིསུ ཨཉྙཏརཾ ཨུགྒྷཱཊེཏྭཱ རཱུཔནིསྶརཎེ ཨཱཀཱསེ ཙིཏྟཾ ཨུཔསཾཧརཏོ ཨཔྤཀསིརེནེཝ ཏཏྠ ཙིཏྟཾ པཀྑནྡཏི. ཨིཏི ཀརུཎཱ ཨཱཀཱསཱནཉྩཱཡཏནསྶ ཨུཔནིསྶཡོ ཧོཏི, ན ཏཏོ པརཾ, ཏསྨཱ ཨཱཀཱསཱནཉྩཱཡཏནཔརམཱཏི ཝུཏྟཱ.

མུདིཏཱཝིཧཱརིསྶ པན ཏེན ཏེན པཱམོཛྫཀཱརཎེན ཨུཔྤནྣཔཱམོཛྫསཏྟཱནཾ ཝིཉྙཱཎཾ སམནུཔསྶནྟསྶ མུདིཏཱཡ པཝཏྟིསམྦྷཝཏོ ཝིཉྙཱཎགྒཧཎཔརིཙིཏཾ ཧོཏི, ཨཐསྶ ཨནུཀྐམཱདྷིགཏཾ ཨཱཀཱསཱནཉྩཱཡཏནཾ ཨཏིཀྐམྨ ཨཱཀཱསནིམིཏྟགོཙརེ ཝིཉྙཱཎེ ཙིཏྟཾ ཨུཔསཾཧརཏོ ཨཔྤཀསིརེནེཝ ཏཏྠ ཙིཏྟཾ པཀྑནྡཏི. ཨིཏི མུདིཏཱ ཝིཉྙཱཎཉྩཱཡཏནསྶ ཨུཔནིསྶཡོ ཧོཏི, ན ཏཏོ པརཾ, ཏསྨཱ ཝིཉྙཱཎཉྩཱཡཏནཔརམཱཏི ཝུཏྟཱ.

ཨུཔེཀྑཱཝིཧཱརིསྶ པན ‘‘སཏྟཱ སུཁིཏཱ ཝཱ ཧོནྟུ, དུཀྑཏོ ཝཱ ཝིམུཙྩནྟུ, སམྤཏྟསུཁཏོ ཝཱ མཱ ཝིགཙྪནྟཱུ’’ཏི ཨཱབྷོགཱབྷཱཝཏོ སུཁདུཀྑཱདིཔརམཏྠགཱཧཝིམུཁསམྦྷཝཏོ ཨཝིཛྫམཱནགྒཧཎདུཀྑཙིཏྟཾ ¶ ཧོཏི. ཨཐསྶ པརམཏྠགཱཧཏོ ཝིམུཁབྷཱཝཔརིཙིཏཙིཏྟསྶ པརམཏྠཏོ ཨཝིཛྫམཱནགྒཧཎདུཀྑཙིཏྟསྶ ཙ ཨནུཀྐམཱདྷིགཏཾ ཝིཉྙཱཎཱཉྩཱཡཏནཾ སམཏིཀྐམྨསམྦྷཝཏོ ཨཝིཛྫམཱནེ པརམཏྠབྷཱུཏསྶ ཝིཉྙཱཎསྶ ¶ ཨབྷཱཝེ ཙིཏྟཾ ཨུཔསཾཧརཏོ ཨཔྤཀསིརེནེཝ ཏཏྠ ཙིཏྟཾ པཀྑནྡཏི. ཨིཏི ཨུཔེཀྑཱ ཨཱཀིཉྩཉྙཱཡཏནསྶ ཨུཔནིསྶཡོ ཧོཏི, ན ཏཏོ པརཾ, ཏསྨཱ ཨཱཀིཉྩཉྙཱཡཏནཔརམཱཏི ཝུཏྟཱ. དེསནཱཔརིཡོསཱནེ པཉྩསཏཱ བྷིཀྑཱུ ཨརཧཏྟཾ པཏྟཱཏི.

༥. སངྒཱརཝསུཏྟཝཎྞནཱ

༢༣༦. པཉྩམེ པགེཝཱཏི པཋམཉྙེཝ. ཀཱམརཱགཔརིཡུཊྛིཏེནཱཏི ཀཱམརཱགགཧིཏེན. ཀཱམརཱགཔརེཏེནཱཏི ཀཱམརཱགཱནུགཏེན. ནིསྶརཎནྟི ཏིཝིདྷཾ ཀཱམརཱགསྶ ནིསྶརཎཾ ཝིཀྑམྦྷནནིསྶརཎཾ ཏདངྒནིསྶརཎཾ སམུཙྪེདནིསྶརཎནྟི ¶ . ཏཏྠ ཨསུབྷེ པཋམཛ྄ཛྷཱནཾ ཝིཀྑམྦྷནནིསྶརཎཾ ནཱམ, ཝིཔསྶནཱ ཏདངྒནིསྶརཎཾ ནཱམ, ཨརཧཏྟམགྒོ སམུཙྪེདནིསྶརཎཾ ནཱམ. ཏཾ ཏིཝིདྷམྤི ནཔྤཛཱནཱཏཱིཏི ཨཏྠོ. ཨཏྟཏྠམྤཱིཏིཨཱདཱིསུ ཨརཧཏྟསངྑཱཏོ ཨཏྟནོ ཨཏྠོ ཨཏྟཏྠོ ནཱམ, པཙྩཡདཱཡཀཱནཾ ཨཏྠོ པརཏྠོ ནཱམ, སྭེཝ དུཝིདྷོཔི ཨུབྷཡཏྠོ ནཱམ. ཨིམིནཱ ནཡེན སབྦཝཱརེསུ ཨཏྠོ ཝེདིཏབྦོ.

ཨཡཾ པན ཝིསེསོ – བྱཱཔཱདསྶ ནིསྶརཎནྟིཨཱདཱིསུ ཧི དྭེཝ ནིསྶརཎཱནི ཝིཀྑམྦྷནནིསྶརཎཉྩ སམུཙྪེདནིསྶརཎཉྩ. ཏཏྠ བྱཱཔཱདསྶ ཏཱཝ མེཏྟཱཡ པཋམཛ྄ཛྷཱནཾ ཝིཀྑམྦྷནནིསྶརཎཾ, ཨནཱགཱམིམགྒོ སམུཙྪེདནིསྶརཎཾ. ཐིནམིདྡྷསྶ ཨཱལོཀསཉྙཱ ཝིཀྑམྦྷནནིསྶརཎཾ, ཨརཧཏྟམགྒོ སམུཙྪེདནིསྶརཎཾ. ཨུདྡྷཙྩཀུཀྐུཙྩསྶ ཡོ ཀོཙི སམཐོ ཝིཀྑམྦྷནནིསྶརཎཾ, ཨུདྡྷཙྩསྶ པནེཏྠ ཨརཧཏྟམགྒོ, ཀུཀྐུཙྩསྶ ཨནཱགཱམིམགྒོ སམུཙྪེདནིསྶརཎཾ. ཝིཙིཀིཙྪཱཡ དྷམྨཝཝཏྠཱནཾ ཝིཀྑམྦྷནནིསྶརཎཾ, པཋམམགྒོ སམུཙྪེདནིསྶརཎཾ.

ཡཱ པནེཏྠ སེཡྻཐཱཔི བྲཱཧྨཎ ཨུདཔཏྟོ སཾསཊྛོ ལཱཁཱཡ ཝཱཏིཨཱདིཀཱ ཨུཔམཱ ཝུཏྟཱ, ཏཱསུ ཨུདཔཏྟོཏི ཨུདཀབྷརིཏཱ པཱཏི. སཾསཊྛོཏི ཝཎྞབྷེདཀརཎཝསེན སཾསཊྛོ. པཀྐུཐིཏོཏི ཀུཐིཏོ. ཨུསྨུདཀཛཱཏོཏི ཨུསུམཛཱཏོ. སེཝཱལཔཎཀཔརིཡོནདྡྷོཏི ཏིལབཱིཛཀཱདིབྷེདེན ¶ སེཝཱལེན ཝཱ ནཱིལམཎྜཱུཀཔིཊྛིཝཎྞེན ཝཱ ཨུདཀཔིཊྛིཾ ཚཱདེཏྭཱ ནིབྦཏྟཔཎཀེན པརིཡོནདྡྷོ. ཝཱཏེརིཏོཏི ཝཱཏེན ¶ ཨེརིཏོ ཀམྤིཏོ. ཨཱཝིལོཏི ཨཔྤསནྣོ. ལུལི༹ཏོཏི ཨསནྣིསིནྣོ. ཀལལཱིབྷཱུཏོཏི ཀདྡམཱིབྷཱུཏོ. ཨནྡྷཀཱརེ ནིཀྑིཏྟོཏི ཀོཊྛནྟརཱདིབྷེདེ ཨནཱལོཀཊྛཱནེ ཋཔིཏོ. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ བྷགཝཱ ཏཱིཧི བྷཝེཧི དེསནཾ ནིཝཏྟེཏྭཱ ཨརཧཏྟནིཀཱུཊེན དེསནཾ ནིཊྛཱཔེསི, བྲཱཧྨཎོ པན སརཎམཏྟེ པཏིཊྛིཏོ.

༦. ཨབྷཡསུཏྟཝཎྞནཱ

༢༣༧. ཚཊྛེ ཨཉྙཱཎཱཡ ཨདསྶནཱཡཱཏི ཨཉྙཱཎཏྠཱཡ ཨདསྶནཏྠཱཡ. ཏགྒྷ བྷགཝཱ ནཱིཝརཎཱཏི ཨེཀཾསེན བྷགཝཱ ནཱིཝརཎཱ. ཀཱཡཀིལམཐོཏི ¶ ཀཱཡདརཐོ. ཙིཏྟཀིལམཐོཏི ཙིཏྟདརཐོ. སོཔི མེ པཊིཔྤསྶདྡྷོཏི ཏསྶ ཀིར སཏྠུ སནྟིཀེ སཱིཏལཾ ཨུཏུསཔྤཱཡཊྛཱནཾ པཝིསིཏྭཱ ནིསིནྣསྶ ཀཱཡདརཐོ པཊིཔསྶམྦྷི, ཏསྨིཾ པཊིཔསྶདྡྷེ ཏདནྭཡེནེཝ ཙིཏྟདརཐོཔི. ཨཔིཙ མགྒེནེཝསྶ ཨེཏཾ ཨུབྷཡམྤི པསྶདྡྷནྟི ཝེདིཏབྦཾ.

༧. ཨཱནཱཔཱནཝགྒོ

༡. ཨཊྛིཀམཧཔྥལསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༢༣༨. སཏྟམཱདཱིསུ ཨཊྛིཀསཉྙཱཏི ཨཊྛིཀཾ ཨཊྛིཀནྟི བྷཱཝེནྟསྶ ཨུཔྤནྣསཉྙཱ. ཏཾ པནེཏཾ བྷཱཝཡཏོ ཡཱཝ ནིམིཏྟཾ ན ཨུཔྤཛྫཏི, ཏཱཝ ཚཝིཔི ཙམྨམྤི ཨུཔཊྛཱཏི. ནིམིཏྟེ པན ཨུཔྤནྣེ ཚཝིཙམྨཱནི ནེཝ ཨུཔཊྛཧནྟི, སངྑཝཎྞོ སུདྡྷཨཊྛིཀསངྒྷཱཊོཝ ཨུཔཊྛཱཏི ཧཏྠིཀྑནྡྷགཏཾ དྷམྨིཀཏིསྶརཱཛཱནཾ ཨོལོཀེནྟསྶ སཱམཎེརསྶ ཝིཡ, པཊིམགྒེ ཧསམཱནཾ ཨིཏྠིཾ ཨོལོཀེནྟསྶ ཙེཏིཡཔབྦཏཝཱསིནོ ཏིསྶཏྠེརསྶ ཝིཡ ཙཱཏི. ཝཏྠཱུནི ཝིསུདྡྷིམགྒེ (ཝིསུདྡྷི. ༡.༡༥) ཝིཏྠཱརིཏཱནི. སཏི ཝཱ ཨུཔཱདིསེསེཏི གཧཎསེསེ ཨུཔཱདཱནསེསེ ཝིཛྫམཱནམྷི.

༢-༡༠. པུལ༹ཝཀསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༢༣༩-༢༤༧. པུལ༹ཝཀསཉྙཱཏི པུལ༹ཝཾ པུལ༹ཝནྟི བྷཱཝེནྟསྶ ཨུཔྤནྣསཉྙཱ. ཝིནཱིལཀསཉྙཱདཱིསུཔི ¶ ཨེསེཝ ནཡོ. ཝིནིཙྪཡཀཐཱ ¶ པནེཏྠ སདྡྷིཾ བྷཱཝནཱནཡེན ཝིསུདྡྷིམགྒེ (ཝིསུདྡྷི. ༡.༡༠༢) ཝུཏྟཱ. མེཏྟཱདཡོ ཏིཀཙཏུཀྐཛ྄ཛྷཱནཝསེན ཝེདིཏབྦཱ, ཨུཔེཀྑཱ ཙཏུཏྠཛ྄ཛྷཱནཝསེནེཝ.

༨. ནིརོདྷཝགྒོ

༡-༡༠. ཨསུབྷསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༢༤༨-༢༥༧. ཨསུབྷསཉྙཱཏི ཨསུབྷེ པཋམཛ྄ཛྷཱནསཉྙཱ. མརཎསཉྙཱཏི ‘‘ཨཝསྶཾ མརིཏབྦཾ, མརཎཔཊིབདྡྷཾ མེ ཛཱིཝིཏ’’ནྟི ཨབྷིཎྷཾ པཙྩཝེཀྑནྟསྶ ཨུཔྤནྣསཉྙཱ ¶ . ཨཱཧཱརེ པཊིཀཱུལསཉྙཱཏི ཨོདནཀུམྨཱསཱདིམྷི ཨཛ྄ཛྷོཧརཎཱིཡེ པཊིཀཱུལསཉྙཱ. སབྦལོཀེ ཨནབྷིརཏིསཉྙཱཏི སཀལལོཀསྨིཾ ཨནབྷིརཏིཾ ཨུཔྤཱདེནྟསྶ ཨུཔྤནྣསཉྙཱ. པཧཱནསཉྙཱཝིརཱགསཉྙཱཏི དྭེ པུབྦབྷཱགཱ. ནིརོདྷསཉྙཱ མིསྶཀཱ. ཨེཝམེཏཱནི ཨཊྛིཀསཉྙཱདཱིནི ཝཱིསཏི ཀམྨཊྛཱནཱནི ནིདྡིཊྛཱནི. ཏེསཾ ནཝསུ ཨཔྤནཱ ཧོནྟི, ཨེཀཱདས ཨུཔཙཱརཛ྄ཛྷཱནིཀཱ. སེསཱ པནེཏྠ ཝིནིཙྪཡཀཐཱ ཝིསུདྡྷིམགྒེ (ཝིསུདྡྷི. ༡.༢༩༤) ཨཱགཏཱཝ. གངྒཱཔེཡྻཱལཱདཡོ མགྒསཾཡུཏྟེ ཝུཏྟནཡེནེཝ ཝེདིཏབྦཱ.

བོཛ྄ཛྷངྒསཾཡུཏྟཝཎྞནཱ ནིཊྛིཏཱ.

༣. སཏིཔཊྛཱནསཾཡུཏྟཾ

༡. ཨམྦཔཱལིཝགྒོ

༡. ཨམྦཔཱལིསུཏྟཝཎྞནཱ

༣༦༧. སཏིཔཊྛཱནསཾཡུཏྟསྶ ¶ ¶ ¶ པཋམེ ཨམྦཔཱལིཝནེཏི ཨམྦཔཱལིཡཱ ནཱམ རཱུཔཱུཔཛཱིཝིནིཡཱ རོཔིཏེ ཨམྦཝནེ. ཏཾ ཀིར ཏསྶཱ ཨུཡྻཱནཾ ཨཧོསི. སཱ སཏྠུ དྷམྨདེསནཾ སུཏྭཱ པསནྣཙིཏྟཱ ཏཏྠ ཝིཧཱརཾ ཀཱརེཏྭཱ ཏཐཱགཏསྶ ནིཡྻཱཏེསི. ཏཾ སནྡྷཱཡེཏཾ ཝུཏྟཾ. ཨེཀཱཡནྭཱཡནྟི ཨེཀཱཡནོ ཨཡཾ. ཏཏྠ ཨེཀཱཡནོཏི ཨེཀམགྒོ. མགྒསྶ ཧི –

‘‘མགྒོ པནྠོ པཐོ པཛྫོ, ཨཉྫསཾ ཝཊུམཱཡནཾ;

ནཱཝཱ ཨུཏྟརསེཏཱུ ཙ, ཀུལློ ཙ བྷིསི སངྐམོ’’ཏི. (ཙཱུལ༹ནི. པཱརཱཡནཏྠུཏིགཱཐཱནིདྡེསོ ༡༠༡) –

བཧཱུནི ནཱམཱནི. སྭཱཡཾ ཨིདྷ ཨཡནནཱམེན ཝུཏྟོ. ཏསྨཱ ཨེཀཱཡནྭཱཡཾ, བྷིཀྑཝེ, མགྒོཏི ཨེཏྠ ཨེཀམགྒོ. ཨཡཾ, བྷིཀྑཝེ, མགྒོ, ན དྭེདྷཱཔཐབྷཱུཏོཏི ཨེཝམཏྠོ དཊྛབྦོ. མགྒོཏི ཀེནཊྛེན མགྒོ? ནིབྦཱནགམནཊྛེན, ནིབྦཱནཏྠིཀེཧི མགྒནཱིཡཊྛེན ཙ.

སཏྟཱནཾ ཝིསུདྡྷིཡཱཏི རཱགཱདཱིཧི མལེཧི ཨབྷིཛ྄ཛྷཱཝིསམལོབྷཱདཱིཧི ཙ ཨུཔཀྐིལེསེཧི སཾཀིལིཊྛཙིཏྟཱནཾ སཏྟཱནཾ ཝིསུདྡྷཏྠཱཡ. སོཀཔརིདེཝཱནཾ སམཏིཀྐམཱཡཱཏི སོཀསྶ ཙ པརིདེཝསྶ ཙ སམཏིཀྐམཱཡ, པཧཱནཱཡཱཏི ཨཏྠོ. དུཀྑདོམནསྶཱནཾ ཨཏྠངྒམཱཡཱཏི ཀཱཡིཀདུཀྑསྶ ཙ ཙེཏསིཀདོམནསྶསྶ ཙཱཏི ཨིམེསཾ དྭིནྣཾ ཨཏྠངྒམཱཡ, ནིརོདྷཱཡཱཏི ཨཏྠོ. ཉཱཡསྶ ཨདྷིགམཱཡཱཏི ཉཱཡོ ཝུཙྩཏི ཨརིཡོ ཨཊྛངྒིཀོ མགྒོ, ཏསྶ ཨདྷིགམཱཡ པཏྟིཡཱཏི ཝུཏྟཾ ¶ ཧོཏི. ཨཡཉྷི པུབྦབྷཱགེ ལོཀིཡོ སཏིཔཊྛཱནམགྒོ བྷཱཝིཏོ ལོཀུཏྟརམགྒསྶ ཨདྷིགམཱཡ སཾཝཏྟཏི ¶ . ཏེནཱཧ ‘‘ཉཱཡསྶ ཨདྷིགམཱཡཱ’’ཏི. ནིབྦཱནསྶ སཙྪིཀིརིཡཱཡཱཏི ཏཎྷཱཝཱནཝིརཧིཏཏྟཱ ནིབྦཱནནྟི ལདྡྷནཱམསྶ ཨམཏསྶ སཙྪིཀིརིཡཱཡ, ཨཏྟཔཙྩཀྑཱཡཱཏི ཝུཏྟཾ ཧོཏི. ཨཡཉྷི མགྒོ བྷཱཝིཏོ ཨནུཔུབྦེན ནིབྦཱནསཙྪིཀིརིཡཾ སཱདྷེཏི. ཏེནཱཧ ‘‘ནིབྦཱནསྶ སཙྪིཀིརིཡཱཡཱ’’ཏི.

ཨེཝཾ ¶ བྷགཝཏཱ སཏྟཧི པདེཧི ཨེཀཱཡནམགྒསྶ ཝཎྞོ བྷཱསིཏོ, སོ ཀསྨཱཏི ཙེ? བྷིཀྑཱུནཾ ཨུསྶཱཧཛནནཏྠཾ. ཝཎྞབྷཱསནཉྷི སུཏྭཱ ཏེ བྷིཀྑཱུ – ‘‘ཨཡཾ ཀིར མགྒོ ཧདཡསནྟཱཔབྷཱུཏཾ སོཀཾ, ཝཱཙཱཝིཔྤལཱཔབྷཱུཏཾ པརིདེཝཾ, ཀཱཡིཀཨསཱཏབྷཱུཏཾ དུཀྑཾ, ཙེཏསིཀཨསཱཏབྷཱུཏཾ དོམནསྶནྟི ཙཏྟཱརོ ཨུཔདྡཝེ ཧརཏི. ཝིསུདྡྷིཾ, ཉཱཡཾ, ནིབྦཱནནྟི ཏཡོ ཝིསེསེ ཨཱཝཧཏཱི’’ཏི ཨུསྶཱཧཛཱཏཱ ཨིམཾ དེསནཾ ཨུགྒཧེཏབྦཾ པརིཡཱཔུཎིཏབྦཾ, དྷཱརེཏབྦཾ, ཨིམཉྩ མགྒཾ བྷཱཝེཏབྦཾ མཉྙིསྶནྟི. ཨིཏི ཏེསཾ བྷིཀྑཱུནཾ ཨུསྶཱཧཛནནཏྠཾ ཝཎྞཾ ཨབྷཱསི ཀམྦལཝཱཎིཛཱདཡོ ཀམྦལཱདཱིནཾ ཝཎྞཾ ཝིཡ.

ཡདིདནྟི ནིཔཱཏོ, ཡེ ཨིམེཏི ཨཡམསྶ ཨཏྠོ. ཙཏྟཱརོཏི གཎནཔརིཙྪེདོ. ཏེན ‘‘ན ཏཏོ ཧེཊྛཱ, ན ཨུདྡྷ’’ནྟི སཏིཔཊྛཱནཔརིཙྪེདཾ དཱིཔེཏི. སཏིཔཊྛཱནཱཏི ཏཡོ སཏིཔཊྛཱནཱ སཏིགོཙརོཔི, ཏིདྷཱ པཊིཔནྣེསུ སཱཝཀེསུ སཏྠུནོ པཊིགྷཱནུནཡཝཱིཏིཝཏྟཏཱཔི, སཏིཔི. ‘‘ཙཏུནྣཾ, བྷིཀྑཝེ, སཏིཔཊྛཱནཱནཾ སམུདཡཉྩ ཨཏྠངྒམཉྩ དེསེསྶཱམི ཏཾ སུཎཱཐ. ཀོ ཙ, བྷིཀྑཝེ, ཀཱཡསྶ སམུདཡོ? ཨཱཧརསམུདཡཱ ཀཱཡསམུདཡོ’’ཏིཨཱདཱིསུ (སཾ. ནི. ༥.༤༠༨) ཧི སཏིགོཙརོ སཏིཔཊྛཱནནྟི ཝུཏྟོ. ཏཐཱ ‘‘ཀཱཡོ ཨུཔཊྛཱནཾ, ནོ སཏི, སཏི ཨུཔཊྛཱནཉྩེཝ སཏི ཙཱ’’ཏིཨཱདཱིསུཔི (པཊི. མ. ༢.༣༥). ཏསྶ ཨཏྠོ – པཏིཊྛཱཏི ཨསྨིནྟི པཊྛཱནཾ. ཀཱ པཏིཊྛཱཏི? སཏི. སཏིཡཱ པཊྛཱནཾ སཏིཔཊྛཱནཾ. པདྷཱནཾ ཋཱནནྟི ཝཱ པཊྛཱནཾ. སཏིཡཱ པཊྛཱནཾ སཏིཔཊྛཱནཾ ཧཏྠིཊྛཱནཨསྶཊྛཱནཱདཱིནི ཝིཡ.

‘‘ཏཡོ སཏིཔཊྛཱནཱ, ཡདརིཡོ སེཝཏི, ཡདརིཡོ སེཝམཱནོ སཏྠཱ གཎམནུསཱསིཏུམརཧཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༣༡༡) ཨེཏྠ ཏིདྷཱ པཊིཔནྣེསུ སཱཝཀེསུ སཏྠུནོ པཊིགྷཱནུནཡཝཱིཏིཝཏྟཏཱ སཏིཔཊྛཱནནྟི ཝུཏྟཱ. ཏསྶཏྠོ – པཊྛཔེཏབྦཏོ ¶ པཊྛཱནཾ, པཝཏྟཡིཏབྦཏོཏི ཨཏྠོ. ཀེན པཊྛཔེཏབྦོཏི? སཏིཡཱ. སཏིཡཱ པཊྛཱནཾ སཏིཔཊྛཱནནྟི.

‘‘ཙཏྟཱརོ ¶ སཏིཔཊྛཱནཱ བྷཱཝིཏཱ བཧུལཱིཀཏཱ སཏྟ བོཛ྄ཛྷངྒེ པརིཔཱུརེནྟཱི’’ཏིཨཱདཱིསུ (མ. ནི. ༣.༡༤༧; སཾ. ནི. ༥.༩༨༩) པན སཏིཡེཝ སཏིཔཊྛཱནནྟི ཝུཏྟཱ. ཏསྶཏྠོ – པཏིཊྛཱཏཱིཏི པཊྛཱནཾ, ཨུཔཊྛཱཏི ཨོཀྐནྡིཏྭཱ པཀྑནྡིཏྭཱ པཝཏྟཏཱིཏི ཨཏྠོ. སཏིཡེཝ ¶ པཊྛཱནཾ སཏིཔཊྛཱནཾ. ཨཐ ཝཱ སརཎཊྛེན སཏི, ཨུཔཊྛཱནཊྛེན པཊྛཱནཾ, ཨིཏི སཏི ཙ སཱ པཊྛཱནཉྩཱཏིཔི སཏིཔཊྛཱནཾ. ཨིདམིདྷ ཨདྷིཔྤེཏཾ.

ཡདི ཨེཝཾ ཀསྨཱ ‘‘སཏིཔཊྛཱནཱ’’ཏི བཧུཝཙནཾ ཀཏནྟི? སཏཱིནཾ བཧུཏྟཱ. ཨཱརམྨཎབྷེདེན ཧི བཧུཀཱ སཏིཡོ. ཨཐ ‘‘མགྒོ’’ཏི ཀསྨཱ ཨེཀཝཙནནྟི? མགྒནཊྛེན ཨེཀཏྟཱ. ཙཏསྶོཔི ཧི ཨེཏཱ སཏིཡོ མགྒནཊྛེན ཨེཀཏྟཾ གཙྪནྟི. ཝུཏཉྷེཏཾ ‘‘མགྒོཏི ཀེནཊྛེན མགྒོ? ནིབྦཱནམགྒནཊྛེན, ནིབྦཱནཏྠིཀེཧི མགྒནཱིཡཊྛེན ཙཱ’’ཏི. ཙཏསྶོཔི ཙེཏཱ ཨཔརབྷཱགེ ཀཱཡཱདཱིསུ ཨཱརམྨཎེསུ ཀིཙྩཾ སཱདྷཡམཱནཱ ནིབྦཱནཾ གཙྪནྟི, ཨཱདིཏོ པཊྛཱཡ ཙ ནིབྦཱནཏྠིཀེཧི མགྒིཡནྟཱིཏི ཏསྨཱ ཙཏསྶོཔི ཨེཀོ མགྒོཏི ཝུཏྟཱ. ཨེཝཉྩ སཏི ཝཙནཱནུསནྡྷིནཱ སཱནུསནྡྷིཀཱཝ དེསནཱ ཧོཏི.

ཀཏམེ ཙཏྟཱརོཏི ཀཐེཏུཀམྱཏཱཔུཙྪཱ. ཀཱཡེཏི རཱུཔཀཱཡེ. ཀཱཡཱནུཔསྶཱིཏི ཀཱཡཾ ཨནུཔསྶནསཱིལོ, ཀཱཡཾ ཝཱ ཨནུཔསྶམཱནོ. ཨཡཉྷི བྷིཀྑུ ཨིམཾ ཀཱཡཾ ཨནིཙྩཱནུཔསྶནཱདཱིནཾ སཏྟནྣཾ ཨནུཔསྶནཱནཾ ཝསེན ཨནིཙྩཏོ ཨནུཔསྶཏི, ནོ ནིཙྩཏོ, དུཀྑཏོ ཨནུཔསྶཏི, ནོ སུཁཏོ, ཨནཏྟཏོ ཨནུཔསྶཏི, ནོ ཨཏྟཏོ, ནིབྦིནྡཏི, ནོ ནནྡཏི, ཝིརཛྫཏི, ནོ རཛྫཏི, ནིརོདྷེཏི, ནོ སམུདེཏི, པཊིནིསྶཛྫཏི, ནོ ཨཱདིཡཏི. སོ ཏཾ ཨནིཙྩཏོ ཨནུཔསྶནྟོ ནིཙྩསཉྙཾ པཛཧཏི, དུཀྑཏོ ཨནུཔསྶནྟོ སུཁསཉྙཾ པཛཧཏི ¶ , ཨནཏྟཏོ ཨནུཔསྶནྟོ ཨཏྟསཉྙཾ པཛཧཏི, ནིབྦིནྡནྟོ ནནྡིཾ པཛཧཏི, ཝིརཛྫནྟོ རཱགཾ པཛཧཏི, ནིརོདྷེནྟོ སམུདཡཾ པཛཧཏི, པཊིནིསྶཛྫནྟོ ཨཱདཱནཾ པཛཧཏཱིཏི ཝེདིཏབྦོ.

ཝིཧརཏཱིཏི ཨིརཱིཡཏི. ཨཱཏཱཔཱིཏི ཏཱིསུ བྷཝེསུ ཀིལེསེ ཨཱཏཔཏཱིཏི ཨཱཏཱཔོ, ཝཱིརིཡསྶེཏཾ ནཱམཾ. ཨཱཏཱཔོ ཨསྶ ཨཏྠཱིཏི ཨཱཏཱཔཱི. སམྤཛཱནོཏི སམྤཛཉྙསངྑཱཏེན ཉཱཎེན སམནྣཱགཏོ. སཏིམཱཏི ཀཱཡཔརིགྒཱཧིཀཱཡ སཏིཡཱ སམནྣཱགཏོ. ཨཡཾ པན ཡསྨཱ སཏིཡཱ ཨཱརམྨཎཾ པརིགྒཧེཏྭཱ པཉྙཱཡ ཨནུཔསྶཏི. ན ཧི སཏིཝིརཧིཏསྶ ཨནུཔསྶནཱ ནཱམ ¶ ཨཏྠི, ཏེནེཝཱཧ ‘‘སཏིཉྩ ཁྭཱཧཾ, བྷིཀྑཝེ, སབྦཏྠིཀཾ ཝདཱམཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༢༣༤). ཏསྨཱ ཨེཏྠ ‘‘ཀཱཡེ ཀཱཡཱནུཔསྶཱི ཝིཧརཏཱི’’ཏི ཨེཏྟཱཝཏཱ ཀཱཡཱནུཔསྶནཱསཏིཔཊྛཱནཾ ཝུཏྟཾ ཧོཏི. ཨཐ ཝཱ ཡསྨཱ ཨནཱཏཱཔིནོ ¶ ཨནྟོསངྑེཔོ ཨནྟརཱཡཀརོ ཧོཏི, ཨསམྤཛཱནོ ཨུཔཱཡཔརིགྒཧེ ཨནུཔཱཡཔརིཝཛྫནེ ཙ སམྨུཡ྄ཧཏི, མུཊྛསྶཏི ཨུཔཱཡཱཔརིཙྩཱགེ ཨནུཔཱཡཱཔརིགྒཧེ ཙ ཨསམཏྠོ ཧོཏི, ཏེནསྶ ཏཾ ཀམྨཊྛཱནཾ ན སམྤཛྫཏི. ཏསྨཱ ཡེསཾ དྷམྨཱནཾ ཨཱནུབྷཱཝེན ཏཾ སམྤཛྫཏི, ཏེསཾ དསྶནཏྠཾ ‘‘ཨཱཏཱཔཱི སམྤཛཱནོ སཏིམཱ’’ཏི ཨིདཾ ཝུཏྟནྟི ཝེདིཏབྦཾ.

ཨིཏི ཀཱཡཱནུཔསྶནཱསཏིཔཊྛཱནཾ སམྤཡོགངྒཉྫསྶ དསྶེཏྭཱ ཨིདཱནི པཧཱནངྒཾ དསྶེཏུཾ ཝིནེཡྻ ལོཀེ ཨབྷིཛ྄ཛྷཱདོམནསྶནྟི ཝུཏྟཾ. ཏཏྠ ཝིནེཡྻཱཏི ཏདངྒཝིནཡེན ཝཱ ཝིཀྑམྦྷནཝིནཡེན ཝཱ ཝིནཡིཏྭཱ. ལོཀེཏི ཏསྨིཾཡེཝ ཀཱཡེ. ཀཱཡོ ཧི ཨིདྷ ལུཛྫནཔལུཛྫནཊྛེན ལོཀོཏི ཨདྷིཔྤེཏོ. ཡསྨཱ པནསྶ ན ཀཱཡམཏྟེཡེཝ ཨབྷིཛ྄ཛྷཱདོམནསྶཾ པཧཱིཡཏི, ཝེདནཱདཱིསུཔི པཧཱིཡཏི ཨེཝ. ཏསྨཱ ‘‘པཉྩཔི ཨུཔཱདཱནཀྑནྡྷཱ ལོཀོ’’ཏི ཝིབྷངྒེ (ཝིབྷ. ༣༦༢) ཝུཏྟཾ. ལོཀསངྑཱཏཏྟཱ ཝཱ ཏེསཾ དྷམྨཱནཾ ཨཏྠུདྡྷཱརནཡེནེཏཾ ཝུཏྟཾ. ཡཾ པནཱཧ ‘‘ཏཏྠ ཀཏམོ ལོཀོ, སྭེཝ ཀཱཡོ ལོཀོ’’ཏི, ཨཡམེཝེཏྠ ཨཏྠོ. ཏསྨིཾ ལོཀེ ཨབྷིཛ྄ཛྷཱདོམནསྶཾ ཝིནེཡྻཱཏི ཨེཝཾ སམྦནྡྷོ དཊྛབྦོ.

ཝེདནཱསཱུཏི ཨེཏྠ ཏིསྶོ ཝེདནཱ, ཏཱ ཙ ལོཀིཡཱ ཨེཝ, ཙིཏྟམྤི ལོཀིཡཾ, ཏཐཱ དྷམྨཱ. ཡཐཱ པན ཝེདནཱ ¶ ཨནུཔསྶིཏབྦཱ, ཏཐཱ ཨནུཔསྶནྟོ ཨེས ཝེདནཱནུཔསྶཱིཏི ཝེདིཏབྦོ. ཨེས ནཡོ ཙིཏྟདྷམྨེསུ. ཀཐཉྩ ཝེདནཱ ཨནུཔསྶིཏབྦཱཏི? སུཁཱ ཏཱཝ ཝེདནཱ དུཀྑཏོ, དུཀྑཱ སལླཏོ, ཨདུཀྑམསུཁཱ ཨནིཙྩཏོ. ཡཐཱཧ –

‘‘ཡོ སུཁཾ དུཀྑཏོ ཨདྡ, དུཀྑམདྡཀྑི སལླཏོ;

ཨདུཀྑམསུཁཾ སནྟཾ, ཨདྡཀྑི ནཾ ཨནིཙྩཏོ;

ས ཝེ སམྨདྡསོ བྷིཀྑུ, ཨུཔསནྟོ ཙརིསྶཏཱི’’ཏི.

སབྦཱ ཨེཝ ཙེཏཱ དུཀྑཱཏིཔི ཨནུཔསྶིཏབྦཱ. ཝུཏྟཉྷེཏཾ ‘‘ཡཾཀིཉྩི ཝེདཡིཏཾ, སབྦཾ ཏཾ དུཀྑསྨིནྟི ཝདཱམཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༢༥༩). སུཁདུཀྑཏོཔི ཙ ཨནུཔསྶིཏབྦཱ, ཡཐཱཧ ¶ ¶ – ‘‘སུཁཱ ཁོ, ཨཱཝུསོ ཝིསཱཁ, ཝེདནཱ ཋིཏིསུཁཱ ཝིཔརིཎཱམདུཀྑཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༦༥) སབྦཾ ཝིཏྠཱརེཏབྦཾ. ཨཔིཙ ཨནིཙྩཱདིསཏྟཨནུཔསྶནཱཝསེནཔི ཨནུཔསྶིཏབྦཱ.

ཙིཏྟདྷམྨེསུཔི ཙིཏྟཾ ཏཱཝ ཨཱརམྨཎཱདྷིཔཏིསཧཛཱཏབྷཱུམིཀམྨཝིཔཱཀཀིརིཡཱདིནཱནཏྟབྷེདཱནཾ ཨནིཙྩཱདིཨནུཔསྶནཱནཾ སརཱགཱདཱིནཉྩ བྷེདཱནཾ ཝསེན ཨནུཔསྶིཏབྦཾ. དྷམྨཱ སལཀྑཎསཱམཉྙལཀྑཎཱནཾ སུཉྙཏདྷམྨསྶ ཨནིཙྩཱདིསཏྟཨནུཔསྶནཱནཾ ‘‘སནྟཾ ཝཱ ཨཛ྄ཛྷཏྟཾ ཀཱམཙྪནྡ’’ནྟིཨཱདཱིནཉྩ པབྷེདཱནཾ ཝསེན ཨནུཔསྶིཏབྦཱ. སེསཾ ཝུཏྟནཡམེཝ. ཨཡམེཏྠ སངྑེཔོ, ཝིཏྠཱརོ པན དཱིགྷམཛ྄ཛྷིམཊྛཀཐཱསུ (དཱི. ནི. ཨཊྛ. ༢.༣༧༣ ཨཱདཡོ; མ. ནི. ཨཊྛ. ༡.༡༠༥ ཨཱདཡོ) སཏིཔཊྛཱནཝཎྞནཱཡཾ ཝུཏྟནཡེནེཝ ཝེདིཏབྦོ.

༢. སཏིསུཏྟཝཎྞནཱ

༣༦༨. དུཏིཡེ སཏོཏི ཀཱཡཱདིཨནུཔསྶནཱསཏིཡཱ སམནྣཱགཏོ. སམྤཛཱནོཏི ཙཏུསམྤཛཉྙཔཉྙཱཡ སམནྣཱགཏོ. ཨབྷིཀྐནྟེ པཊིཀྐནྟེཏི ཨེཏྠ ཨབྷིཀྐནྟཾ ཝུཙྩཏི གམནཾ, པཊིཀྐནྟཾ ནིཝཏྟནཾ, ཏདུབྷཡམྤི ཙཏཱུསུ ཨིརིཡཱཔཐེསུ ལབྦྷཏི. གམནེ ཏཱཝ པུརཏོ ཀཱཡཾ ཨབྷིཧརནྟོ ཨབྷིཀྐམཏི ¶ ནཱམ, པཊིནིཝཏྟནྟོ པཊིཀྐམཏི ནཱམ. ཋཱནེཔི ཋིཏཀོཝ ཀཱཡཾ པུརཏོ ཨོནམནྟོ ཨབྷིཀྐམཏི ནཱམ, པཙྪཏོ ཨཔནཱམེནྟོ པཊིཀྐམཏི ནཱམ. ནིསཛྫཱཡཔི ནིསིནྣཀོཝ ཨཱསནསྶ པུརིམཨངྒཱབྷིམུཁོ སཾསརནྟོ ཨབྷིཀྐམཏི ནཱམ, པཙྪིམཨངྒཔྤདེསཾ པཙྩཱསཾསརནྟོ པཊིཀྐམཏི ནཱམ. ནིཔཛྫནེཔི ཨེསེཝ ནཡོ.

སམྤཛཱནཀཱརཱི ཧོཏཱིཏི སམྤཛཉྙེན སབྦཀིཙྩཀཱརཱི, སམྤཛཉྙསྶེཝ ཝཱ ཀཱརཱི. སོ ཧི ཨབྷིཀྐནྟཱདཱིསུ སམྤཛཉྙཾ ཀརོཏེཝ, ན ཀཏྠཙི སམྤཛཉྙཝིརཧིཏོ ཧོཏི.

ཏཏྠ སཱཏྠཀསམྤཛཉྙཾ, སཔྤཱཡསམྤཛཉྙཾ, གོཙརསམྤཛཉྙཾ, ཨསམྨོཧསམྤཛཉྙནྟི ཙཏུབྦིདྷཾ སམྤཛཉྙཾ. ཏཏྠ ཨབྷིཀྐམནཙིཏྟེ ཨུཔྤནྣེ ཙིཏྟཝསེནེཝ ཨགནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ མེ ཨེཏྠ གཏེན ཨཏྠོ ཨཏྠི, ནཏྠཱི’’ཏི ཨཏྠཱནཏྠཾ པརིགྒཎྷིཏྭཱ ཨཏྠཔརིགྒཎྷནཾ སཱཏྠཀསམྤཛཉྙཾ. ཏཏྠ ཙ ཨཏྠོཏི ཙེཏིཡདསྶནབོདྷིདསྶནསངྒྷདསྶནཐེརདསྶནཨསུབྷདསྶནཱདིཝསེན དྷམྨཏོ ཝཌྜྷི ¶ . ཙེཏིཡཾ ¶ དིསྭཱཔི ཧི བུདྡྷཱརམྨཎཾ, སངྒྷདསྶནེན སངྒྷཱརམྨཎཾ པཱིཏིཾ ཨུཔྤཱདེཏྭཱ ཏདེཝ ཁཡཏོ སམྨསནྟོ ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎཱཏི. མཧཱཝིཧཱརསྨིཉྷི དཀྑིཎདྭཱརེ ཋཏྭཱ མཧཱཙེཏིཡཾ ཨོལོཀེནྟཱ ཏིཾསསཧསྶབྷིཀྑཱུ ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎིཾསུ, ཏཐཱ པཙྪིམདྭཱརེ ཨུཏྟརདྭཱརེ པཱཙཱིནདྭཱརེ ཙ, ཏཐཱ པཉྷམཎྜཔཊྛཱནེ ཨབྷཡཝཱཔིཔཱལི༹ཡཾ, ཐཱུཔཱརཱམདྭཱརེ ནགརསྶ དཀྑིཎདྭཱརེ ཨནུརཱདྷཝཱཔིཔཱལི༹ཡཾ.

མཧཱཨརིཡཝཾསབྷཱཎཀཏྠེརོ པནཱཧ ‘‘ཀིཾ ཏུམྷེ ཝདཐ, མཧཱཙེཏིཡསྶ སམནྟཱ ཀུཙྪིཝེདིཀཱཡ ཧེཊྛིམབྷཱགཏོ པཊྛཱཡ པཉྙཱཡནཊྛཱནེ ཡཏྠ ཡཏྠ དྭེ པཱདཱ སཀྐཱ ཧོནྟི སམཾ པཏིཊྛཱཔེཏུཾ, ཏཏྠ ཏཏྠ ཨེཀཔདུདྡྷཱརེ ཏིཾསཏིཾས བྷིཀྑུསཧསྶཱནི ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎིཾསཱུཏི སཀྐཱ ཝཏུ’’ནྟི ¶ . ཨཔརོ པན མཧཱཐེརོ ཨཱཧ – ‘‘མཧཱཙེཏིཡཏལེ ཨཱཀིཎྞཝཱལིཀཱཡ བཧུཏརཱ བྷིཀྑཱུ ཨརཧཏྟཾ པཏྟཱ’’ཏི. ཐེརེ དིསྭཱ ཏེསཾ ཨོཝཱདེ པཏིཊྛཱཡ ཨསུབྷཾ དིསྭཱ ཏཏྠ པཋམཾ ཛྷཱནཾ ཨུཔྤཱདེཏྭཱ ཏདེཝ ཁཡཏོ སམྨསནྟོ ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎཱཏི. ཏསྨཱ ཨེཏེསཾ དསྶནཾ སཱཏྠཾ. ཀེཙི པན – ‘‘ཨཱམིསཏོཔི ཝཌྜྷི ཨཏྠོཡེཝ, ཏཾ ནིསྶཱཡ བྲཧྨཙརིཡཱནུགྒཧཱཡ པཊིཔནྣཏྟཱ’’ཏི ཝདནྟི.

ཏསྨིཾ པན གམནེ སཔྤཱཡཱསཔྤཱཡཾ པརིགྒཎྷིཏྭཱ སཔྤཱཡཔརིགྒཎྷནཾ སཔྤཱཡསམྤཛཉྙཾ. སེཡྻཐིདཾ? ཙེཏིཡདསྶནཾ ཏཱཝ སཱཏྠཾ. སཙེ པན ཙེཏིཡསྶ མཧཱཔཱུཛཱཡ དསདྭཱདསཡོཛནནྟརེ པརིསཱ སནྣིཔཏནྟི, ཨཏྟནོ ཝིབྷཝཱནུརཱུཔཱ ཨིཏྠིཡོཔི པུརིསཱཔི ཨལངྐཏཔཊིཡཏྟཱ ཙིཏྟཀམྨརཱུཔཀཱནི ཝིཡ སཉྩརནྟི. ཏཏྲ ཙསྶ ཨིཊྛེ ཨཱརམྨཎེ ལོབྷོ, ཨནིཊྛེ པཊིགྷོ, ཨསམཔེཀྑནེ མོཧོ ཨུཔྤཛྫཏི, ཀཱཡསཾསགྒེ ཀཱཡསཾསགྒཱཔཏྟིཾ ཨཱཔཛྫཏི, ཛཱིཝིཏབྲཧྨཙརིཡཱནཾ ཝཱ ཨནྟརཱཡོ ཙ ཧོཏི. ཨེཝཾ ཏཾ ཋཱནཾ ཨསཔྤཱཡཾ ཧོཏི, ཝུཏྟཔྤཀཱརཨནྟརཱཡཱབྷཱཝེ སཔྤཱཡཾ. སངྒྷདསྶནམྤི སཱཏྠཾ. སཙེ པན ཨནྟོགཱམེ མཧཱམཎྜཔཾ ཀཱརེཏྭཱ སབྦརཏྟིཾ དྷམྨསྶཝནཾ ཀཱརེནྟེསུ མནུསྶེསུ ཝུཏྟཔྤཀཱརེནེཝ ཛནསནྣིཔཱཏོ ཙེཝ ཨནྟརཱཡོ ཙ ཧོཏི, ཨེཝཾ ཏཾ ཋཱནཾ ཨསཔྤཱཡཾ, ཨནྟརཱཡཱབྷཱཝེ སཔྤཱཡཾ. མཧཱཔརིཝཱརཱནཾ ཐེརཱནཾ དསྶནེཔི ཨེསེཝ ནཡོ.

ཨསུབྷདསྶནམྤི ¶ སཱཏྠཾ. ཏདཏྠདཱིཔནཏྠཉྩ ཨིདཾ ཝཏྠུ – ཨེཀོ ཀིར དཧརབྷིཀྑུ སཱམཎེརཾ གཧེཏྭཱ དནྟཀཊྛཏྠཱཡ གཏོ. སཱམཎེརོ མགྒཱ ཨོཀྐམིཏྭཱ པུརཏོ གཙྪནྟོ ཨསུབྷཾ དིསྭཱ པཋམཛ྄ཛྷཱནཾ ནིབྦཏྟེཏྭཱ ཏདེཝ པཱདཀཾ ཀཏྭཱ སངྑཱརེ སམྨསནྟོ ཏཱིཎི ཕལཱནི སཙྪིཀཏྭཱ ཨུཔརིམགྒཏྠཱཡ ཀམྨཊྛཱནཾ པརིགྒཧེཏྭཱ ཨཊྛཱསི. དཧརོ ཏཾ ཨཔསྶནྟོ ‘‘སཱམཎེརཱ’’ཏི པཀྐོསི ¶ . སོ – ‘‘མཡཱ པབྦཛིཏདིཝསཏོ པཊྛཱཡ བྷིཀྑུནཱ སདྡྷིཾ དྭེ ཀཐཱ ནཱམ ན ཀཐིཏཔུབྦཱ, ཨཉྙསྨིམྤི དིཝསེ ཨུཔརིཝིསེསཾ ནིབྦཏྟེསྶཱམཱི’’ཏི ཙིནྟེཏྭཱ ‘‘ཀིཾ, བྷནྟེ,’’ཏི པཊིཝཙནཾ ཨདཱསི. ‘‘ཨེཧཱི’’ཏི ཝུཏྟེ ཨེཀཝཙནེནེཝ ཨཱགནྟྭཱ – ‘‘བྷནྟེ, ཨིམིནཱ ཏཱཝ མགྒེན གནྟྭཱ མཡཱ ཋིཏོཀཱསེ མུཧུཏྟཾ པུརཏྠཱབྷིམུཁཱ ཧུཏྭཱ ཨོལོཀེཐཱ’’ཏི ཨཱཧ. སོ ཏཐཱ ཀཏྭཱ ཏེན པཏྟཝིསེསམེཝ པཱཔུཎི. ཨེཝཾ ཨེཀཾ ཨསུབྷཾ ¶ དྭིནྣཾ ཛནཱནཾ ཨཏྠཱཡ ཛཱཏཾ. ཨེཝཾ སཱཏྠམྤི པནེཏཾ པུརིསསྶ མཱཏུགཱམཱསུབྷཾ ཨསཔྤཱཡཾ, མཱཏུགཱམསྶ ཙ པུརིསཱསུབྷཾ, སབྷཱགམེཝ སཔྤཱཡནྟི ཨེཝཾ སཔྤཱཡཔརིགྒཎྷནཾ སཔྤཱཡསམྤཛཉྙཾ.

ཨེཝཾ པརིགྒཧིཏསཱཏྠསཔྤཱཡསྶ པན ཨཊྛཏིཾསཀམྨཊྛཱནེསུ ཨཏྟནོ ཙིཏྟརུཙིཀཾ ཀམྨཊྛཱནསངྑཱཏཾ གོཙརཾ ཨུགྒཧེཏྭཱ བྷིཀྑཱཙཱརགོཙརེ ཏཾ གཧེཏྭཱཝ གམནཾ གོཙརསམྤཛཉྙཾ ནཱམ.

ཏསྶཱཝིབྷཱཝཏྠཾ ཨིདཾ ཙཏུཀྐཾ ཝེདིཏབྦཾ – ཨིདྷེཀཙྩོ བྷིཀྑུ ཧརཏི ན པཙྩཱཧརཏི, ཨེཀཙྩོ པཙྩཱཧརཏི ན ཧརཏི, ཨེཀཙྩོ པན ནེཝ ཧརཏི ན པཙྩཱཧརཏི, ཨེཀཙྩོ ཧརཏི ཙ པཙྩཱཧརཏི ཙ.

ཏཏྠ ཡོ བྷིཀྑུ དིཝསཾ ཙངྐམེན ནིསཛྫཱཡ ཙ ཨཱཝརཎཱིཡེཧི དྷམྨེཧི ཙིཏྟཾ པརིསོདྷེཏྭཱ ཏཐཱ རཏྟིཡཱ པཋམཾ ཡཱམཾ མཛ྄ཛྷིམཡཱམེ སེཡྻཾ ཀཔྤེཏྭཱ, པཙྪིམཡཱམེཔི ནིསཛྫཱཙངྐམེཧི ཝཱིཏིནཱམེཏྭཱ, པགེཝ ཙེཏིཡངྒཎབོདྷིཡངྒཎཝཏྟཾ ཀཏྭཱ བོདྷིརུཀྑེ ཨུདཀཾ ཨཱསིཉྩིཏྭཱ པཱནཱིཡཾ པརིབྷོཛནཱིཡཾ པཙྩུཔཊྛཔེཏྭཱ ཨཱཙརིཡུཔཛ྄ཛྷཱཡཝཏྟཱདཱིནི སམཱདཱཡ ཝཏྟཏི. སོ སརཱིརཔརིཀམྨཾ ཀཏྭཱ སེནཱསནཾ པཝིསིཏྭཱ དྭེ ཏཡོ པལླངྐེ ཨུསུམཾ གཱཧཱཔེནྟོ ཀམྨཊྛཱནམནུཡུཉྫིཏྭཱ བྷིཀྑཱཙཱརཝེལཱཡ ཨུཊྛཧིཏྭཱ ཀམྨཊྛཱནསཱིསེནེཝ པཏྟཙཱིཝརམཱདཱཡ སེནཱསནཏོ ནིཀྑམིཏྭཱ ཀམྨཊྛཱནཾ མནསིཀརོནྟོཝ ཙེཏིཡངྒཎཾ གནྟྭཱ སཙེ བུདྡྷཱནུསྶཏིཀམྨཊྛཱནཾ ཧོཏི, ཏཾ ཨཝིསྶཛྫེཏྭཱཝ ཙེཏིཡངྒཎཾ པཝིསཏི. ཨཉྙཾ ཙེ ཀམྨཊྛཱནཾ ཧོཏི, སོཔཱནཔཱདམཱུལེ ཋཏྭཱ ཧཏྠེན གཧིཏབྷཎྜཾ ཝིཡ ཏཾ ཋཔེཏྭཱ བུདྡྷཱརམྨཎཾ ¶ པཱིཏིཾ གཧེཏྭཱ ཙེཏིཡངྒཎཾ ཨཱརུཡ྄ཧ མཧནྟཾ ཙེཏིཡཾ ཙེ, ཏིཀྑཏྟུཾ པདཀྑིཎཾ ཀཏྭཱ ཙཏཱུསུ ཋཱནེསུ ཝནྡིཏབྦཾ, ཁུདྡཀཾ ཙེ, ཏཐེཝ པདཀྑིཎཾ ཀཏྭཱ ཨཊྛསུ ཋཱནེསུ ཝནྡིཏབྦཾ. ཙེཏིཡཾ ཝནྡིཏྭཱ བོདྷིཡངྒཎཾ པཏྟེནཱཔི བུདྡྷསྶ བྷགཝཏོ སམྨུཁཱ ཝིཡ ནིཔཙྩཀཱརཾ དསྶེཏྭཱ ¶ བོདྷི ཝནྡིཏབྦཱ. སོ ཨེཝཾ ཙེཏིཡཉྩ བོདྷིཉྩ ཝནྡིཏྭཱ པཊིསཱམིཏཊྛཱནཾ གནྟྭཱ པཊིསཱམིཏབྷཎྜཀཾ ཧཏྠེན གཎྷནྟོ ཝིཡ ནིཀྑིཏྟཀམྨཊྛཱནཾ ¶ གཧེཏྭཱ གཱམསམཱིཔེ ཀམྨཊྛཱནསཱིསེནེཝ ཙཱིཝརཾ པཱརུཔིཏྭཱ གཱམཾ པིཎྜཱཡ པཝིསཏི.

ཨཐ ནཾ མནུསྶཱ དིསྭཱ ‘‘ཨཡྻོ ནོ ཨཱགཏོ’’ཏི པཙྩུགྒནྟྭཱ པཏྟཾ གཧེཏྭཱ ཨཱསནསཱལཱཡ ཝཱ གེཧེ ཝཱ ནིསཱིདཱཔེཏྭཱ ཡཱགུཾ དཏྭཱ ཡཱཝ བྷཏྟཾ ན ནིཊྛཱཏི, ཏཱཝ པཱདེ དྷོཝིཏྭཱ མཀྑེཏྭཱ པུརཏོ ནིསཱིདིཏྭཱ པཉྷཾ ཝཱ པུཙྪནྟི, དྷམྨཾ ཝཱ སོཏུཀཱམཱ ཧོནྟི. སཙེཔི ན ཀཐཱཔེནྟི, ཛནསངྒཧཎཏྠཾ དྷམྨཀཐཱ ནཱམ ཀཱཏབྦཱཡེཝཱཏི ཨཊྛཀཐཱཙརིཡཱ ཝདནྟི. དྷམྨཀཐཱ ཧི ཀམྨཊྛཱནཝིནིམུཏྟཱ ནཱམ ནཏྠི, ཏསྨཱ ཀམྨཊྛཱནསཱིསེནེཝ དྷམྨཾ ཀཐེཏྭཱ ཀམྨཊྛཱནསཱིསེནེཝ ཨཱཧཱརཾ པརིབྷུཉྫིཏྭཱ ཨནུམོདནཾ ཀཏྭཱ ནིཝཏྟིཡམཱནེཧིཔི མནུསྶེཧི ཨནུགཏོཝ གཱམཏོ ནིཀྑམིཏྭཱ ཏཏྠ ཏེ ནིཝཏྟེཏྭཱ མགྒཾ པཊིཔཛྫཏི.

ཨཐ ནཾ པུརེཏརཾ ནིཀྑམིཏྭཱ བཧིགཱམེ ཀཏབྷཏྟཀིཙྩཱ སཱམཎེརདཧརབྷིཀྑཱུ དིསྭཱ པཙྩུགྒནྟྭཱ པཏྟཙཱིཝརམསྶ གཎྷནྟི. པོརཱཎཀབྷིཀྑཱུ ཀིར ན ‘‘ཨམྷཱཀཾ ཨུཔཛ྄ཛྷཱཡོ ཨཱཙརིཡོ’’ཏི མུཁཾ ཨོལོཀེཏྭཱ ཝཏྟཾ ཀརོནྟི, སམྤཏྟཔརིཙྪེདེནེཝ ཀརོནྟི. ཏེ ཏཾ པུཙྪནྟི – ‘‘བྷནྟེ, ཨེཏེ མནུསྶཱ ཏུམྷཱཀཾ ཀིཾ ཧོནྟི, མཱཏིཔཀྑཏོ སམྦནྡྷཱ པིཏིཔཀྑཏོ’’ཏི? ཀིཾ དིསྭཱ པུཙྪཐཱཏི? ཏུམྷེསུ ཨེཏེསཾ པེམཾ བཧུམཱནནྟི. ‘‘ཨཱཝུསོ, ཡཾ མཱཏཱཔིཏཱུཧིཔི དུཀྐརཏརཾ, ཏཾ ཨེཏེ ཨམྷཱཀཾ ཀརོནྟི, པཏྟཙཱིཝརམྤི ནོ ཨེཏེསཾ སནྟཀམེཝ, ཨེཏེསཾ ཨཱནུབྷཱཝེན ནེཝ བྷཡེ བྷཡཾ, ན ཚཱཏཀེ ཚཱཏཀཾ ཛཱནཱམ, ཨེདིསཱ ནཱམ ཨམྷཱཀཾ ཨུཔཀཱརིནོ ནཏྠཱི’’ཏི ཏེསཾ གུཎེ ཀཐཡནྟོ གཙྪཏི. ཨཡཾ ཝུཙྩཏི ཧརཏི ན པཙྩཱཧརཏཱིཏི.

ཡསྶ པན པགེཝ ཝུཏྟཔྤཀཱརཾ ཝཏྟཔཊིཔཏྟིཾ ཀརོནྟསྶ ཀམྨཛཏེཛོ པཛྫལཏི, ཨནུཔཱདིཎྞཀཾ མུཉྩིཏྭཱ ཨུཔཱདིཎྞཀཾ གཎྷཱཏི, སརཱིརཏོ སེདཱ མུཙྩནྟི, ཀམྨཊྛཱནཝཱིཐིཾ ནཱརོཧཏི, སོ པགེཝ པཏྟཙཱིཝརམཱདཱཡ ཝེགསཱཝ ཙེཏིཡཾ ¶ ཝནྡིཏྭཱ གོརཱུཔཱནཾ ནིཀྑམནཝེལཱཡམེཝ གཱམཾ ཡཱགུབྷིཀྑཱཡ པཝིསིཏྭཱ ཡཱགུཾ ལབྷིཏྭཱ ཨཱསནསཱལཾ གནྟྭཱ པིཝཏི. ཨཐསྶ དྭིཏྟིཀྑཏྟུཾ ཨཛ྄ཛྷོཧརཎམཏྟེནེཝ ¶ ཀམྨཛཏེཛོ ཨུཔཱདིཎྞཀཾ མུཉྩིཏྭཱ ཨནུཔཱདིཎྞཀཾ གཎྷཱཏི, གྷཊསཏེན ནྷཱཏོ ཝིཡ ཏེཛོདྷཱཏུཔརིལཱ༹ཧནིབྦཱནཾ པཏྭཱ ཀམྨཊྛཱནསཱིསེན ཡཱགུཾ པརིབྷུཉྫིཏྭཱ པཏྟཉྩ མུཁཉྩ དྷོཝིཏྭཱ ཨནྟརཱབྷཏྟེ ཀམྨཊྛཱནཾ མནསིཀཏྭཱ ཨཝསེསཊྛཱནེ པིཎྜཱཡ ཙརིཏྭཱ ཀམྨཊྛཱནསཱིསེན ཨཱཧཱརཾ པརིབྷུཉྫིཏྭཱ ཏཏོ པཊྛཱཡ པོངྑཱནུཔོངྑཾ ཨུཔཊྛཧམཱནཾ ཀམྨཊྛཱནཾ ¶ གཧེཏྭཱཝ ཨཱགཙྪཏི. ཨཡཾ ཝུཙྩཏི པཙྩཱཧརཏི ན ཧརཏཱིཏི. ཨེདིསཱ ཙ བྷིཀྑཱུ ཡཱགུཾ པིཝིཏྭཱ ཝིཔསྶནཾ ཨཱརབྷིཏྭཱ བུདྡྷསཱསནེ ཨརཧཏྟཾ པཏྟཱ ནཱམ གཎནཔཐཾ ཝཱིཏིཝཏྟཱ. སཱིཧལ༹དཱིཔེཡེཝ ཏེསུ ཏེསུ གཱམེསུ ཨཱསནསཱལཱཡཾ ན ཏཾ ཨཱསནམཏྠི, ཡཏྠ ཡཱགུཾ པིཝིཏྭཱ ཨརཧཏྟཾ པཏྟཱ བྷིཀྑཱུ ནཏྠཱིཏི.

ཡོ པན པམཱདཝིཧཱརཱི ཧོཏི ནིཀྑིཏྟདྷུརོ, སབྦཝཏྟཱནི བྷིནྡིཏྭཱ པཉྩཝིདྷཙེཏོཝིནིབནྡྷབདྡྷཙིཏྟོ ཝིཧརནྟོ ‘‘ཀམྨཊྛཱནཾ ནཱམ ཨཏྠཱི’’ཏིཔི སཉྙཾ ཨཀཏྭཱ གཱམཾ པིཎྜཱཡ པཝིསིཏྭཱ ཨནནུལོམིཀེན གིཧིསཾསགྒེན སཾསཊྛོ ཙརིཏྭཱ ཙ བྷུཉྫིཏྭཱ ཙ ཏུཙྪོ ནིཀྑམཏི. ཨཡཾ ཝུཙྩཏི ནེཝ ཧརཏི ན པཙྩཱཧརཏཱིཏི.

ཡོ པནཱཡཾ ཧརཏི ཙ པཙྩཱཧརཏི ཙཱཏི ཝུཏྟོ, སོ གཏཔཙྩཱགཏིཀཝཏྟཝསེན ཝེདིཏབྦོ. ཨཏྟཀཱམཱ ཧི ཀུལཔུཏྟཱ སཱསནེ པབྦཛིཏྭཱ དསཔི ཝཱིསམྤི ཏིཾསམྤི ཙཏྟཱལཱིསམྤི པཉྙཱསམྤི སཏམྤི ཨེཀཏོ ཝསནྟཱ ཀཏིཀཝཏྟཾ ཀཏྭཱ ཝིཧརནྟི ‘‘ཨཱཝུསོ, ཏུམྷེ ན ཨིཎཊྚཱ, ན བྷཡཊྚཱ, ན ཛཱིཝིཀཱཔཀཏཱ པབྦཛིཏཱ, དུཀྑཱ མུཙྩིཏུཀཱམཱ པནེཏྠ པབྦཛིཏཱ, ཏསྨཱ གམནེ ཨུཔྤནྣཀིལེསཾ གམནེཡེཝ ནིགྒཎྷཐ, ཋཱནེ, ནིསཛྫཱཡ, སཡནེ ཨུཔྤནྣཀིལེསཾ སཡནེཡེཝ ནིགྒཎྷཐཱ’’ཏི. ཏེ ཨེཝཾ ཀཏིཀཝཏྟཾ ཀཏྭཱ བྷིཀྑཱཙཱརཾ གཙྪནྟཱ ཨཌྜྷཨུསབྷཨུསབྷཨཌྜྷགཱཝུཏགཱཝུཏནྟརེསུ པཱསཱཎཱ ཧོནྟི, ཏཱཡ སཉྙཱཡ ཀམྨཊྛཱནཾ མནསིཀརོནྟཱཝ གཙྪནྟི. སཙེ ཀསྶཙི གམནེ ཀིལེསོ ཨུཔྤཛྫཏི, ཏཏྠེཝ ནཾ ནིགྒཎྷཱཏི. ཏཐཱ ཨསཀྐོནྟོ ཏིཊྛཏི. ཨཐསྶ པཙྪཏོ ཨཱགཙྪནྟོཔི ཏིཊྛཏི, སོ ‘‘ཨཡཾ བྷིཀྑུ ཏུཡ྄ཧཾ ཨུཔྤནྣཝིཏཀྐཾ ཛཱནཱཏི, ཨནནུཙྪཝིཀཾ ཏེ ཨེཏ’’ནྟི ཨཏྟཱནཾ པཊིཙོདེཏྭཱ ཝིཔསྶནཾ ཝཌྜྷེཏྭཱ ཏཏྠེཝ ཨརིཡབྷཱུམིཾ ¶ ཨོཀྐམཏི, ཏཐཱ ¶ ཨསཀྐོནྟོ ནིསཱིདཏཱིཏི སོ ཨེཝ ནཡོ. ཨརིཡབྷཱུམིཾ ཨོཀྐམིཏུཾ ཨསཀྐོནྟོཔི, ཏཾ ཀིལེསཾ ཝིཀྑམྦྷེཏྭཱ ཀམྨཊྛཱནཾ མནསིཀརོནྟོཝ གཙྪཏི, ན ཀམྨཊྛཱནཝིཔྤཡུཏྟེན ཙིཏྟེན པཱདཾ ཨུདྡྷརཏི. ཨུདྡྷརཏི ཙེ, པཊིནིཝཏྟིཏྭཱ པུརིམཔདེསཾཡེཝ ཨེཏི ཨཱལིནྡཀཝཱསཱི མཧཱཕུསྶདེཝཏྠེརོ ཝིཡ.

སོ ཀིར ཨེཀཱུནཝཱིསཏི ཝསྶཱནི གཏཔཙྩཱགཏིཀཝཏྟཾ པཱུརེནྟོ ཨེཝ ཝིཧཱསི. མནུསྶཱཔི སུདཾ ཨནྟརཱམགྒེ ཀསནྟཱ ཙ ཝཔནྟཱ ཙ མདྡནྟཱ ཙ ཀམྨཱནི ཙ ཀརོནྟཱ ཐེརཾ ཏཐཱ གཙྪནྟཾ དིསྭཱ – ‘‘ཨཡཾ ཐེརོ པུནཔྤུནཾ ནིཝཏྟིཏྭཱ གཙྪཏི, ཀིཾ ནུ ཁོ མགྒམཱུལ༹ྷོ, ཨུདཱཧུ ཀིཉྩི པམུཊྛོ’’ཏི ¶ སམུལླཔནྟི. སོ ཏཾ ཨནཱདིཡིཏྭཱ ཀམྨཊྛཱནཡུཏྟཙིཏྟེནེཝ སམཎདྷམྨཾ ཀརོནྟོ ཝཱིསཏིཝསྶབྦྷནྟརེ ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎི. ཨརཧཏྟཔྤཏྟདིཝསེ ཙསྶ ཙངྐམནཀོཊིཡཾ ཨདྷིཝཏྠཱ དེཝཏཱ ཨངྒུལཱིཧི དཱིཔཾ ཨུཛྫཱལེཏྭཱ ཨཊྛཱསི. ཙཏྟཱརོཔི མཧཱརཱཛཱནོ སཀྐོ ཙ དེཝཱནམིནྡོ བྲཧྨཱ ཙ སཧམྤཏི ཨུཔཊྛཱནཾ ཨཱགམཾསུ. ཏཉྩ ཨོབྷཱསཾ དིསྭཱ ཝནཝཱསཱིམཧཱཏིསྶཏྠེརོ ཏཾ དུཏིཡདིཝསེ པུཙྪི – ‘‘རཏྟིབྷཱགེ ཨཱཡསྨཏོ སནྟིཀེ ཨོབྷཱསོ ཨཧོསི, ཀིཾ སོ ཨོབྷཱསོ’’ཏི? ཐེརོ ཝིཀྑེཔཾ ཀརོནྟོ ‘‘ཨོབྷཱསོ ནཱམ དཱིཔོབྷཱསོཔི ཧོཏི, མཎིཨོབྷཱསོཔཱི’’ཏི ཨེཝམཱདིམཱཧ. ཏཏོ ‘‘པཊིཙྪཱདེཐ ཏུམྷེ’’ཏི ནིབདྡྷོ ཨཱམཱཏི པཊིཛཱནིཏྭཱ ཨཱརོཙེསི.

ཀཱལ༹ཝལླིམཎྜཔཝཱསཱིམཧཱནཱགཏྠེརོ ཝིཡ ཙ. སོཔི ཀིར གཏཔཙྩཱགཏིཀཝཏྟཾ པཱུརེནྟོ པཋམཾ ཏཱཝ ‘‘བྷགཝཏོ མཧཱཔདྷཱནཾ པཱུཛེསྶཱམཱི’’ཏི སཏྟ ཝསྶཱནི ཋཱནཙངྐམམེཝ ཨདྷིཊྛཱསི. པུན སོལ༹ས ཝསྶཱནི གཏཔཙྩཱགཏིཀཝཏྟཾ པཱུརེཏྭཱ ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎི. སོ ཀམྨཊྛཱནཡུཏྟེནེཝ ཙིཏྟེན པཱདཾ ཨུདྡྷརནྟོ ཝིཔྤཡུཏྟེན ཨུདྡྷཊེ པཊིནིཝཏྟནྟོ གཱམསམཱིཔཾ གནྟྭཱ ‘‘གཱཝཱི ནུ པབྦཛིཏོ ནཱུ’’ཏི ཨཱསངྐནཱིཡཔདེསེ ཋཏྭཱ ཙཱིཝརཾ པཱརུཔིཏྭཱ ཀཙྪཀརཀཏོ ཨུདཀེན པཏྟཾ དྷོཝིཏྭཱ ¶ ཨུདཀགཎྜཱུསཾ ཀརོཏི. ཀིཾ ཀཱརཎཱ? ‘‘མཱ མེ བྷིཀྑཾ དཱཏུཾ ཝཱ ཝནྡིཏུཾ ཝཱ ཨཱགཏེ མནུསྶེ ‘དཱིགྷཱཡུཀཱ ཧོཐཱ’ཏི ཝཙནམཏྟེནཱཔི ཀམྨཊྛཱནཝིཀྑེཔོ ཨཧོསཱི’’ཏི ‘‘ཨཛྫ, བྷནྟེ, ཀཏིམཱི’’ཏི དིཝསཾ ཝཱ བྷིཀྑུགཎནཾ ཝཱ པཉྷཾ ཝཱ པུཙྪིཏོ ¶ པན ཨུདཀཾ གིལིཏྭཱ ཨཱརོཙེཏི. སཙེ དིཝསཱདིཔུཙྪཀཱ ན ཧོནྟི, ནིཀྑམནཝེལཱཡཾ གཱམདྭཱརེ ནིཊྛུབྷིཏྭཱ ཡཱཏི.

ཀལམྦཏིཏྠཝིཧཱརེ ཝསྶཱུཔགཏཱ པཉྙཱས བྷིཀྑཱུ ཝིཡ ཙ. ཏེ ཀིར ཨཱསཱལ༹ྷིཔུཎྞམིཡཾ ཀཏིཀཝཏྟཾ ཨཀཾསུ – ‘‘ཨརཧཏྟཾ ཨཔཏྭཱ ཨཉྙམཉྙཾ ནཱལཔིསྶཱམཱ’’ཏི. གཱམཉྩ པིཎྜཱཡ པཝིསནྟཱ ཨུདཀགཎྜཱུསཾ ཀཏྭཱ པཝིསིཾསུ. དིཝསཱདཱིསུ པུཙྪིཏེསུ ཝུཏྟནཡེནེཝ པཊིཔཛྫིཾསུ. ཏཏྠ མནུསྶཱ ནིཊྛུབྷནཾ དིསྭཱ ཛཱནིཾསུ – ‘‘ཨཛྫེཀོ ཨཱགཏོ, ཨཛྫ དྭེ’’ཏི. ཨེཝཉྩ ཙིནྟེསུཾ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེཏེ ཨམྷེཧེཝ སདྡྷིཾ ན སལླཔནྟི, ཨུདཱཧུ ཨཉྙམཉྙམྤི. ཡདི ཨཉྙམཉྙཾ ན སལླཔནྟི, ཨདྡྷཱ ཝིཝཱདཛཱཏཱ བྷཝིསྶནྟི. ཨེཐ ནེ ཨཉྙམཉྙཾ ཁམཱཔེསྶཱམཱ’’ཏི སབྦེ ཝིཧཱརཾ གནྟྭཱ པཉྙཱསཱཡ བྷིཀྑཱུསུ དྭེཔི བྷིཀྑཱུ ཨེཀོཀཱསེ ནཱདྡསཾསུ. ཏཏོ ཡོ ཏེསུ ཙཀྑུམཱ པུརིསོ, སོ ཨཱཧ – ‘‘ན བྷོ ཀལཧཀཱརཀཱནཾ ཨོཀཱསོ ཨཱིདིསོ ཧོཏི, སུསམྨཊྛཾ ཙེཏིཡངྒཎཾ བོདྷིཡངྒཎཾ, སུནིཀྑིཏྟཱ སམྨཛྫནིཡོ, སུཔཊྛིཏཾ པཱནཱིཡཾ པརིབྷོཛནཱིཡ’’ནྟི ¶ . ཏེ ཏཏོཝ ནིཝཏྟཱ. ཏེཔི བྷིཀྑཱུ ཨནྟོཏེམཱསེཡེཝ ཨརཧཏྟཾ པཏྭཱ མཧཱཔཝཱརཎཱཡཾ ཝིསུདྡྷིཔཝཱརཎཾ པཝཱརེསུཾ.

ཨེཝཾ ཀཱལ༹ཝལླིམཎྜཔཝཱསཱི མཧཱནཱགཏྠེརོ ཝིཡ, ཀལམྦཏིཏྠཝིཧཱརེ ཝསྶཱུཔགཏཱ བྷིཀྑཱུ ཝིཡ ཙ ཀམྨཊྛཱནཡུཏྟེནེཝ ཙིཏྟེན པཱདཾ ཨུདྡྷརནྟོ གཱམསམཱིཔཾ གནྟྭཱ ཨུདཀགཎྜཱུསཾ ཀཏྭཱ ཝཱིཐིཡོ སལླཀྑེཏྭཱ ཡཏྠ སུརཱསོཎྜདྷུཏྟཱདཡོ ཀལཧཀཱརཀཱ ཙཎྜཧཏྠིཨསྶཱདཡོ ཝཱ ནཏྠི, ཏཾ ཝཱིཐིཾ པཊིཔཛྫཏི. ཏཏྠ ཙ པིཎྜཱཡ ཙརམཱནོ ན ཏུརིཏཏུརིཏོ ཝིཡ ཛཝེན གཙྪཏི. ན ཧི ཛཝེན པིཎྜཔཱཏིཀདྷུཏངྒཾ ནཱམ ཀིཉྩི ཨཏྠི. ཝིསམབྷཱུམིབྷཱགཔཏྟཾ པན ཨུདཀསཀཊཾ ཝིཡ ནིཙྩལོ ཧུཏྭཱ གཙྪཏི. ཨནུགྷརཾ པཝིཊྛོ ཙ དཱཏུཀཱམཾ ཝཱ ཨདཱཏུཀཱམཾ ཝཱ སལླཀྑེཏུཾ ཏདནུརཱུཔཾ ཀཱལཾ ཨཱགམེནྟོ བྷིཀྑཾ གཧེཏྭཱ ¶ ཨནྟོགཱམེ ཝཱ བཧིགཱམེ ཝཱ ཝིཧཱརམེཝ ཝཱ ཨཱགནྟྭཱ ཡཐཱཕཱསུཀེ པཏིརཱུཔེ ཨོཀཱསེ ནིསཱིདིཏྭཱ ཀམྨཊྛཱནཾ མནསིཀརོནྟོ ཨཱཧཱརེ པཊིཀཱུལསཉྙཾ ཨུཔཊྛཔེཏྭཱ ཨཀྑབྦྷཉྫནཝཎལེཔནཔུཏྟམཾསཱུཔམཱཝསེན པཙྩཝེཀྑནྟོ ཨཊྛངྒསམནྣཱགཏཾ ཨཱཧཱརཾ ཨཱཧཱརེཏི, ནེཝ དཝཱཡ ན མདཱཡ ན མཎྜནཱཡ ན ཝིབྷཱུསནཱཡ…པེ… བྷུཏྟཱཝཱི ཙ ཨུདཀཀིཙྩཾ ཀཏྭཱ མུཧུཏྟཾ བྷཏྟཀིལམཐཾ པཊིཔསྶམྦྷེཏྭཱ ཡཐཱ པུརེབྷཏྟཾ ¶ , ཨེཝཾ པཙྪཱབྷཏྟཾ པུརིམཡཱམཾ པཙྪིམཡཱམཉྩ ཀམྨཊྛཱནམེཝ མནསིཀརོཏི. ཨཡཾ ཝུཙྩཏི ཧརཏི ཙ པཙྩཱཧརཏི ཙཱཏི.

ཨིམཾ པན ཧརཎཔཙྩཱཧརཎསངྑཱཏཾ གཏཔཙྩཱགཏིཀཝཏྟཾ པཱུརེནྟོ ཡདི ཨུཔནིསྶཡསམྤནྣོ ཧོཏི, པཋམཝཡེ ཨེཝ ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎཱཏི. ནོ ཙེ པཋམཝཡེ པཱཔུཎཱཏི, ཨཐ མཛ྄ཛྷིམཝཡེ པཱཔུཎཱཏི. ནོ ཙེ མཛ྄ཛྷིམཝཡེ པཱཔུཎཱཏི, ཨཐ པཙྪིམཝཡེ པཱཔུཎཱཏི, ནོ ཙེ པཙྪིམཝཡེ པཱཔུཎཱཏི, ཨཐ མརཎསམཡེ. ནོ ཙེ མརཎསམཡེ པཱཔུཎཱཏི, ཨཐ དེཝཔུཏྟོ ཧུཏྭཱ. ནོ ཙེ དེཝཔུཏྟོ ཧུཏྭཱ པཱཔུཎཱཏི, ཨནུཔྤནྣེ བུདྡྷེ ནིབྦཏྟོ པཙྩེཀབོདྷིཾ སཙྪིཀརོཏི. ནོ ཙེ པཙྩེཀབོདྷིཾ སཙྪིཀརོཏི, ཨཐ བུདྡྷཱནཾ སམྨུཁཱིབྷཱཝེ ཁིཔྤཱབྷིཉྙོ ཝཱ ཧོཏི, སེཡྻཐཱཔི ཐེརོ བཱཧིཡོ དཱརུཙཱིརིཡོ མཧཱཔཉྙོ ཝཱ, སེཡྻཐཱཔི ཐེརོ སཱརིཔུཏྟོ, མཧིདྡྷིཀོ ཝཱ, སེཡྻཐཱཔི ཐེརོ མཧཱམོགྒལླཱནོ, དྷུཏཝཱདོ ཝཱ, སེཡྻཐཱཔི ཐེརོ མཧཱཀསྶཔོ, དིབྦཙཀྑུཀོ ཝཱ, སེཡྻཐཱཔི ཐེརོ ཨནུརུདྡྷོ, ཝིནཡདྷརོ ཝཱ, སེཡྻཐཱཔི ཐེརོ ཨུཔཱལི, དྷམྨཀཐིཀོ ཝཱ, སེཡྻཐཱཔི ཐེརོ པུཎྞོ མནྟཱཎིཔུཏྟོ, ཨཱརཉྙིཀོ ཝཱ, སེཡྻཐཱཔི ཐེརོ རེཝཏོ, བཧུསྶུཏོ ཝཱ, སེཡྻཐཱཔི ཐེརོ ¶ ཨཱནནྡོ, སིཀྑཱཀཱམོ ཝཱ, སེཡྻཐཱཔི ཐེརོ རཱཧུལོ བུདྡྷཔུཏྟོཏི. ཨིཏི ཨིམསྨིཾ ཙཏུཀྐེ ཡྭཱཡཾ ཧརཏི པཙྩཱཧརཏི ཙ, ཏསྶ གོཙརསམྤཛཉྙཾ སིཁཱཔཏྟཾ ཧོཏི.

ཨབྷིཀྐམཱདཱིསུ པན ཨསམྨུཡ྄ཧནཾ ཨསམྨོཧསམྤཛཉྙཾ. ཏཾ ཨེཝཾ ཝེདིཏབྦཾ – ཨིདྷ བྷིཀྑུ ཨབྷིཀྐམནྟོ ཝཱ པཊིཀྐམནྟོ ཝཱ ཡཐཱ ཨནྡྷཔུཐུཛྫནཱ ཨབྷིཀྐམཱདཱིསུ – ‘‘ཨཏྟཱ ཨབྷིཀྐམཏི, ཨཏྟནཱ ཨབྷིཀྐམོ ནིབྦཏྟིཏོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨཧཾ ཨབྷིཀྐམཱམི, མཡཱ ཨབྷིཀྐམོ ནིབྦཏྟིཏོ’’ཏི ཝཱ སམྨུཡ྄ཧནྟི, ཏཐཱ ཨསམྨུཡ྄ཧནྟོ ཨབྷིཀྐམཱམཱིཏི ཙིཏྟེ ཨུཔྤཛྫམཱནེ ཏེནེཝ ཙིཏྟེན སདྡྷིཾ ཙིཏྟསམུཊྛཱནཱ ཝཱཡོདྷཱཏུ ¶ ཝིཉྙཏྟིཾ ཛནཡམཱནཱ ཨུཔྤཛྫཏི, ཨིཏི ཙིཏྟཀིརིཡཝཱཡོདྷཱཏུཝིཔྥཱརཝསེན ཨཡཾ ཀཱཡསམྨཏོ ཨཊྛིསངྒྷཱཊོ ཨབྷིཀྐམཏི. ཏསྶེཝཾ ཨབྷིཀྐམཏོ ཨེཀེཀཔཱདུདྡྷརཎེ པཐཝཱིདྷཱཏུ ཨཱཔོདྷཱཏཱུཏི དྭེ དྷཱཏུཡོ ཨོམཏྟཱ ཧོནྟི མནྡཱ, ཨིཏརཱ དྭེ ཨདྷིམཏྟཱ ཧོནྟི བལཝཏིཡོ, ཏཐཱ ཨཏིཧརཎཝཱིཏིཧརཎེསུ, ཝོསྶཛྫནེ ཏེཛོདྷཱཏུ ཝཱཡོདྷཱཏཱུཏི དྭེ དྷཱཏུཡོ ཨོམཏྟཱ ཧོནྟི ¶ མནྡཱ, ཨིཏརཱ དྭེ ཨདྷིམཏྟཱ ཧོནྟི བལཝཏིཡོ, ཏཐཱ སནྣིཀྑེཔནསནྣིརུམྦྷནེསུ.

ཏཏྠ ཨུདྡྷརཎེ པཝཏྟཱ རཱུཔཱརཱུཔདྷམྨཱ ཨཏིཧརཎཾ ན པཱཔུཎནྟི, ཏཐཱ ཨཏིཧརཎེ པཝཏྟཱ ཝཱིཏིཧརཎཾ, ཝཱིཏིཧརཎེ པཝཏྟཱ ཝོསྶཛྫནཾ, ཝོསྶཛྫནེ པཝཏྟཱ སནྣིཀྑེཔནཾ, སནྣིཀྑེཔནེ པཝཏྟཱ སནྣིརུམྦྷནཾ ན པཱཔུཎནྟི, ཏཏྠ ཏཏྠེཝ པབྦཔབྦཾ སནྡྷིསནྡྷི ཨོདྷིཨོདྷི ཧུཏྭཱ ཏཏྟཀཔཱལེ པཀྑིཏྟཏིལཱནི ཝིཡ ཏཊཏཊཱཡནྟཱ བྷིཛྫནྟི. ཏཏྠ ཀོ ཨེཀོ ཨབྷིཀྐམཏི, ཀསྶ ཝཱ ཨེཀསྶ ཨབྷིཀྐམནཾ? པརམཏྠཏོ ཧི དྷཱཏཱུནཾཡེཝ གམནཾ, དྷཱཏཱུནཾ ཋཱནཾ, དྷཱཏཱུནཾ ནིསཛྫཱ, དྷཱཏཱུནཾ སཡནཾ. ཏསྨིཾ ཏསྨིཉྷི ཀོཊྛཱསེ སདྡྷིཾ རཱུཔེན –

‘‘ཨཉྙཾ ཨུཔྤཛྫཏེ ཙིཏྟཾ, ཨཉྙཾ ཙིཏྟཾ ནིརུཛ྄ཛྷཏི;

ཨཝཱིཙིམནུསམྦནྡྷོ, ནདཱིསོཏོཝ ཝཏྟཏཱི’’ཏི. –

ཨེཝཾ ཨབྷིཀྐམཱདཱིསུ ཨསམྨུཡ྄ཧནཾ ཨསམྨོཧསམྤཛཉྙཾ ནཱམཱཏི.

ནིཊྛིཏོ ‘‘ཨབྷིཀྐནྟེ པཊིཀྐནྟེ སམྤཛཱནཀཱརཱི ཧོཏཱི’’ཏིཔདསྶ ཨཏྠོ.

ཨཱལོཀིཏེ ¶ ཝིལོཀིཏེཏི ཨེཏྠ པན ཨཱལོཀིཏཾ ནཱམ པུརཏོ པེཀྑནཾ, ཝིལོཀིཏཾ ནཱམ ཨནུདིསཱཔེཀྑནཾ. ཨཉྙཱནིཔི ཧེཊྛཱ ཨུཔརི པཙྪཏོ ཨནུཔེཀྑནཝསེན ཨོལོཀིཏཨུལློཀིཏཱཔལོཀིཏཱནི ནཱམ ཧོནྟི. ཏཱནི ཨིདྷ ན གཧིཏཱནི, སཱརུཔྤཝསེན པན ཨིམཱནེཝ དྭེ གཧིཏཱནི. ཨིམིནཱ ཝཱ མུཁེན སབྦཱནིཔི ཏཱནི གཧིཏཱནེཝཱཏི.

ཏཏྠ ‘‘ཨཱལོཀེསྶཱམཱི’’ཏི ཙིཏྟེ ཨུཔྤནྣེ ཙིཏྟཝསེནེཝ ཨནོལོཀེཏྭཱ ཨཏྠཔརིགྒཎྷནཾ སཱཏྠཀསམྤཛཉྙཾ. ཏཾ ཨཱཡསྨནྟཾ ནནྡཾ ཀཱཡསཀྑིཾ ཀཏྭཱ ཝེདིཏབྦཾ. ཝུཏྟཉྷེཏཾ བྷགཝཏཱ –

‘‘སཙེ, བྷིཀྑཝེ, ནནྡསྶ པུརཏྠིམཱ དིསཱ ཨཱལོཀེཏབྦཱ ཧོཏི, སབྦཾ ཙེཏསཱ སམནྣཱཧརིཏྭཱ ནནྡོ པུརཏྠིམཾ དིསཾ ཨཱལོཀེཏི ‘ཨེཝཾ ¶ མེ པུརཏྠིམཾ དིསཾ ཨཱལོཀཡཏོ ནཱབྷིཛ྄ཛྷཱདོམནསྶཱ ¶ པཱཔཀཱ ཨཀུསལཱ དྷམྨཱ ཨནྭཱསཝིསྶནྟཱི’ཏི. ཨིཏིཧ ཏཏྠ སམྤཛཱནོ ཧོཏི. སཙེ, བྷིཀྑཝེ, ནནྡསྶ པཙྪིམཱ དིསཱ, ཨུཏྟརཱ དིསཱ, དཀྑིཎཱ དིསཱ, ཨུདྡྷཾ, ཨདྷོ, ཨནུདིསཱ ཨཱལོཀེཏབྦཱ ཧོཏི, སབྦཾ ཙེཏསཱ སམནྣཱཧརིཏྭཱ ནནྡོ ཨནུདིསཾ ཨཱལོཀེཏི ‘ཨེཝཾ མེ ཨནུདིསཾ ཨཱལོཀཡཏོ’…པེ… སམྤཛཱནོ ཧོཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༨.༩).

ཨཔིཙ ཨིདྷཱཔི པུབྦེ ཝུཏྟཙེཏིཡདསྶནཱདིཝསེནེཝ སཱཏྠཀཏཱ ཙ སཔྤཱཡཏཱ ཙ ཝེདིཏབྦཱ. ཀམྨཊྛཱནསྶ པན ཨཝིཛཧནམེཝ གོཙརསམྤཛཉྙཾ, ཏསྨཱ ཁནྡྷདྷཱཏུཨཱཡཏནཀམྨཊྛཱནིཀེཧི ཨཏྟནོ ཀམཊྛཱནཝསེནེཝ ཀསིཎཱདིཀམྨཊྛཱནིཀེཧི ཝཱ པན ཀམྨཊྛཱནསཱིསེནེཝ ཨཱལོཀནཝིལོཀནཾ ཀཱཏབྦཾ.

‘‘ཨབྦྷནྟརེ ཨཏྟཱ ནཱམ ཨཱལོཀེཏཱ ཝཱ ཝིལོཀེཏཱ ཝཱ ནཏྠི, ‘ཨཱལོཀེསྶཱམཱི’ཏི པན ཙིཏྟེ ཨུཔྤཛྫམཱནེ ཏེནེཝ ཙིཏྟེན སདྡྷིཾ ཙིཏྟསམུཊྛཱནཱ ཝཱཡོདྷཱཏུ ཝིཉྙཏྟིཾ ཛནཡམཱནཱ ཨུཔྤཛྫཏི. ཨིཏི ཙིཏྟཀིརིཡཝཱཡོདྷཱཏུཝིཔྥཱརཝསེན ཧེཊྛིམཾ ཨཀྑིདལཾ ཨདྷོ སཱིདཏི, ཨུཔརིམཾ ཨུདྡྷཾ ལངྒྷེཏི, ཀོཙི ཡནྟཀེན ཝིཝརནྟོ ནཱམ ནཏྠི, ཏཏོ ཙཀྑུཝིཉྙཱཎཾ དསྶནཀིཙྩཾ སཱདྷེནྟཾ ཨུཔྤཛྫཏཱི’’ཏི ཨེཝཾ པཛཱནནཾ པནེཏྠ ཨསམྨོཧསམྤཛཉྙཾ ནཱམ.

ཨཔིཙ ¶ མཱུལཔརིཉྙཱཨཱགནྟུཀཏཱཝཀཱལིཀབྷཱཝཝསེནཔེཏྠ ཨསམྨོཧསམྤཛཉྙཾ ཝེདིཏབྦཾ. མཱུལཔརིཉྙཱཝསེན ཏཱཝ –

‘‘བྷཝངྒཱཝཛྫནཉྩེཝ, དསྶནཾ སམྤཊིཙྪནཾ;

སནྟཱིརཎཾ ཝོཊྛབྦནཾ, ཛཝནཾ བྷཝཏི སཏྟམཾ’’.

ཏཏྠ བྷཝངྒཾ ཨུཔཔཏྟིབྷཝསྶ ཨངྒཀིཙྩཾ སཱདྷཡམཱནཾ པཝཏྟཏི, ཏཾ ཨཱཝཊྚེཏྭཱ ཀིརིཡམནོདྷཱཏུ ཨཱཝཛྫནཀིཙྩཾ སཱདྷཡམཱནཱ, ཏནྣིརོདྷཱ ཙཀྑུཝིཉྙཱཎཾ དསྶནཀིཙྩཾ སཱདྷཡམཱནཾ, ཏནྣིརོདྷཱ ཝིཔཱཀམནོདྷཱཏུ སམྤཊིཙྪནཀིཙྩཾ སཱདྷཡམཱནཱ, ཏནྣིརོདྷཱ ཝིཔཱཀམནོཝིཉྙཱཎདྷཱཏུ སནྟཱིརཎཀིཙྩཾ སཱདྷཡམཱནཱ, ཏནྣིརོདྷཱ ཀིརིཡམནོཝིཉྙཱཎདྷཱཏུ ཝོཊྛབྦནཀིཙྩཾ སཱདྷཡམཱནཱ, ཏནྣིརོདྷཱ སཏྟཀྑཏྟུཾ ཛཝནཾ ཛཝཏི. ཏཏྠ པཋམཛཝནེཔི ‘‘ཨཡཾ ¶ ཨིཏྠཱི, ཨཡཾ པུརིསོ’’ཏི རཛྫནདུསྶནམུཡ྄ཧནཝསེན ¶ ཨཱལོཀིཏཝིལོཀིཏཾ ན ཧོཏི, དུཏིཡཛཝནེཔི…པེ… སཏྟམཛཝནེཔི. ཨེཏེསུ པན ཡུདྡྷམཎྜལེ ཡོདྷེསུ ཝིཡ ཧེཊྛུཔརིཡཝསེན བྷིཛྫིཏྭཱ པཏིཏེསུ ‘‘ཨཡཾ ཨིཏྠཱི, ཨཡཾ པུརིསོ’’ཏི རཛྫནཱདིཝསེན ཨཱལོཀིཏཝིལོཀིཏཾ ཧོཏི. ཨེཝཾ ཏཱཝེཏྠ མཱུལཔརིཉྙཱཝསེན ཨསམྨོཧསམྤཛཉྙཾ ཝེདིཏབྦཾ.

ཙཀྑུདྭཱརེ པན རཱུཔེ ཨཱཔཱཐམཱགཏེ བྷཝངྒཙལནཏོ ཨུདྡྷཾ སཀཀིཙྩནིཔྥཱདནཝསེན ཨཱཝཛྫནཱདཱིསུ ཨུཔྤཛྫིཏྭཱ ནིརུདྡྷེསུ ཨཝསཱནེ ཛཝནཾ ཨུཔྤཛྫཏི, ཏཾ པུབྦེ ཨུཔྤནྣཱནཾ ཨཱཝཛྫནཱདཱིནཾ གེཧབྷཱུཏེ ཙཀྑུདྭཱརེ ཨཱགནྟུཀཔུརིསོ ཝིཡ ཧོཏི. ཏསྶ ཡཐཱ པརགེཧེ ཀིཉྩི ཡཱཙིཏུཾ པཝིཊྛསྶ ཨཱགནྟུཀཔུརིསསྶ གེཧསཱམིཀེསུ ཏུཎྷཱིམཱསིནེསུ ཨཱཎཱཀརཎཾ ན ཡུཏྟཾ, ཨེཝཾ ཨཱཝཛྫནཱདཱིནཾ གེཧབྷཱུཏེ ཙཀྑུདྭཱརེ ཨཱཝཛྫནཱདཱིསུཔི ཨརཛྫནྟེསུ ཨདུསྶནྟེསུ ཨམུཡ྄ཧནྟེསུ ཙ རཛྫནདུསྶནམུཡ྄ཧནཾ ཨཡུཏྟནྟི ཨེཝཾ ཨཱགནྟུཀབྷཱཝཝསེན ཨསམྨོཧསམྤཛཉྙཾ ཝེདིཏབྦཾ.

ཡཱནི པནེཏཱནི ཙཀྑུདྭཱརེ ཝོཊྛབྦནཔརིཡོསཱནཱནི ཙིཏྟཱནི ཨུཔྤཛྫནྟི, ཏཱནི སདྡྷིཾ སམྤཡུཏྟདྷམྨེཧི ཏཏྠ ཏཏྠེཝ བྷིཛྫནྟི, ཨཉྙམཉྙཾ ན པསྶནྟི, ཨིཏྟརཱནི ཏཱཝཀཱལིཀཱནི ཧོནྟི. ཏཏྠ ཡཐཱ ཨེཀསྨིཾ གྷརེ སབྦེསུ མཱནུསཀེསུ མཏེསུ ཨཝསེསསྶ ཨེཀསྶ ཏངྑཎཾཡེཝ མརཎདྷམྨསྶ ན ཡུཏྟཱ ནཙྩགཱིཏཱདཱིསུ ཨབྷིརཏི ནཱམ, ཨེཝམེཝ ཨེཀདྭཱརེ སསམྤཡུཏྟེསུ ཨཱཝཛྫནཱདཱིསུ ཏཏྠ ཏཏྠེཝ མཏེསུ ཨཝསེསསྶ ཏངྑཎཾཡེཝ མརཎདྷམྨསྶ ཛཝནསྶཱཔི རཛྫནདུསྶནམུཡ྄ཧནཝསེན ¶ ཨབྷིརཏི ནཱམ ན ཡུཏྟཱཏི ཨེཝཾ ཏཱཝཀཱལིཀབྷཱཝཝསེན ཨསམྨོཧསམྤཛཉྙཾ ཝེདིཏབྦཾ.

ཨཔིཙ ཁནྡྷཱཡཏནདྷཱཏུཔཙྩཡཔཙྩཝེཀྑཎཝསེནཔེཏཾ ཝེདིཏབྦཾ. ཨེཏྠ ཧི ཙཀྑུ ཙེཝ རཱུཔཱ ཙ རཱུཔཀྑནྡྷོ, དསྶནཾ ཝིཉྙཱཎཀྑནྡྷོ, ཏཾསམྤཡུཏྟཱ ཝེདནཱ ཝེདནཱཀྑནྡྷོ, སཉྙཱ སཉྙཱཀྑནྡྷོ, ཕསྶཱདིཀཱ སངྑཱརཱ སངྑཱརཀྑནྡྷོ, ཨེཝམེཏེསཾ པཉྩནྣཾ ཁནྡྷཱནཾ སམཝཱཡེ ཨཱལོཀནཝིལོཀནཾ པཉྙཱཡཏི. ཏཏྠ ཀོ ཨེཀོ ཨཱལོཀེཏི, ཀོ ཝིལོཀེཏི? ཏཐཱ ཙཀྑུ ཙཀྑཱཡཏནཾ, རཱུཔཾ རཱུཔཱཡཏནཾ, དསྶནཾ མནཱཡཏནཾ, ཝེདནཱདཡོ སམྤཡུཏྟདྷམྨཱ དྷམྨཱཡཏནཾ, ཨེཝམེཏེསཾ ཙཏུནྣཾ ཨཱཡཏནཱནཾ ¶ སམཝཱཡེ ཨཱལོཀནཝིལོཀནཾ པཉྙཱཡཏི. ཏཏྠ ཀོ ཨེཀོ ཨཱལོཀེཏི, ཀོ ¶ ཝིལོཀེཏི? ཏཐཱ ཙཀྑུ ཙཀྑུདྷཱཏུ, རཱུཔཾ རཱུཔདྷཱཏུ, དསྶནཾ ཙཀྑུཝིཉྙཱཎདྷཱཏུ, ཏཾསམྤཡུཏྟཱ ཝེདནཱདཡོ དྷམྨཱ དྷམྨདྷཱཏུ, ཨེཝམེཏེསཾ ཙཏུནྣཾ དྷཱཏཱུནཾ སམཝཱཡེ ཨཱལོཀནཝིལོཀནཾ པཉྙཱཡཏི. ཏཏྠ ཀོ ཨེཀོ ཨཱལོཀེཏི, ཀོ ཝིལོཀེཏི? ཏཐཱ ཙཀྑུ ནིསྶཡཔཙྩཡོ, རཱུཔཾ ཨཱརམྨཎཔཙྩཡོ, ཨཱཝཛྫནཾ ཨནནྟརསམནནྟརཱུཔནིསྶཡནཏྠིཝིགཏཔཙྩཡོ, ཨཱལོཀོ ཨུཔནིསྶཡཔཙྩཡོ, ཝེདནཱདཡོ སཧཛཱཏཔཙྩཡོ. ཨེཝམེཏེསཾ པཙྩཡཱནཾ སམཝཱཡེ ཨཱལོཀནཝིལོཀནཾ པཉྙཱཡཏི. ཏཏྠ ཀོ ཨེཀོ ཨཱལོཀེཏི, ཀོ ཝིལོཀེཏཱིཏི ཨེཝམེཏྠ ཁནྡྷཱཡཏནདྷཱཏུཔཙྩཡཔཙྩཝེཀྑཎཝསེནཔི ཨསམྨོཧསམྤཛཉྙཾ ཝེདིཏབྦཾ.

སམིཉྫིཏེ པསཱརིཏེཏི པབྦཱནཾ སམིཉྫནཔསཱརཎེ. ཏཏྠ ཙིཏྟཝསེནེཝ སམིཉྫནཔསཱརཎཾ ཨཀཏྭཱ ཧཏྠཔཱདཱནཾ སམིཉྫནཔསཱརཎཔཙྩཡཱ ཨཏྠཱནཏྠཾ པརིགྒཎྷིཏྭཱ ཨཏྠཔརིགྒཎྷནཾ སཱཏྠཀསམྤཛཉྙཾ. ཏཏྠ ཧཏྠཔཱདེ ཨཏིཙིརཾ སམིཉྫིཏྭཱ ཝཱ པསཱརེཏྭཱ ཝཱ ཋིཏསྶ ཁཎེ ཁཎེ ཝེདནཱ ཨུཔྤཛྫནྟི, ཙིཏྟཾ ཨེཀགྒཾ ན ལབྷཏི, ཀམྨཊྛཱནཾ པརིཔཏཏི, ཝིསེསཾ ནཱདྷིགཙྪཏི. ཀཱལེ སམིཉྫནྟསྶ ཀཱལེ པསཱརེནྟསྶ པན ཏཱ ཝེདནཱ ནུཔྤཛྫནྟི, ཙིཏྟཾ ཨེཀགྒཾ ཧོཏི, ཀམྨཊྛཱནཾ ཕཱཏིཾ གཙྪཏི, ཝིསེསམདྷིགཙྪཏཱིཏི ཨེཝཾ ཨཏྠཱནཏྠཔརིགྒཎྷནཾ ཝེདིཏབྦཾ.

ཨཏྠེ པན སཏིཔི སཔྤཱཡཱསཔྤཱཡཾ པརིགྒཎྷིཏྭཱ སཔྤཱཡཔརིགྒཎྷནཾ སཔྤཱཡསམྤཛཉྙཾ. ཏཏྲཱཡཾ ནཡོ – མཧཱཙེཏིཡངྒཎེ ཀིར དཧརབྷིཀྑཱུ སཛ྄ཛྷཱཡཾ གཎྷནྟི. ཏེསཾ པིཊྛིཔསྶེ དཧརབྷིཀྑུནིཡོ དྷམྨཾ སུཎནྟི. ཏཏྠེཀོ དཧརོ ཧཏྠཾ པསཱརེནྟོ ཀཱཡསཾསགྒཾ པཏྭཱ ཏེནེཝ ཀཱརཎེན ¶ གིཧཱི ཛཱཏོ. ཨཔརོ བྷིཀྑུ པཱདཾ པསཱརེནྟོ ཨགྒིམྷི པསཱརེསི, ཨཊྛིཾ ཨཱཧཙྩ པཱདོ ཛྷཱཡི. ཨཔརོ ཝམྨིཀེ པསཱརེསི, སོ ཨཱསཱིཝིསེན དཊྛོ. ཨཔརོ ཙཱིཝརཀུཊིདཎྜཀེ པསཱརེསི, ཏཾ མཎིསཔྤོ ཌཾསི. ཏསྨཱ ཨེཝརཱུཔེ ཨསཔྤཱཡེ ཨཔསཱརེཏྭཱ སཔྤཱཡེ པསཱརེཏབྦཾ. ཨིདམེཏྠ སཔྤཱཡསམྤཛཉྙཾ.

གོཙརསམྤཛཉྙཾ ¶ པན མཧཱཐེརཝཏྠུནཱ དཱིཔེཏབྦཾ – མཧཱཐེརོ ཀིར དིཝཱཊྛཱནེ ནིསིནྣོ ཨནྟེཝཱསིཀེཧི སདྡྷིཾ ཀཐཡམཱནོ སཧསཱ ཧཏྠཾ ¶ སམིཉྫིཏྭཱ པུན ཡཐཱཋཱནེ ཋཔེཏྭཱ སཎིཀཾ སམིཉྫེསི. ཏཾ ཨནྟེཝཱསིཀཱ པུཙྪིཾསུ – ‘‘ཀསྨཱ, བྷནྟེ, སཧསཱ ཧཏྠཾ སམིཉྫིཏྭཱ པུན ཡཐཱཋཱནེ ཋཔེཏྭཱ སཎིཀཾ སམིཉྫིཏྠཱ’’ཏི. ཡཏོ པཊྛཱཡཱཧཾ, ཨཱཝུསོ, ཀམྨཊྛཱནཾ མནསིཀཱཏུཾ ཨཱརདྡྷོ, ན མེ ཀམྨཊྛཱནཾ མུཉྩིཏྭཱ ཧཏྠོ སམིཉྫིཏཔུབྦོ, ཨིདཱནི པན ཏུམྷེཧི སདྡྷིཾ ཀཐཡམཱནེན ཀམྨཊྛཱནཾ མུཉྩིཏྭཱ སམིཉྫིཏོ, ཏསྨཱ པུན ཡཐཱཋཱནེ ཋཔེཏྭཱ སམིཉྫེསིནྟི. སཱདྷུ, བྷནྟེ, བྷིཀྑུནཱ ནཱམ ཨེཝརཱུཔེན བྷཝིཏབྦནྟི. ཨེཝམེཏྠཱཔི ཀམྨཊྛཱནཱཝིཛཧནམེཝ གོཙརསམྤཛཉྙནྟི ཝེདིཏབྦཾ.

ཨབྦྷནྟརེ ཨཏྟཱ ནཱམ ཀོཙི སམིཉྫནྟོ ཝཱ པསཱརེནྟོ ཝཱ ནཏྠི, ཝུཏྟཔྤཀཱརཙིཏྟཀིརིཡཝཱཡོདྷཱཏུཝིཔྥཱརེན པན སུཏྟཱཀཌྜྷནཝསེན དཱརུཡནྟསྶ ཧཏྠཔཱདལལ༹ནཾ ཝིཡ སམིཉྫནཔསཱརཎཾ ཧོཏཱིཏི པརིཛཱནནཾ པནེཏྠ ཨསམྨོཧསམྤཛཉྙནྟི ཝེདིཏབྦཾ.

སངྒྷཱཊིཔཏྟཙཱིཝརདྷཱརཎེཏི ཨེཏྠ སངྒྷཱཊིཙཱིཝརཱནཾ ནིཝཱསནཔཱརུཔནཝསེན, པཏྟསྶ བྷིཀྑཱཔཊིགྒཧཎཱདིཝསེན པརིབྷོགོ དྷཱརཎཾ ནཱམ. ཏཏྠ སངྒྷཱཊིཙཱིཝརདྷཱརཎེ ཏཱཝ ནིཝཱསེཏྭཱ པཱརུཔིཏྭཱ ཙ པིཎྜཱཡ ཙརཏོ ཨཱམིསལཱབྷོ, ‘‘སཱིཏསྶ པཊིགྷཱཏཱཡཱ’’ཏིཨཱདིནཱ ནཡེན བྷགཝཏཱ ཝུཏྟཔྤཀཱརོཡེཝ ཙ ཨཏྠོ ཨཏྠོ ནཱམ. ཏསྶ ཝསེན སཱཏྠཀསམྤཛཉྙཾ ཝེདིཏབྦཾ.

ཨུཎྷཔཀཏིཀསྶ པན དུབྦལསྶ ཙ ཙཱིཝརཾ སུཁུམཾ སཔྤཱཡཾ, སཱིཏཱལུཀསྶ གྷནཾ དུཔཊྚཾ. ཝིཔརཱིཏཾ ཨསཔྤཱཡཾ. ཡསྶ ཀསྶཙི ཛིཎྞཾ ཨསཔྤཱཡམེཝ. ཨགྒལཱ༹དིདཱནེན ཧིསྶ ཏཾ པལིབོདྷཀརཾ ཧོཏི. ཏཐཱ པཊྚུཎྞདུཀཱུལཱདིབྷེདཾ ལོབྷནཱིཡཙཱིཝརཾ. ཏཱདིསཉྷི ཨརཉྙེ ཨེཀཀསྶ ནིཝཱསནྟརཱཡཀརཾ ¶ , ཛཱིཝིཏནྟརཱཡཀརཉྩཱཔི ཧོཏི. ནིཔྤརིཡཱཡེན པན ཡཾ ནིམིཏྟཀམྨཱདིམིཙྪཱཛཱིཝཝསེན ཨུཔྤནྣཾ, ཡཉྩསྶ སེཝམཱནསྶ ཨཀུསལཱ དྷམྨཱ ཨབྷིཝཌྜྷནྟི, ཀུསལཱ དྷམྨཱ པརིཧཱཡནྟི ¶ , ཏཾ ཨསཔྤཱཡཾ. ཝིཔརཱིཏཾ སཔྤཱཡཾ, ཏསྶ ཝསེནེཏྠ སཔྤཱཡསམྤཛཉྙཾ, ཀམྨཊྛཱནཱཝིཛཧནཝསེནེཝ ཙ གོཙརསམྤཛཉྙཾ ཝེདིཏབྦཾ.

ཨབྦྷནྟརེ ཨཏྟཱ ནཱམ ཀོཙི ཙཱིཝརཾ པཱརུཔནྟོ ནཏྠི, ཝུཏྟཔྤཀཱརཙིཏྟཀིརིཡཝཱཡོདྷཱཏུཝིཔྥཱརེནེཝ པན ཙཱིཝརཔཱརུཔནཾ ཧོཏི. ཏཏྠ ཙཱིཝརམྤི ¶ ཨཙེཏནཾ, ཀཱཡོཔི ཨཙེཏནོ. ཙཱིཝརཾ ན ཛཱནཱཏི ‘‘མཡཱ ཀཱཡོ པཱརུཔིཏོ’’ཏི. ཀཱཡོཔི ན ཛཱནཱཏི ‘‘ཨཧཾ ཙཱིཝརེན པཱརུཔིཏོ’’ཏི. དྷཱཏུཡོཝ དྷཱཏུསམཱུཧཾ པཊིཙྪཱདེནྟི པཊཔིལོཏིཀཱཡ པོཏྠཀརཱུཔཔཊིཙྪཱདནེ ཝིཡ. ཏསྨཱ ནེཝ སུནྡརཾ ཙཱིཝརཾ ལབྷིཏྭཱ སོམནསྶཾ ཀཱཏབྦཾ, ན ཨསུནྡརཾ ལབྷིཏྭཱ དོམནསྶཾ. ནཱགཝམྨིཀཙེཏིཡརུཀྑཱདཱིསུ ཧི ཀེཙི མཱལཱགནྡྷདྷཱུམཝཏྠཱདཱིཧི སཀྐཱརཾ ཀརོནྟི, ཀེཙི གཱུཐམུཏྟཀདྡམདཎྜསཏྠཔཧཱརཱདཱིཧི ཨསཀྐཱརཾ. ན ཏེཧི ནཱགཝམྨིཀརུཀྑཱདཡོ སོམནསྶཾ ཝཱ ཀརོནྟི དོམནསྶཾ ཝཱ. ཨེཝམེཝཾ ནེཝ སུནྡརཾ ཙཱིཝརཾ ལབྷིཏྭཱ སོམནསྶཾ ཀཱཏབྦཾ, ན ཨསུནྡརཾ ལབྷིཏྭཱ དོམནསྶནྟི ཨེཝཾ པཝཏྟཔཊིསངྑཱནཝསེནེཏྠ ཨསམྨོཧསམྤཛཉྙཾ ཝེདིཏབྦཾ.

པཏྟདྷཱརཎེཔི པཏྟཾ སཧསཱཝ ཨགྒཧེཏྭཱ – ‘‘ཨིམཾ གཧེཏྭཱ པིཎྜཱཡ ཙརམཱནོ བྷིཀྑཾ ལབྷིསྶཱམཱི’’ཏི ཨེཝཾ པཏྟགྒཧཎཔཙྩཡཱ པཊིལབྷིཏབྦཨཏྠཝསེན སཱཏྠཀསམྤཛཉྙཾ ཝེདིཏབྦཾ. ཀིསདུབྦལསརཱིརསྶ པན གརུཔཏྟོ ཨསཔྤཱཡོ. ཡསྶ ཀསྶཙི ཙཏུཔཉྩགཎྛིཀཱཧཏོ དུབྦིསོདྷནཱིཡོ ཨསཔྤཱཡོཝ. དུདྡྷོཏཔཏྟོ ཧི ན ཝཊྚཏི, ཏཾ དྷོཝནྟསྶེཝ ཙསྶ པལིབོདྷོ ཧོཏི. མཎིཝཎྞཔཏྟོ པན ལོབྷནཱིཡོ ཙཱིཝརེ ཝུཏྟནཡེནེཝ ཨསཔྤཱཡོ. ནིམིཏྟཀམྨཱདིཝསེན ལདྡྷོ, པན ཡཉྩསྶ སེཝམཱནསྶ ཨཀུསལཱ དྷམྨཱ ཨབྷིཝཌྜྷནྟི, ཀུསལཱ དྷམྨཱ པརིཧཱཡནྟི, ཨཡཾ ཨེཀནྟཨསཔྤཱཡོཝ. ཝིཔརཱིཏོ སཔྤཱཡོ. ཏསྶ ཝསེནེཏྠ སཔྤཱཡསམྤཛཉྙཾ, ཀམྨཊྛཱནཱཝིཛཧནཝསེནེཝ ཙ གོཙརསམྤཛཉྙཾ ཝེདིཏབྦཾ.

ཨབྦྷནྟརེ ཨཏྟཱ ནཱམ ཀོཙི པཏྟཾ གཎྷནྟོ ནཏྠི, ཝུཏྟཔྤཀཱརཙིཏྟཀིརིཡཝཱཡོདྷཱཏུཝིཔྥཱརེནེཝ པཏྟགྒཧཎཾ ¶ ནཱམ ཧོཏི. ཏཏྠ པཏྟོཔི ཨཙེཏནོ, ཧཏྠཱཔི ཨཙེཏནཱ. པཏྟོ ན ཛཱནཱཏི ‘‘ཨཧཾ ཧཏྠེཧི གཧིཏོ’’ཏི. ཧཏྠཱཔི ན ཛཱནནྟི ‘‘པཏྟོ ཨམྷེཧི གཧིཏོ’’ཏི. དྷཱཏུཡོཝ དྷཱཏུསམཱུཧཾ གཎྷནྟི, སཎྜཱསེན ཨགྒིཝཎྞཔཏྟགྒཧཎེ ཝིཡཱཏི ཨེཝཾ པཝཏྟཔཊིསངྑཱནཝསེནེཏྠ ཨསམྨོཧསམྤཛཉྙཾ ཝེདིཏབྦཾ.

ཨཔིཙ ¶ ཡཐཱ ཚིནྣཧཏྠཔཱདེ ཝཎམུཁེཧི པགྒྷརིཏཔུབྦལོཧིཏཀིམིཀུལེ ནཱིལམཀྑིཀསམྤརིཀིཎྞེ ཨནཱཐསཱལཱཡ ཨནཱཐམནུསྶེ དིསྭཱ དཡཱལུཀཱ པུརིསཱ ཏེསཾ ཝཎཔཊྚཙོལ༹ཀཱནི ཙེཝ ཀཔཱལཱདཱིཧི བྷེསཛྫཱནི ཙ ཨུཔནཱམེནྟི. ཏཏྠ ཙོལ༹ཀཱནིཔི ཀེསཉྩི སཎྷཱནི, ཀེསཉྩི ཐཱུལཱནི པཱཔུཎནྟི, བྷེསཛྫཀཔཱལཱནིཔི ཀེསཉྩི སུསཎྛཱནཱནི, ཀེསཉྩི ¶ དུསྶཎྛཱནཱནི པཱཔུཎནྟི, ན ཏེ ཏཏྠ སུམནཱ ཝཱ དུམྨནཱ ཝཱ ཧོནྟི. ཝཎཔཊིཙྪཱདནམཏྟེནེཝ ཧི ཙོལ༹ཀེན བྷེསཛྫཔཊིགྒཧམཏྟེནེཝ ཙ ཀཔཱལཀེན ཏེསཾ ཨཏྠོ. ཨེཝམེཝ ཡོ བྷིཀྑུ ཝཎཙོལ༹ཀཾ ཝིཡ ཙཱིཝརཾ, བྷེསཛྫཀཔཱལཀཾ ཝིཡ ཙ པཏྟཾ, ཀཔཱལེ བྷེསཛྫམིཝ ཙ པཏྟེ ལདྡྷབྷིཀྑཾ སལླཀྑེཏི. ཨཡཾ སངྒྷཱཊིཔཏྟཙཱིཝརདྷཱརཎེ ཨསམྨོཧསམྤཛཉྙེན ཨུཏྟམསམྤཛཱནཀཱརཱིཏི ཝེདིཏབྦོ.

ཨསིཏཱདཱིསུ ཨསིཏེཏི པིཎྜཔཱཏབྷོཛནེ. པཱིཏེཏི ཡཱགུཨཱདིཔཱནེ. ཁཱཡིཏེཏི པིཊྛཁཛྫཀཱདིཁཱདནེ. སཱཡིཏེཏི མདྷུཕཱཎིཏཱདིསཱཡནེ. ཏཏྠ ‘‘ནེཝ དཝཱཡཱ’’ཏིཨཱདིནཱ ནཡེན ཝུཏྟོ ཨཊྛཝིདྷོཔི ཨཏྠོ ཨཏྠོ ནཱམ, ཏསྶ ཝསེན སཱཏྠཀསམྤཛཉྙཾ ཝེདིཏབྦཾ.

ལཱུཁཔཎཱིཏཏིཏྟམདྷུརཱདཱིསུ པན ཡེན བྷོཛནེན ཡསྶ ཨཕཱསུ ཧོཏི, ཏཾ ཏསྶ ཨསཔྤཱཡཾ. ཡཾ པན ནིམིཏྟཀམྨཱདིཝསེན པཊིལདྡྷཾ, ཡཉྩསྶ བྷུཉྫཏོ ཨཀུསལཱ དྷམྨཱ ཨབྷིཝཌྜྷནྟི, ཀུསལཱ དྷམྨཱ པརིཧཱཡནྟི, ཏཾ ཨེཀནྟཨསཔྤཱཡམེཝ. ཝིཔརཱིཏཾ སཔྤཱཡཾ. ཏསྶ ཝསེནེཏྠ སཔྤཱཡསམྤཛཉྙཾ, ཀམྨཊྛཱནཱཝིཛཧནཝསེནེཝ ཙ གོཙརསམྤཛཉྙཾ ཝེདིཏབྦཾ.

ཨབྦྷནྟརེ ཨཏྟཱ ནཱམ ཀོཙི བྷུཉྫཀོ ནཏྠི, ཝུཏྟཔྤཀཱརཙིཏྟཀིརིཡཝཱཡོདྷཱཏུཝིཔྥཱརེནེཝ པཏྟཔཊིགྒཧཎཾ ནཱམ ཧོཏི, ཙིཏྟཀིརིཡཝཱཡོདྷཱཏུཝིཔྥཱརེནེཝ ¶ ཧཏྠསྶ པཏྟེ ཨོཏཱརཎཾ ནཱམ ཧོཏི, ཙིཏྟཀིརིཡཝཱཡོདྷཱཏུཝིཔྥཱརེནེཝ ཨཱལོཔཀརཎཾ ཨཱལོཔུདྡྷརཎཾ མུཁཝིཝརཎཉྩ ཧོཏི. ན ཀོཙི ཀུཉྩིཀཱཡ ན ཡནྟཀེན ཧནུཀཊྛཱིནི ཝིཝརཏི, ཙིཏྟཀིརིཡཝཱཡོདྷཱཏུཝིཔྥཱརེནེཝ ཨཱལོཔསྶ མུཁེ ཋཔནཾ ཨུཔརིདནྟཱནཾ མུསལཀིཙྩསཱདྷནཾ ཧེཊྛཱདནྟཱནཾ ཨུདུཀྑལཀིཙྩསཱདྷནཾ ཛིཝ྄ཧཱཡ ཧཏྠཀིཙྩསཱདྷནཉྩ ཧོཏི. ཨིཏི ནཾ ཏཏྠ ཨགྒཛིཝ྄ཧཱཡ ཏནུཀཁེལོ༹, མཱུལཛིཝ྄ཧཱཡ བཧལཁེལོ༹ མཀྑེཏི. ཏཾ ཧེཊྛཱདནྟཨུདུཀྑལེ ཛིཝ྄ཧཱཧཏྠཔརིཝཏྟིཏཾ ཁེལ༹ཨུདཀཏེམིཏཾ ཨུཔརིདནྟམུསལསཉྩུཎྞིཏཾ ཀོཙི ཀཊཙྪུནཱ ཝཱ དབྦིཡཱ ཝཱ ཨནྟོ པཝེསེནྟོ ནཱམ ནཏྠི, ཝཱཡོདྷཱཏུཡཱཝ པཝིསཏི. པཝིཊྛཾ པཝིཊྛཾ ཀོཙི པལཱལསནྠརཾ ཀཏྭཱ དྷཱརེནྟོ ནཱམ ནཏྠི, ཝཱཡོདྷཱཏུཝསེནེཝ ¶ ཏིཊྛཏི. ཋིཏཾ ཋིཏཾ ཀོཙི ཨུདྡྷནཾ ཀཏྭཱ ཨགྒིཾ ཛཱལེཏྭཱ པཙནྟོ ནཱམ ནཏྠི, ཏེཛོདྷཱཏུཡཱཝ པཙྩཏི. པཀྐཾ པཀྐཾ ཀོཙི དཎྜཀེན ཝཱ ཡཊྛིཡཱ ཝཱ བཧི ནཱིཧརཀོ ནཱམ ནཏྠི, ཝཱཡོདྷཱཏུཡེཝ ནཱིཧརཏི. ཨིཏི ཝཱཡོདྷཱཏུ ཨཏིཧརཏི ཙ ཝཱིཏིཧརཏི ཙ ¶ དྷཱརེཏི ཙ པརིཝཏྟེཏི ཙ སཉྩུཎྞེཏི ཙ ཝིསོསེཏི ཙ ནཱིཧརཏི ཙ; པཐཝཱིདྷཱཏུ དྷཱརེཏི ཙ པརིཝཏྟེཏི ཙ སཉྩུཎྞེཏི ཙ ཝིསོསེཏི ཙ; ཨཱཔོདྷཱཏུ སིནེཧེཏི ཙ ཨལླཏྟཉྩ ཨནུཔཱལེཏི; ཏེཛོདྷཱཏུ ཨནྟོཔཝིཊྛཾ པརིཔཱཙེཏི; ཨཱཀཱསདྷཱཏུ ཨཉྫསོ ཧོཏི; ཝིཉྙཱཎདྷཱཏུ ཏཏྠ ཏཏྠ སམྨཱཔཡོགམནྭཱཡ ཨཱབྷུཛཏཱིཏི ཨེཝཾ པཝཏྟཔཊིསངྑཱནཝསེནེཏྠ ཨསམྨོཧསམྤཛཉྙཾ ཝེདིཏབྦཾ.

ཨཔིཙ གམནཏོ, པརིཡེསནཏོ, པརིབྷོགཏོ, ཨཱསཡཏོ, ནིདྷཱནཏོ, ཨཔརིཔཀྐཏོ, པརིཔཀྐཏོ, ཕལཏོ, ནིསྶནྡཏོ, སམྨཀྑནཏོཏི ཨེཝཾ དསཝིདྷཾ པཊིཀཱུལབྷཱཝཾ པཙྩཝེཀྑཎཏོཔེཏྠ ཨསམྨོཧསམྤཛཉྙཾ ཝེདིཏབྦཾ. ཝིཏྠཱརཀཐཱ པནེཏྠ ཝིསུདྡྷིམགྒེ (ཝིསུདྡྷི. ༡.༢༩༤ ཨཱདཡོ) ཨཱཧཱརཔཊིཀཱུལསཉྙཱནིདྡེསཏོ གཧེཏབྦཱ.

ཨུཙྩཱརཔསྶཱཝཀམྨེཏི ཨུཙྩཱརསྶ ཙ པསྶཱཝསྶ ཙ ཀརཎེ. ཏཏྠ པཏྟཀཱལེ ཨུཙྩཱརཔསྶཱཝཾ ཨཀརོནྟསྶ སཀལསརཱིརཏོ སེདཱ མུཙྩནྟི, ཨཀྑཱིནི བྷམནྟི, ཙིཏྟཾ ན ཨེཀགྒཾ ཧོཏི, ཨཉྙེ ཙ རོགཱ ཨུཔྤཛྫནྟི. ཀརོནྟསྶ པན སབྦཾ ཏཾ ན ཧོཏཱིཏི ཨཡམེཏྠ ཨཏྠོ. ཏསྶ ཝསེན ¶ སཱཏྠཀསམྤཛཉྙཾ ཝེདིཏབྦཾ. ཨཊྛཱནེ ཨུཙྩཱརཔསྶཱཝཾ ཀརོནྟསྶ པན ཨཱཔཏྟི ཧོཏི, ཨཡསོ ཝཌྜྷཏི, ཛཱིཝིཏནྟརཱཡོཔི ཧོཏི. པཏིརཱུཔེ ཋཱནེ ཀརོནྟསྶ སབྦཾ ཏཾ ན ཧོཏཱིཏི ཨིདམེཏྠ སཔྤཱཡཾ. ཏསྶ ཝསེན སཔྤཱཡསམྤཛཉྙཾ, ཀམྨཊྛཱནཱཝིཛཧནཝསེན ཙ གོཙརསམྤཛཉྙཾ ཝེདིཏབྦཾ.

ཨབྦྷནྟརེ ཨཏྟཱ ནཱམ ཀོཙི ཨུཙྩཱརཔསྶཱཝཀམྨཾ ཀརོནྟོ ནཏྠི, ཙིཏྟཀིརིཡཝཱཡོདྷཱཏུཝིཔྥཱརེནེཝ པན ཨུཙྩཱརཔསྶཱཝཀམྨཾ ཧོཏི. ཡཐཱ པན པཀྐེ གཎྜེ གཎྜབྷེདེན པུབྦལོཧིཏཾ ཨཀཱམཏཱཡ ནིཀྑམཏི, ཡཐཱ ཙ ཨཏིབྷརིཏཱ ཨུདཀབྷཱཛནཱ ཨུདཀཾ ཨཀཱམཏཱཡ ནིཀྑམཏི, ཨེཝཾ པཀྐཱསཡམུཏྟཝཏྠཱིསུ སནྣིཙིཏཱ ཨུཙྩཱརཔསྶཱཝཱ ཝཱཡུཝེགསམུཔྤཱིལི༹ཏཱ ཨཀཱམཏཱཡཔི ནིཀྑམནྟི. སོ པནཱཡཾ ཨེཝཾ ནིཀྑམནྟོ ཨུཙྩཱརཔསྶཱཝོ ནེཝ ཏསྶ བྷིཀྑུནོ ཨཏྟནོ ཧོཏི ན པརསྶ, ཀེཝལཾ སརཱིརནིསྶནྡོཝ ཧོཏི. ཡཐཱ ཀིཾ? ཡཐཱ ཨུདཀཏུམྦཏོ ¶ པུརཱཎཨུདཀཾ ཚཌྜེནྟསྶ ནེཝ ཏཾ ཨཏྟནོ ཧོཏི ན པརེསཾ, ཀེཝལཾ པཊིཛགྒནམཏྟམེཝ ཧོཏི. ཨེཝཾ པཝཏྟཔཊིསངྑཱནཝསེནེཏྠ ཨསམྨོཧསམྤཛཉྙཾ ཝེདིཏབྦཾ.

གཏཱདཱིསུ ¶ གཏེཏི གམནེ. ཋིཏེཏི ཋཱནེ. ནིསིནྣེཏི ནིསཛྫཱཡ. སུཏྟེཏི སཡནེ. ཛཱགརིཏེ ཏི ཛཱགརཎེ. བྷཱསིཏེཏི ཀཐནེ. ཏུཎྷཱིབྷཱཝེཏི ཨཀཐནེ. ཨེཏྠ ཙ ཡོ ཙིརཾ གནྟྭཱ ཝཱ ཙངྐམིཏྭཱ ཝཱ ཨཔརབྷཱགེ ཋིཏོ ཨིཏི པཊིསཉྩིཀྑཏི ‘‘ཙངྐམནཀཱལེ ¶ པཝཏྟཱ རཱུཔཱརཱུཔདྷམྨཱ ཨེཏྠེཝ ནིརུདྡྷཱ’’ཏི, ཨཡཾ གཏེ སམྤཛཱནཀཱརཱི ནཱམ.

ཡོ སཛ྄ཛྷཱཡཾ ཝཱ ཀརོནྟོ པཉྷཾ ཝཱ ཝིསྶཛྫེནྟོ ཀམྨཊྛཱནཾ ཝཱ མནསིཀརོནྟོ ཙིརཾ ཋཏྭཱ ཨཔརབྷཱགེ ནིསིནྣོ ཨིཏི པཊིསཉྩིཀྑཏི ‘‘ཋིཏཀཱལེ པཝཏྟཱ རཱུཔཱརཱུཔདྷམྨཱ ཨེཏྠེཝ ནིརུདྡྷཱ’’ཏི, ཨཡཾ ཋིཏེ སམྤཛཱནཀཱརཱི ནཱམ.

ཡོ སཛ྄ཛྷཱཡཱདིཀརཎཝསེནེཝ ཙིརཾ ནིསཱིདིཏྭཱ ཨཔརབྷཱགེ ནིཔནྣོ ཨིཏི པཊིསཉྩིཀྑཏི – ‘‘ནིསིནྣཀཱལེ པཝཏྟཱ རཱུཔཱརཱུཔདྷམྨཱ ཨེཏྠེཝ ནིརུདྡྷཱ’’ཏི, ཨཡཾ ནིསིནྣེ སམྤཛཱནཀཱརཱི ནཱམ.

ཡོ པན ནིཔནྣཀོཝ སཛ྄ཛྷཱཡཾ ཀརོནྟོ ཀམྨཊྛཱནཾ ཝཱ མནསིཀརོནྟོ ནིདྡཾ ཨོཀྐམིཏྭཱ ཨཔརབྷཱགེ ཨུཊྛཱཡ ཨིཏི པཊིསཉྩིཀྑཏི – ‘‘སཡནཀཱལེ པཝཏྟཱ རཱུཔཱརཱུཔདྷམྨཱ ཨེཏྠེཝ ནིརུདྡྷཱ’’ཏི, ཨཡཾ སུཏྟེ ཙ ཛཱགརིཏེ ཙ སམྤཛཱནཀཱརཱི ནཱམ. ཀིརིཡམཡཙིཏྟཱནཉྷི ཨཔྤཝཏྟཾ སུཏྟཾ ནཱམ, པཝཏྟཾ ཛཱགརིཏཾ ནཱམཱཏི.

ཡོ པན བྷཱསམཱནོ – ‘‘ཨཡཾ སདྡོ ནཱམ ཨོཊྛེ ཙ པཊིཙྩ དནྟེ ཙ ཛིཝ྄ཧཉྩ ཏཱལུཉྩ པཊིཙྩ ཙིཏྟསྶ ཙ ཏདནུརཱུཔཾ པཡོགཾ པཊིཙྩ ཛཱཡཏཱི’’ཏི སཏོ སམྤཛཱནོ བྷཱསཏི, ཙིརཾ ཝཱ པན ཀཱལཾ སཛ྄ཛྷཱཡཾ ཀཏྭཱ དྷམྨཾ ཝཱ ཀཐེཏྭཱ ཀམྨཊྛཱནཾ ཝཱ པརིཝཏྟེཏྭཱ པཉྷཾ ཝཱ ཝིསྶཛྫེཏྭཱ ཨཔརབྷཱགེ ཏུཎྷཱིབྷཱུཏོ ཨིཏི པཊིསཉྩིཀྑཏི ‘‘བྷཱསིཏཀཱལེ ཨུཔྤནྣཱ རཱུཔཱརཱུཔདྷམྨཱ ཨེཏྠེཝ ནིརུདྡྷཱ’’ཏི ཨཡཾ བྷཱསིཏེ སམྤཛཱནཀཱརཱི ནཱམ.

ཡོ ཏུཎྷཱིབྷཱུཏོ ཙིརཾ དྷམྨཾ ཝཱ ཀམྨཊྛཱནཾ ཝཱ མནསིཀཏྭཱ ཨཔརབྷཱགེ ཨིཏི པཊིསཉྩིཀྑཏི ¶ – ‘‘ཏུཎྷཱིབྷཱུཏཀཱལེ པཝཏྟཱ རཱུཔཱརཱུཔདྷམྨཱ ཨེཏྠེཝ ནིརུདྡྷཱ’’ཏི. ཨུཔཱདཱརཱུཔཔཝཏྟིཡཱ སཏི བྷཱསཏི ནཱམ, ཨསཏི ཏུཎྷཱི བྷཝཏི ནཱམཱཏི, ཨཡཾ ཏུཎྷཱིབྷཱཝེ སམྤཛཱནཀཱརཱི ནཱམཱཏི. ཨེཝམེཏྠ ཨསམྨོཧསམྤཛཉྙཾ ཏསྶ ཝསེན སམྤཛཱནཀཱརིཏཱ ཝེདིཏབྦཱ. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ སཏིཔཊྛཱནམིསྶཀསམྤཛཉྙཾ པུབྦབྷཱགཾ ཀཐིཏཾ.

༣. བྷིཀྑུསུཏྟཝཎྞནཱ

༣༦༩. ཏཏིཡེ ¶ ཨེཝམེཝ པནིདྷེཀཙྩེཏི སོ ཀིར བྷིཀྑུ ཀམྨཊྛཱནཾ ཀཐཱཔེཏྭཱ ཨིཏོ ཙིཏོ ཙ ཨཱཧིཎྜཏི, ཀཱཡཝིཝེཀཾ ནཱནུཡུཉྫཏི. ཏེན ནཾ བྷགཝཱ ནིགྒཎྷནྟོ ཨེཝམཱཧ. ཏསྨཱཏི ཡསྨཱ སཾཁིཏྟེན དེསནཾ ཡཱཙསི, ཏསྨཱ. དིཊྛཱིཏི ཀམྨསྶཀཏཱདིཊྛི.

༤. སཱལསུཏྟཝཎྞནཱ

༣༧༠. ཙཏུཏྠེ ¶ དྷམྨཝིནཡོཏི དྷམྨོཏི ཝཱ ཝིནཡོཏི ཝཱ ཨུབྷཡམེཏཾ སཏྠུསཱསནསྶེཝ ནཱམཾ. སམཱདཔེཏབྦཱཏི གཎྷཱཔེཏབྦཱ. ཨེཀོདིབྷཱུཏཱཏི ཁཎིཀསམཱདྷིནཱ ཨེཀགྒབྷཱུཏཱ. སམཱཧིཏཱ ཨེཀགྒཙིཏྟཱཏི ཨུཔཙཱརཔྤནཱཝསེན སམྨཱ ཋཔིཏཙིཏྟཱ ཙ ཨེཀགྒཙིཏྟཱ ཙ. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ནཝཀབྷིཀྑཱུཧི ཙེཝ ཁཱིཎཱསཝེཧི ཙ བྷཱཝིཏསཏིཔཊྛཱནཱ པུབྦབྷཱགཱ, སཏྟཧི སེཁེཧི བྷཱཝིཏཱ མིསྶཀཱ.

༦. སཀུཎགྒྷིསུཏྟཝཎྞནཱ

༣༧༢. ཚཊྛེ སཀུཎགྒྷཱིཏི སཀུཎཾ ཧནཏཱིཏི སཀུཎགྒྷི, སེནསྶེཏཾ ཨདྷིཝཙནཾ. སཧསཱ ཨཛ྄ཛྷཔཏྟཱཏི ལོབྷསཱཧསེན པཏྟཱ. ཨལཀྑིཀཱཏི ནིསྶིརིཀཱ. ཨཔྤཔུཉྙཱཏི པརིཏྟཔུཉྙཱ. སཙེཛྫ མཡནྟི སཙེ ཨཛྫ མཡཾ. ནངྒལཀཊྛཀརཎནྟི ནངྒལེན ཀསིཀརཎཾ, ཨདྷུནཱ ཀཊྛཾ ཁེཏྟཊྛཱནནྟི ཨཏྠོ. ལེཌྜུཊྛཱནནྟི ལེཌྜཱུནཾ ཋཱནཾ. སཾཝདམཱནཱཏི སམྨཱ ཝདམཱནཱ, ཨཏྟནོ བལསྶ སུཊྛུ ཝཎྞཾ ཝདམཱནཱཏི ཨཏྠོ. མཧནྟཾ ལེཌྜུཾ ཨབྷིརུཧིཏྭཱཏི ཨུདྡྷནསཎྛཱནེན ཋིཏེསུ ཏཱིསུ ལེཌྜཱུསུ ‘‘ཨིཏོ སེནེ ཨཱགཙྪནྟེ ཨིཏོ ནིཀྑམིསྶཱམི, ཨིཏོ ཨཱགཙྪནྟེ ཨིཏོ’’ཏི སལླཀྑེཏྭཱ ཏེསུ ཨེཀཾ ལེཌྜུཾ ཨབྷིརུཧིཏྭཱ ཨཊྛཱསི ཨཝདམཱནོ. སནྣཡ྄ཧཱཏི ཁུརཔྤཾ སནྣཡ྄ཧམཱནོ ཝིཡ སནྣཡ྄ཧིཏྭཱ ¶ སུཊྛུ ཋཔེཏྭཱ. བཧུཨཱགཏོ ཁོ མྱཱཡནྟི ‘‘མཡ྄ཧཾ ཨཏྠཱཡ ཨཡཾ བཧུཏཾ ཋཱནཾ ཨཱགཏོ, ཨཔྤཾ ཨཝསིཊྛཾ, ཨིདཱནི མཾ གཎྷིསྶཏཱི’’ཏི ཉཏྭཱ དཱརུགུལོ༹ ཝིཡ ཝིནིཝཏྟིཏྭཱ ཏསྶེཝ ལེཌྜུསྶ ཨནྟརེ པཙྩུཔཱདི, པཊིཔནྣོ པཝིཊྛོཏི ཨཏྠོ. ཨུརཾ པཙྩཏཱལེ༹སཱིཏི ‘‘ཨེཀཔྤཧཱརེནེཝ ¶ ལཱཔསྶ སཱིསཾ ཚིནྡིཏྭཱ གཧེསྶཱམཱི’’ཏི ¶ པཀྑནྡཏྟཱ ཝེགཾ སནྡྷཱརེཏུཾ ཨསཀྐོནྟོ ཏསྨིཾ ལེཌྜུསྨིཾ ཨུརཾ པཏཱལེ༹སི. ཏཱཝདེཝསྶ ཧདཡམཾསཾ ཕཱལིཡིཏྠ. ཨཐ ལཱཔོ ‘‘དིཊྛཱ ཝཏ སཏྟུནོ པིཊྛཱི’’ཏི ཧཊྛཏུཊྛོ ཏསྶ ཧདཡེ ཨཔརཱཔརཾ ཙངྐམི.

༧. མཀྐཊསུཏྟཝཎྞནཱ

༣༧༣. སཏྟམེ དུགྒཱཏི དུགྒམཱ. ཙཱརཱིཏི སཉྩཱརོ. ལེཔཾ ཨོཌྜེནྟཱིཏི ཝཊརུཀྑཁཱིརཱདཱིཧི ཡོཛེཏྭཱ ལེཔཾ ཀརོནྟི, ཏཾ མཀྐཊཱནཾ དྷུཝགམནཊྛཱནནྟི སལླཀྑེཏྭཱ རུཀྑསཱཁཱདཱིསུ ཋཔེནྟི. པཉྩོཌྜིཏོཏི པཉྩསུ ཋཱནེསུ ཀཱཛདཎྜཀཾ པཝེསེཏྭཱ གཧེཏབྦཱ ཀཱཛསིཀྐཱ ཝིཡ ཨོཌྜིཏོ. ཐུནཾ སེཏཱིཏི ཐུནནྟོ སཡཏི.

༨. སཱུདསུཏྟཝཎྞནཱ

༣༧༤. ཨཊྛམེ སཱུདོཏི བྷཏྟཀཱརཀོ. ནཱནཙྩཡེཧཱིཏི ནཱནཱཙཡེཧི, ནཱནཱཝིདྷེཧཱིཏི ཨཏྠོ. ཨཡམེཝ ཝཱ པཱཋོ. ཨམྦིལགྒེཧཱིཏི ཨམྦིལཀོཊྛཱསེཧི. ཨེསེཝ ནཡོ སབྦཏྠ. ཨབྷིཧརཏཱིཏི གཧཎཏྠཱཡ ཧཏྠཾ པསཱརེཏི. བཧུཾ གཎྷཱཏཱིཏི ཨེཀགྒཧཎེན བཧུཾ གཎྷནྟོཔི པུནཔྤུནཾ གཎྷནྟོཔི བཧུཾ གཎྷཏེཝ. ཨབྷིཧཱརཱནནྟི སཏཾ ཝཱ སཧསྶཾ ཝཱ ཨུཀྑིཔིཏྭཱ ཨབྷིཧཊཱནཾ དཱཡཱནཾ. ཨུཔཀྐིལེསཱཏི པཉྩ ནཱིཝརཎཱ. ནིམིཏྟཾ ན ཨུགྒཎྷཱཏཱིཏི ‘‘ཨིམཾ མེ ཀམྨཊྛཱནཾ ཨནུལོམཾ ཝཱ གོཏྲབྷུཾ ཝཱ ཨཱཧཙྩ ཋིཏ’’ནྟི ན ཛཱནཱཏི, ཨཏྟནོ ཙིཏྟསྶ ནིམིཏྟཾ གཎྷིཏུཾ ན སཀྐོཏི. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ པུབྦབྷཱགཝིཔསྶནཱ སཏིཔཊྛཱནཱཝ ཀཐིཏཱ.

༩. གིལཱནསུཏྟཝཎྞནཱ

༣༧༥. ནཝམེ བེལུ༹ཝགཱམཀེཏི ཝེསཱལིཡཱ སམཱིཔེ ཨེཝཾནཱམཀོ པཱདགཱམོ ཨཏྠི, ཏསྨིཾ. ཡཐཱམིཏྟནྟིཨཱདཱིསུ མིཏྟཱཏི མིཏྟཱཝ. སནྡིཊྛཱཏི ཏཏྠ ཏཏྠ སངྒམྨ དིཊྛམཏྟཱ ནཱཏིདལ༹ྷམིཏྟཱ ¶ . སམྦྷཏྟཱཏི སུཊྛུ བྷཏྟཱ སིནེཧཝནྟོ དལ༹ྷམིཏྟཱ. ཡེསཾ ཡཏྠ ཡཏྠ ཨེཝརཱུཔཱ བྷིཀྑཱུ ཨཏྠི, ཏེ ཏཏྠ ཏཏྠ ཝསྶཾ ཨུཔེཐཱཏི ཨཏྠོ. ཀསྨཱ ཨེཝམཱཧ? ཏེསཾ ཕཱསུཝིཧཱརཏྠཱཡ. ཏེསཾ ¶ ཀིར བེལུ༹ཝགཱམཀེ སེནཱསནཾ ནཔྤཧོཏི, བྷིཀྑཱཔི ¶ མནྡཱ. སམནྟཱ ཝེསཱལིཡཱ པན བཧཱུནི སེནཱསནཱནི, བྷིཀྑཱཔི སུལབྷཱ. ཏསྨཱ ཨེཝམཱཧ.

ཨཐ ཀསྨཱ ‘‘ཡཐཱསུཁཾ གཙྪཐཱ’’ཏི ན ཝིསྶཛྫེསི? ཏེསཾ ཨནུཀམྤཱཡ. ཨེཝཾ ཀིརསྶ ཨཧོསི – ‘‘ཨཧཾ དསམཱསམཏྟཾ ཋཏྭཱ པརིནིབྦཱཡིསྶཱམི. སཙེ ཨིམེ དཱུརཾ གཙྪིསྶནྟི, མཾ པརིནིབྦཱནཀཱལེ དཊྛུཾ ན སཀྑིསྶནྟི. ཨཐ ནེསཾ ‘སཏྠཱ པརིནིབྦཱཡནྟོ ཨམྷཱཀཾ སཏིམཏྟམྤི ན ཨདཱསི. སཙེ ཛཱནེཡྻཱམ, ན ཨེཝཾ དཱུརེ ཝསེཡྻཱམཱ’ཏི ཝིཔྤཊིསཱརོ བྷཝེཡྻ. ཝེསཱལིཡཱ སམནྟཱ པན ཝསྶཾ ཝསནྟཱ མཱསསྶ ཨཊྛ ཝཱརེ ཨཱགནྟྭཱ དྷམྨཾ སུཎིསྶནྟི, སུགཏོཝཱདཾ ལབྷིསྶནྟཱི’’ཏི ན ཝིསྶཛྫེསི.

ཁརོཏི ཕརུསོ. ཨཱབཱདྷོཏི ཝིསབྷཱགརོགོ. བཱལ༹ྷཱཏི བལཝཏིཡོ. མཱརཎནྟིཀཱཏི མརཎནྟཾ མརཎསནྟིཀཾ པཱཔནསམཏྠཱ. སཏོ སམྤཛཱནོ ཨདྷིཝཱསེསཱིཏི སཏིཾ སཱུཔཊྛིཏཾ ཀཏྭཱ ཉཱཎེན པརིཙྪིནྡིཏྭཱ ཨདྷིཝཱསེསི. ཨཝིཧཉྙམཱནོཏི ཝེདནཱནུཝཏྟནཝསེན ཨཔརཱཔརཾ པརིཝཏྟནཾ ཨཀརོནྟོ ཨཔཱིལི༹ཡམཱནོ ཨདུཀྑིཡམཱནོ ཙ ཨདྷིཝཱསེསི. ཨནཱམནྟེཏྭཱཏི ཨཛཱནཱཔེཏྭཱ. ཨནཔལོཀེཏྭཱཏི ཨཛཱནཱཔེཏྭཱཝ ཨོཝཱདཱནུསཱསནིཾ ཨདཏྭཱཏི ཝུཏྟཾ ཧོཏི. ཝཱིརིཡེནཱཏི པུབྦབྷཱགཝཱིརིཡེན ཙེཝ ཕལསམཱཔཏྟིཝཱིརིཡེན ཙ. པཊིཔཎཱམེཏྭཱཏི ཝིཀྑམྦྷེཏྭཱ. ཛཱིཝིཏསངྑཱརནྟི ཨེཏྠ ཛཱིཝིཏམྤི ཛཱིཝིཏསངྑཱརོ. ཡེན ཛཱིཝིཏཾ སངྑརཱིཡཏི ཚིཛྫམཱནཾ གྷཊེཏྭཱ ཋཔཱིཡཏི, སོ ཕལསམཱཔཏྟིདྷམྨོཔི ཛཱིཝིཏསངྑཱརོ. སོ ཨིདྷ ཨདྷིཔྤེཏོ. ཨདྷིཊྛཱཡཱཏི ཨདྷིཊྛཧིཏྭཱ པཝཏྟེཏྭཱ ཛཱིཝིཏཋཔནསམཏྠཾ ཕལསམཱཔཏྟིཾ སམཱཔཛྫེཡྻནྟི ཨཡམེཏྠ སངྑེཔཏྠོ.

ཀིཾ པན བྷགཝཱ ཨིཏོ པུབྦེ ཕལསམཱཔཏྟིཾ ན སམཱཔཛྫཏཱིཏི? སམཱཔཛྫཏི. སཱ པན ཁཎིཀསམཱཔཏྟི. ཁཎིཀསམཱཔཏྟི ཙ ཨནྟོསམཱཔཏྟིཡཾཡེཝ ཝེདནཾ ཝིཀྑམྦྷེཏི, སམཱཔཏྟིཏོ ཝུཊྛིཏམཏྟསྶ ཀཊྛཔཱཏེན ཝཱ ཀཋལཔཱཏེན ཝཱ ཚིནྣསེཝཱལོ ཝིཡ ཨུདཀཾ, པུན སརཱིརཾ ཝེདནཱ ཨཛ྄ཛྷོཏྠརཏི. ཡཱ པན རཱུཔསཏྟཀཾ ཨརཱུཔསཏྟཀཉྩ ནིགྒུམྦཾ ནིཛྫཊཾ ཀཏྭཱ མཧཱཝིཔསྶནཱཝསེན སམཱཔནྣཱ སམཱཔཏྟི ¶ , སཱ སུཊྛུ ཝིཀྑམྦྷེཏི. ཡཐཱ ནཱམ པུརིསེན པོཀྑརཎིཾ ཨོགཱཧེཏྭཱ ཧཏྠེཧི ཙ པཱདེཧི ཙ སུཊྛུ ཨཔབྱུལ༹ྷསེཝཱལོ ¶ ཙིརེན ཨུདཀཾ ཨོཏྠརཏི, ཨེཝམེཝ ¶ ཏཏོ ཝུཊྛིཏསྶ ཙིརེན ཝེདནཱ ཨུཔྤཛྫཏི. ཨིཏི བྷགཝཱ ཏཾདིཝསཾ མཧཱབོདྷིཔལླངྐེ ཨབྷིནཝཾ ཝིཔསྶནཾ པཊྛཔེནྟོ ཝིཡ རཱུཔསཏྟཀཾ ཨརཱུཔསཏྟཀཉྩ ནིགྒུམྦཾ ནིཛྫཊཾ ཀཏྭཱ ཙུདྡསཧཱཀཱརེཧི སནྣེཏྭཱ མཧཱཝིཔསྶནཱཡ ཝེདནཾ ཝིཀྑམྦྷེཏྭཱ ‘‘དསམཱསེ མཱ ཨུཔྤཛྫིཏྠཱ’’ཏི སམཱཔཏྟིཾ སམཱཔཛྫི, སམཱཔཏྟིཝིཀྑམྦྷིཏཱ ཝེདནཱ དས མཱསེ ན ཨུཔྤཛྫིཡེཝ.

གིལཱནཱ ཝུཊྛིཏོཏི གིལཱནོ ཧུཏྭཱ པུན ཝུཊྛིཏོ. མདྷུརཀཛཱཏོ ཝིཡཱཏི སཉྫཱཏགརུབྷཱཝོ སཉྫཱཏཐདྡྷབྷཱཝོ སཱུལེ ཨུཏྟཱསིཏཔུརིསོ ཝིཡ. ན པཀྑཱཡནྟཱིཏི ན པཀཱསནྟི, ནཱནཱཀཱརཏོ ན ཨུཔཊྛཧནྟི. དྷམྨཱཔི མཾ ནཔྤཊིབྷནྟཱིཏི སཏིཔཊྛཱནདྷམྨཱ མཡ྄ཧཾ པཱཀཊཱ ན ཧོནྟཱིཏི དཱིཔེཏི. ཏནྟིདྷམྨཱ པན ཐེརསྶ སུཔྤགུཎཱ. ན ཨུདཱཧརཏཱིཏི པཙྪིམཨོཝཱདཾ ན དེཏི, ཏཾ སནྡྷཱཡ ཝདཏི.

ཨནནྟརཾ ཨབཱཧིརནྟི དྷམྨཝསེན ཝཱ པུགྒལཝསེན ཝཱ ཨུབྷཡཾ ཨཀཏྭཱ. ‘‘ཨེཏྟཀཾ དྷམྨཾ པརསྶ ན དེསེསྶཱམཱི’’ཏི ཧི ཙིནྟེནྟོ དྷམྨཾ ཨབྦྷནྟརཾ ཀརོཏི ནཱམ, ‘‘ཨེཏྟཀཾ པརསྶ དེསེསྶཱམཱི’’ཏི ཙིནྟེནྟོ བཱཧིརཾ ཀརོཏི ནཱམ. ‘‘ཨིམསྶ པུགྒལསྶ དེསེསྶཱམཱི’’ཏི ཙིནྟེནྟོ པན པུགྒལཾ ཨབྦྷནྟརཾ ཀརོཏི ནཱམ, ‘‘ཨིམསྶ ན དེསེསྶཱམཱི’’ཏི ཙིནྟེནྟོ པུགྒལཾ བཱཧིརཾ ཀརོཏི ནཱམ. ཨེཝཾ ཨཀཏྭཱ དེསིཏོཏི ཨཏྠོ. ཨཱཙརིཡམུཊྛཱིཏི ཡཐཱ བཱཧིརཀཱནཾ ཨཱཙརིཡམུཊྛི ནཱམ ཧོཏི, དཧརཀཱལེ ཀསྶཙི ཨཀཐེཏྭཱ པཙྪིམཀཱལེ མརཎམཉྩེ ནིཔནྣཱ པིཡམནཱཔསྶ ཨནྟེཝཱསིཀསྶ ཀཐེནྟི, ཨེཝཾ ཏཐཱགཏསྶ ‘‘ཨིདཾ མཧལླཀཀཱལེ པཙྪིམཋཱནེ ཀཐེསྶཱམཱི’’ཏི མུཊྛིཾ ཀཏྭཱ པརིཧརིཏྭཱ ཋཔིཏཾ ཀིཉྩི ནཏྠཱིཏི ¶ དསྶེཏི.

ཨཧཾ བྷིཀྑུསངྒྷནྟི ཨཧམེཝ བྷིཀྑུསངྒྷཾ པརིཧརིསྶཱམཱིཏི ཝཱ, མམུདྡེསིཀོཏི ཨཧཾ ཨུདྡིསིཏབྦཊྛེན ཨུདྡེསོ ཨསྶཱཏི མམུདྡེསིཀོ, མམེཝ ཨུདྡིསྶིཏྭཱ མཾ པཙྩཱསཱིསམཱནོ བྷིཀྑུསངྒྷོ ཧོཏུ མམ ཨཙྩཡེན མཱ ཝཱ ཨཧོསི, ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ ཧོཏཱུཏི ཨིཏི ཝཱ པན ཡསྶ ཨསྶཱཏི ཨཏྠོ. ན ཨེཝཾ ཧོཏཱིཏི བོདྷིཔལླངྐེཡེཝ ཨིསྶཱམཙྪེརཱནཾ ཝིགཏཏྟཱ ¶ ཨེཝཾ ན ཧོཏི. ས ཀིནྟི སོ ཀིཾ. ཨཱསཱིཏིཀོཏི ཨསཱིཏིསཾཝཙྪརིཀོ, ཨིདཾ པཙྪིམཝཡཾ ཨནུཔྤཏྟབྷཱཝདཱིཔནཏྠཾ ཝུཏྟཾ. ཝེཋམིསྶཀེནཱཏི བཱཧབནྡྷཙཀྐབནྡྷཱདིནཱ པཊིསངྑརཎེན ཝེཋམིསྶཀེན. མཉྙེཏི ཛརསཀཊཾ ཝིཡ ཝེཋམིསྶཀེན མཉྙེ ཡཱཔེཏི, ཨརཧཏྟཕལཝེཋནེན ཙཏུཨིརིཡཱཔཐཀཔྤནཾ ཏཐཱགཏསྶ ཧོཏཱིཏི དསྶེཏི.

ཨིདཱནི ¶ ཏམཏྠཾ པཀཱསེནྟོ ཡསྨིཾ ཨཱནནྡ སམཡེཏིཨཱདིམཱཧ. ཏཏྠ སབྦནིམིཏྟཱནནྟི རཱུཔནིམིཏྟཱདཱིནཾ. ཨེཀཙྩཱནཾ ཝེདནཱནནྟི ལོཀིཡཱནཾ ཝེདནཱནཾ. ཏསྨཱཏིཧཱནནྡཱཏི ཡསྨཱ ཨིམིནཱ ཕལསམཱཔཏྟིཝིཧཱརེན ཕཱསུ ཧོཏི, ཏསྨཱ ཏུམྷེཔི ཏདཏྠཱཡ ཨེཝཾ ཝིཧརཐཱཏི དསྶེཏི. ཨཏྟདཱིཔཱཏི མཧཱསམུདྡགཏཱ དཱིཔཾ ཝིཡ ཨཏྟཱནཾ དཱིཔཾ པཏིཊྛཾ ཀཏྭཱ ཝིཧརཐ. ཨཏྟསརཎཱཏི ཨཏྟགཏིཀཱཝ ཧོཐ, མཱ ཨཉྙགཏིཀཱ. དྷམྨདཱིཔདྷམྨསརཎཔདེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཨེཏྠ ཙ དྷམྨོཏི ནཝཝིདྷོ ལོཀུཏྟརདྷམྨོ ཝེདིཏབྦོ. ཏམཏགྒེཏི ཏམཨགྒེ, མཛ྄ཛྷེ ཏ-ཀཱརོ པདསནྡྷིཝསེན ཝུཏྟོ. ཨིདཾ ཝུཏྟཾ ཧོཏི – ཨིམེ ཨགྒཏམཱཏི ཏམཏགྒཱཏི ¶ . ཨེཝཾ སབྦཾ ཏམསོཏཾ ཚིནྡིཏྭཱ ཨཏིཝིཡ ཨགྒེ ཨུཏྟམབྷཱཝེ ཨེཏེ, ཨཱནནྡ, མམ བྷིཀྑཱུ བྷཝིསྶནྟི, ཏེསཾ ཨགྒེ བྷཝིསྶནྟི. ཡེ ཀེཙི སིཀྑཱཀཱམཱ, སབྦེསཾ ཏེསཾ ཙཏུསཏིཔཊྛཱནགོཙརཱཝ བྷིཀྑཱུ ཨགྒེ བྷཝིསྶནྟཱིཏི ཨརཧཏྟནིཀཱུཊེན དེསནཾ གཎྷཱིཏི.

༡༠. བྷིཀྑུནུཔསྶཡསུཏྟཝཎྞནཱ

༣༧༦. དསམེ ཏེནུཔསངྐམཱིཏི ཏསྨིཾ ཨུཔསྶཡེ ཀམྨཊྛཱནཀམྨིཀཱ བྷིཀྑུནིཡོ ཨཏྠི, ཏཱསཾ ཨུསྶུཀྐཱཔེཏྭཱ ཀམྨཊྛཱནཾ ཀཐེསྶཱམཱིཏི ཨུཔསངྐམི. ཨུལཱ༹རཾ པུབྦེནཱཔརཾ ཝིསེསནྟི པུབྦཝིསེསཏོ ཨཔརཾ ཨུལཱ༹རཝིསེསཾ. ཏཏྠ མཧཱབྷཱུཏཔརིགྒཧོ པུབྦཝིསེསོ, ཨུཔཱདཱརཱུཔཔརིགྒཧོ ཨཔརཝིསེསོ ནཱམ. ཏཐཱ སཀལརཱུཔཔརིགྒཧོ པུབྦཝིསེསོ, ཨརཱུཔཔརིགྒཧོ ཨཔརཝིསེསོ ནཱམ. རཱུཔཱརཱུཔཔརིགྒཧོ པུབྦཝིསེསོ, པཙྩཡཔརིགྒཧོ ¶ ཨཔརཝིསེསོ ནཱམ སཔྤཙྩཡནཱམརཱུཔདསྶནཾ པུབྦཝིསེསོ, ཏིལཀྑཎཱརོཔནཾ ཨཔརཝིསེསོ ནཱམ. ཨེཝཾ པུབྦེནཱཔརཾ ཨུལཱ༹རཝིསེསཾ ཛཱནཱཏཱིཏི ཨཏྠོ.

ཀཱཡཱརམྨཎོཏི ཡཾ ཀཱཡཾ ཨནུཔསྶཏི, ཏམེཝ ཨཱརམྨཎཾ ཀཏྭཱ ཨུཔྤཛྫཏི ཀིལེསཔརིལཱ༹ཧོ. བཧིདྡྷཱ ཝཱ ཙིཏྟཾ ཝིཀྑིཔཏཱིཏི བཧིདྡྷཱ ཝཱ པུཐུཏྟཱརམྨཎེ ཙིཏྟུཔྤཱདོ ཝིཀྑིཔཏི. ཀིསྨིཉྩིདེཝ པསཱདནཱིཡེ ནིམིཏྟེ ཙིཏྟཾ པཎིདཧིཏབྦནྟི ཨེཝཾ ཀིལེསཔརིལཱ༹ཧེ ཙ ལཱིནཏྟེ ཙ བཧིདྡྷཱཝིཀྑེཔེ ཙ ཨུཔྤནྣེ ཀིལེསཱནུརཉྫིཏེན ན ཝཏྟིཏབྦཾ, ཀིསྨིཉྩིདེཝ པསཱདནཱིཡེ པསཱདཱཝཧེ བུདྡྷཱདཱིསུ ཨཉྙཏརསྨིཾ ཋཱནེ ཀམྨཊྛཱནཙིཏྟཾ ཋཔེཏབྦཾ. ཙིཏྟཾ སམཱདྷིཡཏཱིཏི ཨཱརམྨཎེ སམྨཱ ཨཱདྷིཡཏི སུཊྛུ ཋཔིཏཾ ཋཔིཡཏི. པཊིསཾཧརཱམཱིཏི པསཱདནཱིཡཊྛཱནཏོ པཊིསཾཧརཱམི, མཱུལཀམྨཊྛཱནཱབྷིམུཁཾཡེཝ ནཾ ཀརོམཱིཏི ཨཏྠོ. སོ པཊིསཾཧརཏི ཙེཝཱཏི མཱུལཀམྨཊྛཱནཱབྷིམུཁཉྩ ¶ ¶ པེསེཏི. ན ཙ ཝིཏཀྐེཏི ན ཙ ཝིཙཱརེཏཱིཏི ཀིལེསཝིཏཀྐཾ ན ཝིཏཀྐེཏི, ཀིལེསཝིཙཱརཾ ན ཝིཙཱརེཏི. ཨཝིཏཀྐོམྷི ཨཝིཙཱརོཏི ཀིལེསཝིཏཀྐཝིཙཱརེཧི ཨཝིཏཀྐཱཝིཙཱརོ. ཨཛ྄ཛྷཏྟཾ སཏིམཱ སུཁམསྨཱིཏི གོཙརཛ྄ཛྷཏྟེ པཝཏྟཱཡ སཏིཡཱ ‘‘སཏིམཱཧམསྨི སུཁིཏོ ཙཱ’’ཏི པཛཱནཱཏི.

ཨེཝཾ ཁོ, ཨཱནནྡ, པཎིདྷཱཡ བྷཱཝནཱ ཧོཏཱིཏི ཨེཝཾ, ཨཱནནྡ, ཋཔེཏྭཱ བྷཱཝནཱ ཧོཏི. ཨིམསྶ ཧི བྷིཀྑུནོ ཡཐཱ ནཱམ པུརིསསྶ མཧནྟཾ ཨུཙྪུབྷཱརཾ ཨུཀྑིཔིཏྭཱ ཡནྟསཱལཾ ནེནྟསྶ ཀིལནྟཀིལནྟཀཱལེ བྷཱུམིཡཾ ཋཔེཏྭཱ ཨུཙྪུཁཎྜཾ ཁཱདིཏྭཱ པུན ཨུཀྑིཔིཏྭཱ གམནཾ ཧོཏི; ཨེཝམེཝ ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎིཏུཾ ཨུགྒཧིཏཀམྨཊྛཱནསྶ ཀཱཡཔརིལཱ༹ཧཱདཱིསུ ཨུཔྤནྣེསུ ཏཾ ཀམྨཊྛཱནཾ ཋཔེཏྭཱ བུདྡྷགུཎཱདིཨནུསྶརཎེན ཙིཏྟཾ པསཱདེཏྭཱ ཀམྨནིཡཾ ཀཏྭཱ བྷཱཝནཱ པཝཏྟཱ, ཏསྨཱ ‘‘པཎིདྷཱཡ བྷཱཝནཱ ཧོཏཱི’’ཏི ཝུཏྟཾ. ཏསྶ པན པུརིསསྶ ཨུཙྪུབྷཱརཾ ཡནྟསཱལཾ ནེཏྭཱ པཱིལེ༹ཏྭཱ རསཔཱནཾ ཝིཡ ཨིམསྶ བྷིཀྑུནོ ཀམྨཊྛཱནཾ མཏྠཀཾ པཱཔེཏྭཱ ཨརཧཏྟཾ པཏྟསྶ ཕལསམཱཔཏྟིསུཁཱནུབྷཝནཾ ཝེདིཏབྦཾ.

བཧིདྡྷཱཏི མཱུལཀམྨཊྛཱནཾ པཧཱཡ བཧི ཨཉྙསྨིཾ ཨཱརམྨཎེ. ཨཔྤཎིདྷཱཡཱཏི ཨཊྛཔེཏྭཱ. ཨཐ པཙྪཱ པུརེ ཨསཾཁིཏྟཾ ཝིམུཏྟཾ ཨཔྤཎིཧིཏནྟི པཛཱནཱཏཱིཏི ཨེཏྠ ཀམྨཊྛཱནཝསེན ཝཱ སརཱིརཝསེན ཝཱ དེསནཱཝསེན ཝཱ ཨཏྠོ ཝེདིཏབྦོ.

ཏཏྠ ¶ ཀམྨཊྛཱནེ ཏཱཝ ཀམྨཊྛཱནསྶ ཨབྷིནིཝེསོ པུརེ ནཱམ, ཨརཧཏྟཾ པཙྪཱ ནཱམ. ཏཏྠ ཡོ བྷིཀྑུ མཱུལཀམྨཊྛཱནཾ གཧེཏྭཱ ཀིལེསཔརིལཱ༹ཧསྶ ཝཱ ལཱིནཏྟསྶ ཝཱ བཧིདྡྷཱཝིཀྑེཔསྶ ཝཱ ཨུཔྤཛྫིཏུཾ ཨོཀཱསཾ ཨདེནྟོ སུདནྟགོཎེ ཡོཛེཏྭཱ སཱརེནྟོ ཝིཡ ཙཏུརསྶཙྪིདྡེ སུཏཙྪིཏཾ ཙཏུརསྶགྷཊིཀཾ པཀྑིཔནྟོ ཝིཡ ཝིཔསྶནཾ པཊྛཔེཏྭཱ ཨཏིཊྛནྟོ ཨལགྒནྟོ ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎཱཏི, སོ པུརེསངྑཱཏསྶ ཀམྨཊྛཱནཱབྷིནིཝེསསྶ པཙྪཱསངྑཱཏསྶ ཨརཧཏྟསྶ ཙ ཝསེན པཙྪཱ པུརེ ཨསཾཁིཏྟཾ ཝིམུཏྟཾ ཨཔྤཎིཧིཏནྟི པཛཱནཱཏི ནཱམ.

སརཱིརེ པན པཱདངྒུལཱིནཾ ཨགྒཔབྦཱནི པུརེ ནཱམ, སཱིསཀཊཱཧཾ པཙྪཱ ནཱམ. ཏཏྠ ཡོ བྷིཀྑུ པཱདངྒུལཱིནཾ ཨགྒཔབྦཨཊྛིཀེསུ ¶ ཨབྷིནིཝིསིཏྭཱ བྱཱབྷངྒིཡཱ ཡཝཀལཱཔཾ མོཙེནྟོ ཝིཡ ཝཎྞསཎྛཱནདིསོཀཱསཔརིཙྪེདཝསེན ཨཊྛཱིནི པརིགྒཎྷནྟོ ཨནྟརཱ ཀིལེསཔརིལཱ༹ཧཱདཱིནཾ ཨུཔྤཏྟིཾ ¶ ཝཱརེཏྭཱ ཡཱཝ སཱིསཀཊཱཧཱ བྷཱཝནཾ པཱཔེཏི, སོ པུརེསངྑཱཏཱནཾ ཨགྒཔཱདངྒུལིཔབྦཱནཾ པཙྪཱསངྑཱཏསྶ སཱིསཀཊཱཧསྶ ཙ ཝསེན པཙྪཱ པུརེ ཨསཾཁིཏྟཾ ཝིམུཏྟཾ ཨཔྤཎིཧིཏནྟི པཛཱནཱཏི ནཱམ.

དེསནཱཡཔི དྭཏྟིཾསཱཀཱརདེསནཱཡ ཀེསཱ པུརེ ནཱམ, མཏྠལུངྒཾ པཙྪཱ ནཱམ. ཏཏྠ ཡོ བྷིཀྑུ ཀེསེསུ ཨབྷིནིཝིསིཏྭཱ ཝཎྞསཎྛཱནདིསོཀཱསཝསེན ཀེསཱདཡོ པརིགྒཎྷནྟོ ཨནྟརཱ ཀིལེསཔརིལཱ༹ཧཱདཱིནཾ ཨུཔྤཏྟིཾ ཝཱརེཏྭཱ ཡཱཝ མཏྠལུངྒཱ བྷཱཝནཾ པཱཔེཏི. སོ པུརེསངྑཱཏཱནཾ ཀེསཱནཾ པཙྪཱསངྑཱཏསྶ མཏྠལུངྒསྶ ཙ ཝསེན པཙྪཱ པུརེ ཨསཾཁིཏྟཾ ཝིམུཏྟཾ ཨཔྤཎིཧིཏནྟི པཛཱནཱཏི ནཱམ.

ཨེཝཾ ཁོ, ཨཱནནྡ, ཨཔྤཎིདྷཱཡ བྷཱཝནཱ ཧོཏཱིཏི ཨེཝཾ, ཨཱནནྡ, ཨཊྛཔེཏྭཱ བྷཱཝནཱ ཧོཏི. ཨིམསྶ ཧི བྷིཀྑུནོ ཡཐཱ ནཱམ པུརིསསྶ གུལ༹བྷཱརཾ ལབྷིཏྭཱ ཨཏྟནོ གཱམཾ ཨཏིཧརནྟསྶ ཨནྟརཱ ཨཊྛཔེཏྭཱཝ ཨུཙྩངྒེ པཀྑིཏྟཱནི གུལ༹ཁཎྜཱདཱིནི ཁཱདནཱིཡཱནི ཁཱདནྟསྶ ཨཏྟནོ གཱམེཡེཝ ཨོཏརཎཾ ཧོཏི, ཨེཝམེཝ ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎིཏུཾ ཨཱརདྡྷབྷཱཝནསྶ ཀཱཡཔརིལཱ༹ཧཱདཱིནཾ ཨུཔྤཏྟིཾ ཝཱརེཏྭཱ ཀམྨཊྛཱནབྷཱཝནཱ པཝཏྟཱ, ཏསྨཱ ‘‘ཨཔྤཎིདྷཱཡ བྷཱཝནཱ’’ཏི ཝུཏྟཱ. ཏསྶ པན པུརིསསྶ ཏཾ གུལ༹བྷཱརཾ ཨཏྟནོ གཱམཾ ནེཏྭཱ ཉཱཏཱིཧི སདྡྷིཾ པརིབྷོགོ ཝིཡ ཨིམསྶ བྷིཀྑུནོ ¶ ཀམྨཊྛཱནཾ མཏྠཀཾ པཱཔེཏྭཱ ཨརཧཏྟཾ པཏྟསྶ ཕལསམཱཔཏྟིསུཁཱནུབྷཝནཾ ཝེདིཏབྦཾ. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ པུབྦབྷཱགཝིཔསྶནཱ ཀཐིཏཱ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

ཨམྦཔཱལིཝགྒོ པཋམོ.

༢. ནཱལནྡཝགྒོ

༢. ནཱལནྡསུཏྟཝཎྞནཱ

༣༧༨. དུཏིཡཝགྒསྶ དུཏིཡེ ནཱལནྡཱཡནྟི ནཱལནྡཱཏི ཨེཝཾནཱམཀེ ནགརེ, ཏཾ ནགརཾ གོཙརགཱམཾ ཀཏྭཱ. པཱཝཱརིཀམྦཝནེཏི དུསྶཔཱཝཱརིཀསེཊྛིནོ ཨམྦཝནེ. ཏཾ ¶ ཀིར ཏསྶ ཨུཡྻཱནཾ ¶ ཨཧོསི. སོ བྷགཝཏོ དྷམྨདེསནཾ སུཏྭཱ བྷགཝཏི པསནྣོ ཏསྨིཾ ཨུཡྻཱནེ ཀུཊིལེཎམཎྜཔཱདིཔཊིམཎྜིཏཾ བྷགཝཏོ ཝིཧཱརཾ ཀཏྭཱ ནིཡྻཱཏེསི. སོ ཝིཧཱརོ ཛཱིཝཀམྦཝནཾ ཝིཡ པཱཝཱརིཀམྦཝནནྟྭེཝ སངྑཾ གཏོ. ཏསྨིཾ པཱཝཱརིཀམྦཝནེ ཝིཧརཏཱིཏི ཨཏྠོ.

ཨེཝཾཔསནྣོཏི ཨེཝཾ ཨུཔྤནྣསདྡྷོ, ཨེཝཾ སདྡཧཱམཱིཏི ཨཏྠོ. བྷིཡྻོབྷིཉྙཏརོཏི བྷིཡྻཏརོ ཨབྷིཉྙཱཏོ བྷིཡྻཏརཱབྷིཡྻོ ཝཱ, ཨུཏྟརིཏརཉཱཎོཏི ཨཏྠོ. སམྦོདྷིཡནྟི སབྦཉྙུཏཉྙཱཎེ ཨརཧཏྟམགྒཉཱཎེ ཝཱ ཨརཧཏྟམགྒེནེཝ ཧི བུདྡྷགུཎཱ ནིཔྤདེསཱ གཧིཏཱ ཧོནྟི, དྭེཔི ཨགྒསཱཝཀཱ ཨརཧཏྟམགྒེནེཝ སཱཝཀཔཱརམཱིཉཱཎཾ པཊིལབྷནྟི, པཙྩེཀབུདྡྷཱ པཙྩེཀབོདྷིཉཱཎཾ, བུདྡྷཱ སབྦཉྙུཏཉྙཱཎཉྩེཝ སཀལེ ཙ བུདྡྷགུཎེ. སབྦམྤི ནེསཾ ཨརཧཏྟམགྒེནེཝ ཨིཛ྄ཛྷཏི. ཏསྨཱ ཨརཧཏྟམགྒཉཱཎཾ སམྦོདྷི ནཱམ ཧོཏི. ཏེན ཨུཏྟརིཏརོ ཙ བྷགཝཏཱ ནཏྠི. ཏེནཱཧ ‘‘བྷགཝཏཱ བྷིཡྻོབྷིཉྙཏརོ, ཡདིདཾ སམྦོདྷིཡ’’ནྟི.

ཨུལཱ༹རཱཏི སེཊྛཱ. ཨཡཉྷི ཨུལཱ༹རསདྡོ ‘‘ཨུལཱ༹རཱནི ཁཱདནཱིཡཱནི ཁཱདནྟཱི’’ཏིཨཱདཱིསུ (མ. ནི. ༡.༣༦༦) མདྷུརེ ཨཱགཙྪཏི. ‘‘ཨུལཱ༹རཱཡ ཁལུ བྷཝཾ ཝཙྪཱཡནོ སམཎཾ གོཏམཾ པསཾསཱཡ པསཾསཏཱི’’ཏིཨཱདཱིསུ (མ. ནི. ༡.༢༨༨) སེཊྛེ. ‘‘ཨཔྤམཱཎོ ཨུལཱ༹རོ ¶ ཨོབྷཱསོ’’ཏིཨཱདཱིསུ (དཱི. ནི. ༢.༣༢; མ. ནི. ༣.༢༠༡) ཝིཔུལེ. སྭཱཡམིདྷ སེཊྛེ ཨཱགཏོ. ཏེན ཝུཏྟཾ ‘‘ཨུལཱ༹རཱཏི སེཊྛཱ’’ཏི. ཨཱསབྷཱིཏི ཨུསབྷསྶ ཝཱཙཱསདིསཱི ཨཙལཱ ཨསམྤཝེདྷཱི. ཨེཀཾསོ གཧིཏོཏི ཨནུསྶཝེན ཝཱ ཨཱཙརིཡཔརམྤརཱཡ ཝཱ ཨིཏིཀིརཱཡ ཝཱ པིཊཀསམྤདཱནེན ཝཱ ཨཱཀཱརཔརིཝིཏཀྐེན ཝཱ དིཊྛིནིཛ྄ཛྷཱནཀྑནྟིཡཱ ཝཱ ཏཀྐཧེཏུ ཝཱ ནཡཧེཏུ ཝཱ ཨཀཐེཏྭཱ པཙྩཀྑཏོ ཉཱཎེན པཊིཝིཛ྄ཛྷིཏྭཱ ཝིཡ ཨེཀཾསོ གཧིཏོ, སནྣིཊྛཱནཀཐཱཝ ཀཐིཏཱཏི ཨཏྠོ. སཱིཧནཱདོཏི སེཊྛནཱདོ, ཝནེ ཨུནྣཱདཡནྟེན སཱིཧེན ཝིཡ ཨུཏྟམནཱདོ ནདིཏོཏི ཨཏྠོ.

ཀིཾ ¶ ནུ ཏེ སཱརིཔུཏྟཱཏི ཨིམཾ དེསནཾ ཀསྨཱ ཨཱརབྷི? ཨནུཡོགདཱཔནཏྠཾ. ཨེཀཙྩོ ཧི སཱིཧནཱདཾ ནདིཏྭཱ ཨཏྟནོ སཱིཧནཱདེ ཨནུཡོགཾ དཱཏུཾ ན སཀྐོཏི, ནིགྷཾསནཾ ན ཁམཏི, སིལེསེ པཏིཏམཀྐཊོ ཝིཡ ཧོཏི. ཡཐཱ དྷམམཱནཾ ཨཔརིསུདྡྷཾ ལོཧཾ ཛྷཱཡིཏྭཱ ཨངྒཱརོ ཧོཏི, ཨེཝཾ ཛྷཱམངྒཱརོ ཝིཡ ཧོཏི. ཨེཀོ སཱིཧནཱདེ ཨནུཡོགཾ དཱཔིཡམཱནོ དཱཏུཾ སཀྐོཏི, ནིགྷཾསནཾ ཁམཏི ¶ , དྷམམཱནཾ ནིདྡོསཛཱཏརཱུཔཾ ཝིཡ ཨདྷིཀཏརཾ སོབྷཏི, ཏཱདིསོ ཐེརོ. ཏེན ནཾ བྷགཝཱ ‘‘ཨནུཡོགཀྑམོ ཨཡ’’ནྟི ཉཏྭཱ སཱིཧནཱདེ ཨནུཡོགདཱཔནཏྠཾ ཨིམཾ དེསནཾ ཨཱརབྷི.

ཏཏྠ སབྦེ ཏེཏི སབྦེ ཏེ ཏཡཱ. ཨེཝཾསཱིལཱཏི མགྒསཱིལེན ཕལསཱིལེན ལོཀིཡལོཀུཏྟརསཱིལེན ཨེཝཾསཱིལཱ. ཨེཝཾདྷམྨཱཏི ཨེཏྠ སམཱདྷིཔཀྑཱ དྷམྨཱ ཨདྷིཔྤེཏཱ, མགྒསམཱདྷིནཱ ཕལསམཱདྷིནཱ ལོཀིཡལོཀུཏྟརེན སམཱདྷིནཱ ཨེཝཾསམཱདྷཱིཏི ཨཏྠོ. ཨེཝཾཔཉྙཱཏི མགྒཔཉྙཱདིཝསེནེཝ ཨེཝཾཔཉྙཱ. ཨེཝཾཝིཧཱརིནོཏི ཨེཏྠ པན ཧེཊྛཱ སམཱདྷིཔཀྑཱནཾ དྷམྨཱནཾ གཧིཏཏྟཱ ཝིཧཱརོ གཧིཏོཔི པུན ཀསྨཱ གཧིཏམེཝ གཎྷཏཱིཏི ཙེ. ཐེརེན ཨིདཾ གཧིཏམེཝ. ཨིདཉྷི ནིརོདྷསམཱཔཏྟིདཱིཔནཏྠཾ ཝུཏྟཾ. ཏསྨཱ ཨེཝཾ ནིརོདྷསམཱཔཏྟིཝིཧཱརིནོ ཏེ བྷགཝནྟོ ཨཧེསུནྟི ཨེཝམེཏྠ ཨཏྠོ དཊྛབྦོ.

ཨེཝཾཝིམུཏྟཱཏི ཨེཏྠ ཝིཀྑམྦྷནཝིམུཏྟི, ཏདངྒཝིམུཏྟི, སམུཙྪེདཝིམུཏྟི, པཊིཔསྶདྡྷིཝིམུཏྟི, ནིསྶརཎཝིམུཏྟཱིཏི པཉྩཝིདྷཱ ཝིམུཏྟི. ཏཏྠ ཨཊྛ སམཱཔཏྟིཡོ སཡཾ ཝིཀྑམྦྷིཏེཧི ནཱིཝརཎཱདཱིཧི ཝིམུཏྟཏྟཱ ཝིཀྑམྦྷནཝིམུཏྟཱིཏི སངྑཾ གཙྪནྟི. ཨནིཙྩཱནུཔསྶནཱདིཀཱ ¶ སཏྟ ཨནུཔསྶནཱ སཡཾ ཏསྶ ཏསྶ པཙྩནཱིཀཝསེན པརིཙྩཏྟཱཧི ནིཙྩསཉྙཱདཱིཧི ཝིམུཏྟཏྟཱ ཏདངྒཝིམུཏྟཱིཏི སངྑཾ གཙྪནྟི. ཙཏྟཱརོ ཨརིཡམགྒཱ སཡཾ སམུཙྪིནྣེཧི ཀིལེསེཧི ཝིམུཏྟཏྟཱ སམུཙྪེདཝིམུཏྟཱིཏི སངྑཾ གཙྪནྟི. ཙཏྟཱརི སཱམཉྙཕལཱནི མགྒཱནུབྷཱཝེན ཀིལེསཱནཾ པཊིཔསྶདྡྷནྟེ ཨུཔྤནྣཏྟཱ པཊིཔསྶདྡྷིཝིམུཏྟཱིཏི སངྑཾ གཙྪནྟི. ནིབྦཱནཾ སབྦཀིལེསེཧི ནིསྶཊཏྟཱ ཨཔགཏཏྟཱ དཱུརེ ཋིཏཏྟཱ ནིསྶརཎཝིམུཏྟཱིཏི སངྑཾ གཏཾ. ཨིཏི ཨིམཱསཾ པཉྩནྣཾ ཝིམུཏྟཱིནཾ ཝསེན ཨེཝཾ ཝིམུཏྟཱཏི ཨེཏྠ ཨཏྠོ དཊྛབྦོ.

ཀིཾ ¶ པན ཏེ སཱརིཔུཏྟ ཡེ ཏེ བྷཝིསྶནྟཱིཏི ཨཏཱིཏཱ ཏཱཝ ནིརུདྡྷཱ ཨཔཎྞཏྟིཀབྷཱཝཾ གཏཱ དཱིཔསིཁཱ ཝིཡ ནིབྦུཏཱ, ཨེཝཾ ནིརུདྡྷེ ཨཔཎྞཏྟིཀབྷཱཝཾ གཏེ ཏྭཾ ཀཐཾ ཛཱནིསྶསི, ཨནཱགཏབུདྡྷཱནཾ པན གུཎཱ ཀིཾ ཏཡཱ ཨཏྟནོ ཙིཏྟེན པརིཙྪིནྡིཏྭཱ ཝིདིཏཱཏི པུཙྪནྟོ ཨེཝམཱཧ.

ཀིཾ པན ཏྱཱཧཾ སཱརིཔུཏྟ ཨེཏརཧཱིཏི ཨནཱགཏཱཔི བུདྡྷཱ ཨཛཱཏཱ ཨནིབྦཏྟཱ ཨནུཔྤནྣཱ, ཏེ ཀཐཾ ཛཱནིསྶསི. ཏེསཉྷི ཛཱནནཾ ཨཔདེ ཨཱཀཱསེ པདདསྶནཾ ཝིཡ ཧོཏི. ཨིདཱནི མཡཱ སདྡྷིཾ ¶ ཨེཀཝིཧཱརེ ཝསསི, ཨེཀཏོ བྷིཀྑཱཡ ཙརསི, དྷམྨདེསནཱཀཱལེ དཀྑིཎཔསྶེ ནིསཱིདསི, ཀིཾ པན མཡ྄ཧཾ གུཎཱ ཨཏྟནོ ཙེཏསཱ པརིཙྪིནྡིཏྭཱ ཝིདིཏཱ ཏཡཱཏི ཨནུཡུཉྫནྟོ ཨེཝམཱཧ. ཐེརོ པན པུཙྪིཏཔུཙྪིཏེ ‘‘ནོ ཧེཏཾ བྷནྟེ’’ཏི པཊིཀྑིཔཏི.

ཐེརསྶ ཙ ཝིདིཏམྤི ཨཏྠི, ཨཝིདིཏམྤི. ཀིཾ སོ ཨཏྟནོ ཝིདིཏཊྛཱནེ པཊིཀྑེཔཾ ཀརོཏི, ཨཝིདིཏཊྛཱནེཏི? ཝིདིཏཊྛཱནེ ན ཀརོཏི, ཨཝིདིཏཊྛཱནེཡེཝ ཀརོཏི. ཐེརོ ཀིར ཨནུཡོགེ ཨཱརདྡྷེ ཨེཝཾ ཨཉྙཱསི ‘‘ནཱཡཾ ཨནུཡོགོ སཱཝཀཔཱརམཱིཉཱཎེ, སབྦཉྙུཏཉྙཱཎེ པན ཨཡཾ ཨནུཡོགོ’’ཏི ཨཏྟནོ སཱཝཀཔཱརམཱིཉཱཎེ པཊིཀྑེཔཾ ཨཀཏྭཱཝ ཨཝིདིཏཊྛཱནེ སབྦཉྙུཏཉྙཱཎེ པཊིཀྑེཔཾ ཀརོཏི. ཏེན ཨིདམྤི དཱིཔེཏི – བྷགཝཱ མཡ྄ཧཾ ཨཏཱིཏཱནཱགཏཔཙྩུཔྤནྣཱནཾ བུདྡྷཱནཾ སཱིལསམཱདྷིཔཉྙཱཝིམུཏྟིཀཱརཎཛཱནནསམཏྠཾ སབྦཉྙུཏཉྙཱཎཾ ནཏྠཱིཏི.

ཨེཏྠཱཏི ཨེཏེསུ ཨཏཱིཏཱདིབྷེདེསུ བུདྡྷེསུ. ཨཐ ཀིཉྩརཧཱིཏི ཨཐ ཀསྨཱ ཨེཝཾ ཉཱཎེ ཨསཏི ཏཡཱ ཨེཝཾ ཀཐིཏནྟི ཝདཏི. དྷམྨནྭཡོཏི དྷམྨསྶ པཙྩཀྑཏོ ཉཱཎསྶ ཨནུཡོགཾ ཨནུགནྟྭཱ ཨུཔྤནྣཾ ཨནུམཱནཉཱཎཾ ནཡགྒཱཧོ ¶ ཝིདིཏོ, སཱཝཀཔཱརམཱིཉཱཎེ ཋཏྭཱཝ ཨིམིནཱ ཨཱཀཱརེན ཛཱནཱམི བྷགཝཱཏི ཝདཏི. ཐེརསྶ ཧི ནཡགྒཱཧོ ཨཔྤམཱཎོ ཨཔརིཡནྟོ. ཡཐཱ ཙ སབྦཉྙུཏཉྙཱཎསྶ པམཱཎཾ ཝཱ པརིཡནྟོ ཝཱ ནཏྠི, ཨེཝཾ དྷམྨསེནཱཔཏིནོ ནཡགྒཱཧསྶ. ཏེན སོ – ‘‘ཨིམིནཱ ཨེཝཾཝིདྷོ ཨིམིནཱ ཨེཝཾཝིདྷོ, ཨིམིནཱ ཨནུཏྟརོ ཨིམིནཱ ཨནུཏྟརོ སཏྠཱ’’ཏི ཛཱནཱཏི. ཐེརསྶ ཧི ནཡགྒཱཧོ སབྦཉྙུཏཉྙཱཎགཏིཀོ ཨེཝ.

ཨིདཱནི ¶ ཏཾ ནཡགྒཱཧཾ པཱཀཊཾ ཀཱཏུཾ ཨུཔམཾ དསྶེནྟོ སེཡྻཐཱཔི བྷནྟེཏིཨཱདིམཱཧ. ཏཏྠ ཡསྨཱ མཛ྄ཛྷིམདེསེ ནགརསྶ ཨུདྡྷཱཔཔཱཀཱརཱདཱིནི ཐིརཱནི ཝཱ ཧོནྟུ དུབྦལཱནི ཝཱ, སབྦསོ ཝཱ པན མཱ ཧོནྟུ, ཙོརཱནཾ ཨཱསངྐཱ ན ཧོཏི. ཏསྨཱ ཏཾ ཨགྒཧེཏྭཱ པཙྩནྟིམཾ ནགརནྟི ཨཱཧ. དལ༹ྷུདྡྷཱཔནྟི ཐིརམཱུལཔཱཀཱརཾ. དལ༹ྷཔཱཀཱརཏོརཎནྟི ཐིརཔཱཀཱརཉྩེཝ ཐིརཔིཊྛསངྒྷཱཊཉྩ. ཨེཀདྭཱརནྟི ཀསྨཱ ཨཱཧ? བཧུདྭཱརེ ཧི ནགརེ བཧཱུཧི པཎྜིཏདོཝཱརིཀེཧི བྷཝིཏབྦཾ, ཨེཀདྭཱརེཝ ཨེཀོ ཝཊྚཏི. ཐེརསྶ ཙ པཉྙཱཡ སདིསོ ཨཉྙོ ནཏྠི, ཏསྨཱ ཨཏྟནོ པཎྜིཏབྷཱཝསྶ ཨོཔམྨཏྠཾ ཨེཀཾཡེཝ དོཝཱརིཀཾ དསྶེཏུཾ ‘‘ཨེཀདྭཱར’’ནྟི ཨཱཧ.

པཎྜིཏོཏི པཎྜིཙྩེན སམནྣཱགཏོ. བྱཏྟོཏི ཝེཡྻཏྟིཡེན སམནྣཱགཏོ ཝིསདཉཱཎོ. མེདྷཱཝཱིཏི ¶ ཋཱནུཔྤཏྟིཀཔཉྙཱསངྑཱཏཱཡ མེདྷཱཡ སམནྣཱགཏོ. ཨནུཔརིཡཱཡཔཐནྟི ཨནུཔརིཡཱཡནཱམཀཾ པཱཀཱརམགྒཾ. པཱཀཱརསནྡྷིནྟི དྭིནྣཾ ཨིཊྛཀཱནཾ ཨཔགཏཊྛཱནཾ. པཱཀཱརཝིཝརནྟི པཱཀཱརསྶ ཚིནྣཊྛཱནཾ. ཙེཏསོ ཨུཔཀྐིལེསེཏི པཉྩནཱིཝརཎཱ ཙིཏྟཾ ཨུཔཀྐིལིསྶནྟི ཀིལིཊྛཾ ཀརོནྟི ཨུཔཏཱཔེནྟི ཝིཧེཋེནྟི, ཏསྨཱ ‘‘ཙེཏསོ ཨུཔཀྐིལེསཱ’’ཏི ཝུཙྩནྟི. པཉྙཱཡ དུབྦལཱིཀརཎེཏི ནཱིཝརཎཱ ཨུཔྤཛྫམཱནཱ ཨནུཔྤནྣཱཡ པཉྙཱཡ ཨུཔྤཛྫིཏུཾ ན དེནྟི, ཏསྨཱ ‘‘པཉྙཱཡ དུབྦལཱིཀརཎཱ’’ཏི ཝུཙྩནྟི. སུཔཏིཊྛིཏཙིཏྟཱཏི ཙཏཱུསུ སཏིཔཊྛཱནེསུ སུཊྛུ ཋཔིཏཙིཏྟཱ ཧུཏྭཱ. སཏྟ བོཛ྄ཛྷངྒེ ཡཐཱབྷཱུཏནྟི སཏྟ བོཛ྄ཛྷངྒེ ཡཐཱསབྷཱཝེན བྷཱཝེཏྭཱ. ཨནུཏྟརཾ སམྨཱསམྦོདྷིནྟི ཨརཧཏྟཾ སབྦཉྙུཏཉྙཱཎཾ པཊིཝིཛ྄ཛྷིཾསཱུཏི དསྶེཏི.

ཨཔིཙེཏྠ སཏིཔཊྛཱནཱཏི ཝིཔསྶནཱ, བོཛ྄ཛྷངྒཱ མགྒོ, ཨནུཏྟརསམྨཱསམྦོདྷི ཨརཧཏྟཾ. སཏིཔཊྛཱནཱཏི ཝཱ ཝིཔསྶནཱ, བོཛ྄ཛྷངྒཱམིསྶཀཱ, སམྨཱསམྦོདྷི ¶ ཨརཧཏྟམེཝ. དཱིགྷབྷཱཎཀམཧཱསཱིཝཏྠེརོ པནཱཧ ‘‘སཏིཔཊྛཱནེ ཝིཔསྶནཾ གཧེཏྭཱ བོཛ྄ཛྷངྒེ མགྒོ ཙ སབྦཉྙུཏཉྙཱཎཉྩཱཏི ¶ གཧིཏེ སུནྡརོ པཉྷོ བྷཝེཡྻ, ན པནེཝཾ གཧིཏ’’ནྟི. ཨིཏི ཐེརོ སབྦབུདྡྷཱནཾ ནཱིཝརཎཔྤཧཱནེ སཏིཔཊྛཱནབྷཱཝནཱཡ སམྦོདྷིཡཉྩ མཛ྄ཛྷེ བྷིནྣསུཝཎྞརཛཏཱནཾ ཝིཡ ནཱནཏྟཱབྷཱཝཾ དསྶེཏི.

ཨིདྷ ཋཏྭཱ ཨུཔམཱ སཾསནྡེཏབྦཱ – ཨཱཡསྨཱ ཧི སཱརིཔུཏྟོ པཙྩནྟནགརཾ དསྶེསི, པཱཀཱརཾ དསྶེསི, ཨནུཔརིཡཱཡཔཐཾ དསྶེསི, དྭཱརཾ དསྶེསི, པཎྜིཏདོཝཱརིཀཾ དསྶེསི, ནགརཾ པཝིསནཀནིཀྑམནཀེ ཨོལཱ༹རིཀེ པཱཎེ དསྶེསི, དོཝཱརིཀསྶ ཏེསཾ པཱཎཱནཾ པཱཀཊབྷཱཝཾ དསྶེསི. ཏཏྠ ཀིཾ ཀེན སདིསནྟི ཙེ? ནགརཾ ཝིཡ ཧི ནིབྦཱནཾ, པཱཀཱརོ ཝིཡ སཱིལཾ, ཨནུཔརིཡཱཡཔཐོ ཝིཡ ཧིརཱི, དྭཱརཾ ཝིཡ ཨརིཡམགྒོ, པཎྜིཏདོཝཱརིཀོ ཝིཡ དྷམྨསེནཱཔཏི, ནགརཾ པཝིསནཀནིཀྑམནཀཱ ཨོལཱ༹རིཀཔཱཎཱ ཝིཡ ཨཏཱིཏཱནཱགཏཔཙྩུཔྤནྣཱ བུདྡྷཱ, དོཝཱརིཀསྶ ཏེསཾ པཱཎཱནཾ པཱཀཊབྷཱཝོ ཝིཡ ཨཱཡསྨཏོ སཱརིཔུཏྟསྶ ཨཏཱིཏཱནཱགཏཔཙྩུཔྤནྣཱནཾ བུདྡྷཱནཾ སཱིལསམཐཱདཱིཧི པཱཀཊབྷཱཝོ. ཨེཏྟཱཝཏཱ ཐེརེན བྷགཝཏོ – ‘‘ཨེཝམཧཾ སཱཝཀཔཱརམཱིཉཱཎེ ཋཏྭཱ དྷམྨནྭཡེན ནཡགྒཱཧེན ཛཱནཱམཱི’’ཏི ཨཏྟནོ སཱིཧནཱདསྶ ཨནུཡོགོ དིནྣོ ཧོཏི.

ཏསྨཱཏི ཡསྨཱ ‘‘ན ཁོ མེཏཾ, བྷནྟེ, ཨཏཱིཏཱནཱགཏཔཙྩུཔྤནྣེསུ ཨརཧནྟེསུ སམྨཱསམྦུདྡྷེསུ ¶ ཙེཏོཔརིཡཉཱཎཾ ཨཏྠི, ཨཔིཙ དྷམྨནྭཡོ ཝིདིཏོ’’ཏི ཝདཏི, ཏསྨཱ. ཨབྷིཀྑཎཾ བྷཱསེཡྻཱསཱིཏི པུནཔྤུནཾ བྷཱསེཡྻཱསི, ‘‘པུབྦཎྷེ མེ ཀཐིཏ’’ནྟི མཱ མཛ྄ཛྷནྷིཀཱདཱིསུ ན ཀཐཡིཏྠ, ‘‘ཨཛྫ ཝཱ མེ ཀཐིཏ’’ནྟི མཱ པརདིཝསཱདཱིསུ ན ཀཐཡིཏྠཱཏི ཨཏྠོ. སཱ པཧཱིཡིསྶཏཱིཏི ‘‘སཱརིཔུཏྟསདིསོཔི ནཱམ ཉཱཎཛཝནསམྤནྣོ སཱཝཀོ བུདྡྷཱནཾ ཙིཏྟཱཙཱརཾ ཛཱནིཏུཾ ན སཀྐོཏི, ཨེཝཾ ཨཔྤམེཡྻཱ ཏཐཱགཏཱ’’ཏི ཙིནྟེནྟཱནཾ ཡཱ ཏཐཱགཏེ ཀངྑཱ ཝཱ ཝིམཏི ཝཱ, སཱ པཧཱིཡིསྶཏཱིཏི.

༣. ཙུནྡསུཏྟཝཎྞནཱ

༣༧༩. ཏཏིཡེ མགདྷེསཱུཏི ཨེཝཾནཱམཀེ ཛནཔདེ. ནཱལཀགཱམཀེཏི རཱཛགཧསྶ ཨཝིདཱུརེ ཨཏྟནོ ཀུལསནྟཀེ ཨེཝཾནཱམཀེ གཱམེ. ཙུནྡོ སམཎུདྡེསོཏི ¶ ཨཡཾ ཐེརོ དྷམྨསེནཱཔཏིསྶ ¶ ཀནིཊྛབྷཱཏིཀོ, ཏཾ བྷིཀྑཱུ ཨནུཔསམྤནྣཀཱལེ ‘‘ཙུནྡོ སམཎུདྡེསོ’’ཏི སམུདཱཙརིཏྭཱ ཐེརཀཱལེཔི ཏཐེཝ སམུདཱཙརིཾསུ. ཏེན ཝུཏྟཾ ‘‘ཙུནྡོ སམཎུདྡེསོ’’ཏི. ཨུཔཊྛཱཀོ ཧོཏཱིཏི མུཁོདཀདནྟཀཊྛདཱནེན ཙེཝ པརིཝེཎསམྨཛྫན-པིཊྛིཔརིཀམྨཀརཎ-པཏྟཙཱིཝརགྒཧཎེན ཙ ཨུཔཊྛཱནཀརོ ཧོཏི. པརིནིབྦཱཡཱིཏི ཨནུཔཱདིསེསཱཡ ནིབྦཱནདྷཱཏུཡཱ པརིནིབྦུཏོ. ཀཏརསྨིཾ ཀཱལེཏི? བྷགཝཏོ པརིནིབྦཱནསཾཝཙྪརེ.

ཏཏྲཱཡཾ ཨནུཔུབྦིཀཐཱ – བྷགཝཱ ཀིར ཝུཏྠཝསྶོ ཝེལུ༹ཝགཱམཀཱ ནིཀྑམིཏྭཱ ‘‘སཱཝཏྠིཾ གམིསྶཱམཱི’’ཏི ཨཱགཏམགྒེནེཝ པཊིནིཝཏྟནྟོ ཨནུཔུབྦེན སཱཝཏྠིཾ པཏྭཱ ཛེཏཝནཾ པཱཝིསི. དྷམྨསེནཱཔཏི བྷགཝཏོ ཝཏྟཾ དསྶེཏྭཱ དིཝཱཊྛཱནཾ གཏོ, སོ ཏཏྠ ཨནྟེཝཱསིཀེསུ ཝཏྟཾ དསྶེཏྭཱ པཊིཀྐནྟེསུ དིཝཱཊྛཱནཾ སམྨཛྫིཏྭཱ ཙམྨཁཎྜཾ པཉྙཱཔེཏྭཱ པཱདེ པཀྑཱལེཏྭཱ པལླངྐཾ ཨཱབྷུཛིཏྭཱ ཕལསམཱཔཏྟིཾ པཱཝིསི. ཨཐསྶ ཡཐཱ པརིཙྪེདེན ཏཏོ ཝུཊྛིཏསྶ ཨཡཾ པརིཝིཏཀྐོ ཨུདཔཱདི ‘‘བུདྡྷཱ ནུ ཁོ པཋམཾ པརིནིབྦཱཡནྟི, ཨུདཱཧུ ཨགྒསཱཝཀཱཏི, ཏཏོ ‘‘ཨགྒསཱཝཀཱ པཋམ’’ནྟི ཉཏྭཱ ཨཏྟནོ ཨཱཡུསངྑཱརཾ ཨོལོཀེསི. སོ ‘‘སཏྟཱཧམེཝ མེ ཨཱཡུསངྑཱརཱ པཝཏྟིསྶནྟཱི’’ཏི ཉཏྭཱ ‘‘ཀཏྠ པརིནིབྦཱཡིསྶཱམཱི’’ཏི ཙིནྟེསི.

ཏཏོ ‘‘རཱཧུལོ ཏཱཝཏིཾསེསུ པརིནིབྦུཏོ, ཨཉྙཱསིཀོཎྜཉྙཏྠེརོ ཚདྡནྟདཧེ, ཨཧཾ ཀཏྠ པརིནིབྦཱཡིསྶཱམཱི’’ཏི པུནཔྤུནཾ ཙིནྟེནྟོ མཱཏརཾ ཨཱརབྦྷ སཏིཾ ཨུཔྤཱདེསི – ‘‘མཡ྄ཧཾ མཱཏཱ སཏྟནྣཾ ¶ ཨརཧནྟཱནཾ མཱཏཱ ཧུཏྭཱཔི བུདྡྷདྷམྨསངྒྷེསུ ཨཔྤསནྣཱ, ཨཏྠི ནུ ཁོ ཏསྶཱ ཨུཔནིསྶཡོ, ནཏྠི ནུ ཁོ’’ཏི. སོཏཱཔཏྟིམགྒསྶ ཨུཔནིསྶཡཾ དིསྭཱ ‘‘ཀསྶ དེསནཱཡ ཨབྷིསམཡོ བྷཝིསྶཏཱི’’ཏི ཨོལོཀེནྟོ ‘‘མམེཝ དྷམྨདེསནཱཡ བྷཝིསྶཏི, ན ཨཉྙསྶ. སཙེ ཁོ པནཱཧཾ ཨཔྤོསྶུཀྐོ བྷཝེཡྻཾ, བྷཝིསྶནྟི མེ ཝཏྟཱརོ – ‘‘སཱརིཔུཏྟཏྠེརོ ཨཝསེསཛནཱནམྤི ཨཝསྶཡོ ཧོཏི. ཏཐཱ ཧིསྶ སམཙིཏྟསུཏྟནྟདེསནཱདིཝསེ (ཨ. ནི. ༢.༣༣-༣༧) ཀོཊིསཏསཧསྶདེཝཏཱ ཨརཧཏྟཾ པཏྟཱ, ཏཡོ མགྒེ པཊིཝིདྡྷདེཝཏཱནཾ གཎནཱ ནཏྠི, ཨཉྙེསུ ཙ ཋཱནེསུ ཨནེཀཱ ཨབྷིསམཡཱ ¶ དིསྶནྟི, ཐེརེ ཙ ཙིཏྟཾ པསཱདེཏྭཱ སགྒེ ནིབྦཏྟཱནེཝ ཨསཱིཏི ཀུལསཧསྶཱནི, སོ དཱནི སཀམཱཏུམིཙྪཱདསྶནམཏྟམྤི ཧརིཏུཾ ¶ ནཱསཀྑཱི’’ཏི. ཏསྨཱ མཱཏརཾ མིཙྪཱདསྶནཱ མོཙེཏྭཱ ཛཱཏོཝརཀེཡེཝ པརིནིབྦཱཡིསྶཱམཱི’’ཏི སནྣིཊྛཱནཾ ཀཏྭཱ ‘‘ཨཛྫེཝ བྷགཝནྟཾ ཨནུཛཱནཱཔེཏྭཱ ནིཀྑམིསྶཱམཱི’’ཏི ཙུནྡཏྠེརཾ ཨཱམནྟེསི – ‘‘ཨཱཝུསོ, ཙུནྡ, ཨམྷཱཀཾ པཉྩསཏཱཡ བྷིཀྑུཔརིསཱཡ སཉྙཾ དེཧི. ‘གཎྷཐཱཝུསོ པཏྟཙཱིཝརཱནི, དྷམྨསེནཱཔཏི ནཱལཀགཱམཾ གནྟུཀཱམོ’’’ཏི. ཐེརོ ཏཐཱ ཨཀཱསི.

བྷིཀྑཱུ སེནཱསནཾ སཾསཱམེཏྭཱ པཏྟཙཱིཝརམཱདཱཡ ཐེརསྶ སནྟིཀཾ ཨགམཾསུ. ཐེརོ སེནཱསནཾ སཾསཱམེཏྭཱ དིཝཱཊྛཱནཾ སམྨཛྫིཏྭཱ དིཝཱཊྛཱནདྭཱརེ ཋཏྭཱ དིཝཱཊྛཱནཾ ཨོལོཀེཏྭཱ ‘‘ཨིདཾ དཱནི པཙྪིམདསྶནཾ, པུན ཨཱགམནཾ ནཏྠཱི’’ཏི པཉྩསཏབྷིཀྑཱུཧི པརིཝུཏོ བྷགཝནྟཾ ཨུཔསངྐམིཏྭཱ ཝནྡིཏྭཱ བྷགཝནྟཾ ཨེཏདཝོཙ ‘‘ཨནུཛཱནཱཏུ མེ བྷནྟེ བྷགཝཱ, ཨནུཛཱནཱཏུ སུགཏོ. པརིནིབྦཱནཀཱལོ མེ, ཨོསྶཊྛོ མེ ཨཱཡུསངྑཱརོ’’ཏི. བུདྡྷཱ པན ཡསྨཱ ‘‘པརིནིབྦཱཧཱི’’ཏི ཝུཏྟེ མརཎཝཎྞཾ སཾཝཎྞེནྟཱིཏི, ‘‘མཱ པརིནིབྦཱཧཱི’’ཏི ཝུཏྟེ ཝཊྚསྶ གུཎཾ ཀཐེནྟཱིཏི མིཙྪཱདིཊྛིཀཱ དོསཾ ཨཱརོཔེསྶནྟི, ཏསྨཱ ཏདུབྷཡམྤི ན ཝདནྟི. ཏེན ནཾ བྷགཝཱ – ‘‘ཀཏྠ པརིནིབྦཱཡིསྶསི སཱརིཔུཏྟཱ’’ཏི ཝཏྭཱ – ‘‘ཨཏྠི, བྷནྟེ, མགདྷེསུ ནཱལཀགཱམེ ཛཱཏོཝརཀོ, ཏཏྠཱཧཾ པརིནིབྦཱཡིསྶཱམཱི’’ཏི ཝུཏྟེ – ‘‘ཡསྶ དཱནི ཏྭཾ, སཱརིཔུཏྟ, ཀཱལཾ མཉྙསི, ཨིདཱནི པན ཏེ ཛེཊྛཀནིཊྛབྷཱཏིཀཱནཾ ཏཱདིསསྶ བྷིཀྑུནོ དསྶནཾ དུལླབྷཾ བྷཝིསྶཏི, དེསེཧི ནེསཾ དྷམྨ’’ནྟི ཨཱཧ.

ཐེརོ – ‘‘སཏྠཱ མཡ྄ཧཾ ཨིདྡྷིཝིཀུབྦནཔུབྦངྒམཾ དྷམྨདེསནཾ པཙྩཱསཱིསཏཱི’’ཏི ཉཏྭཱ བྷགཝནྟཾ ཝནྡིཏྭཱ ཏཱལཔྤམཱཎཾ ཨཱཀཱསཾ ཨབྦྷུགྒནྟྭཱ ཨོརུཡ྄ཧ དསབལསྶ པཱདེ ཝནྡི, པུན དྭིཏཱལཔྤམཱཎཾ ཨབྦྷུགྒནྟྭཱ ཨོརུཡ྄ཧ དསབལསྶ པཱདེ ཝནྡི, ཨེཏེནུཔཱཡེན སཏྟཏཱལཔྤམཱཎཾ ཨབྦྷུགྒནྟྭཱ ¶ ཨནེཀཱནི པཱཊིཧཱརིཡསཏཱནི དསྶེནྟོ དྷམྨཀཐཾ ¶ ཨཱརབྷི. དིསྶམཱནེནཔི ཀཱཡེན ཀཐེཏི, ཨདིསྶམཱནེནཔི. ཨུཔརིམེན ཝཱ ཧེཊྛིམེན ཝཱ ཨུཔཌྜྷཀཱཡེན ཀཐེཏི ཨདིསྶམཱནེནཔི དིསྶམཱནེནཔི, ཀཱལེན ཙནྡཝཎྞཾ དསྶེཏི, ཀཱལེན སཱུརིཡཝཎྞཾ, ཀཱལེན པབྦཏཝཎྞཾ, ཀཱལེན སམུདྡཝཎྞཾ, ཀཱལེན ཙཀྐཝཏྟིརཱཛཱ ཧོཏི, ཀཱལེན ཝེསྶཝཎམཧཱརཱཛཱ, ཀཱལེན སཀྐོ ¶ དེཝརཱཛཱ, ཀཱལེན མཧཱབྲཧྨཱཏི ཨེཝཾ ཨནེཀཱནི པཱཊིཧཱརིཡསཏཱནི དསྶེནྟོ དྷམྨཀཐཾ ཀཐེསི. སཀལནགརཾ སནྣིཔཏི. ཐེརོ ཨོརུཡ྄ཧ དསབལསྶ པཱདེ ཝནྡིཏྭཱ ཨཊྛཱསི. ཨཐ ནཾ སཏྠཱ ཨཱཧ – ‘‘ཀོ ནཱམོ ཨཡཾ སཱརིཔུཏྟ དྷམྨཔརིཡཱཡོ’’ཏི. སཱིཧཝིཀཱིལི༹ཏོ ནཱམ, བྷནྟེཏི. ཏགྒྷ, སཱརིཔུཏྟ, སཱིཧཝིཀཱིལི༹ཏོ ཏགྒྷ, སཱརིཔུཏྟ, སཱིཧཝིཀཱིལི༹ཏོཏི.

ཐེརོ ཨལཏྟཀཝཎྞེ ཧཏྠེ པསཱརེཏྭཱ སཏྠུ སུཝཎྞཀཙྪཔསདིསེ པཱདེ གོཔྥཀེསུ གཧེཏྭཱ – ‘‘བྷནྟེ, ཨིམེསཾ པཱདཱནཾ ཝནྡནཏྠཱཡ ཀཔྤསཏསཧསྶཱདྷིཀཾ ཨསངྑྱེཡྻཾ པཱརམིཡོ པཱུརིཏཱ, སོ མེ མནོརཐོ མཏྠཀཾ པཏྟོ, ཨིཏོ དཱནི པཊྛཱཡ པཊིསནྡྷིཝསེན ན པུན ཨེཀཊྛཱནེ སནྣིཔཱཏོ སམཱགམོ ཨཏྠི, ཚིནྣོ ཨེས ཝིསྶཱསོ, ཨནེཀེཧི བུདྡྷསཏསཧསྶེཧི པཝིཊྛཾ ཨཛརཾ ཨམརཾ ཁེམཾ སུཁཾ སཱིཏལཾ ཨབྷཡཾ ནིབྦཱནཔུརཾ པཝིསིསྶཱམི, སཙེ མེ ཀིཉྩི ཀཱཡིཀཾ ཝཱ ཝཱཙསིཀཾ ཝཱ ན རོཙེཐ, ཁམཐ ཏཾ བྷགཝཱ, གམནཀཱལོ མཡ྄ཧ’’ནྟི. ཁམཱམི ཏེ, སཱརིཔུཏྟ, ན ཁོ པན ཏེ ཀིཉྩི ཀཱཡིཀཾ ཝཱ ཝཱཙསིཀཾ ཝཱ མཡ྄ཧཾ ཨརུཙྩནཀཾ ཨཏྠི, ཡསྶ དཱནི ཏྭཾ, སཱརིཔུཏྟ, ཀཱལཾ མཉྙསཱིཏི.

ཨིཏི བྷགཝཏཱ ཨནུཉྙཱཏསམནནྟརཾ སཏྠུ པཱདེ ཝནྡིཏྭཱ ཨུཊྛིཏམཏྟེ ཨཱཡསྨནྟེ སཱརིཔུཏྟེ སིནེརུཙཀྐཝཱལ༹ཧིམཝནྟཔརིབྷཎྜཔབྦཏེ དྷཱརཡམཱནཱཔི – ‘‘ཨཛྫ ཨིམཾ གུཎརཱསིཾ དྷཱརེཏུཾ ན སཀྐོམཱི’’ཏི ཝདནྟཱི ཝིཡ ཨེཀཔྤཧཱརེནེཝ ཝིརཝམཱནཱ མཧཱཔཐཝཱི ཡཱཝ ཨུདཀཔརིཡནྟཱ ཨཀམྤི, ཨཱཀཱསེ དེཝདུནྡུབྷིཡོ ཕལིཾསུ, མཧཱམེགྷོ ཨུཊྛཧིཏྭཱ པོཀྑརཝསྶཾ ཝསྶི.

སཏྠཱ – ‘‘དྷམྨསེནཱཔཏིཾ པཊིཔཱདེསྶཱམཱི’’ཏི དྷམྨཱསནཱ ¶ ཝུཊྛཱཡ གནྡྷཀུཊིཨབྷིམུཁོ གནྟྭཱ མཎིཕལཀེ ཨཊྛཱསི. ཐེརོ ཏིཀྑཏྟུཾ པདཀྑིཎཾ ཀཏྭཱ ཙཏཱུསུ ཋཱནེསུ ཝནྡིཏྭཱ – ‘‘བྷགཝཱ ཨིཏོ ཀཔྤསཏསཧསྶཱདྷིཀསྶ ཨསངྑྱེཡྻསྶ ཨུཔརི ཨནོམདསྶཱིསམྨཱསམྦུདྡྷསྶ པཱདམཱུལེ ནིཔཛྫིཏྭཱ ཏུམྷཱཀཾ དསྶནཾ པཏྠེསིཾ, སཱ མེ པཏྠནཱ སམིདྡྷཱ, དིཊྛཱ ཏུམྷེ, ཏཾ པཋམདསྶནཾ, ཨིདཾ པཙྪིམདསྶནཾ. པུན ཏུམྷཱཀཾ དསྶནཾ ནཏྠཱི’’ཏི ཝཏྭཱ དསནཁསམོདྷཱནསམུཛྫལཾ ¶ ཨཉྫལིཾ པགྒཡ྄ཧ ཡཱཝ དསྶནཝིསཡཱ ཨབྷིམུཁོཝ པཊིཀྐམིཏྭཱ ¶ ཝནྡིཏྭཱ པཀྐཱམི. པུན མཧཱཔཐཝཱི དྷཱརེཏུཾ ཨསཀྐོནྟཱི ཨུདཀཔརིཡནྟཾ ཀཏྭཱ ཨཀམྤི.

བྷགཝཱ པརིཝཱརེཏྭཱ ཋིཏེ བྷིཀྑཱུ ཨཱཧ – ‘‘ཨནུགཙྪཐ, བྷིཀྑཝེ, ཏུམྷཱཀཾ ཛེཊྛབྷཱཏིཀ’’ནྟི. ཏསྨིཾ ཁཎེ ཙཏསྶོཔི པརིསཱ སམྨཱསམྦུདྡྷཾ ཨེཀཀཾཡེཝ ཛེཏཝནེ ཨོཧཱཡ ནིརཝསེསཱ ནིཀྑམིཾསུ. སཱཝཏྠིནགརཝཱསིནོཔི – ‘‘སཱརིཔུཏྟཏྠེརོ ཀིར སམྨཱསམྦུདྡྷཾ ཨཱཔུཙྪིཏྭཱ པརིནིབྦཱཡིཏུཀཱམོ ནིཀྑནྟོ, པསྶིསྶཱམ ན’’ནྟི ནགརདྭཱརཱནི ནིརོཀཱསཱནི ཀརོནྟཱ ནིཀྑམིཏྭཱ གནྡྷམཱལཱདིཧཏྠཱ ཀེསེ ཝིཀིརིཏྭཱ – ‘‘ཨིདཱནི མཡཾ ཀཧཾ མཧཱཔཉྙོ ནིསིནྣོ, ཀཧཾ དྷམྨསེནཱཔཏི ནིསིནྣོ’’ཏི པུཙྪནྟཱ – ‘‘ཀསྶ སནྟིཀཾ གམིསྶཱམ, ཀསྶ ཧཏྠེ སཏྠཱརཾ ཋཔེཏྭཱ ཐེརོ པཀྐནྟོ’’ཏིཨཱདིནཱ ནཡེན པརིདེཝནྟཱ རོདནྟཱ ཐེརཾ ཨནུབནྡྷིཾསུ.

ཐེརོ མཧཱཔཉྙཱཡ ཋིཏཏྟཱ – ‘‘སབྦེསཾ ཨནཏིཀྐམནཱིཡོ ཨེས མགྒོ’’ཏི མཧཱཛནཾ ཨོཝདིཏྭཱ – ‘‘ཏུམྷེཔི, ཨཱཝུསོ, ཏིཊྛཐ, མཱ དསབལེ པམཱདཾ ཨཱཔཛྫིཏྠཱ’’ཏི བྷིཀྑུསངྒྷམྤི ནིཝཏྟེཏྭཱ ཨཏྟནོ པརིསཱཡེཝ སདྡྷིཾ པཀྐཱམི. ཡེཔི མནུསྶཱ – ‘‘པུབྦེ ཨཡྻོ པཙྩཱགམནཙཱརིཀཾ ཙརཏི, ཨིདཾ ཨིདཱནི གམནཾ ན པུན པཙྩཱགམནཱཡཱ’’ཏི པརིདེཝནྟཱ ཨནུབནྡྷིཾསུཡེཝ. ཏེཔི – ‘‘ཨཔྤམཏྟཱ, ཨཱཝུསོ, ཧོཐ, ཨེཝཾབྷཱཝིནོ ནཱམ སངྑཱརཱ’’ཏི ནིཝཏྟེསི.

ཨཐ ཁོ ཨཱཡསྨཱ སཱརིཔུཏྟོ སབྦཏྠ ཨེཀརཏྟིཝཱསེན ཨནྟརཱམགྒེ སཏྟཱཧཾ མནུསྶཱནཾ ¶ སངྒཧཾ ཀརོནྟོ སཱཡཾ ནཱལཀགཱམཾ པཏྭཱ གཱམདྭཱརེ ནིགྲོདྷརུཀྑམཱུལེ ཨཊྛཱསི. ཨཐ ཨུཔརེཝཏོ ནཱམ ཐེརསྶ བྷཱགིནེཡྻོ བཧིགཱམཾ གཙྪནྟོ ཐེརཾ དིསྭཱ ཨུཔསངྐམིཏྭཱ ཝནྡིཏྭཱ ཨཊྛཱསི. ཐེརོ ཏཾ ཨཱཧ – ‘‘ཨཏྠི གེཧེ ཏེ ཨཡྻིཀཱ’’ཏི. ཨཱམ བྷནྟེཏི. གཙྪ ཨམྷཱཀཾ ཨིདྷཱགཏབྷཱཝཾ ཨཱརོཙེཧི. ‘‘ཀསྨཱ ཨཱགཏོ’’ཏི ཙ ཝུཏྟེ – ‘‘ཨཛྫ ཀིར ཨེཀདིཝསཾ ཨནྟོགཱམེ ཝསིསྶཏི, ཛཱཏོཝརཀཾ པཊིཛགྒཐ, པཉྩནྣཉྩ ཀིར བྷིཀྑུསཏཱནཾ ཝསནཊྛཱནཾ ཛཱནཱཐཱ’’ཏི. སོ གནྟྭཱ – ‘‘ཨཡྻིཀེ མཡ྄ཧཾ མཱཏུལོ ཨཱགཏོ’’ཏི ཨཱཧ. ཨིདཱནི ཀུཧིནྟི? གཱམདྭཱརེཏི. ཨེཀཀོཝ, ཨཉྙོཔི ཀོཙི ཨཏྠཱིཏི? ཨཏྠི པཉྩསཏཱ བྷིཀྑཱུཏི. ཀིཾཀཱརཎཱ ཨཱགཏོཏི? སོ ཏཾ པཝཏྟིཾ ཨཱརོཙེསི. བྲཱཧྨཎཱི – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེཏྟཀཱནཾ ཝསནཊྛཱནཾ པཊིཛགྒཱཔེཏི ¶ , དཧརཀཱལེ པབྦཛིཏྭཱ མཧལླཀཀཱལེ གིཧཱི ཧོཏུཀཱམོ’’ཏི ཙིནྟེནྟཱི ཛཱཏོཝརཀཾ པཊིཛགྒཱཔེཏྭཱ པཉྩསཏཱནཾ ཝསནཊྛཱནཾ ཀཱརེཏྭཱ དཎྜདཱིཔིཀཱ ཛཱལེཏྭཱ ཐེརསྶ པཱཧེསི.

ཐེརོ ¶ བྷིཀྑཱུཧི སདྡྷིཾ པཱསཱདཾ ཨཱརུཡ྄ཧ ཛཱཏོཝརཀཾ པཝིསིཏྭཱ ནིསཱིདི, ནིསཱིདིཏྭཱ ‘‘ཏུམྷཱཀཾ ཝསནཊྛཱནཾ གཙྪཐཱ’’ཏི བྷིཀྑཱུ ཨུཡྻོཛེསི. ཏེསུ གཏམཏྟེསུཡེཝ ཐེརསྶ ཁརོ ཨཱབཱདྷོ ཨུཔྤཛྫི, ལོཧིཏཔཀྑནྡིཀཱ མཱརཎནྟིཀཱ ཝེདནཱ ཝཏྟནྟི. ཨེཀཾ བྷཱཛནཾ པཝིསཏི, ཨེཀཾ ནིཀྑམཏི. བྲཱཧྨཎཱི – ‘‘མམ པུཏྟསྶ པཝཏྟི མཡ྄ཧཾ ན རུཙྩཏཱི’’ཏི ཨཏྟནོ ཝསནགབྦྷདྭཱརཾ ནིསྶཱཡ ཨཊྛཱསི.

ཙཏྟཱརོ མཧཱརཱཛཱནོ ‘‘དྷམྨསེནཱཔཏི ཀུཧིཾ ཝིཧརཏཱི’’ཏི ཨོལོཀེནྟཱ ནཱལཀགཱམེ ཛཱཏོཝརཀེ པརིནིབྦཱནམཉྩེ ནིཔནྣོ, པཙྪིམདསྶནཾ གམིསྶཱམཱ’’ཏི ཨཱགམྨ ཝནྡིཏྭཱ ཨཊྛཾསུ. ཀེ ཏུམྷེཏི? མཧཱརཱཛཱནོ བྷནྟེཏི. ཀསྨཱ ཨཱགཏཏྠཱཏི? གིལཱནུཔཊྛཱཀཱ བྷཝིསྶཱམཱཏི. ‘‘ཧོཏུ, ཨཏྠི གིལཱནུཔཊྛཱཀོ, གཙྪཐ ཏུམྷེ’’ཏི ཨུཡྻོཛེསི. ཏེསཾ གཏཱཝསཱནེ ཏེནེཝ ནཡེན སཀྐོ དེཝཱནམིནྡོ. ཏསྨིཾ གཏེ མཧཱབྲཧྨཱ ཙ ཨཱགམིཾསུ. ཏེཔི ཏཐེཝ ཐེརོ ཨུཡྻོཛེསི.

བྲཱཧྨཎཱི དེཝཏཱནཾ ཨཱགམནཉྩ གམནཉྩ དིསྭཱ ‘‘ཀེ ནུ ཁོ ཨེཏེ མམ པུཏྟཾ ཝནྡིཏྭཱ གཙྪནྟཱི’’ཏི ཐེརསྶ ¶ གབྦྷདྭཱརཾ གནྟྭཱ ‘‘ཏཱཏ, ཙུནྡ, ཀཱ པཝཏྟཱི’’ཏི པུཙྪི. སོ ཏཾ པཝཏྟིཾ ཨཱཙིཀྑིཏྭཱ ‘‘མཧཱཨུཔཱསིཀཱ, བྷནྟེ, ཨཱགཏཱ’’ཏི ཨཱཧ. ཐེརོ ‘‘ཀསྨཱ ཨཝེལཱཡ ཨཱགཏཱ’’ཏི པུཙྪི. སཱ ‘‘ཏུཡ྄ཧཾ, ཏཱཏ, དསྶནཏྠཱཡཱ’’ཏི ཝཏྭཱ ‘‘ཏཱཏ, པཋམཾ ཀེ ཨཱགཏཱ’’ཏི པུཙྪི. ཙཏྟཱརོ མཧཱརཱཛཱནོ ཨུཔཱསིཀེཏི. ཏཱཏ, ཏྭཾ ཙཏཱུཧི མཧཱརཱཛེཧི མཧནྟཏརོཏི? ཨཱརཱམིཀསདིསཱ ཨེཏེ ཨུཔཱསིཀེ, ཨམྷཱཀཾ སཏྠུ པཊིསནྡྷིགྒཧཎཏོ པཊྛཱཡ ཁགྒཧཏྠཱ ཧུཏྭཱ ཨཱརཀྑཾ ཨཀཾསཱུཏི. ཏེསཾ ཏཱཏ གཏཱཝསཱནེ ཀོ ཨཱགཏོཏི? སཀྐོ དེཝཱནམིནྡོཏི. དེཝརཱཛཏོཔི ཏྭཾ ཏཱཏ མཧནྟཏརོཏི? བྷཎྜགྒཱཧཀསཱམཎེརསདིསོ ཨེས ཨུཔཱསིཀེ, ཨམྷཱཀཾ སཏྠུ ཏཱཝཏིཾསཏོ ཨོཏརཎཀཱལེ པཏྟཙཱིཝརཾ གཧེཏྭཱ ཨོཏིཎྞོཏི. ཏསྶ ཏཱཏ གཏཱཝསཱནེ ཛོཏཡམཱནོ ཝིཡ ཀོ ཨཱགཏོཏི? ཨུཔཱསིཀེ, ཏུཡ྄ཧཾ བྷགཝཱ ཙ སཏྠཱ ཙ མཧཱབྲཧྨཱ ནཱམ ཨེསོཏི. མཡ྄ཧཾ བྷགཝཏོ ¶ མཧཱབྲཧྨཏོཔི ཏྭཾ, ཏཱཏ, མཧནྟཏརོཏི? ཨཱམ ཨུཔཱསིཀེ, ཨེཏེ ནཱམ ཀིར ཨམྷཱཀཾ སཏྠུ ཛཱཏདིཝསེ ཙཏྟཱརོ མཧཱབྲཧྨཱནོ མཧཱཔུརིསཾ སུཝཎྞཛཱལེན པཊིགྒཎྷིཾསཱུཏི.

ཨཐ བྲཱཧྨཎིཡཱ – ‘‘པུཏྟསྶ ཏཱཝ མེ ཨཡཾ ཨཱནུབྷཱཝོ, ཀཱིདིསོ ཝཏ མཡ྄ཧཾ པུཏྟསྶ བྷགཝཏོ ¶ སཏྠུ ཨཱནུབྷཱཝོ བྷཝིསྶཏཱི’’ཏི ཙིནྟཡནྟིཡཱ སཧསཱ པཉྩཝཎྞཱ པཱིཏི ཨུཔྤཛྫིཏྭཱ སཀལསརཱིརཾ ཕརི. ཐེརོ – ‘‘ཨུཔྤནྣཾ མེ མཱཏུ པཱིཏིསོམནསྶཾ, ཨཡཾ དཱནི ཀཱལོ དྷམྨདེསནཱཡཱ’’ཏི ཙིནྟེཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཙིནྟེསི མཧཱཨུཔཱསིཀེ’’ཏི ཨཱཧ. སཱ ‘‘པུཏྟསྶ ཏཱཝ མེ ཨཡཾ གུཎོ, སཏྠུ པནསྶ ཀཱིདིསོ བྷཝིསྶཏཱིཏི ཨིདཾ, ཏཱཏ, ཙིནྟེམཱི’’ཏི ཨཱཧ. མཧཱཨུཔཱསིཀེ, མཡ྄ཧཾ སཏྠུཛཱཏཀྑཎེ མཧཱབྷིནིཀྑམནེ སམྦོདྷིཡཾ དྷམྨཙཀྐཔྤཝཏྟནེ ཙ དསསཧསྶིལོཀདྷཱཏུ ཀམྤིཏྠ. སཱིལེན སམཱདྷིནཱ པཉྙཱཡ ཝིམུཏྟིཡཱ ཝིམུཏྟིཉཱཎདསྶནེན སམོ ནཱམ ནཏྠི, ཨིཏིཔི སོ བྷགཝཱཏི ཝིཏྠཱརེཏྭཱ བུདྡྷགུཎཔཊིསཾཡུཏྟཾ དྷམྨདེསནཾ ཀཐེསི.

བྲཱཧྨཎཱི པིཡཔུཏྟསྶ དྷམྨདེསནཱཔརིཡོསཱནེ སོཏཱཔཏྟིཕལེ པཏིཊྛཱཡ པུཏྟཾ ཨཱཧ – ‘‘ཏཱཏ ཨུཔཏིསྶ, ཀསྨཱ ཨེཝམཀཱསི, ཨེཝརཱུཔཾ ནཱམ ཨམཏཾ མཡ྄ཧཾ ཨེཏྟཀཾ ཀཱལཾ ན ཨདཱསཱི’’ཏི. ཐེརོ – ‘‘དིནྣཾ དཱནི མེ མཱཏུ རཱུཔསཱརིཡཱ ¶ བྲཱཧྨཎིཡཱ པོསཱཝནིཀམཱུལཾ, ཨེཏྟཀེན ཝཊྚིསྶཏཱི’’ཏི ཙིནྟེཏྭཱ – ‘‘གཙྪ མཧཱཨུཔསིཀེ’’ཏི བྲཱཧྨཎིཾ ཨུཡྻོཛེཏྭཱ – ‘‘ཙུནྡ ཀཱ ཝེལཱ’’ཏི ཨཱཧ. བལཝཔཙྩཱུསཀཱལོ, བྷནྟེཏི. བྷིཀྑུསངྒྷཾ སནྣིཔཱཏེཧཱིཏི. སནྣིཔཏིཏོ བྷནྟེ བྷིཀྑུསངྒྷོཏི. ‘‘མཾ ཨུཀྑིཔིཏྭཱ ནིསཱིདཱཔེཧི ཙུནྡཱ’’ཏི ཨུཀྑིཔིཏྭཱ ནིསཱིདཱཔེསི.

ཐེརོ བྷིཀྑཱུ ཨཱམནྟེསི – ‘‘ཨཱཝུསོ ཙཏུཙཏྟཱལཱིསཾ ཝོ ཝསྶཱནི མཡཱ སདྡྷིཾ ཝིཙརནྟཱནཾ ཡཾ མེ ཀཱཡིཀཾ ཝཱ ཝཱཙསིཀཾ ཝཱ ན རོཙེཐ, ཏཾ ཁམཐ ཨཱཝུསོ’’ཏི. ཨེཏྟཀཾ, བྷནྟེ, ཨམྷཱཀཾ ཚཱཡཱ ཝིཡ ཏུམྷེ ཨམུཉྩིཏྭཱ ཝིཙརནྟཱནཾ ཨརུཙྩནཀཾ ནཱམ ནཏྠི, ཏུམྷེ པན ཨམྷཱཀཾ ཁམཐཱཏི. ཨཐ ཐེརོ མཧཱཙཱིཝརཾ སངྐཌྜྷིཏྭཱ མུཁཾ པིདྷཱཡ དཀྑིཎེན པསྶེན ནིཔནྣོ སཏྠཱ ཝིཡ ནཝ ཨནུཔུབྦསམཱཔཏྟིཡོ ཨནུལོམཔཊིལོམཏོ སམཱཔཛྫིཏྭཱ པུན པཋམཛ྄ཛྷཱནཾ ཨཱདིཾ ཀཏྭཱ ཡཱཝ ཙཏུཏྠཛ྄ཛྷཱནཱ སམཱཔཛྫི ¶ . ཏཏོ ཝུཊྛཱཡ ཨནནྟརཾཡེཝ མཧཱཔཐཝིཾ ཨུནྣཱདེནྟོ ཨནུཔཱདིསེསཱཡ ནིབྦཱནདྷཱཏུཡཱ པརིནིབྦཱཡི.

ཨུཔཱསིཀཱ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ མེ པུཏྟོ, ན ཀིཉྩི ཀཐེཏཱི’’ཏི ཨུཊྛཱཡ པིཊྛིཔཱདེ པརིམཛྫནྟཱི པརིནིབྦུཏབྷཱཝཾ ཉཏྭཱ མཧཱསདྡཾ ཀུརུམཱནཱ པཱདེསུ ནིཔཏིཏྭཱ – ‘‘ཏཱཏ མཡཾ ཨིཏོ པུབྦེ ཏཝ གུཎཾ ན ཛཱནིམྷཱ, ཨིདཱནི པན ཏཾ ཨཱདིཾ ཀཏྭཱ ཨནེཀསཏེ ཨནེཀསཧསྶེ ཨནེཀསཏསཧསྶེ བྷིཀྑཱུ ཨིམསྨིཾ ནིཝེསནེ ནིསཱིདཱཔེཏྭཱ བྷོཛེཏུཾ ན ལབྷིམྷཱ, ཙཱིཝརེཧི ཨཙྪཱདེཏུཾ ན ལབྷིམྷཱ, ཝིཧཱརསཏཾ ཝིཧཱརསཧསྶཾ ཀཱརེཏུཾ ན ལབྷིམྷཱ’’ཏི ཡཱཝ ཨརུཎུགྒམནཱ པརིདེཝི ¶ . ཨརུཎེ ཨུགྒཏམཏྟེཡེཝ སུཝཎྞཀཱརེ པཀྐོསཱཔེཏྭཱ སུཝཎྞགབྦྷཾ ཝིཝརཱཔེཏྭཱ སུཝཎྞགྷཊིཡོ མཧཱཏུལཱཡ ཏུལཱཔེཏྭཱ – ‘‘པཉྩ ཀཱུཊཱགཱརསཏཱནི པཉྩ ཨགྒྷིཀསཏཱནི ཀརོཐཱ’’ཏི དཱཔེཏི.

སཀྐོཔི དེཝརཱཛཱ ཝིསྶཀམྨདེཝཔུཏྟཾ ཨཱམནྟེཏྭཱ – ‘‘ཏཱཏ དྷམྨསེནཱཔཏི པརིནིབྦུཏོ, པཉྩ ཀཱུཊཱགཱརསཏཱནི པཉྩ ཨགྒྷིཀསཏཱནི ཙ མཱཔེཧཱི’’ཏི ཨཱཧ. ཨིཏི ཨུཔཱསིཀཱཡ ཀཱརིཏཱནི ཙ ཝིསྶཀམྨེན ནིམྨིཏཱནི ཙ སབྦཱནིཔི དྭེསཧསྶཱནི ཨཧེསུཾ. ཏཏོ ནགརམཛ྄ཛྷེ སཱརམཡཾ མཧཱམཎྜཔཾ ཀཱརེཏྭཱ མཎྜཔམཛ྄ཛྷེ མཧཱཀཱུཊཱགཱརཾ ཋཔེཏྭཱ ¶ སེསཱནི པརིཝཱརསངྑེཔེན ཋཔེཏྭཱ སཱདྷུཀཱིལི༹ཀཾ ཨཱརབྷིཾསུ. དེཝཱནཾ ཨནྟརེ མནུསྶཱ, མནུསྶཱནཾ ཨནྟརེ དེཝཱ ཨཧེསུཾ.

རེཝཏཱི ནཱམ ཨེཀཱ ཐེརསྶ ཨུཔཊྛཱཡིཀཱ – ‘‘ཨཧཾ ཐེརསྶ པཱུཛཾ ཀརིསྶཱམཱི’’ཏི སུཝཎྞཔུཔྥཱནཾ ཏཡོ ཀུམྦྷེ ཀཱརེསི. ‘‘ཐེརསྶ པཱུཛཾ ཀརིསྶཱམཱི’’ཏི སཀྐོ དེཝརཱཛཱ ཨཌྜྷཏེཡྻཀོཊིནཱཊཀེཧི པརིཝཱརིཏོ ཨོཏརི. ‘‘སཀྐོ ཨོཏརཏཱི’’ཏི མཧཱཛནོ པཙྪཱམུཁོ པཊིཀྐམི. ཏཏྠ སཱཔི ཨུཔཱསིཀཱ པཊིཀྐམམཱནཱ གརུབྷཱརཏྟཱ ཨེཀམནྟཾ ཨཔསཀྐིཏུཾ ཨསཀྐོནྟཱི མནུསྶཱནཾ ཨནྟརེ པཏི. མནུསྶཱ ཨཔསྶནྟཱ ཏཾ མདྡིཏྭཱ ཨགམིཾསུ. སཱ ཏཏྠེཝ ཀཱལཾ ཀཏྭཱ ཏཱཝཏིཾསབྷཝནེ ཀནཀཝིམཱནེ ནིབྦཏྟི. ནིབྦཏྟཀྑཎེཡེཝསྶཱ རཏནཀྑནྡྷོ ཝིཡ ཏིགཱཝུཏཔྤམཱཎོ ཨཏྟབྷཱཝོ ཨཧོསི སཊྛིསཀཊཔཱུརཔྤམཱཎཨལངྐཱརཔཊིམཎྜིཏཱ ཨཙྪརཱསཧསྶཔརིཝཱརིཏཱ. ཨཐསྶཱ དིབྦཾ སབྦཀཱཡིཀཱདཱསཾ པུརཏོ ཋཔཡིཾསུ ¶ . སཱ ཨཏྟནོ སིརིསམྤཏྟིཾ དིསྭཱ – ‘‘ཨུལཱ༹རཱ ཨཡཾ སམྤཏྟི, ཀིཾ ནུ ཁོ མེ ཀམྨཾ ཀཏ’’ནྟི ཙིནྟཡམཱནཱ ཨདྡས – ‘‘མཡཱ སཱརིཔུཏྟཏྠེརསྶ པརིནིབྦུཏཊྛཱནེ ཏཱིཧི སུཝཎྞཔུཔྥཀུམྦྷེཧི པཱུཛཱ ཀཏཱ, མཧཱཛནོ མཾ མདྡིཏྭཱ གཏོ, སཱཧཾ ཏཏྠ ཀཱལཾ ཀཏྭཱ ཨིདྷཱུཔཔནྣཱ, ཐེརཾ ནིསྶཱཡ ལདྡྷཾ ཨིདཱནི པུཉྙཝིཔཱཀཾ མནུསྶཱནཾ ཀཐེསྶཱམཱི’’ཏི སཧ ཝིམཱནེནེཝ ཨོཏརི.

མཧཱཛནོ དཱུརཏོཝ དིསྭཱ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ དྭེ སཱུརིཡཱ ཨུཊྛིཏཱ’’ཏི? ཨོལོཀེནྟོ – ‘‘ཝིམཱནེ ཨཱགཙྪནྟེ ཀཱུཊཱགཱརསཎྛཱནཾ པཉྙཱཡཏི, ནཱཡཾ སཱུརིཡོ, ཝིམཱནམེཏཾ ཨེཀ’’ནྟི ཨཱཧ. ཏམྤི ཝིམཱནཾ ཏཱཝདེཝ ཨཱགནྟྭཱ ཐེརསྶ དཱརུཙིཏཀམཏྠཀེ ཝེཧཱསཾ ཨཊྛཱསི. དེཝདྷཱིཏཱ ཝིམཱནཾ ཨཱཀཱསེཡེཝ ཋཔེཏྭཱ པཐཝིཾ ཨོཏརི. མཧཱཛནོ – ‘‘ཀཱ ཏྭཾ, ཨཡྻེ’’ཏི? པུཙྪི. ‘‘ན མཾ ཏུམྷེ ཛཱནཱཐ, རེཝཏཱི ནཱམཱཧཾ, ཏཱིཧི སུཝཎྞཔུཔྥཀུམྦྷེཧི ཐེརཾ པཱུཛཾ ཀཏྭཱ མནུསྶེཧི མདྡིཏཱ ¶ ཀཱལཾ ཀཏྭཱ ཏཱཝཏིཾསབྷཝནེ ནིབྦཏྟཱ, པསྶཐ མེ སིརིསམྤཏྟིཾ, ཏུམྷེཔི དཱནི དཱནཱནི དེཐ, པུཉྙཱནི ཀརོཐཱ’’ཏི ཀུསལཀིརིཡཱཡ ཝཎྞཾ ཀཐེཏྭཱ ཐེརསྶ ཙིཏཀཾ པདཀྑིཎཾ ཀཏྭཱ ཝནྡིཏྭཱ ཨཏྟནོ དེཝཊྛཱནཾཡེཝ གཏཱ.

མཧཱཛནོཔི ¶ སཏྟཱཧཾ སཱདྷུཀཱིལི༹ཀཾ ཀཱིལི༹ཏྭཱ སབྦགནྡྷེཧི ཙིཏཀཾ ཨཀཱསི, ཙིཏཀཱ ཨེཀཱུནརཏནསཏིཀཱ ཨཧོསི. ཐེརསྶ སརཱིརཾ ཙིཏཀཾ ཨཱརོཔེཏྭཱ ཨུསཱིརཀལཱཔཀེཧི ཨཱལིམྤེསུཾ. ཨཱལཱ༹ཧནེ སབྦརཏྟིཾ དྷམྨསྶཝནཾ པཝཏྟི. ཨནུརུདྡྷཏྠེརོ སབྦགནྡྷོདཀེན ཐེརསྶ ཙིཏཀཾ ནིབྦཱཔེསི. ཙུནྡཏྠེརོ དྷཱཏུཡོ པརིསྶཱཝནེ པཀྑིཔིཏྭཱ – ‘‘ན དཱནི མཡཱ ཨིདྷེཝ སཀྐཱ ཋཱཏུཾ, མཡ྄ཧཾ ཛེཊྛབྷཱཏིཀསྶ དྷམྨསེནཱཔཏིསཱརིཔུཏྟཏྠེརསྶ པརིནིབྦུཏབྷཱཝཾ སམྨཱསམྦུདྡྷསྶ ཨཱརོཙེསྶཱམཱི’’ཏི དྷཱཏུཔརིསྶཱཝནཾ ཐེརསྶ ཙ པཏྟཙཱིཝརཾ གཧེཏྭཱ སཱཝཏྠིཾ ཨགམཱསི. ཨེཀཊྛཱནེཔི ཙ དྭེ རཏྟིཡོ ཨཝསིཏྭཱ སབྦཏྠ ཨེཀརཏྟིཝཱསེནེཝ སཱཝཏྠིཾ པཱཔུཎི. ཏམཏྠཾ དསྶེཏུཾ ཨཐ ཁོ ཙུནྡོ སམཎུདྡེསོཏིཨཱདི ཝུཏྟཾ.

ཏཏྠ ཡེནཱཡསྨཱ ཨཱནནྡོཏི ཡེན ཨཏྟནོ ཨུཔཛ྄ཛྷཱཡོ དྷམྨབྷཎྜཱགཱརིཀོ ཨཱཡསྨཱ ཨཱནནྡོ, ཏེནུཔསངྐམི. ཀསྨཱ པནེས ཨུཛུཀཾ ¶ སཏྠུ སནྟིཀཾ ཨགནྟྭཱ ཐེརསྶ སནྟིཀཾ ཨགམཱསཱིཏི? སཏྠརི ཙ ཐེརེ ཙ གཱརཝེན. ཛེཏཝནམཧཱཝིཧཱརེ པོཀྑརཎིཡཾ ཀིརསྶ ནྷཏྭཱ པཙྩུཏྟརིཏྭཱ སུནིཝཏྠསུཔཱརུཏསྶ ཨེཏདཧོསི – ‘‘བུདྡྷཱ ནཱམ མཧཱཔཱསཱཎཙྪཏྟཾ ཝིཡ གརུནོ, ཕཎཀཏསཔྤ སཱིཧབྱགྒྷམཏྟཝརཝཱརཎཱདཡོ ཝིཡ ཙ དུརཱསདཱ, ན སཀྐཱ མཡཱ ཨུཛུཀམེཝ སཏྠུ སནྟིཀཾ གནྟྭཱ ཀཐེཏུཾ, ཀསྶ ནུ ཁོ སནྟིཀཾ གནྟབྦ’’ནྟི. ཏཏོ ཙིནྟེསི – ‘‘ཨུཔཛ྄ཛྷཱཡོ མེ དྷམྨབྷཎྜཱགཱརིཀོ ཛེཊྛབྷཱཏིཀཏྠེརསྶ ཨུཏྟམསཧཱཡོ, ཏསྶ སནྟིཀཾ གནྟྭཱ ཏཾ ཨཱདཱཡ སཏྠཱརཱ སདྡྷིཾ ཀཐེསྶཱམཱི’’ཏི སཏྠརི ཙེཝ ཐེརེ ཙ གཱརཝེན ཨུཔསངྐམི.

ཨིདམསྶ པཏྟཙཱིཝརནྟི ‘‘ཨཡམསྶ པརིབྷོགཔཏྟོ, ཨིདཾ དྷཱཏུཔརིསྶཱཝན’’ནྟི ཨེཝཾ ཨེཀེཀཾ ཨཱཙིཀྑི. པཱལི༹ཡཾ པན ‘‘ཨིདམསྶ པཏྟཙཱིཝར’’ནྟི ཨེཏྟཀམེཝ ཝུཏྟཾ. ཀཐཱཔཱབྷཏནྟི ཀཐཱམཱུལཾ. མཱུལཉྷི པཱབྷཏནྟི ཝུཙྩཏི. ཡཐཱཧ –

‘‘ཨཔྤཀེནཔི ¶ མེདྷཱཝཱི, པཱབྷཏེན ཝིཙཀྑཎོ;

སམུཊྛཱཔེཏི ཨཏྟཱནཾ, ཨཎུཾ ཨགྒིཾཝ སནྡྷམ’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༡.༤);

བྷགཝནྟཾ ¶ དསྶནཱཡཱཏི བྷགཝནྟཾ དསྶནཏྠཱཡ. ཀིཾ པནིམིནཱ བྷགཝཱ ན དིཊྛཔུབྦོཏི? ནོ ན དིཊྛཔུབྦོ. ཨཡཉྷི ཨཱཡསྨཱ དིཝཱ ནཝ ཝཱརེ, རཏྟིཾ ནཝ ཝཱརེཏི ཨེཀཱཧཾ ཨཊྛཱརས ཝཱརེ ཨུཔཊྛཱནམེཝ གཙྪཏི. དིཝསསྶ པན སཏཝཱརཾ ཝཱ སཧསྶཝཱརཾ ཝཱ གནྟུཀཱམོ སམཱནོཔི ན ཨཀཱརཎཱ གཙྪཏི, ཨེཀཾ པཉྷདྭཱརཾ གཧེཏྭཱཝ གཙྪཏི. སོ ཏཾདིཝསཾ ཏེན ཀཐཱཔཱབྷཏེན གནྟུཀཱམོ ཨེཝམཱཧ. ཨིདམསྶ པཏྟཙཱིཝརནྟི ཐེརོཔི – ‘‘ཨིདཾ ཏསྶ པཏྟཙཱིཝརཾ, ཨིདཉྩ དྷཱཏུཔརིསྶཱཝན’’ནྟི པཱཊིཡེཀྐཾཡེཝ དསྶེཏྭཱ ཨཱཙིཀྑི.

སཏྠཱ ཧཏྠཾ པསཱརེཏྭཱ དྷཱཏུཔརིསྶཱཝནཾ གཧེཏྭཱ ཧཏྠཏལེ ཋཔེཏྭཱ བྷིཀྑཱུ ཨཱམནྟེསི – ‘‘ཡོ སོ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ པུརིམདིཝསེ ཨནེཀཱནི པཱཊིཧཱརིཡསཏཱནི ཀཏྭཱ པརིནིབྦཱནཾ ཨནུཛཱནཱཔེསི, ཏསྶ ཨིདཱནི ཨིམཱ སངྑཝཎྞསནྣིབྷཱ དྷཱཏུཡོཝ པཉྙཱཡནྟི, ཀཔྤསཏསཧསྶཱདྷིཀཾ ཨསངྑྱེཡྻཾ པཱུརིཏཔཱརམཱི ཨེས, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ, མཡཱ པཝཏྟིཏཾ དྷམྨཙཀྐཾ ¶ ཨནུཔཝཏྟཀོ ཨེས བྷིཀྑུ, པཊིལདྡྷདུཏིཡཨཱསནོ ཨེས བྷིཀྑུ, པཱུརིཏསཱཝཀསནྣིཔཱཏོ ཨེས བྷིཀྑུ, ཋཔེཏྭཱ མཾ དསསུ ཙཀྐཝཱལ༹སཧསྶེསུ པཉྙཱཡ ཨསདིསོ ཨེས བྷིཀྑུ, མཧཱཔཉྙོ ཨེས བྷིཀྑུ, པུཐུཔཉྙོ ཧཱསཔཉྙོ ཛཝནཔཉྙོ ཏིཀྑཔཉྙོ ནིབྦེདྷིཀཔཉྙོ ཨེས བྷིཀྑུ, ཨཔྤིཙྪོ ཨེས བྷིཀྑུ, སནྟུཊྛོ པཝིཝིཏྟོ ཨསཾསཊྛོ ཨཱརདྡྷཝཱིརིཡོ ཙོདཀོ པཱཔགརཧཱི ཨེས བྷིཀྑུ, པཉྩ ཛཱཏིསཏཱནི པཊིལདྡྷམཧཱསམྤཏྟིཡོ པཧཱཡ པབྦཛིཏོ ཨེས བྷིཀྑུ, མམ སཱསནེ པཐཝཱིསམཁནྟིཀོ ཨེས བྷིཀྑུ, ཚིནྣཝིསཱཎཨུསབྷསདིསོ ཨེས བྷིཀྑུ, ཙཎྜཱལཔུཏྟསདིསནཱིཙཙིཏྟོ ཨེས བྷིཀྑུ. པསྶཐ, བྷིཀྑཝེ, མཧཱཔཉྙསྶ དྷཱཏུཡོ, པསྶཐ, བྷིཀྑཝེ, པུཐུཔཉྙསྶ ཧཱསཔཉྙསྶ ཛཝནཔཉྙསྶ ཏིཀྑཔཉྙསྶ ནིབྦེདྷིཀཔཉྙསྶ ཨཔྤིཙྪསྶ སནྟུཊྛསྶ པཝིཝིཏྟསྶ ཨསཾསཊྛསྶ ཨཱརདྡྷཝཱིརིཡསྶ ¶ , ཙོདཀསྶ, པསྶཐ, བྷིཀྑཝེ, པཱཔགརཧིསྶ དྷཱཏུཡོཏི.

‘‘ཡོ པབྦཛཱི ཛཱཏིསཏཱནི པཉྩ,

པཧཱཡ ཀཱམཱནི མནོརམཱནི;

ཏཾ ཝཱིཏརཱགཾ སུསམཱཧིཏིནྡྲིཡཾ,

པརིནིབྦུཏཾ ཝནྡཐ སཱརིཔུཏྟཾ.

‘‘ཁནྟིབལོ ¶ པཐཝིསམོ ན ཀུཔྤཏི,

ན ཙཱཔི ཙིཏྟསྶ ཝསེན ཝཏྟཏི;

ཨནུཀམྤཀོ ཀཱརུཎིཀོ ཙ ནིབྦུཏོ,

པརིནིབྦུཏཾ ཝནྡཐ སཱརིཔུཏྟཾ.

‘‘ཙཎྜཱལཔུཏྟོ ཡཐཱ ནགརཾ པཝིཊྛོ,

ནཱིཙམནོ ཙརཏི ཀལོ༹པིཧཏྠོ;

ཏཐཱ ཨཡཾ ཝིཧརཏི སཱརིཔུཏྟོ,

པརིནིབྦུཏཾ ཝནྡཐ སཱརིཔུཏྟཾ.

‘‘ཨུསབྷོ ཡཐཱ ཚིནྣཝིསཱཎཀོ,

ཨཧེཋཡནྟོ ཙརཏི པུརནྟརེ ཝནེ;

ཏཐཱ ཨཡཾ ཝིཧརཏི སཱརིཔུཏྟོ,

པརིནིབྦུཏཾ ཝནྡཐ སཱརིཔུཏྟ’’ནྟི.

ཨིཏི ¶ བྷགཝཱ པཉྩཧི གཱཐཱསཏེཧི ཐེརསྶ ཝཎྞཾ ཀཐེསི. ཡཐཱ ཡཐཱ བྷགཝཱ ཐེརསྶ ཝཎྞཾ ཀཐེསི, ཏཐཱ ཏཐཱ ཨཱནནྡཏྠེརོ སནྡྷཱརེཏུཾ ན སཀྐོཏི, བིལཱ༹རམུཁེ པཀྑནྟཀུཀྐུཊོ ཝིཡ པཝེདྷཏི. ཏེནཱཧ ཨཔིཙ མེ, བྷནྟེ, མདྷུརཀཛཱཏོ ཝིཡ ཀཱཡོཏི སབྦཾ ཝིཏྠཱརེཏབྦཾ. ཏཏྠ མདྷུརཀཛཱཏོཏིཨཱདཱིནཾ ཨཏྠོ ཝུཏྟོཡེཝ. ཨིདྷ པན དྷམྨཱཏི ཨུདྡེསཔརིཔུཙྪཱདྷམྨཱ ཨདྷིཔྤེཏཱ. ཏསྶ ཧི ཨུདྡེསཔརིཔུཙྪཱདྷམྨེ ཨགཧིཏེ ཝཱ གཧེཏུཾ, གཧིཏེ ཝཱ སཛ྄ཛྷཱཡཾ ཀཱཏུཾ ཙིཏྟཾ ན པཝཏྟཏི. ཨཐ སཏྠཱ པཉྩཔསཱདཝིཙིཏྲཱནི ཨཀྑཱིནི ཨུམྨཱིལེཏྭཱ ཐེརཾ ཨོལོཀེནྟོ ‘‘ཨསྶཱསེསྶཱམི ན’’ནྟི ཨསྶཱསེནྟོ ཀིཾ ནུ ཁོ ཏེ, ཨཱནནྡ, སཱརིཔུཏྟོཏིཨཱདིམཱཧ.

ཏཏྠ སཱིལཀྑནྡྷནྟི ལོཀིཡལོཀུཏྟརསཱིལཾ. སམཱདྷིཔཉྙཱསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཝིམུཏྟི པན ལོཀུཏྟརཱཝ. ཝིམུཏྟིཉཱཎདསྶནཾ ¶ པཙྩཝེཀྑཎཉཱཎཾ, ཏཾ ལོཀིཡམེཝ. ཨོཝཱདཀོཏི ཨོཝཱདདཱཡཀོ. ཨོཏིཎྞོཏི ཨོཏིཎྞེསུ ཝཏྠཱུསུ ནཱནཔྤཀཱརེན ཨོཏརཎསཱིལོ. ཝིཉྙཱཔཀོཏི དྷམྨཀཐཱཀཱལེ ཨཏྠཉྩ ཀཱརཎཉྩ ཝིཉྙཱཔེཏཱ. སནྡསྶཀོཏི ཁནྡྷདྷཱཏུཨཱཡཏནཝསེན ཏེསཾ ཏེསཾ དྷམྨཱནཾ ¶ དསྶེཏཱ. སམཱདཔཀོཏི ‘‘ཨིདཉྩིདཉྩ གཎྷཐཱ’’ཏི ཨེཝཾ གཎྷཱཔཀོ. སམུཏྟེཛཀོཏི ཨབྦྷུསྶཱཧཀོ. སམྤཧཾསཀོཏི པཊིལདྡྷགུཎེཧི མོདཱཔཀོ ཛོཏཱཔཀོ.

ཨཀིལཱསུ དྷམྨདེསནཱཡཱཏི དྷམྨདེསནཾ ཨཱརབྷིཏྭཱ ‘‘སཱིསཾ ཝཱ མེ རུཛྫཏི, ཧདཡཾ ཝཱ ཀུཙྪི ཝཱ པིཊྛི ཝཱ’’ཏི ཨེཝཾ ཨོསཀྐནཱཀཱརཝིརཧིཏོ ནིཀྐིལཱསུ ཝིསཱརདོ ཨེཀསྶཱཔི དྭིནྣམྤི སཱིཧཝེགེནེཝ པཀྑནྡཏི. ཨནུགྒཱཧཀོ སབྲཧྨཙཱརཱིནནྟི པདསྶ ཨཏྠོ ཁནྡྷཀཝགྒེ ཝིཏྠཱརིཏོཝ. དྷམྨོཛཾ དྷམྨབྷོགནྟི ཨུབྷཡེནཔི དྷམྨཔརིབྷོགོཝ ཀཐིཏོ. དྷམྨཱནུགྒཧནྟི དྷམྨེན ཨནུགྒཧཎཾ.

སཏྠཱ ‘‘ཨཏིཝིཡ ཨཡཾ བྷིཀྑུ ཀིལམཏཱི’’ཏི པུན ཏཾ ཨསྶཱསེནྟོ ནནུ ཏཾ, ཨཱནནྡ, མཡཱཏིཨཱདིམཱཧ. ཏཏྠ པིཡེཧི མནཱཔེཧཱིཏི མཱཏཱཔིཏཱབྷཱཏཱབྷགིནཱིཨཱདིཀེཧི ཛཱཏིཡཱ ནཱནཱབྷཱཝོ, མརཎེན ཝིནཱབྷཱཝོ, བྷཝེན ཨཉྙཐཱབྷཱཝོ. ཏཾ ཀུཏེཏྠ, ཨཱནནྡ, ལབྦྷཱཏི ཏནྟི ¶ ཏསྨཱ. ཡསྨཱ སབྦེཧི པིཡེཧི མནཱཔེཧི ནཱནཱབྷཱཝོ, ཏསྨཱ དས པཱརམིཡོ པཱུརེཏྭཱཔི སམྦོདྷིཾ པཏྭཱཔི དྷམྨཙཀྐཾ པཝཏྟེཏྭཱཔི ཡམཀཔཱཊིཧཱརིཡཾ དསྶེཏྭཱཔི དེཝོརོཧནཾ ཀཏྭཱཔི ཡཾ ཏཾ ཛཱཏཾ བྷཱུཏཾ སངྑཏཾ པལོཀདྷམྨཾ, ཏཾ ཏཐཱགཏསྶཱཔི སརཱིརཾ མཱ པལུཛྫཱིཏི ནེཏཾ ཋཱནཾ ཝིཛྫཏི, རོདནྟེནཔི ཀནྡནྟེནཔི ན སཀྐཱ ཏཾ ཀཱརཎཾ ལདྡྷུནྟི. སོ པལུཛྫེཡྻཱཏི སོ བྷིཛྫེཡྻ.

ཨེཝམེཝ ཁོཏི ཨེཏྠ ཡོཛནསཏུབྦེདྷོ མཧཱཛམྦུརུཀྑོ ཝིཡ བྷིཀྑུསངྒྷོ ཏསྶ དཀྑིཎདིསཾ གཏོ པཉྙཱསཡོཛནིཀོ མཧཱཁནྡྷོ ཝིཡ དྷམྨསེནཱཔཏི. ཏསྨིཾ མཧཱཁནྡྷེ བྷིནྣེ ཏཏོ པཊྛཱཡ ཨནུཔུབྦེན ཝཌྜྷིཏྭཱ པུཔྥཕལཱདཱིཧི ཏཾ ཋཱནཾ པཱུརེཏུཾ སམཏྠསྶ ཨཉྙསྶ ཁནྡྷསྶ ཨབྷཱཝོ ཝིཡ ཐེརེ པརིནིབྦུཏེ སོལ༹སནྣཾ པཉྙཱནཾ མཏྠཀཾ པཏྟསྶ ཨཉྙསྶ དཀྑིཎཱསནེ ནིསཱིདནསམཏྠསྶ སཱརིཔུཏྟསདིསསྶ བྷིཀྑུནོ ཨབྷཱཝོ. ཏཱཡ པརིབྷིནྣཱཡ སོ རུཀྑོ ཝིཡ ¶ བྷིཀྑུསངྒྷོ ཁནྡྷོཏྭེཝ ཛཱཏོཏི ཝེདིཏབྦོ. ཏསྨཱཏི ཡསྨཱ སབྦཾ སངྑཏཾ པལོཀདྷམྨཾ, ཏཾ མཱ པལུཛྫཱིཏི ན སཀྐཱ ལདྡྷུཾ, ཏསྨཱ.

༤-༥. ཨུཀྐཙེལསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༣༨༠-༣༨༡. ཙཏུཏྠེ ¶ ཨཙིརཔརིནིབྦུཏེསུ སཱརིཔུཏྟམོགྒལླཱནེསཱུཏི ནཙིརཔརིནིབྦུཏེསུ དྭཱིསུ ཨགྒསཱཝཀེསུ. ཏེསཉྷི དྷམྨསེནཱཔཏི ཀཏྟིཀམཱསཔུཎྞམཱཡ པརིནིབྦུཏོ, མཧཱམོགྒལླཱནོ ཏཏོ ཨཌྜྷམཱསཾ ཨཏིཀྐམྨ ཨམཱཝསུཔོསཐེ. སཏྠཱ དྭཱིསུ ཨགྒསཱཝཀེསུ པརིནིབྦུཏེསུ མཧཱབྷིཀྑུསངྒྷཔརིཝཱརོ མཧཱམཎྜལེ ཙཱརིཀཾ ཙརམཱནོ ཨནུཔུབྦེན ཨུཀྐཙེལནགརཾ པཏྭཱ ཏཏྠ པིཎྜཱཡ ཙརིཏྭཱ གངྒཱཔིཊྛེ རཛཏཔཊྚཝཎྞཝཱལིཀཱཔུལིནེ ཝིཧཱསི. ཏེན ཝུཏྟཾ ‘‘ཨཙིརཔརིནིབྦུཏེསུ སཱརིཔུཏྟམོགྒལླཱནེསཱུ’’ཏི. ཡེ མཧནྟཏརཱ ཁནྡྷཱ ཏེ པལུཛྫེཡྻུནྟི ཨིདྷཱཔི ཡོཛནསཏུབྦེདྷོ མཧཱཛམྦུརུཀྑོ ཝིཡ བྷིཀྑུསངྒྷོ, ཏསྶ དཀྑིཎཏོ ཙ ཨུཏྟརཏོ ཙ གཏཱ པཎྞཱསཡོཛནིཀཱ དྭེ མཧཱཁནྡྷཱ ཝིཡ དྭེ ཨགྒསཱཝཀཱཏི. སེསཾ པུརིམནཡེནེཝ ཡོཛེཏབྦཾ. པཉྩམེ དིཊྛཱིཏི ཀམྨསྶཀདིཊྛི.

༦. ཨུཏྟིཡསུཏྟཝཎྞནཱ

༣༨༢. ཚཊྛེ ¶ མཙྩུདྷེཡྻསྶ པཱརནྟི ཏེབྷཱུམཀཝཊྚསྶ པཱརབྷཱུཏཾ, ནིབྦཱནཾ.

༨. བྲཧྨསུཏྟཝཎྞནཱ

༣༨༤. ཨཊྛམེ ཀཱཡེ ཝཱ བྷིཀྑཱུཏི ཏསྨིཾ ཀཱལེ བྷིཀྑུཡེཝ ནཏྠི, ཨེཝཾ སནྟེཔི ཡོ སཏིཔཊྛཱནེ བྷཱཝེཏི, སོ ཀིལེསབྷིནྡནེན བྷིཀྑུཡེཝཱཏི དསྶེནྟོ ཨེཝམཱཧ. ཨེཀཱཡནནྟི ¶ ཨེཀམགྒཾ. ཛཱཏིཀྑཡནྟདསྶཱིཏི ཛཱཏིཡཱ ཁཡོཏི ཙ ཨནྟོཏི ཙ ནིབྦཱནཾ, ཏཾ པསྶཏཱིཏི ཨཏྠོ. མགྒཾ པཛཱནཱཏཱིཏི ཨེཀཱཡནསངྑཱཏཾ ཨེཀམགྒབྷཱུཏཾ མགྒཾ པཛཱནཱཏི. ཨེཀཱཡནམགྒོ ཝུཙྩཏི པུབྦབྷཱགསཏིཔཊྛཱནམགྒོ, ཏཾ པཛཱནཱཏཱིཏི ཨཏྠོ.

༩. སེདཀསུཏྟཝཎྞནཱ

༣༨༥. ནཝམེ སུམྦྷེསཱུཏི ཨེཝཾནཱམཀེ ཛནཔདེ. མེདཀཐཱལིཀཱཏི ཨེཝཾ ཨིཏྠིལིངྒཝསེན ལདྡྷནཱམཾ. མམཾ རཀྑ, ཨཧཾ ཏཾ རཀྑིསྶཱམཱིཏི ཨེཏྠ ཨཡཾ ཏསྶ ལདྡྷི – ཨཱཙརིཡོ ཨུཀྑིཏྟཝཾསཾ ¶ སུགྒཧིཏཾ ཨགཎྷནྟོ, ཨནྟེཝཱསིཀེན པཀྑནྟཔཀྑནྟདིསཾ ཨགཙྪནྟོ, སབྦཀཱལཉྩ ཝཾསགྒཾ ཨནུལློཀེནྟོ ཨནྟེཝཱསིཀཾ ན རཀྑཏི ནཱམ, ཨེཝཾ ཨརཀྑིཏོ ཨནྟེཝཱསིཀོ པཏིཏྭཱ ཙུཎྞཝིཙུཎྞཾ ཧོཏི. ཝཾསཾ པན སུགྒཧིཏཾ གཎྷནྟོ, ཏེན པཀྑནྟཔཀྑནྟདིསཾ གཙྪནྟོ, སབྦཀཱལཉྩ ཝཾསགྒཾ ཨུལློཀེནྟོ ཏཾ རཀྑཏི ནཱམ. ཨནྟེཝཱསིཀོཔི ཨིཏོ ཙིཏོ ཙ པཀྑནྡིཏྭཱ མིགོ ཝིཡ ཀཱིལ༹ནྟོ ཨཱཙརིཡཾ ན རཀྑཏི ནཱམ. ཨེཝཉྷི སཏི ཏིཁིཎཝཾསཀོཊི ཨཱཙརིཡསྶ གལཝཱཊཀེ ཝཱ ནལཱཊེ ཝཱ ཋཔིཏཱ ཋིཏཊྛཱནཾ བྷིནྡིཏྭཱ གཙྪེཡྻ. ཨཱཙཱརསམྤནྣཏཱཡ པན ཡཏོ ཝཾསོ ནམཏི, ཏཏོ ཨནཱམེནྟོ ཏཾ ཨཱཀཌྜྷེནྟོ ཝིཡ ཨེཀཏོབྷཱགིཡཾ ཀཏྭཱ ཝཱཏཱུཔཐམྦྷཾ གཱཧཱཔེཏྭཱ སཏིཾ སཱུཔཊྛིཏཾ ཀཏྭཱ ནིཙྩལོཝ ནིསཱིདནྟོ ཨཱཙརིཡཾ རཀྑཏི ནཱམཱཏི.

ཏྭཾ ཨཱཙརིཡ ཨཏྟཱནཾ རཀྑ, ཨཧཾ ཨཏྟཱནཾ རཀྑིསྶཱམཱིཏི ཨེཏྠ ཨཡམདྷིཔྤཱཡོ – ཨཱཙརིཡོ ཝཾསཾ སུགྒཧིཏཾ གཎྷནྟོ, ཨནྟེཝཱསིཀེན པཀྑནྟཔཀྑནྟདིསཾགཙྪནྟོ ¶ , སབྦཀཱལཉྩ ཝཾསགྒཾ ཨུལློཀེནྟོ, ཨཏྟཱནམེཝ རཀྑཏི, ན ཨནྟེཝཱསིཀཾ. ཨནྟེཝཱསིཀོཔི ཀཱཡམྤི ཨེཀཏོབྷཱགིཡཾ ཀཏྭཱ ཝཱཏཱུཔཐམྦྷཾ གཱཧཱཔེཏྭཱ སཏིཾ སཱུཔཊྛིཏཾ ཀཏྭཱ ནིཙྩལོཝ ནིསཱིདམཱནོ ཨཏྟཱནཾཡེཝ རཀྑཏི ནཱམ, ན ཨཱཙརིཡཾ.

སོ ཏཏྠ ཉཱཡོཏི ཡཾ མེདཀཐཱལིཀཱ ཨཱཧ. སོ ཏཏྠ ཉཱཡོ, སོ ཨུཔཱཡོ, ཏཾ ཀཱརཎནྟི ཨཏྠོ. སཏིཔཊྛཱནཾ ¶ སེཝིཏབྦནྟི ཙཏུབྦིདྷཾ སཏིཔཊྛཱནཾ སེཝིཏབྦཾ. ཨཱསེཝནཱཡཱཏི ཀམྨཊྛཱནཱསེཝནཱཡ. ཨེཝཾ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, ཨཏྟཱནཾ རཀྑནྟོ པརཾ རཀྑཏཱིཏི ཡོ བྷིཀྑུ ཀམྨཱརཱམཏཱདཱིནི པཧཱཡ རཏྟིཊྛཱནདིཝཱཊྛཱནེསུ མཱུལཀམྨཊྛཱནཾ ཨཱསེཝནྟོ བྷཱཝེནྟོ ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎཱཏི, ཨཐ ནཾ པརོ དིསྭཱ – ‘‘བྷདྡཀོ ཝཏཱཡཾ, བྷིཀྑུ, སམྨཱཔཊིཔནྣོ’’ཏི ཏསྨིཾ ཙིཏྟཾ པསཱདེཏྭཱ སགྒཔརཱཡཎོ ཧོཏི. ཨཡཾ ཨཏྟཱནཾ རཀྑནྟོ པརཾ རཀྑཏི ནཱམ.

ཁནྟིཡཱཏི ཨདྷིཝཱསནཁནྟིཡཱ. ཨཝིཧིཾསཱཡཱཏི སཔུབྦབྷཱགཱཡ ཀརུཎཱཡ. མེཏྟཙིཏྟཏཱཡཱཏི སཔུབྦབྷཱགཱཡ མེཏྟཱཡ. ཨནུདཡཏཱཡཱཏི ཨནུཝཌྜྷིཡཱ, སཔུབྦབྷཱགཱཡ མུདིཏཱཡཱཏི ཨཏྠོ. པརཾ རཀྑནྟོ ཨཏྟཱནཾ རཀྑཏཱིཏི ཨེཏྠ ཡོ བྷིཀྑུ རཏྟིཊྛཱནདིཝཱཊྛཱནཾ གཏོ ཏཱིསུ བྲཧྨཝིཧཱརེསུ ཏིཀཙཏུཀྐཛ྄ཛྷཱནཱནི ནིབྦཏྟེཏྭཱ ཛྷཱནཾ པཱདཀཾ ཀཏྭཱ སངྑཱརེ སམྨསནྟོ ཝིཔསྶནཾ ཝཌྜྷེཏྭཱ ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎཱཏི. ཨཡཾ པརཾ རཀྑནྟོ ཨཏྟཱནཾ རཀྑཏི ནཱམཱཏི ཝེདིཏབྦོ.

༡༠. ཛནཔདཀལྱཱཎཱིསུཏྟཝཎྞནཱ

༣༨༦. དསམེ ¶ ཛནཔདཀལྱཱཎཱིཏི ཛནཔདམྷི ཀལྱཱཎཱི ཨུཏྟམཱ ཚསརཱིརདོསརཧིཏཱ པཉྩཀལྱཱཎསམནྣཱགཏཱ. སཱ ཧི ཡསྨཱ ནཱཏིདཱིགྷཱ ནཱཏིརསྶཱ, ནཱཏིཀིསཱ ནཱཏིཐཱུལཱ, ནཱཏིཀཱལཱ༹ ནཱཙྩོདཱཏཱ, ཨཏིཀྐནྟཱ, མཱནུསཝཎྞཾ ཨཔྤཏྟཱ དིབྦཝཎྞཾ, ཏསྨཱ ཚསརཱིརདོསརཧིཏཱ. ཚཝིཀལྱཱཎཾ, མཾསཀལྱཱཎཾ, ནྷཱརུཀལྱཱཎཾ, ཨཊྛིཀལྱཱཎཾ, ཝཡཀལྱཱཎནྟི ཨིམེཧི པན ཀལྱཱཎེཧི སམནྣཱགཏཏྟཱ པཉྩཀལྱཱཎེཧི སམནྣཱགཏཱ ནཱམ. ཏསྶཱ ཧི ཨཱགནྟུཀོབྷཱསཀིཙྩཾ ནཏྠི, ཨཏྟནོ སརཱིརོབྷཱསེནེཝ དྭཱདསཧཏྠཊྛཱནེ ཨཱལོཀཾ ཀརོཏི, པིཡངྒུསཱམཱ ཝཱ ཧོཏི, སུཝཎྞསཱམཱ ཝཱ, ཨཡམསྶཱ ཚཝིཀལྱཱཎཏཱ. ཙཏྟཱརོ པནསྶཱ ཧཏྠཔཱདཱ ¶ མུཁཔརིཡོསཱནཉྩ ལཱཁཱརསཔརིཀམྨཀཏཾ ཝིཡ རཏྟཔཝཱལ༹རཏྟཀམྦལསདིསཾ ཧོཏི, ཨཡམསྶཱ མཾསཀལྱཱཎཏཱ. ཝཱིསཏི པན ནཁཔཏྟཱནི མཾསཏོ ཨམུཏྟཊྛཱནེ ལཱཁཱརསཔཱུརིཏཱནི ཝིཡ, མུཏྟཊྛཱནེ ཁཱིརདྷཱརཱསདིསཱནི, ཧོནྟི ཨཡམསྶཱ ནྷཱརུཀལྱཱཎཀཏཱ. དྭཏྟིཾས དནྟཱ སུཕུསིཏཱ ¶ སུདྷོཏཝཛིརཔནྟི ཝིཡ ཁཱཡནྟི, ཨཡམསྶཱ ཨཊྛིཀལྱཱཎཏཱ. ཝཱིསཏིཝསྶསཏིཀཱཔི པན སམཱནཱ སོལ༹སཝསྶུདྡེསིཀཱ ཝིཡ ཧོཏི ནིཔྤལིཏཱ, ཨཡམསྶཱ ཝཡཀལྱཱཎཏཱ.

པརམཔཱསཱཝིནཱིཏི ཨེཏྠ པསཝནཾ པསཱཝོ, པཝཏྟཱིཏི ཨཏྠོ. པསཱཝོ ཨེཝ པཱསཱཝོ. པརམོ པཱསཱཝོ པརམཔཱསཱཝོ, སོ ཨསྶཱ ཨཏྠཱིཏི པརམཔཱསཱཝིནཱི. ནཙྩེ ཙ གཱིཏེ ཙ ཨུཏྟམཔཝཏྟི སེཊྛཀིརིཡཱ, ཨུཏྟམམེཝ ནཙྩཾ ནཙྩཏི, གཱིཏཾ ཝཱ གཱཡཏཱིཏི ཝུཏྟཾ ཧོཏི. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝ. ཨིམེསུ པན དྭཱིསུ སུཏྟེསུ པུབྦབྷཱགཝིཔསྶནཱཝ ཀཐིཏཱཏི.

ནཱལནྡཝགྒོ དུཏིཡོ.

༣. སཱིལཊྛིཏིཝགྒོ

༡-༢. སཱིལསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༣༨༧-༣༨༨. ཏཏིཡཝགྒསྶ ¶ པཋམེ སཱིལཱནཱིཏི ཙཏུཔཱརིསུདྡྷིསཱིལཱནི. དུཏིཡེ ཨུམྨངྒོཏི པཉྷམགྒོ པཉྷགཝེསནཾ.

༣-༥. པརིཧཱནསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༣༨༩-༣༩༡. ཏཏིཡེ པརིཧཱནཾ ཧོཏཱིཏི པུགྒལཝསེན པརིཧཱནཾ ཧོཏི. ཡོ ཧི བུདྡྷེསུ དྷརནྟེསུཔི ཙཏྟཱརོ སཏིཔཊྛཱནེ ན བྷཱཝེཏི, ཏསྶ སདྡྷམྨོ ཨནྟརཧིཏོ ནཱམ ཧོཏི དེཝདཏྟཱདཱིནཾ ཝིཡ. ཨིཏི ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཏསྶ པུགྒལསྶེཝ དྷམྨནྟརདྷཱནཾ ཀཐིཏཾ. ཙཏུཏྠཔཉྩམེསུ སབྦཾ ཨུཏྟཱནམེཝ.

༦. པདེསསུཏྟཝཎྞནཱ

༣༩༢. ཚཊྛེ ¶ པདེསཾ བྷཱཝིཏཏྟཱཏི པདེསཏོ བྷཱཝིཏཏྟཱ. ཙཏྟཱརོ ཧི མགྒེ ཏཱིཎི ཙ ཕལཱནི ནིབྦཏྟེནྟེན སཏིཔཊྛཱནཱ པདེསཾ བྷཱཝིཏཱ ནཱམ ཧོནྟི.

༧. སམཏྟསུཏྟཝཎྞནཱ

༣༩༣. སཏྟམེ ¶ སམཏྟཾ བྷཱཝིཏཏྟཱཏི སམཏྟཱ བྷཱཝིཏཏྟཱ. ཨརཧཏྟཕལཾ ཨུཔྤཱདེནྟེན ཧི སཏིཔཊྛཱནཱ སམཏྟཾ བྷཱཝིཏཱ ནཱམ ཧོནྟི.

༨-༡༠. ལོཀསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༣༩༤-༣༩༦. ཨཊྛམེ མཧཱབྷིཉྙཏནྟི ཚནྣཾ ཨབྷིཉྙཱནཾ ཝསེན ཝུཏྟཾ. སཧསྶཾ ལོཀཾ ཨབྷིཛཱནཱམཱིཏི ¶ སཏཏཝིཧཱརཝསེནེཝ ཝུཏྟཾ. ཐེརོ ཀིར པཱཏོཝ ཨུཊྛཱཡ མུཁཾ དྷོཝིཏྭཱ སེནཱསནེ ནིསིནྣོ ཨཏཱིཏེ ཀཔྤསཧསྶཾ, ཨནཱགཏེ ཀཔྤསཧསྶཾ ཨནུསྶརཏི, པཙྩུཔྤནྣེཔི སཧསྶཾ ཙཀྐཝཱལཱ༹ནཾ ཏསྶཱཝཛྫནསྶ གཏིཾ ཨནུབནྡྷཏི. ཨིཏི སོ དིབྦེན ཙཀྑུནཱ སཧསྶཾ ལོཀཾ ཨབྷིཛཱནཱཏི, ཨཡམསྶ སཏཏཝིཧཱརོ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝཱཏི.

སཱིལཊྛིཏིཝགྒོ ཏཏིཡོ.

༤. ཨནནུསྶུཏཝགྒཝཎྞནཱ

༤༠༡-༤༠༦. ཙཏུཏྠཝགྒསྶ པཉྩམེ ཝིདིཏཱ ཝེདནཱཏི ཡཱ ཝེདནཱ སམྨསིཏྭཱ ཨརཧཏྟཾ པཏྟོ ཏཱཝསྶ ཝིདིཏཱ ཨུཔྤཛྫནྟི, ཝིདིཏཱ ཨུཔཊྛཧནྟི, ཝིདིཏཱ ཨབྦྷཏྠཾ གཙྪནྟི ནཱམ. ཡཱ ཙ པན པརིགྒཧིཏེསུ ཝཏྠཱརམྨཎེསུ པཝཏྟཱ ཝེདནཱ, ཏཱཔི ཝིདིཏཱ ཨུཔྤཛྫནྟི, ཝིདིཏཱ ཨུཔཊྛཧནྟི, ཝིདིཏཱ ཨབྦྷཏྠཾ གཙྪནྟི ནཱམ. ཝིཏཀྐཱདཱིསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

ཨནནུསྶུཏཝགྒོ ཙཏུཏྠོ.

༥. ཨམཏཝགྒོ

༢. སམུདཡསུཏྟཝཎྞནཱ

༤༠༨. པཉྩམཝགྒསྶ ¶ དུཏིཡེ ཨཱཧཱརསམུདཡཱ ཀཱཡསྶ སམུདཡོཏི ཨཱཧཱརསམུདཡེན ཀཱཡསམུདཡོ. ཨེསེཝ ནཡོ སེསེསུ. མནསིཀཱརསམུདཡཱཏི ཨེཏྠ པན ཡོནིསོམནསིཀཱརསམུདཡཱ བོཛ྄ཛྷངྒདྷམྨཱནཾ སམུདཡོ, ཨཡོནིསོམནསིཀཱརསམུདཡཱ ནཱིཝརཎདྷམྨཱནཾ. ཨིཏི ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ སཱརམྨཎསཏིཔཊྛཱནཱ ཀཐིཏཱ.

༤. སཏིསུཏྟཝཎྞནཱ

༤༡༠. ཙཏུཏྠཾ ¶ ¶ སུདྡྷིཀཾ ཀཏྭཱ སམུདཡེ ཀཐིཏེ བུཛ྄ཛྷནཀཱནཾ ཨཛ྄ཛྷཱསཡེན ཝུཏྟཾ.

༦. པཱཏིམོཀྑསཾཝརསུཏྟཝཎྞནཱ

༤༡༢. ཚཊྛེ པཱཏིམོཀྑསཾཝརསཾཝུཏོཏི ཙཏུནྣཾ སཱིལཱནཾ ཛེཊྛཀསཱིལཾ དསྶེནྟོ ཨེཝམཱཧ. ཏིཔིཊཀཙཱུལ༹ནཱགཏྠེརོ པནཱཧ – ‘‘པཱཏིམོཀྑསཾཝརོཝ སཱིལཾ, ཨིཏརཱནི ཏཱིཎི སཱིལནྟི ཝུཏྟཊྛཱནཾ ནཱམ ནཏྠཱི’’ཏི. ཝཏྭཱ ཏཾ ཨནུཛཱནནྟོ ཨཱཧ – ‘‘ཨིནྡྲིཡསཾཝརོ ནཱམ ཚདྭཱརརཀྑཎམཏྟམེཝ, ཨཱཛཱིཝཔཱརིསུདྡྷི དྷམྨེནེཝ སམེན པཙྩཡུཔྤཏྟིམཏྟཀཾ, པཙྩཡསནྣིསྶིཏཾ པཊིལདྡྷཔཙྩཡེ ཨིདམཏྠནྟི པཙྩཝེཀྑིཏྭཱ པརིབྷུཉྫནམཏྟཀཾ. ནིཔྤརིཡཱཡེན པཱཏིམོཀྑསཾཝརོཝ སཱིལཾ. ཡསྶ སོ བྷིནྣོ, ཨཡཾ ཚིནྣསཱིསོ ཝིཡ པུརིསོ ཧཏྠཔཱདེ, སེསཱནི རཀྑིསྶཏཱིཏི ན ཝཏྟབྦོ. ཡསྶ པན སོ ཨརོགོ, ཨཡཾ ཨཙྪིནྣསཱིསོ ཝིཡ པུརིསོ ཛཱིཝིཏཾ, སེསཱནི པུན པཱཀཏིཀཱནི ཀཏྭཱ རཀྑིཏུམྤི སཀྐོཏཱི’’ཏི. ཏསྨཱ པཱཏིམོཀྑསཾཝརོཝ སཱིལཾ, ཏེན པཱཏིམོཀྑསཾཝརེན སཾཝུཏོཏི པཱཏིམོཀྑསཾཝརསཾཝུཏོ, ཨུཔེཏོ སམནྣཱགཏོཏི ཨཏྠོ.

ཨཱཙཱརགོཙརསམྤནྣོཏི ཨཱཙཱརེན ཙ གོཙརེན ཙ སམྤནྣོ. ཨཎུམཏྟེསཱུཏི ཨཔྤམཏྟཀེསུ. ཝཛྫེསཱུཏི ཨཀུསལདྷམྨེསུ. བྷཡདསྶཱཝཱིཏི བྷཡདསྶཱི. སམཱདཱཡཱཏི སམྨཱ ཨཱདིཡིཏྭཱ. སིཀྑསྶུ སིཀྑཱཔདེསཱུཏི སིཀྑཱཔདེསུ ཏཾ ཏཾ སིཀྑཱཔདཾ སམཱདིཡིཏྭཱ སིཀྑ, ཡཾ ¶ ཡཾ པན ཀིཉྩི སིཀྑཱཔདེསུ སིཀྑཱཀོཊྛཱསེསུ སིཀྑིཏབྦཾ ཀཱཡིཀཾ ཝཱ ཝཱཙསིཀཾ ཝཱ, ཏཾ ཏཾ སབྦཾ སམྨཱ ཨཱདཱཡ སིཀྑསྶཱུཏི ཨཡམེཏྠ སངྑེཔཏྠོ. ཝིཏྠཱརོ པན ཝིསུདྡྷིམགྒེ (ཝིསུདྡྷི. ༡.༡༤) ཝུཏྟོ. ཨིཏི ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ པཱཏིམོཀྑསཾཝརསཱིལམེཝ ཀཐིཏཾ.

༧. དུཙྩརིཏསུཏྟཝཎྞནཱ

༤༡༣. སཏྟམེ ཀཱཡསུཙརིཏཝཙཱིསུཙརིཏཱནི པཱཏིམོཀྑསཾཝརསཱིལཾ, མནོསུཙརིཏཾ ཨིཏརཱནི ཏཱིཎི སཱིལཱནཱིཏི ཙཏུཔཱརིསུདྡྷིསཱིལཾ ཀཐིཏཾ ཧོཏི. ཨིམིནཱ ནཡེན པཉྩསཏྟནཝདསསུ ཀུསལཀམྨཔཐེསུ ¶ ¶ པཙྪིམཱཔི ཏཡོ སཱིལཾ ཧོཏཱིཏི ཝེདིཏབྦཱ. སེསཾ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི. ཚཊྛསཏྟམེསུ ཧེཊྛཱ ཝུཏྟནཡེནེཝ ཨཏྠོ ཝེདིཏབྦོ.

ཨམཏཝགྒོ པཉྩམོ.

སཏིཔཊྛཱནསཾཡུཏྟཝཎྞནཱ ནིཊྛིཏཱ.

༤. ཨིནྡྲིཡསཾཡུཏྟཾ

༡. སུདྡྷིཀཝགྒོ

༡. སུདྡྷིཀསུཏྟཝཎྞནཱ

༤༧༡. ཨིནྡྲིཡསཾཡུཏྟསྶ ¶ ¶ ¶ པཋམེ སདྡྷིནྡྲིཡཾ སཏིནྡྲིཡཾ པཉྙིནྡྲིཡནྟི ཨིམཱནི ཏཱིཎི ཙཏུབྷཱུམཀཀུསལཝིཔཱཀེསུ ཙེཝ ཀིརིཡཱསུ ཙ ལབྦྷནྟི. ཝཱིརིཡིནྡྲིཡསམཱདྷིནྡྲིཡཱནི ཙཏུབྷཱུམཀཀུསལེ ཨཀུསལེ ཝིཔཱཀེ ཀིརིཡཱཡཱཏི སབྦཏྠ ལབྦྷནྟི. ཨིཏི ཨིདཾ སུཏྟཾ ཙཏུབྷཱུམཀསབྦསངྒཱཧཀདྷམྨཔརིཙྪེདཝསེན ཝུཏྟནྟི ཝེདིཏབྦཾ.

༧. དུཏིཡསམཎབྲཱཧྨཎསུཏྟཝཎྞནཱ

༤༧༧. སཏྟམེ སདྡྷིནྡྲིཡཾ ནཔྤཛཱནནྟཱིཏི དུཀྑསཙྩཝསེན ན པཛཱནནྟི. སདྡྷིནྡྲིཡསམུདཡཾ ནཔྤཛཱནནྟཱིཏི སམུདཡསཙྩཝསེན ན པཛཱནནྟི. ཨེཝཾ ནིརོདྷཾ ནིརོདྷསཙྩཝསེན, པཊིཔདཾ མགྒསཙྩཝསེནཱཏི. སེསེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ.

སུཀྐཔཀྑེ པན ཨདྷིམོཀྑཝསེན ཨཱཝཛྫནསམུདཡཱ སདྡྷིནྡྲིཡསམུདཡོ ཧོཏི, པགྒཧཝསེན ཨཱཝཛྫནསམུདཡཱ ཝཱིརིཡིནྡྲིཡསམུདཡོ, ཨུཔཊྛཱནཝསེན ཨཱཝཛྫནསམུདཡཱ སཏིནྡྲིཡསམུདཡོ, ཨཝིཀྑེཔཝསེན ཨཱཝཛྫནསམུདཡཱ སམཱདྷིནྡྲིཡསམུདཡོ, དསྶནཝསེན ཨཱཝཛྫནསམུདཡཱ པཉྙིནྡྲིཡསམུདཡོ ཧོཏི. ཏཐཱ ཚནྡཝསེན ཨཱཝཛྫནསམུདཡཱ སདྡྷིནྡྲིཡསམུདཡོ ཧོཏི, ཚནྡཝསེན ཨཱཝཛྫནསམུདཡཱ ཝཱིརིཡསཏིསམཱདྷིཔཉྙིནྡྲིཡསམུདཡོ ཧོཏི. མནསིཀཱརཝསེན ཨཱཝཛྫནསམུདཡཱ སདྡྷིནྡྲིཡསམུདཡོ ཧོཏི. མནསིཀཱརཝསེན ཨཱཝཛྫནསམུདཡཱ ཝཱིརིཡསཏིསམཱདྷིཔཉྙིནྡྲིཡསམུདཡོ ¶ ཧོཏཱིཏི ཨེཝམྤི ཨཏྠོ ཝེདིཏབྦོ. ཨིམེསུ པཊིཔཱཊིཡཱ ཚསུ སུཏྟེསུ ཙཏུསཙྩམེཝ ཀཐིཏཾ.

༨. དཊྛབྦསུཏྟཝཎྞནཱ

༤༧༨. ཨཊྛམེ ¶ ཀཏྠ ཙ, བྷིཀྑཝེ, སདྡྷིནྡྲིཡཾ དཊྛབྦཾ, ཙཏཱུསུ སོཏཱཔཏྟིཡངྒེསཱུཏིཨཱདི ཨིམེསཾ ཨིནྡྲིཡཱནཾ སཝིསཡེ ཛེཊྛཀབྷཱཝདསྶནཏྠཾ ཝུཏྟཾ. ཡཐཱ ཧི ཙཏྟཱརོ སེཊྛིཔུཏྟཱ རཱཛཱཏི རཱཛཔཉྩམེསུ སཧཱཡེསུ ‘‘ནཀྑཏྟཾ ¶ ཀཱིལི༹སྶཱམཱ’’ཏི ཝཱིཐིཾ ཨོཏིཎྞེསུ ཨེཀསྶ སེཊྛིཔུཏྟསྶ གེཧཾ གཏཀཱལེ ཨིཏརེ ཙཏྟཱརོ ཏུཎྷཱི ནིསཱིདནྟི, གེཧསཱམིཀོཝ – ‘‘ཨིམེསཾ ཁཱདནཱིཡཾ བྷོཛནཱིཡཾ དེཐ, གནྡྷམཱལཱལངྐཱརཱདཱིནི དེཐཱ’’ཏི གེཧེ ཝིཙཱརེཏི. དུཏིཡསྶ, ཏཏིཡསྶ, ཙཏུཏྠསྶ གེཧཾ གཏཀཱལེ ཨིཏརེ ཙཏྟཱརོ ཏུཎྷཱི ནིསཱིདནྟི, གེཧསཱམིཀོཝ – ‘‘ཨིམེསཾ ཁཱདནཱིཡཾ བྷོཛནཱིཡཾ དེཐ, གནྡྷམཱལཱལངྐཱརཱདཱིནི དེཐཱ’’ཏི གེཧེ ཝིཙཱརེཏི. ཨཐ སབྦཔཙྪཱ རཉྙོ གེཧཾ གཏཀཱལེ ཀིཉྩཱཔི རཱཛཱ སབྦཏྠ ཨིསྶརོ, ཨིམསྨིཾ པན ཀཱལེ ཨཏྟནོ གེཧེཡེཝ – ‘‘ཨིམེསཾ ཁཱདནཱིཡཾ བྷོཛནཱིཡཾ དེཐ, གནྡྷམཱལཱལངྐཱརཱདཱིནི དེཐཱ’’ཏི གེཧེ ཝིཙཱརེཏི. ཨེཝམེཝ སདྡྷཱཔཉྩམཀེསུ ཨིནྡྲིཡེསུ ཏེསུ སཧཱཡེསུ ཨེཀཏོ ཝཱིཐིཾ ཨོཏརནྟེསུ ཝིཡ ཨེཀཱརམྨཎེ ཨུཔྤཛྫམཱནེསུཔི ཡཐཱ པཋམསྶ གེཧེ ཨིཏརེ ཙཏྟཱརོ ཏུཎྷཱི ནིསཱིདནྟི, གེཧསཱམིཀོཝ ཝིཙཱརེཏི, ཨེཝཾ སོཏཱཔཏྟིཡངྒཱནི པཏྭཱ ཨདྷིམོཀྑལཀྑཎཾ སདྡྷིནྡྲིཡམེཝ ཛེཊྛཀཾ ཧོཏི པུབྦངྒམཾ, སེསཱནི ཏདནྭཡཱནི ཧོནྟི. ཡཐཱ དུཏིཡསྶ གེཧེ ཨིཏརེ ཙཏྟཱརོ ཏུཎྷཱི ནིསཱིདནྟི, གེཧསཱམིཀོཝ ཝིཙཱརེཏི, ཨེཝཾ སམྨཔྤདྷཱནཱནི པཏྭཱ པགྒཧལཀྑཎཾ ཝཱིརིཡིནྡྲིཡམེཝ ཛེཊྛཀཾ ཧོཏི པུབྦངྒམཾ, སེསཱནི ཏདནྭཡཱནི ཧོནྟི. ཡཐཱ ཏཏིཡསྶ གེཧེ ཨིཏརེ ཙཏྟཱརོ ཏུཎྷཱི ནིསཱིདནྟི, གེཧསཱམིཀོཝ ཝིཙཱརེཏི, ཨེཝཾ སཏིཔཊྛཱནཱནི པཏྭཱ ཨུཔཊྛཱནལཀྑཎཾ སཏིནྡྲིཡམེཝ ཛེཊྛཀཾ ཧོཏི པུབྦངྒམཾ, སེསཱནི ཏདནྭཡཱནི ཧོནྟི. ཡཐཱ ཙཏུཏྠསྶ གེཧེ ཨིཏརེ ཙཏྟཱརོ ཏུཎྷཱི ནིསཱིདནྟི, གེཧསཱམིཀོཝ ཝིཙཱརེཏི, ཨེཝཾ ཛྷཱནཝིམོཀྑེ པཏྭཱ ཨཝིཀྑེཔལཀྑཎཾ སམཱདྷིནྡྲིཡམེཝ ཛེཊྛཀཾ ཧོཏི པུབྦངྒམཾ, སེསཱནི ཏདནྭཡཱནི ཧོནྟི. སབྦཔཙྪཱ རཉྙོ གེཧཾ གཏཀཱལེ པན ཡཐཱ ཨིཏརེ ཙཏྟཱརོ ཏུཎྷཱི ནིསཱིདནྟི, རཱཛཱཝ གེཧེ ཝིཙཱརེཏི, ཨེཝམེཝ ཨརིཡསཙྩཱནི པཏྭཱ པཛཱནནལཀྑཎཾ པཉྙིནྡྲིཡམེཝ ཛེཊྛཀཾ ཧོཏི པུབྦངྒམཾ, སེསཱནི ཏདནྭཡཱནི ཧོནྟཱིཏི.

༩-༡༠. པཋམཝིབྷངྒསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༤༧༩-༤༨༠. ནཝམེ ¶ ¶ སཏིནེཔཀྐེནཱཏི ཨེཏྠ ནིཔཀསྶ བྷཱཝོ ནེཔཀྐཾ, པཉྙཱཡེཏཾ ནཱམཾ. ཀསྨཱ པན སཏིབྷཱཛནེ པཉྙཱ ཝུཏྟཱཏི? སཏིཡཱ བལཝབྷཱཝདསྶནཏྠཾ. བལཝསཏི ཧི ཨིདྷ ཨདྷིཔྤེཏཱ. སཱ ཙ པཉྙཱསམྤཡུཏྟཱཝ བལཝཏཱི ཧོཏི, ན ཝིཔྤཡུཏྟཱཏི པཉྙཱསམྤཡུཏྟསཏིཾ དསྶེནྟོ ¶ ཨེཝམཱཧ. ཙིརཀཏནྟི ཙིརཀཱལཾ ཀཏཾ དཱནཾ ཝཱ སཱིལཾ ཝཱ ཨུཔོསཐཀམྨཾ ཝཱ. ཙིརབྷཱསིཏནྟི ‘‘ཨསུཀསྨིཾ ཋཱནེ ཨསུཀཾ ནཱམ བྷཱསིཏ’’ནྟི ཨེཝཾ ཙིརཀཱལེ བྷཱསིཏཾ. ཝོསྶགྒཱརམྨཎཾ ཀཏྭཱཏི ནིབྦཱནཱརམྨཎཾ ཀཏྭཱ. ཨུདཡཏྠགཱམིནིཡཱཏི ཨུདཡཉྩ ཨཏྠཉྩ གཙྪནྟིཡཱ, ཨུདཡབྦཡཔརིགྒཧིཀཱཡཱཏི ཨཏྠོ. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ སདྡྷཱསཏིཔཉྙིནྡྲིཡཱནི པུབྦབྷཱགཱནི, ཝཱིརིཡིནྡྲིཡཾ མིསྶཀཾ, སམཱདྷིནྡྲིཡཾ ནིབྦཏྟིཏལོཀུཏྟརམེཝ ཀཐིཏཾ. དསམེཔི ཨཡམེཝ དྷམྨཔརིཙྪེདོཏི.

སུདྡྷིཀཝགྒོ པཋམོ.

༢. མུདུཏརཝགྒོ

༡. པཊིལཱབྷསུཏྟཝཎྞནཱ

༤༨༡. དུཏིཡཝགྒསྶ པཋམེ སམྨཔྤདྷཱནེ ཨཱརབྦྷཱཏི སམྨཔྤདྷཱནེ པཊིཙྩ, སམྨཔྤདྷཱནེ བྷཱཝེནྟོཏི ཨཏྠོ. སཏིནྡྲིཡེཔི ཨེསེཝ ནཡོ.

༢. པཋམསཾཁིཏྟསུཏྟཝཎྞནཱ

༤༨༢. དུཏིཡེ ཏཏོཏི ཝིཔསྶནཱམགྒཕལཝསེན ནིསྶཀྐཾ ཝེདིཏབྦཾ. སམཏྟཱནི ཧི པརིཔུཎྞཱནི པཉྩིནྡྲིཡཱནི ཨརཧཏྟམགྒསྶ ཝིཔསྶནིནྡྲིཡཱནི ནཱམ ཧོནྟི. ཏཏོ མུདུཏརེཧཱིཏི ཏེཧི ཨརཧཏྟམགྒསྶ ཝིཔསྶནིནྡྲིཡེཧི མུདུཏརཱནི ཨནཱགཱམིམགྒསྶ ཝིཔསྶནིནྡྲིཡཱནི ནཱམ ཧོནྟི, ཏཏོ མུདུཏརཱནི སཀདཱགཱམིམགྒསྶ, ཏཏོ མུདུཏརཱནི སོཏཱཔཏྟིམགྒསྶ ཝིཔསྶནིནྡྲིཡཱནི ¶ ནཱམ ཧོནྟི, ཏཏོ མུདུཏརཱནི དྷམྨཱནུསཱརིམགྒསྶ, ཏཏོ མུདུཏརཱནི སདྡྷཱནུསཱརིམགྒསྶ ཝིཔསྶནིནྡྲིཡཱནི ནཱམ ཧོནྟི.

ཏཐཱ ¶ སམཏྟཱནི པརིཔུཎྞཱནི པཉྩིནྡྲིཡཱནི ཨརཧཏྟམགྒིནྡྲིཡཱནི ནཱམ ཧོནྟི, ཏཏོ མུདུཏརཱནི ཨནཱགཱམིམགྒིནྡྲིཡཱནི ནཱམ ཧོནྟི, ཏཏོ མུདུཏརཱནི སཀདཱགཱམིམགྒིནྡྲིཡཱནི ནཱམ ཧོནྟི, ཏཏོ མུདུཏརཱནི སོཏཱཔཏྟིམགྒིནྡྲིཡཱནི ནཱམ ཧོནྟི, ཏཏོ མུདུཏརཱནི དྷམྨཱནུསཱརིམགྒིནྡྲིཡཱནི, ཏཏོ མུདུཏརཱནི སདྡྷཱནུསཱརིམགྒིནྡྲིཡཱནི ནཱམ ཧོནྟི.

སམཏྟཱནི ¶ པརིཔུཎྞཱནི པཉྩིནྡྲིཡཱནི ཨརཧཏྟཕལིནྡྲིཡཱནི ནཱམ ཧོནྟི, ཏཏོ མུདུཏརཱནི ཨནཱགཱམིཕལིནྡྲིཡཱནི, ཏཏོ མུདུཏརཱནི སཀདཱགཱམིཕལིནྡྲིཡཱནི, ཏཏོ མུདུཏརཱནི སོཏཱཔཏྟིཕལིནྡྲིཡཱནི ནཱམ ཧོནྟི. དྷམྨཱནུསཱརིསདྡྷཱནུསཱརིནོ པན དྭེཔི སོཏཱཔཏྟིམགྒཊྛཔུགྒལཱ, མགྒཊྛཔུགྒལཝསེན ནེསཾ ནཱནཏྟཾ ཛཱཏནྟི ཨཱགམནེནཔི མགྒེནཔི. སདྡྷཱནུསཱརཱི པུགྒལོ ཧི ཨུདྡིསཱཔེནྟོ པརིཔུཙྪནྟོ ཨནུཔུབྦེན མགྒཾ པཱཔུཎཱཏི, དྷམྨཱནུསཱརཱི ཨེཀེན ཝཱ དྭཱིཧི ཝཱ སཝནེཧི. ཨེཝཾ ཏཱཝ ནེསཾ ཨཱགམནེན ནཱནཏྟཾ ཝེདིཏབྦཾ.

དྷམྨཱནུསཱརིསྶ པན མགྒོ ཏིཀྑོ ཧོཏི, སཱུརཾ ཉཱཎཾ ཝཧཏི, ཨསངྑཱརེན ཨཔྤཡོགེན ཀིལེསེ ཚིནྡཏི ཀདལིཀྑནྡྷཾ ཝིཡ ཏིཁིཎཱ ཨསིདྷཱརཱ. སདྡྷཱནུསཱརིསྶ ན ཏསྶ ཝིཡ མགྒོ ཏིཀྑོ ཧོཏི, ན སཱུརཾ ཉཱཎཾ ཝཧཏི, སསངྑཱརེན སཔྤཡོགེན ཀིལེསེ ཚིནྡཏི ཀདལིཀྑནྡྷཾ ཝིཡ ཨཏིཁིཎཱ ཨསིདྷཱརཱ. ཀིལེསཀྑཡེ པན ཏེསཾ ནཱནཏྟཾ ནཏྠི. ཨཝསེསཱ ཙ ཀིལེསཱ ཁཱིཡནྟི.

༣. དུཏིཡསཾཁིཏྟསུཏྟཝཎྞནཱ

༤༨༣. ཏཏིཡེ ཏཏོཏི ཕལཝསེན ནིསྶཀྐཾ ཝེདིཏབྦཾ. སམཏྟཱནི ཧི པརིཔུཎྞཱནི པཉྩིནྡྲིཡཱནི ཨརཧཏྟཕལིནྡྲིཡཱནི ནཱམ ཧོནྟི, ཨརཧཏྟཕལེན སམནྣཱགཏོ པུགྒལོ ཨརཧཱ ནཱམ ཧོཏི. ཨརཧཏྟཕལཏོ མུདུཏརཱནི ཨནཱགཱམིཕལིནྡྲིཡཱནི ནཱམ ཧོནྟི, ཏཏོ མུདུཏརཱནི སཀདཱགཱམིཕལིནྡྲིཡཱནི, ཏཏོ མུདུཏརཱནི སོཏཱཔཏྟིཕལིནྡྲིཡཱནི, སོཏཱཔཏྟིཕལེན སམནྣཱགཏོ ¶ པུགྒལོ སོཏཱཔནྣོ ནཱམ ཧོཏི. ཨིནྡྲིཡཝེམཏྟཏཱ ཕལཝེམཏྟཏཱ ཧོཏཱིཏི ཨིནྡྲིཡནཱནཏྟེན ཕལནཱནཏྟཾ, ཕལནཱནཏྟེན པུགྒལནཱནཏྟནྟི.

༤. ཏཏིཡསཾཁིཏྟསུཏྟཝཎྞནཱ

༤༨༤. ཙཏུཏྠེ པརིཔཱུརཾ པརིཔཱུརཀཱརཱི ཨཱརཱདྷེཏཱིཏི པརིཔཱུརཾ ཨརཧཏྟམགྒཾ ཀརོནྟོ ཨརཧཏྟཕལཾ ཨཱརཱདྷེཏི. པདེསཾ པདེསཀཱརཱིཏི ¶ ཨཝསེསེ ཏཡོ པདེསམགྒེ ཀརོནྟོ པདེསཾ ཕལཏྟཡམཏྟམེཝ ཨཱརཱདྷེཏི. ཨིཏི ཨིམེསུ ཙཏཱུསུཔི སུཏྟེསུ མིསྶཀཱནེཝ ཨིནྡྲིཡཱནི ཀཐིཏཱནི.

༥-༧. པཋམཝིཏྠཱརསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༤༨༥-༤༨༧. པཉྩམེ ¶ ཏཏོ མུདུཏརེཧཱིཏི ཝིཔསྶནཱཝསེན ནིསྶཀྐཾ ཝེདིཏབྦཾ. པརིཔུཎྞཱནི ཧི པཉྩིནྡྲིཡཱནི ཨརཧཏྟམགྒསྶ ཝིཔསྶནིནྡྲིཡཱནི ཧོནྟི, ཏཏོ མུདུཏརཱནི ཨནྟརཱཔརིནིབྦཱཡིསྶ ཝིཔསྶནིནྡྲིཡཱནི, ཏཏོ མུདུཏརཱནི ཨུཔཧཙྩཔརིནིབྦཱཡིསྶ, ཏཏོ མུདུཏརཱནི ཨསངྑཱརཔརིནིབྦཱཡིསྶ, ཏཏོ མུདུཏརཱནི སསངྑཱརཔརིནིབྦཱཡིསྶ, ཏཏོ མུདུཏརཱནི ཨུདྡྷཾསོཏཨཀནིཊྛགཱམིསྶ ཝིཔསྶནིནྡྲིཡཱནི ནཱམ ཧོནྟི.

ཨིམསྨིཾ པན ཋཱནེ ཨརཧཏྟམགྒེཡེཝ ཋཏྭཱ པཉྩ ནིསྶཀྐཱནི ནཱིཧརིཏབྦཱནི. ཨརཧཏྟམགྒསྶ ཧི ཝིཔསྶནིནྡྲིཡེཧི མུདུཏརཱནི པཋམཨནྟརཱཔརིནིབྦཱཡིསྶ ཝིཔསྶནིནྡྲིཡཱནི, ཏཏོ མུདུཏརཱནི དུཏིཡཨནྟརཱཔརིནིབྦཱཡིསྶ, ཏཏོ མུདུཏརཱནི ཏཏིཡཨནྟརཱཔརིནིབྦཱཡིསྶ, ཏཏོ མུདུཏརཱནི ཨུཔཧཙྩཔརིནིབྦཱཡིསྶ, ཏཏོ མུདུཏརཱནི ཨུདྡྷཾསོཏཨཀནིཊྛགཱམིསྶ ཝིཔསྶནིནྡྲིཡཱནི. ཨསངྑཱརཔརིནིབྦཱཡིསྶ སསངྑཱརཔརིནིབྦཱཡིནོཔི ཨེཏེཝ པཉྩ ཛནཱ.

ཨིདཱནི ཏཱིཎི ནིསྶཀྐཱནི. སཀདཱགཱམིམགྒསྶ ཧི ཨིནྡྲིཡེཧི མུདུཏརཱནི སོཏཱཔཏྟིམགྒིནྡྲིཡཱནི, སོཏཱཔཏྟིམགྒེཡེཝ ཨིནྡྲིཡེཧི མུདུཏརཱནི དྷམྨཱནུསཱརིམགྒིནྡྲིཡཱནི. ཏེཧིཔི མུདུཏརཱནི སདྡྷཱནུསཱརིམགྒིནྡྲིཡཱནི. ཚཊྛསཏྟམཱནི ཝུཏྟནཡཱནེཝ. ཨིམེསུ པན ཏཱིསུཔི སུཏྟེསུ པུབྦབྷཱགཝིཔསྶནིནྡྲིཡཱནེཝ ཀཐིཏཱནི.

༨. པཊིཔནྣསུཏྟཝཎྞནཱ

༤༨༨. ཨཊྛམེ ¶ ཏཏོ མུདུཏརེཧཱིཏི མགྒཕལཝསེན ནིསྶཀྐཾ ཝེདིཏབྦཾ. ཏཾ པཱལི༹ཡཾ ཝུཏྟམེཝ. བཱཧིརོཏི ¶ ཨིམེཧི ཨཊྛཧི པུགྒལེཧི བཧིབྷཱུཏོ. པུཐུཛྫནཔཀྑེ ཋིཏོཏི པུཐུཛྫནཀོཊྛཱསེ ཋིཏོ. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ལོཀུཏྟརཱནེཝ ཨིནྡྲིཡཱནི ཀཐིཏཱནི.

༩-༡༠. སམྤནྣསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༤༨༩-༤༩༠. ནཝམེ ¶ ཨིནྡྲིཡསམྤནྣོཏི པརིཔུཎྞིནྡྲིཡོ. དསམཾ ཨུཏྟཱནམེཝ. ཨིམསྨིཾ སུཏྟདྭཡེ མིསྶཀཱནི ཨིནྡྲིཡཱནི ཀཐིཏཱནཱིཏི.

མུདུཏརཝགྒོ དུཏིཡོ.

༣. ཚལི༹ནྡྲིཡཝགྒོ

༢. ཛཱིཝིཏིནྡྲིཡསུཏྟཝཎྞནཱ

༤༩༢. ཏཏིཡཝགྒསྶ དུཏིཡེ ཨིཏྠིནྡྲིཡནྟིཨཱདཱིསུ ཨིཏྠིབྷཱཝེ ཨིནྡཊྛཾ ཀརོཏཱིཏི ཨིཏྠིནྡྲིཡཾ. པུརིསབྷཱཝེ ཨིནྡཊྛཾ ཀརོཏཱིཏི པུརིསིནྡྲིཡཾ. ཛཱིཝིཏེ ཨིནྡཊྛཾ ཀརོཏཱིཏི ཛཱིཝིཏིནྡྲིཡཾ. ཨཏྠུཔྤཏྟིཀཾ ཀིརེཏཾ སུཏྟཾ. སངྒྷམཛ྄ཛྷསྨིཉྷི ‘‘ཀཏི ནུ ཁོ ཝཊྚིནྡྲིཡཱནཱི’’ཏི ཀཐཱ ཨུདཔཱདི, ཨཐ བྷགཝཱ ཝཊྚིནྡྲིཡཱནི དསྶེནྟོ ཏཱིཎིམཱནི བྷིཀྑཝེཏིཨཱདིམཱཧ.

༣. ཨཉྙིནྡྲིཡསུཏྟཝཎྞནཱ

༤༩༣. ཏཏིཡེ ཨནཉྙཱཏཉྙསྶཱམཱིཏིནྡྲིཡནྟི ‘‘ཨནམཏགྒེ སཾསཱརེ ཨཛཱནིཏཔུབྦཾ དྷམྨཾ ཛཱནིསྶཱམཱི’’ཏི པཊིཔནྣསྶ སོཏཱཔཏྟིམགྒཀྑཎེ ཨུཔྤནྣཾ ཨིནྡྲིཡཾ. ཨཉྙིནྡྲིཡནྟི ཏེསཾཡེཝ ཉཱཏདྷམྨཱནཾ ཨཱཛཱནནཱཀཱརེན སོཏཱཔཏྟིཕལཱདཱིསུ ཚསུ ཋཱནེསུ ཨུཔྤནྣཾ ཨིནྡྲིཡཾ. ཨཉྙཱཏཱཝིནྡྲིཡནྟི ¶ ཨཉྙཱཏཱཝཱིསུ ཨརཧཏྟཕལདྷམྨེསུ ཨུཔྤནྣཾ ཨིནྡྲིཡཾ. ཏཏྠ ཏཏྠ ཏེན ཏེནཱཀཱརེན ཨུཔྤནྣསྶ ཉཱཎསྶེཝེཏཾ ཨདྷིཝཙནཾ. ཨིདམྤི སུཏྟཾ ཨཏྠུཔྤཏྟིཀམེཝ. སངྒྷམཛ྄ཛྷསྨིཉྷི ‘‘ཀཏི ནུ ཁོ ལོཀུཏྟརིནྡྲིཡཱནཱི’’ཏི ཀཐཱ ཨུདཔཱདི, ཨཐ བྷགཝཱ ཏཱནི དསྶེནྟོ ཏཱིཎིམཱནི, བྷིཀྑཝེ, ཨིནྡྲིཡཱནཱིཏིཨཱདིམཱཧ.

༤. ཨེཀབཱིཛཱིསུཏྟཝཎྞནཱ

༤༩༤. ཙཏུཏྠེ ཏཏོ མུདུཏརེཧཱིཏི ཝིཔསྶནཏོ ནིསྶཀྐཾ ཝེདིཏབྦཾ. སམཏྟཱནི ཧི པཉྩིནྡྲིཡཱནི ཨརཧཏྟམགྒསྶ ཝིཔསྶནིནྡྲིཡཱནི ནཱམ ཧོནྟི, ཏཏོ མུདུཏརཱནི ¶ ཨནྟརཱཔརིནིབྦཱཡིསྶ ¶ ཝིཔསྶནིནྡྲིཡཱནི, ཏཏོ མུདུཏརཱནི ཨུཔཧཙྩཔརིནིབྦཱཡིསྶ, ཏཏོ མུདུཏརཱནི ཨསངྑཱརཔརིནིབྦཱཡིསྶ, ཏཏོ མུདུཏརཱནི སསངྑཱརཔརིནིབྦཱཡིསྶ, ཏཏོ མུདུཏརཱནི ཨུདྡྷཾསོཏཨཀནིཊྛགཱམིསྶ ཝིཔསྶནིནྡྲིཡཱནི ནཱམ. ཨིདྷཱཔི པུརིམནཡེནེཝ ཨརཧཏྟམགྒེ ཋཏྭཱ པཉྩ ནིསྶཀྐཱནི ནཱིཧརིཏབྦཱནི.

ཡཐཱ པན པུརིམནཡེ སཀདཱགཱམིམགྒེ ཋཏྭཱ ཏཱིཎི ནིསྶཀྐཱནི, ཨེཝམིདྷ པཉྩ ནཱིཧརིཏབྦཱནི. སཀདཱགཱམིམགྒསྶ ཧི ཝིཔསྶནིནྡྲིཡེཧི མུདུཏརཱནི སོཏཱཔཏྟིམགྒསྶ ཝིཔསྶནིནྡྲིཡཱནི, སོཏཱཔཏྟིམགྒསྶ ཙ ཏེཧི ཝིཔསྶནིནྡྲིཡེཧི མུདུཏརཱནི ཨེཀབཱིཛིཨཱདཱིནཾ མགྒསྶ ཝིཔསྶནིནྡྲིཡཱནི.

ཨེཏྠ ཙ ཨེཀབཱིཛཱིཏིཨཱདཱིསུ ཡོ སོཏཱཔནྣོ ཧུཏྭཱ ཨེཀམེཝ ཨཏྟབྷཱཝཾ ཛནེཏྭཱ ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎཱཏི, ཨཡཾ ཨེཀབཱིཛཱི ནཱམ. ཡཐཱཧ ‘‘ཀཏམོ ཙ པུགྒལོ ཨེཀབཱིཛཱི, ཨིདྷེཀཙྩོ པུགྒལོ ཏིཎྞཾ སཾཡོཛནཱནཾ པརིཀྑཡཱ སོཏཱཔནྣོ ཧོཏི ཨཝིནིཔཱཏདྷམྨོ ནིཡཏོ སམྦོདྷིཔརཱཡཎོ, སོ ཨེཀཉྙེཝ མཱནུསཀཾ བྷཝཾ སནྡྷཱཝིཏྭཱ སཾསརིཏྭཱ དུཀྑསྶནྟཾ ཀརོཏི. ཨཡཾ ཝུཙྩཏི པུགྒལོ ཨེཀབཱིཛཱི’’ཏི (པུ. པ. ༣༣).

ཡོ པན དྭེ ཏཡོ བྷཝེ སཾསརིཏྭཱ དུཀྑསྶནྟཾ ཀརོཏི, ཨཡཾ ཀོལཾཀོལོ ནཱམ. ཡཐཱཧ ‘‘ཀཏམོ ཙ པུགྒལོ ཀོལཾཀོལོ. ཨིདྷེཀཙྩོ པུགྒལོ ཏིཎྞཾ སཾཡོཛནཱནཾ པརིཀྑཡཱ སོཏཱཔནྣོ ཧོཏི ཨཝིནིཔཱཏདྷམྨོ ནིཡཏོ སམྦོདྷིཔརཱཡཎོ, སོ དྭེ ཝཱ ཏཱིཎི ཝཱ ཀུལཱནི ¶ སནྡྷཱཝིཏྭཱ སཾསརིཏྭཱ དུཀྑསྶནྟཾ ཀརོཏི. ཨཡཾ ཝུཙྩཏི པུགྒལོ ཀོལཾཀོལོ’’ཏི (པུ. པ. ༣༢). ཏཏྠ ཀུལཱནཱིཏི བྷཝཱ ཝེདིཏབྦཱ. ‘‘དྭེ ཝཱ ཏཱིཎི ཝཱ’’ཏི ཨིདཾ དེསནཱམཏྟམེཝ, ཡཱཝ ཚཊྛབྷཝཱ སཾསརནྟོ པན ཀོལཾཀོལོཝ ཧོཏི.

ཡསྶ སཏྟཀྑཏྟུཾ པརམཱ ཨུཔཔཏྟི, ཨཊྛམཾ བྷཝཾ ནཱདིཡཏི, ཨཡཾ སཏྟཀྑཏྟུཔརམོ ནཱམ. ཡཐཱཧ ‘‘ཀཏམོ ཙ པུགྒལོ སཏྟཀྑཏྟུཔརམོ. ཨིདྷེཀཙྩོ པུགྒལོ ཏིཎྞཾ སཾཡོཛནཱནཾ པརིཀྑཡཱ སོཏཱཔནྣོ ཧོཏི ཨཝིནིཔཱཏདྷམྨོ ནིཡཏོ སམྦོདྷིཔརཱཡཎོ, སོ སཏྟཀྑཏྟུཾ དེཝེ ཙ མནུསྶེ ཙ སནྡྷཱཝིཏྭཱ སཾསརིཏྭཱ དུཀྑསྶནྟཾ ཀརོཏི, ཨཡཾ ཝུཙྩཏི པུགྒལོ སཏྟཀྑཏྟུཔརམོ’’ཏི (པུ. པ. ༣༡).

བྷགཝཏཱ ¶ གཧིཏནཱམཝསེནེཝ ཙེཏཱནི ཏེསཾ ནཱམཱནི. ‘‘ཨེཏྟཀཉྷི ཋཱནཾ གཏོ ཨེཀབཱིཛཱི ནཱམ ཧོཏི, ཨེཏྟཀཾ ཀོལཾཀོལོ, ཨེཏྟཀཾ སཏྟཀྑཏྟུཔརམོ’’ཏི བྷགཝཏཱ ཨེཏེསཾ ནཱམཾ གཧིཏཾ. ནིཡམཏོ པན ‘‘ཨཡཾ ཨེཀབཱིཛཱི, ཨཡཾ ཀོལཾཀོལོ, ཨཡཾ སཏྟཀྑཏྟུཔརམོ’’ཏི ནཏྠི.

ཀོ པན ནེསཾ ཨེཏཾ པབྷེདཾ ནིཡམེཏཱིཏི? ཀེཙི པན ཐེརཱ ‘‘པུབྦཧེཏུ ནིཡམེཏཱི’’ཏི ཝདནྟི, ཀེཙི ‘‘པཋམམགྒོ’’, ཀེཙི ‘‘ཨུཔརིམ ཏཡོ མགྒཱ’’, ཀེཙི ‘‘ཏིཎྞཾ མགྒཱནཾ ཝིཔསྶནཱ’’ཏི. ཏཏྠ ‘‘པུབྦཧེཏུ ནིཡམེཏཱི’’ཏི ཝཱདེ པཋམམགྒསྶ ཨུཔནིསྶཡོ ¶ ཀཏོ ནཱམ ཧོཏི, ཨུཔརི ཏཡོ མགྒཱ ཨནུཔནིསྶཡཱ ཨུཔྤནྣཱཏི ཝཙནཾ ཨཱཔཛྫཏི. ‘‘པཋམམགྒོ ནིཡམེཏཱི’’ཏི ཝཱདེ ཨུཔརི ཏིཎྞཾ མགྒཱནཾ ནིརཏྠཀཏཱ ཨཱཔཛྫཏི. ‘‘ཨུཔརི ཏཡོ མགྒཱ ནིཡམེནྟཱི’’ཏི ཝཱདེ པཋམམགྒེ ཨནུཔྤནྣེཝ ཨུཔརི ཏཡོ མགྒཱ ཨུཔྤནྣཱཏི ཨཱཔཛྫཏི. ‘‘ཏིཎྞཾ མགྒཱནཾ ཝིཔསྶནཱ ནིཡམེཏཱི’’ཏི ཝཱདོ པན ཡུཛྫཏི. སཙེ ཧི ཨུཔརི ཏིཎྞཾ མགྒཱནཾ ཝིཔསྶནཱ བལཝཏཱི ཧོཏི, ཨེཀབཱིཛཱི ནཱམ ཧོཏི, ཏཏོ མནྡཏརཱཡ ཀོལཾཀོལོ, ཏཏོ མནྡཏརཱཡ སཏྟཀྑཏྟུཔརམོཏི.

ཨེཀཙྩོ ཧི སོཏཱཔནྣོ ཝཊྚཛ྄ཛྷཱསཡོ ཧོཏི ཝཊྚཱབྷིརཏོ པུནཔྤུནཾ ཝཊྚསྨིཾཡེཝ ཝིཙརཏི སནྡིསྶཏི. ཨནཱཐཔིཎྜིཀོ སེཊྛི, ཝིསཱཁཱ ཨུཔཱསིཀཱ, ཙཱུལ༹རཐམཧཱརཐཱ དེཝཔུཏྟཱ, ཨནེཀཝཎྞོ དེཝཔུཏྟོ, སཀྐོ དེཝརཱཛཱ, ནཱགདཏྟོ དེཝཔུཏྟོཏི ཨིམེ ཧི ཨེཏྟཀཱ ཛནཱ ཝཊྚཛ྄ཛྷཱསཡཱ ཝཊྚཱབྷིརཏཱ ཨཱདིཏོ པཊྛཱཡ ཚ དེཝལོཀེ སོདྷེཏྭཱ ཨཀནིཊྛེ ཋཏྭཱ པརིནིབྦཱཡིསྶནྟི ¶ , ཨིམེ ཨིདྷ ན གཧིཏཱ. ན ཀེཝལཉྩིམེ, ཡོཔི མནུསྶེསུཡེཝ སཏྟཀྑཏྟུཾ སཾསརིཏྭཱ ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎཱཏི, ཡོཔི དེཝལོཀེ ནིབྦཏྟོ དེཝེསུཡེཝ སཏྟཀྑཏྟུཾ ཨཔརཱཔརཾ སཾསརིཏྭཱ ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎཱཏི, ཨིམེཔི ཨིདྷ ན གཧིཏཱ. ཀཱལེན དེཝེ, ཀཱལེན མནུསྶེ སཾསརིཏྭཱ པན ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎནྟོཝ ཨིདྷ གཧིཏོ. ཏསྨཱ སཏྟཀྑཏྟུཔརམོཏི ཨིདཾ ཨིདྷཊྛཀཝོཀིཎྞསུཀྑཝིཔསྶཀསྶ ནཱམཾ ཀཐིཏནྟི ཝེདིཏབྦཾ.

དྷམྨཱནུསཱརཱི སདྡྷཱནུསཱརཱིཏི ཨེཏྠ པན ཨིམསྨིཾ སཱསནེ ལོཀུཏྟརདྷམྨཾ ནིབྦཏྟེནྟསྶ དྭེ དྷུརཱནི, དྭེ སཱིསཱནི, དྭེ ཨབྷིནིཝེསཱ – སདྡྷཱདྷུརཾ, པཉྙཱདྷུརཾ ¶ , སདྡྷཱསཱིསཾ, པཉྙཱསཱིསཾ, སདྡྷཱབྷིནིཝེསོ, པཉྙཱབྷིནིཝེསོཏི. ཏཏྠ ཡོ བྷིཀྑུ ‘‘སཙེ སདྡྷཱཡ སཀྐཱ ནིབྦཏྟེཏུཾ, ནིབྦཏྟེསྶཱམི ལོཀུཏྟརམགྒ’’ནྟི སདྡྷཾ དྷུརཾ ཀཏྭཱ སོཏཱཔཏྟིམགྒཾ ནིབྦཏྟེཏི, སོ མགྒཀྑཎེ སདྡྷཱནུསཱརཱི ནཱམ ཧོཏི. ཕལཀྑཎེ པན སདྡྷཱཝིམུཏྟོ ནཱམ ཧུཏྭཱ ཨེཀབཱིཛཱི ཀོལཾཀོལོ སཏྟཀྑཏྟུཔརམོཏི ཏིཝིདྷོ ཧོཏི. ཏཏྠ ¶ ཨེཀེཀོ དུཀྑཱཔཊིཔདཱདིཝསེན ཙཏུབྦིདྷབྷཱཝཾ ཨཱཔཛྫཏཱིཏི སདྡྷཱདྷུརེན དྭཱདས ཛནཱ ཧོནྟི.

ཡོ པན ‘‘སཙེ པཉྙཱཡ སཀྐཱ ནིབྦཏྟེཏུཾ, ནིབྦཏྟེསྶཱམི ལོཀུཏྟརམགྒ’’ནྟི པཉྙཾ དྷུརཾ ཀཏྭཱ སོཏཱཔཏྟིམགྒཾ ནིབྦཏྟེཏི, སོ མགྒཀྑཎེ དྷམྨཱནུསཱརཱི ནཱམ ཧོཏི. ཕལཀྑཎེ པན པཉྙཱཝིམུཏྟོ ནཱམ ཧུཏྭཱ ཨེཀབཱིཛིཨཱདིབྷེདེན དྭཱདསབྷེདོཝ ཧོཏི. ཨེཝཾ དྭེ མགྒཊྛཱ ཕལཀྑཎེ ཙཏུཝཱིསཏི སོཏཱཔནྣཱ ཧོནྟཱིཏི.

ཏིཔིཊཀཏིསྶཏྠེརོ ཀིར ‘‘ཏཱིཎི པིཊཀཱནི སོདྷེསྶཱམཱི’’ཏི པརཏཱིརཾ གཏོ. ཏཾ ཨེཀོ ཀུཊུམྦིཀོ ཙཏཱུཧི པཙྩཡེཧི ཨུཔཊྛཱསི, ཐེརོ ཨཱགམནཀཱལེ ‘‘གཙྪཱམི ཨུཔཱསཀཱ’’ཏི ཨཱཧ. ‘‘ཀཧཾ བྷནྟེ’’ཏི? ‘‘ཨམྷཱཀཾ ཨཱཙརིཡུཔཛ྄ཛྷཱཡཱནཾ སནྟིཀ’’ནྟི. ‘‘ན སཀྐཱ, བྷནྟེ, མཡཱ གནྟུཾ, བྷདྡནྟཾ པན ནིསྶཱཡ མཡཱ སཱསནསྶ གུཎོ ཉཱཏོ, ཏུམྷཱཀཾ པརམྨུཁཱ ཀཱིདིསཾ བྷིཀྑུཾ ཨུཔསངྐམཱམཱི’’ཏི? ཨཐ ནཾ ཐེརོ ཨཱཧ – ‘‘ཡོ བྷིཀྑུ ཙཏུཝཱིསཏི སོཏཱཔནྣེ དྭཱདས སཀདཱགཱམཱི ཨཊྛཙཏྟཱལཱིས ཨནཱགཱམཱི དྭཱདས ཨརཧནྟེ དསྶེཏྭཱ དྷམྨཀཐཾ ཀཐེཏུཾ སཀྐོཏི, ཨེཝརཱུཔཾ བྷིཀྑུཾ ཨུཔཊྛཱཏུཾ ཝཊྚཏཱི’’ཏི. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཝིཔསྶནཱ ཀཐིཏཱཏི.

༥-༡༠. སུདྡྷཀསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༤༩༥-༥༠༠. པཉྩམེ ¶ ཙཀྑུ ཙ ཏཾ ཙཀྑུདྭཱརེ ནིབྦཏྟཱནཾ དྷམྨཱནཾ ཨཱདྷིཔཏེཡྻསངྑཱཏེན ཨིནྡཊྛེན ཨིནྡྲིཡཉྩཱཏི ཙཀྑུནྡྲིཡཾ. སོཏིནྡྲིཡཱདཱིསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝ. ཨིམསྨིཾ ཝགྒེ པཋམསུཏྟཉྩེཝ ཚཊྛཱདཱིནི ཙ པཉྩཱཏི ཚ སུཏྟཱནི ཙཏུསཙྩཝསེན ཀཐིཏཱནཱིཏི.

ཚལི༹ནྡྲིཡཝགྒོ ཏཏིཡོ.

༤. སུཁིནྡྲིཡཝགྒོ

༡-༥. སུདྡྷིཀསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༥༠༡-༥༠༥. ཙཏུཏྠཝགྒསྶ ¶ པཋམེ སུཁཉྩ ཏཾ སཧཛཱཏཱནཾ ཨཱདྷིཔཏེཡྻསངྑཱཏེན ཨིནྡཊྛེན ཨིནྡྲིཡཉྩཱཏི སུཁིནྡྲིཡཾ. དུཀྑིནྡྲིཡཱདཱིསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཨེཏྠ ¶ ཙ སུཁིནྡྲིཡདུཀྑིནྡྲིཡདོམནསྶིནྡྲིཡཱནི ཀཱམཱཝཙརཱནེཝ, སོམནསྶིནྡྲིཡཾ ཋཔེཏྭཱ ཨརཱུཔཱཝཙརཾ སེསཾ ཏེབྷཱུམཀཾ, ཨུཔེཀྑིནྡྲིཡཾ ཙཏུབྷཱུམཀཾ. དུཏིཡཱདཱིནི ཙཏྟཱརི ཙཏུསཙྩཝསེནེཝ ཀཐིཏཱནི.

༦. པཋམཝིབྷངྒསུཏྟཝཎྞནཱ

༥༠༦. ཚཊྛེ ཀཱཡིཀནྟི ཀཱཡཔསཱདཝཏྠུཀཾ. སུཁནྟི ཨཡམསྶ སརཱུཔནིདྡེསོ. སཱཏནྟི ཏསྶེཝ ཝེཝཙནཾ, མདྷུརནྟི ཝུཏྟཾ ཧོཏི. ཀཱཡསམྥསྶཛནྟི ཀཱཡསམྥསྶཏོ ཛཱཏཾ. སུཁཾ སཱཏནྟི ཝུཏྟནཡམེཝ. ཝེདཡིཏནྟི ཨཡམསྶ སབྦཝེདནཱསཱདྷཱརཎོ ཨཉྙདྷམྨཝིསིཊྛོ སབྷཱཝནིདྡེསོ. ཨིམིནཱ ནཡེན སེསེསུཔི ཨཏྠོ ཝེདིཏབྦོ. ཀཱཡིཀཾ ཝཱ ཙེཏསིཀཾ ཝཱཏི ཨེཏྠ པན ཙཀྑཱདཡོ ཙཏྟཱརོ པསཱདཀཱཡེ ཝཏྠུཾ ཀཏྭཱ ཨུཔྤཏྟིཝསེན ཀཱཡིཀནྟི ཝུཏྟཾ. ཀཱཡཔསཱདཝཏྠུཀཾ པན ཨདུཀྑམསུཁཾ ནཱམ ནཏྠི.

༩. ཀཊྛོཔམསུཏྟཝཎྞནཱ

༥༠༩. ནཝམེ ¶ དྭིནྣཾ ཀཊྛཱནནྟི དྭིནྣཾ ཨརཎཱིནཾ. སངྒྷཊྚནསམོདྷཱནཱཏི སངྒྷཊྚནེན ཙེཝ སམོདྷཱནེན ཙ. ཨུསྨཱཏི ཨུསུམཱཀཱརོ. ཏེཛོཏི ཨགྒིདྷཱུམོ. ཨེཏྠ ཙ ཨདྷརཱརཎཱི ཝིཡ ཝཏྠཱརམྨཎཾ, ཨུཏྟརཱརཎཱི ཝིཡ ཕསྶོ, སངྒྷཊྚོ ཝིཡ ཕསྶསངྒྷཊྚནཾ, ཨགྒི ཝིཡ ཝེདནཱ དཊྛབྦཱ. ཝཏྠཱརམྨཎཾ ཝཱ ཨུཏྟརཱརཎཱི ཝིཡ, ཕསྶོ ཨདྷརཱརཎཱི ཝིཡ དཊྛབྦོ.

༡༠. ཨུཔྤཊིཔཱཊིཀསུཏྟཝཎྞནཱ

༥༡༠. དསམཾ ཡཐཱདྷམྨརསེན པཊིཔཱཊིཡཱ ཝུཏྟམྤི ཨིམསྨིཾ ཨིནྡྲིཡཝིབྷངྒེ སེསསུཏྟཱནི ཝིཡ ཨདེསིཏཏྟཱ ཨུཔྤཊིཔཱཊིཀསུཏྟཾ ནཱམཱཏི ཝེདིཏབྦཾ. ཏཏྠ ནིམིཏྟནྟིཨཱདཱིནི སབྦཱནི པཙྩཡཝེཝཙནཱནེཝ. དུཀྑིནྡྲིཡཉྩ པཛཱནཱཏཱིཏི དུཀྑསཙྩཝསེནེཝ པཛཱནཱཏི. དུཀྑིནྡྲིཡསམུདཡནྟི ཀཎྚཀེན ཝཱ ཝིདྡྷསྶ མངྐུལེན ¶ ཝཱ དཊྛསྶ པཙྩཏྠརཎེ ཝཱ ཝལིཡཱ ཕུཊྛསྶ ¶ དུཀྑསཧགཏཾ ཀཱཡཝིཉྙཱཎཾ ཨུཔྤཛྫཏི, ཏཾ ཨེཏསྶ སམུདཡོཏི པཛཱནཱཏི.

པརཏོ དོམནསྶིནྡྲིཡསམུདཡནྟིཨཱདཱིསུཔི ཏེསཾ ཏེསཾ ཀཱརཎཝསེནེཝ སམུདཡོ ཝེདིཏབྦོ. པཏྟཙཱིཝརཱདཱིནཾ ཝཱ ཧི སངྑཱརཱནཾ སདྡྷིཝིཧཱརིཀཱདཱིནཾ ཝཱ སཏྟཱནཾ ཝིནཱསེན དོམནསྶིནྡྲིཡཾ ཨུཔྤཛྫཏཱིཏི ཏེསཾ ཝིནཱསཾ ཏསྶ སམུདཡོཏི པཛཱནཱཏི. སུབྷོཛནཾ བྷུཉྫིཏྭཱ ཝརསཡནེ ནིཔནྣསྶ ཧཏྠཔཱདསམྦཱཧནཏཱལཝཎྚཝཱཏཱདིསམྥསྶེན སུཁིནྡྲིཡཾ ཨུཔྤཛྫཏི, ཏཾ ཕསྶཾ ཏསྶ སམུདཡོཏི པཛཱནཱཏི. ཝུཏྟཔྤཀཱརཱནཾ པན སཏྟསངྑཱརཱནཾ མནཱཔཱནཾ པཊིལཱབྷཝསེན སོམནསྶིནྡྲིཡཾ ཨུཔྤཛྫཏི, ཏཾ པཊིལཱབྷཾ ཏསྶ སམུདཡོཏི པཛཱནཱཏི. མཛ྄ཛྷཏྟཱཀཱརེན པན ཨུཔེཀྑིནྡྲིཡཾ ཨུཔྤཛྫཏི, ཏཾ སཏྟསངྑཱརེསུ མཛ྄ཛྷཏྟཱཀཱརཾ ཏསྶ སམུདཡོཏི པཛཱནཱཏི.

ཀཏྠ ཙུཔྤནྣཾ དུཀྑིནྡྲིཡཾ ཨཔརིསེསཾ ནིརུཛ྄ཛྷཏི, ཨིདྷ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཝིཝིཙྩེཝ ཀཱམེཧཱིཏིཨཱདཱིསུ པན ཨཡཾ ཨེཀཏོཝ ཝིནིཙྪཡཀཐཱ – དུཀྑིནྡྲིཡཉྷི པཋམཛ྄ཛྷཱནསྶ ཨུཔཙཱརཀྑཎེཡེཝ ནིརུཛ྄ཛྷཏི པཧཱིནཾ ཧོཏི, དོམནསྶཱདཱིནི དུཏིཡཛ྄ཛྷཱནཱདཱིནཾ. ཨེཝཾ སནྟེཔི ཏེསཾ ཨཏིསཡནིརོདྷཏྟཱ ཨཡཾ ཛྷཱནེསུཡེཝ ནིརོདྷོ ཝུཏྟོ. ཨཏིསཡནིརོདྷོ ཧི ཏེསཾ པཋམཛ྄ཛྷཱནཱདཱིསུ, ན ནིརོདྷོཡེཝ, ནིརོདྷོཡེཝ པན ཨུཔཙཱརཀྑཎེ, ནཱཏིསཡནིརོདྷོ. ཏཐཱ ཧི ནཱནཱཝཛྫནེ ¶ པཋམཛ྄ཛྷཱནུཔཙཱརེ ནིརུདྡྷསྶཱཔི དུཀྑིནྡྲིཡསྶ ཌཾསམཀསཱདིསམྥསྶེན ཝཱ ཝིསམཱསནུཔཏཱཔེན ཝཱ སིཡཱ ཨུཔྤཏྟི, ན ཏྭེཝ ཨནྟོཨཔྤནཱཡཾ. ཨུཔཙཱརེ ཝཱ ནིརུདྡྷམྤེཏཾ ན སུཊྛུ ནིརུདྡྷཾ ཧོཏི པཊིཔཀྑེན ཨཝིཧཏཏྟཱ. ཨནྟོཨཔྤནཱཡཾ པན པཱིཏིཕརཎེན སབྦོ ཀཱཡོ སུཁོཀྐནྟོ ཧོཏི, སུཁོཀྐནྟཀཱཡསྶ ཙ སུཊྛུ ནིརུདྡྷཾ ཧོཏི དུཀྑིནྡྲིཡཾ པཊིཔཀྑེན ¶ ཝིཧཏཏྟཱ. ནཱནཱཝཛྫནེཡེཝ ཙ དུཏིཡཛ྄ཛྷཱནུཔཙཱརེ པཧཱིནསྶ དོམནསྶིནྡྲིཡསྶ ཡསྨཱ ཨེཏཾ ཝིཏཀྐཝིཙཱརཔཙྩཡེཔི ཀཱཡཀིལམཐེ ཙིཏྟུཔགྷཱཏེ ཙ སཏི ཨུཔྤཛྫཏི, ཝིཏཀྐཝིཙཱརཱབྷཱཝེ ནེཝ ཨུཔྤཛྫཏི. ཡཏྠ པན ཨུཔྤཛྫཏི, ཏཏྠ ཝིཏཀྐཝིཙཱརབྷཱཝེ, ཨཔྤཧཱིནཱ ཨེཝ ཙ དུཏིཡཛ྄ཛྷཱནུཔཙཱརེ ཝིཏཀྐཝིཙཱརཱཏི ཏཏྠསྶ སིཡཱ ཨུཔྤཏྟི. ན ཏྭེཝ དུཏིཡཛ྄ཛྷཱནེ པཧཱིནཔཙྩཡཏྟཱ. ཏཐཱ ཏཏིཡཛ྄ཛྷཱནུཔཙཱརེ པཧཱིནསྶཱཔི སུཁིནྡྲིཡསྶ པཱིཏིསམུཊྛཱནཔཎཱིཏརཱུཔཕུཊྛཀཱཡསྶ སིཡཱ ཨུཔྤཏྟི, ན ཏྭེཝ ཏཏིཡཛ྄ཛྷཱནེ. ཏཏིཡཛ྄ཛྷཱནེ ཧི སུཁསྶ པཙྩཡབྷཱུཏཱ ¶ པཱིཏི སབྦསོ ནིརུདྡྷཱ. ཏཐཱ ཙཏུཏྠཛ྄ཛྷཱནུཔཙཱརེ པཧཱིནསྶཱཔི སོམནསྶིནྡྲིཡསྶ ཨཱསནྣཏྟཱ ཨཔྤནཱཔྤཏྟཱཡ ཨུཔེཀྑཱཡ ཨབྷཱཝེན སམྨཱ ཨནཏིཀྐནྟཏྟཱ ཙ སིཡཱ ཨུཔྤཏྟི, ན ཏྭེཝ ཙཏུཏྠཛ྄ཛྷཱནེ. ཏསྨཱ ‘‘ཨེཏྠ ཙུཔྤནྣཾ དུཀྑིནྡྲིཡཾ ཨཔརིསེསཾ ནིརུཛ྄ཛྷཏཱི’’ཏི ཏཏྠ ཏཏྠ ཨཔརིསེསགྒཧཎཾ ཀཏཾ.

ཡཾ པནེཏྠ ཏདཏྠཱཡ ཙིཏྟཾ ཨུཔསཾཧརཏཱིཏི ཝུཏྟཾ, ཏཏྠ ཨལཱབྷཱི སམཱནོ ཨུཔྤཱདནཏྠཱཡ ཙིཏྟཾ ཨུཔསཾཧརཏི, ལཱབྷཱི སམཱནོ སམཱཔཛྫནཏྠཱཡཱཏི ཨེཝམཏྠོ ཝེདིཏབྦོ. ཨིམེསུ དྭཱིསུཔི སུཏྟེསུ སམྨསནཝཱརོཝ ཀཐིཏོཏི.

སུཁིནྡྲིཡཝགྒོ ཙཏུཏྠོ.

༥. ཛརཱཝགྒོ

༡. ཛརཱདྷམྨསུཏྟཝཎྞནཱ

༥༡༡. པཉྩམཝགྒསྶ པཋམེ པཙྪཱཏཔེཏི པཱསཱདཙྪཱཡཱཡ པུརཏྠིམདིསཾ པཊིཙྪནྣཏྟཱ པཱསཱདསྶ པཙྪིམདིསཱབྷཱགེ ཨཱཏཔོ ཧོཏི, ཏསྨིཾ ཋཱནེ པཉྙཏྟཝརབུདྡྷཱསནེ ནིསིནྣོཏི ཨཏྠོ ¶ . པིཊྛིཾ ཨོཏཱཔཡམཱནོཏི ཡསྨཱ སམྨཱསམྦུདྡྷསྶཔི ཨུཔཱདིནྣཀསརཱིརེ ཨུཎྷཀཱལེ ཨུཎྷཾ ཧོཏི, སཱིཏཀཱལེ སཱིཏཾ, ཨཡཉྩ ཧིམཔཱཏསཱིཏསམཡོ. ཏསྨཱ མཧཱཙཱིཝརཾ ཨོཏཱརེཏྭཱ སཱུརིཡརསྨཱིཧི པིཊྛིཾ ཨོཏཱཔཡམཱནོ ནིསཱིདི.

ཀིཾ པན བུདྡྷརསྨིཡོ མདྡིཏྭཱ སཱུརིཡརསྨི ཨནྟོ པཝིསིཏུཾ སཀྐོཏཱིཏི? ན སཀྐོཏི. ཨེཝཾ སནྟེ ཀིཾ ཏཱཔེཏཱིཏི? རསྨིཏེཛཾ. ཡཐེཝ ཧི ཋིཏམཛ྄ཛྷནྷིཀེ པརིམཎྜལཱཡ ¶ ཚཱཡཱཡ རུཀྑམཱུལེ ནིསིནྣསྶ ཀིཉྩཱཔི སཱུརིཡརསྨིཡོ སརཱིརཾ ན ཕུསནྟི, སབྦདིསཱསུ པན ཏེཛོ ཕརཏི, ཨགྒིཛཱལཱཧི པརིཀྑིཏྟོ ཝིཡ ཧོཏི, ཨེཝཾ སཱུརིཡརསྨཱིསུ བུདྡྷརསྨིཡོ མདྡིཏྭཱ ཨནྟོ པཝིསིཏུཾ ཨསཀྐུཎནྟཱིསུཔི སཏྠཱ ཏེཛཾ ཏཱཔེནྟོ ནིསིནྣོཏི ཝེདིཏབྦོ.

ཨནོམཛྫནྟོཏི པིཊྛིཔརིཀམྨཀརཎཝསེན ཨནུམཛྫནྟོ. ཨཙྪརིཡཾ བྷནྟེཏི ཐེརོ བྷགཝཏོ པིཊྛིཏོ མཧཱཙཱིཝརཾ ཨོཏཱརེཏྭཱ ནིསིནྣསྶ དྭིནྣཾ ¶ ཨཾསཀཱུཊཱནཾ ཨནྟརེ སུཝཎྞཱཝཊྚཾ ཝིཡ ཀེསགྒཔྤམཱཎཾ ཝལིཡཱཝཊྚཾ དིསྭཱ – ‘‘ཨེཝརཱུཔེཔི ནཱམ སརཱིརེ ཛརཱ པཉྙཱཡཏཱི’’ཏི སཉྫཱཏསཾཝེགོ ཛརཾ གརཧནྟོ ཨེཝམཱཧ. གརཧནཙྪརིཡཾ ནཱམ ཀིརེཏཾ.

ན ཙེཝཾ དཱནི, བྷནྟེ, བྷགཝཏོ ཏཱཝ པརིསུདྡྷོཏི ཡཐཱ པཀཏིཡཱ ཚཝིཝཎྞོ པརིསུདྡྷོ, ན ཨེཝམེཏརཧཱིཏི དཱིཔེནྟོ ཨེཝམཱཧ. ཏཐཱགཏསྶ ཧི དཧརཀཱལེ སངྐུསཏསམབྦྷཱཧཏཾ ཨུསབྷཙམྨཾ ཝིཡ ཝིཧཏཝལིཀོ ཀཱཡོ ཧོཏི, ཏསྨིཾ ཋཔིཏོ ཧཏྠོ བྷསྶཏེཝ, ན སནྟིཊྛཏི, ཏེལཔུཉྪནཱཀཱརཔྤཏྟོ ཝིཡ ཧོཏི. མཧལླཀཀཱལེ པན སིརཱཛཱལཱ མིལཱཡནྟི, སནྡྷིཔབྦཱནི སིཐིལཱནི ཧོནྟི, མཾསཾ ཨཊྛིཏོ མུཙྩིཏྭཱ སིཐིལབྷཱཝཾ ཨཱཔཛྫིཏྭཱ ཏཏྠ ཏཏྠ ཨོལམྦཏི. བུདྡྷཱནཾ པན ཨེཝརཱུཔཾ ན ཧོཏི. ཨཉྙེསཾ ཨཔཱཀཊཾ, སནྟིཀཱཝཙརཏྟཱ ཨཱནནྡཏྠེརསྶེཝ པཱཀཊཾ ཧོཏི, ཏསྨཱ ཨེཝམཱཧ.

སིཐིལཱནི ཙ གཏྟཱནཱིཏི ཨཉྙེསཾ མུཁེ ཨཾསཀཱུཊནྟརེཧི ཏེསུ ཏེསུ ཋཱནེསུ ཝལིཡོ སནྟིཊྛནྟི, སཏྠུ པནེཏཾ ནཏྠི, ཐེརོ ཙ དྭིནྣཾ ཨཾསཀཱུཊཱནཾ ཨནྟརེ ཝལིཡཱཝཊྚཀཾ དིསྭཱ ཨེཝམཱཧ. སབྦཱནི ཝལིཡཛཱཏཱནཱིཏི ཨིདམྤི ཨཏྟནོ པཱཀཊཝསེན ཨེཝམཱཧ – སཏྠུ པན ཨཉྙེསཾ ཝིཡ ཝལིཡོ ནཱམ ནཏྠི. པུརཏོ པབྦྷཱརོ ཙ ཀཱཡོཏི སཏྠཱ བྲཧྨུཛུགཏྟོ, དེཝནགརེ སམུསྶིཏསུཝཎྞཏོརཎཾ ཝིཡསྶ ཀཱཡོ ཨུཛུཀམེཝ ཨུགྒཏོ. མཧལླཀཀཱལེ པན ཀཱཡོ པུརཏོ ཝངྐོ ¶ ཧོཏི, སྭཱཡཾ ཨཉྙེསཾ ཨཔཱཀཊོ, སནྟིཀཱཝཙརཏྟཱ པན ཐེརསྶེཝ པཱཀཊོ, ཏསྨཱ ཨེཝམཱཧ. དིསྶཏི ཙ ཨིནྡྲིཡཱནཾ ཨཉྙཐཏྟནྟི ཨིནྡྲིཡཱནི ནཱམ ན ཙཀྑུཝིཉྙེཡྻཱནི. ཡཏོ པན པཀཏིཡཱ པརིསུདྡྷོ ཚཝིཝཎྞོ, ཨིདཱནི ན ཏཐཱ པརིསུདྡྷོ, ཨཾསཀཱུཊནྟརེ ཝལི པཉྙཱཡཏི ¶ , བྲཧྨུཛུཀཱཡོ པུརཏོ ཝངྐོ, ཨིམིནཱཝ ཀཱརཎེན ཙཀྑཱདཱིནཉྩ ཨིནྡྲིཡཱནཾ ཨཉྙཐཏྟེན བྷཝིཏབྦནྟི ནཡགྒཱཧཏོ ཨེཝམཱཧ. དྷཱི ཏཾ ཛམྨི ཛརེ ཨཏྠཱུཏི ལཱམཀེ ཛརེ དྷཱི ཏཾ ཏུཡ྄ཧཾ ཧོཏུ, དྷིཀྐཱརོ ཏཾ ཕུསཏུ. བིམྦནྟི ཨཏྟབྷཱཝོ.

༢. ཨུཎྞཱབྷབྲཱཧྨཎསུཏྟཝཎྞནཱ

༥༡༢. དུཏིཡེ ¶ གོཙརཝིསཡནྟི གོཙརབྷཱུཏཾ ཝིསཡཾ. ཨཉྙམཉྙསྶཱཏི ཙཀྑུ སོཏསྶ, སོཏཾ ཝཱ ཙཀྑུསྶཱཏི ཨེཝཾ ཨེཀཾ ཨེཀསྶ གོཙརཝིསཡཾ ན པཙྩནུབྷོཏི. སཙེ ཧི ནཱིལཱདིབྷེདཾ རཱུཔཱརམྨཎཾ སམོདྷཱནེཏྭཱ སོཏིནྡྲིཡསྶ ཨུཔནེཡྻ – ‘‘ཨིངྒྷ ཏྭཾ ཏཱཝ ནཾ ཝཝཏྠཔེཧི ཝིབྷཱཝེཧི ‘ཀིནྣཱམེཏཾ ཨཱརམྨཎ’’’ནྟི. ཙཀྑུཝིཉྙཱཎཾ ཝིནཱཔི མུཁེན ཨཏྟནོ དྷམྨཏཱཡ ཨེཝཾ ཝདེཡྻ – ‘‘ཨརེ, ཨནྡྷབཱལ, ཝསྶསཏམྤི ཝསྶསཧསྶམྤི ཝསྶསཏསཧསྶམྤི པརིདྷཱཝམཱནོ ཨཉྙཏྲ མཡཱ ཀུཧིཾ ཨེཏསྶ ཛཱནནཀཾ ལབྷིསྶསི, ཏཾ ཨཱཧར, ཙཀྑུཔསཱདེ ཨུཔནེཧི, ཨཧམེཏཾ ཨཱརམྨཎཾ ཛཱནིསྶཱམི – ཡདི ཝཱ ནཱིལཾ, ཡདི ཝཱ པཱིཏཀཾ. ན ཧི ཨེསོ ཨཉྙསྶ ཝིསཡོ, མཡ྄ཧམེཝེསོ ཝིསཡོ’’ཏི. སེསདྭཱརེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཨེཝམེཏཱནི ཨཉྙམཉྙསྶ གོཙརཝིསཡཾ ན པཙྩནུབྷོནྟི ནཱམ.

ཀིཾ པཊིསརཎནྟི ཨེཏེསཾ ཀིཾ པཊིསརཎཾ, ཀིཾ ཨེཏཱནི པཊིསརནྟཱིཏི པུཙྪཏི. མནོ པཊིསརཎནྟི ཛཝནམནོ པཊིསརཎཾ. མནོཝ ནེསནྟི མནོདྭཱརིཀཛཝནམནོཝ ཨེཏེསཾ གོཙརཝིསཡཾ རཛྫནཱདིཝསེན ཨནུབྷོཏི. ཙཀྑུཝིཉྙཱཎཉྷི རཱུཔདསྶནམཏྟམེཝ, ཨེཏྠ རཛྫནཾ ཝཱ དུསྶནཾ ཝཱ མུཡ྄ཧནཾ ཝཱ ནཏྠི. ཨེཀསྨིཾ པན དྭཱརེ ཛཝནཾ རཛྫཏི ཝཱ དུསྶཏི ཝཱ མུཡ྄ཧཏི ཝཱ. སོཏཝིཉྙཱཎཱདཱིསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ.

ཏཏྲཱཡཾ ཨུཔམཱ – པཉྩ ཀིར དུབྦལབྷོཛཀཱ རཱཛཱནཾ སེཝིཏྭཱ ཀིཙྪེན ཀསིརེན ཨེཀསྨིཾ པཉྩཀུལིཀེ གཱམེ པརིཏྟཀཾ ཨཱཡཾ ལབྷིཾསུ. ཏེསཾ ཏཏྠ མཙྪབྷཱགོ མཾསབྷཱགོ, ཨདྡུཀཧཱཔཎོ ཝཱ ཡོཏྟཀཧཱཔཎོ ཝཱ མཱསཀཧཱཔཎོ ¶ ཝཱ ཨཊྛཀཧཱཔཎོ ཝཱ སོལ༹སཀཧཱཔཎོ ཝཱ ¶ ཙཏུསཊྛིཀཧཱཔཎོ ཝཱ དཎྜོཏི ཨེཏྟཀམཏྟམེཝ པཱཔུཎཱཏི, སཏཝཏྠུཀཾ པཉྩསཏཝཏྠུཀཾ སཧསྶཝཏྠུཀཾ མཧཱབལིཾ རཱཛཱཝ གཎྷཱཏི.

ཏཏྠ པཉྩཀུལིཀགཱམཱ ཝིཡ པཉྩཔསཱདཱ དཊྛབྦཱ, པཉྩ དུབྦལབྷོཛཀཱ ཝིཡ པཉྩཝིཉྙཱཎཱནི; རཱཛཱ ཝིཡ ཛཝནཾ, དུབྦལབྷོཛཀཱནཾ པརིཏྟཀཨཱཡཔཱཔུཎནཾ ཝིཡ ཙཀྑུཝིཉྙཱཎཱདཱིནཾ རཱུཔདསྶནཱདིམཏྟཾ, རཛྫནཱདི པན ཨེཏེསུ ནཏྠི ¶ . རཉྙོ མཧཱབལིགྒཧཎཾ ཝིཡ ཏེསུ དྭཱརེསུ ཛཝནསྶ རཛྫནཱདཱིནི ཝེདིཏབྦཱནི. ཨེཝམེཏྠ མནོཏི ཀུསལཱཀུསལཛཝནཾ ཝུཏྟཾ.

སཏི པཊིསརཎནྟི མགྒསཏི པཊིསརཎཾ. ཛཝནམནོ ཧི མགྒསཏིཾ པཊིསརཏི. ཝིམུཏྟཱིཏི ཕལཝིམུཏྟི. པཊིསརཎནྟི ཕལཝིམུཏྟིཡཱ ནིབྦཱནཾ པཊིསརཎཾ. ཏཉྷི སཱ པཊིསརཏི. ནཱསཀྑི པཉྷསྶ པརིཡནྟཾ གཧེཏུནྟི པཉྷསྶ པརིཙྪེདཾ པམཱཎཾ གཧེཏུཾ ནཱསཀྑི, ཨཔྤཊིསརཎཾ དྷམྨཾ ‘‘སཔྤཊིསརཎ’’ནྟི པུཙྪི. ནིབྦཱནཾ ནཱམེཏཾ ཨཔྤཊིསརཎཾ, ན ཀིཉྩི པཊིསརཏི. ནིབྦཱནོགདྷནྟི ནིབྦཱནབྦྷནྟརཾ ནིབྦཱནཾ ཨནུཔཝིཊྛཾ. བྲཧྨཙརིཡནྟི མགྒབྲཧྨཙརིཡཾ. ནིབྦཱནཔརཱཡཎནྟི ནིབྦཱནཾ པརཾ ཨཡནམསྶ པརཱ གཏི, ན ཏཏོ པརཾ གཙྪཏཱིཏི ཨཏྠོ. ནིབྦཱནཾ པརིཡོསཱནཾ ཨཝསཱནཾ ཨསྶཱཏི ནིབྦཱནཔརིཡོསཱནཾ.

མཱུལཛཱཏཱ པཏིཊྛིཏཱཏི མགྒེན ཨཱགཏསདྡྷཱ ཝུཙྩཏི. ཨིམམྷི ཙེ, བྷིཀྑཝེ, སམཡེཏི ཀིཾ སནྡྷཱཡཱཧ? ཛྷཱནཨནཱགཱམིཏཾ. ཏསྨིཉྷི སམཡེ བྲཱཧྨཎསྶ པཋམམགྒེན པཉྩ ཨཀུསལཙིཏྟཱནི པཧཱིནཱནི, པཋམཛ྄ཛྷཱནེན པཉྩ ནཱིཝརཎཱནཱིཏི ཛྷཱནཨནཱགཱམིཊྛཱནེ ཋིཏོ. སོ ཨཔརིཧཱིནཛ྄ཛྷཱནོ ཀཱལཾ ཀཏྭཱ ཏཏྠེཝ པརིནིབྦཱཡེཡྻ. སཙེ པནསྶ པུཏྟདཱརཾ ཨནུསཱསནྟསྶ ཀམྨནྟེ ཝིཙཱརེནྟསྶ ཛྷཱནཾ ནསྶཏི, ནཊྛེ ཛྷཱནེ གཏི ཨནིབདྡྷཱ ཧོཏི, ཨནཊྛེ པན ནིབདྡྷཱཏི ཨིམཾ ཛྷཱནཨནཱགཱམིཏཾ སནྡྷཱཡ ཨེཝམཱཧ.

༣. སཱཀེཏསུཏྟཝཎྞནཱ

༥༡༣. ཏཏིཡེ ¶ ཨཉྫནཝནེཏི ཨཉྫནཝཎྞཔུཔྥཱནཾ རུཀྑཱནཾ རོཔིཏཝནེ. ཡཾ, བྷིཀྑཝེ, སདྡྷིནྡྲིཡཾ, ཏཾ སདྡྷཱབལནྟི ཏཉྷི ཨདྷིམོཀྑལཀྑཎེ ཨིནྡཊྛེན སདྡྷིནྡྲིཡཾ, ཨསྶདྡྷིཡེ ཨཀམྤནེན ¶ སདྡྷཱབལཾ. ཨིཏརེསཾ པགྒཧཨུཔཊྛཱནཨཝིཀྑེཔཔཛཱནནལཀྑཎེསུ ཨིནྡཊྛེན ཨིནྡྲིཡབྷཱཝོ, ཀོསཛྫམུཊྛསཙྩཝིཀྑེཔཱཝིཛྫཱསུ ཨཀམྤནེན བལབྷཱཝོ ཝེདིཏབྦོ. ཨེཝམེཝ ཁོཏི ཏསྶཱ ནདིཡཱ ཨེཀསོཏཾ ཝིཡ སདྡྷཱཝཱིརིཡསཏིསམཱདྷིཔཉྙཱཝསེན ཨེཏེསཾ ནིནྣཱནཱཀརཎཾ ཝེདིཏབྦཾ, དྭེ སོཏཱནི ཝིཡ ཨིནྡཊྛཨཀམྤནཊྛེཧི ཨིནྡྲིཡབལཝསེན ནཱནཱཀརཎཾ ཝེདིཏབྦཾ.

༤. པུབྦཀོཊྛཀསུཏྟཝཎྞནཱ

༥༡༤. ཙཏུཏྠེ ¶ ཨམཏོགདྷནྟི ཨམཏབྦྷནྟརཾ. ཨམཏཔརཱཡཎནྟི ཨམཏནིབྦཏྟིཀཾ. ཨམཏཔརིཡོསཱནནྟི ཨམཏནིཊྛཾ. སཱདྷུ སཱདྷཱུཏི ཐེརསྶ བྱཱཀརཎཾ པསཾསནྟོ སཱདྷུཀཱརཾ དེཏི.

༥. པཋམཔུབྦཱརཱམསུཏྟཝཎྞནཱ

༥༡༥. པཉྩམེ ཏདནྭཡཱཏི ཏཾ ཨནུགཙྪམཱནཱ, ཨནུཝཏྟམཱནཱཏི ཨཏྠོ. པུབྦཀོཊྛཀཾ ཨཱདིཾ ཀཏྭཱ པཊིཔཱཊིཡཱ ཚསུ སུཏྟེསུ ཕལིནྡྲིཡཱནེཝ ཀཐིཏཱནི.

༡༠. ཨཱཔཎསུཏྟཝཎྞནཱ

༥༢༠. དསམེ ཨིམེ ཁོ ཏེ དྷམྨཱཏི ཨུཔརི སཧ ཝིཔསྶནཱཡ ཏཡོ མགྒཱ. ཡེ མེ པུབྦེ སུཏཱཝ ཨཧེསུནྟི ཡེ དྷམྨཱ མཡཱ པུབྦེ ‘‘ཨརཧཏྟཕལིནྡྲིཡཾ ནཱམ ཨཏྠཱི’’ཏི ཀཐེནྟཱནཾཡེཝ སུཏཱ ཨཧེསུཾ. ཀཱཡེན ཙ ཕུསིཏྭཱཏི ནཱམཀཱཡེན ཙ ཕུསིཏྭཱ པཊིལབྷིཏྭཱ. པཉྙཱཡ ཙ ཨཏིཝིཛ྄ཛྷ པསྶཱམཱིཏི པཙྩཝེཀྑཎཔཉྙཱཡ ཙ ཨཏིཝིཛ྄ཛྷིཏྭཱ པསྶཱམི. ཡཱ ཧིསྶ, བྷནྟེ, སདྡྷཱཏི ཨཡཾ ཀཏརསདྡྷཱ? ཙཏཱུཧི ཨིནྡྲིཡེཧི སམྤཡུཏྟཱ ¶ སདྡྷཱ ཧེཊྛཱ ཀཐིཏཱཝ, ཨཡཾ པན པཙྩཝེཀྑཎསདྡྷཱ. སམྤཡུཏྟསདྡྷཱ ཧི མིསྶཀཱ, པཙྩཝེཀྑཎསདྡྷཱ ལོཀིཡཱཝ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

ཛརཱཝགྒོ པཉྩམོ.

༦. སཱུཀརཁཏཝགྒོ

༡. སཱལསུཏྟཝཎྞནཱ

༥༢༡. ཚཊྛཝགྒསྶ ¶ པཋམེ སཱུརེནཱཏི སཱུརབྷཱཝེན. བོདྷཱཡཱཏི བུཛ྄ཛྷནཏྠཱཡ.

༢. མལླིཀསུཏྟཝཎྞནཱ

༥༢༢. དུཏིཡེ ¶ མལླེསཱུཏི ཨེཝཾནཱམཀེ ཛནཔདེ. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཙཏྟཱརི ཨིནྡྲིཡཱནི མིསྶཀཱནི, ཨརིཡཉཱཎཾ ལོཀུཏྟརཾ. ཏམྤི པན ཙཏུཀྐིནྡྲིཡནིསྶིཏཾ ཀཏྭཱ མིསྶཀནྟི བྷཱཛེཏུཾ ཝཊྚཏི.

༣. སེཁསུཏྟཝཎྞནཱ

༥༢༣. ཏཏིཡེ ན ཧེཝ ཁོ ཀཱཡེན ཕུསིཏྭཱ ཝིཧརཏཱིཏི ན ནཱམཀཱཡེན ཕུསིཏྭཱ པཊིལབྷིཏྭཱ ཝིཧརཏི, ཕུསིཏུཾ པཊིལབྷིཏུཾ ན སཀྐོཏི. པཉྙཱཡ ཙ ཨཏིཝིཛ྄ཛྷ པསྶཏཱིཏི པཙྩཝེཀྑཎཔཉྙཱཡ པན ‘‘ཨུཔརི ཨརཧཏྟཕལིནྡྲིཡཾ ནཱམ ཨཏྠཱི’’ཏི པཛཱནཱཏི. ཨསེཁབྷཱུམིཡཾ ཕུསིཏྭཱ ཝིཧརཏཱིཏི པཊིལབྷིཏྭཱ ཝིཧརཏི. པཉྙཱཡཱཏི པཙྩཝེཀྑཎཔཉྙཱཡ ‘‘ཨརཧཏྟཕལིནྡྲིཡཾ ནཱམ ཨཏྠཱི’’ཏི པཛཱནཱཏི. ན ཀུཧིཉྩི ཀིསྨིཉྩཱིཏི དྭེཔི ཨཉྙམཉྙཝེཝཙནཱནེཝ, ཀིསྨིཉྩི བྷཝེ ན ཨུཔྤཛྫིསྶནྟཱིཏི ཨཏྠོ. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ པཉྩིནྡྲིཡཱནི ལོཀུཏྟརཱནི, ཚ ལོཀིཀཱནི ཝཊྚནིསྶིཏཱནེཝ ཀཐིཏཱནི.

༤-༥. པདསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༥༢༤-༥༢༥. ཙཏུཏྠེ ཡཱནི ཀཱནིཙི པདཱནི བོདྷཱཡ སཾཝཏྟནྟཱིཏི ཡཱནི ཀཱནིཙི དྷམྨཔདཱནི, ཡེ ཀེཙི དྷམྨཀོཊྛཱསཱ, བུཛ྄ཛྷནཏྠཱཡ སཾཝཏྟནྟི. པཉྩམཾ ཨུཏྟཱནམེཝ.

༦-༧. པཏིཊྛིཏསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༥༢༦-༥༢༧. ཚཊྛེ ¶ ¶ ཙིཏྟཾ རཀྑཏི ཨཱསཝེསུ ཙ སཱསཝེསུ ཙ དྷམྨེསཱུཏི ཏེབྷཱུམཀདྷམྨེ ཨཱརབྦྷ ཨཱསཝུཔྤཏྟིཾ ཝཱརེནྟོ ཨཱསཝེསུ ཙ སཱསཝེསུ ཙ དྷམྨེསུ ཙིཏྟཾ རཀྑཏི ནཱམ. སཏྟམཾ ཨུཏྟཱནམེཝ.

༨. སཱུཀརཁཏསུཏྟཝཎྞནཱ

༥༢༨. ཨཊྛམེ སཱུཀརཁཏཱཡནྟི སཱུཀརཁཏལེཎེ. ཀསྶཔབུདྡྷཀཱལེ ཀིར ཏཾ ལེཎཾ ཨེཀསྨིཾ བུདྡྷནྟརེ པཐཝིཡཱ ཝཌྜྷམཱནཱཡ ཨནྟོབྷཱུམིགཏཾ ཛཱཏཾ. ཨཐེཀདིཝསཾ ཨེཀོ སཱུཀརོ ཏསྶ ཚདནཔརིཡནྟསམཱིཔེ པཾསུཾ ཁཎི. དེཝེ ཝུཊྛེ པཾསུ དྷོཏཱ, ཚདནཔརིཡནྟོ པཱཀཊོ ¶ ཨཧོསི. ཨེཀོ ཝནཙརཀོ དིསྭཱ ‘‘པུབྦེ སཱིལཝནྟེཧི པརིབྷུཏྟཊྛཱནེན བྷཝིཏབྦཾ, པཊིཛགྒིསྶཱམི ན’’ནྟི སམནྟཏོ པཾསུཾ ཨཔནེཏྭཱ ལེཎཾ སོདྷེཏྭཱ ཀུཊིཔརིཀྑེཔཾ ཀཏྭཱ དྭཱརཝཱཏཔཱནཾ ཡོཛེཏྭཱ སུཔརིནིཊྛིཏསུདྷཱཀམྨཙིཏྟཀམྨཾ རཛཏཔཊྚསདིསཱཡ ཝཱལིཀཱཡ སནྠརིཏཾ པརིཝེཎཾ ཀཏྭཱ མཉྩཔཱིཋཾ པཉྙཱཔེཏྭཱ བྷགཝཏོ ཝསནཏྠཱཡ ཨདཱསི, ལེཎཾ གམྦྷཱིརཾ ཨཧོསི ཨོཏརིཏྭཱ ཨཱརུཧིཏབྦཾ. ཏཾ སནྡྷཱཡེཏཾ ཝུཏྟཾ. པརམནིཔཙྩཀཱརནྟི བྷཱཝནཔུཾསཀཾ, པརམནིཔཙྩཀཱརཱི ཧུཏྭཱ པཝཏྟམཱནོ པཝཏྟཏཱིཏི ཝུཏྟཾ ཧོཏི. ཨནུཏྟརཾ ཡོགཀྑེམནྟི ཨརཧཏྟཾ. སཔྤཏིསྶོཏི སཛེཊྛཀོ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝཱཏི.

སཱུཀརཁཏཝགྒོ ཚཊྛོ.

༧. བོདྷིཔཀྑིཡཝགྒོ

༥༣༡-༦༥༠. སཏྟམཝགྒེ སཏྟ ཕལཱནི པུབྦབྷཱགཱནི, ཏེསཾ ཧེཊྛཱ དྭེ ཕལཱནི ཨཱདིཾ ཀཏྭཱ མིསྶཀཱནི. སེསམེཏྠ ཨིཏོ པརཉྩ སབྦཾ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

ཨིནྡྲིཡསཾཡུཏྟཝཎྞནཱ ནིཊྛིཏཱ.

༥. སམྨཔྤདྷཱནསཾཡུཏྟཝཎྞནཱ

༦༥༡-༧༠༤. སམྨཔྤདྷཱནསཾཡུཏྟེ ¶ ¶ སཀལེཔི པུབྦབྷཱགཝིཔསྶནཱཝ ཀཐིཏཱཏི.

སམྨཔྤདྷཱནསཾཡུཏྟཝཎྞནཱ ནིཊྛིཏཱ.

༦. བལསཾཡུཏྟཝཎྞནཱ

༧༠༥-༨༡༢. བལསཾཡུཏྟེ ¶ བལཱནི མིསྶཀཱནེཝ ཀཐིཏཱནི. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

བལསཾཡུཏྟཝཎྞནཱ ནིཊྛིཏཱ.

༧. ཨིདྡྷིཔཱདསཾཡུཏྟཾ

༡. ཙཱཔཱལཝགྒོ

༡. ཨཔཱརསུཏྟཝཎྞནཱ

༨༡༣. ཨིདྡྷིཔཱདསཾཡུཏྟསྶ ¶ ¶ པཋམེ ཚནྡཾ ནིསྶཱཡ པཝཏྟོ སམཱདྷི ཚནྡསམཱདྷི. པདྷཱནབྷཱུཏཱ སངྑཱརཱ པདྷཱནསངྑཱརཱ. སམནྣཱགཏནྟི ཏེཧི དྷམྨེཧི ཨུཔེཏཾ. ཨིདྡྷིཡཱ པཱདཾ, ཨིདྡྷིབྷཱུཏཾ ཝཱ པཱདནྟི ཨིདྡྷིཔཱདཾ. སེསེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཨཡམེཏྠ སངྑེཔོ, ཝིཏྠཱརོ པན ཨིདྡྷིཔཱདཝིབྷངྒེ (ཝིབྷ. ༤༣༡ ཨཱདཡོ) ཨཱགཏོཝ. ཝིསུདྡྷིམགྒེ (ཝིསུདྡྷི. ༢.༣.༦༩ ཨཱདཡོ) པནསྶ ཨཏྠོ དཱིཔིཏོ. ཏཐཱ མགྒབོཛ྄ཛྷངྒསཏིཔཊྛཱནསཾཡུཏྟེསུ ཙེཝ ཨིདྷ ཙ ཨེཀཔརིཙྪེདོཝ.

༥. ཨིདྡྷིཔདེསསུཏྟཝཎྞནཱ

༨༡༧. པཉྩམེ ¶ ཨིདྡྷིཔདེསནྟི ཏཡོ ཙ མགྒེ ཏཱིཎི ཙ ཕལཱནི.

༦. སམཏྟསུཏྟཝཎྞནཱ

༨༡༨. ཚཊྛེ སམཏྟཾ ཨིདྡྷིནྟི ཨརཧཏྟཕལམེཝ. ཨཱདིཏོ པཊྛཱཡ པན ནཝསུཔི སུཏྟེསུ ཝིཝཊྚཔཱདཀཱ ཨེཝ ཨིདྡྷིཔཱདཱ ཀཐིཏཱ.

༡༠. ཙེཏིཡསུཏྟཝཎྞནཱ

༨༢༢. དསམེ ནིསཱིདནནྟི ཙམྨཁཎྜཾ ཨདྷིཔྤེཏཾ. ཨུདེནཾ ཙེཏིཡནྟི ཨུདེནཡཀྑསྶ ཙེཏིཡཊྛཱནེ ¶ ཀཏཝིཧཱརོ ཝུཙྩཏི. གོཏམཀཱདཱིསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. བྷཱཝིཏཱཏི ཝཌྜྷིཏཱ. བཧུལཱིཀཏཱཏི པུནཔྤུནཾ ཀཏཱ. ཡཱནཱིཀཏཱཏི ཡུཏྟཡཱནཾ ཝིཡ ཀཏཱ. ཝཏྠུཀཏཱཏི པཏིཊྛཱནཊྛེན ཝཏྠུ ཝིཡ ཀཏཱ. ཨནུཊྛིཏཱཏི ཨདྷིཊྛིཏཱ. པརིཙིཏཱཏི སམནྟཏོ ཙིཏཱ སུཝཌྜྷིཏཱ. སུསམཱརདྡྷཱཏི སུཊྛུ སམཱརདྡྷཱ.

ཨིཏི ཨནིཡམེན ཀཐེཏྭཱ པུན ནིཡམེཏྭཱ དསྶེནྟོ ཏཐཱགཏསྶ ཁོཏིཨཱདིམཱཧ. ཨེཏྠ ཙ ཀཔྤནྟི ཨཱཡུཀཔྤཾ, ཏསྨིཾ ཏསྨིཾ ཀཱལེ ཡཾ མནུསྶཱནཾ ¶ ཨཱཡུཔྤམཱཎཾ, ཏཾ པརིཔུཎྞཾ ཀརོནྟོ ཏིཊྛེཡྻ. ཀཔྤཱཝསེསཾ ཝཱཏི ‘‘ཨཔྤཾ ཝཱ བྷིཡྻོ’’ཏི ཝུཏྟཝསྶསཏཏོ ཨཏིརེཀཾ ཝཱ. མཧཱསཱིཝཏྠེརོ པནཱཧ ‘‘བུདྡྷཱནཾ ཨཊྛཱནེ གཛྫིཏཾ ནཱམ ནཏྠི. ཡཐེཝ ཧི ཝེལུ༹ཝགཱམཀེ ཨུཔྤནྣཾ མཱརཎནྟིཀཝེདནཾ དས མཱསེ ཝིཀྑམྦྷེསི, ཨེཝཾ པུནཔྤུནཾ ཏཾ སམཱཔཏྟིཾ སམཱཔཛྫིཏྭཱ དས དས མཱསེཔི ཝིཀྑམྦྷེནྟོ ཨིམཾ བྷདྡཀཔྤམེཝ ཏིཊྛེཡྻཱ’’ཏི.

ཀསྨཱ པན ན ཋིཏོཏི? ཨུཔཱདིཎྞཀསརཱིརཾ ནཱམ ཁཎྜིཙྩཱདཱིཧི ཨབྷིབྷུཡྻཏི, བུདྡྷཱ ནཱམ ཁཎྜིཙྩཱདིབྷཱཝཾ ཨཔཏྭཱཝ པཉྩམེ ཨཱཡུཀོཊྛཱསེ བཧུཛནསྶ པིཡམནཱཔཀཱལེཡེཝ པརིནིབྦཱཡནྟི. བུདྡྷཱནུབུདྡྷེསུ ཙ མཧཱསཱཝཀེསུ པརིནིབྦུཏེསུ ཨེཀཀེན ཁཱཎུཀེན ཝིཡ ཋཱཏབྦཾ ཧོཏི, དཧརསཱམཎེརཔརིཝཱརིཏེན ¶ ཝཱ, ཏཏོ – ‘‘ཨཧོ བུདྡྷཱནཾ པརིསཱ’’ཏི ཧཱིལེ༹ཏབྦཏཾ ཨཱཔཛྫེཡྻ, ཏསྨཱ ན ཋིཏོཏི. ཨེཝཾ ཝུཏྟེཔི སོ པན ན རུཙྩཏི, ‘‘ཨཱཡུཀཔྤོ’’ཏི ཨིདམེཝ ཨཊྛཀཐཱཡཾ ནིཡམིཏཾ.

ཡཐཱ ཏཾ མཱརེན པརིཡུཊྛིཏཙིཏྟོཏི ཨེཏྠ ཏནྟི ནིཔཱཏམཏྟཾ. ཡཐཱ མཱརེན པརིཡུཊྛིཏཙིཏྟོ ཨཛ྄ཛྷོཏྠཊཙིཏྟོ ཨཉྙོཔི ཀོཙི པུཐུཛྫནོ པཊིཝིཛ྄ཛྷིཏུཾ ན སཀྐུཎེཡྻ, ཨེཝམེཝ ནཱསཀྑི པཊིཝིཛ྄ཛྷིཏུནྟི ཨཏྠོ. མཱརོ ཧི ཡསྶ སབྦེན སབྦཾ དྭཱདས ཝིཔལླཱསཱ ཨཔྤཧཱིནཱ, ཏསྶ ཙིཏྟཾ པརིཡུཊྛཱཏི. ཐེརསྶ ཙ ཙཏྟཱརོ ཝིཔལླཱསཱ ཨཔྤཧཱིནཱ, ཏེནསྶ མཱརོ ཙིཏྟཾ པརིཡུཊྛཱསི. སོ པན ཙིཏྟཔརིཡུཊྛཱནཾ ཀརོནྟོ ཀིཾ ཀརོཏཱིཏི? བྷེརཝཾ རཱུཔཱརམྨཎཾ ཝཱ དསྶེཏི, སདྡཱརམྨཎཾ ཝཱ སཱཝེཏི, ཏཏོ སཏྟཱ ཏཾ དིསྭཱ ཝཱ སུཏྭཱ ཝཱ སཏིཾ ཝིསྶཛྫེཏྭཱ ཝིཝཊམུཁཱ ཧོནྟི, ཏེསཾ མུཁེན ཧཏྠཾ པཝེསེཏྭཱ ཧདཡཾ མདྡཏི, ཏེ ཝིསཉྙཱི ཧུཏྭཱ ཏིཊྛནྟི. ཐེརསྶ པནེས མུཁེ ཧཏྠཾ པཝེསེཏུཾ ཀིཾ སཀྑིསྶཏི? བྷེརཝཱརམྨཎཾ པན དསྶེཏི, ཏཾ དིསྭཱ ཐེརོ ནིམིཏྟོབྷཱསཾ ན པཊིཝིཛ྄ཛྷི. ཛཱནནྟོཡེཝ བྷགཝཱ ཀིམཏྠཾ ཡཱཝཏཏིཡཀཾ ཨཱམནྟེསཱིཏི. པརཏོ ¶ ‘‘ཏིཊྛཏུ, བྷནྟེ, བྷགཝཱ’’ཏི ཡཱཙིཏེ ‘‘ཏུཡ྄ཧེཝེཏཾ དུཀྐཊཾ, ཏུཡ྄ཧེཝེཏཾ ཨཔརདྡྷ’’ནྟི དོསཱརོཔནེན སོཀཏནུཀརཎཏྠཾ.

མཱརོ པཱཔིམཱཏི ཨེཏྠ སཏྟེ ཨནཏྠེ ནིཡོཛེནྟོ མཱརེཏཱིཏི མཱརོ. པཱཔིམཱཏི ཏསྶེཝ ཝེཝཙནཾ. སོ ཧི པཱཔདྷམྨསམནྣཱགཏཏྟཱ ‘‘པཱཔིམཱ’’ཏི ¶ ཝུཙྩཏི. ཀཎྷོ, ཨནྟཀོ, ནམུཙི, པམཏྟབནྡྷཱུཏིཔི ཏསྶེཝ ནཱམཱནི. བྷཱསིཏཱ ཁོ པནེསཱཏི ཨཡཉྷི བྷགཝཏོ སམྦོདྷིཔཏྟིཡཱ ཨཊྛམེ སཏྟཱཧེ བོདྷིམཎྜཾཡེཝ ཨཱགནྟྭཱ – ‘‘བྷགཝཱ ཡདཏྠཾ ཏུམྷེཧི པཱརམིཡོ པཱུརིཏཱ, སོ ཝོ ཨཏྠོ ཨནུཔྤཏྟོ, པཊིཝིདྡྷཾ སབྦཉྙུཏཉྙཱཎཾ, ཀིཾ ཝོ ལོཀཝིཙརཎེནཱ’’ཏི ཝཏྭཱ ཡཐཱ ཨཛྫ, ཨེཝམེཝ – ‘‘པརིནིབྦཱཏུ དཱནི, བྷནྟེ, བྷགཝཱ, པརིནིབྦཱཏུ, སུགཏོ,’’ཏི ཡཱཙི. བྷགཝཱ ཙསྶ ‘‘ན ཏཱཝཱཧ’’ནྟིཨཱདཱིནི ཝཏྭཱ པཊིཀྑིཔི. ཏཾ སནྡྷཱཡ ‘‘བྷཱསིཏཱ ཁོ པནེསཱ, བྷནྟེ,’’ཏིཨཱདིམཱཧ.

ཏཏྠ ཝིཡཏྟཱཏི མགྒཝསེན བྱཏྟཱ. ཏཐེཝ ཝིནཱིཏཱ. ཏཐཱ ཝིསཱརདཱ. བཧུསྶུཏཱཏི ཏེཔིཊཀཝསེན བཧུ སུཏམེཏེསནྟི ¶ བཧུསྶུཏཱ. ཏདེཝ དྷམྨཾ དྷཱརེནྟཱིཏི དྷམྨདྷརཱ. ཨཐ ཝཱ པརིཡཏྟིབཧུསྶུཏཱ ཙེཝ པཊིཝེདྷབཧུསྶུཏཱ ཙ, པརིཡཏྟིཔཊིཝེདྷདྷམྨཱནཾཡེཝ དྷཱརཎཏོ དྷམྨདྷརཱཏི ཨེཝམེཏྠ ཨཏྠོ དཊྛབྦོ. དྷམྨཱནུདྷམྨཔྤཊིཔནྣཱཏི ཨརིཡདྷམྨསྶ ཨནུདྷམྨབྷཱུཏཾ ཝིཔསྶནཱདྷམྨཾ པཊིཔནྣཱ. སཱམཱིཙིཔྤཊིཔནྣཱཏི ཨནུཙྪཝིཀཔཊིཔདཾ པཊིཔནྣཱ. ཨནུདྷམྨཙཱརིནོཏི ཨནུདྷམྨཙརཎསཱིལཱ. སཀཾ ཨཱཙརིཡཀནྟི ཨཏྟནོ ཨཱཙརིཡཝཱདཾ. ཨཱཙིཀྑིསྶནྟཱིཏིཨཱདཱིནི སབྦཱནི ཨཉྙམཉྙསྶེཝ ཝེཝཙནཱནི. སཧདྷམྨེནཱཏི སཧེཏུཀེན སཀཱརཎེན ཝཙནེན. སཔྤཱཊིཧཱརིཡནྟི ཡཱཝ ནིཡྻཱནིཀཾ ཀཏྭཱ དྷམྨཾ དེསེསྶནྟི.

བྲཧྨཙརིཡནྟི སིཀྑཏྟཡསངྒཧིཏཾ སཀལཾ སཱསནབྲཧྨཙརིཡཾ. ཨིདྡྷནྟི སམིདྡྷཾ ཛྷཱནསྶཱདཝསེན. ཕཱིཏནྟི ཝུཌྜྷིཔཏྟཾ སབྦཔཱལིཕུལླཾ ཝིཡ ཨབྷིཉྙཱསམྤཏྟིཝསེན. ཝིཏྠཱརིཀནྟི ཝིཏྠཏཾ ཏསྨིཾ ཏསྨིཾ དིསཱབྷཱགེ པཏིཊྛིཏཝསེན. བཱཧུཛཉྙནྟི བཧཱུཧི ཉཱཏཾ པཊིཝིདྡྷཾ མཧཱཛནཱབྷིསམཡཝསེན. པུཐུབྷཱུཏནྟི སབྦཱཀཱརེན པུཐུལབྷཱཝཔཏྟཾ. ཀཐཾ? ཡཱཝ དེཝམནུསྶེཧི སུཔྤཀཱསིཏཾ, ཡཏྟཀཱ ཝིཉྙུཛཱཏིཀཱ དེཝཱ ཙེཝ མནུསྶཱ ཙ ཨཏྠི, སབྦེཧི སུཊྛུ པཀཱསིཏནྟི ཨཏྠོ.

ཨཔྤོསྶུཀྐོཏི ¶ ནིརཱལཡོ. ཏྭཉྷི པཱཔིམ ཨཊྛམསཏྟཱཧཏོ པཊྛཱཡ ‘‘པརིནིབྦཱཏུ དཱནི, བྷནྟེ, བྷགཝཱ, པརིནིབྦཱཏུ སུགཏོ’’ཏི ཝིརཝནྟོ ཨཱཧིཎྜིཏྠ, ཨཛྫ དཱནི པཊྛཱཡ ཝིགཏུསྶཱཧོ ཧོཧི, མཱ མཡ྄ཧཾ པརིནིབྦཱནཏྠཾ ཝཱཡཱམཾ ཀརོཧཱིཏི ཝདཏི.

སཏོ ¶ སམྤཛཱནོ ཨཱཡུསངྑཱརཾ ཨོསྶཛཱིཏི སཏིཾ སཱུཔཊྛིཏཾ ཀཏྭཱ ཉཱཎེན པརིཙྪིནྡིཏྭཱ ཨཱཡུསངྑཱརཾ ཝིསྶཛི པཛཧི. ཏཏྠ ན བྷགཝཱ ཧཏྠེན ལེཌྜུཾ ཝིཡ ཨཱཡུསངྑཱརཾ ཨོསྶཛི, ཏེམཱསམཏྟམེཝ པན ཕལསམཱཔཏྟིཾ སམཱཔཛྫིཏྭཱ ཏཏོ པརཾ ན སམཱཔཛྫིསྶཱམཱིཏི ཙིཏྟཾ ཨུཔྤཱདེསི. ཏཾ སནྡྷཱཡ ཝུཏྟཾ ‘‘ཨོསྶཛཱི’’ཏི. ཨུསྶཛཱིཏིཔི པཱཋོ. མཧཱབྷཱུམིཙཱལོཏི མཧནྟོ པཐཝིཀམྤོ. ཏདཱ ཀིར དསསཧསྶིལོཀདྷཱཏུ ཨཀམྤིཏྠ. བྷིཾསནཀོཏི བྷཡཛནཀོ ¶ . དེཝདུནྡུབྷིཡོ ཙ ཕལིཾསཱུཏི དེཝབྷེརིཡོ ཕལིཾསུ, དེཝོ སུཀྑགཛྫིཏཾ གཛྫི, ཨཀཱལཝིཛྫུལཏཱ ནིཙྪརིཾསུ, ཁཎིཀཝསྶཾ ཝསྶཱིཏི ཝུཏྟཾ ཧོཏི.

ཨུདཱནཾ ཨུདཱནེསཱིཏི ཀསྨཱ ཨུདཱནེསི? ཀོཙི ནཱམ ཝདེཡྻ ‘‘བྷགཝཱ པཙྪཏོ པཙྪཏོ ཨནུབནྡྷིཏྭཱ – ‘པརིནིབྦཱཡཐ, བྷནྟེ, པརིནིབྦཱཡཐ, བྷནྟེ’ཏི ཨུཔདྡུཏོ བྷཡེན ཨཱཡུསངྑཱརཾ ཝིསྶཛྫེསཱི’’ཏི. ཏསྶོཀཱསོ མཱ ཧོཏཱུཏི. བྷཱིཏསྶ ཧི ཨུདཱནཾ ནཱམ ནཏྠཱིཏི པཱིཏིཝེགཝིསྶཊྛཾ ཨུདཱནེསི.

ཏཏྠ སབྦེསཾ སོཎསིངྒཱལཱདཱིནམྤི པཙྩཀྑབྷཱཝཏོ ཏུལིཏཾ པརིཙྪིནྣནྟི ཏུལཾ. ཀིཾ ཏཾ? ཀཱམཱཝཙརཀམྨཾ. ན ཏུལཾ, ན ཝཱ ཏུལཾ སདིསམསྶ ཨཉྙཾ ལོཀིཡཀམྨཾ ཨཏྠཱིཏི ཨཏུལཾ. ཀིཾ ཏཾ? མཧགྒཏཀམྨཾ. ཨཐ ཝཱ ཀཱམཱཝཙརཾ རཱུཔཱཝཙརཉྩ ཏུལཾ, ཨརཱུཔཱཝཙརཾ ཨཏུལཾ. ཨཔྤཝིཔཱཀཾ ཏུལཾ, བཧུཝིཔཱཀཾ ཨཏུལཾ. སམྦྷཝནྟི སམྦྷཝཧེཏུབྷཱུཏཾ, པིཎྜཀཱརཀཾ རཱསིཀཱརཀནྟི ཨཏྠོ. བྷཝསངྑཱརནྟི པུནབྦྷཝསྶ སངྑཱརཾ. ཨཝསྶཛཱིཏི ཝིསྶཛྫེསི. མུནཱིཏི བུདྡྷམུནི. ཨཛ྄ཛྷཏྟརཏོཏི ནིཡཀཛ྄ཛྷཏྟརཏོ. སམཱཧིཏོཏི ཨུཔཙཱརཔྤནཱསམཱདྷིཝསེན སམཱཧིཏོ. ཨབྷིནྡི ཀཝཙམིཝཱཏི ཀཝཙཾ ཝིཡ ཨབྷིནྡི. ཨཏྟསམྦྷཝནྟི ཨཏྟནི ཛཱཏཀིལེསཾ. ཨིདཾ ཝུཏྟཾ ཧོཏི – སཝིཔཱཀཊྛེན སམྦྷཝཾ བྷཝཱབྷིསངྑཎཊྛེན བྷཝསངྑཱརནྟི ཙ ལདྡྷནཱམཾ ཏུལཱཏུལསངྑཱཏཾ ལོཀིཡཀམྨཉྩ ཨོསྶཛི, སངྒཱམསཱིསེ མཧཱཡོདྷོ ཀཝཙཾ ཝིཡ ཨཏྟསམྦྷཝཾ ཀིལེསཉྩ ཨཛ྄ཛྷཏྟརཏོ སམཱཧིཏོ ཧུཏྭཱ ཨབྷིནྡཱིཏི.

ཨཐ ¶ ཝཱ ཏུལནྟི ཏུལེནྟོ ཏཱིརེནྟོ. ཨཏུལཉྩ སམྦྷཝནྟི ནིབྦཱནཉྩེཝ བྷཝཉྩ. བྷཝསངྑཱརནྟི བྷཝགཱམིཀམྨཾ. ཨཝསྶཛི མུནཱིཏི ‘‘པཉྩཀྑནྡྷཱ ཨནིཙྩཱ, པཉྩནྣཾ ¶ ཁནྡྷཱནཾ ནིརོདྷོ ནིབྦཱནཾ ནིཙྩ’’ནྟིཨཱདིནཱ ནཡེན ཏུལཡནྟོ བུདྡྷམུནི བྷཝེ ཨཱདཱིནཝཾ ནིབྦཱནེ ཙཱནིསཾསཾ དིསྭཱ ཏཾ ཁནྡྷཱནཾ མཱུལབྷཱུཏཾ བྷཝསངྑཱརཾ ‘‘ཀམྨཀྑཡཱཡ སཾཝཏྟཏཱི’’ཏི ཨེཝཾ ཝུཏྟེན ¶ ཀམྨཀྑཡཀརེན ཨརིཡམགྒེན ཨཝསྶཛི. ཀཐཾ? ཨཛ྄ཛྷཏྟརཏོ སམཱཧིཏོ ཨབྷིནྡི ཀཝཙམིཝཏྟསམྦྷཝཾ. སོ ཧི ཝིཔསྶནཱཝསེན ཨཛ྄ཛྷཏྟརཏོ, སམཐཝསེན སམཱཧིཏོཏི ཨེཝཾ པུབྦབྷཱགཏོ པཊྛཱཡ སམཐཝིཔསྶནཱབལེན ཀཝཙམིཝ ཨཏྟབྷཱཝཾ པརིཡོནནྡྷིཏྭཱ ཋིཏཾ, ཨཏྟནི སམྦྷཝཏྟཱ ཨཏྟསམྦྷཝནྟི ལདྡྷནཱམཾ སབྦཾ ཀིལེསཛཱཏཾ ཨབྷིནྡི. ཀིལེསཱབྷཱཝེན ཙ ཀམྨཾ ཨཔྤཊིསནྡྷིཀཏྟཱ ཨཝསྶཊྛཾ ནཱམ ཧོཏཱིཏི ཨེཝཾ ཀིལེསཔྤཧཱནེན ཀམྨཾ ཛཧི. པཧཱིནཀིལེསསྶ བྷཡཾ ནཱམ ནཏྠི. ཏསྨཱ ཨབྷཱིཏོཝ ཨཱཡུསངྑཱརཾ ཨོསྶཛི. ཨབྷཱིཏབྷཱཝཉཱཔནཏྠཉྩ ཨུདཱནཾ ཨུདཱནེསཱིཏི ཝེདིཏབྦོ.

ཙཱཔཱལཝགྒོ པཋམོ.

༢. པཱསཱདཀམྤནཝགྒོ

༡-༢. པུབྦསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༨༢༣-༨༢༤. དུཏིཡཝགྒསྶ པཋམེ ན ཙ ཨཏིལཱིནོཏིཨཱདཱིནི པརཏོ ཨཱཝི བྷཝིསྶནྟི. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཚཨབྷིཉྙཱཔཱདཀཱ ཨིདྡྷིཔཱདཱ ཀཐིཏཱ, ཏཐཱ དུཏིཡེ ཙ.

༣. ཚནྡསམཱདྷིསུཏྟཝཎྞནཱ

༨༢༥. ཏཏིཡེ ཚནྡནྟི ཀཏྟུཀམྱཏཱཚནྡཾ. ནིསྶཱཡཱཏི ནིསྶཡཾ ཀཏྭཱ, ཨདྷིཔཏིཾ ཀཏྭཱཏི ཨཏྠོ. པདྷཱནསངྑཱརཱཏི པདྷཱནབྷཱུཏཱ སངྑཱརཱ, ཙཏུཀིཙྩསཱདྷཀསམྨཔྤདྷཱནཝཱིརིཡསྶེཏཾ ཨདྷིཝཙནཾ. ཨིཏི ཨཡཉྩ ཚནྡོཏིཨཱདཱིསུ ཚནྡོ ཚནྡསམཱདྷིནཱ ཙེཝ པདྷཱནསངྑཱརེཧི ཙ, ཚནྡསམཱདྷི ཚནྡེན ཙེཝ པདྷཱནསངྑཱརེཧི ཙ, པདྷཱནསངྑཱརཱཔི ཚནྡེན ཙེཝ ཚནྡསམཱདྷིནཱ ཙ སམནྣཱགཏཱ ¶ . ཏསྨཱ སབྦེ ཏེ དྷམྨེ ཨེཀཏོ ཀཏྭཱ ཨཡཾ ཝུཙྩཏི, བྷིཀྑཝེ, ཚནྡསམཱདྷིཔྤདྷཱནསངྑཱརསམནྣཱགཏོ ཨིདྡྷིཔཱདོཏི ཝུཏྟཾ. ཨིདྡྷིཔཱདཝིབྷངྒེ (ཝིབྷ. ༤༣༧) པན ‘‘ཡོ ཏཐཱབྷཱུཏསྶ ཝེདནཱཀྑནྡྷོ ཏིཨཱདིནཱ ནཡེན ¶ ཨིམེཧི དྷམྨེཧི སམནྣཱགཏཱ སེསཨརཱུཔིནོ དྷམྨཱ ཨིདྡྷིཔཱདཱཏི ཝུཏྟཱ.

ཨཔིཙ ཨིམེཔི ཏཡོ དྷམྨཱ ཨིདྡྷཱིཔི ཧོནྟི ཨིདྡྷིཔཱདཱཔི. ཀཐཾ? ཚནྡཉྷི བྷཱཝཡཏོ ཚནྡོ ཨིདྡྷི ནཱམ ཧོཏི, སམཱདྷིཔྤདྷཱནསངྑཱརཱ ཚནྡིདྡྷིཔཱདོ ནཱམ. སམཱདྷིཾ བྷཱཝེནྟསྶ སམཱདྷི ཨིདྡྷི ནཱམ ཧོཏི, ཚནྡཔྤདྷཱནསངྑཱརཱ ¶ སམཱདྷིདྡྷིཡཱ པཱདོ ནཱམ. པདྷཱནསངྑཱརེ བྷཱཝེནྟསྶ པདྷཱནསངྑཱརཱ ཨིདྡྷི ནཱམ ཧོཏི, ཚནྡསམཱདྷི པདྷཱནསངྑཱརིདྡྷིཡཱ པཱདོ ནཱམ, སམྤཡུཏྟདྷམྨེསུ ཧི ཨེཀསྨིཾ ཨིཛ྄ཛྷམཱནེ སེསཱཔི ཨིཛ྄ཛྷནྟིཡེཝ.

ཨཔིཙ ཏེསཾ ཏེསཾ དྷམྨཱནཾ པུབྦབྷཱགཝསེནཱཔི ཨེཏེསཾ ཨིདྡྷིཔཱདཏཱ ཝེདིཏབྦཱ. པཋམཛ྄ཛྷཱནཉྷི ཨིདྡྷི ནཱམ, པཋམཛ྄ཛྷཱནསྶ པུབྦབྷཱགཔརིཀམྨསམྤཡུཏྟཱ ཚནྡཱདཡོ ཨིདྡྷིཔཱདོ ནཱམ. ཨེཏེནུཔཱཡེན ཡཱཝ ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱཡཏནཱ, ཨིདྡྷིཝིདྷཾ ཨཱདིཾ ཀཏྭཱ ཡཱཝ དིབྦཙཀྑུཨབྷིཉྙཱ, སོཏཱཔཏྟིམགྒཾ ཨཱདིཾ ཀཏྭཱ ཡཱཝ ཨརཧཏྟམགྒཱ ནཡོ ནེཏབྦོ. སེསིདྡྷིཔཱདེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ.

ཀེཙི པན ‘‘ཨནིབྦཏྟོ ཚནྡོ ཨིདྡྷིཔཱདོ’’ཏི ཝདནྟི. ཨིདྷ ཏེསཾ ཝཱདམདྡནཏྠཱཡ ཨབྷིདྷམྨེ ཨུཏྟརཙཱུལ༹ཝཱརོ ནཱམ ཨཱགཏོ –

‘‘ཙཏྟཱརོ ཨིདྡྷིཔཱདཱ – ཚནྡིདྡྷིཔཱདོ, ཝཱིརིཡིདྡྷིཔཱདོ, ཙིཏྟིདྡྷིཔཱདོ, ཝཱིམཾསིདྡྷིཔཱདོ. ཏཏྠ ཀཏམོ ཚནྡིདྡྷིཔཱདོ? ཨིདྷ, བྷིཀྑུ, ཡསྨིཾ སམཡེ ལོཀུཏྟརཾ ཛྷཱནཾ བྷཱཝེཏི ནིཡྻཱནིཀཾ ཨཔཙཡགཱམིཾ དིཊྛིགཏཱནཾ པཧཱནཱཡ པཋམཱཡ བྷཱུམིཡཱ པཏྟིཡཱ ཝིཝིཙྩེཝ ཀཱམེཧི…པེ… པཋམཾ ཛྷཱནཾ ཨུཔསམྤཛྫ ཝིཧརཏི དུཀྑཱཔཊིཔདཾ དནྡྷཱབྷིཉྙཾ, ཡོ ཏསྨིཾ སམཡེ ཚནྡོ ཚནྡིཀཏཱ ཀཏྟུཀམྱཏཱ ཀུསལོ དྷམྨཙྪནྡོ, ཨཡཾ ཝུཙྩཏི ཚནྡིདྡྷིཔཱདོ. ཨཝསེསཱ དྷམྨཱ ཚནྡིདྡྷིཔཱདསམྤཡུཏྟཱ’’ཏི (ཝིབྷ. ༤༥༧-༤༥༨).

ཨིམེ ¶ པན ལོཀུཏྟརཝསེནེཝ ཨཱགཏཱ.

ཏཏྠ རཊྛཔཱལཏྠེརོ ཚནྡཾ དྷུརཾ ཀཏྭཱ ལོཀུཏྟརདྷམྨཾ ནིབྦཏྟེསི. སོཎཏྠེརོ ཝཱིརིཡཾ དྷུརཾ ཀཏྭཱ; སམྦྷུཏཏྠེརོ ཙིཏྟཾ དྷུརཾ ཀཏྭཱ, ཨཱཡསྨཱ མོགྷརཱཛཱ ཝཱིམཾསཾ དྷུརཾ ཀཏྭཱཏི. ཏཏྠ ཡཐཱ ཙཏཱུསུ ཨམཙྩཔུཏྟེསུ ¶ ཋཱནནྟརཾ པཏྠེཏྭཱ རཱཛཱནཾ ཨུཔནིསྶཱཡ ཝིཧརནྟེསུ ཨེཀོ ཨུཔཊྛཱནེ ཚནྡཛཱཏོ རཉྙོ ཨཛ྄ཛྷཱསཡཉྩ རུཙིཉྩ ཉཏྭཱ དིཝཱ ཙ རཏྟོ ཙ ཨུཔཊྛཧནྟོ རཱཛཱནཾ ཨཱརཱདྷེཏྭཱ ཋཱནནྟརཾ པཱཔུཎི. ཨེཝཾ ཚནྡདྷུརེན ལོཀུཏྟརདྷམྨནིབྦཏྟཀོ ཝེདིཏབྦོ.

ཨེཀོ པན – ‘‘དིཝསེ དིཝསེ ཨུཔཊྛཱཏུཾ ན སཀྐོམི, ཨུཔྤནྣེ ཀིཙྩེ པརཀྐམེན ཨཱརཱདྷེསྶཱམཱི’’ཏི ཀུཔིཏེ པཙྩནྟེ རཉྙཱ ¶ པཧིཏོ པརཀྐམེན སཏྟུམདྡནཾ ཀཏྭཱ པཱཔུཎི. ཡཐཱ སོ, ཨེཝཾ ཝཱིརིཡདྷུརེན ལོཀུཏྟརདྷམྨནིབྦཏྟཀོ ཝེདིཏབྦོ. ཨེཀོ ‘‘དིཝསེ དིཝསེ ཨུཔཊྛཱནམྤི ཨུརེན སཏྟིསརསམྤཊིཙྪནམྤི བྷཱརོཡེཝ, མནྟབལེན ཨཱརཱདྷེསྶཱམཱི’’ཏི ཁཏྟཝིཛྫཱཡ ཀཏཔརིཙཡཏྟཱ མནྟསཾཝིདྷཱནེན རཱཛཱནཾ ཨཱརཱདྷེཏྭཱ པཱཔུཎི. ཡཐཱ སོ, ཨེཝཾ ཙིཏྟདྷུརེན ལོཀུཏྟརདྷམྨནིབྦཏྟཀོ ཝེདིཏབྦོ.

ཨཔརོ – ‘‘ཀིཾ ཨིམེཧི ཨུཔཊྛཱནཱདཱིཧི, རཱཛཱནོ ནཱམ ཛཱཏིསམྤནྣསྶ ཋཱནནྟརཾ དེནྟི, ཏཱདིསསྶ དེནྟོ མཡ྄ཧཾ དསྶཏཱི’’ཏི ཛཱཏིསམྤཏྟིམེཝ ནིསྶཱཡ ཋཱནནྟརཾ པཱཔུཎི. ཡཐཱ སོ, ཨེཝཾ སུཔརིསུདྡྷཾ ཝཱིམཾསཾ ནིསྶཱཡ ཝཱིམཾསདྷུརེན ལོཀུཏྟརདྷམྨནིབྦཏྟཀོ ཝེདིཏབྦོཏི. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཝིཝཊྚཔཱདཀཨིདྡྷི ཀཐིཏཱ.

༤. མོགྒལླཱནསུཏྟཝཎྞནཱ

༨༢༦. ཙཏུཏྠེ ཨུདྡྷཏཱཏི ཨུདྡྷཙྩཔཀཏིཀཱ ཝིཔྥནྡམཱནཙིཏྟཱ. ཨུདྡྷཙྩེན ཧི ཨེཀཱརམྨཎེ ཙིཏྟཾ ཝིཔྥནྡཏི དྷཛཡཊྛིཡཾ ཝཱཏེན པཧཏདྷཛོ ཝིཡ. ཨུནྣལཱ༹ཏི ཨུགྒཏནལཱ༹, ཨུཊྛིཏཏུཙྪམཱནཱཏི ཝུཏྟཾ ཧོཏི. ཙཔལཱཏི པཏྟཙཱིཝརམཎྜནཱདིཙཱཔལླེན ཡུཏྟཱ. མུཁརཱཏི མུཁཁརཱ, ཁརཝཙནཱཏི ཝུཏྟཾ ཧོཏི. ཝིཀིཎྞཝཱཙཱཏི ཨསཾཡཏཝཙནཱ དིཝསམྤི ནིརཏྠཀཝཙནཔྤལཱཔིནོ. མུཊྛསྶཏཱིཏི ནཊྛསྶཏིནོ. ཨསམྤཛཱནཱཏི པཉྙཱརཧིཏཱ. ཨསམཱཧིཏཱཏི ཨུཔཙཱརཔྤནཱསམཱདྷིཝིརཧིཏཱ. བྷནྟཙིཏྟཱཏི ཨུབྦྷནྟཙིཏྟཱ སམཱདྷིཝིརཧེན ལདྡྷོཀཱསེན ཨུདྡྷཙྩེན ¶ . པཱཀཏིནྡྲིཡཱཏི ཨསཾཝུཏིནྡྲིཡཱ. ཨིདྡྷཱབྷིསངྑཱརནྟི ཨཱཔོཀསིཎཾ སམཱཔཛྫིཏྭཱ ཝུཊྛཱཡ པཱསཱདཔཏིཊྛིཏཾ པཐཝིབྷཱགཾ ‘‘ཨུདཀ’’ནྟི ཨདྷིཊྛཱཡ, ཨུདཀཔིཊྛེ ཋིཏཔཱསཱདཾ ཝེཧཱསཾ ཨབྦྷུགྒནྟྭཱ ཨངྒུཊྛཀེན པཧརི. གམྦྷཱིརནེམོཏི ¶ གམྦྷཱིརཨཱཝཱཊོ, གམྦྷཱིརབྷཱུམིབྷཱགཾ ཨནུཔཝིཊྛོཏི ཨཏྠོ ¶ . སུནིཁཱཏོཏི སུཊྛུ ནིཁཱཏོ, ཀོཊྚེཏྭཱ སུཊྛུ ཋཔིཏོ. ཨིདྷ ཨབྷིཉྙཱཔཱདཀིདྡྷི ཀཐིཏཱ.

༥. ཨུཎྞཱབྷབྲཱཧྨཎསུཏྟཝཎྞནཱ

༨༢༧. པཉྩམེ ཚནྡཔྤཧཱནཏྠནྟི ཏཎྷཱཚནྡསྶ པཧཱནཏྠཾ. ཨིདྷཱཔི ཝིཝཊྚཔཱདཀིདྡྷི ཀཐིཏཱ.

༩. ཨིདྡྷཱདིདེསནཱསུཏྟཝཎྞནཱ

༨༣༡. ནཝམེ ཡོ སོ བྷིཀྑཝེ མགྒོཏི ཨབྷིཉྙཱཔཱདཀཾ ཙཏུཏྠཛ྄ཛྷཱནཾ ཨདྷིཔྤེཏཾ.

༡༠. ཝིབྷངྒསུཏྟཝཎྞནཱ

༨༣༢. དསམེ ཀོསཛྫསཧགཏོཏི ཨིདྷ བྷིཀྑུ ཚནྡཾ ཨུཔྤཱདེཏྭཱ ཀམྨཊྛཱནཾ མནསིཀརོནྟོ ནིསཱིདཏི. ཨཐསྶ ཙིཏྟེ ལཱིནཱཀཱརོ ཨོཀྐམཏི, སོ ‘‘ལཱིནཱཀཱརོ མེ ཨོཀྐནྟོ’’ཏི ཉཏྭཱ ཨཔཱཡབྷཡེན ཙིཏྟཾ ཏཛྫེཏྭཱ པུན ཚནྡཾ ཨུཔྤཱདེཏྭཱ ཀམྨཊྛཱནཾ མནསི ཀརོཏི. ཨཐསྶ པུན ལཱིནཱཀཱརོ ཨོཀྐམཏི. སོ པུན ཨཔཱཡབྷཡེན ཙིཏྟཾ ཏཛྫེཏྭཱ ཚནྡཾ ཨུཔྤཱདེཏྭཱ ཀམྨཊྛཱནཾ མནསི ཀརོཏཱིཏི ཨེཝམསྶ ཀོསཛྫེན ཝོཀིཎྞཏྟཱ ཚནྡོ ཀོསཛྫསཧགཏོ ནཱམ ཧོཏི. ཀོསཛྫསམྤཡུཏྟོཏི ཏསྶེཝ ཝེཝཙནཾ.

ཨུདྡྷཙྩསཧགཏོཏི ཨིདྷ བྷིཀྑུ ཚནྡཾ ཨུཔྤཱདེཏྭཱ ཀམྨཊྛཱནཾ མནསིཀརོནྟོ ནིསཱིདཏི. ཨཐསྶ ཙིཏྟཾ ཨུདྡྷཙྩེ པཏཏི. སོ བུདྡྷདྷམྨསངྒྷགུཎེ ཨཱཝཛྫེཏྭཱ ཙིཏྟཾ ཧཱསེཏྭཱ ཏོསེཏྭཱ ཀམྨནིཡཾ ཀཏྭཱ པུན ཚནྡཾ ཨུཔྤཱདེཏྭཱ ཀམྨཊྛཱནཾ མནསི ཀརོཏི. ཨཐསྶ པུན ཙིཏྟཾ ཨུདྡྷཙྩེ པཏཏི. སོ པུན བུདྡྷདྷམྨསངྒྷགུཎེ ཨཱཝཛྫེཏྭཱ ཙིཏྟཾ ཧཱསེཏྭཱ ཏོསེཏྭཱ ཀམྨནིཡཾ ཀཏྭཱ ཚནྡཾ ¶ ཨུཔྤཱདེཏྭཱ ཀམྨཊྛཱནཾ མནསི ཀརོཏཱིཏི ཨེཝམསྶ ཨུདྡྷཙྩེན ཝོཀིཎྞཏྟཱ ཚནྡོ ཨུདྡྷཙྩསཧགཏོ ནཱམ ཧོཏི.

ཐིནམིདྡྷསཧགཏོཏི ཨིདྷ བྷིཀྑུ ཚནྡཾ ཨུཔྤཱདེཏྭཱ ཀམྨཊྛཱནཾ མནསིཀརོནྟོ ནིསཱིདཏི. ཨཐསྶ ཐིནམིདྡྷཾ ཨུཔྤཛྫཏི. སོ ‘‘ཨུཔྤནྣཾ མེ ཐིནམིདྡྷ’’ནྟི ཉཏྭཱ ཨུདཀེན མུཁཾ པུཉྪིཏྭཱ, ཀཎྞེ ཨཱཀཌྜྷིཏྭཱ པགུཎཾ ¶ དྷམྨཾ སཛ྄ཛྷཱཡིཏྭཱ དིཝཱ གཧིཏཾ ཝཱ ཨཱལོཀསཉྙཾ མནསིཀརིཏྭཱ ཐིནམིདྡྷཾ ཝིནོདེཏྭཱ ¶ པུན ཚནྡཾ ཨུཔྤཱདེཏྭཱ ཀམྨཊྛཱནཾ མནསི ཀརོཏི. ཨཐསྶ པུན ཐིནམིདྡྷཾ ཨུཔྤཛྫཏི. སོ ཝུཏྟནཡེནེཝ པུན ཐིནམིདྡྷཾ ཝིནོདེཏྭཱ ཚནྡཾ ཨུཔྤཱདེཏྭཱ ཀམྨཊྛཱནཾ མནསི ཀརོཏཱིཏི ཨེཝམསྶ ཐིནམིདྡྷེན ཝོཀིཎྞཏྟཱ ཚནྡོ ཐིནམིདྡྷསཧགཏོ ནཱམ ཧོཏི.

ཨནུཝིཀྑིཏྟོཏི ཨིདྷ བྷིཀྑུ ཚནྡཾ ཨུཔྤཱདེཏྭཱ ཀམྨཊྛཱནཾ མནསིཀརོནྟོ ནིསཱིདཏི. ཨཐསྶ ཀཱམགུཎཱརམྨཎེ ཙིཏྟཾ ཝིཀྑིཔཏི. སོ ‘‘བཧིདྡྷཱ ཝིཀྑིཏྟཾ མེ ཙིཏྟ’’ནྟི ཉཏྭཱ ཨནམཏགྒ (སཾ. ནི. ༢.༡༢༤-༡༢༥) དེཝདཱུཏ- (མ. ནི. ༣.༢༦༡) ཙེལོཔམ (སཾ. ནི. ༥.༡༡༠༤) ཨནཱགཏབྷཡསུཏྟཱདཱིནི (ཨ. ནི. ༥.༧༧) ཨཱཝཛྫེནྟོ སུཏྟདཎྜེན ཙིཏྟཾ ཏཛྫེཏྭཱ ཀམྨནིཡཾ ཀཏྭཱ པུན ཚནྡཾ ཨུཔྤཱདེཏྭཱ ཀམྨཊྛཱནཾ མནསི ཀརོཏི. ཨཐསྶ པུན ཙིཏྟཾ ཝིཀྑིཔཏི. སོ པུན སུཏྟདཎྜེན ཙིཏྟཾ ཀམྨནིཡཾ ཀཏྭཱ ཚནྡཾ ཨུཔྤཱདེཏྭཱ ཀམྨཊྛཱནཾ མནསི ཀརོཏཱིཏི ཨེཝམསྶ ཀཱམཝིཏཀྐཝོཀིཎྞཏྟཱ ཚནྡོ བཧིདྡྷཱ པཉྩ ཀཱམགུཎེ ཨཱརབྦྷ ཨནུཝིཀྑིཏྟོ ཨནུཝིསཊོ ཧོཏི.

ཡཐཱ པུརེ ཏཐཱ པཙྪཱཏི ཀམྨཊྛཱནཝསེནཔི དེསནཱཝསེནཔི པུརིམཔཙྪིམཏཱ ཝེདིཏབྦཱ. ཀཐཾ? ཀམྨཊྛཱནེ ཏཱཝ ཀམྨཊྛཱནསྶ ཨབྷིནིཝེསོ པུརེ ནཱམ, ཨརཧཏྟཾ པཙྪཱ ནཱམ. ཏཏྠ ཡོ བྷིཀྑུ མཱུལཀམྨཊྛཱནེ ཨབྷིནིཝིསིཏྭཱ ཨཏིལཱིནཱདཱིསུ ཙཏཱུསུ ཋཱནེསུ ཙིཏྟསྶ ཨོཀྐམནཾ པཊིསེདྷེཏྭཱ, དུཊྛགོཎེ ཡོཛེཏྭཱ སཱརེནྟོ ཝིཡ ཙཏུརསྶགྷཊིཀཾ ཨོཏཱརེནྟོ ཝིཡ ཙཏུནྣཾ ཋཱནཱནཾ ཨེཀཊྛཱནེཔི ཨསཛྫནྟོ སངྑཱརེ སམྨསིཏྭཱ ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎཱཏི. ཨཡམྤི ཡཐཱ པུརེ ཏཐཱ པཙྪཱ ཝིཧརཏི ནཱམ. ཨཡཾ ཀམྨཊྛཱནཝསེན པུརིམཔཙྪིམཏཱ. དེསནཱཝསེན པན ཀེསཱ པུརེ ནཱམ, མཏྠལུངྒཾ པཙྪཱ ནཱམ. ཏཏྠ ཡོ བྷིཀྑུ ཀེསེསུ ཨབྷིནིཝིསིཏྭཱ ཝཎྞསཎྛཱནཱདིཝསེན ཀེསཱདཡོ པརིགྒཎྷནྟོ ཙཏཱུསུ ཋཱནེསུ ཨསཛྫནྟོ ཡཱཝ མཏྠལུངྒཱ བྷཱཝནཾ པཱཔེཏི, ཨཡམྤི ཡཐཱ ¶ པུརེ ཏཐཱ ¶ པཙྪཱ ཝིཧརཏི ནཱམ. ཨེཝཾ དེསནཱཝསེན པུརིམཔཙྪིམཏཱ ཝེདིཏབྦཱ. ཡཐཱ པཙྪཱ ཏཐཱ པུརེཏི ཨིདཾ པུརིམསྶེཝ ཝེཝཙནཾ.

ཡཐཱ ཨདྷོ ཏཐཱ ཨུདྡྷནྟི ཨིདཾ སརཱིརཝསེན ཝེདིཏབྦཾ. ཏེནེཝཱཧ ‘‘ཨུདྡྷཾ པཱདཏལཱ ཨདྷོ ཀེསམཏྠཀཱ’’ཏི. ཏཏྠ ཡོ བྷིཀྑུ པཱདཏལཏོ པཊྛཱཡ ཡཱཝ ཀེསམཏྠཀཱ དྭཏྟིཾསཱཀཱརཝསེན ཝཱ པཱདངྒུལིཨགྒཔབྦཊྛིཏོ ཡཱཝ སཱིསཀཊཱཧཾ, སཱིསཀཊཱཧཏོ ཡཱཝ པཱདངྒུལཱིནཾ ཨགྒཔབྦཊྛཱིནི ¶ , ཏཱཝ ཨཊྛིཝསེན ཝཱ བྷཱཝནཾ པཱཔེཏི ཙཏཱུསུ ཋཱནེསུ ཨེཀཊྛཱནེཔི ཨསཛྫནྟོ. ཨཡཾ ཡཐཱ ཨུདྡྷཾ ཏཐཱ ཨདྷོ, ཡཐཱ ཨདྷོ ཏཐཱ ཨུདྡྷཾ ཝིཧརཏི ནཱམ.

ཡེཧི ཨཱཀཱརེཧཱིཏི ཡེཧི ཀོཊྛཱསེཧི. ཡེཧི ལིངྒེཧཱིཏི ཡེཧི སཎྛཱནེཧི. ཡེཧི ནིམིཏྟེཧཱིཏི ཡེཧི ཨུཔཊྛཱནེཧི. ཨཱལོཀསཉྙཱ སུགྒཧིཏཱ ཧོཏཱིཏི ཡོ བྷིཀྑུ ཨངྒཎེ ནིསཱིདིཏྭཱ ཨཱལོཀསཉྙཾ མནསི ཀརོཏི, ཀཱལེན ནིམཱིལེཏི, ཀཱལེན ཨུམྨཱིལེཏི. ཨཐསྶ ཡདཱ ནིམཱིལེནྟསྶཱཔི ཨུམྨཱིལེཏྭཱ ཨོལོཀེནྟསྶ ཝིཡ ཨེཀསདིསམེཝ ཨུཔཊྛཱཏི, ཏདཱ ཨཱལོཀསཉྙཱ ཛཱཏཱ ནཱམ ཧོཏི. ‘‘དིཝཱསཉྙཱ’’ཏིཔི ཏསྶེཝ ནཱམཾ. སཱ ཙ པན རཏྟིཾ ཨུཔྤཛྫམཱནཱ སུགྒཧིཏཱ ནཱམ ཧོཏི. སྭཱདྷིཊྛིཏཱཏིཔི ཏསྶེཝ ཝེཝཙནཾ. སུཊྛུ ཨདྷིཊྛིཏཱ སུཊྛུ ཋཔིཏཱ སྭཱདྷིཊྛིཏཱ ནཱམ ཝུཙྩཏི. སཱ ཨཏྠཏོ སུགྒཧིཏཱཡེཝ. ཡོ ཝཱ ཨཱལོཀེན ཐིནམིདྡྷཾ ཝིནོདེཏྭཱ ཚནྡཾ ཨུཔྤཱདེཏྭཱ ཀམྨཊྛཱནཾ མནསི ཀརོཏི, ཏསྶ དིཝཱཔི ཨཱལོཀསཉྙཱ སུགྒཧིཏཱ སྭཱདྷིཊྛིཏཱ ནཱམ. རཏྟི ཝཱ ཧོཏུ དིཝཱ ཝཱ ཡེན ཨཱལོཀེན ཐིནམིདྡྷཾ ཝིནོདེཏྭཱ ཀམྨཊྛཱནཾ མནསི ཀརོཏི, ཏསྨིཾ ཐིནམིདྡྷཝིནོདནེ ཨཱལོཀེ ཨུཔྤནྣཱ སཉྙཱ སུགྒཧིཏཱཡེཝ ནཱམ. ཝཱིརིཡཱདཱིསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཚནྣཾ ཨབྷིཉྙཱནཾ པཱདཀིདྡྷི ཀཐིཏཱ.

པཱསཱདཀམྤནཝགྒོ དུཏིཡོ.

༣. ཨཡོགུལ༹ཝགྒོ

༢. ཨཡོགུལ༹སུཏྟཝཎྞནཱ

༨༣༤. ཏཏིཡཝགྒསྶ ¶ དུཏིཡེ ཨིམིནཱ ཙཱཏུམཧཱབྷཱུཏིཀེནཱཏི ཨིམིནཱ ཙཏུམཧཱབྷཱུཏམཡེན ཨེཝཾ བྷཱརིཀེན གརུཀེན སམཱནེནཱཔི. ཨོམཱཏཱིཏི པཧོཏི སཀྐོཏི, ཨིདཾ ཏེཔིཊཀེ བུདྡྷཝཙནེ ཨསམྦྷིནྣཔདཾ. ཀཱཡམྤི ¶ ཙིཏྟེ སམོདཧཏཱིཏི ཀཱཡཾ གཧེཏྭཱ ཙིཏྟེ ཨཱརོཔེཏི, ཙིཏྟསནྣིསྶིཏཾ ཀརོཏི, ཙིཏྟགཏིཡཱ པེསེཏི. ཙིཏྟཾ ནཱམ མཧགྒཏཙིཏྟཾ, ཙིཏྟགཏིགམནཾ ལཧུཀཾ ཧོཏི. ཙིཏྟམྤི ཀཱཡེ སམོདཧཏཱིཏི ཙིཏྟཾ གཧེཏྭཱ ¶ ཀཱཡེ ཨཱརོཔེཏི, ཀཱཡསནྣིསྶིཏཾ ཀརོཏི, ཀཱཡགཏིཡཱ པེསེཏི, ཀཱཡོ ནཱམ ཀརཛཀཱཡོ, ཀཱཡགཏིགམནཾ དནྡྷཾ ཧོཏི. སུཁསཉྙཉྩ ལཧུསཉྙཉྩཱཏི ཨབྷིཉྙཱཙིཏྟསཧཛཱཏསཉྙཱ. སཱ ཧི སནྟསུཁསམནྣཱགཏཏྟཱ སུཁསཉྙཱ ནཱམ ཧོཏི, ཀིལེསདནྡྷཱཡིཏཏྟསྶ ཙ ཨབྷཱཝཱ ལཧུསཉྙཱ ནཱམ.

ཨཡོགུལོ༹ དིཝསཾ སནྟཏྟོ ལཧུཏརོ ཙེཝ ཧོཏཱིཏི སོ ཧི དྭཱིཧི ཏཱིཧི ཛནེཧི ཨུཀྑིཔིཏྭཱ ཀམྨཱརུདྡྷནེ པཀྑིཏྟོཔི དིཝསཾ པཙྩམཱནོ ཝིཝརཱནུཔཝིཊྛེན ཏེཛེན ཙེཝ ཝཱཡེན ཙ ཝཱཡོསཧགཏོ ཙ ཨུསྨཱསཧགཏོ ཙ ཏེཛོསཧགཏོ ཙ ཧུཏྭཱ ཨེཝཾ ལཧུཀོ ཧོཏི, ཡཐཱ ནཾ ཀམྨཱརོ མཧཱསཎྜཱསེན གཧེཏྭཱ ཨེཀཏོ པརིཝཏྟེཏི ཨུཀྑིཔཏི བཧི ནཱིཧརཏི. ཨེཝཾ པན མུདུ ཙ ཧོཏི ཀམྨནིཡོ ཙ. ཡཐཱ ནཾ སོ ཁཎྜཾ ཁཎྜཾ ཝིཙྪིནྡཏི, ཀཱུཊེན ཧནནྟོ དཱིགྷཙཏུརསྶཱདིབྷེདཾ ཀརོཏི. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཝིཀུབྦནིདྡྷི ཀཐིཏཱ.

༣-༡༠. བྷིཀྑུསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༨༣༥-༨༤༢. ཏཏིཡེ ཝིཝཊྚཔཱདཀིདྡྷི ཀཐིཏཱ, ཏཐཱ ཙཏུཏྠེ. ཨཔིཙ དྭེ ཕལཱནི ཨཱདིཾ ཀཏྭཱ ཧེཊྛཱ མིསྶཀིདྡྷིཔཱདཱ ཀཐིཏཱ, སཏྟསུ ཕལེསུ པུབྦབྷཱགཱ. སཏྟམཱདཱིནི ཙཏྟཱརི ཧེཊྛཱ ཀཐིཏནཡཱནེཝ.

༡༡-༡༢. མོགྒལླཱནསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༨༤༣-༨༤༤. ཨེཀཱདསམདྭཱདསམེསུ ¶ ཚ ཨབྷིཉྙཱ ཀཐིཏཱ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝཱཏི.

ཨིདྡྷིཔཱདསཾཡུཏྟཝཎྞནཱ ནིཊྛིཏཱ.

༨. ཨནུརུདྡྷསཾཡུཏྟཾ

༡. རཧོགཏཝགྒོ

༡-༢. པཋམརཧོགཏསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༨༩༩-༩༠༠. ཨནུརུདྡྷསཾཡུཏྟསྶ ¶ ¶ ¶ པཋམེ ཨཱརདྡྷཱཏི པརིཔུཎྞཱ. སངྑེཔཏོ པནེཏྠ ཚཏྟིཾསཱཡ ཋཱནེསུ ཨརཧཏྟཾ པཱཔེཏྭཱ ཝིཔསྶནཱ ཀཐིཏཱ, དུཏིཡེ དྭཱདསསུ ཋཱནེསུ ཨརཧཏྟཾ པཱཔེཏྭཱ ཝིཔསྶནཱ ཀཐིཏཱ.

༣. སུཏནུསུཏྟཝཎྞནཱ

༩༠༡. ཏཏིཡེ མཧཱབྷིཉྙཏནྟི ཚཨབྷིཉྙཱབྷཱཝཾ. ཧཱིནཾ དྷམྨནྟིཨཱདཱིསུ ཨིམཱཡ པཱལི༹ཡཱ ཨཏྠོ ཝེདིཏབྦོ –

‘‘ཀཏམེ དྷམྨཱ ཧཱིནཱ? དྭཱདས ཨཀུསལཙིཏྟུཔྤཱདཱ, ཨིམེ དྷམྨཱ ཧཱིནཱ. ཀཏམེ དྷམྨཱ མཛ྄ཛྷིམཱ? ཏཱིསུ བྷཱུམཱིསུ ཀུསལཾ, ཏཱིསུ བྷཱུམཱིསུ ཝིཔཱཀོ, ཏཱིསུ བྷཱུམཱིསུ ཀིརིཡཱབྱཱཀཏཾ སབྦཉྩ རཱུཔཾ, ཨིམེ དྷམྨཱ མཛ྄ཛྷིམཱ. ཀཏམེ དྷམྨཱ པཎཱིཏཱ? ཙཏྟཱརོ མགྒཱ ཨཔརིཡཱཔནྣཱ, ཙཏྟཱརི ཙ སཱམཉྙཕལཱནི ནིབྦཱནཉྩ, ཨིམེ དྷམྨཱ པཎཱིཏཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༤༢༣-༡༤༢༥).

༤-༧. པཋམཀཎྜཀཱིསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༩༠༢-༩༠༥. ཙཏུཏྠེ ཀཎྜཀཱིཝནེཏི མཧཱཀརམནྡཝནེ. ཚཊྛེ སཧསྶཾ ལོཀནྟི ཨིམིནཱ ཐེརསྶ ¶ སཏཏ ཝིཧཱརོ དསྶིཏོ. ཐེརོ ཧི པཱཏོཝ མུཁཾ དྷོཝིཏྭཱ ཨཏཱིཏཱནཱགཏེ ཀཔྤསཧསྶཾ ཨནུསྶརཏི. པཙྩུཔྤནྣེ པན དསཙཀྐཝཱལ༹སཧསྶཾ ཨེཀཱཝཛྫནསྶ ཨཱཔཱཐམཱགཙྪཏི. སཏྟམཾ ཨུཏྟཱནམེཝ.

༨. སལལཱ༹གཱརསུཏྟཝཎྞནཱ

༩༠༦. ཨཊྛམེ ¶ སལལཱ༹གཱརེཏི སལལ༹རུཀྑམཡཱཡ པཎྞསཱལཱཡ, སལལ༹རུཀྑསྶ ཝཱ དྭཱརེ ཋིཏཏྟཱ ཨེཝཾནཱམཀེ ཨགཱརེ. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཝིཔསྶནཱཡ སདྡྷིཾ ཝིཔསྶཀཔུགྒལོ ཀཐིཏོ.

༩. ཨམྦཔཱལིཝནསུཏྟཝཎྞནཱ

༩༠༧. ནཝམེ ¶ ཨཱསབྷིཾ ཝཱཙནྟི ཨཏྟནོ ཨརཧཏྟབྷཱཝདཱིཔཀཾ ཨུཏྟམཝཱཙཾ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝཱཏི.

རཧོགཏཝགྒོ པཋམོ.

༢. དུཏིཡཝགྒཝཎྞནཱ

༩༠༩-༩༢༢. དུཏིཡཝགྒེ ཋཱནཉྩ ཋཱནཏོཏིཨཱདཱིཧི ཐེརོ དསབལཉཱཎཾ པཊིཛཱནཱཏི. ཀིམྤནེཏཾ སཱཝཀཱནཾ ཧོཏཱིཏི? ཨེཀདེསེན ཧོཏི, སབྦཉྙུབུདྡྷཱནཾ པནེཏཾ ནིཔྤདེསཾ སབྦཱཀཱརཔརིཔཱུརནྟི.

ཨནུརུདྡྷསཾཡུཏྟཝཎྞནཱ ནིཊྛིཏཱ.

༩. ཛྷཱནསཾཡུཏྟཝཎྞནཱ

༩༢༣. ཛྷཱནསཾཡུཏྟཾ ¶ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝ.

ཛྷཱནསཾཡུཏྟཝཎྞནཱ ནིཊྛིཏཱ.

༡༠. ཨཱནཱཔཱནསཾཡུཏྟཾ

༡. ཨེཀདྷམྨཝགྒོ

༡. ཨེཀདྷམྨསུཏྟཝཎྞནཱ

༩༧༧. ཨཱནཱཔཱནསཾཡུཏྟསྶ ¶ ¶ པཋམེ ཨེཀདྷམྨོཏི ཨེཀོ དྷམྨོ. སེསམེཏྠ ཡཾ ཝཏྟབྦཾ སིཡཱ, ཏཾ སབྦཾ སབྦཱཀཱརེན ཝིསུདྡྷིམགྒེ (ཝིསུདྡྷི. ༡.༢༡༥) ཨཱནཱཔཱནསྶཏིཀམྨཊྛཱནནིདྡེསེ ཝུཏྟམེཝ.

༦. ཨརིཊྛསུཏྟཝཎྞནཱ

༩༨༢. ཚཊྛེ བྷཱཝེཐ ནོཏི བྷཱཝེཐ ནུ. ཀཱམཙྪནྡོཏི པཉྩཀཱམགུཎིཀརཱགོ. ཨཛ྄ཛྷཏྟཾ བཧིདྡྷཱ ཙ དྷམྨེསཱུཏི ཨཛ྄ཛྷཏྟིཀབཱཧིརེསུ དྭཱདསསུ ཨཱཡཏནདྷམྨེསུ ¶ . པཊིགྷསཉྙཱ སུཔྤཊིཝིནཱིཏཱཏི པཊིགྷསམྤཡུཏྟསཉྙཱ སུཊྛུ པཊིཝིནཱིཏཱ, སམུཙྪིནྣཱཏི ཨཏྠོ. ཨིམིནཱ ཨཏྟནོ ཨནཱགཱམིམགྒཾ ཀཐེཏི. ཨིདཱནི ཨརཧཏྟམགྒསྶ ཝིཔསྶནཾ དསྶེནྟོ སོ སཏོཝ ཨསྶསིསྶཱམཱིཏིཨཱདིམཱཧ.

༧. མཧཱཀཔྤིནསུཏྟཝཎྞནཱ

༩༨༣. སཏྟམེ ཨིཉྫིཏཏྟཾ ཝཱ ཕནྡིཏཏྟཾ ཝཱཏི ཨུབྷཡེནཔི ཙལནམེཝ ཀཐིཏཾ.

༨. པདཱིཔོཔམསུཏྟཝཎྞནཱ

༩༨༤. ཨཊྛམེ ¶ ནེཝ ཀཱཡོཔི ཀིལམཏི ན ཙཀྑཱུནཱིཏི ཨཉྙེསུ ཧི ཀམྨཊྛཱནེསུ ཀམྨཾ ཀརོནྟསྶ ཀཱཡོཔི ཀིལམཏི, ཙཀྑཱུནིཔི ཝིཧཉྙནྟི. དྷཱཏུཀམྨཊྛཱནསྨིཉྷི ཀམྨཾ ཀརོནྟསྶ ཀཱཡོ ཀིལམཏི, ཡནྟེ པཀྑིཔིཏྭཱ པཱིལ༹ནཱཀཱརཔྤཏྟོ ཝིཡ ཧོཏི. ཀསིཎཀམྨཊྛཱནེ ཀམྨཾ ཀརོནྟསྶ ཙཀྑཱུནི ཕནྡནྟི ཀིལམནྟི, ནིཀྑམིཏྭཱ པཏནཱཀཱརཔྤཏྟཱནི ཝིཡ ཧོནྟི. ཨིམསྨིཾ པན ཀམྨཊྛཱནེ ཀམྨཾ ཀརོནྟསྶ ནེཝ ཀཱཡོ ཀིལམཏི, ན ཨཀྑཱིནི ཝིཧཉྙནྟི. ཏསྨཱ ཨེཝམཱཧ.

སབྦསོ ¶ རཱུཔསཉྙཱནནྟིཨཱདི ཀསྨཱ ཝུཏྟཾ, ཀིཾ ཨཱནཱཔཱནེ ཀསིཎུགྒྷཱཊནཾ ལབྦྷཏཱིཏི? ཏིཔིཊཀཙཱུལཱ༹བྷཡཏྠེརོ པནཱཧ – ‘‘ཡསྨཱ ཨཱནཱཔཱནནིམིཏྟཾ ཏཱརཀརཱུཔམུཏྟཱཝལིཀཱདིསདིསཾ ཧུཏྭཱ པཉྙཱཡཏི, ཏསྨཱ ཏཏྠ ཀསིཎུགྒྷཱཊནཾ ལབྦྷཏཱི’’ཏི. ཏིཔིཊཀཙཱུལ༹ནཱགཏྠེརོ ‘‘ན ལབྦྷཏེཝཱ’’ཏི ཨཱཧ. ཨལབྦྷནྟེ ཨཡཾ ཨརིཡིདྡྷིཨཱདིཀོ པབྷེདོ ཀསྨཱ གཧིཏོཏི? ཨཱནིསཾསདསྶནཏྠཾ. ཨརིཡཾ ཝཱ ཧི ཨིདྡྷིཾ ཙཏྟཱརི ཝཱ རཱུཔཱཝཙརཛ྄ཛྷཱནཱནི ཙཏསྶོ ཝཱ ཨརཱུཔསམཱཔཏྟིཡོ ནིརོདྷསམཱཔཏྟིཾ ཝཱ པཏྠཡམཱནེན བྷིཀྑུནཱ ཨཡཾ ཨཱནཱཔཱནསྶཏིསམཱདྷི སཱདྷུཀཾ མནསིཀཱཏབྦོ. ཡཐཱ ཧི ནགརེ ལདྡྷེ ཡཾ ཙཏཱུསུ དིསཱསུ ཨུཊྛཱནཀབྷཎྜཾ, ཏཾ ཙཏཱུཧི དྭཱརེཧི ནགརམེཝ པཝིསཏཱིཏི, ཛནཔདོ ལདྡྷོ ཙ ཧོཏི. ནགརསྶེཝ ཧེསོ ཨཱནིསཾསོ. ཨེཝཾ ཨཱནཱཔཱནསྶཏིསམཱདྷིབྷཱཝནཱཡ ཨཱནིསཾསོ ཨེས ཨརིཡིདྡྷིཨཱདིཀོ པབྷེདོ, སབྦཱཀཱརེན ¶ བྷཱཝིཏེ ཨཱནཱཔཱནསྶཏིསམཱདྷིསྨིཾ སབྦམེཏཾ ཡོགིནོ ནིཔྥཛྫཏཱིཏི ཨཱནིསཾསདསྶནཏྠཾ ཝུཏྟཾ. སུཁཉྩེཏི ཨེཏྠ སོཏི ཀསྨཱ ན ཝུཏྟཾ? ཡསྨཱ བྷིཀྑཱུཏི ཨིམསྨིཾ ཝཱརེ ནཱགཏཾ.

༩. ཝེསཱལཱིསུཏྟཝཎྞནཱ

༩༨༥. ནཝམེ ཝེསཱལིཡནྟི ཨེཝཾནཱམཀེ ཨིཏྠིལིངྒཝསེན པཝཏྟཝོཧཱརེ ནགརེ. ཏཉྷི ནགརཾ ཏིཀྑཏྟུཾ པཱཀཱརཔརིཀྑེཔཝཌྜྷནེན ཝིསཱལཱིབྷཱུཏཏྟཱ ཝེསཱལཱིཏི ཝུཙྩཏི. ཨིདམྤི ཙ ནགརཾ སབྦཉྙུཏཾ པཏྟེཡེཝ སམྨཱསམྦུདྡྷེ སབྦཱཀཱརཝེཔུལླཏཾ པཏྟནྟི ཝེདིཏབྦཾ. ཨེཝཾ གོཙརགཱམཾ དསྶེཏྭཱ ནིཝཱསཊྛཱནམཱཧ མཧཱཝནེ ཀཱུཊཱགཱརསཱལཱཡནྟི. ཏཏྠ མཧཱཝནཾ ནཱམ སཡཾཛཱཏཾ ཨརོཔིམཾ སཔརིཙྪེདཾ མཧནྟཾ ཝནཾ. ཀཔིལཝཏྠུསཱམནྟཱ པན མཧཱཝནཾ ཧིམཝནྟེན སཧ ཨེཀཱབདྡྷཾ ཨཔརིཙྪེདཾ ¶ ཧུཏྭཱ མཧཱསམུདྡཾ ཨཱཧཙྩ ཋིཏཾ. ཨིདཾ ཏཱདིསཾ ན ཧོཏི, སཔརིཙྪེདཾ མཧནྟཾ ཝནནྟི མཧཱཝནཾ. ཀཱུཊཱགཱརསཱལཱ པན མཧཱཝནཾ ནིསྶཱཡ ཀཏེ ཨཱརཱམེ ཀཱུཊཱགཱརཾ ཨནྟོཀཏྭཱ ཧཾསཝཊྚཀཙྪནྣེན ཀཏཱ སབྦཱཀཱརསམྤནྣཱ བུདྡྷསྶ བྷགཝཏོ གནྡྷཀུཊཱིཏི ཝེདིཏབྦཱ.

ཨནེཀཔརིཡཱཡེན ཨསུབྷཀཐཾ ཀཐེཏཱིཏི ཨནེཀེཧི ཀཱརཎེཧི ཨསུབྷཱཀཱརསནྡསྶནཔྤཝཏྟཾ ཀཱཡཝིཙྪནྡནཱིཡཀཐཾ ཀཐེཏི. སེཡྻཐིདཾ – ཨཏྠི ¶ ཨིམསྨིཾ ཀཱཡེ ཀེསཱ ལོམཱ ནཁཱ དནྟཱ…པེ… མུཏྟནྟི. ཀིཾ ཝུཏྟཾ ཧོཏི? བྷིཀྑཝེ, ཨིམསྨིཾ བྱཱམམཏྟེ ཀལེ༹ཝརེ སབྦཱཀཱརེནཔི ཝིཙིནནྟོ ན ཀོཙི ཀིཉྩི མུཏྟཾ ཝཱ མཎིཾ ཝཱ ཝེལུ༹རིཡཾ ཝཱ ཨགརུཾ ཝཱ ཙནྡནཾ ཝཱ ཀུངྐུམཾ ཝཱ ཀཔྤུརཾ ཝཱ ཝཱསཙུཎྞཱདིཾ ཝཱ ཨཎུམཏྟམྤི སུཙིབྷཱཝཾ པསྶཏི, ཨཐ ཁོ པརམདུགྒནྡྷཾ ཛེགུཙྪཨསྶིརིཀདསྶནཾ ཀེསལོམཱདིནཱནཔྤཀཱརཾ ཨསུཙིམེཝ པསྶཏི, ཏསྨཱ ན ཨེཏྠ ཚནྡོ ཝཱ རཱགོ ཝཱ ཀརཎཱིཡོ. ཡེཔི ཨུཏྟམངྒེ སིརསི ཛཱཏཱ ཀེསཱ ནཱམ, ཏེཔི ཨསུབྷཱ ཙེཝ ཨསུཙིནོ ¶ ཙ པཊིཀཱུལཱ ཙ. སོ ཙ ནེསཾ ཨསུབྷཱསུཙིཔཊིཀཱུལབྷཱཝོ ཝཎྞཏོཔི སཎྛཱནཏོཔི གནྡྷཏོཔི ཨཱསཡཏོཔི ཨོཀཱསཏོཔཱིཏི པཉྩཧཱཀཱརེཧི ཝེདིཏབྦོ. ཨེཝཾ ལོམཱདཱིནམྤཱིཏི ཨཡམེཏྠ སངྑེཔོ, ཝིཏྠཱརོ པན ཝིསུདྡྷིམགྒེ (ཝིསུདྡྷི. ༡.༣༠༧) ཝུཏྟནཡེནེཝ ཝེདིཏབྦོ. ཨིཏི བྷགཝཱ ཨེཀམེཀསྨིཾ ཀོཊྛཱསེ པཉྩཔཉྩཔྤབྷེདེན ཨནེཀཔརིཡཱཡེན ཨསུབྷཀཐཾ ཀཐེཏི.

ཨསུབྷཱཡ ཝཎྞཾ བྷཱསཏཱིཏི ཨུདྡྷུམཱཏཀཱདིཝསེན ཨསུབྷམཱཏིཀཾ ནིཀྑིཔིཏྭཱ པདབྷཱཛནཱིཡེན ཏཾ ཝིབྷཛནྟོ ཝཎྞེནྟོ ཨསུབྷཱཡ ཝཎྞཾ བྷཱསཏི. ཨསུབྷབྷཱཝནཱཡ ཝཎྞཾ བྷཱསཏཱིཏི ཡཱ ཨཡཾ ཀེསཱདཱིསུ ཝཱ ཨུདྡྷུམཱཏཀཱདཱིསུ ཝཱ ཨཛ྄ཛྷཏྟབཧིདྡྷཱཝཏྠཱུསུ ཨསུབྷཱཀཱརཾ གཧེཏྭཱ པཝཏྟསྶ ཙིཏྟསྶ བྷཱཝནཱ ཝཌྜྷནཱ ཕཱཏིཀམྨཾ, ཏསྶཱ ཨསུབྷབྷཱཝནཱཡ ཨཱནིསཾསཾ དསྶེནྟོ ཝཎྞཾ བྷཱསཏི, གུཎཾ པརིཀིཏྟེཏི. སེཡྻཐིདཾ – ‘‘ཨསུབྷབྷཱཝནཱབྷིཡུཏྟོ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཀེསཱདཱིསུ ཝཱ ཝཏྠཱུསུ ཨུདྡྷུམཱཏཀཱདཱིསུ ཝཱ པཉྩངྒཝིཔྤཧཱིནཾ པཉྩངྒསམནྣཱགཏཾ ཏིཝིདྷཀལྱཱཎཾ དསལཀྑཎསམྤནྣཾ པཋམཛ྄ཛྷཱནཾ པཊིལབྷཏི. སོ ཏཾ པཋམཛ྄ཛྷཱནསངྑཱཏཾ ཙིཏྟམཉྫཱུསཾ ནིསྶཱཡ ཝིཔསྶནཾ ཝཌྜྷེཏྭཱ ཨུཏྟམཏྠཾ ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎཱཏཱི’’ཏི.

ཨིཙྪཱམཧཾ, བྷིཀྑཝེ, ཨཌྜྷམཱསཾ པཊིསལླཱིཡིཏུནྟི ཨཧཾ, བྷིཀྑཝེ, ཨེཀཾ ཨཌྜྷམཱསཾ པཊིསལླཱིཡིཏུཾ ནིལཱིཡིཏུཾ ཨེཀཀོཝ ཧུཏྭཱ ཝིཧརིཏུཾ ཨིཙྪཱམཱིཏི ཨཏྠོ. ནཱམྷི ཀེནཙི ཨུཔསངྐམིཏབྦོ ¶ ཨཉྙཏྲ ཨེཀེན པིཎྜཔཱཏནཱིཧཱརཀེནཱཏི ཡོ ཨཏྟནཱ པཡུཏྟཝཱཙཾ ཨཀཏྭཱ མམཏྠཱཡ སདྡྷེསུ ཀུལེསུ པཊིཡཏྟཔིཎྜཔཱཏཾ ནཱིཧརིཏྭཱ མཡ྄ཧཾ ཨུཔནཱམེཏི, ཏཾ པིཎྜཔཱཏནཱིཧཱརཀཾ ཨེཀཾ བྷིཀྑུཾ ཋཔེཏྭཱ ནཱམྷི ཨཉྙེན ཀེནཙི བྷིཀྑུནཱ ཝཱ གཧཊྛེན ཝཱ ཨུཔསངྐམིཏབྦོཏི.

ཀསྨཱ ¶ པན ཨེཝམཱཧཱཏི? ཨཏཱིཏེ ཀིར པཉྩསཏཱ མིགལུདྡཀཱ མཧཏཱིཧི དཎྜཝཱགུརཱདཱིཧི ཨརཉྙཾ པརིཀྑིཔིཏྭཱ ཧཊྛཏུཊྛཱ ཨེཀཏོཡེཝ ཡཱཝཛཱིཝཾ མིགཔཀྑིགྷཱཏཀམྨེན ¶ ཛཱིཝིཀཾ ཀཔྤེཏྭཱ ནིརཡེ ཨུཔྤནྣཱ. ཏེ ཏཏྠ པཙྩིཏྭཱ པུབྦེ ཀཏེན ཀེནཙིདེཝ ཀུསལཀམྨེན མནུསྶེསུ ཨུཔྤནྣཱ ཀལྱཱཎཱུཔནིསྶཡཝསེན སབྦེཔི བྷགཝཏོ སནྟིཀེ པབྦཛྫཉྩ ཨུཔསམྤདཉྩ ལབྷིཾསུ. ཏེསཾ ཏཏོ མཱུལཱཀུསལཀམྨཏོ ཨཝིཔཀྐཝིཔཱཀཱ ཨཔརཱཔརཙེཏནཱ ཏསྨིཾ ཨཌྜྷམཱསབྦྷནྟརེ ཨཏྟཱུཔཀྐམེན ཙ པརཱུཔཀྐམེན ཙ ཛཱིཝིཏཱུཔཙྪེདཱཡ ཨོཀཱསམཀཱསི. ཏཾ བྷགཝཱ ཨདྡས. ཀམྨཝིཔཱཀོ ཙ ནཱམ ན སཀྐཱ ཀེནཙི པཊིབཱཧིཏུཾ. ཏེསུ ཙ བྷིཀྑཱུསུ པུཐུཛྫནཱཔི ཨཏྠི, སོཏཱཔནྣསཀདཱགཱམིཨནཱགཱམིཁཱིཎཱསཝཱཔི. ཏཏྠ ཁཱིཎཱསཝཱ ཨཔྤཊིསནྡྷིཀཱ, ཨིཏརེ ཨརིཡསཱཝཀཱ ནིཡཏགཏིཀཱ སུགཏིཔརཱཡཎཱ, པུཐུཛྫནཱནཾ གཏི ཨནིཡཏཱ.

ཨཐ བྷགཝཱ ཙིནྟེསི – ‘‘ཨིམེ ཨཏྟབྷཱཝེ ཚནྡརཱགེན མརཎབྷཡབྷཱིཏཱ ན སཀྑིསྶནྟི གཏིཾ ཝིསོདྷེཏུཾ, ཧནྡ ནེསཾ ཚནྡརཱགཔྤཧཱནཱཡ ཨསུབྷཀཐཾ ཀཐེམི. ཏཾ སུཏྭཱ ཨཏྟབྷཱཝེ ཝིགཏཙྪནྡརཱགཏཱཡ གཏིཝིསོདྷནཾ ཀཏྭཱ སགྒེ པཊིསནྡྷིཾ གཎྷིསྶནྟི, ཨེཝཾ ཏེསཾ མམ སནྟིཀེ པབྦཛྫཱ སཱཏྠིཀཱ བྷཝིསྶཏཱི’’ཏི. ཏཏོ ཏེསཾ ཨནུགྒཧཱཡ ཨསུབྷཀཐཾ ཀཐེསི ཀམྨཊྛཱནསཱིསེན, ནོ མརཎཝཎྞསཾཝཎྞནཱདྷིཔྤཱཡེན. ཀཐེཏྭཱ ཙ པནསྶ ཨེཏདཧོསི – ‘‘སཙེ ཨིམཾ ཨཌྜྷམཱསཾ མཾ བྷིཀྑཱུ པསྶིསྶནྟི, ‘ཨཛྫ ཨེཀོ བྷིཀྑུ མཏོ, ཨཛྫ དྭེ…པེ… ཨཛྫ དསཱ’ཏི ཨཱགནྟྭཱ ཨཱརོཙེསྶནྟི, ཨཡཉྩ ཀམྨཝིཔཱཀོ ན སཀྐཱ མཡཱ ཝཱ ཨཉྙེན ཝཱ པཊིབཱཧིཏུཾ, སྭཱཧཾ ཏཾ སུཏྭཱཔི ཀིཾ ཀརིསྶཱམི, ཀིཾ མེ ཨནཏྠཀེན ཨནཡབྱསནེན སུཏེན, ཧནྡཱཧཾ བྷིཀྑཱུནཾ ཨདསྶནཾ ཨུཔགཙྪཱམཱི’’ཏི. ཏསྨཱ ཨེཝམཱཧ – ‘‘ཨིཙྪཱམཧཾ, བྷིཀྑཝེ, ཨཌྜྷམཱསཾ པཊིསལླཱིཡིཏུཾ, ནཱམྷི ཀེནཙི ཨུཔསངྐམིཏབྦོ ཨཉྙཏྲ ཨེཀེན པིཎྜཔཱཏནཱིཧཱརཀེནཱ’’ཏི.

ཨཔརེ པནཱཧུ – ‘‘པརཱུཔཝཱདཝིཝཛྫནཏྠཾ ཨེཝཾ ཝཏྭཱ པཊིསལླཱིནོ’’ཏི. པརེ ཀིར བྷགཝནྟཾ ¶ ཨུཔཝདིསྶནྟི – ‘‘ཨཡཾ ‘སབྦཉྙཱུ ཨཧཾ སདྡྷམྨཝརཙཀྐཝཏྟཱི’ཏི ¶ པཊིཛཱནམཱནོ ཨཏྟནོཔི སཱཝཀེ ཨཉྙམཉྙཾ གྷཱཏེནྟེ ནིཝཱརེཏུཾ ན སཀྐོཏི, ཀིཾ ཨཉྙཾ སཀྑིསྶཏཱི’’ཏི? ཏཏྲ པཎྜིཏཱ ཝཀྑནྟི – ‘‘བྷགཝཱ པཊིསལླཱནམནུཡུཏྟོ ན ཨིམཾ པཝཏྟིཾ ཛཱནཱཏི, ཀོཙིསྶ ཨཱརོཙཡིཏཱཔི ནཏྠི ¶ , སཙེ ཛཱནེཡྻ ཨདྡྷཱ ནིཝཱརེཡྻཱ’’ཏི. ཨིདཾ པན ཨིཙྪཱམཏྟཾ, པཋམམེཝེཏྠ ཀཱརཎཾ. ནཱསྶུདྷཱཏི ཨེཏྠ ཨསྶུདྷཱཏི པདཔཱུརཎམཏྟེ ཨཝདྷཱརཎཏྠེ ཝཱ ནིཔཱཏོ, ནེཝ ཀོཙི བྷགཝནྟཾ ཨུཔསངྐམཱིཏི ཨཏྠོ.

ཨནེཀེཧི ཝཎྞསཎྛཱནཱདཱིཧི ཀཱརཎེཧི ཝོཀཱརོ ཨསྶཱཏི ཨནེཀཱཀཱརཝོཀཱརོ. ཨནེཀཱཀཱརཝོཀིཎྞོ ཨནེཀཱཀཱརེན སམྨིསྶོཏི ཝུཏྟཾ ཧོཏི. ཀོ སོ? ཨསུབྷབྷཱཝནཱནུཡོགོ, ཏཾ ཨནེཀཱཀཱརཝོཀཱརཾ. ཨསུབྷབྷཱཝནཱནུཡོགམནུཡུཏྟཱ ཝིཧརནྟཱིཏི ཡུཏྟཔྤཡུཏྟཱ ཝིཧརནྟི. ཨཊྚཱིཡམཱནཱཏི ཏེན ཀཱཡེན ཨཊྚཱ དུཀྑིཏཱ ཧོནྟི. ཧརཱཡམཱནཱཏི ལཛྫམཱནཱ. ཛིགུཙྪམཱནཱཏི ཛིགུཙྪཾ ཨུཔྤཱདཡམཱནཱ. སཏྠཧཱརཀཾ པརིཡེསནྟཱིཏི ཛཱིཝིཏཧརཎཀསཏྠཾ པརིཡེསནྟི. ན ཀེཝལཉྩ ཏེ སཏྠཾ པརིཡེསིཏྭཱ ཨཏྟནཱ ཝཱ ཨཏྟཱནཾ ཛཱིཝིཏཱ ཝོརོཔེནྟི, མིགལཎྜིཀམྤི པན སམཎཀུཏྟཀཾ ཨུཔསངྐམིཏྭཱ, ‘‘སཱདྷུ ནོ, ཨཱཝུསོ, ཛཱིཝིཏཱ ཝོརོཔེཧཱི’’ཏི ཝདནྟི. ཨེཏྠ ཙ ཨརིཡཱ ནེཝ པཱཎཱཏིཔཱཏཾ ཀརིཾསུ, ན སམཱདཔེསུཾ, ན སམནུཉྙཱ ཨཧེསུཾ. པུཐུཛྫནཱ པན སབྦམཀཾསུ.

པཊིསལླཱནཱ ཝུཊྛིཏོཏི ཏེསཾ པཉྩནྣཾ བྷིཀྑུསཏཱནཾ ཛཱིཝིཏཀྑཡཔྤཏྟབྷཱཝཾ ཉཏྭཱ ཏཏོ ཨེཀཱིབྷཱཝཏོ ཝུཊྛིཏོ ཛཱནནྟོཔི ཨཛཱནནྟོ ཝིཡ ཀཐཱསམུཊྛཱཔནཏྠཾ ཨཱཡསྨནྟཾ ཨཱནནྡཾ ཨཱམནྟེསི. ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱནནྡ, ཏནུབྷཱུཏོ ཝིཡ བྷིཀྑུསངྒྷོཏི ཨིཏོ, ཨཱནནྡ, པུབྦེ བཧཱུ བྷིཀྑཱུ ཨེཀཏོ ཨུཔཊྛཱནཾ ཨཱགཙྪནྟི, ཨུདྡེསཾ པརིཔུཙྪཾ གཎྷནྟི, སཛ྄ཛྷཱཡནྟི, ཨེཀཔཛྫོཏོ ཝིཡ ཨཱརཱམོ དིསྶཏི. ཨིདཱནི པན ཨཌྜྷམཱསམཏྟསྶ ཨཙྩཡེན ཏནུབྷཱུཏོ ཝིཡ ཏནུཀོ མནྡོ ཨཔྤཀོ ཝིརལོ༹ ཝིཡ ཛཱཏོ བྷིཀྑུསངྒྷོ. ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱརཎཾ? ཀིཾ དིསཱསུ པཀྐནྟཱ བྷིཀྑཱུཏི?

ཨཐཱཡསྨཱ ཨཱནནྡོ ཀམྨཝིཔཱཀེན ཏེསཾ ཛཱིཝིཏཀྑཡཔྤཏྟིཾ ཨསལླཀྑེནྟོ ཨསུབྷཀམྨཊྛཱནཱནུཡོགཔཙྩཡཱ ¶ པན སལླཀྑེནྟོ ཏཐཱ ཧི པན, བྷནྟེ བྷགཝཱཏིཨཱདིཾ ཝཏྭཱ བྷིཀྑཱུནཾ ཨརཧཏྟཔྤཏྟིཡཱ ཨཉྙཾ ཀམྨཊྛཱནཾ ཡཱཙནྟོ, སཱདྷུ, བྷནྟེ, བྷགཝཱཏིཨཱདིམཱཧ. ཏསྶཏྠོ ¶ – སཱདྷུ, བྷནྟེ, བྷགཝཱ ཨཉྙཾ ཀཱརཎཾ ཨཱཙིཀྑཏུ, ཡེན བྷིཀྑུསངྒྷོ ཨརཧཏྟེ པཏིཊྛཧེཡྻ ¶ . མཧཱསམུདྡཾ ཨོརོཧཎཏིཏྠཱནི ཝིཡ ཨཉྙཱནིཔི དསཱནུསྶཏི, དསཀསིཎ, ཙཏུདྷཱཏུཝཝཏྠཱན, བྲཧྨཝིཧཱར, ཨཱནཱཔཱནསྶཏིཔབྷེདཱནི བཧཱུནི ནིབྦཱནོརོཧཎཀམྨཊྛཱནཱནི སནྟི, ཏེསུ བྷགཝཱ བྷིཀྑཱུ སམསྶཱསེཏྭཱ ཨཉྙཏརཾ ཀམྨཊྛཱནཾ ཨཱཙིཀྑཏཱུཏི ཨདྷིཔྤཱཡོ.

ཨཐ བྷགཝཱ ཏཐཱ ཀཱཏུཀཱམོ ཐེརཾ ཨུཡྻོཛེནྟོ ཏེནཧཱནནྡཱཏིཨཱདིམཱཧ. ཏཏྠ ཝེསཱལིཾ ཨུཔནིསྶཱཡཱཏི ཝེསཱལིཡཾ ཨུཔནིསྶཱཡ སམནྟཱ གཱཝུཏེཔི ཨཌྜྷཡོཛནེཔི ཡཱཝཏིཀཱ ཝིཧརནྟི, ཏེ སབྦེ སནྣིཔཱཏེཧཱིཏི ཨཏྠོ. སབྦེ ཨུཔཊྛཱནསཱལཱཡཾ སནྣིཔཱཏེཏྭཱཏི ཨཏྟནཱ གནྟུཾ ཡུཏྟཊྛཱནཾ སཡཾ གནྟྭཱ ཨཉྙཏྠ དཧརབྷིཀྑཱུ པཧིཎིཏྭཱ མུཧུཏྟེནེཝ ཨནཝསེསེ བྷིཀྑཱུ ཨུཔཊྛཱནསཱལཱཡཾ སམཱུཧཾ ཀཏྭཱ. ཡསྶདཱནི, བྷནྟེ, བྷགཝཱ ཀཱལཾ མཉྙཏཱིཏི ཨེཏྠ ཨཡམདྷིཔྤཱཡོ – བྷགཝཱ བྷིཀྑུསངྒྷོ སནྣིཔཏིཏོ, ཨེས ཀཱལོ བྷིཀྑཱུནཾ དྷམྨཀཐཾ ཀཱཏུཾ, ཨནུསཱསནིཾ དཱཏུཾ, ཨིདཱནི ཡསྶ ཏུམྷེ ཀཱལཾ ཛཱནཱཐ, ཏཾ ཀཱཏབྦནྟི.

ཨཐ ཁོ བྷགཝཱ བྷིཀྑཱུ ཨཱམནྟེསི, ཨཡམྤི ཁོ, བྷིཀྑཝེཏི. ཨཱམནྟེཏྭཱ ཙ པན བྷིཀྑཱུནཾ ཨརཧཏྟཔྤཏྟིཡཱ པུབྦེ ཨཱཙིཀྑིཏཨསུབྷཀམྨཊྛཱནཏོ ཨཉྙཾ པརིཡཱཡཾ ཨཱཙིཀྑནྟོ ཨཱནཱཔཱནསྶཏིསམཱདྷཱིཏིཨཱདིམཱཧ. ཏཏྠ ཨཱནཱཔཱནསྶཏིསམཱདྷཱིཏི ཨཱནཱཔཱནཔརིགྒཱཧིཀཱཡ སཏིཡཱ སདྡྷིཾ སམྤཡུཏྟོ སམཱདྷི, ཨཱནཱཔཱནསྶཏིཡཾ ཝཱ སམཱདྷི, ཨཱནཱཔཱནསྶཏིསམཱདྷི. བྷཱཝིཏོཏི ཨུཔྤཱདིཏོ ཝཌྜྷིཏོ ཝཱ. བཧུལཱིཀཏོཏི པུནཔྤུནཾ ཀཏོ. སནྟོ ཙེཝ པཎཱིཏོ ཙཱཏི སནྟོ ཙེཝ པཎཱིཏོ ཙེཝ. ཨུབྷཡཏྠ ཨེཝསདྡེན ནིཡམོ ཝེདིཏབྦོ. ཀིཾ ཝུཏྟཾ ཧོཏི? ཨཡཉྷི ཡཐཱ ཨསུབྷཀམྨཊྛཱནཾ ཀེཝལཾ པཊིཝེདྷཝསེན སནྟཉྩ པཎཱིཏཉྩ, ཨོལཱ༹རིཀཱརམྨཎཏྟཱ པན པཊིཀཱུལཱརམྨཎཏྟཱ ཙ ཨཱརམྨཎཝསེན ནེཝ སནྟཾ ན པཎཱིཏཾ, ན ཨེཝཾ ཀེནཙི པརིཡཱཡེན ¶ ཨསནྟོ ཝཱ ཨཔྤཎཱིཏོ ཝཱ, ཨཔིཙ ཁོ ཨཱརམྨཎསནྟཏཱཡཔི སནྟོ ཝཱུཔསནྟོ ནིབྦུཏོ, པཊིཝེདྷསངྑཱཏཱཡ ཨངྒསནྟཏཱཡཔི, ཨཱརམྨཎཔཎཱིཏཏཱཡ པཎཱིཏོ ཨཏིཏྟིཀརོ, ཨངྒཔཎཱིཏཏཱཡཔཱིཏི. ཏེན ཝུཏྟཾ ‘‘སནྟོ ཙེཝ པཎཱིཏོ ཙཱ’’ཏི.

ཨསེཙནཀོ ¶ ཙ སུཁོ ཙ ཝིཧཱརོཏི ཨེཏྠ པན ནཱསྶ སེཙནནྟི ཨསེཙནཀོ, ཨནཱསིཏྟཀོ ཨབྦོཀིཎྞོ པཱཊིཡེཀྐོ ཨཱཝེཎིཀོ, ནཏྠི ཨེཏྠ པརིཀམྨེན ཝཱ ཨུཔཙཱརེན ཝཱ སནྟཏཱ, ཨཱདིསམནྣཱཧཱརཏོ པབྷུཏི ཨཏྟནོ སབྷཱཝེནེཝ སནྟོ ཙ པཎཱིཏོ ཙཱཏི ཨཏྠོ. ཀེཙི ¶ ‘‘ཨསེཙནཀོ’’ཏི ཨནཱསིཏྟཀོ ཨོཛཝནྟོ, སབྷཱཝེནེཝ མདྷུརོ’’ཏི ཝདནྟི. ཨེཝམཡཾ ཨསེཙནཀོ ཙ ཨཔྤིཏཔྤིཏཀྑཎེ ཀཱཡིཀཙེཏསིཀསུཁཔྤཊིལཱབྷཱཡ སཾཝཏྟནཏོ སུཁོ ཙ ཝིཧཱརོཏི ཝེདིཏབྦོ.

ཨུཔྤནྣུཔྤནྣེཏི ཨཝིཀྑམྦྷིཏེ. པཱཔཀེཏི ལཱམཀེ. ཨཀུསལེ དྷམྨེཏི ཨཀོསལླསམྦྷཱུཏེ དྷམྨེ. ཋཱནསོ ཨནྟརདྷཱཔེཏཱིཏི ཁཎེནེཝ ཨནྟརདྷཱཔེཏི ཝིཀྑམྦྷེཏི. ཝཱུཔསམེཏཱིཏི སུཊྛུ ཨུཔསམེཏི, ནིབྦེདྷབྷཱགིཡཏྟཱ ཨནུཔུབྦེན ཨརིཡམགྒཝུདྡྷིཔྤཏྟོ སམུཙྪིནྡཏི, པཊིཔྤསྶམྦྷེཏཱིཏི ཝུཏྟཾ ཧོཏི. གིམྷཱནཾ པཙྪིམེ མཱསེཏི ཨཱསཱལ༹ྷམཱསེ. ཨཱུཧཏཾ རཛོཛལླནྟི ཨཊྛ མཱསེ ཝཱཏཱཏཔསུཀྑཱཡ གོམཧིཾསཱདིཔཱདཔྤཧཱརསམྦྷིནྣཱཡ པཐཝིཡཱ ཨུདྡྷཾ ཧཏཾ ཨཱུཧཏཾ ཨཱཀཱསེ སམུཊྛིཏཾ རཛཉྩ རེཎུཉྩ. མཧཱ ཨཀཱལམེགྷོཏི སབྦཾ ནབྷཾ ཨཛ྄ཛྷོཏྠརིཏྭཱ ཨུཊྛིཏོ ཨཱསཱལ༹ྷཛུཎྷཔཀྑེ སཀལཾ ཨཌྜྷམཱསཾ ཝསྶནཀམེགྷོ. སོ ཧི ཨསམྤཏྟེ ཝསྶཀཱལེ ཨུཔྤནྣཏྟཱ ཨཀཱལམེགྷོཏི ཨིདྷ ཨདྷིཔྤེཏོ. ཋཱནསོ ཨནྟརཱདྷཱཔེཏི ཝཱུཔསམེཏཱིཏི ཁཎེནེཝ ཨདསྶནཾ ནེཏི པཐཝིཡཾ སནྣིསཱིདཱཔེཏི. ཨེཝམེཝ ཁོཏི ཨོཔམྨནིདསྶནམེཏཾ. ཏཏོ པརཾ ཝུཏྟནཡམེཝ.

༡༠. ཀིམིལསུཏྟཝཎྞནཱ

༩༨༦. དསམེ ཀིམིལཱཡནྟི ཨེཝཾནཱམཀེ ནགརེ. ཨེཏདཝོཙཱཏི ཐེརོ ཀིར ཙིནྟེསི – ‘‘ཨཡཾ དེསནཱ ན ཡཐཱནུསནྡྷིཀཱ ཀཏཱ, ཡཐཱནུསནྡྷིཾ གམེསྶཱམཱི’’ཏི དེསནཱནུསནྡྷིཾ གྷཊེནྟོ ཨེཏཾ ཨཝོཙ. ཀཱཡཉྙཏརནྟི པཐཝཱིཨཱདཱིསུ ཀཱཡེསུ ཨཉྙཏརཾ ཝདཱམི ¶ ཝཱཡོཀཱཡཾ ཝདཱམཱིཏི ཨཏྠོ. ཨཐ ཝཱ ཙཀྑཱཡཏནཾ…པེ… ཀབལཱི༹ཀཱརོ ཨཱཧཱརོཏི པཉྩཝཱིསཏི རཱུཔཀོཊྛཱསཱ རཱུཔཀཱཡོ ནཱམ, ཏེསུ ཨཱནཱཔཱནཾ ཕོཊྛབྦཱཡཏནེ ¶ སངྒཧིཏཏྟཱ ཀཱཡཉྙཏརཾ ཧོཏི, ཏསྨཱཔི ཨེཝམཱཧ. ཏསྨཱཏིཧཱཏི ཡསྨཱ ཙཏཱུསུ ཀཱཡེསུ ཨཉྙཏརཾ ཝཱཡོཀཱཡཾ, པཉྩཝཱིསཏི ཀོཊྛཱསེ ཝཱ རཱུཔཀཱཡེ ཨཉྙཏརཾ ཨཱནཱཔཱནཾ ཨནུཔསྶཏི, ཏསྨཱ ཀཱཡེ ཀཱཡཱནུཔསྶཱིཏི ཨཏྠོ. ཨེཝཾ སབྦཏྠ ཨཏྠོ ཝེདིཏབྦོ. ཝེདནཱཉྙཏརནྟི ཏཱིསུ ཝེདནཱསུ ཨཉྙཏརཾ, སུཁཝེདནཾ སནྡྷཱཡེཏཾ ཝུཏྟཾ.

སཱདྷུཀཾ མནསིཀཱརནྟི པཱིཏིཔཊིསཾཝེདིཏཱདིཝསེན ཨུཔྤནྣཾ སུནྡརཾ མནསིཀཱརཾ. ཀིཾ པན མནསིཀཱརོ སུཁཱ ཝེདནཱ ཧོཏཱིཏི? ན ཧོཏི, དེསནཱསཱིསཾ པནེཏཾ. ཡཐེཝ ཧི ‘‘ཨནིཙྩསཉྙཱབྷཱཝནཱནུཡོགམནུཡུཏྟཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༡༤༧) ཨེཏྠ སཉྙཱནཱམེན པཉྙཱ ཝུཏྟཱ, ཨེཝམིདྷཱཔི ¶ མནསིཀཱརནཱམེན ཛྷཱནཝེདནཱ ཝུཏྟཱཏི ཝེདིཏབྦཱ. ཨེཏསྨིཉྷི ཙཏུཀྐེ པཋམཔདེ པཱིཏིསཱིསེན ཝེདནཱ ཝུཏྟཱ, དུཏིཡཔདེ སུཁནྟི སརཱུཔེནེཝ ཝུཏྟཱ. ཙིཏྟསངྑཱརཔདདྭཡེ ‘‘སཉྙཱ ཙ ཝེདནཱ ཙ ཙེཏསིཀཱ ཨེཏེ དྷམྨཱ ཙིཏྟཔྤཊིབདྡྷཱ ཙིཏྟསངྑཱརཱ’’ཏི (པཊི. མ. ༡.༡༧༤) ཝཙནཏོ ‘‘ཝིཏཀྐཝིཙཱརེ ཋཔེཏྭཱ སབྦེཔི ཙིཏྟསམྤཡུཏྟཀཱ དྷམྨཱ ཙིཏྟསངྑཱརེ སངྒཧིཏཱ’’ཏི ཝཙནཏོ ཙིཏྟསངྑཱརནཱམེན ཝེདནཱ ཝུཏྟཱ. ཏཾ སབྦཾ མནསིཀཱརནཱམེན སངྒཧེཏྭཱ ཨིདྷ ‘‘སཱདྷུཀཾ མནསིཀཱར’’ནྟི ཨཱཧ.

ཨེཝཾ སནྟེཔི ཡསྨཱ ཨེསཱ ཝེདནཱ ཨཱརམྨཎཾ ན ཧོཏི, ཏསྨཱ ཝེདནཱནུཔསྶནཱ ན ཡུཛྫཏཱིཏི. ནོ ན ཡུཛྫཏི, མཧཱསཏིཔཊྛཱནཱདཱིསུཔི ཧི ཏཾ ཏཾ སུཁཱདཱིནཾ ཝཏྠུཾ ཨཱརམྨཎཾ ཀཏྭཱ ཝེདནཱ ཝེདཡཏི, ཏཾ པན ཝེདནཱཔཝཏྟིཾ ཨུཔཱདཱཡ ‘‘ཨཧཾ ཝེདཡཱམཱི’’ཏི ཝོཧཱརམཏྟཾ ཧོཏི, ཏཾ སནྡྷཱཡ ‘‘སུཁཾ ཝེདནཾ ཝེདཡམཱནོ སུཁཾ ཝེདནཾ ཝེདཡཱམཱི’’ཏིཨཱདི ཝུཏྟཾ. ཨཔིཙ ‘‘པཱིཏིཔྤཊིསཾཝེདཱི’’ཏིཨཱདཱིནཾ ཨཏྠཝཎྞནཱཡམེཏསྶ པརིཧཱརོ ཝུཏྟོཡེཝ. ཝུཏྟཉྷེཏཾ ཝིསུདྡྷིམགྒེ –

‘‘དྭཱིཧཱཀཱརེཧི པཱིཏི པཊིསཾཝིདིཏཱ ཧོཏི – ཨཱརམྨཎཏོ ཙ ཨསམྨོཧཏོ ཙ. ཀཐཾ ཨཱརམྨཎཏོ པཱིཏི པཊིསཾཝིདིཏཱ ཧོཏི? སཔྤཱིཏིཀེ དྭེ ཛྷཱནེ སམཱཔཛྫཏི, ཏསྶ སམཱཔཏྟིཀྑཎེ ཛྷཱནཔཊིལཱབྷེན ཨཱརམྨཎཏོ པཱིཏི པཊིསཾཝིདིཏཱ ཧོཏི ཨཱརམྨཎསྶ ¶ པཊིསཾཝིདིཏཏྟཱ. ཀཐཾ ཨསམྨོཧཏོ པཱིཏི པཊིསཾཝིདིཏཱ ཧོཏི? སཔྤཱིཏིཀེ དྭེ ཛྷཱནེ སམཱཔཛྫིཏྭཱ ཝུཊྛཱཡ ཛྷཱནསམྤཡུཏྟཔཱིཏིཾ ཁཡཏོ ཝཡཏོ སམྨསཏི, ཏསྶ ཝིཔསྶནཱཀྑཎེ ལཀྑཎཔྤཊིཝེདྷེན ཨསམྨོཧཏོ ¶ པཱིཏི པཊིསཾཝིདིཏཱ ཧོཏི. ཝུཏྟཉྷེཏཾ པཊིསམྦྷིདཱཡཾ (པཊི. མ. ༡.༡༧༢) ‘‘‘དཱིགྷཾ ཨསྶཱསཝསེན ཙིཏྟསྶ ཨེཀགྒཏཾ ཨཝིཀྑེཔཾ པཛཱནཏོ སཏི ཨུཔཊྛིཏཱ ཧོཏི, ཏཱཡ སཏིཡཱ ཏེན ཉཱཎེན སཱ པཱིཏི པཊིསཾཝིདིཏཱ ཧོཏཱི’ཏི. ཨེཏེནེཝ ནཡེན ཨཝསེསཔདཱནིཔི ཨཏྠཏོ ཝེདིཏབྦཱནཱི’’ཏི.

ཨིཏི ཡཐེཝ ཛྷཱནཔཊིལཱབྷེན ཨཱརམྨཎཏོ པཱིཏིསུཁཙིཏྟསངྑཱརཱ པཊིསཾཝིདིཏཱ ཧོནྟི, ཨེཝཾ ཨིམིནཱཔི ཛྷཱནསམྤཡུཏྟེན ཝེདནཱསངྑཱཏམནསིཀཱརཔཊིལཱབྷེན ཨཱརམྨཎཏོ ཝེདནཱ པཊིསཾཝིདིཏཱ ¶ ཧོཏི. ཏསྨཱ སུཝུཏྟམེཏཾ ‘‘ཝེདནཱསུ ཝེདནཱནུཔསྶཱི བྷིཀྑུ ཏསྨིཾ སམཡེ ཝིཧརཏཱི’’ཏི.

ནཱཧཾ, ཨཱནནྡ, མུཊྛསྶཏིསྶ ཨསམྤཛཱནསྶཱཏི ཨེཏྠ ཨཡམདྷིཔྤཱཡོ – ཡསྨཱ ‘‘ཙིཏྟཔཊིསཾཝེདཱི ཨསྶཱསིསྶཱམཱི’’ཏིཨཱདིནཱ ནཡེན པཝཏྟོ བྷིཀྑུ ཀིཉྩཱཔི ཨསྶཱསཔསྶཱསནིམིཏྟམཱརམྨཎཾ ཀརོཏི, ཏསྶ པན ཙིཏྟསྶ ཨཱརམྨཎེ སཏིཉྩ སམྤཛཉྙཉྩ ཨུཔཊྛཱཔེཏྭཱ པཝཏྟནཏོ ཙིཏྟེ ཙིཏྟཱནུཔསྶཱིཡེཝ ནཱམེས ཧོཏི. ན ཧི མུཊྛསྶཏིསྶ ཨསམྤཛཱནསྶ ཨཱནཱཔཱནསྶཏིསམཱདྷིབྷཱཝནཱ ཨཏྠི, ཏསྨཱ ཨཱརམྨཎཏོ ཙིཏྟཔཊིསཾཝིདིཏཝསེན ‘‘ཙིཏྟེ ཙིཏྟཱནུཔསྶཱི བྷིཀྑུ ཏསྨིཾ སམཡེ ཝིཧརཏཱི’’ཏི.

སོ ཡཾ ཏཾ ཧོཏི ཨབྷིཛ྄ཛྷཱདོམནསྶཱནཾ པཧཱནཾ, ཏཾ པཉྙཱཡ དིསྭཱ སཱདྷུཀཾ ཨཛ྄ཛྷུཔེཀྑིཏཱ ཧོཏཱིཏི ཨེཏྠ ཨབྷིཛ྄ཛྷཱ ཀཱམཙྪནྡནཱིཝརཎམེཝ, དོམནསྶཝསེན བྱཱཔཱདནཱིཝརཎཾ དསྶིཏཾ. ཨིདཉྷི ཙཏུཀྐཾ ཝིཔསྶནཱཝསེནེཝ ཝུཏྟཾ, དྷམྨཱནུཔསྶནཱ ཙ ནཱིཝརཎཔབྦཱདིཝསེན པཉྩཝིདྷཱ ཧོཏི, ཏསྶཱ ནཱིཝརཎཔབྦཾ ཨཱདི, ཏསྶཱཔི ཨིདཾ ནཱིཝརཎདྭཡཾ ཨཱདི. ཨིཏི དྷམྨཱནུཔསྶནཱཡ ཨཱདིཾ དསྶེཏུཾ ཨབྷིཛ྄ཛྷཱདོམནསྶཱནནྟི ཨཱཧ. པཧཱནནྟི ཨནིཙྩཱནུཔསྶནཱཡ ནིཙྩསཉྙཾ པཛཧཏཱིཏི ཨེཝཾ པཧཱནཀརཉཱཎཾ ཨདྷིཔྤེཏཾ. ཏཾ པཉྙཱཡ དིསྭཱཏི ཏཾ ཨནིཙྩཝིརཱགནིརོདྷཔཊིནིསྶགྒཉཱཎསངྑཱཏཾ པཧཱནཉཱཎཾ ཨཔརཱཡ ཝིཔསྶནཱཔཉྙཱཡ, ཏམྤི ཨཔརཱཡཱཏི ཨེཝཾ ཝིཔསྶནཱཔརམྤརཾ དསྶེཏི ¶ . ཨཛ྄ཛྷུཔེཀྑིཏཱ ཧོཏཱིཏི ཡཉྩསྶ པཐཔཊིཔནྣཾ ¶ ཨཛ྄ཛྷུཔེཀྑཏི, ཡཉྩ ཨེཀཏོ ཨུཔཊྛཱནཾ ཨཛ྄ཛྷུཔེཀྑཏཱིཏི དྭིདྷཱ ཨཛ྄ཛྷུཔེཀྑཏི ནཱམ. ཏཏྠ སཧཛཱཏཱནམྤིཨཛ྄ཛྷུཔེཀྑནཱ ཧོཏི ཨཱརམྨཎསྶཱཔི ཨཛ྄ཛྷུཔེཀྑནཱ. ཨིདྷ ཨཱརམྨཎ ཨཛ྄ཛྷུཔེཀྑནཱ ཨདྷིཔྤེཏཱ. ཏསྨཱཏིཧཱནནྡཱཏི ཡསྨཱ ‘‘ཨནིཙྩཱནུཔསྶཱི ཨསྶཱསིསྶཱམཱི’’ཏིཨཱདིནཱ ནཡེན པཝཏྟོ ན ཀེཝལཾ ནཱིཝརཎཱདིདྷམྨེ, ཨབྷིཛ྄ཛྷཱདོམནསྶསཱིསེན པན ཝུཏྟཱནཾ དྷམྨཱནཾ པཧཱནཀརཉཱཎམྤི པཉྙཱཡ དིསྭཱ ཨཛ྄ཛྷུཔེཀྑིཏཱ ཧོཏི, ཏསྨཱ དྷམྨེསུ དྷམྨཱནུཔསྶཱི བྷིཀྑུ ཏསྨིཾ སམཡེ ཝིཧརཏཱིཏི ཝེདིཏབྦོ.

ཨེཝམེཝ ཁོཏི ཨེཏྠ ཙཏུམཧཱཔཐོ ཝིཡ ཚ ཨཱཡཏནཱནི དཊྛབྦཱནི. ཏསྨིཾ པཾསུཔུཉྫོ ཝིཡ ཚསུ ཨཱཡཏནེསུ ཀིལེསཱ. ཙཏཱུཧི དིསཱཧི ཨཱགཙྪནྟཱ སཀཊརཐཱ ཝིཡ ཙཏཱུསུ ཨཱརམྨཎེསུ ¶ པཝཏྟཱ ཙཏྟཱརོ སཏིཔཊྛཱནཱ. ཨེཀེན སཀཊེན ཝཱ རཐེན ཝཱ པཾསུཔུཉྫསྶ ཨུཔཧནནཾ ཝིཡ ཀཱཡཱནུཔསྶནཱདཱིཧི པཱཔཀཱནཾ ཨཀུསལཱནཾ དྷམྨཱནཾ ཨུཔགྷཱཏོ ཝེདིཏབྦོཏི.

ཨེཀདྷམྨཝགྒོ པཋམོ.

༢. དུཏིཡཝགྒོ

༡-༢. ཨིཙྪཱནངྒལསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༩༨༧-༩༨༨. དུཏིཡཝགྒསྶ པཋམེ ཨེཝཾ བྱཱཀརེཡྻཱཐཱཏི ཀསྨཱ ཨཏྟནོ ཝིཧཱརསམཱཔཏྟིཾ ཨཱཙིཀྑཏི? ཨུཔཱརམྦྷམོཙནཏྠཾ. སཙེ ཧི ཏེ ‘‘ན ཛཱནཱམཱ’’ཏི ཝདེཡྻུཾ, ཨཐ ནེསཾ ཏིཏྠིཡཱ ‘‘ཏུམྷེ ‘ཨསུཀསམཱཔཏྟིཡཱ ནཱམ ནོ སཏྠཱ ཏེམཱསཾ ཝིཧཱསཱི’ཏིཔི ན ཛཱནཱཐ, ཨཐ ཀསྨཱ ནཾ ཨུཔཊྛཧནྟཱ ཝིཧརཐཱ’’ཏི ཨུཔཱརམྦྷཾ ཨཱརོཔེཡྻུཾ, ཏཏོ མོཙནཏྠཾ ཨེཝམཱཧ.

ཨཐ ཀསྨཱ ཡཐཱ ཨཉྙཏྠ ‘‘སཏོཝ ཨསྶསཏི, དཱིགྷཾ ཝཱ ཨསྶསནྟོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༣༧༤; མ. ནི. ༡.༡༠༧; སཾ. ནི. ༥.༩༧༧) ཨེཝ-ཝཱཀཱརོ ཝུཏྟོ. ཨེཝཾ ཨིདྷ ན ཝུཏྟོཏི? ཨེཀནྟསནྟཏྟཱ. ཨཉྙེསཉྷི ¶ ཨསྶཱསོ ཝཱ པཱཀཊོ ཧོཏི པསྶཱསོ ཝཱ, བྷགཝཏོ ཨུབྷཡམྤེཏཾ པཱཀཊམེཝ ནིཙྩཾ ཨུཔཊྛིཏསྶཏིཏཱཡཱཏི ཨེཀནྟསནྟཏྟཱ ན ཝུཏྟོ. ཨཐ ‘‘སིཀྑཱམཱི’’ཏི ཨཝཏྭཱ ཀསྨཱ ‘‘ཨསྶསཱམཱི’’ཏི ཨེཏྟཀམེཝ ཝུཏྟནྟི? སིཀྑིཏབྦཱབྷཱཝཱ. སཏྟ ཧི སེཁཱ སིཀྑིཏབྦབྷཱཝཱ ¶ སེཁཱ ནཱམ, ཁཱིཎཱསཝཱ སིཀྑིཏབྦཱབྷཱཝཱ ཨསེཁཱ ནཱམ, ཏཐཱགཏཱ ཨསིཀྑིཏབྦཱ ཨསེཀྑཱ ནཱམ ནཏྠི ཏེསཾ སིཀྑིཏབྦཀིཙྩནྟི སིཀྑིཏབྦཱབྷཱཝཱ ན ཝུཏྟཾ. དུཏིཡཾ ཨུཏྟཱནམེཝ.

༣-༡༠. པཋམཨཱནནྡསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༩༨༩-༩༩༦. ཏཏིཡེ པཝིཙིནཏཱིཏི ཨནིཙྩཱདིཝསེན པཝིཙིནཏི. ཨིཏརཾ པདདྭཡཾ ཨེཏསྶེཝ ཝེཝཙནཾ. ནིརཱམིསཱཏི ནིཀྐིལེསཱ ཀཱཡིཀཙེཏསིཀདརཐཔཊིཔསྶདྡྷིཡཱ ཀཱཡོཔི ཙིཏྟམྤི ¶ པསྶམྦྷཏི. སམཱདྷིཡཏཱིཏི སམྨཱ ཋཔིཡཏི, ཨཔྤནཱཙིཏྟཾ ཝིཡ ཧོཏི. ཨཛ྄ཛྷུཔེཀྑིཏཱ ཧོཏཱིཏི སཧཛཱཏཨཛ྄ཛྷུཔེཀྑནཱཡ ཨཛ྄ཛྷུཔེཀྑིཏཱ ཧོཏི.

ཨེཝཾ ཙུདྡསཝིདྷེན ཀཱཡཔརིགྒཱཧཀསྶ བྷིཀྑུནོ ཏསྨིཾ ཀཱཡེ སཏི སཏིསམྦོཛ྄ཛྷངྒོ, ཏཱཡ སཏིཡཱ སམྤཡུཏྟཉཱཎཾ དྷམྨཝིཙཡསམྦོཛ྄ཛྷངྒོ, ཏཾསམྤཡུཏྟམེཝ ཀཱཡིཀཙེཏསིཀཝཱིརིཡཾ ཝཱིརིཡསམྦོཛ྄ཛྷངྒོ, པཱིཏིཔསྶདྡྷིཙིཏྟེཀགྒཏཱ པཱིཏིཔསྶདྡྷིསམཱདྷིསམྦོཛ྄ཛྷངྒཱ, ཨིམེསཾ ཚནྣཾ བོཛ྄ཛྷངྒཱནཾ ཨནོསཀྐནཨནཏིཝཏྟནསངྑཱཏོ མཛ྄ཛྷཏྟཱཀཱརོ ཨུཔེཀྑཱསམྦོཛ྄ཛྷངྒོ. ཡཐེཝ ཧི སམཔྤཝཏྟེསུ ཨསྶེསུ སཱརཐིནོ ‘‘ཨཡཾ ཨོལཱིཡཏཱི’’ཏི ཏུདནཾ ཝཱ, ‘‘ཨཡཾ ཨཏིདྷཱཝཏཱི’’ཏི ཨཱཀཌྜྷནཾ ཝཱ ནཏྠི, ཀེཝལཾ ཨེཝཾ པསྶམཱནསྶ ཋིཏཱཀཱརོཝ ཧོཏི, ཨེཝམེཝ ཨིམེསཾ ཚནྣཾ བོཛ྄ཛྷངྒཱནཾ ཨནོསཀྐནཨནཏིཝཏྟནསངྑཱཏོ མཛ྄ཛྷཏྟཱཀཱརོ ཨུཔེཀྑཱསམྦོཛ྄ཛྷངྒོ ནཱམ ཧོཏི. ཨེཏྟཱཝཏཱ ཀིཾ ཀཐིཏཾ? ཨེཀཙིཏྟཀྑཎིཀཱ ནཱནཱསརསལཀྑཎཱ ཝིཔསྶནཱབོཛ྄ཛྷངྒཱ ནཱམ ཀཐིཏཱ.

ཝིཝེཀནིསྶིཏནྟིཨཱདཱིནི ཝུཏྟཏྠཱནེཝ. ཨེཏྠ པན སོལ༹སཀྑཏྟུཀཱ ཨཱནཱཔཱནསྶཏི མིསྶཀཱ ཀཐིཏཱ, ཨཱནཱཔཱནམཱུལཀཱ སཏིཔཊྛཱནཱ པུབྦབྷཱགཱ ¶ , ཏེསཾ མཱུལབྷཱུཏཱ ཨཱནཱཔཱནསྶཏི ¶ པུབྦབྷཱགཱ. བོཛ྄ཛྷངྒམཱུལཀཱ སཏིཔཊྛཱནཱ པུབྦབྷཱགཱ, ཏེཔི བོཛ྄ཛྷངྒཱ པུབྦབྷཱགཱཝ. ཝིཛྫཱཝིམུཏྟིཔཱུརཀཱ པན བོཛ྄ཛྷངྒཱ ནིབྦཏྟིཏལོཀུཏྟརཱ, ཝིཛྫཱཝིམུཏྟིཡོ ཨརིཡཕལསམྤཡུཏྟཱ. ཝིཛྫཱ ཝཱ ཙཏུཏྠམགྒསམྤཡུཏྟཱ, ཝིམུཏྟི ཕལསམྤཡུཏྟཱཏི. ཙཏུཏྠཔཉྩམཚཊྛཱནིཔི ཨིམིནཱཝ སམཱནཔརིཙྪེདཱནི. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

ཨཱནཱཔཱནསཾཡུཏྟཝཎྞནཱ ནིཊྛིཏཱ.

༡༡. སོཏཱཔཏྟིསཾཡུཏྟཾ

༡. ཝེལུ༹དྭཱརཝགྒོ

༡. ཙཀྐཝཏྟིརཱཛསུཏྟཝཎྞནཱ

༩༩༧. སོཏཱཔཏྟིསཾཡུཏྟསྶ ¶ ¶ ¶ པཋམེ ཀིཉྩཱཔཱིཏི ཨནུགྒཧགརཧཎེསུ ནིཔཱཏོ. ཙཏུནྣཉྷི མཧཱདཱིཔཱནཾ ཨིསྶརིཡཱདྷིཔཙྩཾ རཛྫཾ ཨནུགྒཎྷནྟོ ཙཏུནྣཉྩ ཨཔཱཡཱནཾ ཨཔྤཧཱིནབྷཱཝཾ གརཧནྟོ སཏྠཱ ‘‘ཀིཉྩཱཔི, བྷིཀྑཝེ, རཱཛཱ ཙཀྐཝཏྟཱི’’ཏིཨཱདིམཱཧ. ཏཏྠ ཙཏུནྣཾ དཱིཔཱནནྟི དྭིསཧསྶདཱིཔཔརིཝཱརཱནཾ ཙཏུནྣཾ མཧཱདཱིཔཱནཾ. ཨིསྶརིཡཱདྷིཔཙྩནྟི ཨིསྶརབྷཱཝོ ཨིསྶརིཡཾ, ཨདྷིཔཏིབྷཱཝོ ཨཱདྷིཔཙྩཾ, ཨིསྶརིཡཾ ཨཱདྷིཔཙྩཾ ཨེཏསྨིཾ རཛྫེ, ན ཚེདནབྷེདནནྟི ཨིསྶརིཡཱདྷིཔཙྩཾ. ཀཱརེཏྭཱཏི ཨེཝརཱུཔཾ རཛྫཾ པཝཏྟཱཔེཏྭཱ. ཀིཉྩཱཔི, བྷིཀྑཝེ, ཨརིཡསཱཝཀོཏི ཨེཏྠ ཨནུགྒཧཔསཾསཱསུ ནིཔཱཏོ. པིཎྜིཡཱལོཔེན ཧི ཡཱཔནཾ ཨནུགྒཧནྟོ ཙཏུནྣཉྩ ཨཔཱཡཱནཾ པཧཱིནབྷཱཝཾ པསཾསནྟོ སཏྠཱ ‘‘ཀིཉྩཱཔི, བྷིཀྑཝེ, ཨརིཡསཱཝཀོ’’ཏིཨཱདིམཱཧ. ཏཏྠ ནནྟཀཱནཱིཏི ཨནནྟཀཱནི. ཏེརསཧཏྠོཔི ཧི ཝཏྠསཱཊཀོ དསཙྪེདནཏོ པཊྛཱཡ ནནྟཀནྟེཝ སངྑཾ གཙྪཏི.

ཨཝེཙྩཔྤསཱདེནཱཏི ཨཙལཔྤསཱདེན. སོ པནཱཡཾ པསཱདོ ཀིཾ ཨེཀོ, ཨནེཀོཏི? ཨེཀོཝ, སོ མགྒེན ཨཱགཏཔྤསཱདོ. ཡེསུ པན ཝཏྠཱུསུ ཨཔུབྦཾ ཨཙརིམཾ རུཧཏི, ཏེསཾ ཝསེན ‘‘བུདྡྷེ ཨཝེཙྩཔྤསཱདེནཱ’’ཏིཨཱདིནཱ ནཡེན ཏིདྷཱ ཝུཏྟོ. ཡསྨཱ ཙ ཨེཀོ, ཏསྨཱཝ ནིནྣཱནཱཀརཎོ ཧོཏི. ཨརིཡསཱཝཀསྶ ཧི བུདྡྷེཡེཝ པསཱདོ ཙ པེམཉྩ གཱརཝཉྩ མཧནྟཾ, ན དྷམྨེ ཝཱ སངྒྷེ ཝཱ, དྷམྨེཡེཝ ཝཱ མཧནྟཾ ¶ , ན བུདྡྷེ ཝཱ སངྒྷེ ཝཱ, སངྒྷེཡེཝ ཝཱ མཧནྟཾ, ན བུདྡྷེ ཝཱ དྷམྨེ ཝཱཏི ཨེཏཾ ནཏྠི. ཨིཏིཔི སོ བྷགཝཱཏིཨཱདཱིནི ཝིསུདྡྷིམགྒེ ཝིཏྠཱརིཏཱནེཝ.

ཨརིཡཀནྟེཧཱིཏི ¶ ཨརིཡཱནཾ ཀནྟེཧི པིཡེཧི མནཱཔེཧི. པཉྩ ཧི སཱིལཱནི བྷཝནྟརགཏཱཔི ཨརིཡཱ ན ཀོཔེནྟི, ཨེཝཾ ཏེསཾ པིཡཱནི. ཏཱནི སནྡྷཱཡེཏཾ ཝུཏྟཾ. ཨཁཎྜེཧཱིཏིཨཱདི སདིསཝསེན ཝུཏྟཾ. མུཁཝཊྚིཡཉྷི ཚིནྣེཀདེསཱ པཱཏི ཁཎྜཱཏི ཝུཙྩཏི, མཛ྄ཛྷེ བྷིནྣཱ ཚིདྡཱཏི, ཨེཀསྨིཾ པདེསེ ཝིསབྷཱགཝཎྞཱ གཱཝཱི སབལཱཏི, ནཱནཱབིནྡུཙིཏྟཱ ཀམྨཱསཱཏི, ཨེཝམེཝ པཊིཔཱཊིཡཱ ¶ ཨཱདིམྷི ཝཱ ཨནྟེ ཝཱ བྷིནྣཾ སཱིལཾ ཁཎྜཾ ནཱམ, མཛ྄ཛྷེ བྷིནྣཾ ཚིདྡཾ, ཡཏྠ ཀཏྠཙི དྭིནྣཾ ཝཱ ཏིཎྞཾ ཝཱ པཊིཔཱཊིཡཱ བྷིནྣཏྟཱ སབལཾ, ཨེཀནྟརཾ བྷིནྣཾ ཀམྨཱསཾ. ཏེསཾ དོསཱནཾ ཨབྷཱཝེན ཨཁཎྜཱདིཏཱ ཝེདིཏབྦཱ. བྷུཛིསྶེཧཱིཏི བྷུཛིསྶབྷཱཝཀརེཧི. ཝིཉྙུཔྤསཏྠེཧཱིཏི བུདྡྷཱདཱིཧི ཝིཉྙཱུཧི པསཾསིཏེཧི. ཨཔརཱམཊྛེཧཱིཏི ‘‘ཨིདཾ ནཱམ ཏཡཱ ཀཏཾ, ཨིདཾ ཝཱིཏིཀྐནྟ’’ནྟི ཨེཝཾ པརཱམསིཏུཾ ཨསཀྐུཎེཡྻེཧི. སམཱདྷིསཾཝཏྟནིཀེཧཱིཏི ཨཔྤནཱསམཱདྷིཾ ཨུཔཙཱརསམཱདྷིཾ ཝཱ སཾཝཏྟེཏུཾ སམཏྠེཧི.

༢. བྲཧྨཙརིཡོགདྷསུཏྟཝཎྞནཱ

༩༩༨. དུཏིཡེ ཡེསཾ སདྡྷཱཏི པདེན བུདྡྷེ པསཱདོ གཧིཏོ. སཱིལནྟི པདེན ཨརིཡཀནྟཱནི སཱིལཱནི གཧིཏཱནི. པསཱདོཏི པདེན སངྒྷེ པསཱདོ གཧིཏོ. དྷམྨདསྶནནྟི པདེན དྷམྨེ པསཱདོ གཧིཏོཏི ཨེཝཾ ཙཏྟཱརི སོཏཱཔཏྟིཡངྒཱནི ཝུཏྟཱནི. ཀཱལེན པཙྩེནྟཱིཏི ཀཱལེན པཱཔུཎནྟི. བྲཧྨཙརིཡོགདྷཾ སུཁནྟི བྲཧྨཙརིཡཾ ཨོགཱཧིཏྭཱ ཋིཏཾ ཨུཔརིམགྒཏྟཡསམྤཡུཏྟཾ སུཁཾ. ཡོ པནེས གཱཐཱཡ ཨཱགཏོ པསཱདོ, སོ ཀཏརཔསཱདོ ཧོཏཱིཏི. ཏིཔིཊཀཙཱུལཱ༹བྷཡཏྠེརོ ཏཱཝ ‘‘མགྒཔསཱདོ’’ཏི ཨཱཧ, ཏིཔིཊཀཙཱུལ༹ནཱགཏྠེརོ ‘‘ཨཱགཏམགྒསྶ པཙྩཝེཀྑཎཔྤསཱདོ’’ཏི. ཨུབྷོཔི ཐེརཱ པཎྜིཏཱ བཧུསྶུཏཱ, ཨུབྷིནྣཾ སུབྷཱསིཏཾ. མིསྶཀཔྤསཱདོ ཨེསོཏི.

༣. དཱིགྷཱཝུཨུཔཱསཀསུཏྟཝཎྞནཱ

༩༩༩. ཏཏིཡེ ¶ ཏསྨཱཏི ཡསྨཱ ཙཏཱུསུ སོཏཱཔཏྟིཡངྒེསུ སནྡིསྶསི, ཏསྨཱ. ཝིཛྫཱབྷཱགིཡེཏི ཝིཛྫཱཀོཊྛཱསིཀེ. སབྦསངྑཱརེསཱུཏི སབྦེསུ ཏེབྷཱུམཀསངྑཱརེསུ. ཨེཝམསྶ ཨུཔརི ཏིཎྞཾ མགྒཱནཾ ཝིཔསྶནཱ ཀཐིཏཱ. ཝིགྷཱཏནྟི དུཀྑཾ.

༤-༥. པཋམསཱརིཔུཏྟསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༡༠༠༠-༡༠༠༡. ཙཏུཏྠ ¶ ཨུཏྟཱནམེཝ. པཉྩམེ སོཏཱཔཏྟིཡངྒནྟི སོཏཱཔཏྟིཡཱ པུབྦབྷཱགཔཊིལཱབྷངྒཾ. བུདྡྷེ ཨཝེཙྩཔྤསཱདཱདཡོ པན པཊིལདྡྷགུཎཱ ¶ སོཏཱཔནྣསྶ ཨངྒཱ ནཱམ, ཏེཔི པན སོཏཱཔཏྟིཡངྒནྟི ཨཱགཏཱ. ཏཏྲཱཡཾ དྭིནྣམྤི ཝཙནཏྠོ – སཔྤུརིསེ སེཝནྟོ བྷཛནྟོ པཡིརུཔཱསནྟོ དྷམྨཾ སུཎནྟོ ཡོནིསོ མནསིཀརོནྟོ དྷམྨཱནུདྷམྨཾ པུབྦབྷཱགཔཊིཔདཾ པཊིཔཛྫནྟོ སོཏཱཔཏྟིཾ པཊིལབྷཏཱིཏི སཔྤུརིསསཾསེཝཱདཡོ སོཏཱཔཏྟིཨཏྠཱཡ ཨངྒནྟི སོཏཱཔཏྟིཡངྒཾ ནཱམ, ཨིཏརེ པཋམམགྒསངྑཱཏཱཡ སོཏཱཔཏྟིཡཱ ཨངྒནྟིཔི སོཏཱཔཏྟིཡངྒཾ, པཊིཝིདྡྷསོཏཱཔཏྟིམགྒསྶ སོཏཱཔཏྟིམགྒོ ཨངྒནྟིཔི སོཏཱཔཏྟིཡངྒཾ.

༦. ཐཔཏིསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༠༢. ཚཊྛེ སཱདྷུཀེ པཊིཝསནྟཱིཏི སཱདྷུཀནཱམཀེ ཨཏྟནོ བྷོགགཱམཀེ ཝསནྟི. ཏེསུ ཨིསིདཏྟོ སཀདཱགཱམཱི, པུརཱཎོ སོཏཱཔནྣོ སདཱརསནྟུཊྛོ. མགྒེ པུརིསཾ ཋཔེསུནྟི ཏེསཾ ཀིར གཱམདྭཱརེན བྷགཝཏོ གམནམགྒོ. ཏསྨཱ ‘‘བྷགཝཱ ཀཱལེ ཝཱ ཨཀཱལེ ཝཱ ཨམྷཱཀཾ སུཏྟཱནཾ ཝཱ པམཏྟཱནཾ ཝཱ གཙྪེཡྻ, ཨཐ པསྶིཏུཾ ན ལབྷེཡྻཱམཱ’’ཏི མགྒམཛ྄ཛྷེ པུརིསཾ ཋཔེསུཾ.

ཨནུབནྡྷིཾསཱུཏི ན དཱུརཏོཝ པིཊྛིཏོ པིཊྛིཏོ ཨནུབནྡྷིཾསུ, བྷགཝཱ པན སཀཊམགྒསྶ མཛ྄ཛྷེ ཛངྒྷམགྒེན ཨགམཱསི, ཨིཏརེ ཨུབྷོསུ པསྶེསུ ཨནུགཙྪནྟཱ ཨགམཾསུ. མགྒཱ ཨོཀྐམྨཱཏི བུདྡྷཱནཉྷི ཀེནཙི སདྡྷིཾ གཙྪནྟཱནཾཡེཝ པཊིསནྠཱརཾ ཀཱཏུཾ ཝཊྚཏི ཀེནཙི སདྡྷིཾ ཋིཏཀཱནཾ ¶ , ཀེནཙི སདྡྷིཾ དིཝསབྷཱགཾ ནིསིནྣཱནཾ. ཏསྨཱ བྷགཝཱ ཙིནྟེསི – ‘‘ཨིམེཧི མེ སདྡྷིཾ གཙྪནྟསྶ པཊིསནྠཱརཾ ཀཱཏུཾ ཨཡུཏྟཾ, ཋིཏཀེནཔི ཀཱཏུཾ ན ཡུཏྟཾ, ཨིམེ ཧི མཡ྄ཧཾ སཱསནེ སཱམིནོ ཨཱགཏཕལཱ. ཨིམེཧི སདྡྷིཾ ནིསཱིདིཏྭཱཝ དིཝསབྷཱགཾ པཊིསནྠཱརཾ ཀརིསྶཱམཱི’’ཏི མགྒཱ ཨོཀྐམྨ ཡེན ཨཉྙཏརཾ རུཀྑམཱུལཾ ཏེནུཔསངྐམི.

པཉྙཏྟེ ཨཱསནེ ནིསཱིདཱིཏི ཏེ ཀིར ཚཏྟུཔཱཧནཾ ཀཏྟརདཎྜཾ པཱདབྦྷཉྫནཏེལཱདཱིནི ཙེཝ ཨཊྛཝིདྷཉྩ པཱནཀཾ སརབྷཔཱདཔལླངྐཉྩ གཱཧཱཔེཏྭཱ ཨགམཾསུ, ཨཱབྷཏཾ པལླངྐམྤི པཉྙཱཔེཏྭཱ ཨདཾསུ ¶ , སཏྠཱ ཏསྨིཾ ནིསཱིདི. ཨེཀམནྟཾ ནིསཱིདིཾསཱུཏི སེསཱནི ཚཏྟུཔཱཧནཱདཱིནི བྷིཀྑུསངྒྷསྶ དེཐཱཏི ཝཏྭཱ སཡམྤི བྷགཝནྟཾ ཝནྡིཏྭཱ ཨེཀམནྟཾ ནིསཱིདིཾསུ.

སཱཝཏྠིཡཱ ¶ ཀོསལེསུ ཙཱརིཀཾ པཀྐམིསྶཏཱིཏིཨཱདི སབྦཾ མཛ྄ཛྷིམཔདེསཝསེནཝ ཝུཏྟཾ. ཀསྨཱ? ནིཡཏཏྟཱ. བྷགཝཏོ ཧི ཙཱརིཀཱཙརཎམྤི ཨརུཎུཊྛཱཔནམྤི ནིཡཏཾ, མཛ྄ཛྷིམཔདེསེཡེཝ ཙཱརིཀཾ ཙརཏི, མཛ྄ཛྷིམདེསེ ཨརུཎཾ ཨུཊྛཔེཏཱིཏི ནིཡཏཏྟཱ མཛ྄ཛྷིམདེསཝསེན ཝུཏྟཾ. ཨཱསནྣེ ནོ བྷགཝཱ བྷཝིསྶཏཱིཏི ཨེཏྠ ན ཀེཝལཾ ཨཱསནྣཏྟཱཡེཝ ཏེསཾ སོམནསྶཾ ཧོཏི, ཨཐ ཁོ ‘‘ཨིདཱནི དཱནཾ དཱཏུཾ གནྡྷམཱལཱདཱིཧི པཱུཛཾ ཀཱཏུཾ དྷམྨཾ སོཏུཾ པཉྷཾ པུཙྪིཏུཾ ལབྷིསྶཱམཱ’’ཏི ཏེསཾ སོམནསྶཾ ཧོཏི.

ཏསྨཱཏིཧ ཐཔཏཡོ སམྦཱདྷོ གྷརཱཝཱསོཏི ཐཔཏཡོ ཡསྨཱ ཏུམྷཱཀཾ མཡི དཱུརཱིབྷཱུཏེ ཨནཔྤཀཾ དོམནསྶཾ, ཨཱསནྣེ ཨནཔྤཀཾ སོམནསྶཾ ཧོཏི, ཏསྨཱཔི ཝེདིཏབྦམེཏཾ ‘‘སམྦཱདྷོ གྷརཱཝཱསོ’’ཏི. གྷརཱཝཱསསྶ ཧི དོསེན ཏུམྷཱཀཾ ཨེཝཾ ཧོཏི. སཙེ པན གྷརཱཝཱསཾ པཧཱཡ པབྦཛིཏཱ, ཨཐ ཨེཝཾ ཝོ མཡཱ སདྡྷིཾཡེཝ གཙྪནྟཱནཉྩ ཨཱགཙྪནྟཱནཉྩ ཏཾ ན བྷཝེཡྻཱཏི ཨིམམཏྠཾ དཱིཔེནྟོ ཨེཝམཱཧ. ཏཏྠ སཀིཉྩནསཔལིབོདྷཊྛེན སམྦཱདྷཏཱ ཝེདིཏབྦཱ. མཧཱཝཱསེ ཝསནྟསྶཔི ཧི སཀིཉྩནསཔལིབོདྷཊྛེན གྷརཱཝཱསོ སམྦཱདྷོཝ. རཛཱཔཐོཏི རཱགདོསམོཧརཛཱནཾ ཨཱཔཐོ, ཨཱགམནཊྛཱནནྟི ཨཏྠོ. ཨབྦྷོཀཱསོ ¶ པབྦཛྫཱཏི པབྦཛྫཱ པན ཨཀིཉྩནཨཔལིབོདྷཊྛེན ཨབྦྷོཀཱསོ. ཙཏུརཏནིཀེཔི ཧི གབྦྷེ དྭིནྣཾ བྷིཀྑཱུནཾ པལླངྐེན པལླངྐཾ གྷཊེཏྭཱ ནིསིནྣཱནམྤི ཨཀིཉྩནཨཔལིབོདྷཊྛེན པབྦཛྫཱ ཨབྦྷོཀཱསོ ནཱམ ཧོཏི. ཨལཉྩ པན ཝོ ཐཔཏཡོ ཨཔྤམཱདཱཡཱཏི ཨེཝཾ སམྦཱདྷེ གྷརཱཝཱསེ ཝསནྟཱནཾ ཏུམྷཱཀཾ ཨཔྤམཱདམེཝ ཀཱཏུཾ ཡུཏྟནྟི ཨཏྠོ.

ཨེཀཾ པུརཏོ ཨེཀཾ པཙྪཏོ ནིསཱིདཱཔེམཱཏི ཏེ ཀིར དྭེཔི ཛནཱ སབྦཱལངྐཱརཔཊིམཎྜིཏེསུ དྭཱིསུ ནཱགེསུ ཏཱ ཨིཏྠིཡོ ཨེཝཾ ནིསཱིདཱཔེཏྭཱ རཉྙོ ནཱགཾ མཛ྄ཛྷེ ཀཏྭཱ ཨུབྷོསུ པསྶེསུ གཙྪནྟི, ཏསྨཱ ཨེཝམཱཧཾསུ. ནཱགོཔི རཀྑིཏབྦོཏི ཡཐཱ ཀིཉྩི ཝིསེཝིཏཾ ན ཀརོཏི, ཨེཝཾ རཀྑིཏབྦོ ཧོཏི. ཏཱཔི བྷགིནིཡོཏི ཡཐཱ པམཱདཾ ནཱཔཛྫནྟི, ཨེཝཾ རཀྑིཏབྦཱ ཧོནྟི. ཨཏྟཱཔཱིཏི སིཏཧསིཏཀཐིཏཝིཔེཀྑིཏཱདཱིནི ཨཀརོནྟེཧི ¶ ཨཏྟཱཔི རཀྑིཏབྦོ ཧོཏི. (ཏེཧི ཏཐཱ ཀརོནྟེཧི ན ཨཏྟཱཔི རཀྑིཏབྦོ ཧོཏི). ཏཐཱ ཀརོནྟོ ཧི ‘‘སཱམིདུབྦྷོ ཨེསོ’’ཏི ནིགྒཧེཏབྦོ ཧོཏི. ཏསྨཱཏིཧ ཐཔཏཡོཏི ཡསྨཱ ཏུམྷེ རཱཛཱ ནིཙྩཾ རཱཛབྷཎྜཾ པཊིཙྪཱཔེཏི, ཏསྨཱཔི ¶ སམྦཱདྷོ གྷརཱཝཱསོ རཛཱཔཐོ. ཡསྨཱ པན པཾསུཀཱུལིཀབྷིཀྑུཾ ཨེཝཾ པཊིཙྪཱཔེནྟོ ནཏྠི, ཏསྨཱ ཨབྦྷོཀཱསོ པབྦཛྫཱ. ཨེཝཾ སབྦཏྠཱཔི ཨལཉྩ པན ཝོ ཐཔཏཡོ ཨཔྤམཱདཱཡ ཨཔྤམཱདམེཝ ཀརོཐཱཏི དསྶེཏི.

མུཏྟཙཱགོཏི ཝིསྶཊྛཙཱགོ. པཡཏཔཱཎཱིཏི ཨཱགཏཱགཏཱནཾ དཱནཏྠཱཡ དྷོཏཧཏྠོ. ཝོསྶགྒརཏོཏི ཝོསྶགྒསངྑཱཏེ ཙཱགེ རཏོ. ཡཱཙཡོགོཏི ཡཱཙིཏབྦཀཡུཏྟོ. དཱནསཾཝིབྷཱགརཏོཏི དཱནེན ཙེཝ ཨཔྤམཏྟཀམྤི ཀིཉྩི ལདྡྷཱ ཏཏོཔི སཾཝིབྷཱགེ རཏོ. ཨཔྤཊིཝིབྷཏྟནྟི ‘‘ཨིདཾ ཨམྷཱཀཾ བྷཝིསྶཏི, ཨིདཾ བྷིཀྑཱུན’’ནྟི ཨེཝཾ ཨཀཏཝིབྷཱགཾ, སབྦཾ དཱཏབྦམེཝ ཧུཏྭཱ ཋིཏནྟི ཨཏྠོ.

༧. ཝེལུ༹དྭཱརེཡྻསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༠༣. སཏྟམེ ཝེལུ༹དྭཱརནྟི གཱམདྭཱརེ པཝེཎིཨཱགཏསྶ ཝེལུ༹གཙྪསྶ ཨཏྠིཏཱཡ ཨེཝཾལདྡྷནཱམོ གཱམོ. ཨཏྟུཔནཱཡིཀནྟི ¶ ཨཏྟནི ཨུཔནེཏབྦཾ. སམྥབྷཱསེནཱཏི ཨམནྟབྷཱསེན. སམྥཔྤལཱཔབྷཱསེནཱཏི སམྥཔྤལཱཔསམྦྷཱསེན ནིརཏྠཀེན ཨཉྙཱཎཝཙནེནཱཏི ཨཏྠོ.

༨-༩. པཋམགིཉྫཀཱཝསཐསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༡༠༠༤-༥. ཨཊྛམེ ཉཱཏིཀེཏི ཨེཀཾ ཏལཱ༹ཀཾ ནིསྶཱཡ དྭིནྣཾ ཙཱུལ༹པིཏིམཧཱཔིཏིཔུཏྟཱནཾ དྭེ གཱམཱ, ཏེསུ ཨེཀསྨིཾ གཱམཀེ. གིཉྫཀཱཝསཐེཏི ཨིཊྛཀཱམཡེ ཨཱཝསཐེ. ཨོརམྦྷཱགིཡཱནནྟི ཧེཊྛཱབྷཱགིཡཱནཾ, ཀཱམབྷཝེཡེཝ པཊིསནྡྷིགྒཱཧཱཔཀཱནནྟི ཨཏྠོ. ཨོརནྟི ལདྡྷནཱམེཧི ཝཱ ཏཱིཧི མགྒེཧི པཧཱཏབྦཱནཱིཏིཔི ཨོརམྦྷཱགིཡཱནི. ཏཏྠ ཀཱམཙྪནྡོ བྱཱཔཱདོཏི ཨིམཱནི དྭེ སམཱཔཏྟིཡཱ ཝཱ ཨཝིཀྑམྦྷིཏཱནི མགྒེན ཝཱ ཨསམུཙྪིནྣཱནི ནིབྦཏྟིཝསེན ཨུདྡྷཾ བྷཱགཾ རཱུཔབྷཝཾ ཨརཱུཔབྷཝཾ ཝཱ གནྟུཾ ན དེནྟི. སཀྐཱཡདིཊྛིཨཱདཱིནི ¶ ཏཱིཎི ཏཏྠ ནིབྦཏྟམྤི ཨཱནེཏྭཱ པུན ཨིདྷེཝ ནིབྦཏྟཱཔེནྟཱིཏི སབྦཱནིཔི ཨོརམྦྷཱགིཡཱནེཝ. ཨནཱཝཏྟིདྷམྨོཏི པཊིསནྡྷིཝསེན ཨནཱགམནསབྷཱཝོ.

རཱགདོསམོཧཱནཾ ¶ ཏནུཏྟཱཏི ཨེཏྠ ཀདཱཙི ཨུཔྤཏྟིཡཱ ཙ པརིཡུཊྛཱནམནྡཏཱཡ ཙཱཏི དྭེདྷཱཔི ཏནུབྷཱཝོ ཝེདིཏབྦོ. སཀདཱགཱམིསྶ ཧི པུཐུཛྫནཱནཾ ཝིཡ ཨབྷིཎྷཾ རཱགཱདཡོ ན ཨུཔྤཛྫནྟི, ཀདཱཙི ཀརཧཙི ཨུཔྤཛྫནྟི. ཨུཔྤཛྫམཱནཱ ཙ ན པུཐུཛྫནཱནཾ ཝིཡ བཧལབཧལཱ ཨུཔྤཛྫནྟི, མཀྑིཔཏྟཾ ཝིཡ ཏནུཀཱ ཨུཔྤཛྫནྟི. དཱིགྷབྷཱཎཀཏིཔིཊཀམཧཱསཱིཝཏྠེརོ པནཱཧ – ‘‘ཡསྨཱ སཀདཱགཱམིསྶ པུཏྟདྷཱིཏརོ ཧོནྟི, ཨོརོདྷཱ ཙ ཧོནྟི, ཏསྨཱ བཧལཱ ཀིལེསཱ. ཨིདཾ པན བྷཝཏནུཀཝསེན ཀཐིཏ’’ནྟི. ཏཾ ཨཊྛཀཐཱཡཾ ‘‘སོཏཱཔནྣསྶ སཏྟ བྷཝེ ཋཔེཏྭཱ ཨཊྛམེ བྷཝེ བྷཝཏནུཀཾ ནཏྠི, སཀདཱགཱམིསྶ དྭེ བྷཝེ ཋཔེཏྭཱ པཉྩསུ བྷཝེསུ བྷཝཏནུཀཾ ནཏྠི, ཨནཱགཱམིསྶ རཱུཔཱརཱུཔབྷཝཾ ཋཔེཏྭཱ ཀཱམབྷཝེ བྷཝཏནུཀཾ ནཏྠི, ཁཱིཎཱསཝསྶ ཀིསྨིཉྩི བྷཝེ བྷཝཏནུཀཾ ནཏྠཱི’’ཏི ཝུཏྟཏྟཱ པཊིཀྑིཏྟཾ ཧོཏི.

ཨིམཾ ¶ ལོཀནྟི ཨིམཾ ཀཱམཱཝཙརལོཀཾ སནྡྷཱཡ ཝུཏྟཾ. ཨཡཉྷེཏྠ ཨདྷིཔྤཱཡོ – སཙེ ཧི མནུསྶེསུ སཀདཱགཱམིཕལཾ པཏྟོ དེཝེསུ ནིབྦཏྟིཏྭཱ ཨརཧཏྟཾ སཙྪིཀརོཏི, ཨིཙྩེཏཾ ཀུསལཾ. ཨསཀྐོནྟོ པན ཨཝསྶཾ མནུསྶལོཀཾ ཨཱགནྟྭཱ སཙྪིཀརོཏི. དེཝེསུ སཀདཱགཱམིཕལཾ པཏྟོཔི སཙེ མནུསྶེསུ ནིབྦཏྟིཏྭཱ ཨརཧཏྟཾ སཙྪིཀརོཏི, ཨིཙྩེཏཾ ཀུསལཾ. ཨསཀྐོནྟོ པན ཨཝསྶཾ དེཝལོཀཾ གནྟྭཱ སཙྪིཀརོཏཱིཏི.

ཝིནིཔཏནཾ ཝིནིཔཱཏོ, ནཱསྶ ཝིནིཔཱཏོ དྷམྨོཏི ཨཝིནིཔཱཏདྷམྨོ, ཙཏཱུསུ ཨཔཱཡེསུ ཨཝིནིཔཱཏནསབྷཱཝོཏི ཨཏྠོ. ནིཡཏོཏི དྷམྨནིཡཱམེན ནིཡཏོ. སམྦོདྷིཔརཱཡཎོཏི ཨུཔརིམགྒཏྟཡསངྑཱཏཱ སམྦོདྷི པརཾ ཨཡནཾ ཨསྶ གཏི པཊིསརཎཾ ཨཝསྶཾ པཏྟབྦཱཏི སམྦོདྷིཔརཱཡཎོ. ཝིཧེསཱཝེསཱཏི ཏེསཾ ཏེསཾ ཉཱཎགཏིཾ ཉཱཎཱུཔཔཏྟིཾ ཉཱཎཱབྷིསམྤརཱཡཾ ཨོལོཀེནྟསྶ ཀཱཡཀིལམཐོཝ ཨེས, ཨཱནནྡ, ཏཐཱགཏསྶཱཏི དཱིཔེཏི. ཙིཏྟཝིཧེསཱ པན བུདྡྷཱནཾ ནཏྠི.

དྷམྨཱདཱསནྟི ¶ དྷམྨམཡཾ ཨཱདཱསཾ. ཡེནཱཏི ཡེན དྷམྨཱདཱསེན སམནྣཱགཏོ. ཁཱིཎཱཔཱཡདུགྒཏིཝིནིཔཱཏོཏི ཨིདཾ ནིརཡཱདཱིནཾཡེཝ ཝེཝཙནཝསེནེཝ ཝུཏྟཾ. ནིརཡཱདཡོ ཧི ཝཌྜྷིསངྑཱཏཏོ ཨཡཏོ ཨཔེཏཏྟཱ ཨཔཱཡོ, དུཀྑསྶ གཏི པཊིསརཎནྟི. དུགྒཏི, དུཀྐཊཀཱརིནོ ཨེཏྠ ཝིཝསཱ ནིཔཏནྟཱིཏི ཝིནིཔཱཏོ. ནཝམཾ ཨུཏྟཱནམེཝ.

༡༠. ཏཏིཡགིཉྫཀཱཝསཐསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༠༦. དསམེ ¶ པརོཔཉྙཱསཱཏི ཨཏིརེཀཔཉྙཱས. སཱདྷིཀནཝུཏཱིཏི ཨཏིརེཀནཝུཏི. ཚཱཏིརེཀཱནཱིཏི ཚཧི ཨདྷིཀཱནི. སོ ཀིར གཱམོ ཀིཉྩཱཔི ནཱཏིམཧཱ ཨཧོསི, ཨརིཡསཱཝཀཱ པནེཏྠ བཧཱུ. ཏཏྠ ཏཏྠ ཨཧིཝཱཏརོགེན ཨེཀཔྤཧཱརེནེཝ ཙཏུཝཱིསཏི པཱཎསཏསཧསྶཱནི ཀཱལམཀཾསུ, ཏེསུ ཨརིཡསཱཝཀཱ ཨེཏྟཀཱ ནཱམ ཨཧེསུཾ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

ཝེལུ༹དྭཱརཝགྒོ པཋམོ.

༢. རཱཛཀཱརཱམཝགྒོ

༡. སཧསྶབྷིཀྑུནིསངྒྷསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༠༧. དུཏིཡསྶ ¶ པཋམེ རཱཛཀཱརཱམེཏི རཉྙཱ ཀཱརིཏཏྟཱ ཨེཝཾ ལདྡྷནཱམེ ཨཱརཱམེ, ཏཾ རཉྙཱ པསེནདིཀོསལེན ཀཏཾ. པཋམབོདྷིཡཾ ཀིར ལཱབྷགྒཡསགྒཔཏྟཾ སཏྠཱརཾ དིསྭཱ ཏིཏྠིཡཱ ཙིནྟཡིཾསུ – ‘‘སམཎོ གོཏམོ ལཱབྷགྒཡསགྒཔཏྟོ, ན ཁོ པནེས ཨཉྙཾ ཀིཉྩི སཱིལཾ ཝཱ སམཱདྷིཾ ཝཱ ནིསྶཱཡ ཨེཝཾ ལཱབྷགྒཡསགྒཔཏྟོ. བྷཱུམིསཱིསཾ པན ཏེན གཧིཏཾ, སཙེ མཡམྤི ཛེཏཝནསམཱིཔེ ཨཱརཱམཾ ཀཱརཱཔེཏུཾ སཀྐུཎེཡྻཱམ, ལཱབྷགྒཡསགྒཔཏྟཱ བྷཝེཡྻཱམཱ’’ཏི. ཏེ ཨཏྟནོ ཨཏྟནོ ཨུཔཊྛཱཀེ སམཱདཔེཏྭཱ སཏསཧསྶམཏྟེ ཀཧཱཔཎེ ལབྷིཏྭཱ ཏེ ཨཱདཱཡ རཉྙོ སནྟིཀཾ ཨགམཾསུ. རཱཛཱ ‘‘ཀིཾ ཨེཏ’’ནྟི? པུཙྪི. མཡཾ ཛེཏཝནསམཱིཔེ ཏིཏྠིཡཱརཱམཾ ཀརོམ, སཙེ སམཎོ གོཏམོ ཝཱ སམཎསྶ གོཏམསྶ སཱཝཀཱ ཝཱ ཨཱགནྟྭཱ ཝཱརེསྶནྟི, ཝཱརེཏུཾ མཱ ཨདཏྠཱཏི ལཉྫཾ ཨདཾསུ. རཱཛཱ ལཉྫཾ གཧེཏྭཱ ‘‘གཙྪཐ ཀཱརེཐཱ’’ཏི ཨཱཧ.

ཏེ ¶ གནྟྭཱ, ཨཏྟནོ ཨུཔཊྛཱཀེཧི དབྦསམྦྷཱརེ ཨཱཧརཱཔེཏྭཱ, ཐམྦྷུསྶཱཔནཱདཱིནི ཀརོནྟཱ, ཨུཙྩཱསདྡཱ མཧཱསདྡཱ ཨེཀཀོལཱཧལཾ ཨཀཾསུ. སཏྠཱ གནྡྷཀུཊིཏོ ནིཀྑམྨ པམུཁེ ཋཏྭཱ ‘‘ཀེ པན ཏེ, ཨཱནནྡ, ཨུཙྩཱསདྡཱ མཧཱསདྡཱ ཀེཝཊྚཱ མཉྙེ མཙྪཝིལོཔེ’’ཏི?, པུཙྪི. ཏིཏྠིཡཱ, བྷནྟེ ¶ , ཛེཏཝནསམཱིཔེ ཏིཏྠིཡཱརཱམཾ ཀརོནྟཱིཏི. ཨཱནནྡ, ཨིམེ སཱསནེན པཊིཝིརུདྡྷཱ བྷིཀྑུསངྒྷསྶ ཨཕཱསུཝིཧཱརཾ ཀརིསྶནྟི, རཉྙོ ཨཱརོཙེཏྭཱ ཝཱརཱཔེཧཱིཏི.

ཐེརོ བྷིཀྑུསངྒྷེན སདྡྷིཾ གནྟྭཱ རཱཛདྭཱརེ ཨཊྛཱསི. རཉྙོ ‘‘ཐེརཱ, དེཝ, ཨཱགཏཱ’’ཏི ནིཝེདཡིཾསུ. རཱཛཱ ལཉྫསྶ གཧིཏཏྟཱ ན ནིཀྑམི. ཐེརཱ གནྟྭཱ སཏྠུ ཨཱརོཙཡིཾསུ. སཏྠཱ སཱརིཔུཏྟམོགྒལླཱནེ པེསེསི. རཱཛཱ ཏེསམྤི དསྶནཾ ན ཨདཱསི. ཏེ ཨཱགནྟྭཱ སཏྠུ ཨཱརོཙཡིཾསུ ‘‘ན, བྷནྟེ, རཱཛཱ ནིཀྑནྟོ’’ཏི. སཏྠཱ ཏངྑཎཾཡེཝ བྱཱཀཱསི – ‘‘ཨཏྟནོ རཛྫེ ཋཏྭཱ ཀཱལཾ ཀཱཏུཾ ན ལབྷིསྶཏཱི’’ཏི.

དུཏིཡདིཝསེ ཙ སཱམཾཡེཝ བྷིཀྑུསངྒྷཔརིཝཱརོ གནྟྭཱ ¶ རཱཛདྭཱརེ ཨཊྛཱསི. རཱཛཱ ‘‘སཏྠཱ ཨཱགཏོ’’ཏི སུཏྭཱ ནིཀྑམིཏྭཱ, ནིཝེསནཾ པཝེསེཏྭཱ, སཱརཔལླངྐེ ནིསཱིདཱཔེཏྭཱ, ཡཱགུཁཛྫཀཾ ཨདཱསི. སཏྠཱ པརིབྷུཏྟཡཱགུཁཱདནཱིཡོ ‘‘ཡཱཝ བྷཏྟཾ ནིཊྛཱཏི, ཏཱཝ སཏྠུ སནྟིཀེ ནིསཱིདིསྶཱམཱི’’ཏི ཨཱགནྟྭཱ ནིསིནྣཾ རཱཛཱནཾ ‘‘ཏཡཱ, མཧཱརཱཛ, ཨིདཾ ནཱམ ཀཏ’’ནྟི ཨཝཏྭཱ, ‘‘ཀཱརཎེནེཝ ནཾ སཉྙཱཔེསྶཱམཱི’’ཏི ཨིདཾ ཨཏཱིཏཀཱརཎཾ ཨཱཧརི – མཧཱརཱཛ, པབྦཛིཏེ ནཱམ ཨཉྙམཉྙཾ ཡུཛ྄ཛྷཱཔེཏུཾ ན ཝཊྚཏི. ཨཏཱིཏེཔི ཨིསཡོ ཨཉྙམཉྙཾ ཡུཛ྄ཛྷཱཔེཏྭཱ སཧ རཊྛེན རཱཛཱ སམུདྡཾ པཝིཊྛོཏི. ཀདཱ བྷགཝཱཏི?

ཨཏཱིཏེ, མཧཱརཱཛ, བྷརུརཊྛེ བྷརུརཱཛཱ ནཱམ རཛྫཾ ཀཱརེཏི. པཉྩསཏཱ པཉྩསཏཱ དྭེ ཨིསིགཎཱ པབྦཏཔཱདཏོ ལོཎམྦིལསེཝནཏྠཱཡ བྷརུནགརཾ གནྟྭཱ ནགརསྶ ཨཝིདཱུརེ དྭེ རུཀྑཱ ཨཏྠི, པཋམཾ ཨཱགཏོ ཨིསིགཎོ ཨེཀསྶ རུཀྑསྶ མཱུལེ ནིསཱིདི, པཙྪཱགཏོཔི ཨེཀསྶཱཏི. ཏེ ཡཐཱབྷིརནྟཾ ཝིཧརིཏྭཱ པབྦཏཔཱདཾ ཨེཝ ཨགམཾསུ. ཏེ པུན ཨཱགཙྪནྟཱཔི ཨཏྟནོ རུཀྑམཱུལེཡེཝ ནིསཱིདནྟི. ཨདྡྷཱནེ གཙྪནྟེ ཨེཀོ རུཀྑོ སུཀྑི, ཏསྨིཾ སུཀྑེ ཨཱགཏཱ ཏཱཔསཱ ‘‘ཨཡཾ རུཀྑོ མཧཱ, ཨམྷཱཀམྤི ཏེསམྤི ¶ པཧོསྶཏཱི’’ཏི ཨིཏརེསཾ རུཀྑམཱུལསྶ ཨེཀཔདེསེ ནིསཱིདིཾསུ. ཏེ པཙྪཱ ཨཱགཙྪནྟཱ རུཀྑམཱུལཾ ཨཔཝིསིཏྭཱ བཧི ཋིཏཱཝ ‘‘ཀསྨཱ ཏུམྷེ ཨེཏྠ ནིསཱིདཐཱ’’ཏི ཨཱཧཾསུ. ཨཱཙརིཡཱ ཨམྷཱཀཾ རུཀྑོ སུཀྑོ, ཨཡཾ རུཀྑོ མཧཱ, ཏུམྷེཔི པཝིསཐ, ཏུམྷཱཀམྤི ཨམྷཱཀམྤི པཧོསྶཏཱིཏི. ཏེ ‘‘ན མཡཾ པཝིསཱམ, ནིཀྑམཐ ཏུམྷེ’’ཏི ཀཐཾ ཝཌྜྷེཏྭཱ ‘‘ན ཏུམྷེ ཨཏྟནོཝ མནེན ནིཀྑམིསྶཐཱ’’ཏི ཧཏྠཱདཱིསུ གཧེཏྭཱ ནིཀྐཌྜྷིཾསུ. ཏེ ‘‘ཧོཏུ སིཀྑཱཔེསྶཱམ ནེ’’ཏི ཨིདྡྷིཡཱ སོཝཎྞམཡཱནི དྭེ ཙཀྐཱནི རཛཏམཡཉྩ ¶ ཨཀྑཾ མཱཔེཏྭཱ པཝཊྚེནྟཱ རཱཛདྭཱརཾ ཨགམིཾསུ. རཉྙོ ‘‘ཨེཝརཱུཔཾ, དེཝ, ཏཱཔསཱ པཎྞཱཀཱརཾ གཧེཏྭཱ ཋིཏཱ’’ཏི ནིཝེདཡིཾསུ. རཱཛཱ ཏུཊྛོ ‘‘པཀྐོསཐཱ’’ཏི ཏེ པཀྐོསཱཔེཏྭཱ ‘‘མཧཱཀམྨཾ ཏུམྷེཧི ཀཏཾ, ཨཏྠི ཝོ ཀིཉྩི མཡཱ ཀཏྟབྦ’’ནྟི ཨཱཧ. ཨཱམ, མཧཱརཱཛ, ཨམྷཱཀཾ ནིསིནྣཊྛཱནཾ ཨེཀརུཀྑམཱུལཾ ཨཏྠི, ཏཾ ཨཉྙེཧི ཨིསཱིཧི གཧིཏཾ, ཏཾ ནོ དཱཔེཧཱིཏི. རཱཛཱ ¶ པུརིསེ པེསེཏྭཱ ཏཱཔསེ ནིཀྐཌྜྷཱཔེསི.

ཏེ བཧི ཋིཏཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ དཏྭཱ ལབྷིཾསཱུ’’ཏི ཨོལོཀཡམཱནཱ ‘‘ཨིདཾ ནཱམཱ’’ཏི དིསྭཱ ‘‘མཡམྤི ལཉྫཾ དཏྭཱ པུན གཎྷིསྶཱམཱ’’ཏི ཨིདྡྷིཡཱ སོཝཎྞམཡཾ རཐཔཉྫརཾ མཱཔེཏྭཱ ཨཱདཱཡ ཨགམཾསུ. རཱཛཱ དིསྭཱ ཏུཊྛོ – ‘‘ཀིཾ, བྷནྟེ, ཀཱཏབྦ’’ནྟི?, ཨཱཧ. མཧཱརཱཛ ཨམྷཱཀཾ རུཀྑམཱུལེ ཨཉྙོ ཨིསིགཎོ ནིསིནྣོ, ཏཾ ནོ རུཀྑམཱུལཾ དཱཔེཧཱིཏི. རཱཛཱ པུརིསེ པེསེཏྭཱ ཏེ ནིཀྐཌྜྷཱཔེསི. ཏཱཔསཱ ཨཉྙམཉྙཾ ཀལཧཾ ཀཏྭཱ, ‘‘ཨནནུཙྪཝིཀཾ ཨམྷེཧི ཀཏ’’ནྟི ཝིཔྤཊིསཱརིནོ ཧུཏྭཱ པབྦཏཔཱདམེཝ ཨགམཾསུ. ཏཏོ དེཝཏཱ ‘‘ཨཡཾ རཱཛཱ དྭིནྣཾ ཨིསིགཎཱནཾ ཧཏྠཏོ ལཉྫཾ གཧེཏྭཱ ཨཉྙམཉྙཾ ཀལཧཾ ཀཱརཱཔེསཱི’’ཏི ཀུཛ྄ཛྷིཏྭཱ མཧཱསམུདྡཾ ཨུབྦཊྚེཏྭཱ ཏསྶ རཉྙོ ཝིཛིཏཾ ཡོཛནསཧསྶམཏྟཊྛཱནཾ སམུདྡམེཝ ཨཀཾསཱུཏི.

‘‘ཨིསཱིནམནྟརཾ ཀཏྭཱ, བྷརུརཱཛཱཏི མེ སུཏཾ;

ཨུཙྪིནྣོ སཧ རཊྛེཧི, ས རཱཛཱ ཝིབྷཝངྒཏོ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༢.༡༢༥) –

ཨེཝཾ བྷགཝཏཱ ཨིམསྨིཾ ཨཏཱིཏེ དསྶིཏེ ཡསྨཱ བུདྡྷཱནཾ ནཱམ ཀཐཱ ཨོཀཔྤནིཡཱ ཧོཏི, ‘‘ཏསྨཱ རཱཛཱ ཨཏྟནོ ཀིརིཡཾ སལླཀྑེཏྭཱ ཨནུཔདྷཱརེཏྭཱ ¶ མཡཱ ཨཀཏྟབྦཾ ཀམྨཾ ཀཏ’’ནྟི ‘‘གཙྪཐ, བྷཎེ, ཏིཏྠིཡེ ནིཀྐཌྜྷཐཱ’’ཏི ནིཀྐཌྜྷཱཔེཏྭཱ ཙིནྟེསི – ‘‘མཡཱ ཀཱརིཏོ ཝིཧཱརོ ནཱམ ནཏྠི, ཏསྨིཾཡེཝ ཋཱནེ ཝིཧཱརཾ ཀཱརེསྶཱམཱི’’ཏི ཏེསཾ དབྦསམྦྷཱརེཔི ཨདཏྭཱ ཝིཧཱརཾ ཀཱརེསི. ཏཾ སནྡྷཱཡེཏཾ ཝུཏྟཾ.

༢-༣. བྲཱཧྨཎསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༡༠༠༨-༩. དུཏིཡེ ཨུདཡགཱམིནིནྟི ཨཏྟནོ སམཡེ ཝཌྜྷིགཱམིནིཾ. མརཎཾ ཨཱགམེཡྻཱསཱིཏི མརཎཾ ཨིཙྪེཡྻཱསི, པཏྠེཡྻཱསི ཝཱ. ཏཏིཡཾ ཨུཏྟཱནམེཝ.

༤. དུགྒཏིབྷཡསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༡༠. ཙཏུཏྠེ ¶ སབྦདུགྒཏིབྷཡཾ སམཏིཀྐནྟོཏི མནུསྶདོབྷགྒཾ པཊིཀྑིཏྟཾ.

༥. དུགྒཏིཝིནིཔཱཏབྷཡསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༡༡. པཉྩམེ ¶ སབྦདུགྒཏིཝིནིཔཱཏབྷཡཾ སམཏིཀྐནྟོཏི མནུསྶདོབྷགྒེན སདྡྷིཾ ཙཏྟཱརོ ཨཔཱཡཱ པཊིཀྑིཏྟཱ.

༦. པཋམམིཏྟཱམཙྩསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༡༢. ཚཊྛེ མིཏྟཱཏི ཨཉྙམཉྙསྶ གེཧེ ཨཱམིསཔརིབྷོགཝསེན ཝོཧཱརམིཏྟཱ. ཨམཙྩཱཏི ཨཱམནྟནཔཊིམནྟནཨིརིཡཱཔཐཱདཱིསུ ཨེཀཏོ པཝཏྟཀིཙྩཱ. ཉཱཏཱིཏི སསྶུསསུརཔཀྑིཀཱ. སཱལོཧིཏཱཏི སམཱནལོཧིཏཱ བྷཱཏིབྷགིནིམཱཏུལཱདཡོ.

༧. དུཏིཡམིཏྟཱམཙྩསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༡༣. སཏྟམེ ཨཉྙཐཏྟཾ ནཱམ པསཱདཉྙཐཏྟཾ བྷཱཝཉྙཐཏྟཾ གཏིཨཉྙཐཏྟཾ ལཀྑཎཉྙཐཏྟཾ ཝིཔརིཎཱམཉྙཐཏྟནྟི ཨནེཀཝིདྷཾ. ཏཏྠ མཧཱབྷཱུཏེསུ བྷཱཝཉྙཐཏྟཾ ཨདྷིཔྤེཏཾ. སུཝཎྞཱདིབྷཱཝེན ཧི གྷནསཎྛིཏཱཡ པཐཝིདྷཱཏུཡཱ ཝིལཱིཡིཏྭཱ ཨུདཀབྷཱཝཾ ཨཱཔཛྫམཱནཱཡ པུརིམབྷཱཝོ ཝིགཙྪཏི, བྷཱཝཉྙཐཏྟཾ པཉྙཱཡཏི. ལཀྑཎཾ པན ན ཝིགཙྪཏི, ཀཀྑལ༹ལཀྑཎཱཝ ཧོཏི. ཨུཙྪུརསཱདིབྷཱཝེན ཙ ཡཱུསཱཀཱརསཎྛིཏཱཡ ཨཱཔོདྷཱཏུཡཱ ¶ སུསྶིཏྭཱ གྷནཔཐཝིབྷཱཝཾ ཨཱཔཛྫམཱནཱཡ པུརིམབྷཱཝོ ཝིགཙྪཏི, བྷཱཝཉྙཐཏྟཾ པཉྙཱཡཏི. ལཀྑཎཾ པན ན ཝིགཙྪཏི, ཨཱབནྡྷནལཀྑཎཱཝ ཧོཏི. ཏཏྲིདཾ ཨཉྙཐཏྟནྟི ཨེཏྠ པན གཏིཨཉྙཐཏྟཾ ཨདྷིཔྤེཏཾ, ཏཉྷི ཨརིཡསཱཝཀསྶ ནཏྠི. པསཱདཉྙཐཏྟམྤི ནཏྠིཡེཝ, ཨིདྷ པན པསཱདཕལཾ པཀཱསེཏུཾ གཏིཨཉྙཐཏྟམེཝ དསྶིཏཾ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

རཱཛཀཱརཱམཝགྒོ དུཏིཡོ.

༣. སརཎཱནིཝགྒོ

༡-༢. པཋམམཧཱནཱམསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༡༠༡༧-༡༨. ཏཏིཡསྶ ¶ ¶ པཋམེ ཨིདྡྷནྟི ཏེལམདྷུཕཱཎིཏཱདཱིཧི སམིདྡྷཾ. ཕཱིཏནྟི ཧཏྠཱུཔགསཱིསཱུཔགགཱིཝཱུཔགཱདིཨལངྐཱརཝསེན སུཔུཔྥིཏཾ. ཨཱཀིཎྞམནུསྶནྟི ནིརནྟརམནུསྶཾ. སམྦཱདྷབྱཱུཧནྟི བྱཱུཧཱ ཝུཙྩནྟི ཨཝིནིབྦིདྡྷརཙྪཱཡོ, ཡཱ པཝིཊྛམགྒེནེཝ ནིགྒཙྪནྟི, ཏཱ སམྦཱདྷཱ བྱཱུཧཱ བཧུཀཱ ཨེཏྠཱཏི སམྦཱདྷབྱཱུཧཾ. ཨིམིནཱཔི ནགརསྶ གྷནཝཱསམེཝ དཱིཔེཏི. བྷནྟེནཱཏི ཨིཏོ ཙིཏོ ཙ པརིབྦྷམནྟེན ཨུདྡྷཏཙཱརིནཱ. དུཏིཡཾ ཨུཏྟཱནམེཝ.

༣. གོདྷསཀྐསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༡༩. ཏཏིཡེ བྷགཝཱཝ ཨེཏཾ ཛཱནེཡྻ ཨེཏེཧི དྷམྨེཧི སམནྣཱགཏཾ ཝཱ ཨསམནྣཱགཏཾ ཝཱཏི ཨིདཾ སོ སཀྐོ ཏཱིཧི དྷམྨེཧི སམནྣཱགཏསྶ པུགྒལསྶ སོཏཱཔནྣབྷཱཝཾ, ཙཏཱུཧི ཝཱ དྷམྨེཧི སམནྣཱགཏསྶ སོཏཱཔནྣབྷཱཝཾ བྷགཝཱཝ ཛཱནཱཏཱིཏི ཨདྷིཔྤཱཡེན ཨཱཧ.

ཀོཙིདེཝ དྷམྨསམུཔྤཱདོ ཨུཔྤཛྫེཡྻཱཏི ཀིཉྩིདེཝ ཀཱརཎཾ ཨུཔྤཛྫེཡྻ. ཨེཀཏོ ཨསྶ བྷགཝཱ, ཨེཀཏོ བྷིཀྑུསངྒྷོཏི ཡསྨིཾ ཀཱརཎེ ཨུཔྤནྣེ བྷགཝཱ བྷིཀྑུསངྒྷེན ནཱནཱལདྡྷིཀོ ཧུཏྭཱ ཨེཀཾ ཝཱདཾ ཝདནྟོ ཨེཀཏོ ཨསྶ, བྷིཀྑུསངྒྷོཔི ཨེཀཾ ཝདནྟོ ཨེཀཏོཏི ¶ ཨཏྠོ. ཏེནེཝཱཧནྟི ཡཾ ཝཱདཾ ཏུམྷེ ཝདེཐ, ཏམེཝཱཧཾ གཎྷེཡྻནྟི. ནནུ ཙ ཨརིཡསཱཝཀསྶ རཏནཏྟཡེ པསཱདནཱནཏྟཾ ནཏྠི, ཨཐ ཀསྨཱ ཨེས ཨེཝམཱཧཱཏི? བྷགཝཏོ སབྦཉྙུཏཱཡ. ཨེཝཉྷིསྶ ཧོཏི ‘‘བྷིཀྑུསངྒྷོ ཨཏྟནོ ཨསབྦཉྙུཏཱཡ ཨཛཱནིཏྭཱཔི ཀཐེཡྻ, སཏྠུ པན ཨཉྙཱཎཾ ནཱམ ནཏྠཱི’’ཏི. ཏསྨཱ ཨེཝམཱཧ. ཨཉྙཏྲ ཀལྱཱཎཱ ཨཉྙཏྲ ཀུསལཱཏི ཀལྱཱཎམེཝ ཀུསལམེཝ ཝདཱམི, ན ཀལྱཱཎཀུསལཝིམུཏྟནྟི. ཨཔིཙསྶ ཨནཝཛྫནདོསོ ཨེསོཏི.

༤. པཋམསརཎཱནིསཀྐསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༢༠. ཙཏུཏྠེ ¶ ¶ ཨིདྷ མཧཱནཱམ ཨེཀཙྩོ པུགྒལོཏི ཨིདཾ ན ཀེཝལཾ སརཎཱནི ཨེཝ ཨཔཱཡཏོ མུཏྟོ, ཨིམེཔི པུགྒལཱ མུཏྟཱཏི དསྶེཏུཾ ཨཱརདྡྷཾ. མཏྟསོ ནིཛ྄ཛྷཱནཾ ཁམནྟཱིཏི པམཱཎེན ཙ ཨོལོཀནཾ ཁམནྟི. ཨིམིནཱ དྷམྨཱནུསཱརིམགྒཊྛཔུགྒལཾ དསྶེཏི. ཨགནྟཱ ནིརཡནྟི མགྒཊྛཔུགྒལོ ཧི ཨཔཱཡཏོ པརིམུཏྟོཏི ཝཱ པརིམུཙྩིསྶཏཱིཏི ཝཱ ཝཏྟུཾ ན ཝཊྚཏི, པརིམུཙྩཏཱིཏི པན ཝཏྟུཾ ཝཊྚཏི. ཡསྨཱ ཙ པརིམུཙྩཏི, ཏསྨཱ གནྟཱ ནཱམ ན ཧོཏཱིཏི, ‘‘ཨགནྟཱ’’ཏི ཝུཏྟོ, ན གཙྪཏཱིཏི ཨཏྠོ. སདྡྷཱམཏྟཾ པེམམཏྟནྟི ཨིམིནཱ སདྡྷཱནུསཱརིམགྒཊྛཔུགྒལཾ དསྶེཏི. མཧཱསཱལཱཏི སམཱིཔེ ཋིཏེཝ ཙཏྟཱརོ མཧཱསཱརརུཀྑེ དསྶེནྟོ ཨཱཧ. མརཎཀཱལེ སིཀྑཾ སམཱདིཡཱིཏི མརཎསམཡེ ཏཱིསུ སིཀྑཱསུ པརིཔཱུརཀཱརཱི ཨཧོསཱིཏི དསྶེཏི.

༥. དུཏིཡསརཎཱནིསཀྐསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༢༡. པཉྩམེ དུཀྑེཏྟནྟི ཝིསམཁེཏྟཾ. དུབྦྷཱུམནྟི ཨཱུསརབྷཱུམིཾ ལོཎཱུཔཧཏཾ. ཁཎྜཱནཱིཏི པརིབྷིནྣཱནི. པཱུཏཱིནཱིཏི ཨུདཀེན ཏེམེཏྭཱ པཱུཏིབྷཱཝཾ ཨཱཔནྣཱནི. ཝཱཏཱཏཔཧཏཱནཱིཏི ཝཱཏཱཏཔེན ཧཏཏྟཱ ནིརོཛབྷཱཝཾ གཏཱནི. ཨསཱརཱདཱནཱིཏི ཨནཱདིནྣསཱརཱནི ཨགཧིཏསཱརཱནི. ཨསུཁསཡིཏཱནཱིཏི ན ཀོཊྛཱདཱིསུ པཀྑིཔིཏྭཱ སུཊྛུ ཋཔིཏཱནི. སུཁསཡིཏཱནཱིཏི ཋཔིཏཊྛཱནཏོ ཙཏྟཱརོ མཱསེ ཨཙལིཏཱནི.

༦. པཋམཨནཱཐཔིཎྜིཀསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༢༢. ཚཊྛེ ¶ ཋཱནསོ ཝེདནཱ པཊིཔྤསྶམྦྷེཡྻཱཏི ཁཎེན ཝེདནཱ པཊིཔྤསྶམྦྷེཡྻ. མིཙྪཱཉཱཎེནཱཏི ¶ མིཙྪཱཔཙྩཝེཀྑཎེན མིཙྪཱཝིམུཏྟིཡཱཏི ཨནིཡྻཱནིཀཝིམུཏྟིཡཱ. ཏསྨཱ སདྡྷཉྩ སཱིལཉྩཱཏི གཱཐཱ ཝུཏྟཏྠཱ ཨེཝ. ཡཏྲ ཧི ནཱམཱཏི ཡོ ནཱམ.

༧. དུཏིཡཨནཱཐཔིཎྜིཀསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༢༣. སཏྟམེ ¶ སམྤརཱཡིཀཾ མརཎབྷཡནྟི སམྤརཱཡཧེཏུཀཾ མརཎབྷཡཾ གིཧིསཱམཱིཙིཀཱནཱིཏི གིཧཱིནཾ ཨནུཙྪཝིཀཱནི. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

སརཎཱནིཝགྒོ ཏཏིཡོ.

༤. པུཉྙཱབྷིསནྡཝགྒོ

༡. པཋམཔུཉྙཱབྷིསནྡསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༢༧. ཙཏུཏྠསྶ པཋམེ པུཉྙཱབྷིསནྡཱ ཀུསལཱབྷིསནྡཱཏི པུཉྙནདིཡོ ཀུསལནདིཡོ. སུཁསྶཱཧཱརཱཏི སུཁསྶ པཙྩཡཱ.

༤. པཋམདེཝཔདསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༣༠. ཙཏུཏྠེ དེཝཔདཱནཱིཏི དེཝཱནཾ ཉཱཎེན, དེཝསྶ ཝཱ ཉཱཎེན ཨཀྐནྟཔདཱནི. ཝིསུདྡྷིཡཱཏི ཝིསུཛ྄ཛྷནཏྠཱཡ. པརིཡོདཔནཱཡཱཏི པུརིཡོདཔནཏྠཱཡ ཛོཏནཏྠཱཡ. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཙཏྟཱརོཔི ཕལཊྛཔུགྒལཱ ཝིསུདྡྷཊྛེན དེཝཱ ནཱམ ཛཱཏཱ.

༨. ཝསྶསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༣༤. ཨཊྛམེ པཱརཾགནྟྭཱཏི པཱརཾ ཝུཙྩཏི ནིབྦཱནཾ, ཏཾ པཏྭཱཏི ཨཏྠོ. ཨཱསཝཱནཾ ཁཡཱཡ སཾཝཏྟནྟཱིཏི ན པཋམཾ ནིབྦཱནཾ གནྟྭཱ པཙྪཱ སཾཝཏྟནྟི, གཙྪམཱནཱ ཨེཝ སཾཝཏྟནྟི. དེསནཱ པན ཨེཝཾ ཀཏཱ.

༡༠. ནནྡིཡསཀྐསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༣༦. དསམེ ¶ དིཝཱ པཝིཝེཀཱཡ རཏྟིཾ པཊིསལླཱནཱཡཱཏི དིཝཱ པཝིཝེཀཏྠཱཡ རཏྟིཾ པཊིསལླཱནཏྠཱཡ ¶ . དྷམྨཱ ན པཱཏུབྷཝནྟཱིཏི སམཐཝིཔསྶནཱ དྷམྨཱ ན ཨུཔྤཛྫནྟི. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

པུཉྙཱབྷིསནྡཝགྒོ ཙཏུཏྠོ.

༥. སགཱཐཀཔུཉྙཱབྷིསནྡཝགྒོ

༡. པཋམཨབྷིཨསནྡསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༣༧. པཉྩམསྶ ¶ པཋམེ ཨསངྑྱེཡྻོཏི ཨཱལ༹ྷཀགཎནཱཡ ཨསངྑྱེཡྻོ, ཡོཛནཝསེན པནསྶ སངྑྱཱ ཨཏྠི. བཧུབྷེརཝནྟི སཝིཉྙཱཎཀཨཝིཉྙཱཎཀཱནཾ བྷེརཝཱརམྨཎཱནཾ ཝསེན བཧུབྷེརཝཾ. པུཐཱུཏི བཧུ. སཝནྟཱིཏི སནྡམཱནཱ. ཨུཔཡནྟཱིཏི ཨུཔགཙྪནྟི.

༢. དུཏིཡཨབྷིསནྡསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༣༨. དུཏིཡེ ཡཏྠིམཱ མཧཱནདིཡོ སཾསནྡནྟི སམེནྟཱིཏི ཡསྨིཾ སཾབྷཛྫེ ཨེཏཱ མཧཱནདིཡོ ཨེཀཱིབྷཝནྟི, ནིརནྟརཱ བྷཝནྟཱིཏི ཨཏྠོ.

༣. ཏཏིཡཨབྷིསནྡསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༣༩. ཏཏིཡེ པུཉྙཀཱམོཏི པུཉྙཏྠིཀོ. ཀུསལེ པཏིཊྛིཏོཏི མགྒཀུསལེ པཏིཊྛིཏོ. བྷཱཝེཏི མགྒཾ ཨམཏསྶ པཏྟིཡཱཏི ནིབྦཱནསྶ པཱཔུཎནཏྠཾ ཨརཧཏྟམགྒཾ བྷཱཝེཏི. དྷམྨསཱརཱདྷིགམོཏི དྷམྨསཱརོ ཝུཙྩཏི ཨརིཡཕལཾ དྷམྨསཱརོ, ཨདྷིགམོ ཨསྶཱཏི དྷམྨསཱརཱདྷིགམོ, ཨདྷིགཏཕལོཏི ཨཏྠོ. ཁཡེ རཏོཏི ཀིལེསཀྑཡེ རཏོ.

༤. པཋམམཧདྡྷནསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༤༠. ཙཏུཏྠེ ¶ ¶ ཨཌྜྷོ མཧདྡྷནོཏི སཏྟཝིདྷེན ཨརིཡདྷནེན ཨཌྜྷོ ཙེཝ མཧདྡྷནོ ཙ. ཏེནེཝ བྷོགེན མཧཱབྷོགོ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

སགཱཐཀཔུཉྙཱབྷིསནྡཝགྒོ པཉྩམོ.

༦. སཔྤཉྙཝགྒོ

༢. ཝསྶཾཝུཏྟསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༤༨. ཚཊྛསྶ དུཏིཡེ ཨཡམདྷིཔྤཱཡོ – སོཏཱཔནྣོ བྷིཀྑུ ཨེཏྟཀེན ཝོསཱནཾ ཨནཱཔཛྫིཏྭཱ ཏཱནེཝ ཨིནྡྲིཡབལབོཛ྄ཛྷངྒཱནི སམོདྷཱནེཏྭཱ ཝིཔསྶནཾ ཝཌྜྷེཏྭཱ སཀདཱགཱམིམགྒཾ པཱཔུཎིསྶཏི, སཀདཱགཱམཱི ཨནཱགཱམིམགྒཾ, ཨནཱགཱམཱི ཨརཧཏྟམགྒནྟི ཨིམམཏྠཾ སནྡྷཱཡ བྷགཝཏཱ ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ སཱསནེ ཏནྟི པཝེཎཱི ཀཐིཏཱཏི.

༣. དྷམྨདིནྣསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༤༩. ཏཏིཡེ ¶ དྷམྨདིནྣོཏི སཏྟསུ ཛནེསུ ཨེཀོ. བུདྡྷཀཱལསྨིཉྷི དྷམྨདིནྣོ ཨུཔཱསཀོ, ཝིསཱཁོ ཨུཔཱསཀོ, ཨུགྒོ གཧཔཏི, ཙིཏྟོ གཧཔཏི, ཧཏྠཀོ ཨཱལ༹ཝཀོ, ཙཱུལ༹ཨནཱཐཔིཎྜིཀོ, མཧཱཨནཱཐཔིཎྜིཀོཏི ཨིམེ སཏྟ ཛནཱ པཉྩསཏཨུཔཱསཀཔརིཝཱརཱ ཨཧེསུཾ. ཨེཏེསུ ཨེས ཨཉྙཏརོ.

གམྦྷཱིརཱཏི དྷམྨགམྦྷཱིརཱ སལླསུཏྟཱདཡོ. གམྦྷཱིརཏྠཱཏི ཨཏྠགམྦྷཱིརཱ ཙེཏནཱསུཏྟནྟཱདཡོ. ལོཀུཏྟརཱཏི ལོཀུཏྟརཏྠདཱིཔཀཱ ཨསངྑཏསཾཡུཏྟཱདཡོ. སུཉྙཏཔྤཊིསཾཡུཏྟཱཏི སཏྟསུཉྙཏཱདཱིཔཀཱ ཁཛྫནིཀསུཏྟནྟཱདཡོ. ཨུཔསམྤཛྫ ཝིཧརིསྶཱམཱཏི པཊིལབྷིཏྭཱ ཝིཧརིསྶཱམ. ཨེཝཉྷི ཝོ, དྷམྨདིནྣ, སིཀྑིཏབྦནྟི ཨེཝཾ ཏུམྷེཧི ཙནྡོཔམཔཊིཔདཾ རཐཝིནཱིཏཔཊིཔདཾ མོནེཡྻཔཊིཔདཾ མཧཱཨརིཡཝཾསཔཊིཔདཾ ¶ པཱུརེནྟེཧི སིཀྑིཏབྦཾ. ཨིཏི སཏྠཱ ཨིམེསཾ ཨུཔཱསཀཱནཾ ཨསཡ྄ཧབྷཱརཾ ཨཱརོཔེསི. ཀསྨཱ ¶ ? ཨེཏེ ཀིར ན ཨཏྟནོ བྷཱུམིཡཾ ཋཏྭཱ ཨོཝཱདཾ ཡཱཙིཾསུ, ཨཝིསེསེན པན སབྦབྷཱརཾ ཨུཀྑིཔིཏུཾ སམཏྠཱ ཝིཡ ‘‘ཨོཝདཏུ ནོ, བྷནྟེ, བྷགཝཱ’’ཏི ཡཱཙིཾསུ. ཏེན ཏེསཾ སཏྠཱ ཨསཡ྄ཧབྷཱརཾ ཨཱརོཔེནྟོ ཨེཝམཱཧ. ན ཁོ ནེཏནྟི ན ཁོ ཨེཏཾ. ནཀཱརོ པནེཏྠ བྱཉྫནསནྡྷིམཏྟམེཝཱཏི ཝེདིཏབྦོ. ཏསྨཱཏི ཡསྨཱ ཨིདཱནི ཨཏྟནོ བྷཱུམིཡཾ ཋཏྭཱ ཨོཝཱདཾ ཡཱཙཐ, ཏསྨཱ.

༤. གིལཱནསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༥༠. ཙཏུཏྠེ ན ཁོ པནེཏནྟི ན ཁོ ཨམྷེཧི ཨེཏཾ. སཔྤཉྙོ ཨུཔཱསཀོཏི སོཏཱཔནྣོ ཨདྷིཔྤེཏོ. ཨསྶཱསནཱིཡེཧི དྷམྨེཧཱིཏི ཨསྶཱསཀརེཧི དྷམྨེཧི. ཨསྶཱསཏཱཡསྨཱཏི ཨསྶཱསཏུ ཨཱཡསྨཱ. མཱརིསོཏི མརཎཔཊིབདྡྷོ. མརཎདྷམྨོཏི མརཎསབྷཱཝོ. ཨདྷིམོཙེཧཱིཏི ཋཔེཧི. ཨདྷིམོཙིཏནྟི ཋཔིཏཾ. ཨེཝཾ ¶ ཝིམུཏྟཙིཏྟསྶཱཏི ཨེཝཾ ཨརཧཏྟཕལཝིམུཏྟིཡཱ ཝིམུཏྟཙིཏྟསྶ. ཡདིདཾ ཝིམུཏྟིཡཱ ཝིམུཏྟནྟི ཡཾ ཨིདཾ ཝིམུཏྟིཾ ཨཱརབྦྷ ཝིམུཏྟིཡཱ ནཱནཱཀརཎཾ ཝཏྟབྦཾ སིཡཱ, ན ཏཾ ཝདཱམི. བྷིཀྑུསངྒྷསྶ ཧི ཙེཏིཡངྒཎབོདྷིཡངྒཎཝཏྟེསུ ཙེཝ ཨསཱིཏིཀྑནྡྷཀཝཏྟེསུ ཙཱཏི ཨཱགམནཱིཡགུཎེསུ པམཱཎཾ ནཱམ ནཏྠི, པཊིཝིདྡྷེ པན མགྒེ ཝཱ ཕལེ ཝཱ ཨུཔཱསཀཱནཉྩ བྷིཀྑཱུནཉྩ ནཱནཱཀརཎཾ ནཏྠི.

༩. པཉྙཱཔཊིལཱབྷསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༥༥. ནཝམེ པཉྙཱཔཊིལཱབྷཱཡ སཾཝཏྟནྟཱིཏི ཨེཏྠ སཏྟ སེཀྑཱ པཉྙཾ པཊིལབྷནྟི ནཱམ, ཁཱིཎཱསཝོ པཊིལདྡྷཔཉྙོ ནཱམཱཏི ཝེདིཏབྦོ. པརཏོ པཉྙཱབུདྡྷིཡཱཏིཨཱདཱིསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

སཔྤཉྙཝགྒོ ཚཊྛོ.

༧. མཧཱཔཉྙཝགྒོ

༡. མཧཱཔཉྙཱསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༥༨. སཏྟམེ ¶ ¶ མཧཱཔཉྙཏཱཡ སཾཝཏྟནྟཱིཏིཨཱདཱིསུ ‘‘མཧནྟེ ཨཏྠེ པརིགྒཎྷཱཏཱིཏི མཧཱཔཉྙཱ’’ཏིཨཱདིནཱ པཊིསམྦྷིདཱཡཾ (པཊི. མ. ༢.༤) ཝུཏྟནཡེནེཝ སབྦཏྠ སབྦཔདེསུ ཨཏྠོ ཝེདིཏབྦོ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

སོཏཱཔཏྟིསཾཡུཏྟཝཎྞནཱ ནིཊྛིཏཱ.

༡༢. སཙྩསཾཡུཏྟཾ

༡. སམཱདྷིཝགྒོ

༡. སམཱདྷིསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༧༡. སཙྩསཾཡུཏྟསྶ ¶ ¶ ¶ པཋམེ སམཱདྷིཾ, བྷིཀྑཝེཏི ཏེ ཀིར བྷིཀྑཱུ ཙིཏྟེཀགྒཏཱཡ པརིཧཱཡནྟི, ཨཐ ནེསཾ སཏྠཱ – ‘‘ཨེཝམེཏེ ཙིཏྟེཀགྒཏཾ ལབྷིཏྭཱ, ཀམྨཊྛཱནཾ ཝཌྜྷེཏྭཱ, ཝིསེསཾ པཱཔུཎིསྶནྟཱི’’ཏི ཨིམཾ དེསནཾ ཨཱརབྷི. ཏསྨཱཏིཧ, བྷིཀྑཝེ, ‘‘ཨིདཾ དུཀྑ’’ནྟི ཡོགོ ཀརཎཱིཡོཏི ཨེཏྠ ཡཐཱབྷཱུཏཱདིཝསེན ཀཱརཎཙྪེདོ ཝེདིཏབྦོ. ཨིདཉྷི ཝུཏྟཾ ཧོཏི – བྷིཀྑཝེ, ཡསྨཱ སམཱཧིཏོ བྷིཀྑུ ཙཏྟཱརི སཙྩཱནི ཡཐཱབྷཱུཏཾ པཛཱནཱཏི, ཏསྨཱ ཏུམྷེཧི ཙ སམཱཧིཏེཧི ཙཏུནྣཾ སཙྩཱནཾ ཡཐཱབྷཱུཏཾ པཛཱནནཏྠཱཡ ‘‘ཨིདཾ དུཀྑ’’ནྟི ཡོགོ ཀརཎཱིཡོ. ཏཐཱ ཡསྨཱ ཙཏྟཱརི སཙྩཱནི ཏཐཱགཏསྶེཝ པཱཏུབྷཱཝཱ པཱཀཊཱནི ཧོནྟི, ཡསྨཱ ཙ ཏཐཱགཏེན སུཝིབྷཏྟཱནི, ཡསྨཱ ཙ ཏེསུ ཨཔརིམཱཎཱ ཝཎྞཱ ཨཔརིམཱཎཱནི པདབྱཉྫནཱནི, ཡསྨཱ ཙ ཏེསཾ ཨཔྤཊིཝིདྡྷཏྟཱ ཝཊྚཾ ཝཌྜྷཏི, ཏེསཾ པཊིཝིདྡྷཀཱལཏོ པཊྛཱཡ ན ཝཌྜྷཏི, ཏསྨཱ ‘‘ཨེཝཾ ནོ ཝཊྚཾ ན ཝཌྜྷིསྶཏཱི’’ཏི ཏུམྷེཧི ‘‘ཨིདཾ དུཀྑ’’ནྟི ཡོགོ ཀརཎཱིཡོ.

༢. པཊིསལླཱནསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༧༢. དུཏིཡཾ ཀཱཡཝིཝེཀཝིཀལཱནཾ ཀཱཡཝིཝེཀཔཊིལཱབྷཏྠཱཡ ཝུཏྟཾ.

༣. པཋམཀུལཔུཏྟསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༡༠༧༣-༧༥. ཏཏིཡེ ཨབྷིསམཡཱཡཱཏི ཨབྷིསམཡཏྠཱཡ. སམཎབྲཱཧྨཎཱཏི ཙེཏྠ སཱསནཱཝཙརཱ ¶ ཨདྷིཔྤེཏཱ. ཏཐཱ ཙཏུཏྠཔཉྩམེསུ, ཏེན ཏེན ཨབྷིལཱཔེན བུཛ྄ཛྷནཀཱནཾ པན ཨཛ྄ཛྷཱསཡེནེཏཱནི ཝུཏྟཱནི.

༦. དུཏིཡསམཎབྲཱཧྨཎསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༧༦. ཚཊྛེ ¶ ཨབྷིསམྦུདྡྷཾ པཀཱསེསུནྟི ཨབྷིསམྦུདྡྷོ ཨཧནྟི ཨེཝཾ ཨཏྟཱནཾ ཨབྷིསམྦུདྡྷཾ པཀཱསཡིཾསུ. ཨིམསྨིཉྷི སུཏྟེ སབྦཉྙུབུདྡྷཱ ཙ སམཎགཧཎེན གཧིཏཱ.

༡༠. ཏིརཙྪཱནཀཐཱསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༨༠. དསམེ ¶ ཨནེཀཝིཧིཏནྟི ཨནེཀཝིདྷཾ. ཏིརཙྪཱནཀཐནྟི ཨནིཡྻཱནིཀཏྟཱ སགྒམོཀྑམགྒཱནཾ ཏིརཙྪཱནབྷཱུཏཾ ཀཐཾ. རཱཛཀཐནྟིཨཱདཱིསུ རཱཛཱནཾ ཨཱརབྦྷ ‘‘མཧཱསམྨཏོ མནྡྷཱཏཱ དྷམྨཱསོཀོ ཨེཝཾ མཧཱནུབྷཱཝོ’’ཏིཨཱདིནཱ ནཡེན པཝཏྟཀཐཱ རཱཛཀཐཱ. ཨེས ནཡོ ཙོརཀཐཱདཱིསུ. ཏེསུ ‘‘ཨསུཀོ རཱཛཱ ཨབྷིརཱུཔོ དསྶནཱིཡོ’’ཏིཨཱདིནཱ ནཡེན གེཧསིཏཀཐཱཝ ཏིརཙྪཱནཀཐཱ ཧོཏི. ‘‘སོཔི ནཱམ ཨེཝཾ མཧཱནུབྷཱཝོ ཁཡཾ གཏོ’’ཏི ཨེཝཾ པཝཏྟཱ པན ཀམྨཊྛཱནབྷཱཝེ ཏིཊྛཏི. ཙོརེསུཔི ‘‘མཱུལདེཝོ ཨེཝཾ མཧཱནུབྷཱཝོ མེགྷམཱལོ ཨེཝཾ མཧཱནུབྷཱཝོ’’ཏི ཏེསཾ ཀམྨཾ པཊིཙྩ ‘‘ཨཧོ སཱུརཱ’’ཏི གེཧསིཏཀཐཱཝ ཏིརཙྪཱནཀཐཱ. ཡུདྡྷེཔི བྷཱརཏཡུདྡྷཱདཱིསུ ‘‘ཨསུཀེན ཨསུཀོ ཨེཝཾ མཱརིཏོ ཨེཝཾ ཝིདྡྷོ’’ཏི ཀཱམསྶཱདཝསེནེཝ ཀཐཱ ཏིརཙྪཱནཀཐཱ, ‘‘ཏེཔི ནཱམ ཁཡཾ གཏཱ’’ཏི ཨེཝཾ པཝཏྟཱ པན སབྦཏྠ ཀམྨཊྛཱནམེཝ ཧོཏི. ཨཔིཙ ཨནྣཱདཱིསུ ‘‘ཨེཝཾ ཝཎྞཝནྟཾ གནྡྷཝནྟཾ རསཝནྟཾ ཕསྶསམྤནྣཾ ཁཱདིམྷ བྷུཉྫིམྷ པིཝིམྷ པརིབྷུཉྫིམྷཱ’’ཏི ཀཱམསྶཱདཝསེན ཀཐེཏུཾ ན ཝཊྚཏི. སཱཏྠཀཾ པན ཀཏྭཱ ‘‘པུབྦེ ཨེཝཾ ཝཎྞཱདིསམྤནྣཾ ཨནྣཾ པཱནཾ ཝཏྠཾ སཡནཾ མཱལཾ གནྡྷཾ ཝིལེཔནཾ སཱིལཝནྟཱནཾ ཨདམྷ, ཙེཏིཡེ པཱུཛཾ ཨཀརིམྷཱ’’ཏི ཀཐེཏུཾ ཝཊྚཏི.

ཉཱཏིཀཐཱདཱིསུཔི ‘‘ཨམྷཱཀཾ ཉཱཏཀཱ སཱུརཱ སམཏྠཱ’’ཏི ཝཱ, ‘‘པུབྦེ མཡཾ ཨེཝཾ ཝིཙིཏྲེཧི ཡཱནེཧི ཝིཙརིམྷཱ’’ཏི ཝཱ ཨསྶཱདཝསེན ཝཏྟུཾ ན ཝཊྚཏི. སཱཏྠཀཾ པན ཀཏྭཱ ‘‘ཏེཔི ནོ ཉཱཏཀཱ ཁཡཾ གཏཱ’’ཏི ཝཱ, ‘‘པུབྦེ མཡཾ ཨེཝརཱུཔཱ ཨུཔཱཧནཱ སངྒྷསྶ ཨདམྷཱ’’ཏི ཝཱ ཀཐེཏབྦཱ. གཱམཀཐཱདཱིསུཔི སུནིཝིཊྛདུནྣིཝིཊྛསུབྷིཀྑདུབྦྷིཀྑཱདིཝསེན ཝཱ ‘‘ཨསུཀགཱམཝཱསིནོ ¶ སཱུརཱ སམཏྠཱ’’ཏི ཝཱ ཨེཝཾ ཨསྶཱདཝསེན ཝཏྟུཾ ན ཝཊྚཏི, སཱཏྠཀཾ པན ཀཏྭཱ ‘‘སདྡྷཱ པསནྣཱ’’ཏི ཝཱ, ‘‘ཁཡཾ གཏཱ’’ཏི ཝཱ ཝཏྟུཾ ཝཊྚཏི. ནིགམནགརཛནཔདཀཐཱསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ.

ཨིཏྠིཀཐཱཔི ¶ ¶ ཝཎྞསཎྛཱནཱདཱིནི པཊིཙྩ ཨསྶཱདཝསེན ཝཏྟུཾ ན ཝཊྚཏི, ‘‘སདྡྷཱ པསནྣཱ ཁཡཾ གཏཱ’’ཏི ཨེཝམེཝ ཝཊྚཏི. སཱུརཀཐཱཔི ‘‘ནནྡིམིཏྟོ ནཱམ ཡོདྷོ སཱུརོ ཨཧོསཱི’’ཏི ཨསྶཱདཝསེན ཝཏྟུཾ ན ཝཊྚཏི, ‘‘སདྡྷོ པསནྣོ ཨཧོསི, ཁཡཾ གཏོ’’ཏི ཨེཝམེཝ ཝཊྚཏི. སུརཱཀཐཱཏིཔི པཱཋོ. སཱཔི ཙེསཱ སུརཱཀཐཱ ‘‘ཨེཝརཱུཔཱ ནཱམ སུརཱ པཱིཏཱ རཏིཛནནཱི ཧོཏཱི’’ཏི ཨསྶཱདཝསེནེཝ ན ཝཊྚཏི, ཨཱདཱིནཝཝསེན པན ‘‘ཨུམྨཏྟཀསཾཝཏྟནིཀཱ’’ཏིཨཱདིནཱ ནཡེན ཝཊྚཏི. ཝིསིཁཱཀཐཱཔི ‘‘ཨསུཀཝིསིཁཱ སུནིཝིཊྛཱ དུནྣིཝིཊྛཱ’’ཏི ཝཱ, ‘‘ཨསུཀཝིསིཁཱཡ ཝཱསིནོ སཱུརཱ སམཏྠཱ’’ཏི ཝཱ ཨསྶཱདཝསེནེཝ ཝཏྟུཾ ན ཝཊྚཏི, ‘‘སདྡྷཱ པསནྣཱ ཁཡཾ གཏཱ’’ཏི ཨེཙྩེཝཾ ཝཊྚཏི. ཀུམྦྷཊྛཱནཀཐཱཏི ཨུདཀཏིཏྠཀཐཱ ཝུཙྩཏི, ཀུམྦྷདཱསིཀཐཱ ཝཱ. སཱཔི ‘‘པཱསཱདིཀཱ ནཙྩིཏུཾ གཱཡིཏུཾ ཚེཀཱ’’ཏི ཨསྶཱདཝསེན ན ཝཊྚཏི, ‘‘སདྡྷཱ པསནྣཱ’’ཏིཨཱདིནཱ ནཡེནེཝ ཝཊྚཏི.

པུབྦཔེཏཀཐཱཏི ཨཏཱིཏཉཱཏིཀཐཱ. ཏཏྠ ཝཏྟམཱནཉཱཏིཀཐཱསདིསོཝ ཝིནིཙྪཡོ. ནཱནཏྟཀཐཱཏི པུརིམཔཙྪིམཀཐཱཧི ཝིམུཏྟཱ ཨཝསེསཱ ནཱནཱསབྷཱཝཱ ནིརཏྠཀཀཐཱ. ལོཀཀྑཱཡིཀཱཏི ‘‘ཨཡཾ ལོཀོ ཀེན ནིམྨིཏོ, ཨསུཀེན ནཱམ ནིམྨིཏོ, ཀཱཀོ སེཏོ ཨཊྛཱིནཾ སེཏཏྟཱ, བལཱཀཱ རཏྟཱ ལོཧིཏསྶ རཏྟཏྟཱ’’ཏི ཨེཝམཱདིཀཱ ལོཀཱཡཏཝིཏཎྜསལླཱཔཀཐཱ. སམུདྡཀྑཱཡིཀཱ ནཱམ ‘‘ཀསྨཱ སམུདྡོ སཱགརོ, སཱགརདེཝེན ཁནིཏཏྟཱ སཱགརོ, ཁཏོ མེཏི ཧཏྠམུདྡཱཡ ནིཝེདིཏཏྟཱ སམུདྡོ’’ཏི ཨེཝམཱདིཀཱ ནིརཏྠཀསམུདྡཀྑཱཡིཀཀཐཱ. ཨིཏི བྷཝོ ཨིཏི ཨབྷཝོཏི ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ ནིརཏྠཀཀཱརཎཾ ཝཏྭཱ པཝཏྟིཏཀཐཱ ཨིཏིབྷཝཱབྷཝཀཐཱ. ཨེཏྠ ཙ བྷཝོཏི སསྶཏཾ, ཨབྷཝོཏི ཨུཙྪེདཾ. བྷཝོཏི ཝུདྡྷི, ཨབྷཝོཏི ¶ ཧཱནི. བྷཝོཏི ཀཱམསུཁཾ, ཨབྷཝོཏི ཨཏྟཀིལམཐོ. ཨིཏི ཨིམཱཡ ཚབྦིདྷཱཡ ཨིཏིབྷཝཱབྷཝཀཐཱཡ སདྡྷིཾ བཱཏྟིཾས ཏིརཙྪཱནཀཐཱ ནཱམ ཧོནྟི. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝཱཏི.

པཋམོ ཝགྒོ.

༢. དྷམྨཙཀྐཔྤཝཏྟནཝགྒོ

༡. དྷམྨཙཀྐཔྤཝཏྟནསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༨༡. དུཏིཡསྶ ¶ ¶ པཋམེ བཱརཱཎསིཡནྟི ཨེཝཾནཱམཀེ ནགརེ. ཨིསིཔཏནེ མིགདཱཡེཏི ཨིསཱིནཾ པཏནུཔྤཏནཝསེན ཨེཝཾལདྡྷནཱམེ མིགཱནཾ ཨབྷཡདཱནཝསེན དིནྣཏྟཱ མིགདཱཡསངྑཱཏེ ཨཱརཱམེ. ཨེཏྠ ཧི ཨུཔྤནྣུཔྤནྣཱ སབྦཉྙུཨིསཡོ པཏནྟི, དྷམྨཙཀྐཔྤཝཏྟནཏྠཾ ནིསཱིདནྟཱིཏི ཨཏྠོ. ནནྡམཱུལཀཔབྦྷཱརཏོ སཏྟཱཧཙྩཡེན ནིརོདྷསམཱཔཏྟིཏོ ཝུཊྛིཏཱ ཨནོཏཏྟདཧེ ཀཏམུཁདྷོཝནཱདིཀིཙྩཱ ཨཱཀཱསེན ཨཱགནྟྭཱ པཙྩེཀབུདྡྷཨིསཡོཔེཏྠ ཨོཏརཎཝསེན པཏནྟི, ཨུཔོསཐཏྠཉྩ ཨནུཔོསཐཏྠཉྩ སནྣིཔཏནྟི, གནྡྷམཱདནཾ པཊིགཙྪནྟཱཔི ཏཏོཝ ཨུཔྤཏནྟཱིཏི ཨིམིནཱ ཨིསཱིནཾ པཏནུཔྤཏནཝསེན ཏཾ ‘‘ཨིསིཔཏན’’ནྟི ཝུཙྩཏི.

ཨཱམནྟེསཱིཏི དཱིཔངྐརཔཱདམཱུལེ ཀཏཱབྷིནཱིཧཱརཏོ པཊྛཱཡ པཱརམིཡོ པཱུརེནྟོ ཨནུཔུབྦེན པཙྪིམབྷཝེ ཀཏཱབྷིནིཀྑམནོ ཨནུཔུབྦེན བོདྷིམཎྜཾ པཏྭཱ ཏཏྠ ཨཔརཱཛིཏཔལླངྐེ ནིསིནྣོ མཱརབལཾ བྷིནྡིཏྭཱ པཋམཡཱམེ པུབྦེནིཝཱསཾ ཨནུསྶརིཏྭཱ མཛ྄ཛྷིམཡཱམེ དིབྦཙཀྑུཾ ཝིསོདྷེཏྭཱ པཙྪིམཡཱམཱཝསཱནེ དསསཧསྶིལོཀདྷཱཏུཾ ཨུནྣཱདེནྟོ སབྦཉྙུཏཾ པཏྭཱ སཏྟ སཏྟཱཧཱནི བོདྷིམཎྜེ ཝཱིཏིནཱམེཏྭཱ མཧཱབྲཧྨུནཱ ཨཱཡཱཙིཏདྷམྨདེསནོ བུདྡྷཙཀྑུནཱ ལོཀཾ ཝོལོཀེཏྭཱ ལོཀཱནུགྒཧེན བཱརཱཎསིཾ གནྟྭཱ པཉྩཝགྒིཡེ སཉྙཱཔེཏྭཱ དྷམྨཙཀྐཾ པཝཏྟེཏུཀཱམོ ཨཱམནྟེསི.

དྭེམེ, བྷིཀྑཝེ, ཨནྟཱཏི དྭེ ཨིམེ, བྷིཀྑཝེ, ཀོཊྛཱསཱ. ཨིམསྶ པན པདསྶ སཧ སམུདཱཧཱརེན སམུདཱཧཱརནིགྒྷོསོ ཧེཊྛཱ ཨཝཱིཙིཾ ཨུཔརི བྷཝགྒཾ པཏྭཱ དསསཧསྶིལོཀདྷཱཏུཾ པཏྠརིཏྭཱ ¶ ཨཊྛཱསི. ཏསྨིཾཡེཝ སམཡེ ཨཊྛཱརསཀོཊིསངྑཱ བྲཧྨཱནོ སམཱགཙྪིཾསུ, པཙྪིམདིསཱཡ སཱུརིཡོ ཨཏྠམེཏི, པཱཙཱིནདིསཱཡ ཨཱསཱལ༹ྷནཀྑཏྟེན ཡུཏྟོ པུཎྞཙནྡོ ཨུགྒཙྪཏི. ཏསྨིཾ སམཡེ བྷགཝཱ ཨིམཾ དྷམྨཙཀྐཔྤཝཏྟནསུཏྟཾ ཨཱརབྷནྟོ ‘‘དྭེམེ, བྷིཀྑཝེ, ཨནྟཱ’’ཏིཨཱདིམཱཧ.

ཏཏྠ ¶ པབྦཛིཏེནཱཏི གིཧིསཾཡོཛནཾ ཚིནྡིཏྭཱ པབྦཛྫུཔགཏེན. ན སེཝིཏབྦཱཏི ན ཝལ༹ཉྫེཏབྦཱ ¶ . ཡོ ཙཱཡཾ ཀཱམེསུ ཀཱམསུཁལླིཀཱནུཡོགོཏི ཡོ ཙ ཨཡཾ ཝཏྠུཀཱམེསུ ཀིལེསཀཱམསུཁསྶ ཨནུཡོགོ. ཧཱིནོཏི ལཱམཀོ. གམྨོཏི གཱམཝཱསཱིནཾ སནྟཀོ. པོཐུཛྫནིཀོཏི ཨནྡྷབཱལཛནེན ཨཱཙིཎྞོ. ཨནརིཡོཏི ན ཨརིཡོ ན ཝིསུདྡྷོ ན ཨུཏྟམོ ན ཝཱ ཨརིཡཱནཾ སནྟཀོ. ཨནཏྠསཾཧིཏོཏི ན ཨཏྠསཾཧིཏོ, ཧིཏསུཁཱཝཧཀཱརཎཾ ཨནིསྶིཏོཏི ཨཏྠོ. ཨཏྟཀིལམཐཱནུཡོགོཏི ཨཏྟནོ ཀིལམཐསྶ ཨནུཡོགོ, ཨཏྟནོ དུཀྑཀརཎནྟི ཨཏྠོ. དུཀྑོཏི ཀཎྚཀཱཔསྶཡསེཡྻཱདཱིཧི ཨཏྟམཱརཎེཧི དུཀྑཱཝཧོ.

པཉྙཱཙཀྑུཾ ཀརོཏཱིཏི ཙཀྑུཀརཎཱི. དུཏིཡཔདཾ ཏསྶེཝ ཝེཝཙནཾ. ཨུཔསམཱཡཱཏི ཀིལེསཱུཔསམཏྠཱཡ. ཨབྷིཉྙཱཡཱཏི ཙཏུནྣཾ སཙྩཱནཾ ཨབྷིཛཱནནཏྠཱཡ. སམྦོདྷཱཡཱཏི ཏེསཾཡེཝ སམྦུཛ྄ཛྷནཏྠཱཡ. ནིབྦཱནཱཡཱཏི ནིབྦཱནསཙྪིཀིརིཡཱཡ. སེསམེཏྠ ཡཾ ཝཏྟབྦཾ སིཡཱ, ཏཾ ཧེཊྛཱ ཏཏྠ ཏཏྠ ཝུཏྟམེཝ. སཙྩཀཐཱཔི སབྦཱཀཱརེནེཝ ཝིསུདྡྷིམགྒེ (ཝིསུདྡྷི. ༢.༥༢༩) ཝིཏྠཱརིཏཱ.

ཏིཔརིཝཊྚནྟི སཙྩཉཱཎཀིཙྩཉཱཎཀཏཉཱཎསངྑཱཏཱནཾ ཏིཎྞཾ པརིཝཊྚཱནཾ ཝསེན ཏིཔརིཝཊྚཾ. ཨེཏྠ ཧི ‘‘ཨིདཾ དུཀྑཾ ཨརིཡསཙྩཾ, ཨིདཾ དུཀྑསམུདཡ’’ནྟི ཨེཝཾ ཙཏཱུསུ སཙྩེསུ ཡཐཱབྷཱུཏཾ ཉཱཎཾ སཙྩཉཱཎཾ ནཱམ. ཏེསུཡེཝ ‘‘པརིཉྙེཡྻཾ པཧཱཏབྦ’’ནྟི ཨེཝཾ ཀཏྟབྦཀིཙྩཛཱནནཉཱཎཾ ཀིཙྩཉཱཎཾ ནཱམ. ‘‘པརིཉྙཱཏཾ པཧཱིན’’ནྟི ཨེཝཾ ཏསྶ ཏསྶ ཀིཙྩསྶ ཀཏབྷཱཝཛཱནནཉཱཎཾ ཀཏཉཱཎཾ ནཱམ. དྭཱདསཱཀཱརནྟི ཏེསཾཡེཝ ཨེཀེཀསྨིཾ སཙྩེ ཏིཎྞཾ ཏིཎྞཾ ཨཱཀཱརཱནཾ ཝསེན དྭཱདསཱཀཱརཾ. ཉཱཎདསྶནནྟི ཨེཏེསཾ ཏིཔརིཝཊྚཱནཾ དྭཱདསནྣཾ ཨཱཀཱརཱནཾ ཝསེན ཨུཔྤནྣཉཱཎསངྑཱཏཾ དསྶནཾ. དྷམྨཙཀྑུནྟི ཨཉྙཏྠ ¶ ཏཡོ མགྒཱ ཏཱིཎི ཙ ཕལཱནི དྷམྨཙཀྑུ ནཱམ ཧོནྟི, ཨིདྷ པཋམམགྒོཝ.

དྷམྨཙཀྐེཏི པཊིཝེདྷཉཱཎེ ཙེཝ དེསནཱཉཱཎེ ཙ. བོདྷིཔལླངྐེ ནིསིནྣསྶ ཧི ཙཏཱུསུ སཙྩེསུ ཨུཔྤནྣཾ དྭཱདསཱཀཱརཾ པཊིཝེདྷཉཱཎམྤི, ཨིསིཔཏནེ ནིསིནྣསྶ དྭཱདསཱཀཱརཱཡ སཙྩདེསནཱཡ པཝཏྟིཏཾ དེསནཱཉཱཎམྤི དྷམྨཙཀྐཾ ནཱམ. ཨུབྷཡམྤི ཧེཏཾ དསབལསྶ ཨུརེ པཝཏྟཉཱཎམེཝ. ཨིམཱཡ ¶ དེསནཱཡ པཀཱསེནྟེན བྷགཝཏཱ དྷམྨཙཀྐཾ པཝཏྟིཏཾ ནཱམ. ཏཾ པནེཏཾ དྷམྨཙཀྐཾ ཡཱཝ ཨཉྙཱསིཀོཎྜཉྙཏྠེརོ ཨཊྛཱརསཧི བྲཧྨཀོཊཱིཧི སདྡྷིཾ སོཏཱཔཏྟིཕལེ པཏིཊྛཱཏི ¶ , ཏཱཝ ནཾ བྷགཝཱ པཝཏྟེཏི ནཱམ, པཏིཊྛིཏེ ཙ པཝཏྟིཏཾ ནཱམ. ཏཾ སནྡྷཱཡ པཝཏྟིཏེ ཙ པན བྷགཝཏཱ དྷམྨཙཀྐེ བྷུམྨཱ དེཝཱ སདྡམནུསྶཱཝེསུནྟིཨཱདི ཝུཏྟཾ.

ཏཏྠ བྷུམྨཱཏི བྷཱུམཊྛཀདེཝཏཱ. སདྡམནུསྶཱཝེསུནྟི ཨེཀཔྤཧཱརེནེཝ སཱདྷུཀཱརཾ དཏྭཱ – ‘‘ཨེཏཾ བྷགཝཏཱ’’ཏིཨཱདཱིནི ཝདནྟཱ ཨནུསཱཝཡིཾསུ. ཨོབྷཱསོཏི སབྦཉྙུཏཉྙཱཎོབྷཱསོ. སོ ཧི ཏདཱ དེཝཱནཾ དེཝཱནུབྷཱཝཾ ཨཏིཀྐམིཏྭཱ ཝིརོཙིཏྠ. ཨཉྙཱསི ཝཏ, བྷོ, ཀོཎྜཉྙོཏི ཨིམསྶཔི ཨུདཱནསྶ ཨུདཱཧཱརནིགྒྷོསོ དསསཧསྶིལོཀདྷཱཏུཾ ཕརིཏྭཱ ཨཊྛཱསི.

༩. སངྐཱསནསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༨༩. ནཝམེ ཨཔརིམཱཎཱ ཝཎྞཱཏི ཨཔྤམཱཎཱནི ཨཀྑརཱནི. བྱཉྫནཱཏི ཏེསཾཡེཝ ཝེཝཙནཾ, ཝཎྞཱནཾ ཝཱ ཨེཀདེསཱ ཡདིདཾ བྱཉྫནཱ ནཱམ. སངྐཱསནཱཏི ཝིབྷཏྟིཡོ. ཨེཀམེཀསྨིཉྷི སཙྩེ སབྦཱཀཱརེན ཝིཏྠཱརིཡམཱནེ ཝཎྞཱདཱིནཾ ཨནྟོ ནཱམ ནཏྠི. ཏསྨཱ ཨེཝམཱཧ.

༡༠. ཏཐསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༩༠. དསམེ སབྷཱཝཱཝིཛཧནཊྛེན ཏཐཾ. དུཀྑཉྷི དུཀྑམེཝ ཝུཏྟཾ. སབྷཱཝསྶ ཨམོགྷཏཱཡ ཨཝིཏཐཾ. ན ཧི དུཀྑཾ ཨདུཀྑཾ ནཱམ ཧོཏི. ཨཉྙབྷཱཝཱནུཔགམེན ཨནཉྙཐཾ. ན ཧི དུཀྑཾ སམུདཡཱདིབྷཱཝཾ ཨུཔགཙྪཏི. སམུདཡཱདཱིསུཔི ཨེསེཝ ནཡོཏི.

དྷམྨཙཀྐཔྤཝཏྟནཝགྒོ དུཏིཡོ.

༣. ཀོཊིགཱམཝགྒོ

༡. ཀོཊིགཱམསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༩༡. ཏཏིཡསྶ ¶ ¶ པཋམེ ཨནནུབོདྷཱཏི ཨནནུབུཛ྄ཛྷནེན. ཨཔྤཊིཝེདྷཱཏི ཨཔྤཊིཝིཛ྄ཛྷནེན.

༢. དུཏིཡཀོཊིགཱམསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༩༢. དུཏིཡེ ¶ ཙེཏོཝིམུཏྟི པཉྙཱཝིམུཏྟཱིཏི ཕལསམཱཔཏྟིཕལཔཉྙཱནཾ ནཱམཾ.

༧. ཏཐསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༩༧. སཏྟམེ ཏསྨཱ ཨརིཡསཙྩཱནཱིཏི ཡསྨཱ ཏཐཱནི ཨཝིཏཐཱནི ཨནཉྙཐཱནི, ཏསྨཱ ཨརིཡཱནཾ སཙྩཱནཱིཏི ཝུཙྩནྟི. ན ཧི ཝིཏཐཱནི ཨརིཡཱ ཨརིཡསཙྩཏོ པཊིཝིཛ྄ཛྷནྟི.

༨. ལོཀསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༠༩༨. ཨཊྛམེ ཏཐཱགཏོ ཨརིཡོ, ཏསྨཱ ‘‘ཨརིཡསཙྩཱནཱི’’ཏི ཡསྨཱ ཨརིཡེན ཏཐཱགཏེན པཊིཝིདྡྷཏྟཱ དེསིཏཏྟཱ ཙ ཏཱནི ཨརིཡསནྟཀཱནི ཧོནྟི, ཏསྨཱ ཨརིཡསྶ སཙྩཏྟཱ ཨརིཡསཙྩཱནཱིཏི ཨཏྠོ.

༡༠. གཝམྤཏིསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༡༠༠. དསམེ སཧཉྩནིཀེཏི སཧཉྩནིཡནགརེ. ཡོ, བྷིཀྑཝེ, དུཀྑཾ པསྶཏི, དུཀྑསམུདཡམྤི ¶ སོ པསྶཏཱིཏིཨཱདི ཨེཀཔཊིཝེདྷཝསེན ཝུཏྟཾ, ཨིམསྨིཉྷི སུཏྟེ ཨེཀཔཊིཝེདྷོཝ ཀཐིཏོ.

ཀོཊིགཱམཝགྒོ ཏཏིཡོ.

༤. སཱིསཔཱཝནཝགྒོ

༡. སཱིསཔཱཝནསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༡༠༡. ཙཏུཏྠསྶ པཋམེ ཡདིདཾ ཨུཔརཱིཏི ཡཱནི ཨིམཱནི ཨུཔརི. སཱིསཔཱཝནེཏི སཱིསཔཱརུཀྑེ.

༢. ཁདིརཔཏྟསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༡༠༢. དུཏིཡེ ¶ ཨནབྷིསམེཙྩཱཏི ཉཱཎེན ཨནབྷིསམཱགནྟྭཱ, ཨཔྤཊིཝིཛ྄ཛྷིཏྭཱཏི ཨཏྠོ.

༣. དཎྜསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༡༠༣. ཏཏིཡེ ¶ ཨསྨཱ ལོཀཱ པརཾ ལོཀནྟི ཨིམམྷཱ མནུསྶལོཀཱ པརཾ ནིརཡམྤི, ཏིརཙྪཱནཡོནིམྤི, པེཏྟིཝིསཡམྤི, མནུསྶལོཀམྤི, དེཝལོཀམྤི, གཙྪནྟི, པུནཔྤུནཾ ཝཊྚསྨིཾཡེཝ ནིབྦཏྟནྟཱིཏི ཨཏྠོ.

༥. སཏྟིསཏསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༡༠༥. པཉྩམེ ཨེཝཉྩེཏཾ, བྷིཀྑཝེ, ཨསྶཱཏི, བྷིཀྑཝེ, ཨེཝཾ ཙེ ཨེཏཾ བྷཝེཡྻ, ནིརནྟརཾ ¶ སཏྟིསཏེཧི ཧཉྙམཱནསྶ དུཀྑདོམནསྶེཧི སཧེཝེས སཙྩཱབྷིསམཡོ བྷཝེཡྻ ཙེཏི ཨཏྠོ.

༩. ཨིནྡཁཱིལསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༡༠༩. ནཝམེ མུཁཾ ཨོལོཀེནྟཱིཏི ཨཛ྄ཛྷཱསཡཾ ཨོལོཀེནྟི. ཨཛ྄ཛྷཱསཡོ ཨིདྷ མུཁནྟི ཨདྷིཔྤེཏོ.

༡༠. ཝཱདཏྠིཀསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༡༡༠. དསམེ སིལཱཡཱུཔོཏི སིལཱཐམྦྷོ. སོལ༹སཀུཀྐུཀོཏི སོལ༹སཧཏྠོ. སོལ༹སཀུཀྐཱུཏིཔི པཱཋོ. ཧེཊྛཱ ནེམངྒམཱཏི ཧེཊྛཱ ཨཱཝཱཊཾ པཝིཊྛཱ. ཨཊྛ ཀུཀྐུ ཨུཔརིནེམསྶཱཏི ཨཊྛ ཧཏྠཱ ཨཱཝཱཊསྶ ཨུཔརི ཨུགྒནྟྭཱ ཋིཏཱ བྷཝེཡྻུཾ. བྷུསཱཏི བལཝཏཱི. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

སཱིསཔཱཝནཝགྒོ ཙཏུཏྠོ.

༥. པཔཱཏཝགྒོ

༡. ལོཀཙིནྟཱསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༡༡༡. པཉྩམསྶ པཋམེ སུམཱགདྷཱཡ པོཀྑརཎིཡཱཏི ཨེཝཾནཱམིཀཱཡ པོཀྑརཎིཡཱ. ལོཀཙིནྟཾ ཙིནྟེནྟོཏི, ‘‘ཀེན ནུ ཁོ ཙནྡིམསཱུརིཡཱ ཀཏཱ, ཀེན མཧཱཔཐཝཱི, ཀེན མཧཱསམུདྡོ, ཀེན སཏྟཱ ཨུཔྤཱདིཏཱ, ཀེན པབྦཏཱ, ཀེན ཨམྦཏཱལནཱལི༹ཀེརཱདཡོ’’ཏི ཨེཝརཱུཔཾ ལོཀཙིནྟཾ ཙིནྟེནྟོ ནིསཱིདི.

ཝིཙེཏོཏི ¶ ¶ ¶ ཝིགཏཙིཏྟོ ཝིཀྑིཏྟཙིཏྟོ ཝཱ. བྷཱུཏཾཡེཝ ཨདྡསཱཏི ཏེ ཀིར ཨསུརཱ སམྦརིམཱཡཾ སམྤརིཝཏྟེཏྭཱ ཡཐཱ ནེ སོ པུརིསོ ཧཏྠིཨསྶཱདཱིསུ ཨཱརུཧནྟེ ཨུཀྑིཔིཏྭཱ, བྷིསམུལཱ༹ལཙྪིདྡེཧི པཝིསནྟེ པསྶཏི, ཨེཝཾ ཨདྷིཊྛཧིཾསུ. ཏཾ སནྡྷཱཡ སཏྠཱ ‘‘བྷཱུཏཾཡེཝ ཨདྡསཱ’’ཏི ཨཱཧ. དེཝཱནཾཡེཝ མོཧཡམཱནཱཏི དེཝཱནཾ ཙིཏྟཾ མོཧཡནྟཱ. ཏསྨཱཏི ཡསྨཱ ལོཀཙིནྟཾ ཙིནྟེནྟོ ཨུམྨཏྟཀོཔི ཧོཏི, ཏསྨཱ.

༢-༣. པཔཱཏསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༡༡༡༢-༡༣. དུཏིཡེ པཊིབྷཱནཀཱུཊོཏི ཨེཀོ མཧནྟོ པབྦཏསདིསོ མརིཡཱདཔཱསཱཎོ. ཏཏིཡེ ཨནིཊྛརཱུཔནྟི ཨནིཊྛསབྷཱཝཾ.

༤. ཀཱུཊཱགཱརསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༡༡༤. ཙཏུཏྠེ ཧེཊྛིམཾ གྷརཾ ཨཀརིཏྭཱཏི ཐམྦྷབྷིཏྟིཔཱདུསྶཱཔནཱདིནཱ གྷརསྶ ཧེཊྛིམབྷཱགཾ ཨཀཏྭཱ.

༥. ཝཱལསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༡༡༥. པཉྩམེ སནྠཱགཱརེཏི སིཔྤུགྒཎྷནསཱལཱཡཾ. ཨུཔཱསནཾ ཀརོནྟེཏི ཀཎྜཁིཔནསིཔྤཾ ཀརོནྟེ. ཨསནཾ ཨཏིཔཱཏེནྟེཏི ཀཎྜཾ ཨཏིཀྐམེནྟེ. པོངྑཱནུཔོངྑནྟི ཨེཀཾ ཀཎྜཾ ཁིཔིཏྭཱ ཡཐཱ ཨསྶ སརསྶ པོངྑཾ ཝིཛ྄ཛྷཏི, ཨཔརཾ ཨནུཔོངྑཾ ནཱམ དུཏིཡསྶ པོངྑཾ, པུན ཨཔརཾ ཏསྶ པོངྑནྟི ཨེཝཾ ཨཏིཔཱཏེནྟེ ཨདྡས. ཡཏྲ ཧི ནཱམཱཏི ཡེ ནཱམ. དུརབྷིསམྦྷཝཏརནྟི དུཀྐརཏརཾ. སཏྟདྷཱ བྷིནྣསྶ ཝཱལསྶ ཀོཊིཡཱ ཀོཊིཾ པཊིཝིཛ྄ཛྷེཡྻཱཏི ཨེཀཾ ཝཱལཾ སཏྟདྷཱ བྷིནྡིཏྭཱ, ཏསྶ ཨེཀཾ བྷེདཾ གཧེཏྭཱ, ཝཱཏིངྒཎམཛ྄ཛྷེ བནྡྷིཏྭཱ, ཨཔརཾ བྷེདཾ ཀཎྜསྶ ཨགྒཀོཊིཡཾ བནྡྷིཏྭཱ, ¶ ཨུསབྷམཏྟེ ཋིཏོ ཀཎྜབདྡྷཱཡ ཀོཊིཡཱ ཏཾ ཝཱཏིངྒཎབདྡྷཀོཊིཾ པཊིཝིཛ྄ཛྷེཡྻཱཏི ཨཏྠོ. ཏསྨཱཏི ཡསྨཱ ཨེཝཾ དུཔྤཊིཝིཛ྄ཛྷཱནི ཙཏྟཱརི སཙྩཱནི, ཏསྨཱ.

༧. པཋམཚིགྒལ༹ཡུགསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༡༡༧. སཏྟམེ ¶ ¶ ཨཉྙམཉྙཁཱདིཀཱཏི ཨཉྙམཉྙཾ ཁཱདནཾ. དུབྦལཁཱདིཀཱཏི བལཝནྟེཧི མཙྪཱདཱིཧི དུབྦལཱནཾ མཙྪཱདཱིནཾ ཁཱདནཾ.

༨. དུཏིཡཚིགྒལ༹ཡུགསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༡༡༨. ཨཊྛམེ མཧཱཔཐཝཱིཏི ཙཀྐཝཱལ༹གབྦྷནྟརཱ མཧཱཔཐཝཱི. ཨདྷིཙྩམིདཾ, བྷནྟེཏི ཨིདཾ ཨདྷིཙྩུཔྤཏྟིཀཾ སཙེ ཏཾ ཡུགཾ ན པཱུཏི བྷཝེཡྻ, སམུདྡེ ཨུདཀཾ ན སུསྶེཡྻ, སོ ཙ ཀཙྪཔོ ན མརེཡྻ, ཨཔི ནཱམ ཡདིཙྪཱཝསེན སིཡཱཏི ཨཏྠོ.

ཨེཝཾ ཨདྷིཙྩམིདཾ, བྷིཀྑཝེཏི ཨེཏྠ མཧཱསཱིཝཏྠེརོ ཙཏྟཱརི ཡུགཱནི དསྶེཏི – པུརཏྠིམཙཀྐཝཱལ༹མུཁཝཊྚིཡཾ ཋིཏེན པུརིསེན པཀྑིཏྟཡུགསྶ ཧི ཚིགྒལེ༹ན ཏསྶ ཨནྡྷཀཙྪཔསྶ གཱིཝཱཡ པཝེསནཾ ཝིཡ མནུསྶཔཊིལཱབྷོ ཨདྷིཙྩཔཊིལཱབྷཱི. དཀྑིཎཙཀྐཝཱལ༹མུཁཝཊྚིཡཾ ཋིཏེན པཀྑིཏྟསྶ པན པརིབྦྷམནྟསྶ པུརིམཡུགཾ པཏྭཱ ཚིགྒལེ༹ན ཚིགྒལུ༹པརི ཨཱརུལ༹ྷསྶ ཚིགྒལེ༹ན གཱིཝཔྤཝེསནཾ ཝིཡ ཏཐཱགཏུཔྤཱདོ ཨདྷིཙྩཏརསམྦྷཝོ. པཙྪིམཙཀྐཝཱལ༹མུཁཝཊྚིཡཾ ཋིཏེན པཀྑིཏྟསྶ པན པརིབྦྷམནྟསྶ པུརིམཡུགདྭཡཾ པཏྭཱ ཚིགྒལེ༹ན ཚིགྒལུ༹པརི ཨཱརུལ༹ྷསྶ ཚིགྒལེ༹ན གཱིཝཔྤཝེསནཾ ཝིཡ ཏཐཱགཏཔྤཝེདིཏསྶ དྷམྨཝིནཡསྶ དཱིཔནཾ ཨདྷིཙྩཏརསམྦྷཝཾ. ཨུཏྟརཙཀྐཝཱལ༹མུཁཝཊྚིཡཾ ཋིཏེན པཀྑིཏྟསྶ པན པརིབྦྷམནྟསྶ པུརིམཡུགཏྟཡཾ པཏྭཱ ཚིགྒལེ༹ན ཚིགྒལུ༹པརི ཨཱརུལ༹ྷསྶ ཚིགྒལེ༹ན གཱིཝཔྤཝེསནཾ ཝིཡ ཙཏུསཙྩཔཊིཝེདྷོ ཨཏིཝིཡ ཨདྷིཙྩཏརསམྦྷཝོ ཝེདིཏབྦོ. ནཝམཱདཱིནི ཨབྷིསམཡསཾཡུཏྟེ ཝུཏྟནཡཱནེཝཱཏི.

པཔཱཏཝགྒོ པཉྩམོ.

༦. ཨབྷིསམཡཝགྒཝཎྞནཱ

༡༡༢༡. ཨབྷིསམཡཝགྒོ ¶ ¶ ནིདཱནཝགྒེ ཨབྷིསམཡསཾཡུཏྟེ ཝིཏྠཱརིཏོཝ.

༧. པཋམཨཱམཀདྷཉྙཔེཡྻཱལཝགྒོ

༣. པཉྙཱསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༡༣༣. ཨཱམཀདྷཉྙཔེཡྻཱལེ ¶ ཨརིཡེན པཉྙཱཙཀྑུནཱཏི ཝིཔསྶནཾ ཨཱདིཾ ཀཏྭཱ ལོཀིཡལོཀུཏྟརེན ཉཱཎཙཀྑུནཱ.

༤. སུརཱམེརཡསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༡༣༤. སུརཱམེརཡམཛྫཔྤམཱདཊྛཱནཱ པཊིཝིརཏཱཏི ཨེཏྠ སུརཱ ནཱམ པིཊྛསུརཱ, ཨོདནསུརཱ, པཱུཝསུརཱ, ཀིཎྞཔཀྑིཏྟཱ, སམྦྷཱརསཾཡུཏྟཱཏི པཉྩཝིདྷཱ. མེརཡཾ ནཱམ པུཔྥཱསཝོ, ཕལཱསཝོཏི, ཨེཝཾ ཝུཏྟོ ཡོ ཀོཙི ཨཱསཝོ. མཛྫནྟི ཏདེཝ ཨུབྷཡཾ, ཡཾ ཝཱ པནཉྙམྤི སུརཱསཝཝིནིམུཏྟཾ མདནཱིཡཾ. ཡཱཡ ཙེཏནཱཡ ཏཾ པིཝནྟི, སཱ པམཱདསྶ ཀཱརཎཏྟཱ པམཱདཊྛཱནཾ ནཱམ, ཏཏོ པཊིཝིརཏཱཏི ཨཏྠོ.

༦-༧. མཏྟེཡྻསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༡༡༣༦-༣༧. མཏྟེཡྻཱཏི མཱཏུཧིཏཱ, མཱཏརི སམྨཱཔཊིཔནྣཱཏི ཨཏྠོ. པེཏྟེཡྻཱདཱིསུ པིཏུཧིཏཱ པེཏྟེཡྻཱ.

༨-༩. སཱམཉྙསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༡༡༣༨-༣༩. སམཎཱནཾ ¶ ཧིཏཱ སཱམཉྙཱ. བྲཱཧྨཎཱནཾ ཧིཏཱ བྲཧྨཉྙཱ. ཏེསུ ཏེསུ སམྨཱ པཊིཔནྣཱནཾཡེཝེཏཾ ཨདྷིཝཙནཾ.

༡༠. པཙཱཡིཀསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༡༤༠. ཀུལེ ཛེཊྛཱཔཙཱཡིནོཏི ཀུལེ ཛེཊྛཱནཾ ཨཔཙཱཡིནོ, ནཱིཙཝུཏྟིནོཏི ཨཏྠོ.

༨. དུཏིཡཨཱམཀདྷཉྙཔེཡྻཱལཝགྒོ

༨. བཱིཛགཱམསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༡༤༨. བཱིཛགཱམབྷཱུཏགཱམསམཱརམྦྷཱཏི ¶ མཱུལབཱིཛཾ, ཁནྡྷབཱིཛཾ, ཕལུ༹བཱིཛཾ, ཨགྒབཱིཛཾ, བཱིཛབཱིཛནྟི པཉྩཝིདྷསྶ བཱིཛགཱམསྶ ཙེཝ ཡསྶ ཀསྶཙི ནཱིལཏིཎརུཀྑཱདིཀསྶ བྷཱུཏགཱམསྶ ཙ སམཱརམྦྷཱ, ཚེདནཔཙནཱདིབྷཱཝེན ཝིཀོཔནཱ པཊིཝིརཏཱཏི ཨཏྠོ.

༩. ཝིཀཱལབྷོཛནསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༡༤༩. ཝིཀཱལབྷོཛནཱཏི ཀཱལཱཏིཀྐནྟབྷོཛནཱ, མཛ྄ཛྷནྷིཀཱཏིཀྐམཏོ པཊྛཱཡ ཡཱཝཀཱལིཀཔརིབྷོགཱཏི ཨཏྠོ.

༡༠. གནྡྷཝིལེཔནསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༡༥༠. མཱལཱདཱིསུ མཱལཱཏི ཡཾ ཀིཉྩི པུཔྥཾ. གནྡྷནྟི ཡཾ ཀིཉྩི ¶ གནྡྷཛཱཏཾ. ཝིལེཔནནྟི ཚཝིརཱགཀརཎཾ. ཏཏྠ པིལ༹ནྡྷནྟཱ དྷཱརེནྟི ནཱམ, ཨཱུནཊྛཱནཾ པཱུརེནྟཱ མཎྜེནྟི ནཱམ, གནྡྷཝསེན ¶ ཚཝིརཱགཝསེན ཙ སཱདིཡནྟཱ ཝིབྷཱུསེནྟི ནཱམ. ཋཱནཾ ཝུཙྩཏི ཀཱརཎཾ. ཏསྨཱ ཡཱཡ དུསྶཱིལྱཙེཏནཱཡ ཏཱནི མཱལཱདྷཱརཎཱདཱིནི མཧཱཛནོ ཀརོཏི, ཏཏོ པཊིཝིརཏཱཏི ཨཏྠོ.

༩. ཏཏིཡཨཱམཀདྷཉྙཔེཡྻཱལཝགྒོ

༡. ནཙྩགཱིཏསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༡༥༡. སཱསནསྶ ཨནནུལོམཏྟཱ ཝིསཱུཀཾ པཊཱཎཱིབྷཱུཏཾ དསྶནནྟི ཝིསཱུཀདསྶནཾ. ཨཏྟནཱ ནཙྩནནཙྩཱཔནཱདིཝསེན ནཙྩཱ ཙ གཱིཏཱ ཙ ཝཱདིཏཱ ཙ ཨནྟམསོ མཡཱུརནཙྩཱདིཝསེནཱཔི པཝཏྟཱནཾ ནཙྩཱདཱིནཾ ཝིསཱུཀབྷཱུཏཱ དསྶནཱ ཙཱཏི ནཙྩགཱིཏཝཱདིཏཝིསཱུཀདསྶནཱ. ནཙྩཱདཱིནི ཧི ཨཏྟནཱ པཡོཛེཏུཾ ཝཱ པརེཧི པཡོཛཱཔེཏུཾ ཝཱ པཡུཏྟཱནི པསྶིཏུཾ ཝཱ ནེཝ བྷིཀྑཱུནཾ, ན བྷིཀྑུནཱིནཾ ཝཊྚནྟི.

༢. ཨུཙྩཱསཡནསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༡༥༢. ཨུཙྩཱསཡནཾ ¶ ཝུཙྩཏི པམཱཎཱཏིཀྐནྟཾ. མཧཱསཡནཾ ཨཀཔྤིཡཏྠརཎཾ, ཏཏོ པཊིཝིརཏཱཏི ཨཏྠོ.

༣. ཛཱཏརཱུཔསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༡༥༣. ཛཱཏརཱུཔནྟི སུཝཎྞཾ. རཛཏནྟི ཀཧཱཔཎོ – ལོཧམཱསཀོ, ཛཏུམཱསཀོ, དཱརུམཱསཀོཏི ཡེ ཝོཧཱརཾ གཙྪནྟི, ཏསྶ ཨུབྷཡསྶཱཔི པཊིགྒཧཎཱ པཊིཝིརཏཱ. ནེཝ ནཾ ཨུགྒཎྷནྟི ན ཨུགྒཎྷཱཔེནྟི, ན ཨུཔནིཀྑིཏྟཾ སཱདིཡནྟཱིཏི ཨཏྠོ.

༤. ཨཱམཀདྷཉྙསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༡༥༤. ཨཱམཀདྷཉྙཔཊིགྒཧཎཱཏི ¶ སཱལི-ཝཱིཧི-ཡཝ-གོདྷུམ-ཀངྒུ-ཝརཀ-ཀུདྲཱུསཀསངྑཱཏསྶ སཏྟཝིདྷསྶཱཔི ཨཱམཀདྷཉྙསྶ པཊིགྒཧཎཱ. ན ཀེཝལཉྩ ཨེཏེསཾ པཊིགྒཧཎམེཝ, ཨཱམསནམྤི བྷིཀྑཱུནཾ ན ཝཊྚཏིཡེཝ.

༥. ཨཱམཀམཾསསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༡༥༥. ཨཱམཀམཾསཔཊིགྒཧཎཱཏི ཨེཏྠ ཨཉྙཏྲ ཨུདྡིསྶ ཨནུཉྙཱཏཱ ཨཱམཀམཾསམཙྪཱནཾ པཊིགྒཧཎམེཝ བྷིཀྑཱུནཾ ན ཝཊྚཏི, ནོ ཨཱམསནཾ.

༦. ཀུམཱརིཀསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༡༥༦. ཨིཏྠིཀུམཱརིཀཔཊིགྒཧཎཱཏི ཨེཏྠ ཨིཏྠཱིཏི པུརིསནྟརགཏཱ, ཨིཏརཱ ཀུམཱརིཀཱ ནཱམ. ཏཱསཾ པཊིགྒཧཎམྤི ཨཱམསནམྤི ཨཀཔྤིཡམེཝ.

༧. དཱསིདཱསསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༡༥༧. དཱསིདཱསཔཊིགྒཧཎཱཏི ཨེཏྠ དཱསིདཱསཝསེནེཝ ཏེསཾ པཊིགྒཧཎཾ ན ཝཊྚཏི, ‘‘ཀཔྤིཡཀཱརཀཾ དམྨི, ཨཱརཱམིཀཾ དམྨཱི’’ཏི ཨེཝཾ ཝུཏྟེ པན ཝཊྚཏི.

༡༠. ཙཏུཏྠཨཱམཀདྷཉྙཔེཡྻཱལཝགྒོ

༡. ཁེཏྟཝཏྠུསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༡༦༡. ཨཛེལ༹ཀཱདཱིསུ ¶ ¶ ཁེཏྟཝཏྠུཔརིཡོསཱནེསུ ཀཔྤིཡཱཀཔྤིཡནཡོ ཝིནཡཝསེན ཨུཔཔརིཀྑིཏབྦོ ¶ . ཏཏྠ ཁེཏྟཾ ནཱམ ཡསྨིཾ པུབྦཎྞཾ རུཧཏི. ཝཏྠུ ནཱམ ཡསྨིཾ ཨཔརཎྞཾ རུཧཏི. ཡཏྠ ཝཱ ཨུབྷཡཾ རུཧཏི, ཏཾ ཁེཏྟཾ. ཏདཏྠཱཡ ཨཀཏབྷཱུམིབྷཱགོ ཝཏྠུ. ཁེཏྟཝཏྠུསཱིསེན ཙེཏྠ ཝཱཔིཏལཱ༹ཀཱདཱིནིཔི སངྒཧིཏཱནེཝ.

༢-༣. ཀཡཝིཀྐཡསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༡༡༦༢-༦༣. ཀཡཝིཀྐཡཱཏི ཀཡཱ ཙ ཝིཀྐཡཱ ཙ. དཱུཏེཡྻཾ ཝུཙྩཏི དཱུཏཀམྨཾ, གིཧཱིནཾ པཎྞཾ ཝཱ སཱསནཾ ཝཱ གཧེཏྭཱ ཏཏྠ ཏཏྠ གམནཾ. པཧིཎགམནཾ ཝུཙྩཏི གྷརཱ གྷརཾ པེསིཏསྶ ཁུདྡཀགམནཾ. ཨནུཡོགོ ནཱམ ཏདུབྷཡཀརཎཾ. ཏསྨཱ དཱུཏེཡྻཔཧིཎགམནཱནུཡོགཱཏི ཨེཝམེཏྠ ཨཏྠོ ཝེདིཏབྦོ.

༤. ཏུལཱཀཱུཊསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༡༦༤. ཏུལཱཀཱུཊཱདཱིསུ ཀཱུཊནྟི ཝཉྩནཾ. ཏཏྠ ཏུལཱཀཱུཊཾ ཏཱཝ རཱུཔཀཱུཊཾ, ཨངྒཀཱུཊཾ, གཧཎཀཱུཊཾ, པཊིཙྪནྣཀཱུཊནྟི ཙཏུབྦིདྷཾ ཧོཏི. ཏཏྠ རཱུཔཀཱུཊཾ ནཱམ དྭེ ཏུལཱ སམརཱུཔཱ ཀཏྭཱ གཎྷནྟོ མཧཏིཡཱ གཎྷཱཏི, དདནྟོ ཁུདྡིཀཱཡ དེཏི. ཨངྒཀཱུཊཾ ནཱམ གཎྷནྟོ པཙྪཱབྷཱགེ ཧཏྠེན ཏུལཾ ཨཀྐམཏི, དདནྟོ པུབྦབྷཱགེ. གཧཎཀཱུཊཾ ནཱམ གཎྷནྟོ མཱུལེ རཛྫུཾ གཎྷཱཏི, དདནྟོ ཨགྒེ. པཊིཙྪནྣཀཱུཊཾ ནཱམ ཏུལཾ སུསིརཾ ཀཏྭཱ ཨནྟོ ཨཡཙུཎྞཾ པཀྑིཔིཏྭཱ གཎྷནྟོ ཏཾ པཙྪཱབྷཱགེ ཀརོཏི, དདནྟོ ཨགྒབྷཱགེ.

ཀཾསོ ཝུཙྩཏི སུཝཎྞཔཱཏི, ཏཱཡ ཝཉྩནཾ ཀཾསཀཱུཊཾ. ཀཐཾ? ཨེཀཾ སུཝཎྞཔཱཏིཾ ཀཏྭཱ ཨཉྙཱ དྭེ ཏིསྶོ ལོཧཔཱཏིཡོ སུཝཎྞཝཎྞཱ ཀརོནྟི. ཏཏོ ཛནཔདཾ གནྟྭཱ, ཀིཉྩིདེཝ ཨཌྜྷཀུལཾ པཝིསིཏྭཱ, ‘‘སུཝཎྞབྷཱཛནཱནི ཀིཎཐཱ’’ཏི ཝཏྭཱ, ཨགྒྷེ པུཙྪིཏེ སམགྒྷཏརཾ དཱཏུཀཱམཱ ཧོནྟི, ཏཏོ ཏེཧི ‘‘ཀཐཾ ཨིམེསཾ སུཝཎྞབྷཱཝོ ཛཱནིཏབྦོ’’ཏི ¶ ཝུཏྟེ ‘‘ཝཱིམཾསིཏྭཱ གཎྷཐཱ’’ཏི སུཝཎྞཔཱཏིཾ པཱསཱཎེ གྷཾསིཏྭཱ སབྦཔཱཏིཡོ དཏྭཱ གཙྪནྟི.

མཱནཀཱུཊཾ ཧདཡབྷེད-སིཁཱབྷེད-རཛྫུབྷེདཝསེན ཏིཝིདྷཾ ཧོཏི. ཏཏྠ ཧདཡབྷེདོ སཔྤིཏེལཱདིམིནནཀཱལེ ལབྦྷཏི ¶ . ཏཱནི ཧི གཎྷནྟོ ཧེཊྛཱཚིདྡེན མཱནེན ‘‘སཎིཀཾ ཨཱསིཉྩཱ’’ཏི ཝཏྭཱ ཨནྟོབྷཱཛནེ ¶ བཧུཾ པགྒྷརཱཔེཏྭཱ གཎྷཱཏི, དདནྟོ ཚིདྡཾ པིདྷཱཡ སཱིགྷཾ པཱུརེཏྭཱ དེཏི. སིཁཱབྷེདོ ཏིལཏཎྜུལཱདིམིནནཀཱལེ ལབྦྷཏི. ཏཱནི ཧི གཎྷནྟོ སཎིཀཾ སིཁཾ ཨུསྶཱཔེཏྭཱ གཎྷཱཏི, དདནྟོ ཝེགེན སིཁཾ བྷིནྡནྟོ དེཏི. རཛྫུབྷེདོ ཁེཏྟཝཏྠུམིནནཀཱལེ ལབྦྷཏི. ལཉྫཾ ཨལབྷནྟཱ ཧི ཁེཏྟཾ ཨམཧནྟཾ མཧནྟཾ ཀཏྭཱ མིནནྟི.

༥. ཨུཀྐོཊནསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༡༦༥. ཨུཀྐོཊནཱདཱིསུ ཨུཀྐོཊནནྟི སཱམིཀེ ཨསྶཱམིཀེ ཀཱཏུཾ ལཉྫགྒཧཎཾ. ཝཉྩནནྟི ཏེཧི ཏེཧི ཨུཔཱཡེཧི པརེསཾ ཝཉྩནཾ. ཏཏྲིདམེཀཾཝཏྠུ – ཨེཀོ ཀིར ལུདྡཀོ མིགཉྩ མིགཔོཏཀཉྩ གཧེཏྭཱ ཨཱགཙྪཏི. ཏམེཀོ དྷུཏྟོ ‘‘ཀིཾ, བྷོ, མིགོ ཨགྒྷཏི, ཀིཾ མིགཔོཏཀོ’’ཏི?, ཨཱཧ. ‘‘མིགོ དྭེ ཀཧཱཔཎེ, མིགཔོཏཀོ ཨེཀ’’ནྟི ཙ ཝུཏྟེ ཀཧཱཔཎཾ དཏྭཱ, མིགཔོཏཀཾ གཧེཏྭཱ ཐོཀཾ གནྟྭཱ ནིཝཏྟོ ‘‘ན མེ, བྷོ, མིགཔོཏཀེན ཨཏྠོ, མིགཾ མེ དེཧཱི’’ཏི ཨཱཧ. ཏེན ཧི དྭེ ཀཧཱཔཎེ དེཧཱིཏི. ནནུ, བྷོ, མཡཱ པཋམཾ ཨེཀོ ཀཧཱཔཎོ དིནྣོཏི. ཨཱམ དིནྣོཏི. ཨིམམྤི མིགཔོཏཀཾ གཎྷ, ཨེཝཾ སོ ཙ ཀཧཱཔཎོ, ཨཡཉྩ ཀཧཱཔཎགྒྷནཀོ མིགཔོཏཀོཏི དྭེ ཀཧཱཔཎཱ བྷཝིསྶནྟཱིཏི. སོ ‘‘ཀཱརཎཾ ཝདཏཱི’’ཏི སལླཀྑེཏྭཱ མིགཔོཏཀཾ གཧེཏྭཱ མིགཾ ཨདཱསཱིཏི.

ནིཀཏཱིཏི ཡོགཝསེན ཝཱ མཱཡཱཝསེན ཝཱ ཨཔཱམངྒཾ པཱམངྒནྟི ཨམཎིཾ མཎིནྟི, ཨསུཝཎྞཾ སུཝཎྞནྟི ཀཏྭཱ པཏིརཱུཔཀེན ཝཉྩནཾ. སཱཙིཡོགོཏི ཀུཊིལཡོགོ. ཨེཏེསཾཡེཝ ཨུཀྐོཊནཱདཱིནམེཏཾ ནཱམཾ. ཏསྨཱ ཨུཀྐོཊནསཱཙིཡོགཱ ཝཉྩནསཱཙིཡོགཱ ནིཀཏིསཱཙིཡོགཱཏི ཨེཝམེཏྠ ཨཏྠོ དཊྛབྦོ. ཀེཙི ཨཉྙཾ དསྶེཏྭཱ ཨཉྙསྶ པརིཝཏྟནཾ སཱཙིཡོགོཏི ཝདནྟི. ཏཾ པན ཝཉྩནེནེཝ སངྒཧིཏཾ.

༦-༡༡. ཚེདནསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༡༡༦༦-༧༡. ཚེདནཱདཱིསུ ¶ ཚེདནནྟི ཧཏྠཙྪེདནཱདི. ཝདྷོཏི མརཎཾ. བནྡྷོཏི རཛྫུབནྡྷནཱདཱིཧི བནྡྷནཾ. ཝིཔརཱམོསོཏི ཧིམཝིཔརཱམོསོ, གུམྦཝིཔརཱམོསོཏི དུཝིདྷོ. ཡཾ ཧིམཔཱཏསམཡེ ཧིམེན པཊིཙྪནྣཱ ཧུཏྭཱ མགྒཔཊིཔནྣཾ ཛནཾ མུསནྟི, ཨཡཾ ཧིམཝིཔརཱམོསོ. ཡཾ གུམྦཱདིཔཊིཙྪནྣཱ མུསནྟི, ཨཡཾ གུམྦཝིཔརཱམོསོ.

ཨཱལོཔོ ¶ ¶ ཝུཙྩཏི གཱམནིགམཱདཱིནཾ ཝིལོཔཀརཎཾ. སཧསཱཀཱརོཏི སཱཧསཀིརིཡཱ, གེཧཾ པཝིསིཏྭཱ, མནུསྶཱནཾ ཨུརེ སཏྠཾ ཋཔེཏྭཱ, ཨིཙྪིཏབྷཎྜགྒཧཎཾ. ཨེཝམེཏསྨཱ ཚེདནཝདྷབནྡྷནཝིཔརཱམོསཨཱལོཔསཧསཱཀཱརཱ པཊིཝིརཏཱ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝཱཏི.

ཨཱམཀདྷཉྙཔེཡྻཱལཝཎྞནཱ ནིཊྛིཏཱ.

ཨིཏི སཱརཏྠཔྤཀཱསིནིཡཱ སཾཡུཏྟནིཀཱཡ-ཨཊྛཀཐཱཡ

མཧཱཝགྒཝཎྞནཱ ནིཊྛིཏཱ.

ནིགམནཀཐཱ

ཨེཏྟཱཝཏཱ ¶ ཧི –

‘‘བཧུཀཱརསྶ ¶ ཡཏཱིནཾ ཝིཔསྶནཱཙཱརནིཔུཎབུདྡྷཱིནཾ,

སཾཡུཏྟཝརནིཀཱཡསྶ ཨཏྠསཾཝཎྞནཾ ཀཱཏུཾ.

‘‘སདྡྷམྨསྶ ཙིརཊྛིཏིམཱསིསམཱནེན ཡཱ མཡཱ;

ནིཔུཎཱ ཨཊྛཀཐཱ ཨཱརདྡྷཱ སཱརཏྠཔཀཱསིནཱི ནཱམ.

‘‘སཱ ཧི མཧཱཨཊྛཀཐཱཡ སཱརམཱདཱཡ ནིཊྛིཏཱ ཨེསཱ;

ཨཊྛསཏྟཏིམཏྟཱཡ པཱལི༹ཡཱ བྷཱཎཝཱརེཧི.

‘‘ཨེཀཱུནསཊྛིམཏྟོ ཝིསུདྡྷིམགྒོཔི བྷཱཎཝཱརེཧི;

ཨཏྠཔྤཀཱསནཏྠཱཡ ཨཱགམཱནཾ ཀཏོ ཡསྨཱ.

‘‘ཏསྨཱ ཏེན སཧཱཡཾ ཨཊྛཀཐཱ བྷཱཎཝཱརགཎནཱཡ;

ཐོཀེན ཨཔརིཔཱུརཾ སཏྟཏིཾསསཏཾ ཧོཏི.

‘‘སཏྟཏིཾསཱདྷིཀསཏ-པརིམཱཎཾ བྷཱཎཝཱརཏོ ཨེཝཾ;

སམཡཾ པཀཱསཡནྟིཾ མཧཱཝིཧཱརཱདྷིཝཱསཱིནཾ.

‘‘མཱུལཊྛཀཐཱཡ ¶ སཱརམཱདཱཡ མཡཱ ཨིམཾ ཀརོནྟེན;

ཡཾ པུཉྙམུཔཙིཏཾ ཏེན ཧོཏུ སབྦོ སུཁཱི ལོཀོ.

‘‘ཨེཏིསྶཱ ཀརཎཏྠཾ ཐེརེན བྷདནྟཛོཏིཔཱལེན;

སུཙིསཱིལེན སུབྷཱསིཏསྶ པཀཱསཡནྟཉཱཎེན.

‘‘སཱསནཝིབྷཱུཏིཀཱམེན ཡཱཙམཱནེན མཾ སུབྷགུཎེན;

ཡཾ སམདྷིགཏཾ པུཉྙཾ ཏེནཱཔི ཛནོ སུཁཱི བྷཝཏཱུ’’ཏི.

པརམཝིསུདྡྷསདྡྷཱབུདྡྷིཝཱིརིཡཔྤཊིམཎྜིཏེན སཱིལཱཙཱརཛྫཝམདྡཝཱདིགུཎསམུདཡསམུདིཏེན སཀསམཡསམཡནྟརགཧནཛ྄ཛྷོགཱཧཎསམཏྠེན པཉྙཱཝེཡྻཏྟིཡསམནྣཱགཏེན ཏིཔིཊཀཔརིཡཏྟིཔྤབྷེདེ སཱཊྛཀཐེ སཏྠུསཱསནེ ཨཔྤཊིཧཏཉཱཎཔྤབྷཱཝེན མཧཱཝེཡྻཱཀརཎེན ཀརཎསམྤཏྟིཛནིཏསུཁཝིནིགྒཏམདྷུརོདཱརཝཙནལཱཝཎྞཡུཏྟེན ཡུཏྟམུཏྟཝཱདིནཱ ཝཱདཱིཝརེན མཧཱཀཝིནཱ པབྷིནྣཔཊིསམྦྷིདཱཔརིཝཱརེ ཚལ༹བྷིཉྙཱདིཔྤབྷེདགུཎཔྤཊིམཎྜིཏེ ཨུཏྟརིམནུསྶདྷམྨེ ¶ སུཔྤཏིཊྛིཏབུདྡྷཱིནཾ ཐེརཝཾསཔྤདཱིཔཱནཾ ཐེརཱནཾ མཧཱཝིཧཱརཝཱསཱིནཾ ¶ ཝཾསཱལངྐཱརབྷཱུཏེན ཝིཔུལཝིསུདྡྷབུདྡྷིནཱ བུདྡྷགྷོསོཏི གརཱུཧི གཧིཏནཱམདྷེཡྻེན ཐེརེན ཀཏཱ ཨཡཾ སཱརཏྠཔྤཀཱསིནཱི ནཱམ སཾཡུཏྟནིཀཱཡཊྛཀཐཱ.

‘‘ཏཱཝ ཏིཊྛཏུ ལོཀསྨིཾ, ལོཀནིཏྠརཎེསིནཾ;

དསྶེནྟཱི ཀུལཔུཏྟཱནཾ, ནཡཾ སཱིལཝིསུདྡྷིཡཱ.

‘‘ཡཱཝ བུདྡྷོཏི ནཱམམྤི, སུདྡྷཙིཏྟསྶ ཏཱདིནོ;

ལོཀམྷི ལོཀཛེཊྛསྶ, པཝཏྟཏི མཧེསིནོ’’ཏི.

སཱརཏྠཔྤཀཱསིནཱི ནཱམ

སཾཡུཏྟནིཀཱཡ-ཨཊྛཀཐཱ སབྦཱཀཱརེན ནིཊྛིཏཱ.