ཨཊྛཀཐཱ - སུཏྟཔིཊཀ (ཨཊྛཀཐཱ) - ཨངྒུཏྟརནིཀཱཡ (ཨཊྛཀཐཱ)

༡. པཉྩཀནིཔཱཏསྶ ¶ ¶ ¶ པཋམེ སཏྟནྣཾ སེཁཱནཾ བལཱནཱིཏི སེཁབལཱནི. སདྡྷཱབལཱདཱིསུ ཨསྶདྡྷིཡེ ན ཀམྤཏཱིཏི སདྡྷཱབལཾ. ཨཧིརིཀེ ན ཀམྤཏཱིཏི ཧིརཱིབལཾ. ཨནོཏྟཔྤེ ན ཀམྤཏཱིཏི ཨོཏྟཔྤབལཾ. ཀོསཛྫེ ན ཀམྤཏཱིཏི ཝཱིརིཡབལཾ. ཨཝིཛྫཱཡ ན ཀམྤཏཱིཏི པཉྙཱབལཾ. ཏསྨཱཏི ཡསྨཱ ཨིམཱནི སཏྟནྣཾ སེཁཱནཾ བལཱནི, ཏསྨཱ.

༢. དུཏིཡེ ¶ ཀཱཡདུཙྩརིཏེནཱཏིཨཱདཱིསུ ཨུཔཡོགཏྠེ ཀརཎཝཙནཾ, ཧིརཱིཡིཏབྦཱནི ཀཱཡདུཙྩརིཏཱདཱིནི ཧིརཱིཡཏི ཛིགུཙྪཏཱིཏི ཨཏྠོ. ཨོཏྟཔྤནིདྡེསེ ཧེཏྭཏྠེ ཀརཎཝཙནཾ, ཀཱཡདུཙྩརིཏཱདཱིཧི ཨོཏྟཔྤསྶ ཧེཏུབྷཱུཏེཧི ཨོཏྟཔྤཏི བྷཱཡཏཱིཏི ཨཏྠོ.

ཨཱརདྡྷཝཱིརིཡོཏི ¶ པགྒཧིཏཝཱིརིཡོ ཨནོསཀྐིཏམཱནསོ. པཧཱནཱཡཱཏི པཧཱནཏྠཱཡ. ཨུཔསམྤདཱཡཱཏི པཊིལཱབྷཏྠཱཡ. ཐཱམཝཱཏི ཝཱིརིཡཐཱམེན སམནྣཱགཏོ. དལ༹ྷཔརཀྐམོཏི ཐིརཔརཀྐམོ. ཨནིཀྑིཏྟདྷུརོ ཀུསལེསུ དྷམྨེསཱུཏི ཀུསལེསུ དྷམྨེསུ ཨནོརོཔིཏདྷུརོ ཨནོསཀྐིཏཝཱིརིཡོ.

ཨུདཡཏྠགཱམིནིཡཱཏི པཉྩནྣཾ ཁནྡྷཱནཾ ཨུདཡཝཡགཱམིནིཡཱ ཨུདཡཉྩ ཝཡཉྩ པཊིཝིཛ྄ཛྷིཏུཾ སམཏྠཱཡ. པཉྙཱཡ ¶ སམནྣཱགཏོཏི ཝིཔསྶནཱཔཉྙཱཡ ཙེཝ མགྒཔཉྙཱཡ ཙ སམངྒིབྷཱུཏོ. ཨརིཡཱཡཱཏི ཝིཀྑམྦྷནཝསེན ཙ སམུཙྪེདཝསེན ཙ ཀིལེསེཧི ཨཱརཀཱ ཋིཏཱཡ པརིསུདྡྷཱཡ. ནིབྦེདྷིཀཱཡཱཏི སཱ ཙ ཨབྷིནིཝིཛ྄ཛྷནཏོ ནིབྦེདྷིཀཱཏི ཝུཙྩཏི, ཏཱཡ སམནྣཱགཏོཏི ཨཏྠོ. ཏཏྠ མགྒཔཉྙཱ སམུཙྪེདཝསེན ཨནིབྦིདྡྷཔུབྦཾ ཨཔྤདཱལིཏཔུབྦཾ ལོབྷཀྑནྡྷཾ དོསཀྑནྡྷཾ མོཧཀྑནྡྷཾ ནིབྦིཛ྄ཛྷཏི པདཱལེཏཱིཏི ནིབྦེདྷིཀཱ, ཝིཔསྶནཱཔཉྙཱ ཏདངྒཝསེན ནིབྦེདྷིཀཱ, མགྒཔཉྙཱཡ པཊིལཱབྷསཾཝཏྟནཏོ ཏབྦིཔསྶནཱ ནིབྦེདྷིཀཱཏི ཝཏྟུཾ ཝཊྚཏི. སམྨཱ དུཀྑཀྑཡགཱམིནིཡཱཏི ཨིདྷཱཔི མགྒཔཉྙཱ སམྨཱ ཧེཏུནཱ ནཡེན ཝཊྚདུཀྑཉྩ ཀིལེསདུཀྑཉྩ ཁེཔཡམཱནཱ གཙྪཏཱིཏི སམྨཱ དུཀྑཀྑཡགཱམིནཱི ནཱམ, ཝིཔསྶནཱཔཉྙཱ ཏདངྒཝསེན ཝཊྚདུཀྑཉྩ ཀིལེསདུཀྑཉྩ ཁེཔཡམཱནཱ གཙྪཏཱིཏི དུཀྑཀྑཡགཱམིནཱི. དུཀྑཀྑཡགཱམིནིཡཱ ཝཱ མགྒཔཉྙཱཡ པཊིལཱབྷཱཡ སཾཝཏྟནཏོཔེསཱ དུཀྑཀྑཡགཱམིནཱིཏི ཝེདིཏབྦཱ. ཨིཏི ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ པཉྩ བལཱནི མིསྶཀཱནེཝ ཀཐིཏཱནི, ཏཐཱ པཉྩམེ.

༦. ཚཊྛེ ཨཀུསལསྶ སམཱཔཏྟཱིཏི ཨཀུསལདྷམྨསྶ སམཱཔཛྫནཱ, ཏེན སདྡྷིཾ སམངྒིབྷཱཝོཏི ཨཏྠོ. པརིཡུཊྛཱཡ ཏིཊྛཏཱིཏི པརིཡོནནྡྷིཏྭཱ ཏིཊྛཏི.

༧. སཏྟམེ ¶ ཀཱམེསུ ལལི༹ཏཱཏི ཝཏྠུཀཱམཀིལེསཀཱམེསུ ལལི༹ཏཱ ཨབྷིརཏཱ. ཨསིཏབྱཱབྷངྒིནྟི ¶ ཏིཎལཱཡནཨསིཏཉྩེཝ ཏིཎཝཧནཀཱཛཉྩ. ཀུལཔུཏྟོཏི ཨཱཙཱརཀུལཔུཏྟོ. ཨོཧཱཡཱཏི པཧཱཡ. ཨལཾ ¶ ཝཙནཱཡཱཏི ཡུཏྟཾ ཝཙནཱཡ. ལབྦྷཱཏི སུལབྷཱ སཀྐཱ ལབྷིཏུཾ. ཧཱིནཱ ཀཱམཱཏི པཉྩནྣཾ ནཱིཙཀུལཱནཾ ཀཱམཱ. མཛ྄ཛྷིམཱ ཀཱམཱཏི མཛ྄ཛྷིམསཏྟཱནཾ ཀཱམཱ. པཎཱིཏཱ ཀཱམཱཏི རཱཛརཱཛམཧཱམཏྟཱནཾ ཀཱམཱ. ཀཱམཱཏྭེཝ སངྑཾ གཙྪནྟཱིཏི ཀཱམནཝསེན ཀཱམེཏབྦཝསེན ཙ ཀཱམཱཨིཙྩེཝ སངྑཾ གཙྪནྟི. ཝུདྡྷོ ཧོཏཱིཏི མཧལླཀོ ཧོཏི. ཨལཾཔཉྙོཏི ཡུཏྟཔཉྙོ. ཨཏྟགུཏྟོཏི ཨཏྟནཱཝ གུཏྟོ རཀྑིཏོ, ཨཏྟཱནཾ ཝཱ གོཔེཏུཾ རཀྑིཏུཾ སམཏྠོ. ནཱལཾ པམཱདཱཡཱཏི ན ཡུཏྟོ པམཛྫིཏུཾ. སདྡྷཱཡ ཨཀཏཾ ཧོཏཱིཏི ཡཾ སདྡྷཱཡ ཀུསལེསུ དྷམྨེསུ ཀཱཏུཾ ཡུཏྟཾ, ཏཾ ན ཀཏཾ ཧོཏི. སེསཔདེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཨནཔེཀྑོ དཱནཱཧཾ, བྷིཀྑཝེ, ཏསྨིཾ བྷིཀྑུསྨིཾ ཧོམཱིཏི ཨེཝཾ སདྡྷཱདཱིཧི ཀཱཏབྦཾ ཀཏྭཱཝ སོཏཱཔཏྟིཕལེ པཏིཊྛིཏེ ཏསྨིཾ པུགྒལེ ཨནཔེཀྑོ ཧོམཱིཏི དསྶེཏི. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ སོཏཱཔཏྟིམགྒོ ཀཐིཏོ.

༨. ཨཊྛམེ སདྡྷམྨེཏི སཱསནསདྡྷམྨེ. ཨསྶདྡྷོཏི ཨོཀཔྤནསདྡྷཱཡ ཙ པཀྑནྡནསདྡྷཱཡ ཙཱཏི དྭཱིཧིཔི སདྡྷཱཧི ཝིརཧིཏོ. ཙཝཏི ནཔྤཏིཊྛཱཏཱིཏི ཨིམསྨིཾ སཱསནེ གུཎེཧི ཙཝཏི, པཏིཊྛཱཏུཾ ན སཀྐོཏི. ཨིཏི ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཨཔྤཏིཊྛཱནཉྩ པཏིཊྛཱནཉྩ ཀཐིཏཾ.

༩. ནཝམེ ¶ ནཱསྶ གཱརཝོཏི ཨགཱརཝོ. ནཱསྶ པཏིསྶོཏི ཨཔྤཏིསྶོ, ཨཛེཊྛཀོ ཨནཱིཙཝུཏྟི. སེསམེཏྠ པུརིམསདིསམེཝ.

༡༠. དསམེ ¶ ཨབྷབྦོཏི ཨབྷཱཛནཾ. ཝུདྡྷིནྟི ཝཌྜྷིཾ. ཝིརཱུལ༹ྷིནྟི ཝིརཱུལ༹ྷམཱུལཏཱཡ ནིཙྩལབྷཱཝཾ. ཝེཔུལླནྟི མཧནྟབྷཱཝཾ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

༡༡. དུཏིཡསྶ ¶ པཋམེ པུབྦཱཧཾ, བྷིཀྑཝེ, ཨནནུསྶུཏེསུ དྷམྨེསཱུཏི ཨཧཾ, བྷིཀྑཝེ, པུབྦེ ཨནནུསྶུཏེསུ ཙཏཱུསུ སཙྩདྷམྨེསུ. ཨབྷིཉྙཱཝོསཱནཔཱརམིཔྤཏྟོ པཊིཛཱནཱམཱིཏི ཙཏཱུསུ སཙྩེསུ ཙཏཱུཧི མགྒེཧི སོལ༹སཝིདྷསྶ ཀིཙྩསྶ ཀརཎེན ཨབྷིཛཱནིཏྭཱ ཝོསཱནཔཱརམིཾ སབྦེསཾ ཀིཙྩཱནཾ ནིཊྛིཏཏྟཱ ཀཏཀིཙྩབྷཱཝཾ པཱརཾ པཏྟོ པཊིཛཱནཱམཱིཏི མཧཱབོདྷིཔལླངྐེ ཨཏྟནོ ཨཱགམནཱིཡགུཎཾ དསྶེཏི. ཏཐཱགཏསྶཱཏི ཨཊྛཧི ཀཱརཎེཧི ཏཐཱགཏསྶ. ཏཐཱགཏབལཱནཱིཏི ཡཐཱ ཏེཧི གནྟབྦཾ, ཏཐེཝ གཏཱནི པཝཏྟཱནི ཉཱཎབལཱནི. ཨཱསབྷཾ ཋཱནནྟི སེཊྛཊྛཱནཾ. སཱིཧནཱདནྟི ཨབྷཱིཏནཱདཾ. བྲཧྨཙཀྐནྟི སེཊྛཙཀྐཾ. པཝཏྟེཏཱིཏི ཀཐེཏི.

༡༢. དུཏིཡེ ¶ སེཁབལཱནཱིཏི སེཁཱནཾ ཉཱཎབལཱནི. ཨགྒནྟི ཨུཏྟམཾ. སེསབལཱནི གོཔཱནསིཡོ ཀཱུཊཾ ཝིཡ སངྒཎྷཱཏཱིཏི སངྒཱཧིཀཾ. ཏཱནེཝ བལཱནི སཾཧཏཱནི ཀརོཏཱིཏི སངྒྷཱཏནིཡཾ.

༡༣. ཏཏིཡེ ¶ ཏཏྠ མུཊྛསྶཙྩེ ན ཀམྤཏཱིཏི སཏིབལཾ. ཨུདྡྷཙྩེ ན ཀམྤཏཱིཏི སམཱདྷིབལཾ.

༡༤. ཙཏུཏྠེ སཏིནེཔཀྐེནཱཏི ཨེཏྠ ནེཔཀྐཾ ཝུཙྩཏི པཉྙཱ, སཱ སཏིཡཱ ཨུཔཀཱརཀབྷཱཝེན གཧིཏཱ.

༡༥. པཉྩམེ སཝིསཡསྨིཾཡེཝ ལོཀིཡལོཀུཏྟརདྷམྨེ ཀཐེཏུཾ ཀཏྠ ཙ, བྷིཀྑཝེ, སདྡྷཱབལཾ དཊྛབྦནྟིཨཱདིམཱཧ. ཡཐཱ ཧི ཙཏྟཱརོ སེཊྛིཔུཏྟཱ, རཱཛཱཏི རཱཛཔཉྩམེསུ སཧཱཡེསུ ‘‘ནཀྑཏྟཾ ཀཱིལི༹སྶཱམཱ’’ཏི ཝཱིཐིཾ ཨོཏིཎྞེསུ ཨེཀསྶ སེཊྛིཔུཏྟསྶ གེཧཾ གཏཀཱལེ ཨིཏརེ ཙཏྟཱརོ ¶ ཏུཎྷཱི ནིསཱིདནྟི, གེཧསཱམིཀོཝ ‘‘ཨིམེསཾ ཁཱདནཱིཡཾ བྷོཛནཱིཡཾ དེཐ, གནྡྷམཱལཱལངྐཱརཱདཱིནི དེཐཱ’’ཏི གེཧེ ཝིཙཱརེཏི. དུཏིཡཏཏིཡཙཏུཏྠསྶ གེཧཾ གཏཀཱལེ ཨིཏརེ ཙཏྟཱརོ ཏུཎྷཱི ནིསཱིདནྟི, གེཧསཱམིཀོཝ ‘‘ཨིམེསཾ ཁཱདནཱིཡཾ བྷོཛནཱིཡཾ དེཐ, གནྡྷམཱལཱལངྐཱརཱདཱིནི དེཐཱ’’ཏི གེཧེ ཝིཙཱརེཏི. ཨཐ སབྦཔཙྪཱ རཉྙོ གེཧཾ གཏཀཱལེ ཀིཉྩཱཔི རཱཛཱ སབྦཏྠ ཨིསྶརོ, ཨིམསྨིཾ པན ཀཱལེ ཨཏྟནོ གེཧེཡེཝ ‘‘ཨིམེསཾ ཁཱདནཱིཡཾ བྷོཛནཱིཡཾ དེཐ, གནྡྷམཱལཱལངྐཱརཱདཱིནི དེཐཱ’’ཏི ཝིཙཱརེཏི, ཨེཝམེཝཾ སདྡྷཱཔཉྩམེསུ བལེསུ ཏེསུ སཧཱཡེསུ ཨེཀཏོ ཝཱིཐིཾ ཨོཏརནྟེསུ ཝིཡ ཨེཀཱརམྨཎེ ཨུཔྤཛྫམཱནེསུཔི ཡཐཱ པཋམསྶ གེཧེ ཨིཏརེ ཙཏྟཱརོ ཏུཎྷཱི ནིསཱིདནྟི, གེཧསཱམིཀོཝ ཝིཙཱརེཏི, ཨེཝཾ སོཏཱཔཏྟིཡངྒཱནི པཏྭཱ ཨདྷིམོཀྑལཀྑཎཾ སདྡྷཱབལམེཝ ཛེཊྛཀཾ ཧོཏི པུབྦངྒམཾ, སེསཱནི ཏདནྭཡཱནི ཧོནྟི. ཡཐཱ དུཏིཡསྶ གེཧེ ཨིཏརེ ཙཏྟཱརོ ཏུཎྷཱི ནིསཱིདནྟི, གེཧསཱམིཀོཝ ཝིཙཱརེཏི, ཨེཝཾ སམྨཔྤདྷཱནཱནི པཏྭཱ པགྒཧལཀྑཎཾ ཝཱིརིཡབལམེཝ ཛེཊྛཀཾ ཧོཏི པུབྦངྒམཾ ¶ , སེསཱནི ཏདནྭཡཱནི ཧོནྟི. ཡཐཱ ཏཏིཡསྶ གེཧེ ཨིཏརེ ཙཏྟཱརོ ཏུཎྷཱི ནིསཱིདནྟི, གེཧསཱམིཀོཝ ཝིཙཱརེཏི, ཨེཝཾ སཏིཔཊྛཱནཱནི པཏྭཱ ཨུཔཊྛཱནལཀྑཎཾ སཏིབལམེཝ ཛེཊྛཀཾ ཧོཏི པུབྦངྒམཾ, སེསཱནི ཏདནྭཡཱནི ཧོནྟི. ཡཐཱ ཙཏུཏྠསྶ གེཧེ ཨིཏརེ ཙཏྟཱརོ ¶ ཏུཎྷཱི ནིསཱིདནྟི, གེཧསཱམིཀོཝ ཝིཙཱརེཏི, ཨེཝཾ ཛྷཱནཝིམོཀྑེ པཏྭཱ ཨཝིཀྑེཔལཀྑཎཾ སམཱདྷིབལམེཝ ཛེཊྛཀཾ ཧོཏི པུབྦངྒམཾ, སེསཱནི ཏདནྭཡཱནི ཧོནྟི. སབྦཔཙྪཱ རཉྙོ གེཧཾ གཏཀཱལེ པན ཡཐཱ ཨིཏརེ ཙཏྟཱརོ ཏུཎྷཱི ནིསཱིདནྟི, རཱཛཱཝ གེཧེ ཝིཙཱརེཏི, ཨེཝམེཝ ཨརིཡསཙྩཱནི པཏྭཱ པཛཱནནལཀྑཎཾ པཉྙཱབལམེཝ ཛེཊྛཀཾ ཧོཏི པུབྦངྒམཾ, སེསཱནི ཏདནྭཡཱནི ཧོནྟཱིཏི ཨེཝམིདྷ པཉྩ བལཱནི མིསྶཀཱནི ཀཐིཏཱནི. ཚཊྛཾ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝ. ཨེཝཾ པུརིམཝགྒེ ཙ ཨིདྷ ཙ ཨཊྛསུ སུཏྟེསུ སེཁབལཱནེཝ ཀཐིཏཱནི. ཀརཎྜཀོལཝཱསཱི མཧཱདཏྟཏྠེརོ པནཱཧ – ‘‘ཧེཊྛཱ ཙཏཱུསུ སུཏྟེསུ སེཁབལཱནི ཀཐིཏཱནི, ཨུཔརི ཙཏཱུསུ ཨསེཁབལཱནཱི’’ཏི.

༡༧. སཏྟམེ སཱིལཱདཡོ མིསྶཀཱཝ ཀཐིཏཱ. ཝིམུཏྟཱིཏི ཨརཧཏྟཕལཝིམུཏྟིཡེཝ. ཝིམུཏྟིཉཱཎདསྶནཾ པཙྩཝེཀྑཎཉཱཎཾ, ཏཾ ལོཀིཡམེཝ.

༡༨-༢༠. ཨཊྛམེ ¶ དུསྶཱིལོ བཧུསྶུཏོ ཀཐིཏོ, ནཝམེ ཨཔྤསྶུཏོ དུསྶཱིལོ, དསམེ བཧུསྶུཏོ ཁཱིཎཱསཝོཏི.

༢༡. ཏཏིཡསྶ ¶ པཋམེ ཨསབྷཱགཝུཏྟིཀོཏི ཨསབྷཱགཱཡ ཝིསདིསཱཡ ཛཱིཝིཏཝུཏྟིཡཱ སམནྣཱགཏོ ¶ . ཨཱབྷིསམཱཙཱརིཀཾ དྷམྨནྟི ཨུཏྟམསམཱཙཱརབྷཱུཏཾ ཝཏྟཝསེན པཉྙཏྟསཱིལཾ. སེཁཾ དྷམྨནྟི སེཁཔཎྞཏྟིསཱིལཾ. སཱིལཱནཱིཏི ཙཏྟཱརི མཧཱསཱིལཱནི. སམྨཱདིཊྛིནྟི ཝིཔསྶནཱསམྨཱདིཊྛིཾ. སམྨཱསམཱདྷིནྟི མགྒསམཱདྷིཉྩེཝ ཕལསམཱདྷིཉྩ. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ སཱིལཱདཱིནི མིསྶཀཱནི ཀཐིཏཱནི.

༢༢. དུཏིཡེ སཱིལཀྑནྡྷནྟི སཱིལརཱསིཾ. སེསདྭཡེཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཨིམེ པན ཏཡོཔི ཁནྡྷཱ མིསྶཀཱཝ ཀཐིཏཱཏི.

༢༣. ཏཏིཡེ ན ཙ པབྷསྶརནྟི ན ཙ པབྷཱཝནྟཾ. པབྷངྒུ ཙཱཏི པབྷིཛྫནསབྷཱཝཾ. ཨཡོཏི ཀཱལ༹ལོཧཾ. ལོཧནྟི ཋཔེཏྭཱ ཨིདྷ ཝུཏྟཱནི ཙཏྟཱརི ཨཝསེསཾ ལོཧཾ. སཛ྄ཛྷནྟི རཛཏཾ. ཙིཏྟསྶཱཏི ཙཱཏུབྷཱུམཀཀུསལཙིཏྟསྶ. ཏེབྷཱུམཀསྶ ཏཱཝ ཨུཔཀྐིལེསཱ ཧོནྟུ, ལོཀུཏྟརསྶ ཀཐཾ ཧོནྟཱིཏི? ཨུཔྤཛྫིཏུཾ ཨཔྤདཱནེན. ཡདགྒེན ཧི ཨུཔྤཛྫིཏུཾ ན དེནྟི, ཏདགྒེནེཝ ཏེ ལོཀིཡསྶཔི ལོཀུཏྟརསྶཔི ཨུཔཀྐིལེསཱ ནཱམ ཧོནྟི. པབྷངྒུ ཙཱཏི ཨཱརམྨཎེ ཙུཎྞཝིཙུཎྞབྷཱཝཱུཔགམནེན བྷིཛྫནསབྷཱཝཾ. སམྨཱ ¶ སམཱདྷིཡཏི ཨཱསཝཱནཾ ཁཡཱཡཱཏི ཨཱསཝཱནཾ ཁཡསངྑཱཏསྶ ཨརཧཏྟསྶ ཨཏྠཱཡ ཧེཏུནཱ ཀཱརཎེན སམཱདྷིཡཏི. ཨེཏྟཱཝཏཱ ¶ ཙིཏྟཾ ཝིསོདྷེཏྭཱ ཨརཧཏྟེ པཏིཊྛིཏཾ ཁཱིཎཱསཝཾ དསྶེཏི. ཨིདཱནིསྶ ཨབྷིཉྙཱཔཊིཝེདྷཾ དསྶེནྟོ ཡསྶ ཡསྶ ཙཱཏིཨཱདིམཱཧ. ཏཾ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝཱཏི.

༢༤. ཙཏུཏྠེ ཧཏཱུཔནིསོཏི ཧཏཨུཔནིསྶཡོ ཧཏཀཱརཎོ. ཡཐཱབྷཱུཏཉཱཎདསྶནནྟི ནཱམརཱུཔཔརིཙྪེདཉཱཎཾ ཨཱདིཾ ཀཏྭཱ ཏརུཎཝིཔསྶནཱ. ནིབྦིདཱཝིརཱགོཏི ནིབྦིདཱ ཙ ཝིརཱགོ ཙ ¶ . ཏཏྠ ནིབྦིདཱ བལཝཝིཔསྶནཱ, ཝིརཱགོ མགྒོ. ཝིམུཏྟིཉཱཎདསྶནནྟི ཕལཝིམུཏྟི ཙ པཙྩཝེཀྑཎཉཱཎཉྩ.

༢༥. པཉྩམེ སམྨཱདིཊྛཱིཏི ཝིཔསྶནཱསམྨཱདིཊྛི. ཙེཏོཝིམུཏྟིཕལཱཏིཨཱདཱིསུ ཙེཏོཝིམུཏྟཱིཏི མགྒཕལསམཱདྷི. པཉྙཱཝིམུཏྟཱིཏི ཕལཉཱཎཾ. སཱིལཱནུགྒཧིཏཱཏི སཱིལེན ཨནུགྒཧིཏཱ ཨནུརཀྑིཏཱ. སུཏཱནུགྒཧིཏཱཏི བཱཧུསཙྩེན ཨནུགྒཧིཏཱ. སཱཀཙྪཱནུགྒཧིཏཱཏི དྷམྨསཱཀཙྪཱཡ ཨནུགྒཧིཏཱ. སམཐཱནུགྒཧིཏཱཏི ཙིཏྟེཀགྒཏཱཡ ཨནུགྒཧིཏཱ.

ཨིམསྶ པནཏྠསྶ ཨཱཝིབྷཱཝཏྠཾ མདྷུརམྦབཱིཛཾ རོཔེཏྭཱ སམནྟཱ མརིཡཱདཾ བནྡྷིཏྭཱ ཀཱལཱནུཀཱལཾ ཨུདཀཾ ཨཱསིཉྩིཏྭཱ ཀཱལཱནུཀཱལཾ མཱུལཱནི སོདྷེཏྭཱ ཀཱལཱནུཀཱལཾ པཏིཏཔཱཎཀེ ཧཱརེཏྭཱ ཀཱལཱནུཀཱལཾ མཀྐཊཛཱལཾ ལུཉྩིཏྭཱ ཨམྦཾ པཊིཛགྒནྟོ པུརིསོ དསྶེཏབྦོ. ཏསྶ ཧི པུརིསསྶ མདྷུརམྦབཱིཛརོཔནཾ ཝིཡ ཝིཔསྶནཱསམྨཱདིཊྛི དཊྛབྦཱ, མརིཡཱདབནྡྷནཾ ཝིཡ སཱིལེན ཨནུགྒཎྷནཾ, ཨུདཀཱསེཙནཾ ¶ ཝིཡ སུཏེན ཨནུགྒཎྷནཾ, མཱུལཔརིསོདྷནཾ ཝིཡ སཱཀཙྪཱཡ ཨནུགྒཎྷནཾ, པཱཎཀཧརཎཾ ཝིཡ ཛྷཱནཝིཔསྶནཱཔཱརིཔནྠིཀསོདྷནཝསེན སམཐཱནུགྒཎྷནཾ, མཀྐཊཛཱལལུཉྩནཾ ཝིཡ བལཝཝིཔསྶནཱནུགྒཎྷནཾ, ཨེཝཾ ཨནུགྒཧིཏསྶ རུཀྑསྶ ཁིཔྤམེཝ ཝཌྜྷིཏྭཱ ཕལཔྤདཱནཾ ཝིཡ ཨིམེཧི སཱིལཱདཱིཧི ཨནུགྒཧིཏཱཡ མཱུལསམྨཱདིཊྛིཡཱ ཁིཔྤམེཝ མགྒཝསེན ཝཌྜྷིཏྭཱ ཙེཏོཝིམུཏྟིཔཉྙཱཝིམུཏྟིཕལཔྤདཱནཾ ཝེདིཏབྦཾ.

༢༦. ཚཊྛེ ¶ ཝིམུཏྟཱཡཏནཱནཱིཏི ཝིམུཙྩནཀཱརཎཱནི. ཡཏྠཱཏི ཡེསུ ཝིམུཏྟཱཡཏནེསུ. སཏྠཱ དྷམྨཾ དེསེཏཱིཏི ཙཏུསཙྩདྷམྨཾ དེསེཏི. ཨཏྠཔཊིསཾཝེདིནོཏི པཱལི༹ཨཏྠཾ ཛཱནནྟསྶ. དྷམྨཔཊིསཾཝེདིནོཏི པཱལི༹ཾ ཛཱནནྟསྶ. པཱམོཛྫནྟི ཏརུཎཔཱིཏི. པཱིཏཱིཏི ཏུཊྛཱཀཱརབྷཱུཏཱ བལཝཔཱིཏི. ཀཱཡོཏི ནཱམཀཱཡོ. པསྶམྦྷཏཱིཏི པཊིཔྤསྶམྦྷཏི. སུཁཾ ཝེདེཏཱིཏི སུཁཾ པཊིལབྷཏི. ཙིཏྟཾ སམཱདྷིཡཏཱིཏི ཨརཧཏྟཕལསམཱདྷིནཱ སམཱདྷིཡཏི. ཨཡཉྷི ཏཾ དྷམྨཾ སུཎནྟོ ཨཱགཏཱགཏཊྛཱནེ ཛྷཱནཝིཔསྶནཱམགྒཕལཱནི ཛཱནཱཏི, ཏསྶ ཨེཝཾ ཛཱནཏོ པཱིཏི ཨུཔྤཛྫཏི. སོ ¶ ཏསྶཱ པཱིཏིཡཱ ཨནྟརཱ ཨོསཀྐིཏུཾ ན དེནྟོ ཨུཔཙཱརཀམྨཊྛཱནིཀོ ཧུཏྭཱ ཝིཔསྶནཾ ཝཌྜྷེཏྭཱ ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎཱཏི. ཏཾ སནྡྷཱཡ ཝུཏྟཾ – ‘‘ཙིཏྟཾ སམཱདྷིཡཏཱི’’ཏི. སེསེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཨཡཾ པན ཝིསེསོ – སམཱདྷིནིམིཏྟནྟི ཨཊྛཏིཾསཱཡ ཨཱརམྨཎེསུ ཨཉྙཏརོ སམཱདྷིཡེཝ སམཱདྷིནིམིཏྟཾ. སུགྒཧིཏཾ ¶ ཧོཏཱིཏིཨཱདིསུ ཨཱཙརིཡསྶ སནྟིཀེ ཀམྨཊྛཱནཾ ཨུགྒཎྷནྟེན སུཊྛུ གཧིཏཾ ཧོཏི སུཊྛུ མནསིཀཏཾ སུཊྛུ ཨུཔདྷཱརིཏཾ. སུཔྤཊིཝིདྡྷཾ པཉྙཱཡཱཏི པཉྙཱཡ སུཊྛུ པཙྩཀྑཾ ཀཏཾ. ཏསྨིཾ དྷམྨེཏི ཏསྨིཾ ཀམྨཊྛཱནཔཱལི༹དྷམྨེ. ཨིཏི ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ པཉྩཔི ཝིམུཏྟཱཡཏནཱནི ཨརཧཏྟཾ པཱཔེཏྭཱ ཀཐིཏཱནཱིཏི.

༢༧. སཏྟམེ ཨཔྤམཱཎནྟི པམཱཎཀརདྷམྨརཧིཏཾ ལོཀུཏྟརཾ. ནིཔཀཱ པཏིསྶཏཱཏི ནེཔཀྐེན ཙ སཏིཡཱ ཙ སམནྣཱགཏཱ ཧུཏྭཱ. པཉྩ ཉཱཎཱནཱིཏི པཉྩ པཙྩཝེཀྑཎཉཱཎཱནི. པཙྩཏྟཉྙེཝ ཨུཔྤཛྫནྟཱིཏི ཨཏྟནིཡེཝ ཨུཔྤཛྫནྟི. ཨཡཾ སམཱདྷི པཙྩུཔྤནྣསུཁོ ཙེཝཱཏིཨཱདཱིསུ ཨརཧཏྟཕལསམཱདྷི ཨདྷིཔྤེཏོ. མགྒསམཱདྷཱིཏིཔི ཝདནྟིཡེཝ. སོ ཧི ཨཔྤིཏཔྤིཏཀྑཎེ སུཁཏྟཱ པཙྩུཔྤནྣསུཁོ, པུརིམོ པུརིམོ པཙྪིམསྶ པཙྪིམསྶ སམཱདྷིསུཁསྶ པཙྩཡཏྟཱ ཨཱཡཏིཾ སུཁཝིཔཱཀོ, ཀིལེསེཧི ཨཱརཀཏྟཱ ཨརིཡོ, ཀཱམཱམིསཝཊྚཱམིསལོཀཱམིསཱནཾ ཨབྷཱཝཱ ནིརཱམིསོ. བུདྡྷཱདཱིཧི མཧཱཔུརིསེཧི སེཝིཏཏྟཱ ཨཀཱཔུརིསསེཝིཏོ. ཨངྒསནྟཏཱཡ ཨཱརམྨཎསནྟཏཱཡ སབྦཀིལེསདརཐསནྟཏཱཡ ཙ སནྟོ, ཨཏཔྤནིཡཊྛེན པཎཱིཏོ. ཀིལེསཔྤཊིཔྤསྶདྡྷིཡཱ ལདྡྷཏྟཱ ཀིལེསཔྤཊིཔྤསྶདྡྷིབྷཱཝཾ ཝཱ ལདྡྷཏྟཱ པཊིཔྤསྶདྡྷལདྡྷོ. པཊིཔྤསྶདྡྷཾ པཊིཔྤསྶདྡྷཱིཏི ཧི ཨིདཾ ཨཏྠཏོ ཨེཀཾ. པཊིཔྤསྶདྡྷཀིལེསེན ¶ ཝཱ ཨརཧཏཱ ལདྡྷཏྟཱཔི པཊིཔྤསྶདྡྷལདྡྷོ, ཨེཀོདིབྷཱཝེན ཨདྷིགཏཏྟཱ ཨེཀོདིབྷཱཝམེཝ ཝཱ ཨདྷིགཏཏྟཱ ཨེཀོདིབྷཱཝཱདྷིགཏོ. ཨཔྤགུཎསཱསཝསམཱདྷི ཝིཡ སསངྑཱརེན སཔྤཡོགེན ¶ ཙིཏྟེན པཙྩནཱིཀདྷམྨེ ནིགྒཡ྄ཧ ཀིལེསེ ཝཱརེཏྭཱ ཨནདྷིགཏཏྟཱ ན སསངྑཱརནིགྒཡ྄ཧཝཱརིཏགཏོ. ཏཾ སམཱདྷིཾ སམཱཔཛྫནྟོ ཏཏོ ཝཱ ཝུཊྛཧནྟོ སཏིཝེཔུལླཔྤཏྟཏྟཱ སཏོཝ སམཱཔཛྫཏི, སཏོཝ ཝུཊྛཧཏི. ཡཐཱཔརིཙྪིནྣཀཱལཝསེན ཝཱ སཏོ སམཱཔཛྫཏི, སཏོ ཝུཊྛཧཏི. ཏསྨཱ ཡདེཏྠ ‘‘ཨཡཾ སམཱདྷི པཙྩུཔྤནྣསུཁོ ཙེཝ ཨཱཡཏིཉྩ སུཁཝིཔཱཀོ ཙཱ’’ཏི ཨེཝཾ པཙྩཝེཀྑམཱནསྶ པཙྩཏྟཾཡེཝ ཨཔརཔྤཙྩཡཉཱཎཾ ཨུཔྤཛྫཏི, ཏཾ ཨེཀཾ ཉཱཎཾ. ཨེསེཝ ནཡོ སེསེསུ. ཨེཝཾ ཨིམཱནི པཉྩ ཉཱཎཱནི པཙྩཏྟཉྙེཝ ཨུཔྤཛྫནྟཱིཏི.

༢༨. ཨཊྛམེ ¶ ཨརིཡསྶཱཏི ཝིཀྑམྦྷནཝསེན པཧཱིནཀིལེསེཧི ཨཱརཀཱ ཋིཏསྶ. བྷཱཝནཾ དེསེསྶཱམཱིཏི བྲཱུཧནཾ ཝཌྜྷནཾ པཀཱསཡིསྶཱམི. ཨིམམེཝ ཀཱཡནྟི ཨིམཾ ཀརཛཀཱཡཾ. ཨབྷིསནྡེཏཱིཏི ཏེམེཏི སྣེཧེཏི, སབྦཏྠ པཝཏྟཔཱིཏིསུཁཾ ཀརོཏི. པརིསནྡེཏཱིཏི སམནྟཏོ སནྡེཏི. པརིཔཱུརེཏཱིཏི ཝཱཡུནཱ བྷསྟཾ ཝིཡ པཱུརེཏི. པརིཔྥརཏཱིཏི སམནྟཏོ ཕུསཏི. སབྦཱཝཏོ ཀཱཡསྶཱཏི ཨསྶ བྷིཀྑུནོ སབྦཀོཊྛཱསཝཏོ ཀཱཡསྶ ཀིཉྩི ཨུཔཱདིནྣཀསནྟཏིཔཝཏྟིཊྛཱནེ ཚཝིམཾསལོཧིཏཱནུགཏཾ ཨཎུམཏྟམྤི ཋཱནཾ པཋམཛ྄ཛྷཱནསུཁེན ཨཕུཊཾ ནཱམ ན ཧོཏི.

དཀྑོཏི ཚེཀོ པཊིབལོ ནྷཱནཱིཡཙུཎྞཱནི ཀཱཏུཉྩེཝ ཡོཛེཏུཉྩ སནྣེཏུཉྩ. ཀཾསཐཱལེཏི ཡེན ཀེནཙི ལོཧེན ཀཏབྷཱཛནེ. མཏྟིཀཱབྷཱཛནཾ པན ཐིརཾ ན ཧོཏི, སནྣེནྟསྶ བྷིཛྫཏི. ཏསྨཱ ཏཾ ན དསྶེསི. པརིཔྥོསཀཾ ¶ པརིཔྥོསཀནྟི སིཉྩིཏྭཱ སིཉྩིཏྭཱ. སནྣེཡྻཱཏི ཝཱམཧཏྠེན ཀཾསཐཱལཾ གཧེཏྭཱ དཀྑིཎཧཏྠེན པམཱཎཡུཏྟཾ ཨུདཀཾ སིཉྩིཏྭཱ སིཉྩིཏྭཱ པརིམདྡནྟོ པིཎྜཾ ཀརེཡྻ. སྣེཧཱནུགཏཱཏི ཨུདཀསིནེཧེན ཨནུགཏཱ. སྣེཧཔརེཏཱཏི ཨུདཀསིནེཧེན པརིགྒཧིཏཱ. སནྟརབཱཧིརཱཏི ¶ སདྡྷིཾ ཨནྟོཔདེསེན ཙེཝ བཧིཔདེསེན ཙ, སབྦཏྠཀམེཝ ཨུདཀསིནེཧེན ཕུཊཱཏི ཨཏྠོ. ན ཙ པགྒྷརིཎཱིཏི ན བིནྡུ བིནྡུ ཨུདཀཾ པགྒྷརཏི, སཀྐཱ ཧོཏི ཧཏྠེནཔི དྭཱིཧིཔི ཨངྒུལཱིཧི གཧེཏུཾ ཨོཝཊྚིཀཱཡཔི ཀཱཏུནྟི ཨཏྠོ.

དུཏིཡཛ྄ཛྷཱནསུཁཨུཔམཱཡཾ ཨུབྦྷིདོདཀོཏི ཨུབྦྷིནྣཨུདཀོ, ན ཧེཊྛཱ ཨུབྦྷིཛྫིཏྭཱ ཨུགྒཙྪནཨུདཀོ, ཨནྟོཡེཝ པན ཨུཔྤཛྫནཨུདཀོཏི ཨཏྠོ. ཨཱཡམུཁནྟི ཨཱགམནམགྒོ. དེཝོཏི མེགྷོ. ཀཱལེན ཀཱལནྟི ཀཱལེ ཀཱལེ, ཨནྭཌྜྷམཱསཾ ཝཱ ཨནུདསཱཧཾ ཝཱཏི ཨཏྠོ. དྷཱརནྟི ཝུཊྛིཾ. ནཱནུཔྤཝེཙྪེཡྻཱཏི ནཔྤཝེསེཡྻ, ན ཝསྶེཡྻཱཏི ཨཏྠོ. སཱིཏཱ ཝཱརིདྷཱརཱ ཨུབྦྷིཛྫིཏྭཱཏི སཱིཏཱ ཝཱརིདྷཱརཱ ཏཾ རཧདཾ པཱུརཡམཱནཱ ¶ ཨུབྦྷིཛྫིཏྭཱ. ཧེཊྛཱ ཨུགྒཙྪནཨུདཀཉྷི ཨུགྒནྟྭཱ བྷིཛྫནྟཾ ཨུདཀཾ ཁོབྷེཏི, ཙཏཱུཧི དིསཱཧི པཝིསནཨུདཀཾ པུརཱཎཔཎྞཏིཎཀཊྛདཎྜཀཱདཱིཧི ཨུདཀཾ ཁོབྷེཏི. ཝུཊྛིཨུདཀཾ དྷཱརཱནིཔཱཏབུབྦུལ༹ཀེཧི ཨུདཀཾ ཁོབྷེཏི, སནྣིསིནྣམེཝ པན ཧུཏྭཱ ཨིདྡྷིནིམྨིཏམིཝ ཨུཔྤཛྫམཱནཾ ཨུདཀཾ ཨིམཾ པདེསཾ ཕརཏི, ཨིམཾ ན ཕརཏཱིཏི ནཏྠི. ཏེན ཨཕུཊོཀཱསོ ནཱམ ན ཧོཏི. ཏཏྠ རཧདོ ཝིཡ ཀརཛཀཱཡོ, ཨུདཀཾ ཝིཡ དུཏིཡཛ྄ཛྷཱནསུཁཾ, སེསཾ པུརིམནཡེནེཝ ཝེདིཏབྦཾ.

ཏཏིཡཛ྄ཛྷཱནསུཁཨུཔམཱཡཾ ¶ ཨུཔྤལཱནི ཨེཏྠ སནྟཱིཏི ཨུཔྤལིནཱི. སེསཔདདྭཡེཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཨེཏྠ ཙ སེཏརཏྟནཱིལེསུ ཡཾཀིཉྩི ཨུཔྤལམེཝ, ཨཱུནཀསཏཔཏྟཾ པུཎྜརཱིཀཾ, སཏཔཏྟཾ པདུམཾ. པཏྟནིཡམཾ ཝཱ ཝིནཱཔི སེཏཾ པདུམཾ, རཏྟཾ པུཎྜརཱིཀནྟི ཨཡམེཏྠ ཝིནིཙྪཡོ. ཨུདཀཱནུགྒཏཱནཱིཏི ཨུདཀཏོ ན ཨུགྒཏཱནི. ཨནྟོནིམུགྒཔོསཱིནཱིཏི ཨུདཀཏལསྶ ཨནྟོ ནིམུགྒཱནིཡེཝ ཧུཏྭཱ པོསནྟི ཝཌྜྷནྟཱིཏི ཨཏྠོ. སེསཾ པུརིམནཡེནེཝ ཝེདིཏབྦཾ.

ཙཏུཏྠཛ྄ཛྷཱནཨུཔམཱཡཾ པརིསུདྡྷེན ཙེཏསཱ པརིཡོདཱཏེནཱཏི ཨེཏྠ ནིརུཔཀྐིལེསཊྛེན པརིསུདྡྷཾ, པབྷསྶརཊྛེན པརིཡོདཱཏཾ ཝེདིཏབྦཾ. ཨོདཱཏེན ཝཏྠེནཱཏི ཨིདཾ ཨུཏུཕརཎཏྠཾ ཝུཏྟཾ. ཀིལིཊྛཝཏྠེན ཧི ཨུཏུཕརཎཾ ན ཧོཏི, ཏངྑཎདྷོཏཔརིསུདྡྷེན ¶ ཨུཏུཕརཎཾ བལཝཾ ཧོཏི. ཨིམིསྶཱ ཧི ཨུཔམཱཡ ཝཏྠཾ ཝིཡ ཀརཛཀཱཡོ, ཨུཏུཕརཎཾ ཝིཡ ཙཏུཏྠཛ྄ཛྷཱནསུཁཾ. ཏསྨཱ ཡཐཱ སུནྷཱཏསྶ པུརིསསྶ པརིསུདྡྷཾ ཝཏྠཾ སསཱིསཾ པཱརུཔིཏྭཱ ནིསིནྣསྶ ¶ སརཱིརཏོ ཨུཏུ སབྦམེཝ ཝཏྠཾ ཕརཏི, ན ཀོཙི ཝཏྠསྶ ཨཕུཊོཀཱསོ ཧོཏི, ཨེཝཾ ཙཏུཏྠཛ྄ཛྷཱནསུཁེན བྷིཀྑུནོ ཀརཛཀཱཡསྶ ན ཀོཙི ཨོཀཱསོ ཨཕུཊོ ཧོཏཱིཏི ཨེཝམེཏྠ ཨཏྠོ དཊྛབྦོ. ཙཏུཏྠཛ྄ཛྷཱནཙིཏྟམེཝ ཝཱ ཝཏྠཾ ཝིཡ, ཏཾསམུཊྛཱནརཱུཔཾ ཨུཏུཕརཎཾ ཝིཡ. ཡཐཱ ཧི ཀཏྠཙི ཀཏྠཙི ཨོདཱཏཝཏྠེ ཀཱཡཾ ཨཕུསནྟེཔི ཏཾསམུཊྛཱནེན ཨུཏུནཱ སབྦཏྠཀམེཝ ཀཱཡོ ཕུཊོ ཧོཏི, ཨེཝཾ ཙཏུཏྠཛ྄ཛྷཱནསམུཊྛཱཔིཏེན སུཁུམརཱུཔེན སབྦཏྠཀམེཝ བྷིཀྑུནོ ཀཱཡོ ཕུཊོ ཧོཏཱིཏི ཨེཝམེཏྠ ཨཏྠོ དཊྛབྦོ.

པཙྩཝེཀྑཎནིམིཏྟནྟི པཙྩཝེཀྑཎཉཱཎམེཝ. སུགྒཧིཏཾ ཧོཏཱིཏི ཡཐཱ ཏེན ཛྷཱནཝིཔསྶནཱམགྒཱ སུཊྛུ གཧིཏཱ ཧོནྟི, ཨེཝཾ པཙྩཝེཀྑཎནིམིཏྟཾ ཨཔརཱཔརེན པཙྩཝེཀྑཎནིམིཏྟེན སུཊྛུ གཧིཏཾ ཧོཏི. ཨཉྙོ ཝཱ ཨཉྙནྟི ཨཉྙོ ཨེཀོ ཨཉྙཾ ཨེཀཾ, ཨཏྟནོཡེཝ ཧི ཨཏྟཱ ན པཱཀཊོ ཧོཏི. ཋིཏོ ཝཱ ནིསིནྣནྟི ཋིཏཀསྶཱཔི ནིསིནྣོ པཱཀཊོ ཧོཏི, ཏེནེཝཾ ཝུཏྟཾ. སེསེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཨུདཀམཎིཀོཏི སམེཁལཱ ཨུདཀཙཱཊི. སམཏིཏྟིཀོཏི སམབྷརིཏོ. ཀཱཀཔེཡྻཱཏི མུཁཝཊྚིཡཾ ནིསཱིདིཏྭཱ ཀཱཀེན གཱིཝཾ ཨནཱམེཏྭཱཝ པཱཏབྦོ.

སུབྷཱུམིཡནྟི སམབྷཱུམིཡཾ. ‘‘སུབྷཱུམེ སུཁེཏྟེ ཝིཧཏཁཱཎུཀེ བཱིཛཱནི པཏིཊྛཱཔེཡྻཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༤༣༨) ཨེཏྠ པན མཎྜབྷཱུམི སུབྷཱུམཱིཏི ཨཱགཏཱ. ཙཏུམཧཱཔཐེཏི ¶ དྭིནྣཾ མཧཱམགྒཱནཾ ཝིནིཝིཛ྄ཛྷིཏྭཱ གཏཊྛཱནེ. ཨཱཛཉྙརཐོཏི ཝིནཱིཏཨསྶརཐོ. ཨོདྷསྟཔཏོདོཏི ཡཐཱ རཐཾ ¶ ཨབྷིརུཧིཏྭཱ ཋིཏེན སཀྐཱ ཧོཏི གཎྷིཏུཾ, ཨེཝཾ ཨཱལམྦནཾ ནིསྶཱཡ ཏིརིཡཏོ ཋཔིཏཔཏོདོ. ཡོགྒཱཙརིཡོཏི ཨསྶཱཙརིཡོ. སྭེཝ ཨསྶདམྨེ སཱརེཏཱིཏི ཨསྶདམྨསཱརཐི. ཡེནིཙྪཀནྟི ཡེན ཡེན མགྒེན ཨིཙྪཏི. ཡདིཙྪཀནྟི ཡཾ ཡཾ གཏིཾ ཨིཙྪཏི. སཱརེཡྻཱཏི ཨུཛུཀཾ པུརཏོ པེསེཡྻ. པཙྩཱསཱརེཡྻཱཏི པཊིནིཝཏྟེཡྻ.

ཨེཝཾ ཧེཊྛཱ པཉྩཧི ཨངྒེཧི སམཱཔཏྟིཔརིཀམྨཾ ཀཐེཏྭཱ ཨིམཱཧི ཏཱིཧི ཨུཔམཱཧི པགུཎསམཱཔཏྟིཡཱ ཨཱནིསཾསཾ དསྶེཏྭཱ ཨིདཱནི ཁཱིཎཱསཝསྶ ཨབྷིཉྙཱཔཊིཔཱཊིཾ དསྶེཏུཾ སོ སཙེ ཨཱཀངྑཏཱིཏིཨཱདིམཱཧ. ཏཾ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝཱཏི.

༢༩. ནཝམེ ¶ ཨདྡྷཱནཀྑམོ ཧོཏཱིཏི དཱུརཾ ཨདྡྷཱནམགྒཾ གཙྪནྟོ ཁམཏི, ཨདྷིཝཱསེཏུཾ སཀྐོཏི. པདྷཱནཀྑམོཏི ཝཱིརིཡཀྑམོ. ཙངྐམཱདྷིགཏོ སམཱདྷཱིཏི ཙངྐམཾ ཨདྷིཊྛཧནྟེན ཨདྷིགཏོ ཨཊྛནྣཾ སམཱཔཏྟཱིནཾ ཨཉྙཏརསམཱདྷི. ཙིརཊྛིཏིཀོ ཧོཏཱིཏི ཙིརཾ ཏིཊྛཏི. ཋིཏཀེན གཧིཏནིམིཏྟཉྷི ནིསིནྣསྶ ནསྶཏི, ནིསིནྣེན གཧིཏནིམིཏྟཾ ནིཔནྣསྶ. ཙངྐམཾ ཨདྷིཊྛཧནྟེན ཙལིཏཱརམྨཎེ གཧིཏནིམིཏྟཾ པན ཋིཏསྶཔི ནིསིནྣསྶཔི ནིཔནྣསྶཔི ན ནསྶཏཱིཏི.

༣༠. དསམེ ཨུདྡྷཾ ཨུགྒཏཏྟཱ ཨུཙྩོ, རཱསིབྷཱཝེན ཙ མཧཱ སདྡོ ཨེཏེསནྟི ཨུཙྩཱསདྡམཧཱསདྡཱ. ཏེསུ ཧི ཨུགྒཏུགྒཏེསུ ཁཏྟིཡམཧཱསཱལ-བྲཱཧྨཎམཧཱསཱལཱདཱིསུ མཧཱསཀྐཱརཾ གཧེཏྭཱ ¶ ཨཱགཏེསུ ‘‘ཨསུཀསྶ ཨོཀཱསཾ དེཐ, ཨསུཀསྶ ཨོཀཱསཾ དེཐཱ’’ཏི ཝུཏྟེ ‘‘མཡཾ པཋམཏརཾ ཨཱགཏཱ, མཡ྄ཧཾ པཋམཏརཾ ཨཱགཏཱ, ནཏྠི ཨོཀཱསོ’’ཏི ཨེཝཾ ཨཉྙམཉྙཾ ཀཐེནྟཱནཾ སདྡོ ཨུཙྩོ ཙེཝ མཧཱ ཙ ཨཧོསི. ཀེཝཊྚཱ མཉྙེ མཙྪཝིལོཔེཏི ཀེཝཊྚཱ ཝིཡ མཙྪཝིལོཔེ. ཏེསཉྷི མཙྪཔཙྪིཾ གཧེཏྭཱ ཨཱགཏཱནཾ ཝིཀྐིཎནཊྛཱནེ ‘‘མཡ྄ཧཾ དེཐ མཡ྄ཧཾ དེཐཱ’’ཏི ཝདཏོ མཧཱཛནསྶ ཨེཝརཱུཔོ སདྡོ ཧོཏི. མཱིལ༹ྷསུཁནྟི ཨསུཙིསུཁཾ. མིདྡྷསུཁནྟི ནིདྡཱསུཁཾ. ལཱབྷསཀྐཱརསིལོཀསུཁནྟི ལཱབྷསཀྐཱརཉྩེཝ ཝཎྞབྷཎནཉྩ ནིསྶཱཡ ཨུཔྤནྣསུཁཾ.

ཏཾནིནྣཱཝ ¶ གམིསྶནྟཱིཏི ཏཾ ཏདེཝ བྷགཝཏོ གཏཊྛཱནཾ གམིསྶནྟི, ཨནུབནྡྷིསྶནྟིཡེཝཱཏི ཝུཏྟཾ ཧོཏི. ཏཐཱ ཧི, བྷནྟེ, བྷགཝཏོ སཱིལཔཉྙཱཎནྟི ཡསྨཱ ཏཐཱཝིདྷཾ ཏུམྷཱཀཾ སཱིལཉྩ ཉཱཎཉྩཱཏི ཨཏྠོ. མཱ ཙ མཡཱ ཡསོཏི མཡཱ སདྡྷིཾ ཡསོཔི མཱ སམཱགཙྪཏུ. པིཡཱནནྟི པིཡཛནཱནཾ. ཨེསོ ཏསྶ ནིསྶནྡོཏི ཨེསཱ པིཡབྷཱཝསྶ ནིཔྥཏྟི. ཨསུབྷནིམིཏྟཱནུཡོགནྟི ཨསུབྷཀམྨཊྛཱནཱནུཡོགཾ. སུབྷནིམིཏྟེཏི ¶ རཱགཊྛཱནིཡེ ཨིཊྛཱརམྨཎེ. ཨེསོ ཏསྶ ནིསྶནྡོཏི ཨེསཱ ཏསྶ ཨསུབྷནིམིཏྟཱནུཡོགསྶ ནིཔྥཏྟི. ཨེཝམིམསྨིཾ སུཏྟེ ཨིམེསུ པཉྩསུ ཋཱནེསུ ཝིཔསྶནཱཝ ཀཐིཏཱཏི.

༣༡. ཙཏུཏྠསྶ ¶ པཋམེ སུམནཱ རཱཛཀུམཱརཱིཏི མཧཱསཀྐཱརཾ ཀཏྭཱ པཏྠནཾ པཏྠེཏྭཱ ཨེཝཾ ལདྡྷནཱམཱ རཱཛཀཉྙཱ. ཝིཔསྶིསམྨཱསམྦུདྡྷཀཱལསྨིཾ ཧི ནཱགརེསུ ‘‘ཡུདྡྷམྤི ཀཏྭཱ སཏྠཱརཾ ཨམྷཱཀཾ གཎྷིསྶཱམཱ’’ཏི སེནཱཔཏིཾ ནིསྶཱཡ བུདྡྷཔྤམུཁཾ སངྒྷཾ ལབྷིཏྭཱ པཊིཔཱཊིཡཱ པུཉྙཱནི ཀཱཏུཾ ཨཱརདྡྷེསུ སབྦཔཋམདིཝསོ སེནཱཔཏིསྶ ཝཱརོ ཨཧོསི. ཏསྨིཾ དིཝསེ སེནཱཔཏི མཧཱདཱནཾ སཛྫེཏྭཱ ‘‘ཨཛྫ ཡཐཱ ཨཉྙོ ཀོཙི ཨེཀབྷིཀྑམྤི ན དེཏི, ཨེཝཾ རཀྑཐཱ’’ཏི སམནྟཱ པུརིསེ ཋཔེསི. ཏཾདིཝསཾ སེཊྛིབྷརིཡཱ རོདམཱནཱ པཉྩཧི ཀུམཱརིཀཱསཏེཧི སདྡྷིཾ ཀཱིལི༹ཏྭཱ ཨཱགཏཾ དྷཱིཏརཾ ཨཱཧ – ‘‘སཙེ, ཨམྨ, ཏཝ པིཏཱ ཛཱིཝེཡྻ, ཨཛྫཱཧཾ པཋམཾ དསབལཾ བྷོཛེཡྻ’’ནྟི. སཱ ཏཾ ཨཱཧ – ‘‘ཨམྨ, མཱ ཙིནྟཡི, ཨཧཾ ཏཐཱ ཀརིསྶཱམི, ཡཐཱ བུདྡྷཔྤམུཁོ སངྒྷོ ཨམྷཱཀཾ པཋམཾ བྷིཀྑཾ བྷུཉྫིསྶཏཱི’’ཏི. ཏཏོ སཏསཧསྶགྒྷནིཀཱཡ སུཝཎྞཔཱཏིཡཱ ནིརུདཀཔཱཡཱསཾ པཱུརེཏྭཱ སཔྤིམདྷུསཀྑརཱདཱིཧི ¶ ཨབྷིསངྑརིཏྭཱ ཨཉྙིསྶཱ པཱཏིཡཱ པཊིཀུཛྫིཏྭཱ ཏཾ སུམནམཱལཱགུལེ༹ཧི པརིཀྑིཔིཏྭཱ མཱལཱགུལ༹སདིསཾ ཀཏྭཱ བྷགཝཏོ གཱམཾ པཝིསནཝེལཱཡ སཡམེཝ ཨུཀྑིཔིཏྭཱ དྷཱཏིགཎཔརིཝུཏཱ གྷརཱ ནིཀྑམི.

ཨནྟརཱམགྒེ ¶ སེནཱཔཏིནོ ཨུཔཊྛཱཀཱ, ‘‘ཨམྨ, མཱ ཨིཏོ ཨཱགམཱ’’ཏི ཝདནྟི. མཧཱཔུཉྙཱ ནཱམ མནཱཔཀཐཱ ཧོནྟི, ན ཙ ཏེསཾ པུནཔྤུནཾ བྷཎནྟཱནཾ ཀཐཱ པཊིཀྑིཔིཏུཾ སཀྐཱ ཧོཏི. སཱ ‘‘ཙཱུལ༹པིཏ, མཧཱཔིཏ, མཱཏུལ, ཀིསྶ ཏུམྷེ གནྟུཾ ན དེཐཱ’’ཏི ཨཱཧ. སེནཱཔཏིནཱ ‘‘ཨཉྙསྶ ཀསྶཙི ཁཱདནཱིཡཾ བྷོཛནཱིཡཾ མཱ དེཐཱ’’ཏི ཋཔིཏམྷ, ཨམྨཱཏི. ཀིཾ པན མམ ཧཏྠེ ཁཱདནཱིཡཾ བྷོཛནཱིཡཾ པསྶཐཱཏི? མཱལཱགུལ༹ཾ པསྶཱམཱཏི. ཀིཾ ཏུམྷཱཀཾ སེནཱཔཏི མཱལཱཔཱུཛམྤི ཀཱཏུཾ ན དེཏཱིཏི? དེཏི, ཨམྨཱཏི. ཏེན ཧི ཨཔེཐཱཏི བྷགཝནྟཾ ཨུཔསངྐམིཏྭཱ ‘‘མཱལཱགུལ༹ཾ གཎྷཐ བྷགཝཱ’’ཏི ཨཱཧ. བྷགཝཱ ཨེཀཾ སེནཱཔཏིསྶ ཨུཔཊྛཱཀཾ ཨོལོཀེཏྭཱ མཱལཱགུལ༹ཾ གཎྷཱཔེསི. སཱ བྷགཝནྟཾ ཝནྡིཏྭཱ ‘‘བྷཝཱབྷཝཱབྷིནིབྦཏྟིཡཾ མེ སཏི པརིཏསྶནཛཱིཝིཏཾ ནཱམ མཱ ཧོཏུ, ཨཡཾ སུམནམཱལཱ ཝིཡ ནིབྦཏྟནིབྦཏྟཊྛཱནེ པིཡཱཝ ¶ ཧོམི, ནཱམེན ཙ སུམནཱཡེཝཱ’’ཏི པཏྠནཾ ཀཏྭཱ སཏྠཱརཱ ‘‘སུཁིནཱི ཧོཧཱི’’ཏི ཝུཏྟཱ ཝནྡིཏྭཱ པདཀྑིཎཾ ཀཏྭཱ པཀྐཱམི.

བྷགཝཱཔི སེནཱཔཏིསྶ གེཧཾ གནྟྭཱ པཉྙཏྟཱསནེ ནིསཱིདི. སེནཱཔཏི ཡཱགུཾ གཧེཏྭཱ ཨུཔགཉྪི, སཏྠཱ ཧཏྠེན པཏྟཾ པིདཧི. ནིསིནྣོ, བྷནྟེ, བྷིཀྑུསངྒྷོཏི ¶ . ཨཏྠི ནོ ཨེཀོ ཨནྟརཱམགྒེ པིཎྜཔཱཏོ ལདྡྷོཏི? མཱལཾ ཨཔནེཏྭཱ པིཎྜཔཱཏཾ ཨདྡས. ཙཱུལུ༹པཊྛཱཀོ ཨཱཧ – ‘‘སཱམི མཱལཱཏི མཾ ཝཏྭཱ མཱཏུགཱམོ ཝཉྩེསཱི’’ཏི. པཱཡཱསོ བྷགཝནྟཾ ཨཱདིཾ ཀཏྭཱ སབྦབྷིཀྑཱུནཾ པཧོསི. སེནཱཔཏི ཨཏྟནོ དེཡྻདྷམྨཾ ཨདཱསི. སཏྠཱ བྷཏྟཀིཙྩཾ ཀཏྭཱ མངྒལཾ ཝཏྭཱ པཀྐཱམི. སེནཱཔཏི ‘‘ཀཱ ནཱམ སཱ པིཎྜཔཱཏམདཱསཱི’’ཏི པུཙྪི. སེཊྛིདྷཱིཏཱ སཱམཱིཏི. སཔྤཉྙཱ ཨིཏྠཱི, ཨེཝརཱུཔཱཡ གྷརེ ཝསནྟིཡཱ པུརིསསྶ སགྒསམྤཏྟི ནཱམ ན དུལླབྷཱཏི ཀཾ ཨཱནེཏྭཱ ཛེཊྛཀཊྛཱནེ ཋཔེསི?

སཱ པིཏུགེཧེ ཙ སེནཱཔཏིགེཧེ ཙ དྷནཾ གཧེཏྭཱ ཡཱཝཏཱཡུཀཾ ཏཐཱགཏསྶ དཱནཾ དཏྭཱ པུཉྙཱནི ཀརིཏྭཱ ཏཏོ ཙུཏཱ ཀཱམཱཝཙརདེཝལོཀེ ནིབྦཏྟི. ནིབྦཏྟཀྑཎེཡེཝ ཛཱཎུཔྤམཱཎེན ཨོདྷིནཱ སཀལཾ དེཝལོཀཾ པརིཔཱུརཡམཱནཾ སུམནཝསྶཾ ཝསྶི. དེཝཏཱ ‘‘ཨཡཾ ཨཏྟནཱཝ ཨཏྟནོ ནཱམཾ གཧེཏྭཱ ཨཱགཏཱ’’ཏི ‘‘སུམནཱ དེཝདྷཱིཏཱ’’ཏྭེཝསྶཱ ནཱམཾ ཨཀཾསུ. སཱ ཨེཀནཝུཏིཀཔྤེ དེཝེསུ ཙ མནུསྶེསུ ཙ སཾསརནྟཱི ནིབྦཏྟནིབྦཏྟཊྛཱནེ ཨཝིཛཧིཏསུམནཝསྶཱ ‘‘སུམནཱ སུམནཱ’’ཏྭེཝ ནཱམཱ ཨཧོསི. ཨིམསྨིཾ པན ཀཱལེ ཀོསལརཉྙོ ཨགྒམཧེསིཡཱ ཀུཙྪིསྨིཾ པཊིསནྡྷིཾ གཎྷི. ཏཱཔི པཉྩསཏཱ ཀུམཱརིཀཱ ཏཾདིཝསཉྙེཝ ཏསྨིཾ ཏསྨིཾ ཀུལེ པཊིསནྡྷིཾ གཧེཏྭཱ ¶ ཨེཀདིཝསེཡེཝ སབྦཱ མཱཏུཀུཙྪིཏོ ནིཀྑམིཾསུ. ཏཾཁཎཾཡེཝ ཛཱཎུཔྤམཱཎེན ཨོདྷིནཱ སུམནཝསྶཾ ཝསྶི. ཏཾ དིསྭཱ རཱཛཱ ‘‘པུབྦེ ཀཏཱབྷིནཱིཧཱརཱ ཨེསཱ བྷཝིསྶཏཱི’’ཏི ¶ ཏུཊྛམཱནསོ ‘‘དྷཱིཏཱ མེ ཨཏྟནཱཝ ཨཏྟནོ ནཱམཾ གཧེཏྭཱ ཨཱགཏཱ’’ཏི སུམནཱཏྭེཝསྶཱ ནཱམཾ ཀཏྭཱ ‘‘མཡ྄ཧཾ དྷཱིཏཱ ན ཨེཀིཀཱཝ ནིབྦཏྟིསྶཏཱི’’ཏི ནགརཾ ཝིཙིནཱཔེནྟོ ‘པཉྩ དཱརིཀཱསཏཱནི ཛཱཏཱནཱི’’ཏི སུཏྭཱ སབྦཱ ཨཏྟནཱཝ པོསཱཔེསི. མཱསེ མཱསེ སམྤཏེ ‘‘ཨཱནེཏྭཱ མམ དྷཱིཏུ དསྶེཐཱ’’ཏི ཨཱཧ. ཨེཝམེསཱ མཧཱསཀྐཱརཾ ཀཏྭཱ པཏྠནཾ པཏྠེཏྭཱ ཨེཝཾལདྡྷནཱམཱཏི ཝེདིཏབྦཱ.

ཏསྶཱ ¶ སཏྟཝསྶིཀཀཱལེ ཨནཱཐཔིཎྜིཀེན ཝིཧཱརཾ ནིཊྛཱཔེཏྭཱ ཏཐཱགཏསྶ དཱུཏེ པེསིཏེ སཏྠཱ བྷིཀྑུསངྒྷཔརིཝཱརོ སཱཝཏྠིཾ ཨགམཱསི. ཨནཱཐཔིཎྜིཀོ གནྟྭཱ རཱཛཱནཾ ཨེཝམཱཧ – ‘‘མཧཱརཱཛ, སཏྠུ ཨིདྷཱགམནཾ ཨམྷཱཀམྤི མངྒལཾ ཏུམྷཱཀམྤི མངྒལམེཝ, སུམནཾ རཱཛཀུམཱརིཾ པཉྩཧི དཱརིཀཱསཏེཧི སདྡྷིཾ པུཎྞགྷཊེ ཙ གནྡྷམཱལཱདཱིནི ཙ གཱཧཱཔེཏྭཱ དསབལསྶ པཙྩུགྒམནཾ པེསེཐཱ’’ཏི. རཱཛཱ ‘‘སཱདྷུ མཧཱསེཊྛཱི’’ཏི ཏཐཱ ཨཀཱསི. སཱཔི རཉྙཱ ཝུཏྟནཡེནེཝ གནྟྭཱ སཏྠཱརཾ ཝནྡིཏྭཱ གནྡྷམཱལཱདཱིཧི པཱུཛེཏྭཱ ཨེཀམནྟཾ ཨཊྛཱསི. སཏྠཱ ཏསྶཱ དྷམྨཾ དེསེསི. སཱ པཉྩཧི ཀུམཱརིཀཱསཏེཧི སདྡྷིཾ སོཏཱཔཏྟིཕལེ པཏིཊྛཱསི. ཨཉྙཱནིཔི པཉྩ དཱརིཀཱསཏཱནི པཉྩ མཱཏུགཱམསཏཱནི པཉྩ ཨུཔཱསཀསཏཱནི ཏསྨིཾཡེཝ ཁཎེ སོཏཱཔཏྟིཕལཾ པཱཔུཎིཾསུ. ཨེཝཾ ཏསྨིཾ དིཝསེ ཨནྟརཱམགྒེཡེཝ དྭེ སོཏཱཔནྣསཧསྶཱནི ཛཱཏཱནི.

ཡེན བྷགཝཱ ཏེནུཔསངྐམཱིཏི ཀསྨཱ ཨུཔསངྐམཱིཏི? པཉྷཾ པུཙྪིཏུཀཱམཏཱཡ. ཀསྶཔསམྨཱསམྦུདྡྷཀཱལེ ཀིར སཧཱཡཀཱ དྭེ བྷིཀྑཱུ ཨཧེསུཾ. ཏེསུ ཨེཀོ སཱརཎཱིཡདྷམྨཾ པཱུརེཏི, ཨེཀོ བྷཏྟགྒཝཏྟཾ. སཱརཎཱིཡདྷམྨཔཱུརཀོ ཨིཏརཾ ཨཱཧ – ‘‘ཨཱཝུསོ, ཨདིནྣསྶ ཕལཾ ནཱམ ནཏྠི, ཨཏྟནཱ ལདྡྷཾ པརེསཾ དཏྭཱ བྷུཉྫིཏུཾ ཝཊྚཏཱི’’ཏི. ཨིཏརོ པན ཨཱཧ – ‘‘ཨཱཝུསོ, ཏྭཾ ན ཛཱནཱསི, དེཡྻདྷམྨཾ ནཱམ ཝིནིཔཱཏེཏུཾ ན ¶ ཝཊྚཏི, ཨཏྟནོ ཡཱཔནམཏྟམེཝ གཎྷནྟེན བྷཏྟགྒཝཏྟཾ པཱུརེཏུཾ ཝཊྚཏཱི’’ཏི. ཏེསུ ཨེཀོཔི ཨེཀཾ ཨཏྟནོ ཨོཝཱདེ ཨོཏཱརེཏུཾ ནཱསཀྑི. དྭེཔི ཨཏྟནོ པཊིཔཏྟིཾ པཱུརེཏྭཱ ཏཏོ ཙུཏཱ ཀཱམཱཝཙརདེཝལོཀེ ནིབྦཏྟིཾསུ. ཏཏྠ སཱརཎཱིཡདྷམྨཔཱུརཀོ ཨིཏརཾ པཉྩཧི དྷམྨེཧི ཨདྷིགཎྷི.

ཨེཝཾ ཏེ དེཝེསུ ཙ མནུསྶེསུ ཙ སཾསརནྟཱ ཨེཀཾ བུདྡྷནྟརཾ ཁེཔེཏྭཱ ཨིམསྨིཾ ཀཱལེ སཱཝཏྠིཡཾ ནིབྦཏྟིཾསུ. སཱརཎཱིཡདྷམྨཔཱུརཀོ ཀོསལརཉྙོ ཨགྒམཧེསིཡཱ ཀུཙྪིསྨིཾ པཊིསནྡྷིཾ གཎྷི ¶ , ཨིཏརོ ཏསྶཱཡེཝ ཨུཔཊྛཱཀཨིཏྠིཡཱ ཀུཙྪིསྨིཾ པཊིསནྡྷིཾ གཎྷི. ཏེ དྭེཔི ཛནཱ ཨེཀདིཝསེནེཝ ཛཱཡིཾསུ. ཏེ ནཱམགྒཧཎདིཝསེ ནྷཱཔེཏྭཱ སིརིགབྦྷེ ནིཔཛྫཱཔེཏྭཱ དྭིནྣམྤི མཱཏརོ བཧི སཀྐཱརཾ སཾཝིདཧིཾསུ. ཏེསུ སཱརཎཱིཡདྷམྨཔཱུརཀོ ཨཀྑཱིནི ཨུམྨཱིལེཏྭཱ མཧནྟཾ སེཏཙྪཏྟཾ སུཔཉྙཏྟཾ སིརིསཡནཾ ཨལངྐཏཔཊིཡཏྟཉྩ ནིཝེསནཾ དིསྭཱ ‘‘ཨེཀསྨིཾ རཱཛཀུལེ ནིབྦཏྟོསྨཱི’’ཏི ཨཉྙཱསི. སོ ‘‘ཀིཾ ¶ ནུ ཁོ ཀམྨཾ ཀཏྭཱ ཨིདྷ ནིབྦཏྟོསྨཱི’’ཏི ཨཱཝཛྫེནྟོ ‘‘སཱརཎཱིཡདྷམྨནིསྶནྡེནཱ’’ཏི ཉཏྭཱ ‘‘སཧཱཡོ མེ ཀུཧིཾ ནུ ཁོ ནིབྦཏྟོ’’ཏི ཨཱཝཛྫེནྟོ ནཱིཙསཡནེ ནིཔནྣཾ དིསྭཱ ‘‘ཨཡཾ བྷཏྟགྒཝཏྟཾ པཱུརེམཱིཏི མམ ཝཙནཾ ན གཎྷི, ཨིམསྨིཾ ཨིདཱནི ཏཾ ཋཱནེ ནིགྒཎྷིཏུཾ ཝཊྚཏཱི’’ཏི ‘‘སམྨ མམ ཝཙནཾ ནཱཀཱསཱི’’ཏི ཨཱཧ. ཨཐ ཀིཾ ཛཱཏནྟི. པསྶ མཡ྄ཧཾ སམྤཏྟིཾ, སེཏཙྪཏྟསྶ ཧེཊྛཱ སིརིསཡནེ ནིཔནྣོསྨི, ཏྭཾ ནཱིཙམཉྩེ ཐདྡྷཨཏྠརཎམཏྟེ ནིཔནྣོསཱིཏི. ཀིཾ པན ཏྭཾ ཨེཏཾ ནིསྶཱཡ མཱནཾ ཀརོསི, ནནུ ཝེལུ༹སལཱཀཱཧི ཀཏྭཱ པིལོཏིཀཱཡ པལིཝེཋིཏཾ སབྦམེཏཾ པཐཝཱིདྷཱཏུམཏྟམེཝཱཏི?

སུམནཱ ཏེསཾ ཀཐཾ སུཏྭཱ ‘‘མམ བྷཱཏིཀཱནཾ སནྟིཀེ ཀོཙི ནཏྠཱི’’ཏི ཏེསཾ སམཱིཔཾ གཙྪནྟཱི དྭཱརཾ ནིསྶཱཡ ཋིཏཱ ‘‘དྷཱཏཱུ’’ཏི ཝཙནཾ ¶ སུཏྭཱ ‘‘ཨིདཾ དྷཱཏཱུཏི ཝཙནཾ བཧིདྡྷཱ ནཏྠི. མམ བྷཱཏིཀཱ སམཎདེཝཔུཏྟཱ བྷཝིསྶནྟཱི’’ཏི ཙིནྟེཏྭཱ – ‘‘སཙཱཧཾ ‘ཨིམེ ཨེཝཾ ཀཐེནྟཱི’ཏི མཱཏཱཔིཏཱུནཾ ཀཐེསྶཱམི, ‘ཨམནུསྶཱ ཨེཏེ’ཏི ནཱིཧརཱཔེསྶནྟི. ཨིདཾ ཀཱརཎཾ ཨཉྙསྶ ཨཀཐེཏྭཱ ཀངྑཙྪེདཀཾ པུརིསཧེརཉྙིཀཾ མམ པིཏརཾ མཧཱགོཏམདསབལཾཡེཝ པུཙྪིསྶཱམཱི’’ཏི བྷུཏྟཔཱཏརཱསཱ རཱཛཱནཾ ཨུཔསངྐམིཏྭཱ ‘‘དསབལསྶ ཨུཔཊྛཱནཾ གམིསྶཱམཱི’’ཏི ཨཱཧ. རཱཛཱ པཉྩ རཐསཏཱནི ཡོཛཱཔེསི. ཛམྦུདཱིཔཏལསྨིཉྷི ཏིསྶོཝ ཀུམཱརིཡོ པིཏཱུནཾ སནྟིཀཱ པཉྩ རཐསཏཱནི ལབྷིཾསུ – བིམྦིསཱརརཉྙོ དྷཱིཏཱ ཙུནྡཱི རཱཛཀཉྙཱ, དྷནཉྩཡསྶ སེཊྛིསྶ དྷཱིཏཱ ཝིསཱཁཱ, ཨཡཾ སུམནཱ རཱཛཀཉྙཱཏི. སཱ གནྡྷམཱལཾ ཨཱདཱཡ རཐེ ཋིཏཱ པཉྩརཐསཏཔརིཝཱརཱ ‘‘ཨིམཾ པཉྷཾ པུཙྪིསྶཱམཱི’’ཏི ཡེན བྷགཝཱ ཏེནུཔསངྐམི.

ཨིདྷསྶཱུཏི ཨིདྷ བྷཝེཡྻུཾ. ཨེཀོ དཱཡཀོཏི ཨེཀོ ཨཏྟནཱ ལདྡྷལཱབྷཏོ པརསྶ དཏྭཱ པརིབྷུཉྫནཀོ སཱརཎཱིཡདྷམྨཔཱུརཀོ. ཨེཀོ ཨདཱཡཀོཏི ཨེཀོ ཨཏྟནཱ ལདྡྷཾ པརསྶ ཨདཏྭཱ པརིབྷུཉྫནཀོ བྷཏྟགྒཝཏྟཔཱུརཀོ. དེཝབྷཱུཏཱནཾ པན ནེསནྟི དེཝབྷཱུཏཱནཾ ཨེཏེསཾ. ཨདྷིགཎྷཱཏཱིཏི ཨདྷིབྷཝིཏྭཱ གཎྷཱཏི ཨཛ྄ཛྷོཏྠརཏི ཨཏིསེཏི. ཨཱདྷིཔཏེཡྻེནཱཏི ཛེཊྛཀཀཱརཎེན. ཨིམེཧི པཉྩཧི ཋཱནེཧཱིཏི སེསདེཝེ སཀྐོ དེཝརཱཛཱ ཝིཡ ཨིམེཧི པཉྩཧི ཀཱརཎེཧི ཨདྷིགཎྷཱཏི. མཱནུསཀེནཱཏིཨཱདཱིསུ ¶ ¶ ཨཱཡུནཱ མཧཱཀསྶཔཏྠེརོ ཝིཡ བཱཀུལཏྠེརོ ¶ ཝིཡ ཨཱནནྡཏྠེརོ ཝིཡ ཙ, ཝཎྞེན མཧཱགཏིམྦཨབྷཡཏྠེརོ ཝིཡ བྷཎྜཱགཱརཨམཙྩོ ཝིཡ ཙ, སུཁེན རཊྛཔཱལཀུལཔུཏྟོ ཝིཡ སོཎསེཊྛིཔུཏྟོ ཝིཡ ཡསདཱརཀོ ཝིཡ ཙ, ཡསེན དྷམྨཱསོཀོ ཝིཡ, ཏཐཱ ཨཱདྷིཔཙྩེནཱཏི ཨིམེཧི པཉྩཧི ཀཱརཎེཧི ཨཏིརེཀོ ཛེཊྛཀོ ཧོཏི.

ཡཱཙིཏོཝ བཧུལནྟི བཱཀུལཏྠེར-སཱིཝལིཏྠེར-ཨཱནནྡཏྠེརཱདཡོ ཝིཡ ཡཱཙིཏོཝ བཧུལཾ ཙཱིཝརཱདཱིནི པརིབྷུཉྫཏཱིཏི ཨིམེཧི ཀཱརཎེཧི ཨཏིརེཀོ ཧོཏི ཛེཊྛཀོ. ཡདིདཾ ཝིམུཏྟིཡཱ ཝིམུཏྟིནྟི ཡཾ ཨེཀསྶ ཝིམུཏྟིཡཱ སདྡྷིཾ ཨིཏརསྶ ཝིམུཏྟིཾ ཨཱརབྦྷ ནཱནཱཀརཎཾ ཝཏྟབྦཾ བྷཝེཡྻ, ཏཾ ན ཝདཱམཱིཏི ཨཏྠོ. སཏྟཝསྶིཀདཱརཀོ ཝཱ ཧི ཝིམུཏྟིཾ པཊིཝིཛ྄ཛྷཏུ ཝསྶསཏིཀཏྠེརོ ཝཱ བྷིཀྑུ ཝཱ བྷིཀྑུནཱི ཝཱ ཨུཔཱསཀོ ཝཱ ཨུཔཱསིཀཱ ཝཱ དེཝོ ཝཱ མཱརོ ཝཱ བྲཧྨཱ ཝཱ, པཊིཝིདྡྷལོཀུཏྟརམགྒེ ནཱནཏྟཾ ནཱམ ནཏྠི. ཨལམེཝཱཏི ཡུཏྟམེཝ. ཡཏྲ ཧི ནཱམཱཏི ཡཱནི ནཱམ.

གཙྪཾ ཨཱཀཱསདྷཱཏུཡཱཏི ཨཱཀཱསེན གཙྪནྟོ. སདྡྷོཏི རཏནཏྟཡགུཎཱནཾ སདྡྷཱཏཱ. ཐནཡནྟི གཛྫནྟོ. ཝིཛྫུམཱལཱིཏི མཱལཱསདིསཱཡ མེགྷམུཁེ ཙརནྟིཡཱ ཝིཛྫུལཏཱཡ སམནྣཱགཏོ. སཏཀྐཀཱུཏི སཏཀཱུཊོ, ཨིཏོ ཙིཏོ ཙ ཨུཊྛིཏེན ཝལཱཧཀཀཱུཊསཏེན སམནྣཱགཏོཏི ཨཏྠོ. དསྶནསམྤནྣོཏི སོཏཱཔནྣོ. བྷོགཔརིབྱཱུལ༹ྷོཏི ཨུདཀོགྷེན ཝིཡ དཱནཝསེན དཱིཡམཱནེཧི བྷོགེཧི པརིབྱཱུལ༹ྷོ, དེཝལོཀཾ སམྤཱཔིཏོཏི ཨཏྠོ. པེཙྩཱཏི ¶ པརལོཀེ. སགྒེ པམོདཏཱིཏི ཡསྨིཾ སགྒེ ཨུཔྤཛྫཏི, ཏཏྠེཝ མོདཏཱིཏི.

༣༢. དུཏིཡེ པཉྩཧི རཐསཏེཧཱིཏི བྷུཏྟཔཱཏརཱསཱ པིཏུ སནྟིཀཾ པེསེཏྭཱ པཉྩ རཐསཏཱནི ཡོཛཱཔེཏྭཱ ཏེཧི པརིཝུཏཱཏི ཨཏྠོ. ཨུཔསངྐམཱིཏི བྷཱཏརཱ སདྡྷིཾ པཝཏྟིཏཾ པཉྷསཱཀཙྪཾ པུཙྪིསྶཱམཱིཏི གནྡྷམཱལཙུཎྞཱདཱིནི ཨཱདཱཡ ཨུཔསངྐམི. ཡདེཝ སོ ཧོཏཱིཏི ཡདཱ ཨེཝ སོ ཧོཏི. ཨཐ ཝཱ ཡོ ཨེཝ སོ ཧོཏི. ཨརིཡཀནྟཱནི སཱིལཱནཱིཏི མགྒཕལསམྤཡུཏྟཱནི ¶ སཱིལཱནི. ཏཱནི ཧི ཨརིཡཱནཾ ཀནྟཱནི ཧོནྟི, བྷཝནྟརེཔི ན པརིཙྩཛནྟི. སེསཾ ཙཏུཀྐནིཔཱཏེ ཨགྒཔྤསཱདསུཏྟེ ཝུཏྟནཡེནེཝ ཝེདིཏབྦཾ.

༣༣. ཏཏིཡེ ¶ བྷདྡིཡེཏི བྷདྡིཡནགརེ. ཛཱཏིཡཱཝནེཏི སཡཾཛཱཏེ ཨརོཔིཏེ ཧིམཝནྟེན སདྡྷིཾ ཨེཀཱབདྡྷེ ཝནསཎྜེ, ཏཾ ནགརཾ ཨུཔནིསྶཱཡ ཏསྨིཾ ཝནེ ཝིཧརཏཱིཏི ཨཏྠོ. ཨཏྟཙཏུཏྠོཏི ཨཏྟནཱ ཙཏུཏྠོ. ཀསྨཱ པནེས བྷགཝནྟཾ ཨཏྟཙཏུཏྠཾཡེཝ ནིམནྟེསི? གེཧེ ཀིརསྶ མངྒལཾ མཧནྟཾ, ཏཏྠ མཧནྟེན སཾཝིདྷཱནེན བཧཱུ ¶ མནུསྶཱ སནྣིཔཏིསྶནྟི. ཏེ བྷིཀྑུསངྒྷཾ པརིཝིསནྟེན དུསྶངྒཧཱ བྷཝིསྶནྟཱིཏི ཨཏྟཙཏུཏྠཾཡེཝ ནིམནྟེསི. ཨཔི ཙསྶ ཨེཝམྤི ཨཧོསི – ‘‘དཧརཀུམཱརིཀཱཡོ མཧཱབྷིཀྑུསངྒྷམཛ྄ཛྷེ སཏྠརི ཨོཝདནྟེ ཨོལཱིནམནཱ ཨོཝཱདཾ གཧེཏུཾ ན སཀྐུཎེཡྻུ’’ནྟི. ཨིམིནཱཔི ཀཱརཎེན ཨཏྟཙཏུཏྠམེཝ ནིམནྟེསི. ཨོཝདཏུ ཏཱསཾ, བྷནྟེཏི, བྷནྟེ བྷགཝཱ, ཨེཏཱསཾ ཨོཝདཏུ, ཨེཏཱ ཨོཝདཏཱུཏི ཨཏྠོ. ཨུཔཡོགཏྠསྨིཉྷི ཨེཏཾ སཱམིཝཙནཾ. ཡཾ ཏཱསནྟི ཡཾ ཨོཝཱདཱནུསཱསནཾ ཨེཏཱསཾ. ཨེཝཉྩ པན ཝཏྭཱ སོ སེཊྛི ‘‘ཨིམཱ མམ སནྟིཀེ ཨོཝཱདཾ གཎྷམཱནཱ ཧརཱཡེཡྻུ’’ནྟི བྷགཝནྟཾ ཝནྡིཏྭཱ པཀྐཱམི.

བྷཏྟཱུཏི སཱམིཀསྶ. ཨནུཀམྤཾ ཨུཔཱདཱཡཱཏི ཨནུདྡཡཾ པཊིཙྩ. པུབྦུཊྛཱཡིནིཡོཏི སབྦཔཋམཾ ཨུཊྛཱནསཱིལཱ. པཙྪཱནིཔཱཏིནིཡོཏི སབྦཔཙྪཱ ནིཔཛྫནསཱིལཱ. ཨིཏྠིཡཱ ཧི པཋམཏརཾ བྷུཉྫིཏྭཱ སཡནཾ ཨཱརུཡ྄ཧ ནིཔཛྫིཏུཾ ན ཝཊྚཏི, སབྦེ པན གེཧཔརིཛནེ བྷོཛེཏྭཱ ཨུཔཀརཎབྷཎྜཾ སཾཝིདྷཱཡ གོརཱུཔཱདཱིནི ཨཱགཏཱནཱགཏཱནི ཉཏྭཱ སྭེ ཀཏྟབྦཀམྨཾ ཝིཙཱརེཏྭཱ ཀུཉྩིཀཱམུདྡིཀཾ ཧཏྠེ ཀཏྭཱ སཙེ བྷོཛནཾ ཨཏྠི, བྷུཉྫིཏྭཱ, ནོ ཙེ ཨཏྠི, ཨཉྙཾ པཙཱཔེཏྭཱ སབྦེ སནྟཔྤེཏྭཱ པཙྪཱ ནིཔཛྫིཏུཾ ཝཊྚཏི. ནིཔནྣཱཡཔི ཡཱཝ སཱུརིཡུགྒམནཱ ནིདྡཱཡིཏུཾ ན ཝཊྚཏི, སབྦཔཋམཾ པན ཨུཊྛཱཡ དཱསཀམྨཀརེ པཀྐོསཱཔེཏྭཱ ‘‘ཨིདཉྩིདཉྩ ཀམྨཾ ཀརོཐཱ’’ཏི ཀམྨནྟཾ ཝིཙཱརེཏྭཱ དྷེནུཡོ དུཧཱཔེཏྭཱ སབྦཾ གེཧེ ཀཏྟབྦཀིཙྩཾ ཨཏྟནོ པཙྩཀྑཾཡེཝ ¶ ཀཱཏུཾ ཝཊྚཏི ¶ . ཨེཏམཏྠཾ སནྡྷཱཡ ‘‘པུབྦུཊྛཱཡིནིཡོ པཙྪཱནིཔཱཏིནིཡོ’’ཏི ཨཱཧ. ‘‘ཀིཾཀཱརཔཊིསྶཱཝིནིཡོཏི ཀིཾ ཀརོམ ཀིཾ ཀརོམཱ’’ཏི མུཁཾ ཨོལོཀེཏྭཱ ཝིཙརཎསཱིལཱ. མནཱཔཙཱརིནིཡོཏི མནཱཔཾཡེཝ ཀིརིཡཾ ཀརཎསཱིལཱ. པིཡཝཱདིནིཡོཏི པིཡམེཝ ཝཙནཾ ཝཱདནསཱིལཱ. པཱུཛེསྶཱམཱཏི ཙཏུཔཙྩཡཔཱུཛཱཡ པཱུཛཡིསྶཱམ.

ཨབྦྷཱགཏེཏི ཨཏྟནོ སནྟིཀཾ ཨཱགཏེ. ཨཱསནོདཀེན པཊིཔཱུཛེསྶཱམཱཏི ཨཱསནེན ཙ པཱདདྷོཝནཨུདཀེན ཙ པཱུཛཡིསྶཱམ. ཨེཏྠ ཙ མཱཏཱཔིཏཱུནཾ དེཝསིཀཾ སཀྐཱརོ ཀཱཏབྦོ. སམཎབྲཱཧྨཎཱནཾ ¶ པན ཨབྦྷཱགཏཱནཾ ཨཱསནཾ དཏྭཱ པཱདདྷོཝནཉྩ དཱཏབྦཾ, སཀྐཱརོ ཙ ཀཱཏབྦོ.

ཨུཎྞཱཏི ཨེལ༹ཀལོམཾ. ཏཏྠ དཀྑཱ བྷཝིསྶཱམཱཏི ཨེལ༹ཀལོམཱནཾ ཝིཛཊནདྷོཝནརཛནཝེཎིཀརཎཱདཱིསུ ཀཔྤཱསསྶ ཙ ཝཊྚནཔིསནཕོཊནཀནྟནཱདཱིསུ ཚེཀཱ བྷཝིསྶཱམ. ཏཏྲུཔཱཡཱཡཱཏི ཏསྨིཾ ཨུཎྞཱཀཔྤཱསསཾཝིདྷཱནེ ཨུཔཱཡབྷཱུཏཱཡ ‘‘ཨིམསྨིཾ ཀཱལེ ཨིདཾ ནཱམ ཀཱཏུཾ ཝཊྚཏཱི’’ཏི ཨེཝཾ པཝཏྟཱཡ ཝཱིམཾསཱཡ སམནྣཱགཏཱ. ཨལཾ ཀཱཏུཾ ཨལཾ སཾཝིདྷཱཏུནྟི ཨཏྟནཱ ཀཱཏུམྤི པརེཧི ཀཱརཱཔེཏུམྤི ཡུཏྟཱ ཙེཝ སམཏྠཱ ཙ བྷཝིསྶཱམཱཏི ཨཏྠོ.

ཀཏཉྩ ཀཏཏོ ཛཱནིསྶཱམ, ཨཀཏཉྩ ཨཀཏཏོཏི སཀལདིཝསཾ ཨིདཾ ནཱམ ཀམྨཾ ཀཏྭཱ ཨཱགཏཱནཾ, ཨུཔཌྜྷདིཝསཾ ཨིདཾ ¶ ནཱམ ཀམྨཾ ཀཏྭཱ ཨཱགཏཱནཾ, ནིཀྐམྨཱནཾ གེཧེ ནིསིནྣཱནཾ ཨིདཾ ནཱམ དཱཏུཉྩ ཨེཝཉྩ ཀཱཏུཾ ཝཊྚཏཱིཏི ཨེཝཾ ཛཱནིསྶཱམ. གིལཱནཀཱནཉྩ བལཱབལནྟི སཙེ ཧི གིལཱནཀཱལེ ཏེསཾ བྷེསཛྫབྷོཛནཱདཱིནི དཏྭཱ རོགཾ ཕཱསུཾ ན ཀརོནྟི, ‘‘ཨིམེ ཨརོགཀཱལེ ཨམྷེ ཡཾ ཨིཙྪནྟི, ཏཾ ཀཱརེནྟི. གིལཱནཀཱལེ ཨཏྠི བྷཱཝམྤི ནོ ན ཛཱནནྟཱི’’ཏི ཝིརཏྟརཱུཔཱ པཙྪཱ ཀིཙྩཱནི ན ཀརོནྟི, དུཀྐཊཱནི ཝཱ ཀརོནྟི. ཏསྨཱ ནེསཾ བལཱབལཾ ཉཏྭཱ དཱཏབྦཉྩ ཀཱཏབྦཉྩ ཛཱནིསྶཱམཱཏི ཨེཝཾ ཏུམྷེཧི སིཀྑིཏབྦནྟི དསྶེཏི. ཁཱདནཱིཡཾ བྷོཛནཱིཡཉྩསྶཱཏི ཁཱདནཱིཡཉྩ བྷོཛནཱིཡཉྩ ཨསྶ ཨནྟོཛནསྶ. པཙྩཾསེནཱཏི པཊིལབྷིཏབྦེན ཨཾསེན, ཨཏྟནོ ཨཏྟནོ ལདྡྷབྦཀོཊྛཱསཱནུརཱུཔེནཱཏི ཨཏྠོ. སཾཝིབྷཛིསྶཱམཱཏི དསྶཱམ. སམྤཱདེསྶཱམཱཏི སམྤཱདཡིསྶཱམ.

ཨདྷུཏྟཱིཏི ¶ པུརིསདྷུཏྟསུརཱདྷུཏྟཏཱཝསེན ཨདྷུཏྟིཡོ. ཨཐེནཱིཏི ཨཐེནིཡོ ཨཙོརིཡོ. ཨསོཎྜཱིཏི སུརཱསོཎྜཏཱདིཝསེན ཨསོཎྜིཡོ.

ཨེཝཾ སུཏྟནྟཾ ནིཊྛཔེཏྭཱ ཨིདཱནི གཱཐཱཧི ཀཱུཊཾ གཎྷནྟོ ཡོ ནཾ བྷརཏི སབྦདཱཏིཨཱདིམཱཧ. ཏཏྠ བྷརཏཱིཏི པོསཏི པཊིཛགྒཏི. སབྦཀཱམཧརནྟི སབྦཀཱམདདཾ. སོཏྠཱིཏི སུཨིཏྠཱི. ཨེཝཾ ཝཏྟཏཱིཏི ཨེཏྟཀཾ ཝཏྟཾ པཱུརེཏྭཱ ཝཏྟཏི. མནཱཔཱ ནཱམ ཏེ དེཝཱཏི ནིམྨཱནརཏཱི དེཝཱ. ཏེ ཧི ཨིཙྪིཏིཙྪིཏཾ ¶ རཱུཔཾ མཱཔེཏྭཱ ཨབྷིརམཎཏོ ནིམྨཱནརཏཱིཏི ཙ མནཱཔཱཏི ཙ ཝུཙྩནྟཱིཏི.

༣༤. ཙཏུཏྠེ ¶ སནྡིཊྛིཀནྟི སཱམཾ པསྶིཏབྦཀཾ. དཱཡཀོཏི དཱནསཱུརོ. ན སོ སདྡྷཱམཏྟཀེནེཝ ཏིཊྛཏི, པརིཙྩཛིཏུམྤི སཀྐོཏཱིཏི ཨཏྠོ. དཱནཔཏཱིཏི ཡཾ དཱནཾ དེཏི, ཏསྶ པཏི ཧུཏྭཱ དེཏི, ན དཱསོ, ན སཧཱཡོ. ཡོ ཧི ཨཏྟནཱ མདྷུརཾ བྷུཉྫཏི, པརེསཾ ཨམདྷུརཾ དེཏི, སོ དཱནསངྑཱཏསྶ དེཡྻདྷམྨསྶ དཱསོ ཧུཏྭཱ དེཏི. ཡོ ཡཾ ཨཏྟནཱ བྷུཉྫཏི, ཏདེཝ དེཏི, སོ སཧཱཡོ ཧུཏྭཱ དེཏི. ཡོ པན ཨཏྟནཱ ཡེན ཀེནཙི ཡཱཔེཏི, པརེསཾ མདྷུརཾ དེཏི, སོ པཏི ཛེཊྛཀོ སཱམཱི ཧུཏྭཱ དེཏི. ཏཱདིསཾ སནྡྷཱཡ ཝུཏྟཾ – ‘‘དཱནཔཏཱི’’ཏི.

ཨམངྐུབྷཱུཏོཏི ན ནིཏྟེཛབྷཱུཏོ. ཝིསཱརདོཏི ཉཱཎསོམནསྶཔྤཏྟོ. སཧབྱཏཾ གཏཱཏི སཧབྷཱཝཾ ཨེཀཱིབྷཱཝཾ གཏཱ. ཀཏཱཝཀཱསཱཏི ཡེན ཀམྨེན ཏཏྠ ཨཝཀཱསོ ཧོཏི, ཏསྶ ཀཏཏྟཱ ཀཏཱཝཀཱསཱ. ཏཾ པན ཡསྨཱ ཀུསལམེཝ ཧོཏི, ཏསྨཱ ཀཏཀུསལཱཏི ཝུཏྟཾ. མོདརེཏི མོདནྟི པམོདནྟི. ཨསིཏསྶཱཏི ཨནིསྶིཏསྶ ཏཐཱགཏསྶ. ཏཱདིནོཏི ཏཱདིལཀྑཎཾ པཏྟསྶ.

༣༥. པཉྩམེ གིཧིདྷམྨཱ ཨནཔགཏོ ཧོཏཱིཏི ཨཁཎྜཔཉྩསཱིལོ ཧོཏི. སཏཾ དྷམྨཾ ཨནུཀྐམནྟི སཔྤུརིསཱནཾ མཧཱཔུརིསཱནཾ དྷམྨཾ ཨནུཀྐམནྟོ ¶ . སནྟོ ¶ ནཾ བྷཛནྟཱིཏི སཔྤུརིསཱ བུདྡྷཔཙྩེཀབུདྡྷཏཐཱགཏསཱཝཀཱ ཨེཏཾ བྷཛནྟི.

༣༦. ཚཊྛེ ཀཱལདཱནཱནཱིཏི ཡུཏྟདཱནཱནི, པཏྟདཱནཱནི ཨནུཙྪཝིཀདཱནཱནཱིཏི ཨཏྠོ. ནཝསསྶཱནཱིཏི ཨགྒསསྶཱནི. ནཝཕལཱནཱིཏི ཨཱརཱམཏོ པཋམུཔྤནྣཱནི ཨགྒཕལཱནི. པཋམཾ སཱིལཝནྟེསུ པཏིཊྛཱཔེཏཱིཏི པཋམཾ སཱིལཝནྟཱནཾ དཏྭཱ པཙྪཱ ཨཏྟནཱ པརིབྷུཉྫཏི. ཝདཉྙཱུཏི བྷཱསིཏཉྙཱུ. ཀཱལེན དིནྣནྟི ཡུཏྟཔྤཏྟཀཱལེན དིནྣཾ. ཨནུམོདནྟཱིཏི ཨེཀམནྟེ ཋིཏཱ ཨནུམོདནྟི. ཝེཡྻཱཝཙྩནྟི ཀཱཡེན ཝེཡྻཱཝཊིཀཀམྨཾ ཀརོནྟི. ཨཔྤཊིཝཱནཙིཏྟོཏི ཨནུཀྐཎྛིཏཙིཏྟོ. ཡཏྠ དིནྣཾ མཧཔྥལནྟི ཡསྨིཾ ཋཱནེ དིནྣཾ མཧཔྥལཾ ཧོཏི, ཏཏྠ དདེཡྻ.

༣༧. སཏྟམེ ¶ ཨཱཡུཾ དེཏཱིཏི ཨཱཡུདཱནཾ དེཏི. ཝཎྞནྟི སརཱིརཝཎྞཾ. སུཁནྟི ཀཱཡིཀཙེཏསིཀསུཁཾ. བལནྟི སརཱིརཐཱམཾ. པཊིབྷཱནནྟི ཡུཏྟམུཏྟཔྤཊིབྷཱནཾ.

༣༨. ཨཊྛམེ ཨནུཀམྤནྟཱིཏི ཨནུགྒཎྷནྟི. ཁནྡྷིམཱཝ མཧཱདུམོཏི ཁནྡྷསམྤནྣོ མཧཱརུཀྑོ ཝིཡ. མནོརམེ ཨཱཡཏནེཏི རམཎཱིཡེ སམོསརཎཊྛཱནེ. ཚཱཡཾ ཚཱཡཏྠིཀཱ ཡནྟཱིཏི ཚཱཡཱཡ ཨཏྠིཀཱཝ ཚཱཡཾ ཨུཔགཙྪནྟི. ནིཝཱཏཝུཏྟིནྟི ནཱིཙཝུཏྟིཾ. ཨཏྠདྡྷནྟི ཀོདྷམཱནཐདྡྷཏཱཡ རཧིཏཾ. སོརཏནྟི སོརཙྩེན སུཙིསཱིལེན སམནྣཱགཏཾ. སཁིལནྟི སམྨོདཀཾ.

༣༩. ནཝམེ བྷཏོ ཝཱ ནོ བྷརིསྶཏཱིཏི ཨམྷེཧི ཐཉྙཔཱཡནཧཏྠཔཱདཝཌྜྷནཱདཱིཧི བྷཏོ པཊིཛགྒིཏོ ཨམྷེ མཧལླཀཀཱལེ ¶ ཧཏྠཔཱདདྷོཝན-ནྷཱཔནཡཱགུབྷཏྟདཱནཱདཱིཧི བྷརིསྶཏི. ཀིཙྩཾ ཝཱ ནོ ཀརིསྶཏཱིཏི ཨཏྟནོ ཀམྨཾ ཋཔེཏྭཱ ཨམྷཱཀཾ རཱཛཀུལཱདཱིསུ ཨུཔྤནྣཾ ཀིཙྩཾ གནྟྭཱ ཀརིསྶཏི ¶ . ཀུལཝཾསོ ཙིརཾ ཋསྶཏཱིཏི ཨམྷཱཀཾ སནྟཀཾ ཁེཏྟཝཏྠུཧིརཉྙསུཝཎྞཱདིཾ ཨཝིནཱསེཏྭཱ རཀྑནྟེ པུཏྟེ ཀུལཝཾསོ ཙིརཾ ཋསྶཏི, ཨམྷེཧི ཝཱ པཝཏྟིཏཱནི སལཱཀབྷཏྟཱདཱིནི ཨནུཔཙྪིནྡིཏྭཱ པཝཏྟེསྶཏི, ཨེཝམྤི ནོ ཀུལཝཾསོ ཙིརཾ ཋསྶཏི. དཱཡཛྫཾ པཊིཔཛྫིསྶཏཱིཏི ཀུལཝཾསཱནུརཱུཔཱཡ པཊིཔཏྟིཡཱ ཨཏྟཱནཾ དཱཡཛྫཱརཧཾ ཀརོནྟོ ཨམྷཱཀཾ སནྟཀཾ དཱཡཛྫཾ པཊིཔཛྫིསྶཏི. དཀྑིཎཾ ཨནུཔྤདསྶཏཱིཏི པཏྟིདཱནཾ ཀཏྭཱ ཏཏིཡདིཝསཏོ པཊྛཱཡ དཱནཾ ཨནུཔྤདསྶཏི.

སནྟོ སཔྤུརིསཱཏི ཨིམསྨིཾ ཋཱནེ མཱཏཱཔིཏཱུསུ སམྨཱ པཊིཔཏྟིཡཱ སནྟོ སཔྤུརིསཱཏི ཝེདིཏབྦཱ. པུབྦེ ཀཏམནུསྶརནྟི མཱཏཱཔིཏཱུཧི པཋམཏརཾ ཀཏགུཎཾ ཨནུསྶརནྟཱ. ཨོཝཱདཀཱརཱིཏི མཱཏཱཔིཏཱུཧི དིནྣསྶ ཨོཝཱདསྶ ཀཏྟཱ. བྷཏཔོསཱིཏི ཡེཧི བྷཏོ, ཏེསཾ པོསཀོ. པསཾསིཡོཏི དིཊྛེཝ དྷམྨེ མཧཱཛནེན པསཾསིཏབྦོ ཧོཏི.

༤༠. དསམེ ¶ མཧཱསཱལཱཏི མཧཱརུཀྑཱ. སཱཁཱཔཏྟཔལཱསེན ཝཌྜྷནྟཱིཏི ཁུདྡཀསཱཁཱཧི ཙ པཏྟསངྑཱཏེན ཙ པལཱསེན ཝཌྜྷནྟི. ཨརཉྙསྨིནྟི ཨགཱམཀེ པདེསེ. བྲཧཱཝནེཏི མཧཱཝནེ ཨཊཝིཡཾ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝཱཏི.

༤༡. པཉྩམསྶ ¶ པཋམེ བྷོགཱནཾ ཨཱདིཡཱཏི བྷོགཱནཾ ཨཱདཱཏབྦཀཱརཎཱནི. ཨུཊྛཱནཝཱིརིཡཱདྷིགཏེཧཱིཏི ཨུཊྛཱནསངྑཱཏེན ཝཱིརིཡེན ཨདྷིགཏེཧི. བཱཧཱབལཔརིཙིཏེཧཱིཏི བཱཧུབལེན སཉྩིཏེཧི. སེདཱཝཀྑིཏྟེཧཱིཏི སེདཾ ཨཝཀྑིཔེཏྭཱ ཨུཔྤཱདིཏེཧི. དྷམྨིཀེཧཱིཏི དྷམྨཡུཏྟེཧི. དྷམྨལདྡྷེཧཱིཏི དསཀུསལཀམྨཾ ཨཀོཔེཏྭཱ ལདྡྷེཧི. པཱིཎེཏཱིཏི པཱིཎིཏཾ ¶ ཐཱུལཾ ཀརོཏི. སེསམེཏྠ ཙཏུཀྐནིཔཱཏེ ཝུཏྟནཡེནེཝ ཝེདིཏབྦཾ. དུཏིཡཾ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝ.

༤༣. ཏཏིཡེ ཨཱཡུསཾཝཏྟནིཀཱ པཊིཔདཱཏི དཱནསཱིལཱདིཀཱ པུཉྙཔཊིཔདཱ. སེསེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཨཏྠཱབྷིསམཡཱཏི ཨཏྠསྶ ཨབྷིསམཱགམེན, ཨཏྠཔྤཊིལཱབྷེནཱཏི ཝུཏྟཾ ཧོཏི.

༤༤. ཙཏུཏྠེ ¶ ཨུགྒོཏི གུཎེཧི ཨུགྒཏཏྟཱ ཨེཝཾལདྡྷནཱམོ. སཱལཔུཔྥཀཾ ཁཱདནཱིཡནྟི ཙཏུམདྷུརཡོཛིཏེན སཱལིཔིཊྛེན ཀཏཾ སཱལཔུཔྥསདིསཾ ཁཱདནཱིཡཾ. ཏཉྷི པཉྙཱཡམཱནཝཎྚཔཏྟཀེསརཾ ཀཏྭཱ ཛཱིརཀཱདིསམྦྷཱརཡུཏྟེ སཔྤིམྷི པཙིཏྭཱ སཔྤིཾ ཝིནིཝཏྟེཏྭཱ ཀོལུམྦེ པཱུརེཏྭཱ གནྡྷཝཱསཾ གཱཧཱཔེཏྭཱ པིདཧིཏྭཱ ལཉྪེཏྭཱ ཋཔིཏཾ ¶ ཧོཏི. ཏཾ སོ ཡཱགུཾ པིཝིཏྭཱ ནིསིནྣསྶ བྷགཝཏོ ཨནྟརབྷཏྟེ དཱཏུཀཱམོ ཨེཝམཱཧ. པཊིགྒཧེསི བྷགཝཱཏི དེསནཱམཏྟམེཏཾ, ཨུཔཱསཀོ པན ཏཾ བྷགཝཏོ ཙ པཉྩནྣཉྩ བྷིཀྑུསཏཱནཾ ཨདཱསི. ཡཐཱ ཙ ཏཾ, ཨེཝཾ སཱུཀརམཾསཱདཱིནིཔི. ཏཏྠ སམྤནྣཀོལཀནྟི སམྤནྣབདརཾ. སཱུཀརམཾསནྟི མདྷུརརསེཧི བདརེཧི སདྡྷིཾ ཛཱིརཀཱདིསམྦྷཱརེཧི ཡོཛེཏྭཱ པཀྐཾ ཨེཀསཾཝཙྪརིཀསཱུཀརམཾསཾ. ནིབྦཏྟཏེལཀནྟི ཝིནིཝཏྟིཏཏེལཾ. ནཱལིཡསཱཀནྟི སཱལིཔིཊྛེན སདྡྷིཾ མདྡིཏྭཱ ཛཱིརཀཱདིསཾཡུཏྟེ སཔྤིམྷི པཙིཏྭཱ ཙཏུམདྷུརེན ཡོཛེཏྭཱ ཝཱསཾ གཱཧཱཔེཏྭཱ ཋཔིཏཾ ནཱལིཡསཱཀཾ. ནེཏཾ བྷགཝཏོ ཀཔྤཏཱིཏི ཨེཏྠ ཨཀཔྤིཡཾ ཨུཔཱདཱཡ ཀཔྤིཡམྤི ན ཀཔྤཏཱིཏི ཝུཏྟཾ, སེཊྛི པན སབྦམྤི ཏཾ ཨཱཧརཱཔེཏྭཱ རཱསིཾ ཀཏྭཱ ཡཾ ཡཾ ཨཀཔྤིཡཾ, ཏཾ ཏཾ ཨནྟརཱཔཎཾ པཧིཎིཏྭཱ ཀཔྤིཡཾ ཨུཔབྷོགཔརིབྷོགབྷཎྜཾ ཨདཱསི. ཙནྡནཕལཀཾ ནཱཏིམཧནྟཾ དཱིགྷཏོ ཨཌྜྷཏེཡྻརཏནཾ, ཏིརིཡཾ དིཡཌྜྷརཏནཾ, སཱརཝརབྷཎྜཏྟཱ པན མཧགྒྷཾ ཨཧོསི. བྷགཝཱ ཏཾ པཊིགྒཧེཏྭཱ ཁཎྜཱཁཎྜིཀཾ ཚེདཱཔེཏྭཱ བྷིཀྑཱུནཾ ཨཉྫནཔིསནཏྠཱཡ དཱཔེསི.

ཨུཛྫུབྷཱུཏེསཱུཏི ¶ ཀཱཡཝཱཙཱཙིཏྟེཧི ཨུཛུཀེསུ. ཚནྡསཱཏི པེམེན. ཙཏྟནྟིཨཱདཱིསུ པརིཙྩཱགཝསེན ཙཏྟཾ. མུཏྟཙཱགཏཱཡ མུཏྟཾ. ཨནཔེཀྑཙིཏྟཏཱཡ ཙིཏྟེན ན ཨུགྒཧིཏནྟི ཨནུགྒཧཱིཏཾ. ཁེཏྟཱུཔམེཏི ¶ ཝིརུཧནཊྛེན ཁེཏྟསདིསེ.

ཨཉྙཏརཾ མནོམཡནྟི སུདྡྷཱཝཱསེསུ ཨེཀཾ ཛྷཱནམནེན ནིབྦཏྟཾ དེཝཀཱཡཾ. ཡཐཱདྷིཔྤཱཡོཏི ཡཐཱཛ྄ཛྷཱསཡོ. ཨིམིནཱ ཀིཾ པུཙྪཏི? ཏསྶ ཀིར མནུསྶཀཱལེ ཨརཧཏྟཏྠཱཡ ཨཛ྄ཛྷཱསཡོ ཨཧོསི, ཏཾ པུཙྪཱམཱིཏི པུཙྪཏི. དེཝཔུཏྟོཔི ཨརཧཏྟཾ པཏྟཏཱཡ ཏགྒྷ མེ བྷགཝཱ ཡཐཱདྷིཔྤཱཡོཏི ཨཱཧ. ཡཏྠ ཡཏྠཱུཔཔཛྫཏཱིཏི ཏཱིསུ ཝཱ ཀུལསམྤཏྟཱིསུ ཚསུ ཝཱ ཀཱམསགྒེསུ ཡཏྠ ཡཏྠ ཨུཔྤཛྫཏི, ཏཏྠ ཏཏྠ དཱིགྷཱཡུ ཡསཝཱ ཧོཏཱིཏི. པཉྩམཾ ཙཏུཀྐནིཔཱཏེ ཝུཏྟནཡེནེཝ ཝེདིཏབྦཾ. ཚཊྛསཏྟམཱནི ཨུཏྟཱནཏྠཱནེཝ.

༤༨. ཨཊྛམེ ¶ ཨལབྦྷནཱིཡཱནཱིཏི ཨལདྡྷབྦཱནི, ན སཀྐཱ ལབྷིཏུཾ. ཋཱནཱནཱིཏི ཀཱརཎཱནི. ཛརཱདྷམྨཾ མཱ ཛཱིརཱིཏི ཡཾ མཡ྄ཧཾ ཛརཱསབྷཱཝཾ, ཏཾ མཱ ཛཱིརཏུ. སེསཔདེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ནཙྪཱདེཡྻཱཏི ན རུཙྩེཡྻ. ཨབྦུཧཱིཏི ནཱིཧརི.

ཡཏོཏི ཡསྨིཾ ཀཱལེ. ཨཱཔདཱསཱུཏི ཨུཔདྡཝེསུ. ན ཝེདྷཏཱིཏི ན ཀམྤཏི ནཱནུསོཙཏི. ཨཏྠཝིནིཙྪཡཉྙཱུཏི ཀཱརཎཏྠཝིནིཙྪཡེ ཀུསལོ. པུརཱཎནྟི ནིབྦིཀཱརཏཱཡ པོརཱཎཀམེཝ. ཛཔྤེནཱཏི ཝཎྞབྷཎནེན. མནྟེནཱཏི མཧཱནུབྷཱཝམནྟཔརིཝཏྟནེན. སུབྷཱསིཏེནཱཏི སུབྷཱསིཏཀཐནེན. ཨནུཔྤདཱནེནཱཏི སཏསྶ ཝཱ སཧསྶསྶ ཝཱ དཱནེན. པཝེཎིཡཱ ¶ ཝཱཏི ཀུལཝཾསེན ཝཱ, ‘‘ཨིདཾ ཨམྷཱཀཾ པཝེཎིཡཱ ཨཱཙིཎྞཾ, ཨིདཾ ཨནཱཙིཎྞ’’ནྟི ཨེཝཾ པཝེཎིཀཐནེནཱཏི ཨཏྠོ. ཡཐཱ ཡཐཱ ཡཏྠ ལབྷེཐ ཨཏྠནྟི ཨེཏེསུ ཛཔྤཱདཱིསུ ཡེན ཡེན ཡཏྠ ཡཏྠ ཋཱནེ ཛརཱདྷམྨཱདཱིནཾ ཨཛཱིརཎཏཱདིཨཏྠཾ ལབྷེཡྻ. ཏཐཱ ཏཐཱ ཏཏྠ པརཀྐམེཡྻཱཏི ཏེན ཏེན ཏསྨིཾ ཏསྨིཾ ཋཱནེ པརཀྐམཾ ཀརེཡྻ. ཀམྨཾ དལ༹ྷནྟི ཝཊྚགཱམིཀམྨཾ མཡཱ ཐིརཾ ཀཏྭཱ ཨཱཡཱུཧིཏཾ, སྭཱཧཾ ཨིདཱནི ཀིནྟི ཀརོམཱིཏི ཨེཝཾ པཙྩཝེཀྑིཏྭཱ ཨདྷིཝཱསེཡྻཱཏི.

༤༩. ནཝམེ ¶ ཨུཔཀཎྞཀེཏི ཀཎྞམཱུལེ. དུམྨནོཏི དུཊྛུམནོ. པཏྟཀྑནྡྷོཏི པཏིཏཀྑནྡྷོ. པཛ྄ཛྷཱཡནྟོཏི ཙིནྟཡནྟོ. ཨཔྤཊིབྷཱནོཏི ནིཔྤཊིབྷཱནོ ཧུཏྭཱ. སེསཾ ཧེཊྛཱ ཝུཏྟནཡམེཝ.

༥༠. དསམེ ཨཛ྄ཛྷོམུཙྪིཏོཏི ཨདྷིཨོམུཙྪིཏོ གིལིཏྭཱ པརིནིཊྛཔེཏྭཱ གཧཎསབྷཱཝཱཡ ཨཏིརེཀམུཙྪཱཡ ཏཎྷཱཡ སམནྣཱགཏོ. མཧཙྩཱ རཱཛཱནུབྷཱཝེནཱཏི མཧཏཱ རཱཛཱནུབྷཱཝེན, ཨཊྛཱརསཧི སེནཱིཧི པརིཝཱརིཏོ མཧཏིཡཱ རཱཛིདྡྷིཡཱ པཱཡཱསཱིཏི ཨཏྠོ. ཏགྒྷཱཏི ཨེཀཾསཏྠེ ནིཔཱཏོ ¶ , ཨེཀཾསེནེཝ སོཀསལླཧརཎོཏི ཨཏྠོ. ཨིཏི རཱཛཱ ཨིམཾ ཨོཝཱདཾ སུཏྭཱ ཏསྨིཾ ཋིཏོ དྷམྨེན སམེན རཛྫཾ ཀཱརེཏྭཱ སགྒཔརཱཡཎོ ཨཧོསི.

༥༡. དུཏིཡསྶ ¶ ¶ ¶ པཋམེ ཨཱཝརཎཝསེན ཨཱཝརཎཱ. ནཱིཝརཎཝསེན ནཱིཝརཎཱ. ཙེཏོ ཨཛ྄ཛྷཱརུཧནྟཱིཏི ཙེཏསོ ཨཛ྄ཛྷཱརུཧཱ. ཝིཔསྶནཱཔཉྙཉྩ མགྒཔཉྙཉྩ ཨུཔྤཏྟིནིཝཱརཎཊྛེན དུབྦལཾ ཀརོནྟཱིཏི པཉྙཱཡ དུབྦལཱིཀརཎཱ. ཡཱ ཝཱ ཨེཏེཧི སདྡྷིཾ ཝོཀིཎྞཱ པཉྙཱ ཨུཔྤཛྫཏི, ཏཾ དུབྦལཾ ཀརོནྟཱིཏིཔི པཉྙཱཡ དུབྦལཱིཀརཎཱ. ཨབལཱཡཱཏི པཉྩནཱིཝརཎཔརིཡོནདྡྷཏྟཱ ཨཔགཏབལཱཡ. ཨུཏྟརི ཝཱ མནུསྶདྷམྨཱ ཨལམརིཡཉཱཎདསྶནཝིསེསནྟི དསཀུསལཀམྨཔཐསངྑཱཏཱ མནུསྶདྷམྨཱ ཨུཏྟརི ཨརིཡབྷཱཝཾ ཀཱཏུཾ སམཏྠཾ ཉཱཎདསྶནཝིསེསཾ. ཧཱརཧཱརིནཱིཏི ཧརིཏབྦཾ ཧརིཏུཾ སམཏྠཱ. ནངྒལམུཁཱནཱིཏི མཱཏིཀཱམུཁཱནི. ཏཱནི ཧི ནངྒལསརིཀྑཀཏྟཱ ནངྒལེཧི ཙ ཁཏཏྟཱ ནངྒལམུཁཱནཱིཏི ཝུཙྩནྟི.

ཨེཝམེཝ ཁོཏི ཨེཏྠ སོཏཾ ཝིཡ ཝིཔསྶནཱཉཱཎཾ དཊྛབྦཾ, ཨུབྷཏོ ནངྒལམུཁཱནཾ ཝིཝརཎཀཱལོ ཝིཡ ཚསུ དྭཱརེསུ སཾཝརསྶ ཝིསྶཊྛཀཱལོ, མཛ྄ཛྷེནདིཡཱ རུཀྑཔཱདེ ཀོཊྚེཏྭཱ པལཱལཏིཎམཏྟིཀཱཧི ཨཱཝརཎེ ཀཏེ ཨུདཀསྶ ཝིཀྑིཏྟཝིསཊབྱཱདིཎྞཀཱལོ ཝིཡ པཉྩཧི ནཱིཝརཎེཧི པརིཡོནདྡྷཀཱལོ, ཨེཝཾ ཨཱཝརཎེ ཀཏེ ཝིཧཏཝེགསྶ ཨུདཀསྶ ཏིཎཔལཱལཱདཱིནི ¶ པརིཀཌྜྷིཏྭཱ སམུདྡཾ པཱཔུཎིཏུཾ ཨསམཏྠཀཱལོ ཝིཡ ཝིཔསྶནཱཉཱཎེན སབྦཱཀུསལེ ཝིདྡྷཾསེཏྭཱ ནིབྦཱནསཱགརཾ པཱཔུཎིཏུཾ ཨསམཏྠཀཱལོ ཝེདིཏབྦོ. སུཀྐཔཀྑེ ཝུཏྟཝིཔལླཱསེན ཡོཛནཱ ཀཱཏབྦཱ. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཝཊྚཝིཝཊྚཾ ཀཐིཏཾ. དུཏིཡཾ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝ.

༥༣. ཏཏིཡེ ¶ པདྷཱནིཡངྒཱནཱིཏི པདྷཱནཾ ཝུཙྩཏི པདཧནབྷཱཝོ, པདྷཱནམསྶ ཨཏྠཱིཏི པདྷཱནིཡོ, པདྷཱནིཡསྶ བྷིཀྑུནོ ཨངྒཱནཱིཏི པདྷཱནིཡངྒཱནི. སདྡྷོཏི སདྡྷཱཡ སམནྣཱགཏོ. སདྡྷཱ པནེསཱ ཨཱགམསདྡྷཱ ཨདྷིགམསདྡྷཱ ཨོཀཔྤནསདྡྷཱ པསཱདསདྡྷཱཏི ཙཏུབྦིདྷཱ. ཏཏྠ སབྦཉྙུབོདྷིསཏྟཱནཾ སདྡྷཱ, ཨབྷིནཱིཧཱརཏོ པཊྛཱཡ ཨཱགཏཏྟཱ ཨཱགམསདྡྷཱ ནཱམ. ཨརིཡསཱཝཀཱནཾ ¶ པཊིཝེདྷེན ཨདྷིགཏཏྟཱ ཨདྷིགམསདྡྷཱ ནཱམ. བུདྡྷོ དྷམྨོ སངྒྷོཏི ཝུཏྟེ ཨཙལབྷཱཝེན ཨོཀཔྤནཾ ཨོཀཔྤནསདྡྷཱ ནཱམ. པསཱདུཔྤཏྟི པསཱདསདྡྷཱ ནཱམ. ཨིདྷ ཨོཀཔྤནསདྡྷཱ ཨདྷིཔྤེཏཱ. བོདྷིནྟི ཙཏུམགྒཉཱཎཾ. ཏཾ སུཔྤཊིཝིདྡྷཾ ཏཐཱགཏེནཱཏི སདྡཧཏི. དེསནཱསཱིསམེཝ ཙེཏཾ, ཨིམིནཱ པན ཨངྒེན ཏཱིསུཔི རཏནེསུ སདྡྷཱ ཨདྷིཔྤེཏཱ. ཡསྶ ཧི བུདྡྷཱདཱིསུ པསཱདོ བལཝཱ, ཏསྶ པདྷཱནཝཱིརིཡཾ ཨིཛ྄ཛྷཏི.

ཨཔྤཱབཱདྷོཏི ཨརོགོ. ཨཔྤཱཏངྐོཏི ནིདྡུཀྑོ. སམཝེཔཱཀིནིཡཱཏི སམཝིཔཱཀིནིཡཱ. གཧཎིཡཱཏི ཀམྨཛཏེཛོདྷཱཏུཡཱ. ནཱཏིསཱིཏཱཡ ནཱཙྩུཎྷཱཡཱཏི ཨཏིསཱིཏལགྒཧཎིཀོ ཧི སཱིཏབྷཱིརུཀོ ཧོཏི, ཨཙྩུཎྷགྒཧཎིཀོ ཨུཎྷབྷཱིརུཀོ, ཏེསཾ པདྷཱནཾ ན ཨིཛ྄ཛྷཏི, མཛ྄ཛྷིམགྒཧཎིཀསྶ ཨིཛ྄ཛྷཏི. ཏེནཱཧ – མཛ྄ཛྷིམཱཡ པདྷཱནཀྑམཱཡཱཏི. ཡཐཱབྷཱུཏཾ ¶ ཨཏྟཱནཾ ཨཱཝིཀཏྟཱཏི ཡཐཱབྷཱུཏཾ ཨཏྟནོ ཨགུཎཾ པཀཱསེཏཱ. ཨུདཡཏྠགཱམིནིཡཱཏི ཨུདཡཉྩ ཨཏྠཉྩ གནྟུཾ པརིཙྪིནྡིཏུཾ སམཏྠཱཡ. ཨེཏེན པཉྙཱསལཀྑཎཔརིགྒཱཧཀཾ ཨུདཡབྦཡཉཱཎཾ ཝུཏྟཾ. ཨརིཡཱཡཱཏི པརིསུདྡྷཱཡ. ནིབྦེདྷིཀཱཡཱཏི ཨནིབྦིདྡྷཔུབྦེ ལོབྷཀྑནྡྷཱདཡོ ནིབྦིཛ྄ཛྷིཏུཾ སམཏྠཱཡ. སམྨཱ དུཀྑཀྑཡགཱམིནིཡཱཏི ཏདངྒཝསེན ཀིལེསཱནཾ པཧཱིནཏྟཱ ཡཾ དུཀྑཾ ཁཱིཡཏི, ཏསྶ དུཀྑསྶ ཁཡགཱམིནིཡཱ. ཨིཏི སབྦེཧིཔི ཨིམེཧི པདེཧི ཝིཔསྶནཱཔཉྙཱཝ ཀཐིཏཱ. དུཔྤཉྙསྶ ཧི པདྷཱནཾ ན ཨིཛ྄ཛྷཏི.

༥༤. ཙཏུཏྠེ པདྷཱནཱཡཱཏི ཝཱིརིཡཀརཎཏྠཱཡ. ན སུཀརཾ ཨུཉྪེན པགྒཧེན ཡཱཔེཏུནྟི ན སཀྐཱ ཧོཏི པཏྟཾ གཧེཏྭཱ ཨུཉྪཱཙརིཡཱཡ ཡཱཔེཏུཾ. ཨིམསྨིམྤི སུཏྟེ ཝཊྚཝིཝཊྚམེཝ ཀཐིཏཾ.

༥༥. པཉྩམེ ¶ པརིཡཱདཱཡ ཏིཊྛཏཱིཏི པརིཡཱདིཡིཏྭཱ གཧེཏྭཱ ཁེཔེཏྭཱ ཏིཊྛཏི. ཨུགྒྷཱཏིཏཱཏི ཨུདྡྷུམཱཏཱ.

ཨསིཧཏྠེནཱཏི སཱིསཙྪེདནཏྠཱཡ ཨསིཾ ཨཱདཱཡ ཨཱགཏེནཱཔི. པིསཱཙེནཱཏི ཁཱདིཏུཾ ཨཱགཏཡཀྑེནཱཔི. ཨཱསཱིདེཏི གྷཊྚེཡྻ. མཉྫུནཱཏི མུདུཀེན. ཀཱམོགྷཝུལ༹ྷཱནནྟི ཀཱམོགྷེན ཝུལ༹ྷཱནཾ ཀཌྜྷིཏཱནཾ. ཀཱལཾ ¶ གཏི བྷཝཱབྷཝནྟི ¶ ཝཊྚཀཱལཾ གཏིཉྩ པུནཔྤུནབྦྷཝེ ཙ. པུརཀྑཏཱཏི པུརེཙཱརིཀཱ པུརཏོ གཏཱཡེཝ. ཡེ ཙ ཀཱམེ པརིཉྙཱཡཱཏི ཡེ པཎྜིཏཱ དུཝིདྷེཔི ཀཱམེ ཏཱིཧི པརིཉྙཱཧི པརིཛཱནིཏྭཱ. ཙརནྟི ཨཀུཏོབྷཡཱཏི ཁཱིཎཱསཝཱནཾ ཀུཏོཙི བྷཡཾ ནཱམ ནཏྠི, ཏསྨཱ ཏེ ཨཀུཏོབྷཡཱ ཧུཏྭཱ ཙརནྟི. པཱརངྒཏཱཏི པཱརཾ ཝུཙྩཏི ནིབྦཱནཾ, ཏཾ ཨུཔགཏཱ, སཙྪིཀཏྭཱ ཋིཏཱཏི ཨཏྠོ. ཨཱསཝཀྑཡནྟི ཨརཧཏྟཾ. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཝཊྚམེཝ ཀཐེཏྭཱ གཱཐཱསུ ཝཊྚཝིཝཊྚཾ ཀཐིཏཾ.

༥༦. ཚཊྛེ མདྷུརཀཛཱཏོཏི སཉྫཱཏགརུབྷཱཝོ. དིསཱ ཙ མེ ན པཀྑཱཡནྟཱིཏི ཙཏསྶོ དིསཱ ཙ ཨནུདིསཱ ཙ མཡ྄ཧཾ ན ཨུཔཊྛཧནྟཱིཏི ཝདཏི. དྷམྨཱ ཙ མཾ ནཔྤཊིབྷནྟཱིཏི སམཐཝིཔསྶནཱདྷམྨཱཔི མེ ན ཨུཔཊྛཧནྟི. ཨནབྷིརཏོ ཙ བྲཧྨཙརིཡཾ ཙརཱམཱིཏི ཨུཀྐཎྛིཏོ ཧུཏྭཱ བྲཧྨཙརིཡཝཱསཾ ཝསཱམི. ཡེན བྷགཝཱ ཏེནུཔསངྐམཱིཏི ཏསྶ ཀཐཾ སུཏྭཱ ‘‘བུདྡྷཝེནེཡྻཔུགྒལོ ཨཡ’’ནྟི ཏཾ ཀཱརཎཾ བྷགཝཏོ ཨཱརོཙེཏུཾ ཨུཔསངྐམི. ཨཝིཔསྶཀསྶ ཀུསལཱནཾ དྷམྨཱནནྟི ཀུསལདྷམྨེ ཨཝིཔསྶནྟསྶ, ཨནེསནྟསྶ ཨགཝེསནྟསྶཱཏི ཨཏྠོ. བོདྷིཔཀྑིཡཱནཾ དྷམྨཱནནྟི སཏིཔཊྛཱནཱདཱིནཾ སཏྟཏིཾསདྷམྨཱནཾ.

༧. ཨབྷིཎྷཔཙྩཝེཀྑིཏབྦཋཱནསུཏྟཝཎྞནཱ

༥༧. སཏྟམེ ཛརཱདྷམྨོམྷཱིཏི ཛརཱསབྷཱཝོ ཨམྷི. ཛརཾ ཨནཏཱིཏོཏི ཛརཾ ཨནཏིཀྐནྟོ, ཨནྟོཛརཱཡ ཨེཝ ཙརཱམི. སེསཔདེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཀམྨསྶཀོཏིཨཱདཱིསུ ¶ ཀམྨཾ མཡ྄ཧཾ སཀཾ ¶ ཨཏྟནོ སནྟཀནྟི ཀམྨསྶཀོ ཨམྷི. ཀམྨསྶ དཱཡཱདོཏི ཀམྨདཱཡཱདོ, ཀམྨཾ མཡ྄ཧཾ དཱཡཛྫཾ སནྟཀནྟི ཨཏྠོ. ཀམྨཾ མཡ྄ཧཾ ཡོནི ཀཱརཎནྟི ཀམྨཡོནི. ཀམྨཾ མཡ྄ཧཾ བནྡྷཱུཏི ཀམྨབནྡྷུ, ཀམྨཉཱཏཀོཏི ཨཏྠོ. ཀམྨཾ མཡ྄ཧཾ པཊིསརཎཾ པཏིཊྛཱཏི ཀམྨཔཊིསརཎོ. ཏསྶ དཱཡཱདོ བྷཝིསྶཱམཱིཏི ཏསྶ ཀམྨསྶ དཱཡཱདོ ཏེན དིནྣཕལཔཊིགྒཱཧཀོ བྷཝིསྶཱམཱིཏི ཨཏྠོ. ཡོབྦནམདོཏི ཡོབྦནཾ ཨཱརབྦྷ ཨུཔྤནྣམདོ. སེསེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. མགྒོ སཉྫཱཡཏཱིཏི ལོཀུཏྟརམགྒོ སཉྫཱཡཏི. སཾཡོཛནཱནི སབྦསོ པཧཱིཡནྟཱིཏི དས སཾཡོཛནཱནི སབྦསོ པཧཱིཡནྟི. ཨནུསཡཱ བྱནྟཱིཧོནྟཱིཏི སཏྟ ཨནུསཡཱ ཝིགཏནྟཱ པརིཙྪིནྣཱ པརིཝཊུམཱ ¶ ཧོནྟི. ཨེཝམེཏྠ ཧེཊྛཱ པཉྩསུ ཋཱནེསུ ཝིཔསྶནཱ ཀཐིཏཱ, ཨིམེསུ པཉྩསུ ལོཀུཏྟརམགྒོ.

ཨིདཱནི གཱཐཱཧི ཀཱུཊཾ གཎྷནྟོ བྱཱདྷིདྷམྨཱཏིཨཱདིམཱཧ. ཏཏྠ ཉཏྭཱ དྷམྨཾ ནིརཱུཔདྷིནྟི ཨུཔདྷིརཧིཏཾ ཨརཧཏྟམགྒཾ ཉཏྭཱ. སབྦེ མདེ ཨབྷིབྷོསྨཱིཏི སབྦེ ཨིམེ ཏཡོཔི མདེ ཨདྷིབྷཝིཾ, ཨཏིཀྐམྨ ཋིཏོསྨཱིཏི ཨཏྠོ. ནེཀྑམྨཾ དཊྛུ ཁེམཏོཏི པབྦཛྫཾ ཁེམཏོ དིསྭཱ. ཏསྶ མེ ཨཧུ ཨུསྶཱཧོ, ནིབྦཱནཾ ཨབྷིཔསྶཏོཏི ཏསྶ མཡ྄ཧཾ ནིབྦཱནཾ ཨབྷིཔསྶནྟསྶ ཝཱཡཱམོ ཨཧོསི. ཨནིཝཏྟི བྷཝིསྶཱམཱིཏི པབྦཛྫཏོ ཨནིཝཏྟིཀོ བྷཝིསྶཱམི, བྲཧྨཙརིཡཝཱསཏོ ¶ ཨནིཝཏྟིཀོ, སབྦཉྙུཏཉྙཱཎཏོ ཨནིཝཏྟིཀོ བྷཝིསྶཱམི. བྲཧྨཙརིཡཔརཱཡཎོཏི མགྒབྲཧྨཙརིཡཔརཱཡཎོ. ཨིམིནཱ ལོཀུཏྟརོ ཨཊྛངྒིཀོ མགྒོ ཀཐིཏོཏི.

༥༨. ཨཊྛམེ སཛྫཱནི དྷནཱུནཱིཏི སཛིཡཱནི ཨཱརོཔིཏདྷནཱུནི. ཨདྡསཱུཏི ཨདྡསཾསུ. བྷཝིསྶནྟི ཝཛྫཱིཏི ཝཌྜྷིསྶནྟི ཝཛྫིརཱཛཱནོ. ཨཔཱནུབྷཱཏི ཨཝཌྜྷིནིསྶིཏཱ མཱནཐདྡྷཱ. པཙྪཱལིཡཾ ཁིཔནྟཱིཏི པཙྪཏོ གནྟྭཱ པིཊྛིཾ པཱདེན པཧརནྟི. རཊྛིཀསྶཱཏིཨཱདཱིསུ རཊྛཾ བྷུཉྫཏཱིཏི རཊྛིཀོ. པིཏརཱ དཏྟཾ སཱཔཏེཡྻཾ བྷུཉྫཏཱིཏི པེཏྟནིཀོ. སེནཱཡ པཏི ཛེཊྛཀོཏི སེནཱཔཏིཀོ. གཱམགཱམཎིཀསྶཱཏི གཱམཱནཾ གཱམཎིཀསྶ, གཱམསཱམིཀསྶཱཏི ཨཏྠོ. པཱུགགཱམཎིཀསྶཱཏི གཎཛེཊྛཀསྶ. ཀུལེསཱུཏི ཏེསུ ཏེསུ ཀུལེསུ. པཙྩེཀཱདྷིཔཙྩཾ ཀཱརེནྟཱིཏི པཙྩེཀཾ ཛེཊྛཀཊྛཱནཾ ཀཱརེནྟི. ཀལྱཱཎེན མནསཱ ཨནུཀམྤནྟཱིཏི སུནྡརེན ཙིཏྟེན ཨནུགྒཎྷནྟི. ཁེཏྟཀམྨནྟསཱམནྟསབྱོཧཱརེཏི ཡེ ཙ ཨཏྟནོ ཁེཏྟཀམྨནྟཱནཾ སཱམནྟཱ ཨནནྟརཀྑེཏྟསཱམིནོ, ཏེ ཙ རཛྫུདཎྜེཧི བྷཱུམིཔྤམཱཎགྒཱཧཀེ སབྦོཧཱརེ ཙ. བལིཔཊིགྒཱཧིཀཱ ¶ ¶ དེཝཏཱཏི ཀུལཔྤཝེཎིཡཱ ཨཱགཏཱ ཨཱརཀྑདེཝཏཱ. སཀྐརོཏཱིཏི ཏཱ དེཝཏཱ ཨགྒཡཱགུབྷཏྟཱདཱིཧི སཀྐརོཏི.

ཀིཙྩཀརོཏི ཨུཔྤནྣཱནཾ ཀིཙྩཱནཾ ཀཱརཀོ. ཡེ ཙསྶ ཨནུཛཱིཝིནོཏི ཡེ ཙ ཨེཏཾ ཨུཔནིསྶཱཡ ཛཱིཝནྟི. ཨུབྷིནྣཉྩེཝ ཨཏྠཱཡཱཏི ཨུབྷིནྣམྤི ཧིཏཏྠཱཡ པཊིཔནྣོ ཧོཏཱིཏི ཨཏྠོ. པུབྦཔེཏཱནནྟི པརལོཀགཏཱནཾ. དིཊྛེ དྷམྨེ ཙ ཛཱིཝཏནྟི ཡེ ཙ དིཊྛེ དྷམྨེ ¶ ཛཱིཝནྟི. ཨིཏི པདདྭཡེནཱཔི ཨཏཱིཏཔཙྩུཔྤནྣེ ཉཱཏཡོ དསྶེཏི. ཝིཏྟིསཉྫནནོཏི ཏུཊྛིཛནནོ. གྷརམཱཝསནྟི གྷརཱཝཱསཾ ཝསནྟོ. པུཛྫོ ཧོཏི པསཾསིཡོཏི པཱུཛེཏབྦོ ཙ པསཾསིཏབྦོ ཙ ཧོཏཱིཏི.

༥༩-༦༠. ནཝམེ ནིཔུཎོཏི སཎྷོ སུཁུམཀཱརཎཉྙཱུ. ཨཱཀཔྤསམྤནྣོཏི སམཎཱཀཔྤེན སམྤནྣོ. དསམེ པདཀྑིཎགྒཱཧཱིཏི དིནྣོཝཱདཾ པདཀྑིཎཏོ གཎྷནྟོ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

༦༡-༦༢. དུཏིཡསྶ པཋམེ མཧཔྥལཱཏི ཝིཔཱཀཕལེན མཧཔྥལཱ. ཝིཔཱཀཱནིསཾསེནེཝ མཧཱནིསཾསཱ. ཨམཏོགདྷཱཏི ནིབྦཱནཔཏིཊྛཱ. སབྦལོཀེ ¶ ཨནབྷིརཏིསཉྙཱཏི སབྦསྨིཾ ཏེདྷཱཏུསནྣིཝེསེ ལོཀེ ཨུཀྐཎྛིཏསྶ ཨུཔྤཛྫནཀསཉྙཱ. དུཏིཡཾ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝ.

༦༣-༦༤. ཏཏིཡེ ¶ ཝརཱདཱཡཱིཏི ཨུཏྟམསྶ ཝརསྶ ཨཱདཱཡཀོ. སེསམེཏྠ ཙཏུཏྠེ ཙ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝཱཏི.

༦༥. པཉྩམེ ཨལཾསཱཀཙྪོཏི སཱཀཙྪཱཡ ཡུཏྟོ. ཨཱགཏཾ པཉྷནྟི པུཙྪིཏཾ པཉྷཾ. བྱཱཀཏྟཱ ཧོཏཱིཏི ཝིསྶཛྫིཏཱ ཧོཏི.

༦༦. ཚཊྛེ ¶ ཨལཾསཱཛཱིཝོཏི སཱཛཱིཝཱཡ ཡུཏྟོ. སཱཛཱིཝོཏི པཉྷཔུཙྪནཉྩེཝ པཉྷཝིསྶཛྫནཉྩ. སབྦེཔི ཧི སབྲཧྨཙཱརིནོ པཉྷཾ ཨུཔཛཱིཝནྟི, ཏེནེཏཾ པཉྷཔུཙྪནཝིསྶཛྫནཾ སམཱནཱཛཱིཝཏཱཡ སཱཛཱིཝོཏི ཝུཏྟཾ. ཀཏཾ པཉྷནྟི ཨབྷིསངྑཏཾ པཉྷཾ.

༧-༡༠. པཋམཨིདྡྷིཔཱདསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༦༧-༧༠. སཏྟམེ ཨུསྶོལ༹ྷཱིཏི ཨདྷིམཏྟཝཱིརིཡཾ. ཨཊྛམེ ཨཏྟནོ བོདྷིམཎྜེ པཊིཝིདྡྷེ ཨཱགམནཨིདྡྷིཔཱདེ ཀཐེཏྭཱ ཨུཔརི ཨཏྟནོཝ ཚ ཨབྷིཉྙཱ ཀཐེསཱིཏི. ནཝམདསམེསུ ཝིཔསྶནཱ ཀཐིཏཱ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

༡. པཋམཙེཏོཝིམུཏྟིཕལསུཏྟཝཎྞནཱ

༧༡. ཏཏིཡསྶ ¶ པཋམེ ཡཏོ ཁོ, བྷིཀྑཝེཏི ཧེཊྛཱ ཝུཏྟནཡེན ཝིཔསྶནཾ ཝཌྜྷེཏྭཱ ཨརཧཏྟཾ པཏྟསྶ བྷིཀྑུནོ ཨིདཱནི ཝཎྞབྷཎནཏྠཾ ཨིདཾ ཨཱརདྡྷཾ. ཏཏྠ ¶ ཡཏོ ཁོཏི ཡདཱ ཁོ. ཨུཀྑིཏྟཔལིགྷོཏི ཨཝིཛྫཱཔལིགྷཾ ཨུཀྑིཔིཏྭཱ ཨཔནེཏྭཱ ཋིཏོ. སཾཀིཎྞཔརིཁོཏི སཾསཱརཔརིཁཾ སཾཀིརིཏྭཱ ཝིནཱསེཏྭཱ ཋིཏོ. ཨབྦཱུལ༹ྷེསིཀོཏི ཏཎྷཱསངྑཱཏཾ ཨེསིཀཱཐམྦྷཾ ཨབྦུཡ྄ཧ ལུཉྩིཏྭཱ ཋིཏོ. ནིརགྒལོ༹ཏི ནཱིཝརཎཀཝཱཊཾ ཨུགྒྷཱཊེཏྭཱ ཋིཏོ. པནྣདྡྷཛོ པནྣབྷཱརོཏི མཱནདྡྷཛཉྩ ཁནྡྷཱབྷིསངྑཱརཀིལེསབྷཱརཉྩ པཱཏེཏྭཱ ཨོཏཱརེཏྭཱ ཋིཏོ. ཝིསཾཡུཏྟོཏི ཝཊྚེན ཝིསཾཡུཏྟོ. སེསཾ པཱལི༹ནཡེནེཝ ཝེདིཏབྦཾ. ཨེཏྟཱཝཏཱ བྷགཝཏཱ མགྒེན ཀིལེསེ ཁེཔེཏྭཱ ནིརོདྷསཡནཝརགཏསྶ ནིབྦཱནཱརམྨཎཾ ཕལསམཱཔཏྟིཾ ཨཔྤེཏྭཱ ཝིཧརཏོ ཁཱིཎཱསཝསྶ ཀཱལོ དསྶིཏོ.

ཡཐཱ ཧི དྭེ ནགརཱནི ཨེཀཾ ཙོརནགརཾ ཨེཀཾ ཁེམནགརཾ. ཨཐ ཨེཀསྶ མཧཱཡོདྷསྶ ཨེཝཾ བྷཝེཡྻ – ‘‘ཡཱཝིམཾ ཙོརནགརཾ ཏིཊྛཏི, ཏཱཝ ཁེམནགརཾ བྷཡཏོ ¶ ན མུཙྩཏི, ཙོརནགརཾ ཨནགརཾ ཀརིསྶཱམཱི’’ཏི སནྣཱཧཾ ཀཏྭཱ ཁགྒཾ གཧེཏྭཱ ཙོརནགརཾ ཨུཔསངྐམིཏྭཱ ནགརདྭཱརེ ཨུསྶཱཔིཏེ ཨེསིཀཱཐམྦྷེ ཁགྒེན ཚིནྡིཏྭཱ སདྡྷིཾ དྭཱརབཱཧཱཧི ཀཝཱཊཾ བྷིནྡིཏྭཱ པལིགྷཾ ཨུཀྑིཔིཏྭཱ པཱཀཱརཾ བྷིནྡིཏྭཱ པརིཁཾ ཝིཀིརིཏྭཱ ནགརསོབྷཏྠཱཡ ཨུསྶིཏེ དྷཛེ པཱཏེཏྭཱ ནགརཾ ཨགྒིནཱ ཛྷཱཔེཏྭཱ ཁེམནགརཾ པཝིསིཏྭཱ པཱསཱདཾ ཨཱརུཡ྄ཧ ཉཱཏིགཎཔརིཝུཏོ སུརསབྷོཛནཾ བྷུཉྫེཡྻ. ཨེཝཾ ཙོརནགརཾ ཝིཡ སཀྐཱཡོ, ཁེམནགརཾ ཝིཡ ནིབྦཱནཾ, མཧཱཡོདྷོ ཝིཡ ཡོགཱཝཙརོ. ཏསྶེཝཾ ཧོཏི – ‘‘ཡཱཝ སཀྐཱཡཝཊྚཾ ཝཊྚཏི, ཏཱཝ དྭཏྟིཾསཀམྨཀཱརཎཱཨཊྛནཝུཏིརོགཔཉྩཝཱིསཏིམཧཱབྷཡེཧི ¶ པརིམུཙྩནཾ ནཏྠཱི’’ཏི. སོ མཧཱཡོདྷོ སནྣཱཧཾ ཝིཡ སཱིལསནྣཱཧཾ ཀཏྭཱ པཉྙཱཁགྒཾ གཧེཏྭཱ ཁགྒེན ཨེསིཀཱཐམྦྷེ ཝིཡ ཨརཧཏྟམགྒེན ཏཎྷེསིཀཾ ལུཉྩིཏྭཱ, སོ ཡོདྷོ སདྭཱརབཱཧཀཾ ནགརཀཝཱཊཾ ཝིཡ པཉྩོརམྦྷཱགིཡསཾཡོཛནཨགྒལ༹ཾ ཨུགྒྷཱཊེཏྭཱ, སོ ཡོདྷོ པལིགྷཾ ཝིཡ ཨཝིཛྫཱཔལིགྷཾ ཨུཀྑིཔིཏྭཱ, སོ ཡོདྷོ པཱཀཱརཾ བྷིནྡནྟོ པརིཁཾ ཝིཡ ཀམྨཱབྷིསངྑཱརཾ བྷིནྡནྟོ ཛཱཏིསཾསཱརཔརིཁཾ ཝིཀིརིཏྭཱ, སོ ཡོདྷོ ནགརཾ སོབྷཏྠཱཡ ¶ ཨུསྶཱཔིཏདྡྷཛེ ཝིཡ མཱནདྡྷཛེ པཱཏེཏྭཱ སཀྐཱཡནགརཾ ཛྷཱཔེཏྭཱ, སོ ཡོདྷོ ཁེམནགརེ ཨུཔརིཔཱསཱདེ སུབྷོཛནཾ ཝིཡ ཀིལེསཔརིནིབྦཱནནགརཾ པཝིསིཏྭཱ ཨམཏཾ ནིརོདྷཱརམྨཎཾ ཕལསམཱཔཏྟིསུཁཾ ཨནུབྷཝམཱནོ ཀཱལཾ ཝཱིཏིནཱམེཏི.

༢. དུཏིཡཙེཏོཝིམུཏྟིཕལསུཏྟཝཎྞནཱ

༧༢. དུཏིཡེ ཨནིཙྩསཉྙཱཏི ཁནྡྷཔཉྩཀཾ ཧུཏྭཱ ཨབྷཱཝཱཀཱརེན ཨནིཙྩནྟི ཨུཔྤཛྫནཀསཉྙཱ. ཨནིཙྩེ དུཀྑསཉྙཱཏི ཡདནིཙྩཾ, ཏཾ པཊིཔཱིལ༹ནཱཀཱརེན དུཀྑནྟི ཨུཔྤཛྫནཀསཉྙཱ. དུཀྑེ ཨནཏྟསཉྙཱཏི ཡཾ དུཀྑཾ, ཏཾ ཨཝསཝཏྟནཱཀཱརེན ཨནཏྟཱཏི ཨུཔྤཛྫནཀསཉྙཱ. སེསཾ ཧེཊྛཱ ཝུཏྟནཡམེཝ. ཨིམེསུ པན དྭཱིསུཔི སུཏྟེསུ ཝིཔསྶནཱཕལཾ ནཱམ ཀཐིཏནྟི.

༧༣. ཏཏིཡེ དིཝསཾ ཨཏིནཱམེཏཱིཏི དིཝསཾ ཨཏིཀྐཱམེཏི. རིཉྩཏི པཊིསལླཱནནྟི ཨེཀཱིབྷཱཝཾ ཝིསྶཛྫེཏི. དེསེཏཱིཏི ཀཐེཏི པཀཱསེཏི. དྷམྨཔཉྙཏྟིཡཱཏི ¶ དྷམྨསྶ པཉྙཱཔནཱཡ. དྷམྨཾ ¶ པརིཡཱཔུཎཱཏཱིཏི ནཝངྒཝསེན ཙཏུསཙྩདྷམྨཾ པརིཡཱཔུཎཱཏི ཝལ༹ཉྫེཏི ཀཐེཏི. ན རིཉྩཏི པཊིསལླཱནནྟི ཨེཀཱིབྷཱཝཾ ན ཝིསྶཛྫེཏི. ཨནུཡུཉྫཏི ཨཛ྄ཛྷཏྟཾ ཙེཏོསམཐནྟི ནིཡཀཛ྄ཛྷཏྟེ ཙིཏྟསམཱདྷིཾ ཨཱསེཝཏི བྷཱཝེཏི, སམཐཀམྨཊྛཱནེ ཡུཏྟཔྤཡུཏྟོ ཧོཏི.

ཧིཏེསིནཱཏི ཧིཏཾ ཨེསནྟེན. ཨནུཀམྤཀེནཱཏི ཨནུཀམྤམཱནེན. ཨནུཀམྤཾ ཨུཔཱདཱཡཱཏི ཨནུཀམྤཾ ཙིཏྟེན པརིགྒཧེཏྭཱ, པཊིཙྩཱཏིཔི ཝུཏྟཾ ཧོཏི. ཀཏཾ ཝོ ཏཾ མཡཱཏི ཏཾ མཡཱ ཨིམེ པཉྩ པུགྒལེ དེསེནྟེན ཏུམྷཱཀཾ ཀཏཾ. ཨེཏྟཀམེཝ ཧི ཨནུཀམྤཀསྶ སཏྠུ ཀིཙྩཾ ཡདིདཾ ཨཝིཔརཱིཏདྷམྨདེསནཱ, ཨིཏོ པརཾ པན པཊིཔཏྟི ནཱམ སཱཝཀཱནཾ ཀིཙྩཾ. ཏེནཱཧ – ཨེཏཱནི བྷིཀྑུ རུཀྑམཱུལཱནི…པེ… ཨམྷཱཀཾ ཨནུསཱསནཱིཏི. ཏཏྠ ཙ རུཀྑམཱུལཱནཱིཏི ཨིམིནཱ རུཀྑམཱུལསེནཱསནཾ དསྶེཏི. སུཉྙཱགཱརཱནཱིཏི ཨིམིནཱ ཛནཝིཝིཏྟཊྛཱནཾ. ཨུབྷཡེནཱཔི ཙ ཡོགཱནུརཱུཔཾ སེནཱསནམཱཙིཀྑཏི, དཱཡཛྫཾ ནིཡྻཱཏེཏི. ཛྷཱཡཐཱཏི ཨཱརམྨཎཱུཔནིཛ྄ཛྷཱནེན ཨཊྛཏིཾསཱརམྨཎཱནི, ལཀྑཎཱུཔནིཛ྄ཛྷཱནེན ཙ ཨནིཙྩཱདིཏོ ཁནྡྷཱཡཏནཱདཱིནི ཨུཔནིཛ྄ཛྷཱཡཐ, སམཐཉྩ ¶ ཝིཔསྶནཉྩ ཝཌྜྷེཐཱཏི ཝུཏྟཾ ཧོཏི. མཱ པམཱདཏྠཱཏི མཱ པམཛྫིཏྠ. མཱ པཙྪཱ ཝིཔྤཊིསཱརིནོ ཨཧུཝཏྠཱཏི ཡེ ཧི པུབྦེ དཧརཀཱལེ ཨཱརོགྱཀཱལེ སཏྟསཔྤཱཡཱདིསམྤཏྟིཀཱལེ སཏྠུ སམྨུཁཱིབྷཱཝཀཱལེ ཙ ཡོནིསོམནསིཀཱརཝིརཧིཏཱ རཏྟིནྡིཝཾ མངྐུལབྷཏྟཱ ཧུཏྭཱ སེཡྻསུཁམིདྡྷསུཁམནུཡུཏྟཱ པམཛྫནྟི, ཏེ པཙྪཱ ཛརཱཀཱལེ རོགཀཱལེ མརཎཀཱལེ ཝིཔཏྟིཀཱལེ ¶ སཏྠུ པརིནིབྦཱནཀཱལེ ཙ ཏཾ པུབྦེ པམཱདཝིཧཱརཾ ཨནུསྶརནྟཱ སཔྤཊིསནྡྷིཀཱལཀིརིཡཉྩ བྷཱརིཡཾ སམྤསྶམཱནཱ ཝིཔྤཊིསཱརིནོ ཧོནྟི. ཏུམྷེ པན ཏཱདིསཱ མཱ ཨཧུཝཏྠཱཏི ཨེཏམཏྠཾ དསྶེནྟོ ཨཱཧ – ‘‘མཱ པཙྪཱ ཝིཔྤཊིསཱརིནོ ཨཧུཝཏྠཱ’’ཏི. ཨཡཾ ཝོ ཨམྷཱཀཾ ཨནུསཱསནཱིཏི ཨཡཾ ཨམྷཱཀཾ སནྟིཀཱ ‘‘ཛྷཱཡཐ མཱ པམཱདཏྠཱ’’ཏི ཏུམྷཱཀཾ ཨནུསཱསནཱི, ཨོཝཱདོཏི ཝུཏྟཾ ཧོཏི.

༧༤. ཙཏུཏྠེ ཨུཏྟརི ཙསྶ པཉྙཱཡ ཨཏྠཾ ནཔྤཛཱནཱཏཱིཏི ཏཏོ པརིཡཏྟིཏོ ཨུཏྟརི ཏསྶ དྷམྨསྶ སཧཝིཔསྶནཱཡ མགྒཔཉྙཱཡ ཨཏྠཾ ནཔྤཛཱནཱཏི ¶ , ཙཏྟཱརི སཙྩཱནི ན པསྶཏི ནཔྤཊིཝིཛ྄ཛྷཏཱིཏི ཨཏྠོ. སེསཝཱརེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཨེཝམེཏེསུ དྭཱིསུཔི སུཏྟེསུ བཧུསྶུཏབྷིཀྑུ ཝིཔསྶནཱཀམྨིཀོ སོཏཱཔནྣོ སཀདཱགཱམཱི ཨནཱགཱམཱི ཁཱིཎཱསཝོཏི ཚ ཛནཱ དྷམྨཝིཧཱརིནོ ནཱམཱཏི ཝེདིཏབྦཱ.

༧༥. པཉྩམེ ཡོདྷཱཛཱིཝཱཏི ཡུདྡྷཱུཔཛཱིཝིནོ. རཛགྒནྟི ཧཏྠིཨསྶཱདཱིནཾ པཱདཔྤཧཱརབྷིནྣཱཡ བྷཱུམིཡཱ ཨུགྒཏཾ རཛཀྑནྡྷཾ. ན སནྠམྦྷཏཱིཏི སནྠམྦྷིཏྭཱ ཋཱཏུཾ ན སཀྐོཏི. སཧཏི རཛགྒནྟི རཛཀྑནྡྷཾ དིསྭཱཔི ཨདྷིཝཱསེཏི. དྷཛགྒནྟི ཧཏྠིཨསྶདཱིནཾ པིཊྛེསུ ཝཱ རཐེསུ ཝཱ ཨུསྶཱཔིཏཱནཾ དྷཛཱནཾ ཨགྒཾ. ཨུསྶཱརཎནྟི ཧཏྠིཨསྶརཐཱནཉྩེཝ བལཀཱཡསྶ ཙ ཨུཙྩཱསདྡམཧཱསདྡཾ. སམྤཧཱརེཏི སམཱགཏེ ཨཔྤམཏྟཀེཔི པཧཱརེ. ཧཉྙཏཱིཏི ཝིཧཉྙཏི ཝིགྷཱཏཾ ཨཱཔཛྫཏི. བྱཱཔཛྫཏཱིཏི ཝིཔཏྟིཾ ཨཱཔཛྫཏི, པཀཏིབྷཱཝཾ ཛཧཏི. སཧཏི སམྤཧཱརནྟི དྭེ ཏཡོ པཧཱརེ པཏྭཱཔི སཧཏི ཨདྷིཝཱསེཏི. ཏམེཝ ¶ སངྒཱམསཱིསནྟི ཏཾཡེཝ ཛཡཀྑནྡྷཱཝཱརཊྛཱནཾ. ཨཛ྄ཛྷཱཝསཏཱིཏི སཏྟཱཧམཏྟཾ ཨབྷིབྷཝིཏྭཱ ཨཱཝསཏི. ཀིཾ ཀཱརཎཱ ¶ ? ལདྡྷཔཧཱརཱནཾ པཧཱརཛགྒནཏྠཉྩེཝ ཀཏཀམྨཱནཾ ཝིསེསཾ ཉཏྭཱ ཋཱནནྟརདཱནཏྠཉྩ ཨིསྶརིཡསུཁཱནུབྷཝནཏྠཉྩ.

ཨིདཱནི ཡསྨཱ སཏྠུ ཡོདྷཱཛཱིཝེཧི ཀིཙྩཾ ནཏྠི, ཨིམསྨིཾ པན སཱསནེ ཏཐཱརཱུཔེ པཉྩ པུགྒལེ དསྶེཏུཾ ཨིདཾ ཨོཔམྨཾ ཨཱབྷཏཾ. ཏསྨཱ ཏེ པུགྒལེ དསྶེནྟོ ཨེཝམེཝ ཁོཏིཨཱདིམཱཧ. ཏཏྠ སཾསཱིདཏཱིཏི མིཙྪཱཝིཏཀྐསྨིཾ སཾསཱིདཏི ཨནུཔྤཝིསཏི. ན སཀྐོཏི བྲཧྨཙརིཡཾ སནྡྷཱརེཏུནྟི བྲཧྨཙརིཡཝཱསཾ ཨནུཔཙྪིཛྫམཱནཾ གོཔེཏུཾ ན སཀྐོཏི. སིཀྑཱདུབྦལྱཾ ཨཱཝིཀཏྭཱཏི སིཀྑཱཡ དུབྦལབྷཱཝཾ པཀཱསེཏྭཱ. ཀིམསྶ རཛགྒསྨིནྟི ཀིཾ ཏསྶ པུགྒལསྶ རཛགྒཾ ནཱམཱཏི ཝདཏི. ཨབྷིརཱུཔཱཏི ཨབྷིརཱུཔཝཏཱི. དསྶནཱིཡཱཏི དསྶནཡོགྒཱ. པཱསཱདིཀཱཏི དསྶནེནེཝ ཙིཏྟཔྤསཱདཱཝཧཱ. པརམཱཡཱཏི ཨུཏྟམཱཡ. ཝཎྞཔོཀྑརཏཱཡཱཏི སརཱིརཝཎྞེན ཙེཝ ཨངྒསཎྛཱནེན ཙ. ཨཱུཧསཏཱིཏི ཨཝཧསཏི. ཨུལླཔཏཱིཏི ཀཐེཏི. ཨུཛ྄ཛྷགྒྷཏཱིཏི ¶ པཱཎིཾ པཧརིཏྭཱ མཧཱཧསིཏཾ ཧསཏི. ཨུཔྤཎྜེཏཱིཏི ཨུཔྤཎྜནཀཐཾ ཀཐེཏི. ཨབྷིནིསཱིདཏཱིཏི ཨབྷིབྷཝིཏྭཱ སནྟིཀེ ཝཱ ཨེཀཱསནེ ཝཱ ནིསཱིདཏི. དུཏིཡཔདེཔི ¶ ཨེསེཝ ནཡོ. ཨཛ྄ཛྷོཏྠརཏཱིཏི ཨཝཏྠརཏི. ཝིནིཝེཋེཏྭཱ ཝིནིམོཙེཏྭཱཏི གཧིཏཊྛཱནཏོ ཏསྶཱ ཧཏྠཾ ཝིནིབྦེཋེཏྭཱ ཙེཝ མོཙེཏྭཱ ཙ. སེསམེཏྠ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝཱཏི. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཝཊྚཝིཝཊྚཾ ཀཐིཏཾ.

༧༦. ཚཊྛེ ཨསིཙམྨཾ གཧེཏྭཱཏི ཨསིཉྩ ཙམྨཉྩ གཧེཏྭཱ. དྷནུཀལཱཔཾ སནྣཡ྄ཧིཏྭཱཏི དྷནུཉྩ སརཀལཱཔཉྩ སནྣཡ྄ཧིཏྭཱ. ཝིཡཱུལ༹ྷནྟི ཡུདྡྷསནྣིཝེསཝེསེན ཋིཏཾ. སངྒཱམཾ ཨོཏརཏཱིཏི མཧཱཡུདྡྷཾ ཨོཏརཏི. ཨུསྶཧཏི ཝཱཡམཏཱིཏི ཨུསྶཱཧཉྩ ཝཱཡཱམཉྩ ཀརོཏི. ཧནནྟཱིཏི གྷཱཏེནྟི. པརིཡཱཔཱདེནྟཱིཏི པརིཡཱཔཱདཡནྟི. ཨུཔལིཀྑནྟཱིཏི ཝིཛ྄ཛྷནྟི. ཨཔནེནྟཱིཏི སཀསེནཾ གཧེཏྭཱ གཙྪནྟི. ཨཔནེཏྭཱ ཉཱཏཀཱནཾ ནེནྟཱིཏི སཀསེནཾ ནེཏྭཱ ཏཏོ ཉཱཏཀཱནཾ སནྟིཀཾ ནེནྟི. ནཱིཡམཱནོཏི ཨཏྟནོ གེཧཾ ཝཱ སེསཉཱཏིསནྟིཀཾ ཝཱ ནིཡྻམཱནོ. ཨུཔཊྛཧནྟི པརིཙརནྟཱིཏི པཧཱརསོདྷནཝཎཀཔྤནཱདཱིནི ཀརོནྟཱ ཛགྒནྟི གོཔཡནྟི.

ཨརཀྑིཏེནེཝ ཀཱཡེནཱཏི ཨརཀྑིཏེན ཀཱཡདྭཱརེན. ཨརཀྑིཏཱཡ ཝཱཙཱཡཱཏི ཨརཀྑིཏེན ཝཙཱིདྭཱརེན. ཨརཀྑིཏེན ཙིཏྟེནཱཏི ཨརཀྑིཏེན མནོདྭཱརེན. ཨནུཔཊྛིཏཱཡ སཏིཡཱཏི སཏིཾ སུཔཊྛིཏཾ ¶ ཨཀཏྭཱ. ཨསཾཝུཏེཧི ¶ ཨིནྡྲིཡེཧཱིཏི མནཙྪཊྛེཧི ཨིནྡྲིཡེཧི ཨཔིཧིཏེཧི ཨགོཔིཏེཧི. རཱགོ ཙིཏྟཾ ཨནུདྡྷཾསེཏཱིཏི རཱགོ ཨུཔྤཛྫམཱནོཝ སམཐཝིཔསྶནཱཙིཏྟཾ དྷཾསེཏི, དཱུརེ ཁིཔཏི. རཱགཔརིཡུཊྛིཏོམྷི, ཨཱཝུསོ, རཱགཔརེཏོཏི ཨཧཾ, ཨཱཝུསོ, རཱགེན རཏྟོ, རཱགེན ཨནུགཏོ.

ཨཊྛིཀངྐལཱུཔམཱཏིཨཱདཱིསུ ཨཊྛིཀངྐལཱུཔམཱ ཨཔྤསྶཱདཊྛེན. མཾསཔེསཱུཔམཱ བཧུསཱདྷཱརཎཊྛེན. ཏིཎུཀྐཱུཔམཱ ཨནུདཧནཊྛེན. ཨངྒཱརཀཱསཱུཔམཱ མཧཱབྷིཏཱཔཊྛེན. སུཔིནཀཱུཔམཱ ཨིཏྟརཔཙྩུཔཊྛཱནཊྛེན. ཡཱཙིཏཀཱུཔམཱ ཏཱཝཀཱལིཀཊྛེན. རུཀྑཕལཱུཔམཱ སབྦངྒཔཙྩངྒཔལིབྷཉྫནཊྛེན. ཨསིསཱུནཱུཔམཱ ཨདྷིཀུཊྚནཊྛེན. སཏྟིསཱུལཱུཔམཱ ཝིནིཝིཛ྄ཛྷནཊྛེན. སཔྤསིརཱུཔམཱ སཱསངྐསཔྤཊིབྷཡཊྛེན ¶ . ཨུསྶཧིསྶཱམཱིཏི ཨུསྶཱཧཾ ཀརིསྶཱམི. དྷཱརཡིསྶཱམཱིཏི སམཎབྷཱཝཾ དྷཱརཡིསྶཱམི. ཨབྷིརམིསྶཱམཱིཏི ཨབྷིརཏིཾ ཨུཔྤཱདེསྶཱམི ན ཨུཀྐཎྛིསྶཱམི. སེསམེཏྠ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝ. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཝཊྚཝིཝཊྚཾ ཀཐིཏནྟི.

༧༧. སཏྟམེ ཨཱརཉྙཀེནཱཏི ཨརཉྙཝཱསིནཱ. ཨཔྤཏྟསྶཱཏི ཨསམྤཏྟསྶ ཛྷཱནཝིཔསྶནཱམགྒཕལཔྤབྷེདསྶ ཝིསེསསྶ པཏྟིཡཱ. སེསཔདེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. སོ མམསྶ ཨནྟརཱཡོཏི སོ མམ ཛཱིཝིཏནྟརཱཡོ ཙ བྲཧྨཙརིཡནྟརཱཡོ ཙ, པུཐུཛྫནཀཱལཀིརིཡཾ ཀརོནྟསྶ སགྒནྟརཱཡོ ཙ མགྒནྟརཱཡོ ཙ བྷཝེཡྻ. ཧནྡཱཏི ཝཝསྶགྒཏྠེ ནིཔཱཏོ. ཝཱིརིཡཾ ཨཱརབྷཱམཱིཏི དུཝིདྷམྤི ཝཱིརིཡཾ ཀརོམི. སཏྠཀཱཏི ¶ སཏྠཾ ཝིཡ སནྡྷིབནྡྷནཙྪེདཀཝཱཏཱ. ཝཱལེ༹ཧཱིཏི ཀཀྑལེ༹ཧི. མཱཎཝེཧཱིཏི ཙོརེཧི. ཀཏཀམྨེཧི ཝཱ ཨཀཏཀམྨེཧི ཝཱཏི ཨེཏྠ ཙོརིཀཾ ཀཏྭཱ ནིཀྑནྟཱ ཀཏཀམྨཱ ནཱམ, ཙོརིཀཾ ཀཱཏུཾ གཙྪནྟཱ ཨཀཏཀམྨཱ ནཱམ. ཏཏྠ ཀཏཀམྨཱ ཀམྨསྶ ནིཔྥནྣཏྟཱ སཏྟཱནཾ གལལོཧིཏཾ གཧེཏྭཱ དེཝཏཱནཾ བལིཾ ཀརོནྟི, ཨཀཏཀམྨཱ ‘‘ཨེཝཾ ནོ ཀམྨཾ ནིཔྥཛྫིསྶཏཱི’’ཏི པཋམཏརཾ ཀརོནྟི. ཨིདཾ སནྡྷཱཡ ཏེ མཾ ཛཱིཝིཏཱ ཝོརོཔེཡྻུནྟི ཝུཏྟཾ. ཝཱལཱ༹ ཨམནུསྶཱཏི ཀཀྑལཱ༹ དུཊྛཱ ཡཀྑཱདཡོ ཨམནུསྶཱ.

༧༨. ཨཊྛམེ པུརཱ མཾ སོ དྷམྨོ ཨཱགཙྪཏཱིཏི ཡཱཝ སོ དྷམྨོ མཾ ན ཨུཔགཙྪཏི, ཏཱཝ ¶ ཨཧཾ པུརེཏརམེཝ ཝཱིརིཡཾ ཨཱརབྷཱམཱིཏི ཨཏྠོ. ཁཱིརོདཀཱིབྷཱུཏཱཏི ཁཱིརོདཀཾ ཝིཡ བྷཱུཏཱ ཨེཀཱིབྷཱཝཾ ཨུཔགཏཱ. པིཡཙཀྑཱུཧཱིཏི མེཏྟཙཀྑཱུཧི.

༧༩. ནཝམེ དྷམྨསནྡོསཱ ཝིནཡསནྡོསོཏི དྷམྨསནྡོསེན ཝིནཡསནྡོསོ ཧོཏི. ཀཐཾ པན དྷམྨསྨིཾ དུསྶནྟེ ཝིནཡོ དུསྶཏི ནཱམ? སམཐཝིཔསྶནཱདྷམྨེསུ གབྦྷཾ ཨགྒཎྷནྟེསུ པཉྩཝིདྷོ ཝིནཡོ ན ཧོཏི ¶ , ཨེཝཾ དྷམྨེ དུསྶནྟེ ཝིནཡོ དུསྶཏི. དུསྶཱིལསྶ པན སཾཝརཝིནཡོ ནཱམ ན ཧོཏི, ཏསྨིཾ ཨསཏི སམཐཝིཔསྶནཱ གབྦྷཾ ན གཎྷཱཏི. ཨེཝཾ ཝིནཡསནྡོསེནཔི དྷམྨསནྡོསོ ཝེདིཏབྦོ. ཨབྷིདྷམྨཀཐནྟི སཱིལཱདིཨུཏྟམདྷམྨཀཐཾ. ཝེདལླཀཐནྟི ཝེདཔཊིསཾཡུཏྟཾ ཉཱཎམིསྶཀཀཐཾ. ཀཎྷདྷམྨཾ ཨོཀྐམམཱནཱཏི རནྡྷགཝེསིཏཱཡ ཨུཔཱརམྦྷཔརིཡེསནཝསེན ¶ ཀཱལ༹ཀདྷམྨཾ ཨོཀྐམམཱནཱ. ཨཔིཙ དུཊྛཙིཏྟེན པུགྒལཾ གྷཊྚེནྟཱཔི ཏཾ ཀཎྷདྷམྨཾ ཨཏྟནོ དཧནྟཱཔི ལཱབྷསཀྐཱརཏྠཾ ཀཐེནྟཱཔི ཀཎྷདྷམྨཾ ཨོཀྐམནྟིཡེཝ.

གམྦྷཱིརཱཏི པཱལི༹གམྦྷཱིརཱ. གམྦྷཱིརཏྠཱཏི ཨཏྠགམྦྷཱིརཱ. ལོཀུཏྟརཱཏི ལོཀུཏྟརདྷམྨདཱིཔཀཱ. སུཉྙཏཱཔཊིསཾཡུཏྟཱཏི ཁནྡྷདྷཱཏུཨཱཡཏནཔཙྩཡཱཀཱརཔཊིསཾཡུཏྟཱ. ན ཨཉྙཱ ཙིཏྟཾ ཨུཔཊྛཔེསྶནྟཱིཏི ཛཱནནཏྠཱཡ ཙིཏྟཾ ན ཋཔེསྶནྟི. ཨུགྒཧེཏབྦཾ པརིཡཱཔུཎིཏབྦནྟི ཨུགྒཧེཏབྦེ ཙ ཝལ༹ཉྫེཏབྦེ ཙ. ཀཝིཏཱཏི སིལོཀཱདིབནྡྷནཝསེན ཀཝཱིཧི ཀཏཱ. ཀཱཝེཡྻཱཏི ཏསྶེཝ ཝེཝཙནཾ. བཱཧིརཀཱཏི སཱསནཏོ བཧིདྡྷཱ ཋིཏཱ. སཱཝཀབྷཱསིཏཱཏི བཱཧིརསཱཝཀེཧི བྷཱསིཏཱ. སེསམེཏྠ ཧེཊྛཱ ཝུཏྟནཡཏྟཱ སུཝིཉྙེཡྻཏྟཱ ཙ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝ.

༨༠. དསམེ ཀལྱཱཎཀཱམཱཏི སུནྡརཀཱམཱ. རསགྒཱནཱིཏི ཨུཏྟམརསཱནི. སཾསཊྛཱ ཝིཧརིསྶནྟཱིཏི པཉྩཝིདྷེན སཾསགྒེན སཾསཊྛཱ ཝིཧརིསྶནྟི. སནྣིདྷིཀཱརཔརིབྷོགནྟི སནྣིདྷིཀཏསྶ པརིབྷོགཾ. ཨོལཱ༹རིཀམྤི ནིམིཏྟནྟི ཨེཏྠ པཐཝིཾ ཁཎནྟོཔི ཁཎཱཧཱིཏི ཨཱཎཱཔེནྟོཔི པཐཝིཡཾ ཨོལཱ༹རིཀཾ ནིམིཏྟཾ ཀརོཏི ནཱམ. ཏིཎཀཊྛསཱཁཱཔལཱསཾ ཚིནྡནྟོཔི ཚིནྡཱཏི ཨཱཎཱཔེནྟོཔི ཧརིཏགྒེ ¶ ཨོལཱ༹རིཀཾ ནིམིཏྟཾ ཀརོཏི ནཱམ. ཨཱཛཱིཝཏྠཱཡ པཎྞནིཝཱཔཨཱདཱིནི ¶ གཱཧཱཔེནྟོ ཕལཱནི ཨོཙིནནྟེ ཝཱ ཨོཙིནཱཔེནྟེན ཝཏྟབྦམེཝ ནཏྠི. ཨིམེསུ ཙཏཱུསུ སུཏྟེསུ སཏྠཱརཱ སཱསནེ ཝུདྡྷིཔརིཧཱནི ཀཐིཏཱཏི.

༨༡. ཙཏུཏྠསྶ ¶ པཋམེ རཛནཱིཡེསཱུཏི རཱགསྶ པཙྩཡེསུ ཨཱརམྨཎེསུ. སེསེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ.

༨༢. དུཏིཡེ མཀྑཱིཏི གུཎམཀྑཀོ. པལཱ༹སཱིཏི ཡུགགྒཱཧལཀྑཎེན པལཱ༹སེན སམནྣཱགཏོ.

༨༣. ཏཏིཡེ ཀུཧཀོཏི ཏཱིཧི ཀུཧནཝཏྠཱུཧི སམནྣཱགཏོ. ལཔཀོཏི ལཱབྷསནྣིསྶིཏཱཡ ལཔནཱཡ སམནྣཱགཏོ. ནེམིཏྟིཀོཏི ནིམིཏྟཀིརིཡཀཱརཀོ. ནིཔྤེསིཀོཏི ནིཔྤེསནཀཏཱཡ སམནྣཱགཏོ. ལཱབྷེན ཙ ལཱབྷཾ ནིཛིགཱིསིཏཱཏི ལཱབྷེན ལཱབྷགཝེསཀོ. སུཀྐཔཀྑོ ཝུཏྟཝིཔལླཱསཝསེན ཝེདིཏབྦོ. ཙཏུཏྠཾ ཨུཏྟཱནམེཝ.

༨༥. པཉྩམེ ¶ ཨཀྑམོ ཧོཏི རཱུཔཱནནྟི རཱུཔཱརམྨཎཱནཾ ཨནདྷིཝཱསཀོ ཧོཏི, ཏདཱརམྨཎེཧི རཱགཱདཱིཧི ཨབྷིབྷུཡྻཏི. ཨེསེཝ ནཡོ སབྦཏྠ.

༨༦. ཚཊྛེ ¶ ཨཏྠཔཊིསམྦྷིདཱཔྤཏྟོཏི པཉྩསུ ཨཏྠེསུ པབྷེདགཏཾ ཉཱཎཾ པཏྟོ. དྷམྨཔཊིསམྦྷིདཱཔྤཏྟོཏི ཙཏུབྦིདྷེ དྷམྨེ པབྷེདགཏཾ ཉཱཎཾ པཏྟོ. ནིརུཏྟིཔཊིསམྦྷིདཱཔྤཏྟོཏི དྷམྨནིརུཏྟཱིསུ པབྷེདགཏཾ ཉཱཎཾ པཏྟོ. པཊིབྷཱནཔཊིསམྦྷིདཱཔྤཏྟོཏི ཏེསུ ཏཱིསུ ཉཱཎེསུ པབྷེདགཏཾ ཉཱཎཾ པཏྟོ. སོ པན ཏཱནི ཏཱིཎི ཉཱཎཱནེཝ ཛཱནཱཏི, ན ཏེསཾ ཀིཙྩཾ ཀརོཏི. ཨུཙྩཱཝཙཱནཱིཏི མཧནྟཁུདྡཀཱནི. ཀིཾཀརཎཱིཡཱནཱིཏི ཨིཏི ཀཏྟབྦཱནི.

༨༧. སཏྟམཾ ¶ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝ. སཱིལཾ པནེཏྠ ཁཱིཎཱསཝསཱིལམེཝ, བཱཧུསཙྩམྤི ཁཱིཎཱསཝབཱཧུསཙྩམེཝ, ཝཱཙཱཔི ཁཱིཎཱསཝསྶ ཀལྱཱཎཝཱཙཱཝ, ཛྷཱནཱནིཔི ཀིརིཡཛ྄ཛྷཱནཱནེཝ ཀཐིཏཱནཱིཏི ཝེདིཏབྦཱནི.

༨༨. ཨཊྛམེ ཐེརོཏི ཐིརབྷཱཝཔྤཏྟོ. རཏྟཉྙཱུཏི པབྦཛིཏདིཝསཏོ པཊྛཱཡ ཨཏིཀྐནྟཱནཾ བཧཱུནཾ རཏྟཱིནཾ ཉཱཏཱ. ཉཱཏོཏི པཉྙཱཏོ པཱཀཊོ. ཡསསྶཱིཏི ཡསནིསྶིཏོ. མིཙྪཱདིཊྛིཀོཏི ཨཡཱཐཱཝདིཊྛིཀོ. སདྡྷམྨཱ ཝུཊྛཱཔེཏྭཱཏི དསཀུསལཀམྨཔཐདྷམྨཏོ ཝུཊྛཱཔེཏྭཱ. ཨསདྡྷམྨེ པཏིཊྛཱཔེཏཱིཏི ཨཀུསལཀམྨཔཐེསུ པཏིཊྛཱཔེཏི.

༨༩. ནཝམེ ¶ སེཁསྶཱཏི སིཀྑཀསྶ སཀརཎཱིཡསྶ. པརིཧཱནཱཡཱཏི ཨུཔརིགུཎེཧི པརིཧཱནཏྠཱཡ. ཀམྨཱརཱམཏཱཏི ནཝཀམྨེ རམནཀབྷཱཝོ. བྷསྶཱརཱམཏཱཏི ¶ ཨཱལཱཔསལླཱཔེ རམནཀབྷཱཝོ. ནིདྡཱརཱམཏཱཏི ནིདྡཱཡནེ རམནཀབྷཱཝོ. སངྒཎིཀཱརཱམཏཱཏི གཎསངྒཎིཀཱཡ རམནཀབྷཱཝོ. ཡཐཱཝིམུཏྟཾ ཙིཏྟཾ ན པཙྩཝེཀྑཏཱིཏི ཡཐཱ ཡཾ ཙིཏྟཾ ཝིམུཏྟཾ, ཡེ ཙ དོསཱ པཧཱིནཱ, གུཎཱ ཙ པཊིལདྡྷཱ, ཏེ པཙྩཝེཀྑིཏྭཱ ཨུཔརིགུཎཔཊིལཱབྷཱཡ ཝཱཡཱམཾ ན ཀརོཏཱིཏི ཨཏྠོ. ཨིཏི ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ སཏྟནྣཾ སེཁཱནཾ ཨུཔརིགུཎེཧི པརིཧཱནིཀཱརཎཉྩ ཝུདྡྷིཀཱརཎཉྩ ཀཐིཏཾ. ཡཉྩ ནཱམ སེཁསྶ པརིཧཱནཀཱརཎཾ, ཏཾ པུཐུཛྫནསྶ པཋམམེཝ ཧོཏཱིཏི.

༩༠. དསམེ ཝིཡཏྟོཏི བྱཏྟོ ཚེཀོ. ཀིཾཀརཎཱིཡེསཱུཏི ཨིཏི ཀཏྟབྦེསུ. ཙེཏོསམཐནྟི སམཱདྷིཀམྨཊྛཱནཾ. ཨནནུལོམིཀེནཱཏི སཱསནསྶ ཨནནུཙྪཝིཀེན. ཨཏིཀཱལེནཱཏི ཨཏིཔཱཏོཝ. ཨཏིདིཝཱཏི དིཝཱ ཝུཙྩཏི མཛ྄ཛྷནྷིཀོ, ཏཾ ཨཏིཀྐམིཏྭཱ. ཨཱབྷིསལླེཁིཀཱཏི ཨཏིཝིཡ ཀིལེསསལླེཁིཀཱ. ཙེཏོཝིཝརཎསཔྤཱཡཱཏི ཙིཏྟཝིཝརཎསངྑཱཏཱནཾ སམཐཝིཔསྶནཱནཾ སཔྤཱཡཱ. ཨཔྤིཙྪཀཐཱཏི ཨཔྤིཙྪཱ ཧོཐཱཏི ¶ ཀཐནཀཐཱ. སནྟུཊྛིཀཐཱཏི ཙཏཱུཧི པཙྩཡེཧི སནྟུཊྛཱ ཧོཐཱཏི ཀཐནཀཐཱ. པཝིཝེཀཀཐཱཏི ཏཱིཧི ཝིཝེཀེཧི ཝིཝིཏྟཱ ཧོཐཱཏི ཀཐནཀཐཱ. ཨསཾསགྒཀཐཱཏི པཉྩཝིདྷེན སཾསགྒེན ཨསཾསཊྛཱ ཧོཐཱཏི ཀཐནཀཐཱ. ཝཱིརིཡཱརམྦྷཀཐཱཏི དུཝིདྷཾ ཝཱིརིཡཾ ཨཱརབྷཐཱཏི ཀཐནཀཐཱ. སཱིལཀཐཱདཱིསུ སཱིལཾ ཨཱརབྦྷ ཀཐཱ སཱིལཀཐཱ. སམཱདྷིཾ ཨཱརབྦྷ, པཉྙཾ ཨཱརབྦྷ, པཉྩཝིདྷཾ ¶ ཝིམུཏྟིཾ ཨཱརབྦྷ, ཨེཀཱུནཝཱིསཏིཔཙྩཝེཀྑཎསངྑཱཏཾ ཝིམུཏྟིཉཱཎདསྶནཾ ཨཱརབྦྷ ཀཐཱ ཝིམུཏྟིཉཱཎདསྶནཀཐཱ. ན ནིཀཱམལཱབྷཱིཏིཨཱདཱིསུ ན ཨིཙྪིཏིཙྪིཏལཱབྷཱི, དུཀྑལཱབྷཱི ན ཝིཔུལལཱབྷཱིཏི ཨཏྠོ. སེསཾ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝཱཏི.

༩༡-༩༢. པཉྩམསྶ ¶ པཋམེ པཉྩ སམྤདཱ མིསྶིཀཱ ཀཐིཏཱ. དུཏིཡེ པུརིམཱ ཙཏསྶོ མིསྶིཀཱ, པཉྩམཱི ལོཀིཀཱཝ.

༩༣. ཏཏིཡེ ཨཉྙཱབྱཱཀརཎཱནཱིཏི ཨརཧཏྟབྱཱཀརཎཱནི. མནྡཏྟཱཏི མནྡབྷཱཝེན ཨཉྙཱཎེན. མོམཱུཧཏྟཱཏི ཨཏིམཱུལ༹ྷབྷཱཝེན. ཨཉྙཾ བྱཱཀརོཏཱིཏི ཨརཧཏྟཾ པཏྟོསྨཱིཏི ཀཐེཏི. ཨིཙྪཱཔཀཏོཏི ཨིཙྪཱཡ ཨབྷིབྷཱུཏོ. ཨདྷིམཱནེནཱཏི ཨདྷིགཏམཱནེན. སམྨདེཝཱཏི ཧེཏུནཱ ནཡེན ཀཱརཎེནེཝ.

༩༤-༩༥. ཙཏུཏྠེ ཕཱསུཝིཧཱརཱཏི སུཁཝིཧཱརཱ. པཉྩམེ ཨཀུཔྤནྟི ཨརཧཏྟཾ.

༩༦. ཚཊྛེ ¶ ཨཔྤཊྛོཏི ཨཔྤསམཱརམྦྷོ. ཨཔྤཀིཙྩོཏི ཨཔྤཀརཎཱིཡོ. སུབྷརོཏི སུཁེན བྷརིཏབྦོ སུཔོསོ. སུསནྟོསོཏི ཏཱིཧི སནྟོསེཧི སུཊྛུ སནྟོསོ. ཛཱིཝིཏཔརིཀྑཱརེསཱུཏི ཛཱིཝིཏསམྦྷཱརེསུ. ཨཔྤཱཧཱརོཏི མནྡཱཧཱརོ. ཨནོདརིཀཏྟནྟི ན ཨོདརིཀབྷཱཝཾ ཨམཧགྒྷསབྷཱཝཾ ཨནུཡུཏྟོ. ཨཔྤམིདྡྷོཏི ¶ ན བཧུནིདྡོ. སཏྟམཊྛམཱནི ཨུཏྟཱནཏྠཱནི.

༩༩. ནཝམེ ¶ སཀྐཙྩཉྙེཝ དེཏི ནོ ཨསཀྐཙྩནྟི ཨནཝཉྙཱཡ ཨཝིརཛ྄ཛྷིཏྭཱཝ དེཏི, ནོ ཨཝཉྙཱཡ ཝིརཛ྄ཛྷིཏྭཱ. མཱ མེ ཡོགྒཔཐོ ནསྶཱཏི མཡཱ ཀཏཡོགྒཔཐོ མཡ྄ཧཾ མཱ ནསྶཏུ, ‘‘ཨེཀོ སཱིཧོ ཨུཊྛཱཡ བིལཱ༹རཾ པཧརནྟོ ཝིརཛ྄ཛྷིཏྭཱ པཧརཱི’’ཏི ཨེཝཾ ཝཏྟཱརོ མཱ ཧོནྟཱུཏི ཨཏྠོ. ཨནྣབྷཱརནེསཱདཱནནྟི ཨེཏྠ ཨནྣཾ ཝུཙྩཏི ཡཝབྷཏྟཾ, ཏཾ བྷཱརོ ཨེཏེསནྟི ཨནྣབྷཱརཱ. ཡཱཙཀཱནཾ ཨེཏཾ ནཱམཾ. ནེསཱདཱ ཝུཙྩནྟི སཱཀུཎིཀཱ. ཨིཏི སབྦཔཙྪིམཱཡ ཀོཊིཡཱ ཨེཏེསཾ ཡཱཙཀནེསཱདཱནམྤི སཀྐཙྩམེཝ དེསེཏི.

༡༠༠. དསམེ ཨཏྟབྷཱཝཔཊིལཱབྷོཏི སརཱིརཔཊིལཱབྷོ. དྭེ ཝཱ ཏཱིཎི ཝཱ མཱགདྷཀཱནི གཱམཀྑེཏྟཱནཱིཏི ཨེཏྠ མཱགདྷིཀཾ གཱམཀྑེཏྟཾ ཨཏྠི ཁུདྡཀཾ, ཨཏྠི མཛ྄ཛྷིམཾ, ཨཏྠི མཧནྟཾ. ཁུདྡཀཾ གཱམཀྑེཏྟཾ ཨིཏོ ཙཏྟཱལཱིསཾ ཨུསབྷཱནི, ཨིཏོ ཙཏྟཱལཱིསནྟི གཱཝུཏཾ ཧོཏི, མཛ྄ཛྷིམཾ ཨིཏོ གཱཝུཏཾ, ཨིཏོ གཱཝུཏནྟི ཨཌྜྷཡོཛནཾ ཧོཏི, མཧནྟཾ ཨིཏོ དིཡཌྜྷགཱཝུཏཾ, ཨིཏོ དིཡཌྜྷགཱཝུཏནྟི ཏིགཱཝུཏཾ ཧོཏི. ཏེསུ ཁུདྡཀེན གཱམཀྑེཏྟེན ཏཱིཎི, ཁུདྡཀེན ཙ མཛ྄ཛྷིམེན ཙ དྭེ གཱམཀྑེཏྟཱནི ཏསྶ ཨཏྟབྷཱཝོ. ཏིགཱཝུཏཉྷིསྶ སརཱིརཾ. པརིཧརིསྶཱམཱིཏི པཊིཛགྒིསྶཱམི གོཔཡིསྶཱམི. རཀྑསྶེཏནྟི རཀྑསྶུ ཨེཏཾ. མོགྷཔུརིསོཏི ཏུཙྪཔུརིསོ. ནཱསྶསྶཱཏི ན ¶ ཨེཏསྶ བྷཝེཡྻ. སམུདཱཙརེཡྻཱམཱཏི ¶ ཀཐེཡྻཱམ. སམྨནྣཏཱིཏི སམྨཱནཾ ཀརོཏི. ཡཾ ཏུམོ ཀརིསྶཏི ཏུམོཝ ཏེན པཉྙཱཡིསྶཏཱིཏི ཡཾ ཨེས ཀརིསྶཏི, ཨེསོཝ ཏེན ཀམྨེན པཱཀཊོ བྷཝིསྶཏི. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝཱཏི.

༡༠༡. ཏཏིཡསྶ ¶ ¶ པཋམེ ཝེསཱརཛྫཀརཎཱཏི ཝིསཱརདབྷཱཝཱཝཧཱ. སཱརཛྫཾ ཧོཏཱིཏི དོམནསྶཾ ཧོཏི.

༡༠༢. དུཏིཡེ ཨུསྶངྐིཏཔརིསངྐིཏོཏི ཨུསྶངྐིཏོ ཙ པརིསངྐིཏོ ཙ. ཨཔི ཨཀུཔྤདྷམྨོཔཱིཏི ཨཔི ཨཀུཔྤདྷམྨོ ཁཱིཎཱསཝོ སམཱནོཔི པརེཧི པཱཔབྷིཀྑཱུཧི ཨུསྶངྐིཏཔརིསངྐིཏོ ཧོཏཱིཏི ཨཏྠོ. ཝེསིཡཱགོཙརོཏིཨཱདཱིསུ ཝེསིཡཱ ཝུཙྩནྟི རཱུཔཱུཔཛཱིཝིནིཡོ, ཏཱ གོཙརོ ཨསྶཱཏི ཝེསིཡཱགོཙརོ, ཏཱསཾ གེཧཾ ཨབྷིཎྷགམནོཏི ཨཏྠོ. སེསཔདེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཏཏྠ པན ཝིདྷཝཱཏི མཏཔཏིཀཱ. ཐུལླཀུམཱརིཀཱཏི མཧལླིཀཀུམཱརིཀཱཡོ.

༡༠༣. ཏཏིཡེ ཨིཏོ བྷོགེན པཊིསནྠརིསྶཱམཱིཏི ཨིཏོ མམ སཱཔཏེཡྻཏོ བྷོགཾ གཧེཏྭཱ ཏེན པཊིསནྠཱརཾ ཀརིསྶཱམི, ཏསྶ ཙ མམ ཙ ཨནྟརཾ པིདཧིསྶཱམཱིཏི ཨཏྠོ. གཧཎཱནཱིཏི ¶ པརསནྟཀཱནཾ བྷཎྜཱནཾ གཧཎཱནི. གུཡ྄ཧམནྟཱཏི གུཧིཏབྦམནྟཱ. ཨནྟགྒཱཧིཀཱཡཱཏི སསྶཏཾ ཝཱ ཨུཙྪེདཾ ཝཱ གཧེཏྭཱ ཋིཏཱཡ. སེསམེཏྠ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝ. ཙཏུཏྠེ སབྦཾ ཧེཊྛཱ ཝུཏྟནཡམེཝ.

༡༠༥. པཉྩམེ མེཏྟཾ ཀཱཡཀམྨནྟི མེཏྟཙིཏྟེན པཝཏྟིཏཾ ཀཱཡཀམྨཾ. ཨཱཝི ཙེཝ རཧོ ཙཱཏི ¶ སམྨུཁེ ཙེཝ པརམྨུཁེ ཙ. ཨིཏརེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཡཱནི ཏཱནི སཱིལཱནཱིཏིཨཱདི ཙཏུཔཱརིསུདྡྷིསཱིལཝསེན ཝུཏྟཾ. སམཱདྷིསཾཝཏྟནིཀཱནཱིཏི ¶ མགྒསམཱདྷིཕལསམཱདྷིནིབྦཏྟཀཱནི. སཱིལསཱམཉྙགཏོཏི སམཱནསཱིལཏཾ གཏོ, ཨེཀསདིསསཱིལོ ཧུཏྭཱཏི ཨཏྠོ. ཏཀྐརསྶཱཏི ཡོ ནཾ ཀརོཏི, ཏསྶ. ཨིཏི ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ སཱིལཾ མིསྶཀཾ ཀཐིཏཾ, དིཊྛི ཝིཔསྶནཱསམྨཱདིཊྛཱིཏི.

༡༠༦. ཚཊྛེ ནོ ཙ པརཾ ཨདྷིསཱིལེ སམྤཝཏྟཱ ཧོཏཱིཏི པརཾ སཱིལབྷཱཝེན ན གརཧཏི ན ཨུཔཝདཏི. ཨཏྟཱནུཔེཀྑཱིཏི ཨཏྟནོཝ ཀཏཱཀཏཾ ཛཱནནཝསེན ཨཏྟཱནཾ ཨནུཔེཀྑིཏཱ. ནོ པརཱནུཔེཀྑཱིཏི པརསྶ ཀཏཱཀཏེསུ ཨབྱཱཝཊོ. ཨཔཉྙཱཏོཏི ཨཔཱཀཊོ ཨཔྤཔུཉྙོ. ཨཔཉྙཱཏཀེནཱཏི ཨཔཉྙཱཏབྷཱཝེན ཨཔཱཀཊཏཱཡ མནྡཔུཉྙཏཱཡ. ནོ པརིཏསྶཏཱིཏི པརིཏཱསཾ ནཱཔཛྫཏི. ཨིཏི ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཁཱིཎཱསཝོཝ ཀཐིཏོ.

༡༠༧-༡༠༨. སཏྟམེ སཱིལསམཱདྷིཔཉྙཱ མིསྶིཀཱ ཀཐིཏཱ, ཝིམུཏྟི ཨརཧཏྟཕལཾ ¶ , ཝིམུཏྟིཉཱཎདསྶནཾ པཙྩཝེཀྑཎཉཱཎཾ ལོཀིཡམེཝ. ཨཊྛམེཔི ཨེསེཝ ནཡོ. པཙྩཝེཀྑཎཉཱཎཾ པནེཏྠ ཨསེཁསྶ པཝཏྟཏྟཱ ཨསེཁནྟི ཝུཏྟཾ.

༡༠༩-༡༡༠. ནཝམེ ཙཱཏུདྡིསོཏི ཙཏཱུསུ དིསཱསུ ཨཔྤཊིཧཏཙཱརོ. ཨིམསྨིམྤི སུཏྟེ ཁཱིཎཱསཝོཝ ཀཐིཏོ. དསམེ ཨལནྟི ཡུཏྟོ. ཨིདྷཱཔི ཁཱིཎཱསཝོཝ ཀཐིཏོ.

༡༡༡. དུཏིཡསྶ ¶ པཋམེ ཨསནྠཝཝིསྶཱསཱིཏི ཨཏྟནཱ སདྡྷིཾ སནྠཝཾ ཨཀརོནྟེསུ ཝིསྶཱསཾ ཨནཱཔཛྫནྟེསུཡེཝ ཝིསྶཱསཾ ཀརོཏི. ཨནིསྶརཝིཀཔྤཱིཏི ¶ ཨནིསྶརོཝ སམཱནོ ‘‘ཨིམཾ དེཐ, ཨིམཾ གཎྷཐཱ’’ཏི ཨིསྶརོ ཝིཡ ཝིཀཔྤེཏི. ཝིསྶཊྛུཔསེཝཱིཏི ཝིསྶཊྛཱནི བྷིནྣཀུལཱནི གྷཊནཏྠཱཡ ཨུཔསེཝཏི. ཨུཔཀཎྞཀཛཔྤཱིཏི ཀཎྞམཱུལེ མནྟཾ གཎྷཱཏི. སུཀྐཔཀྑོ ཝུཏྟཝིཔརིཡཱཡེན ཝེདིཏབྦོ.

༡༡༢. དུཏིཡེ པཏྟཔརིཡཱཔནྣཾ ན གཎྷཱཏཱིཏི ཨུཔཛ྄ཛྷཱཡེ ནིཝཏྟིཏྭཱ ཋིཏེ ཨཏྟནོ ཏུཙྪཔཏྟཾ དཏྭཱ ཏསྶ པཏྟཾ ན གཎྷཱཏི, ཏཏོ ཝཱ དཱིཡམཱནཾ ན གཎྷཱཏི. ན ནིཝཱརེཏཱིཏི ཨིདཾ ཝཙནཾ ཨཱཔཏྟིཝཱིཏིཀྐམཝཙནཾ ནཱམཱཏི ¶ ན ཛཱནཱཏི. ཉཏྭཱ ཝཱཔི, ‘‘བྷནྟེ, ཨེཝརཱུཔཾ ནཱམ ཝཏྟུཾ ན ཝཊྚཏཱི’’ཏི ན ནིཝཱརེཏི. ཀཐཾ ཨོཔཱཏེཏཱིཏི ཏསྶ ཀཐཾ བྷིནྡིཏྭཱ ཨཏྟནོ ཀཐཾ པཝེསེཏི. ཛལོ༹ཏི ཛཌོ. ཨེལ༹མཱུགོཏི པགྒྷརིཏཁེལ༹མུཁོ. ཏཏིཡཾ ཨུཏྟཱནམེཝ.

༡༡༤. ཙཏུཏྠེ སཱིལཝཱ ཧོཐཱཏི སཱིལཝནྟཱ ཧོཐ. ཨཱརཀྑསཏིནོཏི དྭཱརརཀྑིཀཱཡ སཏིཡཱ སམནྣཱགཏཱ. ནིཔཀྐསཏིནོཏི དྭཱརརཀྑནཀེནེཝ ཉཱཎེན སམནྣཱགཏསྶཏིནོ. སཏཱརཀྑེན ཙེཏསཱ སམནྣཱགཏཱཏི སཏཱརཀྑེན ཙིཏྟེན སམནྣཱགཏཱ. ཨཔྤབྷསྶཱཏི ཨཔྤཀཐཱ. སམྨཱདིཊྛིཀཱཏི ཀམྨསྶཀཏཛ྄ཛྷཱན-ཝིཔསྶནཱམགྒ-ཕལཝསེན པཉྩཝིདྷཱཡ སམྨཱདིཊྛིཡཱ སམནྣཱགཏཱ. ཨཔིཙ པཙྩཝེཀྑཎཉཱཎམྤི སམྨཱདིཊྛིཡེཝཱཏི ཝེདིཏབྦཱ.

༡༡༥. པཉྩམེ ¶ ཨཱཝཱསམཙྪརིནཱིཏི ཨཱཝཱསཾ མཙྪརཱཡཏི, ཏཏྠ ཨཉྙེསཾ ཝཱསཾ ན སཧཏི. ཀུལམཙྪརིནཱིཏི ཨུཔཊྛཱཀཀུལཾ མཙྪརཱཡཏི, ཨཉྙེསཾ ཏཏྠ ཨུཔསངྐམནཾ ན སཧཏི. ལཱབྷམཙྪརིནཱིཏི ལཱབྷཾ མཙྪརཱཡཏི, ཨཉྙེསཾ ཏཾ ཨུཔྤཛྫནྟཾ ན སཧཏི. ཝཎྞམཙྪརིནཱིཏི གུཎཾ མཙྪརཱཡཏི, ཨཉྙེསཾ གུཎཀཐཾ ན སཧཏི. དྷམྨམཙྪརིནཱིཏི ¶ པརིཡཏྟིདྷམྨཾ མཙྪརཱཡཏི, ཨཉྙེསཾ དཱཏུཾ ན ཨིཙྪཏི.

༡༡༦-༡༡༧. ཚཊྛེ ¶ སདྡྷཱདེཡྻཾ ཝིནིཔཱཏེཏཱིཏི པརེཧི སདྡྷཱཡ དིནྣཔིཎྜཔཱཏཏོ ཨགྒཾ ཨགྒཧེཏྭཱ པརསྶ དེཏི. སཏྟམེ ཨིསྶུཀིནཱིཏི ཨིསྶཱཡ སམནྣཱགཏཱ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

༡༢༤. ཏཏིཡསྶ ཙཏུཏྠེ ནཔྤཊིབལོཏི ཀཱཡབལེན ཙ ཉཱཎབལེན ཙ ཨསམནྣཱགཏོ. ཨཱམིསནྟརོཏི ཨཱམིསཧེཏུཀོ ཙཱིཝརཱདཱིནི པཙྩཱསཱིསམཱནོ.

༡༢༥-༡༢༦. པཉྩམེ ¶ ཨནཱཡུསྶཱཏི ཨཱཡུཔཙྪེདནཱ, ན ཨཱཡུཝཌྜྷནཱ. ཚཊྛེཔི ཨེསེཝ ནཡོ.

༡༢༧. སཏྟམེ ནཱལཾ སངྒྷམྷཱ ཝཔཀཱསིཏུནྟི སངྒྷཏོ ནིཀྑམིཏྭཱ ཨེཀཀོ ཝསིཏུཾ ན ཡུཏྟོ. ཀཱམཉྩེས སངྒྷམཛ྄ཛྷེཔི ཝསིཏུཾ ཨཡུཏྟོཝ ཨསངྒྷསོབྷནཏཱཡ, ཨོཝཱདཱནུསཱསནིཔྤཊིབདྡྷཏྟཱ པན ནིཔྤརིཡཱཡེནེཝ སངྒྷམྷཱ ཝཔཀཱསིཏུཾ ན ཡུཏྟོ. ཨལཾ སངྒྷམྷཱ ཝཔཀཱསིཏུནྟི ཙཱཏུདྡིསཏྟཱ སངྒྷམྷཱ ནིཀྑམྨ ཨེཀཀོ ཝསིཏུཾ ཡུཏྟོ, སངྒྷསོབྷནཏཱཡ པན སངྒྷེཔི ཝསིཏུཾ ཡུཏྟོཡེཝ. ཨཊྛམཾ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝ.

༡༢༩. ནཝམེ ཨཱཔཱཡིཀཱཏི ཨཔཱཡགཱམིནོ. ནེརཡིཀཱཏི ནིརཡགཱམིནོ. པརིཀུཔྤཱཏི ¶ པརིཀུཔྤནསབྷཱཝཱ པུརཱཎཝཎསདིསཱ. ཨཏེཀིཙྪཱཏི ཨཀཏྟབྦཔརིཀམྨཱ. དསམཾ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝཱཏི.

༡༣༡. ཙཏུཏྠསྶ ¶ པཋམེ དྷམྨེནཱཏི དསཀུསལདྷམྨེན. ཙཀྐནྟི ཨཱཎཱཙཀྐཾ. ཨཏྠཉྙཱུཏི རཛྫཏྠཾ ཛཱནཱཏི. དྷམྨཉྙཱུཏི པཝེཎིདྷམྨཾ ཛཱནཱཏི. མཏྟཉྙཱུཏི དཎྜེ ཝཱ བལམྷི ཝཱ པམཱཎཾ ཛཱནཱཏི. ཀཱལཉྙཱུཏི རཛྫསུཁཱནུབྷཝནཀཱལཾ, ཝིནིཙྪཡཀརཎཀཱལཾ, ཛནཔདཙཱརིཀཱཀཱལཉྩ ¶ ཛཱནཱཏི. པརིསཉྙཱུཏི ཨཡཾ པརིསཱ ཁཏྟིཡཔརིསཱ, ཨཡཾ བྲཱཧྨཎཝེསྶསུདྡསམཎཔརིསཱཏི ཛཱནཱཏི.

ཏཐཱགཏཝཱརེ ཨཏྠཉྙཱུཏི པཉྩ ཨཏྠེ ཛཱནཱཏི. དྷམྨཉྙཱུཏི ཙཏྟཱརོ དྷམྨེ ཛཱནཱཏི. མཏྟཉྙཱུཏི ཙཏཱུསུ པཙྩཡེསུ པཊིགྒཧཎཔརིབྷོགམཏྟཾ ཛཱནཱཏི. ཀཱལཉྙཱུཏི ཨཡཾ ཀཱལོ པཊིསལླཱིནསྶ, ཨཡཾ སམཱཔཏྟིཡཱ, ཨཡཾ དྷམྨདེསནཱཡ, ཨཡཾ ཛནཔདཙཱརིཀཱཡཱཏི ཨེཝཾ ཀཱལཾ ཛཱནཱཏི. པརིསཉྙཱུཏི ཨཡཾ པརིསཱ ཁཏྟིཡཔརིསཱ…པེ… ཨཡཾ སམཎཔརིསཱཏི ཛཱནཱཏི. ཨནུཏྟརནྟི ནཝཧི ལོཀུཏྟརདྷམྨེཧི ཨནུཏྟརཾ. དྷམྨཙཀྐནྟི སེཊྛཙཀྐཾ.

༡༣༢. དུཏིཡེ པིཏརཱ པཝཏྟིཏཾ ཙཀྐནྟི ཙཀྐཝཏྟིམྷི པབྦཛིཏེ ཝཱ ཀཱལཀཏེ ཝཱ ཙཀྐརཏནཾ སཏྟཱཧམཏྟཾ ཋཏྭཱ ཨནྟརདྷཱཡཏི, ཀཐམེས ཏཾ ཨནུཔྤཝཏྟེཏི ནཱམ? པིཏུ པཝེཎིཡཾ ¶ ཋཏྭཱ ཙཀྐཝཏྟིཝཏྟཾ པཱུརེཏྭཱ ཙཀྐཝཏྟིརཛྫཾ ཀཱརེནྟོཔི པིཏརཱ པཝཏྟིཏམེཝ ཨནུཔྤཝཏྟེཏི ནཱམ.

༡༣༣. ཏཏིཡཾ ཏིཀནིཔཱཏེ ཝུཏྟནཡམེཝ. སེཝིཏབྦཱསེཝིཏབྦེ པནེཏྠ པཙྪིམཔདདྭཡམེཝ ཝིསེསོ. ཏཏྠ སམྨཱཨཱཛཱིཝོ སེཝིཏབྦོ, མིཙྪཱཨཱཛཱིཝོ ན སེཝིཏབྦོ. སཔྤཱཡོ གཱམནིགམོ སེཝིཏབྦོ, ཨསཔྤཱཡོ ན སེཝིཏབྦོ.

༡༣༤. ཙཏུཏྠེ ¶ ཨུབྷཏོཏི དྭཱིཧིཔི པཀྑེཧི. མཱཏིཏོ ཙ པིཏིཏོ ཙཱཏི ཡསྶ ཧི མཱཏཱ ཁཏྟིཡཱ, མཱཏུམཱཏཱ ཁཏྟིཡཱ, ཏསྶཱཔི མཱཏཱ ཁཏྟིཡཱ. པིཏཱ ཁཏྟིཡོ, པིཏུཔིཏཱ ཁཏྟིཡོ, ཏསྶཔི པིཏཱ ཁཏྟིཡོ. སོ ཨུབྷཏོ སུཛཱཏོ མཱཏིཏོ ཙ པིཏིཏོ ཙ. སཾསུདྡྷགཧཎིཀོཏི སཾསུདྡྷཱཡ མཱཏུཀུཙྪིཡཱ སམནྣཱགཏོ. ‘‘སམཝེཔཱཀིནིཡཱ གཧཎིཡཱ’’ཏི ཨེཏྠ པན ¶ ཀམྨཛཏེཛོདྷཱཏུ གཧཎཱིཏི ཝུཙྩཏི. ཡཱཝ སཏྟམཱ པིཏཱམཧཡུགཱཏི ཨེཏྠ པིཏུཔིཏཱ པིཏཱམཧོ, པིཏཱམཧསྶ ཡུགཾ པིཏཱམཧཡུགཾ. ཡུགནྟི ཨཱཡུཔྤམཱཎཾ ཝུཙྩཏི. ཨབྷིལཱཔམཏྟམེཝ ཙེཏཾ, ཨཏྠཏོ པན པིཏཱམཧོཡེཝ པིཏཱམཧཡུགཾ. ཏཏོ ཨུདྡྷཾ སབྦེཔི པུབྦཔུརིསཱ པིཏཱམཧགྒཧཎེནེཝ གཧིཏཱ. ཨེཝཾ ཡཱཝ སཏྟམོ པུརིསོ, ཏཱཝ སཾསུདྡྷགཧཎིཀོ, ཨཐ ཝཱ ཨཀྑིཏྟོ ཨནུཔཀྐུཊྛོ ཛཱཏིཝཱདེནཱཏི དསྶེཏི. ཨཀྑིཏྟོཏི ‘‘ཨཔནེཐ ཨེཏཾ, ཀིཾ ཨིམིནཱ’’ཏི ཨེཝཾ ཨཀྑིཏྟོ ཨནཝཀྑིཏྟོ. ཨནུཔཀྐུཊྛོཏི ན ཨུཔཀྐུཊྛོ ན ཨཀྐོསཾ ཝཱ ནིནྡཾ ཝཱ པཏྟཔུབྦོ. ཀེན ¶ ཀཱརཎེནཱཏི? ཛཱཏིཝཱདེན, ‘‘ཨིཏིཔི ཧཱིནཛཱཏིཀོ ཨེསོ’’ཏི ཨེཝརཱུཔེན ཝཙནེནཱཏི ཨཏྠོ.

ཨཌྜྷོཏིཨཱདཱིསུ ཡོ ཀོཙི ཨཏྟནོ སནྟཀེན ཝིབྷཝེན ཨཌྜྷོ ཧོཏི. ཨིདྷ པན ན ཀེཝལཾ ཨཌྜྷོཡེཝ, མཧདྡྷནོ མཧཏཱ ཨཔརིམཱཎསངྑེན དྷནེན སམནྣཱགཏོཏི ཨཏྠོ. པཉྩཀཱམགུཎཝསེན མཧནྟཱ ཨུལཱ༹རཱ བྷོགཱ ཨསྶཱཏི མཧཱབྷོགོ. པརིཔུཎྞཀོསཀོཊྛཱགཱརོཏི ཀོསོ ཝུཙྩཏི བྷཎྜཱགཱརཾ, ནིདཧིཏྭཱ ཋཔིཏེན དྷནེན པརིཔུཎྞཀོསོ, དྷཉྙེན ཙ པརིཔུཎྞཀོཊྛཱགཱརོཏི ཨཏྠོ. ཨཐ ཝཱ ཙཏུབྦིདྷོ ཀོསོ ཧཏྠཱི ཨསྶཱ རཐཱ རཊྛནྟི, ཏིཝིདྷཾ ཀོཊྛཱགཱརཾ དྷནཀོཊྛཱགཱརཾ དྷཉྙཀོཊྛཱགཱརཾ ཝཏྠཀོཊྛཱགཱརནྟི. ཏཾ སབྦམྤི པརིཔུཎྞམསྶཱཏི པརིཔུཎྞཀོསཀོཊྛཱགཱརོ. ཨསྶཝཱཡཱཏི ཀསྶཙི བཧུམྤི དྷནཾ དེནྟསྶ སེནཱ ན སུཎཱཏི, སཱ ཨནསྶཝཱ ནཱམ ཧོཏི. ཀསྶཙི ཨདེནྟསྶཱཔི སུཎཱཏིཡེཝ, ཨཡཾ ཨསྶཝཱ ནཱམ. ཨོཝཱདཔཊིཀརཱཡཱཏི ‘‘ཨིདཾ ཝོ ཀཏྟབྦ, ཨིདཾ ན ཀཏྟབྦ’’ནྟི དིནྣཨོཝཱདཀརཱཡ. པཎྜིཏོཏི པཎྜིཙྩེན སམནྣཱགཏོ. བྱཏྟོཏི པཉྙཱཝེཡྻཏྟིཡེན ཡུཏྟོ. མེདྷཱཝཱིཏི ཋཱནུཔྤཏྟིཀཔཉྙཱཡ ¶ སམནྣཱགཏོ. པཊིབལོཏི སམཏྠོ. ཨཏྠེ ཙིནྟེཏུནྟི ཝཌྜྷིཨཏྠེ ཙིནྟེཏུཾ. སོ ཧི པཙྩུཔྤནྣཨཏྠཝསེནེཝ ‘‘ཨཏཱིཏེཔི ཨེཝཾ ཨཧེསུཾ, ཨནཱགཏེཔི ཨེཝཾ བྷཝིསྶནྟཱི’’ཏི ཙིནྟེཏི. ཝིཛིཏཱཝཱིནནྟི ཝིཛིཏཝིཛཡཱནཾ, མཧནྟེན ཝཱ ཝིཛཡེན སམནྣཱགཏཱནཾ. ཝིམུཏྟཙིཏྟཱནནྟི པཉྩཧི ཝིམུཏྟཱིཧི ཝིམུཏྟམཱནསཱནཾ.

༡༣༥-༡༣༦. པཉྩམེ ¶ ནེགམཛཱནཔདསྶཱཏི ནིགམཝཱསིནོ ཙ རཊྛཝཱསིནོ ཙ ཛནསྶ. ཧཏྠིསྨིནྟིཨཱདཱིཧི ཧཏྠིཨསྶརཐཐརུདྷནུལེཁམུདྡཱགཎནཱདཱིནི སོལ༹ས མཧཱསིཔྤཱནི དསྶིཏཱནི. ཨནཝཡོཏི ¶ སམཏྠོ པརིཔུཎྞོ. སེསམེཏྠ ཧེཊྛཱ ཝུཏྟནཡེནེཝ ཝེདིཏབྦཾ. ཚཊྛེ ཨོཔརཛྫནྟི ཨུཔརཱཛབྷཱཝཾ.

༡༣༧. སཏྟམེ པུརིསཱདྷིཔྤཱཡཱཏི ཨསྶདྡྷམྨཝསེན པུརིསེ ཨུཔྤནྣཱདྷིཔྤཱཡཱ པུརིསཛ྄ཛྷཱསཡཱ. ཨཱདཱནཱདྷིཔྤཱཡོཏི ཨིདཱནི གཧེཏུཾ སཀྑིསྶཱམི, ཨིདཱནི སཀྑིསྶཱམཱིཏི ཨེཝཾ གཧཎཱདྷིཔྤཱཡོ. ཝིསཾཡོགཱདྷིཔྤཱཡོཏི ཨིདཱནི ནིབྦཱནཾ པཱཔུཎིསྶཱམི, ཨིདཱནི པཱཔུཎིསྶཱམཱིཏི ཨེཝཾ ནིབྦཱནཛ྄ཛྷཱསཡོ.

༡༣༨. ཨཊྛམེ བྷཏྟཱདཀོཏི བྷཏྟཀྑཱདཀོ, བཧུབྷཏྟབྷུཉྫོཏི ཨཏྠོ. ཨོཀཱསཕརཎོཏི ཨོཀཱསཾ ཕརིཏྭཱ ཨཉྙེསཾ སམྦཱདྷཾ ཀཏྭཱ ཋཱནེན ཨོཀཱསཕརཎོ. ཏཏྠ ཏཏྠ ལཎྜཾ སཱརེཏི པཱཏེཏཱིཏི ལཎྜསཱརཎོ. ཨེཏྟཀཱ ཧཏྠཱིཏི གཎནཀཱལེ སལཱཀཾ གཎྷཱཏཱིཏི སལཱཀགྒཱཧཱི. ནིསཱིདནསཡནཝསེན མཉྩཔཱིཋཾ མདྡཏཱིཏི མཉྩཔཱིཋམདྡནོ. བྷིཀྑུགཎནཀཱལེ སལཱཀཾ གཎྷཱཏཱིཏི སལཱཀགྒཱཧཱི.

༡༣༩. ནཝམེ ཧཏྠིཀཱཡནྟི ཧཏྠིགྷཊཾ. སེསེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. སངྒཱམེ ཨཝཙརནྟཱིཏི སངྒཱམཱཝཙརཱ. ཨེཀིསྶཱ ¶ ཝཱ ཏིཎོདཀདཏྟིཡཱ ཝིམཱནིཏོཏི ¶ ཨེཀདིཝསཾ ཨེཀེན ཏིཎོདཀདཱནེན ཝིམཱནིཏོ, ཨེཀདིཝསམཏྟཾ ཨལདྡྷཏིཎོདཀོཏི ཨཏྠོ. ཨིཏོ པརམྤི ཨེསེཝ ནཡོ. ན སཀྐོཏི ཙིཏྟཾ སམཱདཧིཏུནྟི ཨཱརམྨཎེ ཙིཏྟཾ སམྨཱ ཋཔེཏུཾ ན སཀྐོཏི. སེསམེཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝ. ཨིམསྨིཾ པན སུཏྟེ ཝཊྚཝིཝཊྚཾ ཀཐིཏནྟི ཝེདིཏབྦཾ.

༡༤༠. དསམེ ¶ དུརུཏྟཱནནྟི ན སུཊྛུ ཝུཏྟཱནཾ དོསཝསེན པཝཏྟིཏཱནཾ ཕརུསཝཙནཱནཾ. དུརཱགཏཱནནྟི དུཀྑུཔྤཱདནཱཀཱརེན སོཏདྭཱརཾ ཨཱགཏཱནཾ. ཝཙནཔཐཱནནྟི ཝཙནཱནཾ. དུཀྑཱནནྟི དུཀྑམཱནཾ. ཏིབྦཱནནྟི བཧལཱནཾ ཏཱཔནསབྷཱཝཱནཾ ཝཱ. ཁརཱནནྟི ཕརུསཱནཾ. ཀཊུཀཱནནྟི ཏིཁིཎཱནཾ. ཨསཱཏཱནནྟི ཨམདྷུརཱནཾ. ཨམནཱཔཱནནྟི མནཾ ཨཔྤཱཡིཏུཾ ཝཌྜྷེཏུཾ ཨསམཏྠཱནཾ. པཱཎཧརཱནནྟི ཛཱིཝིཏཧརཱནཾ. ཡཱ སཱ དིསཱཏི སབྦསངྑཱརསམཐཱདིཝསེན དིསྶཏི ཨཔདིསྶཏཱིཏི ནིབྦཱནཾ དིསཱཏི ཝེདིཏབྦཾ. ཡསྨཱ པན ཏཾ ཨཱགམྨ སབྦེ སངྑཱརཱ སམཐཾ གཙྪནྟི, ཏསྨཱ སབྦསངྑཱརསམཐོཏི ཝུཏྟཾ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝ. ཨིམསྨིཾ པན སུཏྟེ སཱིལསམཱདྷིཔཉྙཱ མིསྶིཀཱ ཀཐིཏཱཏི.

༡༤༡. པཉྩམསྶ ¶ པཋམེ སཾཝཱསེནཱཏི ཨེཀཏོཝཱསེན. ཨཱདེཡྻམུཁོཏི ཨཱདིཡནམུཁོ, གཧཎམུཁོཏི ཨཏྠོ. ཏམེནཾ དཏྭཱ ཨཝཛཱནཱཏཱིཏི ‘‘ཨཡཾ དིནྣཾ པཊིགྒཧེཏུམེཝ ཛཱནཱཏཱི’’ཏི ཨེཝཾ ཨཝམཉྙཏི. ཏམེནཾ སཾཝཱསེན ཨཝཛཱནཱཏཱིཏི ཨཔྤམཏྟཀེ ཀིསྨིཉྩིདེཝ ཀུཛ྄ཛྷིཏྭཱ ‘‘ཛཱནཱམཧཾ ཏཡཱ ཀཏཀམྨཾ, ཨེཏྟཀཾ ཨདྡྷཱནཾ ཨཧཾ ཀིཾ ཀརོནྟོ ཝསིཾ, ནནུ ཏུཡ྄ཧམེཝ ཀཏཱཀཏཾ ཝཱིམཾསནྟོ’’ཏིཨཱདཱིནི ཝཏྟཱ ཧོཏི. ཨཐ ཨིཏརོ ‘‘ཨདྡྷཱ ཀོཙི མཡ྄ཧཾ དོསོ བྷཝིསྶཏཱི’’ཏི ཀིཉྩི པཊིཔྥརིཏུཾ ན སཀྐོཏི. ཏཾ ཁིཔྤཉྙེཝ ཨདྷིམུཙྩིཏཱ ཧོཏཱིཏི ཏཾ ཝཎྞཾ ཝཱ ཨཝཎྞཾ ཝཱ སཱིགྷམེཝ ¶ སདྡཧཏི. སདྡཧནཊྛེན ཧི ཨཱདཱནེན ཨེས ཨཱདིཡནམུཁོཏི ཝུཏྟོ. ཨཱདྷེཡྻམུཁོཏི པཱལི༹ཡཱ ¶ པན ཋཔིཏམུཁོཏི ཨཏྠོ. མགྒེ ཁཊཨཱཝཱཊོ ཝིཡ ཨཱགཏཱགཏཾ ཨུདཀཾ ཝཎྞཾ ཝཱ ཨཝཎྞཾ ཝཱ སདྡཧནཝསེན སམྤཊིཙྪིཏུཾ ཋཔིཏམུཁོཏི ཝུཏྟཾ ཧོཏི.

ཨིཏྟརསདྡྷོཏི པརིཏྟཀསདྡྷོ. ཀུསལཱཀུསལེ དྷམྨེ ན ཛཱནཱཏཱིཏིཨཱདཱིསུ ཀུསལེ དྷམྨེ ‘‘ཨིམེ ཀུསལཱ’’ཏི ན ཛཱནཱཏི, ཨཀུསལེ དྷམྨེ ‘‘ཨིམེ ཨཀུསལཱ’’ཏི ན ཛཱནཱཏི. ཏཐཱ སཱཝཛྫེ སདོསདྷམྨེ ‘‘ཨིམེ སཱཝཛྫཱ’’ཏི, ཨནཝཛྫེ ཙ ནིདྡོསདྷམྨེ ‘‘ཨིམེ ཨནཝཛྫཱ’’ཏི, ཧཱིནེ ཧཱིནཱཏི, པཎཱིཏེ པཎཱིཏཱཏི. ཀཎྷསུཀྐསཔྤཊིབྷཱགེཏི ‘‘ཨིམེ ཀཎྷཱ སུཀྐེ པཊིབཱཧེཏྭཱ ཋིཏཏྟཱ སཔྤཊིབྷཱགཱ ནཱམ, ཨིམེ ཙ སུཀྐཱ ཀཎྷེ པཊིབཱཧིཏྭཱ ཋིཏཏྟཱ སཔྤཊིབྷཱགཱ’’ཏི ན ཛཱནཱཏི.

༡༤༢. དུཏིཡེ ¶ ཨཱརབྷཏི ཙ ཝིཔྤཊིསཱརཱི ཙ ཧོཏཱིཏི ཨཱཔཏྟིཝཱིཏིཀྐམནཝསེན ཨཱརབྷཏི ཙེཝ, ཏཔྤཙྩཡཱ ཙ ཝིཔྤཊིསཱརཱི ཧོཏི. ཙེཏོཝིམུཏྟིཾ པཉྙཱཝིམུཏྟིནྟི ཨརཧཏྟསམཱདྷིཉྩེཝ ཨརཧཏྟཕལཉཱཎཉྩ. ནཔྤཛཱནཱཏཱིཏི ཨནདྷིགཏཏྟཱ ན ཛཱནཱཏི. ཨཱརབྷཏི ན ཝིཔྤཊིསཱརཱི ཧོཏཱིཏི ཨཱཔཏྟིཾ ཨཱཔཛྫཏི, ཝུཊྛིཏཏྟཱ པན ན ཝིཔྤཊིསཱརཱི ཧོཏི. ནཱརབྷཏི ཝིཔྤཊིསཱརཱི ཧོཏཱིཏི སཀིཾ ཨཱཔཏྟིཾ ཨཱཔཛྫིཏྭཱ ཏཏོ ཝུཊྛཱཡ པཙྪཱ ཀིཉྩཱཔི ནཱཔཛྫཏི, ཝིཔྤཊིསཱརཾ པན ཝིནོདེཏུཾ ན སཀྐོཏི. ནཱརབྷཏི ན ཝིཔྤཊིསཱརཱི ཧོཏཱིཏི ན ཙེཝ ཨཱཔཏྟིཾ ཨཱཔཛྫཏི, ན ཙ ཝིཔྤཊིསཱརཱི ཧོཏི. ཏཉྩ ཙེཏོཝིམུཏྟིཾ…པེ… ནིརུཛ྄ཛྷནྟཱིཏི ཨརཧཏྟཾ པན ཨཔྤཏྟོ ཧོཏི. པཉྩམནཡེན ཁཱིཎཱསཝོ ཀཐིཏོ.

ཨཱརམྦྷཛཱཏི ཨཱཔཏྟིཝཱིཏིཀྐམསམྦྷཝཱ. ཝིཔྤཊིསཱརཛཱཏི ཝིཔྤཊིསཱརཏོ ཛཱཏཱ. པཝཌྜྷནྟཱིཏི པུནཔྤུནཾ ཨུཔྤཛྫནེན ཝཌྜྷནྟི. ཨཱརམྦྷཛེ ཨཱསཝེ པཧཱཡཱཏི ཝཱིཏིཀྐམསམྦྷཝེ ཨཱསཝེ ཨཱཔཏྟིདེསནཱཡ ཝཱ ཨཱཔཏྟིཝུཊྛཱནེན ཝཱ པཛཧིཏྭཱ. པཊིཝིནོདེཏྭཱཏི སུདྡྷནྟེ ཋིཏབྷཱཝཔཙྩཝེཀྑཎེན ནཱིཧརིཏྭཱ. ཙིཏྟཾ པཉྙཉྩ བྷཱཝེཏཱུཏི ཝིཔསྶནཱཙིཏྟཉྩ ཏཾསམྤཡུཏྟཾ པཉྙཉྩ བྷཱཝེཏུ. སེསཾ ཨིམིནཱ ཨུཔཱཡེནེཝ ཝེདིཏབྦནྟི.

༡༤༣. ཏཏིཡེ ¶ ¶ ཀཱམཱདྷིམུཏྟཱནནྟི ཝཏྠུཀཱམཀིལེསཀཱམེསུ ཨདྷིམུཏྟཱནཾ. དྷམྨཱནུདྷམྨཔྤཊིཔནྣོཏི ནཝལོཀུཏྟརདྷམྨཏྠཱཡ ¶ སཧསཱིལཀཾ པུབྦབྷཱགཔྤཊིཔདཾ པཊིཔནྣོ པཊིཔཏྟིཔཱུརཀོ པུགྒལོ དུལླབྷོ ལོཀསྨིཾ.

༡༤༤. ཙཏུཏྠེ ཨཔྤཊིཀཱུལེཏི ཨཔྤཊིཀཱུལཱརམྨཎེ. པཊིཀཱུལསཉྙཱིཏི པཊིཀཱུལནྟི ཨེཝཾསཉྙཱི. ཨེས ནཡོ སབྦཏྠ. ཀཐཾ པནཱཡཾ ཨེཝཾ ཝིཧརཏཱིཏི? ཨིཊྛསྨིཾ ཝཏྠུསྨིཾ པན ཨསུབྷཱཡ ཝཱ ཕརཏི, ཨནིཙྩཏོ ཝཱ ཨུཔསཾཧརཏི. ཨེཝཾ ཏཱཝ ཨཔྤཊིཀཱུལེ པཊིཀཱུལསཉྙཱི ཝིཧརཏི. ཨནིཊྛསྨིཾ ཝཏྠུསྨིཾ མེཏྟཱཡ ཝཱ ཕརཏི, དྷཱཏུཏོ ཝཱ ཨུཔསཾཧརཏི. ཨེཝཾ པཊིཀཱུལེ ཨཔྤཊིཀཱུལསཉྙཱི ཝིཧརཏི. ཨུབྷཡསྨིཾ པན པུརིམནཡསྶ ཙ པཙྪིམནཡསྶ ཙ ཝསེན ཏཏིཡཙཏུཏྠཝཱརཱ ཝུཏྟཱ, ཚལ༹ངྒུཔེཀྑཱཝསེན པཉྩམོ. ཚལ༹ངྒུཔེཀྑཱ ཙེསཱ ཁཱིཎཱསཝསྶ ཨུཔེཀྑཱསདིསཱ, ན པན ཁཱིཎཱསཝུཔེཀྑཱ. ཏཏྠ ཨུཔེཀྑཀོ ཝིཧརེཡྻཱཏི མཛ྄ཛྷཏྟབྷཱཝེ ཋིཏོ ཝིཧརེཡྻ. ཀྭཙནཱིཏི ཀིསྨིཉྩི ཨཱརམྨཎེ. ཀཏྠཙཱིཏི ཀིསྨིཉྩི པདེསེ. ཀིཉྩནཏི ཀོཙི ཨཔྤམཏྟཀོཔི. ཨིཏི ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ པཉྩསུ ཋཱནེསུ ཝིཔསྶནཱཝ ཀཐིཏཱ. ཏཾ ཨཱརདྡྷཝིཔསྶཀོ བྷིཀྑུ ཀཱཏུཾ སཀྐོཏི, ཉཱཎཝཱ པཉྙུཏྟརོ བཧུསྶུཏསམཎོཔི ཀཱཏུཾ སཀྐོཏི. སོཏཱཔནྣསཀདཱགཱམིཨནཱགཱམིནོ ཀཱཏུཾ སཀྐོནྟིཡེཝ, ཁཱིཎཱསཝེ ཝཏྟབྦམེཝ ནཏྠཱིཏི. པཉྩམཾ ཨུཏྟཱནམེཝ.

༡༤༦. ཚཊྛེ ཀམྨནྟཾ ཀཱརེཏཱིཏི ཁེཏྟཱདིཀམྨནྟཾ ཀཱརེཏི. ཨདྷིཀརཎཾ ཨཱདིཡཏཱིཏི ཙཏྟཱརི ཨདྷིཀརཎཱནི ཨཱདིཡཏི. པཱམོཀྑེསུ བྷིཀྑཱུསཱུཏི དིསཱཔཱམོཀྑེསུ བྷིཀྑཱུསུ. པཊིཝིརུདྡྷོ ¶ ཧོཏཱིཏི པཙྩནཱིཀགྒཱཧིཏཱཡ ཝིརུདྡྷོ ཧོཏི. ཨནཝཏྠཙཱརིཀནྟི ཨནཝཏྠཱནཙཱརིཀཾ.

༡༤༧. སཏྟམེ ¶ ¶ ཨསཀྐཙྩཾ དེཏཱིཏི ན སཀྐརིཏྭཱ སུཙིཾ ཀཏྭཱ དེཏི. ཨཙིཏྟཱིཀཏྭཱ དེཏཱིཏི ཨཙིཏྟཱིཀཱརེན ཨགཱརཝཝསེན དེཏི. ཨཔཝིདྡྷཾ དེཏཱིཏི ན ནིརནྟརཾ དེཏི, ཨཐ ཝཱ ཚཌྜེཏུཀཱམོ ཝིཡ དེཏི. ཨནཱགམནདིཊྛིཀོ དེཏཱིཏི ཀཏསྶ ནཱམ ཕལཾ ཨཱགམིསྶཏཱིཏི ན ཨེཝཾ ཨཱགམནདིཊྛིཾ ན ཨུཔྤཱདེཏྭཱ དེཏི.

སུཀྐཔཀྑེ ཙིཏྟཱིཀཏྭཱ དེཏཱིཏི དེཡྻདྷམྨེ ཙ དཀྑིཎེཡྻེསུ ཙ ཙིཏྟཱིཀཱརཾ ཨུཔཊྛཔེཏྭཱ དེཏི. ཏཏྠ དེཡྻདྷམྨཾ པཎཱིཏཾ ཨོཛཝནྟཾ ཀཏྭཱ དེནྟོ དེཡྻདྷམྨེ ཙིཏྟཱིཀཱརཾ ཨུཔཊྛཔེཏི ནཱམ. པུགྒལཾ ཝིཙིནིཏྭཱ དེནྟོ དཀྑིཎེཡྻེསུ ཙིཏྟཱིཀཱརཾ ཨུཔཊྛཔེཏི ནཱམ. སཧཏྠཱ དེཏཱིཏི ཨཱཎཏྟིཡཱ པརཧཏྠེན ཨདཏྭཱ ‘‘ཨནམཏགྒེ སཾསཱརེ ཝིཙརནྟེན མེ ཧཏྠཔཱདཱནཾ ཨལདྡྷཀཱལསྶ པམཱཎཾ ནཱམ ནཏྠི, ཝཊྚམོཀྑཾ བྷཝནིསྶརཎཾ ཀརིསྶཱམཱི’’ཏི སཧཏྠེནེཝ དེཏི. ཨཱགམནདིཊྛིཀོཏི ‘‘ཨནཱགཏབྷཝསྶ པཙྩཡོ བྷཝིསྶཏཱི’’ཏི ཀམྨཉྩ ཝིཔཱཀཉྩ སདྡཧིཏྭཱ དེཏཱིཏི.

༡༤༨. ཨཊྛམེ སདྡྷཱཡཱཏི དཱནཉྩ དཱནཕལཉྩ སདྡཧིཏྭཱ. ཀཱལེནཱཏི ཡུཏྟཔྤཏྟཀཱལེན. ཨནགྒཧིཏཙིཏྟོཏི ཨགྒཧིཏཙིཏྟོ མུཏྟཙཱགོ ཧུཏྭཱ. ཨནུཔཧཙྩཱཏི ཨནུཔགྷཱཏེཏྭཱ གུཎེ ཨམཀྑེཏྭཱ. ཀཱལཱགཏཱ ཙསྶ ཨཏྠཱ པཙུརཱ ཧོནྟཱིཏི ཨཏྠཱ ཨཱགཙྪམཱནཱ ཝཡོཝུཌྜྷཀཱལེ ¶ ཨནཱགནྟྭཱ ཡུཏྟཔྤཏྟཀཱལེ པཋམཝཡསྨིཾཡེཝ ཨཱགཙྪནྟི ཙེཝ བཧཱུ ཙ ཧོནྟི.

༡༤༩. ནཝམེ སམཡཝིམུཏྟསྶཱཏི ཨཔྤིཏཔྤིཏཀྑཎེཡེཝ ཝིཀྑམྦྷིཏེཧི ཀིལེསེཧི ཝིམུཏྟཏྟཱ སམཡཝིམུཏྟིསངྑཱཏཱཡ ལོཀིཡཝིམུཏྟིཡཱ ཝིམུཏྟཙིཏྟསྶ. དསམཾ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝ.

༡༥༡. ཙཏུཏྠསྶ ¶ ¶ པཋམེ ཨབྷབྦོ ནིཡཱམཾ ཨོཀྐམིཏུཾ ཀུསལེསུ དྷམྨེསུ སམྨཏྟནྟི ཀུསལེསུ དྷམྨེསུ སམྨཏྟབྷཱུཏཾ མགྒནིཡཱམཾ ཨོཀྐམིཏུཾ ཨབྷབྦོ ཨབྷཱཛནཾ. ཀཐཾ པརིབྷོཏཱིཏིཨཱདཱིསུ ‘‘ཀིཾ ཀཐཱ ནཱམ ཨེསཱ’’ཏི ཝདནྟོ ཀཐཾ པརིབྷོཏི ནཱམ. ‘‘ཀིཾ ནཱམེས ཀཐེཏི, ཀིཾ ཨཡཾ ཛཱནཱཏཱི’’ཏི ཝདནྟོ ཀཐིཀཾ པརིབྷོཏི ནཱམ. ‘‘མཡཾ ཀིཾ ཛཱནཱམ, ཀུཏོ ཨམྷཱཀཾ ཨེཏཾ སོཏུཾ བལ’’ནྟི ཝདནྟོ ཨཏྟཱནཾ པརིབྷོཏི ནཱམ. ཝིཔརིཡཱཡེན སུཀྐཔཀྑོ ཝེདིཏབྦོ.

༡༥༢. དུཏིཡེ ཨནཉྙཱཏེ ཨཉྙཱཏམཱནཱིཏི ཨཝིཉྙཱཏསྨིཾཡེཝ ‘‘ཝིཉྙཱཏམིདཾ མཡཱ’’ཏི ཨེཝཾམཱནཱི.

༡༥༣. ཏཏིཡེ མཀྑཱི དྷམྨཾ སུཎཱཏཱིཏི མཀྑཱི ཧུཏྭཱ གུཎམཀྑནཙིཏྟེན དྷམྨཾ སུཎཱཏི. ཨུཔཱརམྦྷཙིཏྟོཏི ནིགྒཧཱརོཔནཙིཏྟོ. རནྡྷགཝེསཱིཏི གུཎརནྡྷཾ གུཎཙྪིདྡཾ གཝེསནྟོ.

༡༥༤. ཙཏུཏྠེ ¶ ན སཀྐཙྩཾ དྷམྨཾ སུཎནྟཱིཏི ཨོཧིཏསོཏཱ སུཀཏཀཱརིནོ ཧུཏྭཱ ན སུཎནྟི ¶ . ན པརིཡཱཔུཎནྟཱིཏི ཡཐཱསུཏཾ དྷམྨཾ ཝལ༹ཉྫནྟཱཔི སཀྐཙྩཾ ན ཝལ༹ཉྫེནྟི. པཉྩམཾ ཨུཏྟཱནམེཝ.

༡༥༦. ཚཊྛེ ཨཔྤཊིསརཎོཏི ཨཔྤཏིཊྛོ. ཨཱཙརིཡཱ ཧི སུཏྟནྟསྶ པཊིསརཎཾ ནཱམ, ཏེསཾ ཨབྷཱཝཱ ཨཔྤཊིསརཎོ ཧོཏི. སེསམེཏྠ ཧེཊྛཱ ཝུཏྟནཡམེཝ.

༡༥༧. སཏྟམེ ¶ པུགྒལཾ ཨུཔནིདྷཱཡཱཏི ཏཾ ཏཾ པུགྒལཾ ཨུཔནིཀྑིཔིཏྭཱ, སཀྑིཾ ཀཏྭཱཏི ཨཏྠོ. ཀཙྪམཱནཱཡཱཏི ཀཐིཡམཱནཱཡ. སེསམེཏྠ ཨཊྛམཉྩ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝཱཏི.

༡༥༩. ནཝམེ ཨནུཔུབྦིཾ ཀཐཾ ཀཐེསྶཱམཱིཏི དཱནཱནནྟརཾ སཱིལཾ, སཱིལཱནནྟརཾ སགྒནྟི ཨེཝཾ དེསནཱནུཔུབྦིཾ ཀཐཾ ཝཱ, ཡཾ ཡཾ སུཏྟཔདཾ ཝཱ གཱཐཱཔདཾ ཝཱ ནིཀྑིཏྟཾ ཧོཏི, ཏསྶ ཏསྶ ཨནུརཱུཔཀཐཾ ཀཐེསྶཱམཱིཏི ཙིཏྟཾ ཨུཔཊྛཔེཏྭཱ པརེསཾ དྷམྨོ དེསེཏབྦོ. པརིཡཱཡདསྶཱཝཱིཏི ཏསྶ ཏསྶ ཨཏྠསྶ ཏཾ ཏཾ ཀཱརཎཾ དསྶེནྟོ. ཀཱརཎཉྷི ཨིདྷ པརིཡཱཡོཏི ཝུཏྟཾ. ཨནུདྡཡཏཾ པཊིཙྩཱཏི ‘‘མཧཱསམྦཱདྷཔྤཏྟེ སཏྟེ སམྦཱདྷཏོ མོཙེསྶཱམཱི’’ཏི ཨནུཀམྤཾ ཨཱགམྨ. ན ཨཱམིསནྟརོཏི ན ཨཱམིསཧེཏུཀོ, ཨཏྟནོ ཙཏུཔཙྩཡལཱབྷཾ ཨནཱསཱིསནྟོཏི ཨཏྠོ. ཨཏྟཱནཉྩ པརཉྩ ཨནུཔཧཙྩཱཏི ཨཏྟུཀྐཾསནཔརཝམྦྷནཱདིཝསེན ཨཏྟཱནཉྩ པརཉྩ གུཎུཔགྷཱཏེན ཨནུཔཧནྟྭཱ.

༡༦༠. དསམེ དུཔྤཊིཝིནོདཡཱཏི ཡཱནི ཧསྶཱདཱིནི ཀིཙྩཱནི ནིཔྥཱདེཏུཾ ¶ ཋཱནཱནི ཨུཔྤནྣཱནི ཧོནྟི, ཏེསུ མཏྠཀཾ ཨསམྤཏྟེསུ ཨནྟརཱཡེཝ དུནྣཱིཧཱརཱ དུཝིཀྑམྦྷཡཱ ཧོནྟི. པཊིབྷཱནནྟི ¶ ཀཐེཏུཀཱམཏཱ ཝུཙྩཏི. ཨིམཱནི པཉྩ དུཔྤཊིཝིནོདཡཱནི, ན སུཔྤཊིཝིནོདཡཱནི. ཨུཔཱཡེན པན ཀཱརཎེན ཨནུརཱུཔཱཧི པཙྩཝེཀྑཎཨནུསཱསནཱདཱིཧི སཀྐཱ པཊིཝིནོདེཏུནྟི.

༡༦༡. དུཏིཡསྶ ¶ པཋམེ ཨཱགྷཱཏཾ པཊིཝིནེནྟི ཝཱུཔསམེནྟཱིཏི ཨཱགྷཱཏཔཊིཝིནཡཱ. ཡཏྠ བྷིཀྑུནོ ཨུཔྤནྣོ ཨཱགྷཱཏོ སབྦསོ པཊིཝིནེཏབྦོཏི ཡཏྠ ཨཱརམྨཎེ བྷིཀྑུནོ ཨཱགྷཱཏོ ཨུཔྤནྣོ ཧོཏི, ཏཏྠ སོ སབྦོ ཨིམེཧི པཉྩཧི པཊིཝིནོདེཏབྦོཏི ཨཏྠོ. མེཏྟཱ ཏསྨིཾ པུགྒལེ བྷཱཝེཏབྦཱཏི ཏིཀཙཏུཀྐཛ྄ཛྷཱནཝསེན མེཏྟཱ བྷཱཝེཏབྦཱ. ཀརུཎཱཡཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཨུཔེཀྑཱ པན ཙཏུཀྐཔཉྩཀཛ྄ཛྷཱནཝསེན བྷཱཝེཏབྦཱ. ཡསྨཱ པན ཡཾ པུགྒལཾ པསྶཏོ ཙིཏྟཾ ན ནིབྦཱཏི, ཏསྨིཾ མུདིཏཱ ན སཎྛཧཏི, ཏསྨཱ སཱ ན ཝུཏྟཱ. ཨསཏིཨམནསིཀཱརོཏི ཡཐཱ སོ པུགྒལོ ན ཨུཔཊྛཱཏི, ཀུཊྚཱདཱིཧི ཨནྟརིཏོ ཝིཡ ཧོཏི, ཨེཝཾ ཏསྨིཾ ཨསཏིཨམནསིཀཱརོ ཨཱཔཛྫིཏབྦོ. སེསཾ ཧེཊྛཱ ཝུཏྟནཡཏྟཱ ཨུཏྟཱནམེཝ.

༢. དུཏིཡཨཱགྷཱཏཔཊིཝིནཡསུཏྟཝཎྞནཱ

༡༦༢. དུཏིཡེ ཨཱགྷཱཏོ ཨེཏེསུ པཊིཝིནེཏབྦོཏི ཨཱགྷཱཏཔཊིཝིནཡཱ ¶ . ཨཱགྷཱཏོ ཨེཏེཧི པཊིཝིནེཏབྦོཏིཔི ཨཱགྷཱཏཔཊིཝིནཡཱ. པཊིཝིནཡོཏི ཧི པཊིཝིནཡཝཏྠཱུནམྤི པཊིཝིནཡཀཱརཎཱནམྤི ཨེཏཾ ཨདྷིཝཙནཾ, ཏདུབྷཡམྤི ཨིདྷ ཝཊྚཏི. པཉྩ ཧི པུགྒལཱ པཊིཝིནཡཝཏྠཱུ ཧོནྟི པཉྩཧི ཨུཔམཱཧི པཉྩ པཊིཔཏྟིཡོ པཊིཝིནཡཀཱརཎཱནི. ལབྷཏི ཙ ཀཱལེན ཀཱལཾ ཙེཏསོ ¶ ཝིཝརཾ ཙེཏསོ པསཱདནྟི ཀཱལེ ཀཱལེ སམཐཝིཔསྶནཱཙིཏྟསྶ ཨུཔྤནྣོཀཱསསངྑཱཏཾ ཝིཝརཉྩེཝ སདྡྷཱསམྤནྣབྷཱཝསངྑཱཏཾ པསཱདཉྩ ལབྷཏི.

རཐིཡཱཡཱཏི ཨནྟརཝཱིཐིཡཾ. ནནྟཀནྟི པིལོཏིཀཁཎྜཾ. ནིགྒཧེཏྭཱཏི ཨཀྐམིཏྭཱ. ཡོ ཏཏྠ སཱརོཏི ཡཾ ཏཏྠ ཐིརཊྛཱནཾ. ཏཾ པརིཔཱཏེཏྭཱཏི ཏཾ ལུཉྩིཏྭཱ. ཨེཝམེཝ ཁོཏི ཨེཏྠ པཾསུཀཱུལིཀོ ཝིཡ མེཏྟཱཝིཧཱརཱི དཊྛབྦོ, རཐིཡཱཡ ནནྟཀཾ ཝིཡ ཝེརིཔུགྒལོ, དུབྦལཊྛཱནཾ ཝིཡ ཨཔརིསུདྡྷཀཱཡསམཱཙཱརཏཱ, ཐིརཊྛཱནཾ ཝིཡ པརིསུདྡྷཝཙཱིསམཱཙཱརཏཱ, དུབྦལཊྛཱནཾ ཚཌྜེཏྭཱ ཐིརཊྛཱནཾ ཨཱདཱཡ གནྟྭཱ སིབྦིཏྭཱ རཛིཏྭཱ པཱརུཔིཏྭཱ ¶ ཝིཙརཎཀཱལོ ཝིཡ ཨཔརིསུདྡྷཀཱཡསམཱཙཱརཏཾ ཨམནསིཀཏྭཱ པརིསུདྡྷཝཙཱིསམཱཙཱརཏཾ མནསིཀཏྭཱ ཝེརིམྷི ཙིཏྟུཔྤཱདཾ ནིབྦཱཔེཏྭཱ ཕཱསུཝིཧཱརཀཱལོ དཊྛབྦོ.

སེཝཱལཔཎཀཔརིཡོནདྡྷཱཏི སེཝཱལེན ཙ ཨུདཀཔཔྤཊཀེན ཙ པཊིཙྪནྣཱ. གྷམྨཔརེཏོཏི གྷམྨེན ཨནུགཏོ. ཀིལནྟོཏི ¶ མགྒཀིལནྟོ. ཏསིཏོཏི ཏཎྷཱབྷིབྷཱུཏོ. པིཔཱསིཏོཏི པཱནཱིཡཾ པཱཏུཀཱམོ. ཨཔཝིཡཱུཧིཏྭཱཏི ཨཔནེཏྭཱ. པིཝིཏྭཱཏི པསནྣཨུདཀཾ པིཝིཏྭཱ. ཨེཝམེཝ ཁོཏི ཨེཏྠ གྷམྨཱབྷིཏཏྟོ པུརིསོ ཝིཡ མེཏྟཱཝིཧཱརཱི དཊྛབྦོ, སེཝཱལཔཎཀཾ ཝིཡ ཨཔརིསུདྡྷཝཙཱིསམཱཙཱརཏཱ, པསནྣཨུདཀཾ ཝིཡ པརིསུདྡྷཀཱཡསམཱཙཱརཏཱ, སེཝཱལཔཎཀཾ ཨཔབྱཱུཧིཏྭཱ པསནྣོདཀཾ པིཝིཏྭཱ གམནཾ ཝིཡ ཨཔརིསུདྡྷཝཙཱིསམཱཙཱརཏཾ ཨམནསིཀཏྭཱ པརིསུདྡྷཀཱཡསམཱཙཱརཏཾ མནསིཀཏྭཱ ཝེརིམྷི ཙིཏྟུཔྤཱདཾ ནིབྦཱཔེཏྭཱ ཕཱསུཝིཧཱརཀཱལོ དཊྛབྦོ.

ཁོབྷེསྶཱམཱིཏི ཙཱལེསྶཱམི. ལོལེ༹སྶཱམཱིཏི ཨཱཀུལཾ ཀརིསྶཱམི. ཨཔེཡྻམྤི ཏཾ ཀརིསྶཱམཱིཏི པིཝིཏུཾ ཨསཀྐུཎེཡྻཾ ཀརིསྶཱམི. ཙཏུཀྐུཎྜིཀོཏི ཛཱཎཱུཧི ཙ ཧཏྠེཧི ཙ བྷཱུམིཡཾ པཏིཊྛཱནེན ཙཏུཀྐུཎྜིཀོ ཧུཏྭཱ. གོཔཱིཏཀཾ པིཝིཏྭཱཏི གཱཝིཡོ ཝིཡ མུཁེན ཨཱཀཌྜྷེནྟོ པིཝིཏྭཱ. ཨེཝམེཝ ཁོཏི ཨེཏྠ གྷམྨཱབྷིཏཏྟོ པུརིསོ ཝིཡ མེཏྟཱཝིཧཱརཱི དཊྛབྦོ, གོཔདཾ ཝིཡ ཝེརིཔུགྒལོ, གོཔདེ པརིཏྟཨུདཀཾ ཝིཡ ཏསྶབྦྷནྟརེ པརིཏྟགུཎོ, ཙཏུཀྐུཎྜིཀསྶ གོཔཱིཏཀཾ པིཝིཏྭཱ པཀྐམནཾ ཝིཡ ཏསྶ ཨཔརིསུདྡྷཀཱཡཝཙཱིསམཱཙཱརཏཾ ཨམནསིཀཏྭཱ ཡཾ སོ ཀཱལེན ཀཱལཾ ¶ དྷམྨསྶཝནཾ ནིསྶཱཡ ཙེཏསོ ཝིཝརཔྤསཱདསངྑཱཏཾ པཱིཏིཔཱམོཛྫཾ ལབྷཏི, ཏཾ མནསིཀཏྭཱ ཙིཏྟུཔྤཱདནིབྦཱཔནཾ ཝེདིཏབྦཾ.

ཨཱབཱདྷིཀོཏི ¶ ཨིརིཡཱཔཐབྷཉྫནཀེན ཝིསབྷཱགཱབཱདྷེན ཨཱབཱདྷིཀོ. པུརཏོཔིསྶཱཏི པུརཏོཔི བྷཝེཡྻ. ཨནཡབྱསནནྟི ཨཝཌྜྷིཝིནཱསཾ. ཨེཝམེཝ ཁོཏི ཨེཏྠ སོ ཨནཱཐགིལཱནོ ཝིཡ སབྦཀཎྷདྷམྨསམནྣཱགཏོ པུགྒལོ, ཨདྡྷཱནམགྒོ ཝིཡ ཨནམཏགྒསཾསཱརོ, པུརཏོ ཙ པཙྪཏོ ཙ གཱམཱནཾ དཱུརབྷཱཝོ ཝིཡ ནིབྦཱནསྶ དཱུརབྷཱཝོ, སཔྤཱཡབྷོཛནཱནཾ ཨལཱབྷོ ཝིཡ སཱམཉྙཕལབྷོཛནཱནཾ ཨལཱབྷོ, སཔྤཱཡབྷེསཛྫཱནཾ ཨལཱབྷོ ¶ ཝིཡ སམཐཝིཔསྶནཱནཾ ཨབྷཱཝོ, པཏིརཱུཔཨུཔཊྛཱཀཱནཾ ཨལཱབྷོ ཝིཡ ཨོཝཱདཱནུསཱསནཱིཧི ཀིལེསཏིཀིཙྪཀཱནཾ ཨབྷཱཝོ, གཱམནྟནཱཡཀསྶ ཨལཱབྷོ ཝིཡ ནིབྦཱནསམྤཱཔཀསྶ ཏཐཱགཏསྶ ཝཱ ཏཐཱགཏསཱཝཀསྶ ཝཱ ཨལདྡྷབྷཱཝོ, ཨཉྙཏརསྶ པུརིསསྶ དིསྭཱ ཀཱརུཉྙུཔཊྛཱནཾ ཝིཡ ཏསྨིཾ པུགྒལེ མེཏྟཱཝིཧཱརིཀསྶ ཀཱརུཉྙཾ ཨུཔྤཱདེཏྭཱ ཙིཏྟནིབྦཱཔནཾ ཝེདིཏབྦཾ.

ཨཙྪོདཀཱཏི པསནྣོདཀཱ. སཱཏོདཀཱཏི མདྷུརོདཀཱ. སཱིཏོདཀཱཏི ཏནུསཱིཏསལིལཱ. སེཏཀཱཏི ཨཱུམིབྷིཛྫནཊྛཱནེསུ སེཏཝཎྞཱ. སུཔཏིཏྠཱཏི སམཏིཏྠཱ. ཨེཝམེཝ ཁོཏི ཨེཏྠ གྷམྨཱབྷིཏཏྟོ པུརིསོ ཝིཡ མེཏྟཱཝིཧཱརཱི དཊྛབྦོ, སཱ པོཀྑརཎཱི ཝིཡ པརིསུདྡྷསབྦདྭཱརོ པུརིསོ, ནྷཏྭཱ པིཝིཏྭཱ པཙྩུཏྟརིཏྭཱ རུཀྑཙྪཱཡཱཡ ནིཔཛྫིཏྭཱ ཡཐཱཀཱམཾ གམནཾ ཝིཡ ཏེསུ དྭཱརེསུ ¶ ཡཾ ཨིཙྪཏི, ཏཾ ཨཱརམྨཎཾ ཀཏྭཱ ཙིཏྟནིབྦཱཔནཾ ཝེདིཏབྦཾ. ཏཏིཡཙཏུཏྠཱནི ཧེཊྛཱ ཝུཏྟནཡཱནེཝ.

༡༦༥. པཉྩམེ པརིབྷཝནྟི པརིབྷཝནྟོ, ཨེཝཾ པརིབྷཝིསྶཱམཱིཏི པརིབྷཝནཏྠཱཡ པུཙྪཏཱིཏི ཨཏྠོ. ཨཉྙཱཏུཀཱམོཏི ཛཱནིཏུཀཱམོ ཧུཏྭཱ.

༡༦༦. ཚཊྛེ ཨཏྠེཏཾ ཋཱནནྟི ཨཏྠི ཨེཏཾ ཀཱརཎཾ. ནོ ཙེ དིཊྛེཝ དྷམྨེ ཨཉྙཾ ཨཱརཱདྷེཡྻཱཏི ནོ ཙེ ཨིམསྨིཾཡེཝ ཨཏྟབྷཱཝེ ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎེཡྻ. ཀབལཱི༹ཀཱརཱཧཱརབྷཀྑཱནཾ དེཝཱནནྟི ཀཱམཱཝཙརདེཝཱནཾ. ཨཉྙཏརཾ མནོམཡཾ ཀཱཡནྟི ཛྷཱནམནེན ནིབྦཏྟཾ ཨཉྙཏརཾ སུདྡྷཱཝཱསབྲཧྨཀཱཡཾ. ཨུདཱཡཱིཏི ལཱལུ༹དཱཡཱི. སོ ཧི ‘‘མནོམཡ’’ནྟི སུཏྭཱ ‘‘ཨཱརུཔྤེ ན བྷཝིཏབྦ’’ནྟི ¶ པཊིབཱཧི. ཐེརོ ‘‘སཱརིཔུཏྟོ ཀིཾ ཛཱནཱཏི, ཡསྶ སམྨུཁཱ ཨེཝཾ བྷིཀྑཱུ ཝཙནཾ པཊིཀྐོསནྟཱི’’ཏི ཨེཝཾ བཱལཱནཾ ལདྡྷིཨུཔྤཏྟིཔཊིབཱཧནཏྠཾ ཏཾ ཝཙནཾ ཨནདྷིཝཱསེཏྭཱ ཡེན བྷགཝཱ ཏེནུཔསངྐམི.

ཨཏྠི ནཱམཱཏི ཨམརིསནཏྠེ ནིཔཱཏོ. ཏེནེཝ ཙེཏྠ ‘‘ཨཛ྄ཛྷུཔེཀྑིསྶཐཱ’’ཏི ཨནཱགཏཝཙནཾ ཀཏཾ. ཨཡཉྷེཏྠཏྠོ – ཨཱནནྡ, ཏུམྷེ ཐེརཾ ¶ བྷིཀྑུཾ ཝིཧེཋིཡམཱནཾ ཨཛ྄ཛྷུཔེཀྑཐ, ན ཝོ ཨེཏཾ མརིསཡཱམི ན སཧཱམི ནཱདྷིཝཱསེམཱིཏི. ཀསྨཱ པན བྷགཝཱ ཨཱནནྡཐེརཾཡེཝ ཨེཝམཱཧཱཏི? དྷམྨབྷཎྜཱགཱརིཀཏྟཱ. དྷམྨབྷཎྜཱགཱརིཀསྶ ཧི ཨེཝཾ ཝདནྟོ པཊིབཱཧིཏུཾ བྷཱརོ. ཨཔིཙེས སཱརིཔུཏྟཏྠེརསྶ པིཡསཧཱཡོ, ཏེནཱཔིསྶ ཨེས བྷཱརོ. ཏཏྠ ཀིཉྩཱཔི བྷགཝཱ ¶ ཨཱནནྡཏྠེརཾ གརཧནྟོ ཨེཝམཱཧ, ན པནེསཱ ཏསྶེཝ གརཧཱ, སམྨུཁཱིབྷཱུཏཱནཾ སབྦེསཾཡེཝ གརཧཱཏི ཝེདིཏབྦཱ. ཝིཧཱརནྟི གནྡྷཀུཊིཾ.

ཨནཙྪརིཡནྟི ན ཨཙྪརིཡཾ. ཡཐཱཏི ཀཱརཎཝཙནཾ. ཨཱཡསྨནྟཾཡེཝེཏྠ ཨུཔཝཱནཾ པཊིབྷཱསེཡྻཱཏི ཨེཏྠ བྷགཝཏཱ ཙ ཨེཝཾ ཨེཏདེཝ ཀཱརཎཾ ཨཱརབྦྷ ཨུདཱཧཊེ ཨཱཡསྨཏོཡེཝ ཨུཔཝཱནསྶ པཊིཝཙནཾ པཊིབྷཱཏུ ཨུཔཊྛཱཏཱུཏི དཱིཔེཏི. སཱརཛྫཾ ཨོཀྐནྟནྟི དོམནསྶཾ ཨནུཔཝིཊྛཾ. སཱིལཝཱཏིཨཱདཱིཧི ཁཱིཎཱསཝསཱིལཱདཱིནིཡེཝ ཀཐིཏཱནི. ཁཎྜིཙྩེནཱཏིཨཱདཱིནི སཀྐཱརཱདཱིནཾ ཀཱརཎཔུཙྪཱཝསེན ཝུཏྟཱནི. ཀིཾ ཁཎྜིཙྩཱདཱིཧི ཀཱརཎེཧི ཏཾ ཏཾ སབྲཧྨཙཱརིཾ སཀྐརེཡྻུནྟི ཨཡཉྷེཏྠ ཨདྷིཔྤཱཡོ.

༡༦༧. སཏྟམེ ཙོདཀེནཱཏི ཝཏྠུསནྡསྶནཱ ཨཱཔཏྟིསནྡསྶནཱ སཾཝཱསཔྤཊིཀྑེཔོ སཱམཱིཙིཔྤཊིཀྑེཔོཏི ཙཏཱུཧི ཙོདནཱཝཏྠཱུཧི ཙོདཡམཱནེན. ཀཱལེན ཝཀྑཱམི ནོ ཨཀཱལེནཱཏི ཨེཏྠ ཙུདིཏཀསྶ ཀཱལོ ཀཐིཏོ, ན ཙོདཀསྶ. པརཾ ཙོདེནྟེན ཧི པརིསམཛ྄ཛྷེ ཝཱ ཨུཔོསཐཔཝཱརཎགྒེ ཝཱ ཨཱསནསཱལཱབྷོཛནསཱལཱདཱིསུ ཝཱ ན ཙོདེཏབྦོ, དིཝཱཊྛཱནེ ནིསིནྣཀཱལེ ‘‘ཀརོཏཱཡསྨཱ ཨོཀཱསཾ, ཨཧཾ ཨཱཡསྨནྟཾ ཝཏྟུཀཱམོ’’ཏི ཨེཝཾ ཨོཀཱསཾ ཀཱརེཏྭཱ ཙོདེཏབྦོ. པུགྒལཾ པན ཨུཔཔརིཀྑིཏྭཱ ཡོ ལོལཔུགྒལོ ཨབྷཱུཏཾ ཝཏྭཱ བྷིཀྑཱུནཾ ཨཡསཾ ཨཱརོཔེཏི, སོ ཨོཀཱསཀམྨཾ ཝིནཱཔི ཙོདེཏབྦོ. བྷཱུཏེནཱཏི ¶ ཏཙྪེན སབྷཱཝེན. སཎྷེནཱཏི མཊྛེན མུདུཀེན. ཨཏྠསཾཧིཏེནཱཏི ¶ ཨཏྠཀཱམཏཱཡ ཧིཏཀཱམཏཱཡ ཨུཔེཏེན. ཨཝིཔྤཊིསཱརོ ཨུཔདཧཱཏབྦོཏི ཨམངྐུབྷཱཝོ ཨུཔནེཏབྦོ. ཨལཾ ¶ ཏེ ཨཝིཔྤཊིསཱརཱཡཱཏི ཡུཏྟཾ ཏེ ཨམངྐུབྷཱཝཱཡ. སེསམེཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི. ཨཊྛམཾ ཧེཊྛཱ ཝུཏྟནཡཏྟཱ པཱཀཊམེཝ.

༡༦༩. ནཝམེ ཁིཔྤཾ ནིསཱམཡཏི ཨུཔདྷཱརེཏཱིཏི ཁིཔྤནིསནྟི. སུགྒཧིཏཾ ཀཏྭཱ གཎྷཱཏཱིཏི སུགྒཧིཏགྒཱཧཱི. ཨཏྠཀུསལོཏི ཨཊྛཀཐཱཡ ཚེཀོ. དྷམྨཀུསལོཏི པཱལི༹ཡཾ ཚེཀོ. ནིརུཏྟིཀུསལོཏི ནིརུཏྟིཝཙནེསུ ཚེཀོ. བྱཉྫནཀུསལོཏི ཨཀྑརཔྤབྷེདེ ཚེཀོ. པུབྦཱཔརཀུསལོཏི ཨཏྠཔུབྦཱཔརཾ, དྷམྨཔུབྦཱཔརཾ, ཨཀྑརཔུབྦཱཔརཾ, བྱཉྫནཔུབྦཱཔརཾ, ཨནུསནྡྷིཔུབྦཱཔརནྟི ཨིམསྨིཾ པཉྩཝིདྷེ པུབྦཱཔརེ ཚེཀོ. ཏཏྠ ཨཏྠཔུབྦཱཔརཀུསལོཏི ཧེཊྛཱ ཨཏྠེན ཨུཔརི ཨཏྠཾ ཛཱནཱཏི, ཨུཔརི ཨཏྠེན ཧེཊྛཱ ཨཏྠཾ ཛཱནཱཏི. ཀཐཾ? སོ ཧི ཧེཊྛཱ ཨཏྠཾ ཋཔེཏྭཱ ཨུཔརི ཨཏྠེ ཝུཏྟེ ‘‘ཧེཊྛཱ ཨཏྠོ ཨཏྠཱི’’ཏི ཛཱནཱཏི. ཨུཔརི ཨཏྠཾ ཋཔེཏྭཱ ཧེཊྛཱ ཨཏྠེ ཝུཏྟེཔི ‘‘ཨུཔརི ཨཏྠོ ཨཏྠཱི’’ཏི ཛཱནཱཏི. ཨུབྷཏོ ཋཔེཏྭཱ མཛ྄ཛྷེ ཨཏྠེ ཝུཏྟེ ‘‘ཨུབྷཏོ ཨཏྠོ ཨཏྠཱི’’ཏི ཛཱནཱཏི. མཛ྄ཛྷེ ཨཏྠཾ ཋཔེཏྭཱ ཨུབྷཏོབྷཱགེསུ ཨཏྠེ ཝུཏྟེ ‘‘མཛ྄ཛྷེ ཨཏྠོ ཨཏྠཱི’’ཏི ཛཱནཱཏི. དྷམྨཔུབྦཱཔརཱདཱིསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཨནུསནྡྷིཔུབྦཱཔརེ པན སཱིལཾ ཨཱདིཾ ཀཏྭཱ ཨཱརདྡྷེ སུཏྟནྟེ མཏྠཀེ ཚསུ ཨབྷིཉྙཱསུ ¶ ཨཱགཏཱསུ ‘‘ཡཐཱནུསནྡྷིཾ ཡཐཱནུཔརིཙྪེདཾ སུཏྟནྟོ གཏོ’’ཏི ཛཱནཱཏི. དིཊྛིཝསེན ཨཱརདྡྷེ ཨུཔརི སཙྩེསུ ཨཱགཏེསུཔི ‘‘ཡཐཱནུསནྡྷིནཱ གཏོ’’ཏི ཛཱནཱཏི. ཀལཧབྷཎྜནཝསེན ཨཱརདྡྷེ ཨུཔརི སཱརཎཱིཡདྷམྨེསུ ཨཱགཏེསུཔི, དྭཏྟིཾསཏིརཙྪཱནཀཐཱཝསེན ཨཱརདྡྷེ ཨུཔརི དསཀཐཱཝཏྠཱུསུ (ཨ. ནི. ༡༠.༦༩; ཨུདཱ.༣༡) ཨཱགཏེསུཔི ‘‘ཡཐཱནུསནྡྷིནཱ གཏོ’’ཏི ཛཱནཱཏཱིཏི.

༡༧༠. དསམེ ཨབྷིབྷཱུཏི ཨབྷིབྷཝིཏྭཱ ཋིཏོ ཛེཊྛཀོ. ཨནབྷིབྷཱུཏོཏི ཨཉྙེཧི ཨནབྷིབྷཱུཏོ. ཨཉྙདཏྠཱུཏི ཨེཀཾསཝཙནེ ནིཔཱཏོ. དསྶནཝསེན དསོ, སབྦཾ པསྶཏཱིཏི ཨདྷིཔྤཱཡོ. ཝསཝཏྟཱིཏི སབྦཾ ཛནཾ ཝསེ ཝཏྟེཏི. ཡཐཱ པསྶཏོཏི ཨིཊྛཱརམྨཎཾ ཝཱ ཧོཏུ ཨནིཊྛཱརམྨཎཾ ཝཱ ¶ , ཡེནཱཀཱརེན ཏཾ པསྶནྟསྶ. ཨནནྟརཱ ཨཱསཝཱནཾ ཁཡོ ཧོཏཱིཏི ཨནནྟརཱཡེཝ ཨརཧཏྟཾ ¶ ཨུཔྤཛྫཏི. ཡཐཱ སུཎཏོཏི ཨེཏྠཱཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཨཐ ཝཱ ཡཾ ཙཀྑུནཱ རཱུཔཾ དིསྭཱ ནིརནྟརམེཝ ཝིཔསྶནཾ པཊྛཔེཏྭཱ ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎཱཏི, ཏཾ ཏསྶ ཨརཧཏྟཾ ཙཀྑུཝིཉྙཱཎཱནནྟརཾ ནཱམ ཧོཏི. ཏཾ སནྡྷཱཡ ཝུཏྟཾ – ཨིདཾ དསྶནཱནཾ ཨགྒནྟི. དུཏིཡཔདེཔི ཨེསེཝ ནཡོ.

ཡཐཱ སུཁིཏསྶཱཏི ཡེན མགྒསུཁེན སུཁིཏསྶ. ཨནནྟརཱ ཨཱསཝཱནཾ ཁཡོ ཧོཏཱིཏི སམནནྟརམེཝ ཨརཧཏྟཾ ཨུཔྤཛྫཏི. ཨིདཾ སུཁཱནཾ ཨགྒནྟི ཨིདཾ མགྒསུཁཾ སུཁཱནཾ ཨུཏྟམཾ. ཡཐཱ སཉྙིསྶཱཏི ཨིདྷཱཔི མགྒསཉྙཱཝ ཨདྷིཔྤེཏཱ. ཡཐཱ བྷཱུཏསྶཱཏི ཡསྨིཾ བྷཝེ ཡསྨིཾ ཨཏྟབྷཱཝེ ཋིཏསྶ. ཨནནྟརཱཏི ¶ ཨནནྟརཱཡེན ཨརཧཏྟཾ ཨུཔྤཛྫཏི. ཨིདཾ བྷཝཱནཾ ཨགྒནྟི ཨཡཾ པཙྪིམོ ཨཏྟབྷཱཝོ བྷཝཱནཾ ཨགྒཾ ནཱམ. ཨཐ ཝཱ ཡཐཱ བྷཱུཏསྶཱཏི ཡེཧི ཁནྡྷེཧི མགྒཀྑཎེ བྷཱུཏསྶ ཝིཛྫམཱནསྶ. ཨནནྟརཱ ཨཱསཝཱནཾ ཁཡོ ཧོཏཱིཏི མགྒཱནནྟརམེཝ ཕལཾ ཨུཔྤཛྫཏི. ཨིདཾ བྷཝཱནཾ ཨགྒནྟི ཨིདཾ མགྒཀྑཎེ ཁནྡྷཔཉྩཀཾ བྷཝཱནཾ ཨགྒཾ ནཱམཱཏི.

༡༧༡-༡༧༣. ཏཏིཡསྶ པཋམདུཏིཡཏཏིཡེསུ ཨགཱརིཡཔྤཊིཔཏྟི ཀཐིཏཱ. སོཏཱཔནྣསཀདཱགཱམིནོཔི ཧོནྟུ, ཝཊྚནྟིཡེཝ.

༡༧༤. ཙཏུཏྠེ བྷཡཱནཱིཏི ཙིཏྟུཏྲཱསབྷཡཱནི. ཝེརཱནཱིཏི ཨཀུསལཝེརཱནིཔི པུགྒལཝེརཱནིཔི ¶ . ཙེཏསིཀནྟི ཙིཏྟནིསྶིཏཾ. དུཀྑནྟི ཀཱཡཔསཱདཝཏྠུཀཾ དུཀྑཾ. དོམནསྶནྟི དོམནསྶཝེདནཾ. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཝིརཏིཔཧཱནཾ ཀཐིཏཾ.

༡༧༥. པཉྩམེ ¶ ཨུཔཱསཀཔཏིཀུཊྛོཏི ཨུཔཱསཀཔཙྪིམཀོ. ཀོཏཱུཧལམངྒལིཀོཏི ‘‘ཨིམིནཱ ཨིདཾ བྷཝིསྶཏཱི’’ཏི ཨེཝཾ པཝཏྟཏྟཱ ཀོཏཱུཧལསངྑཱཏེན དིཊྛསུཏམུཏམངྒལེན སམནྣཱགཏོ. མངྒལཾ པཙྩེཏི ནོ ཀམྨནྟི མངྒལཾ ཨོལོཀེཏི, ཀམྨཾ ན ཨོལོཀེཏི. ཨིཏོ ཙ བཧིདྡྷཱཏི ཨིམམྷཱ སཱསནཱ བཧིདྡྷཱ. པུབྦཀཱརཾ ཀརོཏཱིཏི དཱནཱདིཀཾ ཀུསལཀིཙྩཾ པཋམཏརཾ ཀརོཏི.

༡༧༦. ཚཊྛེ ¶ ཀིནྟི མཡནྟི ཀེན ནཱམ ཨུཔཱཡེན མཡཾ. པཝིཝེཀཾ པཱིཏིནྟི པཋམདུཏིཡཛ྄ཛྷཱནཱནི ནིསྶཱཡ ཨུཔྤཛྫནཀཔཱིཏིཾ. ཀཱམཱུཔསཾཧིཏནྟི ཀཱམནིསྶིཏཾ དུཝིདྷེ ཀཱམེ ཨཱརབྦྷ ཨུཔྤཛྫནཀཾ. ཨཀུསལཱུཔསཾཧིཏནྟི ‘‘མིགསཱུཀརཱདཡོ ཝིཛ྄ཛྷིསྶཱམཱི’’ཏི སརཾ ཁིཔིཏྭཱ ཏསྨིཾ ཝིརདྡྷེ ‘‘ཝིརདྡྷཾ མཡཱ’’ཏི ཨེཝཾ ཨཀུསལེ ནིསྶཱཡ ཨུཔྤཛྫནཀཾ. ཏཱདིསེསུ པན ཋཱནེསུ ཨཝིརཛ྄ཛྷནྟསྶ ‘‘སུཊྛུ མེ ཝིདྡྷཾ, སུཊྛུ མེ པཧཊ’’ནྟི ཨུཔྤཛྫནཀཾ ཨཀུསལཱུཔསཾཧིཏཾ སུཁཾ སོམནསྶཾ ནཱམ. དཱནཱདིཨུཔཀརཎཱནཾ ཨསམྤཏྟིཡཱ ཨུཔྤཛྫམཱནཾ པན ཀུསལཱུཔསཾཧིཏཾ དུཀྑཾ དོམནསྶནྟི ཝེདིཏབྦཾ.

༡༧༧. སཏྟམེ ཝཎིཛྫཱཏི ཝཱཎིཛཀམྨཱནི. ཨུཔཱསཀེནཱཏི ཏིསརཎགཏེན. སཏྠཝཎིཛྫཱཏི ཨཱཝུདྷབྷཎྜཾ ཀཱརེཏྭཱ ཏསྶ ཝིཀྐཡོ. སཏྟཝཎིཛྫཱཏི མནུསྶཝིཀྐཡོ. མཾསཝཎིཛྫཱཏི སཱུཀརམིགཱདཡོ པོསེཏྭཱ ཏེསཾ ཝིཀྐཡོ. མཛྫཝཎིཛྫཱཏི ཡཾཀིཉྩི མཛྫཾ ཀཱརེཏྭཱ ཏསྶ ཝིཀྐཡོ. ཝིསཝཎིཛྫཱཏི ཝིསཾ ཀཱརེཏྭཱ ཏསྶ ཝིཀྐཡོ. ཨིཏི སབྦམྤི ཨིམཾ ཝཎིཛྫཾ ནེཝ ཨཏྟནཱ ཀཱཏུཾ, ན པརེ སམཱདཔེཏྭཱ ཀཱརེཏུཾ ཝཊྚཏི.

༡༧༨. ཨཊྛམེ ¶ པབྦཱཛེནྟཱིཏི རཊྛམྷཱ པབྦཱཛེནྟི. ཡཐཱཔཙྩཡཾ ཝཱ ཀརོནྟཱིཏི ཡཐཱདྷིཔྤཱཡཾ ཡཐཱཛ྄ཛྷཱསཡཾ ཀརོནྟི. ཏཐེཝ པཱཔཀམྨཾ པཝེདེནྟཱིཏི ཡཐཱ ཏེན ཀཏཾ, ཏཾ ཏཐེཝ ཨཉྙེསཾ ཨཱརོཙེནྟི ཀཐེནྟི.

༡༧༩. ནཝམེ ¶ ¶ སཾཝུཏཀམྨནྟནྟི པིཧིཏཀམྨནྟཾ. ཨཱབྷིཙེཏསིཀཱནནྟི ཨུཏྟམཙིཏྟནིསྶིཏཱནཾ. དིཊྛདྷམྨསུཁཝིཧཱརཱནནྟི པཙྩཀྑེཡེཝ དྷམྨེ པཝཏྟིཀྑཎེ སུཁཝིཧཱརཱནཾ. ཨརིཡཀནྟེཧཱིཏི ཨརིཡཱནཾ ཀནྟེཧི མགྒཕལསཱིལེཧི.

ཨརིཡདྷམྨཾ སམཱདཱཡཱཏི ཨེཏྠ ཨརིཡདྷམྨོཏི པཉྩ སཱིལཱནི ཀཐིཏཱནི. མེརཡཾ ཝཱརུཎིནྟི ཙཏུབྦིདྷཾ མེརཡཾ པཉྩཝིདྷཉྩ སུརཾ. དྷམྨཉྩཱནུཝིཏཀྐཡེཏི ནཝཝིདྷཾ ལོཀུཏྟརདྷམྨཾ ཨནུསྶཏིཝསེནེཝ ཝིཏཀྐེཡྻ. ཨབྱཱཔཛ྄ཛྷཾ ཧིཏཾ ཙིཏྟནྟི ནིདྡུཀྑཾ མེཏྟཱདིབྲཧྨཝིཧཱརཙིཏྟཾ. དེཝལོཀཱཡ བྷཱཝཡེཏི བྲཧྨལོཀཏྠཱཡ བྷཱཝེཡྻ. པུཉྙཏྠསྶ ཛིགཱིསཏོཏི པུཉྙེན ཨཏྠིཀསྶ པུཉྙཾ གཝེསནྟསྶ. སནྟེསཱུཏི བུདྡྷཔཙྩེཀབུདྡྷཏཐཱགཏསཱཝཀེསུ. ཝིཔུལཱ ཧོཏི དཀྑིཎཱཏི ཨེཝཾ དིནྣདཱནཾ མཧཔྥལཾ ཧོཏི. ཨནུཔུབྦེནཱཏི སཱིལཔཱུརཎཱདིནཱ ཨནུཀྐམེན. སེསཾ ཏིཀནིཔཱཏེ ཝུཏྟཏྠམེཝ.

༡༨༠. དསམེ སིཏཾ པཱཏྭཱཀཱསཱིཏི མཧཱམགྒེནེཝ གཙྪནྟོ ཏཾ སཱལཝནཾ ཨོལོཀེཏྭཱ ‘‘ཨཏྠི ནུ ཁོ ཨིམསྨིཾ ཋཱནེ ཀིཉྩི སུཀཱརཎཾ ཨུཔྤནྣཔུབྦ’’ནྟི ཨདྡས ཀསྶཔབུདྡྷཀཱལེ གཝེསིནཱ ཨུཔཱསཀེན ཀཏཾ སུཀཱརཎཾ. ཨཐསྶ ཨེཏདཧོསི – ‘‘ཨིདཾ སུཀཱརཎཾ བྷིཀྑུསངྒྷསྶ ཨཔཱཀཊཾ པཊིཙྪནྣཾ, ཧནྡ ནཾ བྷིཀྑུསངྒྷསྶ པཱཀཊཾ ཀརོམཱི’’ཏི མགྒཱ ཨོཀྐམྨ ཨཉྙཏརསྨིཾ པདེསེ ཋིཏོཝ སིཏཔཱཏུཀམྨཾ ¶ ཨཀཱསི, ཨགྒགྒདནྟེ དསྶེཏྭཱ མནྡཧསིཏཾ ཧསི ¶ . ཡཐཱ ཧི ལོཀིཡམནུསྶཱ ཨུདརཾ པཧརནྟཱ ‘‘ཀཧཾ ཀཧ’’ནྟི ཧསནྟི, ན ཨེཝཾ བུདྡྷཱ. བུདྡྷཱནཾ པན ཧསིཏཾ ཧཊྛཔཧཊྛཱཀཱརམཏྟམེཝ ཧོཏི.

ཧསིཏཉྩ ནཱམེཏཾ ཏེརསཧི སོམནསྶསཧགཏཙིཏྟེཧི ཧོཏི. ཏཏྠ ལོཀིཡམཧཱཛནོ ཨཀུསལཏོ ཙཏཱུཧི, ཀཱམཱཝཙརཀུསལཏོ ཙཏཱུཧཱིཏི ཨཊྛཧི ཙིཏྟེཧི ཧསཏི, སེཁཱ ཨཀུསལཏོ དིཊྛིགཏསམྤཡུཏྟཱནི དྭེ ཨཔནེཏྭཱ ཚཧི ཙིཏྟེཧི ཧསནྟི, ཁཱིཎཱསཝཱ ཙཏཱུཧི སཧེཏུཀཀིརིཡཙིཏྟེཧི, ཨེཀེན ཨཧེཏུཀཀིརིཡཙིཏྟེནཱཏི པཉྩཧི ཙིཏྟེཧི ¶ ཧསནྟི. ཏེསུཔི བལཝཱརམྨཎེ ཨཱཔཱཐམཱགཏེ དྭཱིཧི ཉཱཎསམྤཡུཏྟཙིཏྟེཧི ཧསནྟི, དུབྦལཱརམྨཎེ དུཧེཏུཀཙིཏྟདྭཡེན ཙ ཨཧེཏུཀཙིཏྟེན ཙཱཏི ཏཱིཧི ཙིཏྟེཧི ཧསནྟི. ཨིམསྨིཾ པན ཋཱནེ ཀིརིཡཱཧེཏུཀམནོཝིཉྙཱཎདྷཱཏུསོམནསྶསཧགཏཙིཏྟཾ བྷགཝཏོ པཧཊྛཱཀཱརམཏྟཧསིཏཾ ཨུཔྤཱདེཏི.

ཏཾ པནེཏཾ ཧསིཏཾ ཨེཝཾ ཨཔྤམཏྟཀམྤི ཐེརསྶ པཱཀཊཾ ཨཧོསི. ཀཐཾ? ཏཐཱརཱུཔེ ཧི ཀཱལེ ཏཐཱགཏསྶ ཙཏཱུཧི དཱཋཱཧི ཙཱཏུདྡཱིཔིཀམཧཱམེགྷམུཁཏོ སམོསརིཏཱ ཝིཛྫུལཏཱ ཝིཡ ཝིརོཙམཱནཱ མཧཱཏཱལཀྑནྡྷཔྤམཱཎཱ རསྨིཝཊྚིཡོ ཨུཊྛཧིཏྭཱ ཏིཀྑཏྟུཾ སིརཝརཾ པདཀྑིཎཾ ཀཏྭཱ དཱཋགྒེསུཡེཝ ཨནྟརདྷཱཡནྟི. ཏེན སཉྙཱཎེན ཨཱཡསྨཱ ཨཱནནྡོ བྷགཝཏོ པཙྪཏོ གཙྪམཱནོཔི སིཏཔཱཏུབྷཱཝཾ ཛཱནཱཏི.

ཨིདྡྷནྟི སམིདྡྷཾ. ཕཱིཏནྟི ཨཏིསམིདྡྷཾ སབྦཔཱལིཕུལླཾ ཝིཡ. ཨཱཀིཎྞམནུསྶནྟི ཛནསམཱཀུལཾ. སཱིལེསུ ཨཔརིཔཱུརཀཱརཱིཏི པཉྩསུ སཱིལེསུ ཨསམཏྟཀཱརཱི. པཊིདེསིཏཱནཱིཏི ¶ ཨུཔཱསཀབྷཱཝཾ པཊིདེསིཏཱནི. སམཱདཔིཏཱནཱིཏི སརཎེསུ པཏིཊྛཱཔིཏཱནཱིཏི ཨཏྠོ. ཨིཙྩེཏཾ སམསམནྟི ཨིཏི ཨེཏཾ ཀཱརཎཾ སབྦཱཀཱརཏོ སམབྷཱཝེནེཝ སམཾ, ན ཨེཀདེསེན. ནཏྠི ཀིཉྩི ཨཏིརེཀནྟི མཡ྄ཧཾ ཨིམེཧི ཀིཉྩི ཨཏིརེཀཾ ནཏྠི. ཧནྡཱཏི ཝཝསྶགྒཏྠེ ནིཔཱཏོ. ཨཏིརེཀཱཡཱཏི ཝིསེསཀཱརཎཏྠཱཡ པཊིཔཛྫཱམཱིཏི ཨཏྠོ. སཱིལེསུ པརིཔཱུརཀཱརིཾ དྷཱརེཐཱཏི པཉྩསུ སཱིལེསུ སམཏྟཀཱརཱིཏི ཛཱནཱཐ. ཨེཏྟཱཝཏཱ ཏེན པཉྩ སཱིལཱནི སམཱདིནྣཱནི ནཱམ ཧོནྟི. ཀིམངྒ པན ན མཡནྟི མཡཾ པན ཀེནེཝ ཀཱརཎེན པརིཔཱུརཀཱརིནོ ན བྷཝིསྶཱམ. སེསམེཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

༡༨༡. ཙཏུཏྠསྶ ¶ པཋམེ མནྡཏྟཱ མོམཱུཧཏྟཱཏི ནེཝ སམཱདཱནཾ ཛཱནཱཏི, ན ཨཱནིསཾསཾ. ཨཏྟནོ པན མནྡཏྟཱ མོམཱུཧཏྟཱ ཨཉྙཱཎེནེཝ ཨཱརཉྙཀོ ¶ ཧོཏི. པཱཔིཙྪོ ཨིཙྪཱཔཀཏོཏི ‘‘ཨརཉྙེ མེ ཝིཧརནྟསྶ ‘ཨཡཾ ཨཱརཉྙཀོ’ཏི ཙཏུཔཙྩཡསཀྐཱརཾ ཀརིསྶནྟི, ‘ཨཡཾ བྷིཀྑུ ལཛྫཱི པཝིཝིཏྟོ’ཏིཨཱདཱིཧི ཙ གུཎེཧི སམྦྷཱཝེསྶནྟཱི’’ཏི ཨེཝཾ པཱཔིཀཱཡ ཨིཙྪཱཡ ཋཏྭཱ ཏཱཡ ཨེཝ ཨིཙྪཱཡ ཨབྷིབྷཱུཏོ ཧུཏྭཱ ཨཱརཉྙཀོ ཧོཏི. ཨུམྨཱདཝསེན ཨརཉྙཾ པཝིསིཏྭཱ ཝིཧརནྟོ པན ཨུམྨཱདཱ ཙིཏྟཀྑེཔཱ ཨཱརཉྙཀོ ནཱམ ཧོཏི. ཝཎྞིཏནྟི ¶ ཨིདཾ ཨཱརཉྙཀངྒཾ ནཱམ བུདྡྷེཧི ཙ བུདྡྷསཱཝཀེཧི ཙ ཝཎྞིཏཾ པསཏྠནྟི ཨཱརཉྙཀོ ཧོཏི. ཨིདམཏྠིཏནྟི ཨིམཱཡ ཀལྱཱཎཱཡ པཊིཔཏྟིཡཱ ཨཏྠོ ཨེཏསྶཱཏི ཨིདམཏྠཱི, ཨིདམཏྠིནོ བྷཱཝོ ཨིདམཏྠིཏཱ. ཏཾ ཨིདམཏྠིཏཾཡེཝ ནིསྶཱཡ, ན ཨཉྙཾ ཀིཉྩི ལོཀཱམིསནྟི ཨཏྠོ. སེསམེཏྠ ཨིཏོ པརེསུ ཙ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝ.

༡༩༡. པཉྩམསྶ པཋམེ བྲཱཧྨཎདྷམྨཱཏི བྲཱཧྨཎསབྷཱཝཱ. སུནཁེསཱུཏི ཀུཀྐུརེསུ. ནེཝ ཀིཎནྟི ན ཝིཀྐིཎནྟཱིཏི ན གཎྷནྟཱ ཀིཎནྟི, ན དདནྟཱ ཝིཀྐིཎནྟི. སམྤིཡེནེཝ སཾཝཱསཾ སཾབནྡྷཱཡ སམྤཝཏྟེནྟཱིཏི པིཡོ པིཡཾ ཨུཔསངྐམིཏྭཱ པཝེཎིཡཱ བནྡྷནཏྠཾ སཾཝཱསཾ པཝཏྟཡནྟི ¶ . ཨུདརཱཝདེཧཀནྟི ཨུདརཾ ཨཝདིཧིཏྭཱ ཨུཔཙིནིཏྭཱ པཱུརེཏྭཱ. ཨཝསེསཾ ཨཱདཱཡ པཀྐམནྟཱིཏི ཡཾ བྷུཉྫིཏུཾ ན སཀྐོནྟི, ཏཾ བྷཎྜིཀཾ ཀཏྭཱ གཧེཏྭཱ གཙྪནྟི. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཝཊྚམེཝ ཀཐིཏཾ.

༡༩༢. དུཏིཡེ ཏྭམྤི ནོཏི ཏྭམྤི ནུ. པཝཏྟཱརོཏི པཝཏྟཡིཏཱརོ. ཡེསནྟི ཡེསཾ སནྟཀཾ. མནྟཔདནྟི ¶ ཝེདསངྑཱཏཾ མནྟམེཝ. གཱིཏནྟི ཨཊྛཀཱདཱིཧི དསཧི པོརཱཎཀབྲཱཧྨཎེཧི སརསམྤཏྟིཝསེན སཛ྄ཛྷཱཡིཏཾ. པཝུཏྟནྟི ཨཉྙེསཾ ཝུཏྟཾ, ཝཱཙིཏནྟི ཨཏྠོ. སམཱིཧིཏནྟི སམུཔབྱཱུལ༹ྷཾ རཱསིཀཏཾ, པིཎྜཾ ¶ ཀཏྭཱ ཋཔིཏནྟི ཨཏྠོ. ཏདནུགཱཡནྟཱིཏི ཨེཏརཧི བྲཱཧྨཎཱ ཏཾ ཏེཧི པུབྦེཧི གཱིཏཾ ཨནུགཱཡནྟི ཨནུསཛ྄ཛྷཱཡནྟི. ཏདནུབྷཱསནྟཱིཏི ཏཾ ཨནུབྷཱསནྟི. ཨིདཾ པུརིམསྶེཝ ཝེཝཙནཾ. བྷཱསིཏམནུབྷཱསནྟཱིཏི ཏེཧི བྷཱསིཏཾ ཨནུབྷཱསནྟི. སཛ྄ཛྷཱཡིཏམནུསཛ྄ཛྷཱཡནྟཱིཏི ཏེཧི སཛ྄ཛྷཱཡིཏཾ ཨནུསཛ྄ཛྷཱཡནྟི. ཝཱཙིཏམནུཝཱཙེནྟཱིཏི ཏེཧི ཨཉྙེསཾ ཝཱཙིཏཾ ཨནུཝཱཙེནྟི. སེཡྻཐིདནྟི ཏེ ཀཏམེཏི ཨཏྠོ. ཨཊྛཀོཏིཨཱདཱིནི ཏེསཾ ནཱམཱནི. ཏེ ཀིར དིབྦེན ཙཀྑུནཱ ཨོལོཀེཏྭཱ པརཱུཔགྷཱཏཾ ཨཀཏྭཱ ཀསྶཔསམྨཱསམྦུདྡྷསྶ བྷགཝཏོ པཱཝཙནེན སཧ སཾསནྡེཏྭཱ མནྟེ གནྠེསུཾ. ཨཔརཱཔརེ པན བྲཱཧྨཎཱ པཱཎཱཏིཔཱཏཱདཱིནི པཀྑིཔིཏྭཱ ཏཡོ ཝེདེ བྷིནྡིཏྭཱ བུདྡྷཝཙནེན སདྡྷིཾ ཝིརུདྡྷེ ཨཀཾསུ. ཏྱཱསྶུ’མེཏི ཨེཏྠ ཨསྶཱུཏི ནིཔཱཏམཏྟཾ, ཏེ བྲཱཧྨཎཱ ཨིམེ པཉྩ བྲཱཧྨཎེ པཉྙཱཔེནྟཱིཏི ཨཏྠོ.

མནྟེ ཨདྷཱིཡམཱནོཏི ཝེདེ སཛ྄ཛྷཱཡནྟོ གཎྷནྟོ. ཨཱཙརིཡདྷནནྟི ཨཱཙརིཡདཀྑིཎཾ ཨཱཙརིཡབྷཱགཾ. ན ཨིསྶཏྠེནཱཏི ན ཡོདྷཱཛཱིཝཀམྨེན ཨུཔྤཱདེཏི. ན རཱཛཔོརིསེནཱཏི ན རཱཛུཔཊྛཱཀབྷཱཝེན. ཀེཝལཾ བྷིཀྑཱཙརིཡཱཡཱཏི སུདྡྷཱཡ བྷིཀྑཱཙརིཡཱཡ ཨེཝ. ཀཔཱལཾ ¶ ཨནཏིམཉྙམཱནོཏི ཏཾ བྷིཀྑཱབྷཱཛནཾ ཨནཏིམཉྙམཱནོ. སོ ཧི པུཎྞཔཏྟཾ ཨཱདཱཡ སཱིསཾ ནྷཱཏོ ཀུལདྭཱརེསུ ཋཏྭཱ ‘‘ཨཧཾ ཨཊྛཙཏྟཱལཱིས ཝསྶཱནི ཀོམཱརབྲཧྨཙརིཡཾ ཙརིཾ, མནྟཱཔི མེ གཧིཏཱ, ཨཱཙརིཡསྶ ཨཱཙརིཡདྷནཾ དསྶཱམི, དྷནཾ མེ དེཐཱ’’ཏི ཡཱཙཏི. ཏཾ སུཏྭཱ མནུསྶཱ ཡཐཱསཏྟི ཡཐཱབལཾ ཨཊྛཔི སོལ༹སཔི སཏམྤི སཧསྶམྤི དེནྟི. ཨེཝཾ སཀལགཱམཾ ཙརིཏྭཱ ལདྡྷདྷནཾ ཨཱཙརིཡསྶ ནིཡྻཱདེཏི. ཏཾ སནྡྷཱཡེཏཾ ཝུཏྟཾ. ཨེཝཾ ཁོ དོཎ བྲཱཧྨཎོ བྲཧྨསམོ ཧོཏཱིཏི ཨེཝཾ བྲཧྨཝིཧཱརེཧི སམནྣཱགཏཏྟཱ བྲཱཧྨཎོ བྲཧྨསམོ ནཱམ ཧོཏི.

ནེཝ ¶ ཀཡེན ན ཝིཀྐཡེནཱཏི ནེཝ ཨཏྟནཱ ཀཡཾ ཀཏྭཱ གཎྷཱཏི, ན པརེན ཝིཀྐཡཾ ཀཏྭཱ དིནྣཾ. ཨུདཀཱུཔསྶཊྛནྟི ཨུདཀེན ཨུཔསྶཊྛཾ པརིཙྩཏྟཾ. སོ ཧི ཡསྨིཾ ཀུལེ ཝཡཔྤཏྟཱ དཱརིཀཱ ཨཏྠི, གནྟྭཱ ཏསྶ དྭཱརེ ཏིཊྛཏི. ‘‘ཀསྨཱ ཋིཏོསཱི’’ཏི ཝུཏྟེ ‘‘ཨཧཾ ཨཊྛཙཏྟཱལཱིས ཝསྶཱནི ཀོམཱརབྲཧྨཙརིཡཾ ཙརིཾ, ཏཾ སབྦཾ ཏུམྷཱཀཾ དེམི, ཏུམྷེ མཡ྄ཧཾ དཱརིཀཾ དེཐཱ’’ཏི ཝདཏི. ཏེ དཱརིཀཾ ཨཱནེཏྭཱ ཏསྶ ཧཏྠེ ཨུདཀཾ པཱཏེཏྭཱ དེནྟི. སོ ཏཾ ཨུདཀཱུཔསྶཊྛཾ བྷརིཡཾ གཎྷིཏྭཱ གཙྪཏི. ཨཏིམཱིལ༹ྷཛོཏི ཨཏིམཱིལ༹ྷེ ¶ མཧཱགཱུཐརཱསིམྷི ཛཱཏོ. ཏསྶ སཱཏི ཏསྶ ཨེསཱ. ན དཝཏྠཱཏི ན ཀཱིལ༹ནཏྠཱ. ན རཏཏྠཱཏི ན ཀཱམརཏིཨཏྠཱ. མེཐུནཾ ¶ ཨུཔྤཱདེཏྭཱཏི དྷཱིཏརཾ ཝཱ པུཏྟཾ ཝཱ ཨུཔྤཱདེཏྭཱ ‘‘ཨིདཱནི པཝེཎི གྷཊཱིཡིསྶཏཱི’’ཏི ནིཀྑམིཏྭཱ པབྦཛཏི. སུགཏིཾ སགྒཾ ལོཀནྟི བྲཧྨལོཀམེཝ སནྡྷཱཡེཏཾ ཝུཏྟཾ. དེཝསམོ ཧོཏཱིཏི དིབྦཝིཧཱརེཧི སམནྣཱགཏཏྟཱ དེཝསམོ ནཱམ ཧོཏི.

ཏམེཝ པུཏྟསྶཱདཾ ནིཀཱམཡམཱནོཏི ཡྭཱསྶ དྷཱིཏརཾ ཝཱ པུཏྟཾ ཝཱ ཛཱཏཾ དིསྭཱ པུཏྟཔེམཾ པུཏྟསྶཱདོ ཨུཔྤཛྫཏི, ཏཾ པཏྠཡམཱནོ ཨིཙྪམཱནོ. ཀུཊུམྦཾ ཨཛ྄ཛྷཱཝསཏཱིཏི ཀུཊུམྦཾ སཎྛཔེཏྭཱ ཀུཊུམྦམཛ྄ཛྷེ ཝསཏི. སེསམེཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

༡༩༣. ཏཏིཡེ པགེཝཱཏི པཋམཉྙེཝ. ཀཱམརཱགཔརིཡུཊྛིཏེནཱཏི ཀཱམརཱགགྒཧིཏེན. ཀཱམརཱགཔརེཏེནཱཏི ཀཱམརཱགཱནུགཏེན. ནིསྶརཎནྟི ཏིཝིདྷཾ ཀཱམརཱགསྶ ནིསྶརཎཾ ཝིཀྑམྦྷནནིསྶརཎཾ, ཏདངྒནིསྶརཎཾ, སམུཙྪེདནིསྶརཎནྟི. ཏཏྠ ཨསུབྷེ པཋམཛ྄ཛྷཱནཾ ཝིཀྑམྦྷནནིསྶརཎཾ ནཱམ, ཝིཔསྶནཱ ཏདངྒནིསྶརཎཾ ནཱམ, ཨརཧཏྟམགྒོ སམུཙྪེདནིསྶརཎཾ ནཱམ. ཏཾ ཏིཝིདྷམྤི ནཔྤཛཱནཱཏཱིཏི ཨཏྠོ. ཨཏྟཏྠམྤཱིཏིཨཱདཱིསུ ཨརཧཏྟསངྑཱཏོ ཨཏྟནོ ཨཏྠོ ཨཏྟཏྠོ ནཱམ, པཙྩཡདཱཡཀཱནཾ ཨཏྠོ པརཏྠོ ནཱམ, སྭེཝ དུཝིདྷོ ཨུབྷཡཏྠོ ནཱམ. ཨིམིནཱ ནཡེན སབྦཝཱརེསུ ཨཏྠོ ཝེདིཏབྦོ.

ཨཡཾ པན ཝིསེསོ – བྱཱཔཱདསྶ ནིསྶརཎནྟིཨཱདཱིསུ ཧི དྭེཝ ནིསྶརཎཱནི ཝིཀྑམྦྷནནིསྶརཎཉྩ སམུཙྪེདནིསྶརཎཉྩ. ཏཏྠ བྱཱཔཱདསྶ ཏཱཝ མེཏྟཱཡ པཋམཛ྄ཛྷཱནཾ ཝིཀྑམྦྷནནིསྶརཎཾ ནཱམ, ཨནཱགཱམིམགྒོ སམུཙྪེདནིསྶརཎཾ, ཐིནམིདྡྷསྶ ཨཱལོཀསཉྙཱ ཝིཀྑམྦྷནནིསྶརཎཾ ¶ , ཨརཧཏྟམགྒོ ¶ སམུཙྪེདནིསྶརཎཾ. ཨུདྡྷཙྩཀུཀྐུཙྩསྶ ཡོ ཀོཙི སམཐོ ཝིཀྑམྦྷནནིསྶརཎཾ, ཨུདྡྷཙྩསྶ པནེཏྠ ཨརཧཏྟམགྒོ, ཀུཀྐུཙྩསྶ ཨནཱགཱམིམགྒོ སམུཙྪེདནིསྶརཎཾ. ཝིཙིཀིཙྪཱཡ དྷམྨཝཝཏྠཱནཾ ཝིཀྑམྦྷནནིསྶརཎཾ, པཋམམགྒོ སམུཙྪེདནིསྶརཎཾ.

ཡཱ པནེཏྠ སེཡྻཐཱཔི, བྲཱཧྨཎ, ཨུདཔཏྟོ སཾསཊྛོ ལཱཁཱཡ ཝཱཏིཨཱདིཀཱ ཨུཔམཱ ཝུཏྟཱ, ཏཱསུ ཨུདཔཏྟོཏི ཨུདཀབྷརིཏཱ པཱཏི. སཾསཊྛོཏི ¶ ཝཎྞབྷེདཀརཎཝསེན སཾསཊྛོ. ཨུཀྐུདྷིཏོཏི ཀུདྷིཏོ. ཨུསྶདཀཛཱཏོཏི ཨུསུམཀཛཱཏོ. སེཝཱལཔཎཀཔརིཡོནདྡྷོཏི ཏིལབཱིཛཀཱདིབྷེདེན སེཝཱལེན ཝཱ ནཱིལམཎྜཱུཀཔིཊྛིཝཎྞེན ཝཱ ཨུདཀཔིཊྛིཾ ཚཱདེཏྭཱ ནིབྦཏྟེན པཎཀེན པརིཡོནདྡྷོ. ཝཱཏེརིཏོཏི ཝཱཏེན ཨེརིཏོ ཀམྤིཏོ. ཨཱཝིལོཏི ཨཔྤསནྣོ. ལུལི༹ཏོཏི ཨསནྣིསིནྣོ. ཀལལཱིབྷཱུཏོཏི ཀདྡམཱིབྷཱུཏོ. ཨནྡྷཀཱརེ ནིཀྑིཏྟོཏི ཀོཊྛཀནྟརཱདིབྷེདེ ཨནཱལོཀཊྛཱནེ ཋཔིཏོ. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ བྷགཝཱ ཏཱིཧི བྷཝེཧི དེསནཾ ནིཝཊྚེཏྭཱ ཨརཧཏྟནིཀཱུཊེན ནིཊྛཔེསི, བྲཱཧྨཎོ པན སརཎམཏྟེ པཏིཊྛིཏོཏི.

༡༩༤. ཙཏུཏྠེ ཀཱརཎཔཱལཱིཏི པཱལོཏི ཏསྶ ནཱམཾ, རཱཛཀུལཱནཾ པན ཀམྨནྟེ ཀཱརེཏཱིཏི ཀཱརཎཔཱལཱི ནཱམ ཛཱཏོ. ཀམྨནྟཾ ¶ ཀཱརེཏཱིཏི པཱཏོཝ ཨུཊྛཱཡ དྭཱརཊྚཱལཀཔཱཀཱརེ ཨཀཏེ ཀཱརེཏི, ཛིཎྞེ པཊིཛགྒཱཔེཏི. པིངྒིཡཱནིཾ བྲཱཧྨཎནྟི ཨེཝཾནཱམཀཾ ཨནཱགཱམིཕལེ པཏིཊྛིཏཾ ཨརིཡསཱཝཀཾ བྲཱཧྨཎཾ. སོ ཀིར པཱཏོཝ ཨུཊྛཱཡ གནྡྷམཱལཱདཱིནི གཱཧཱཔེཏྭཱ སཏྠུ སནྟིཀཾ གནྟྭཱ ཝནྡིཏྭཱ གནྡྷམཱལཱདཱིཧི པཱུཛེཏྭཱ ནགརཾ ཨཱགཙྪཏི, ཨིདཾ བྲཱཧྨཎསྶ དེཝསིཀཾ ཝཏྟནྟི. ཏཾ སོ ཨེཝཾ ཝཏྟཾ ཀཏྭཱ ཨཱགཙྪནྟཾ ཨདྡས. ཨེཏདཝོཙཱཏི ‘‘ཨཡཾ བྲཱཧྨཎོ པཉྙཝཱ ཉཱཎུཏྟརོ, ཀཧཾ ནུ ཁོ པཱཏོཝ གནྟྭཱ ཨཱགཙྪཏཱི’’ཏི ཙིནྟེཏྭཱ ཨནུཀྐམེན སནྟིཀཾ ཨཱགཏཾ སཉྫཱནིཏྭཱ ‘‘ཧནྡ ཀུཏོ ནཱུ’’ཏིཨཱདིཝཙནཾ ཨཝོཙ.

ཏཏྠ དིཝཱ དིཝསྶཱཏི དིཝསསྶཱཔི དིཝཱ, མཛ྄ཛྷནྷིཀཀཱལེཏི ཨཏྠོ. པཎྜིཏོ མཉྙེཏི བྷཝཾ པིངྒིཡཱནཱི སམཎཾ གོཏམཾ པཎྜིཏོཏི མཉྙཏི, ཨུདཱཧུ ནོཏི ཨཡམེཏྠ ཨཏྠོ. ཀོ ཙཱཧཾ, བྷོཏི, བྷོ, སམཎསྶ གོཏམསྶ པཉྙཱཝེཡྻཏྟིཡཛཱནནེ ཨཧཾ ཀོ ནཱམ? ཀོ ཙ སམཎསྶ ¶ གོཏམསྶ པཉྙཱཝེཡྻཏྟིཡཾ ཛཱནིསྶཱམཱིཏི ཀུཏོ ཙཱཧཾ སམཎསྶ གོཏམསྶ པཉྙཱཝེཡྻཏྟིཡཾ ཛཱནིསྶཱམི, ཀེན ནཱམ ཀཱརཎེན ཛཱནིསྶཱམཱིཏི ཨེཝཾ སབྦཐཱཔི ཨཏྟནོ ཨཛཱནནབྷཱཝཾ དཱིཔེཏི. སོཔི ནཱུནསྶ ཏཱདིསོཝཱཏི ཡོ སམཎསྶ གོཏམསྶ པཉྙཱཝེཡྻཏྟིཡཾ ཛཱནེཡྻ, སོཔི ནཱུན དས པཱརམིཡོ པཱུརེཏྭཱ སབྦཉྙུཏཾ པཏྟོ ཏཱདིསོ ¶ བུདྡྷོཡེཝ བྷཝེཡྻ. སིནེརུཾ ཝཱ ཧི པཐཝིཾ ཝཱ ཨཱཀཱསཾ ཝཱ པམེཏུཀཱམེན ཏཔྤམཱཎོ དཎྜོ ¶ ཝཱ རཛྫུ ཝཱ ལདྡྷུཾ ཝཊྚཏི, སམཎསྶ གོཏམསྶ པཉྙཾ ཛཱནནྟེནཔི ཏསྶ ཉཱཎསདིསམེཝ སབྦཉྙུཏཉྙཱཎཾ ལདྡྷུཾ ཝཊྚཏཱིཏི དཱིཔེཏི. ཨཱདརཝསེན པནེཏྠ ཨཱམེཌིཏཾ ཀཏཾ. ཨུལཱ༹རཱཡཱཏི ཨུཏྟམཱཡ སེཊྛཱཡ. ཀོ ཙཱཧཾ, བྷོཏི, བྷོ, ཨཧཾ སམཎསྶ གོཏམསྶ པསཾསནེ ཀོ ནཱམ. ཀོ ཙ སམཎཾ གོཏམཾ པསཾསིསྶཱམཱིཏི ཀེན ཀཱརཎེན པསཾསིསྶཱམི.

པསཏྠཔྤསཏྠོཏི སབྦགུཎཱནཾ ཨུཔརི ཙརེཧི སབྦལོཀཔསཏྠེཧི ཨཏྟནོ གུཎེཧེཝ པསཏྠོ, ན ཏསྶ ཨཉྙེཧི པསཾསནཀིཙྩཾ ཨཏྠི. ཡཐཱ ཧི ཙམྤཀཔུཔྥཾ ཝཱ ནཱིལུཔྤལཾ ཝཱ པདུམཾ ཝཱ ལོཧིཏཙནྡནཾ ཝཱ ཨཏྟནོ ཝཎྞགནྡྷསིརིཡཱཝ པཱསཱདིཀཉྩེཝ སུགནྡྷཉྩ, ན ཏསྶ ཨཱགནྟུཀེཧི ཝཎྞགནྡྷེཧི ཐོམནཀིཙྩཾ ཨཏྠི. ཡཐཱ ཙ མཎིརཏནཾ ཝཱ ཙནྡམཎྜལཾ ཝཱ ཨཏྟནོ ཨཱལོཀེནེཝ ཨོབྷཱསཏི, ན ཏསྶ ཨཉྙེན ཨོབྷཱསནཀིཙྩཾ ཨཏྠི, ཨེཝཾ སམཎོ གོཏམོ སབྦལོཀཔསཏྠེཧི ཨཏྟནོ གུཎེཧེཝ པསཏྠོ ཐོམིཏོ, སབྦལོཀསྶ སེཊྛཏཾ པཱཔིཏོ. ན ཏསྶ ཨཉྙེན པསཾསནཀིཙྩཾ ཨཏྠི.

པསཏྠེཧི ཝཱ པསཏྠོཏིཔི པསཏྠཔྤསཏྠོ. ཀེ པན པསཏྠཱ ནཱམ? རཱཛཱ པསེནདི ཀོསལོ ཀཱསིཀོསལཝཱསིཀེཧི པསཏྠོ, བིམྦིསཱརོ ཨངྒམགདྷཝཱསཱིཧི, ཝེསཱལིཀཱ ལིཙྪཝཱི ཝཛྫིཏཊྛཝཱསཱིཧི པསཏྠཱ, པཱཝེཡྻཀཱ མལླཱ ཀོསིནཱརཀཱ མལླཱ ཨཉྙེཔི ཏེ ཏེ ཁཏྟིཡཱ ཏེཧི ཏེཧི ཛཱནཔདེཧི པསཏྠཱ, ཙངྐིཨཱདཡོ བྲཱཧྨཎཱ བྲཱཧྨཎགཎེཧི, ཨནཱཐཔིཎྜིཀཱདཡོ ཨུཔཱསཀཱ ཨུཔཱསཀགཎེཧི, ཝིསཱཁཱཨཱདིཀཱ ཨུཔཱསིཀཱ ཨནེཀསཏཱཧི ཨུཔཱསིཀཱཧི, སཀུལུདཱཡིཨཱདཡོ པརིབྦཱཛཀཱ ཨནེཀེཧི པརིབྦཱཛཀསཏེཧི, ཨུཔྤལཝཎྞཏྠེརིཨཱདིཀཱ མཧཱསཱཝིཀཱ ཨནེཀེཧི བྷིཀྑུནིསཏེཧི, སཱརིཔུཏྟཏྠེརཱདཡོ མཧཱཐེརཱ ¶ ཨནེཀསཏེཧི བྷིཀྑཱུཧི, སཀྐཱདཡོ དེཝཱ ཨནེཀསཧསྶེཧི དེཝེཧི, མཧཱབྲཧྨཱདཡོ བྲཧྨཱནོ ཨནེཀསཧསྶེཧི བྲཧྨེཧི པསཏྠཱ. ཏེ སབྦེཔི དསབལཾ ཐོམེནྟི ཝཎྞེནྟི པསཾསནྟཱིཏི བྷགཝཱ ‘‘པསཏྠཔྤསཏྠོ’’ཏི ཝུཙྩཏི. ཨཏྠཝསནྟི ཨཏྠཱནིསཾསཾ.

ཨཐསྶ ¶ ¶ སོ ཨཏྟནོ པསཱདཀཱརཎཾ ཨཱཙིཀྑནྟོ སེཡྻཐཱཔི, བྷོ, པུརིསོཏིཨཱདིམཱཧ. ཏཏྠ ཨགྒརསཔརིཏིཏྟོཏི བྷོཛནརསེསུ པཱཡཱསོ སྣེཧརསེསུ གོསཔྤི, ཀསཱཝརསེསུ ཁུདྡཀམདྷུ ཨནེལ༹ཀཾ, མདྷུརརསེསུ སཀྐརཱཏི ཨེཝམཱདཡོ ཨགྒརསཱ ནཱམ. ཏེསུ ཡེན ཀེནཙི པརིཏིཏྟོ ཨཱཀཎྛཔྤམཱཎཾ བྷུཉྫིཏྭཱ ཋིཏོ. ཨཉྙེསཾ ཧཱིནཱནནྟི ཨགྒརསེཧི ཨཉྙེསཾ ཧཱིནརསཱནཾ. སུཏྟསོཏི སུཏྟཏོ, སུཏྟབྷཱཝེནཱཏི ཨཏྠོ. སེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཏཏོ ཏཏོཏི སུཏྟཱདཱིསུ ཏཏོ ཏཏོ. ཨཉྙེསཾ པུཐུསམཎབྲཱཧྨཎཱཔྤཝཱདཱནནྟི ཡེ ཨཉྙེསཾ པུཐཱུནཾ སམཎབྲཱཧྨཎཱནཾ ལདྡྷིསངྑཱཏཔྤཝཱདཱ, ཏེསཾ. ན པིཧེཏཱིཏི ན པཏྠེཏི, ཏེ ཀཐིཡམཱནེ སོཏུམྤི ན ཨིཙྪཏི. ཛིགྷཙྪཱདུབྦལྱཔརེཏོཏི ཛིགྷཙྪཱཡ ཙེཝ དུབྦལབྷཱཝེན ཙ ཨནུགཏོ. མདྷུཔིཎྜིཀནྟི སཱལིཔིཊྛཾ བྷཛྫིཏྭཱ ཙཏུམདྷུརེན ཡོཛེཏྭཱ ཀཏཾ བདྡྷསཏྟུཔིཎྜིཀཾ, མདྷུརཔཱུཝམེཝ ཝཱ. ཨདྷིགཙྪེཡྻཱཏི ¶ ལབྷེཡྻ. ཨསེཙནཀནྟི མདྷུརབྷཱཝཀརཎཏྠཱཡ ཨཉྙེན རསེན ཨནཱསིཏྟཀཾ ཨོཛཝནྟཾ པཎཱིཏརསཾ.

ཧརིཙནྡནསྶཱཏི སུཝཎྞཝཎྞཙནྡནསྶ. ལོཧིཏཙནྡནསྶཱཏི རཏྟཝཎྞཙནྡནསྶ. སུརབྷིགནྡྷནྟི སུགནྡྷཾ. དརཐཱདཡོ ཝཊྚདརཐཱ, ཝཊྚཀིལམཐཱ, ཝཊྚཔརིལཱ༹ཧཱ ཨེཝ. ཨུདཱནཾ ཨུདཱནེསཱིཏི ཨུདཱཧཱརཾ ཨུདཱཧརི. ཡཐཱ ཧི ཡཾ ཏེལཾ མཱནཾ གཧེཏུཾ ན སཀྐོཏི, ཝིསྶནྡིཏྭཱ གཙྪཏི, ཏཾ ཨཝསེཀོཏི ཝུཙྩཏི. ཡཉྩ ཛལཾ ཏལཱ༹ཀཾ གཧེཏུཾ ན སཀྐོཏི, ཨཛ྄ཛྷོཏྠརིཏྭཱ གཙྪཏི, ཏཾ ཨོགྷོཏི ཝུཙྩཏི. ཨེཝམེཝཾ ཡཾ པཱིཏིཝཙནཾ ཧདཡཾ གཧེཏུཾ ན སཀྐོཏི, ཨདྷིཀཾ ཧུཏྭཱ ཨནྟོ ཨསཎྛཧིཏྭཱ བཧི ནིཀྑམཏི, ཏཾ ཨུདཱནནྟི ཝུཙྩཏི. ཨེཝརཱུཔཾ པཱིཏིམཡཝཙནཾ ནིཙྪཱརེསཱིཏི ཨཏྠོ.

༡༩༥. པཉྩམེ ནཱིལཱཏི ཨིདཾ སབྦསངྒཱཧིཀཾ. ནཱིལཝཎྞཱཏིཨཱདི ཏསྶེཝ ཝིབྷཱགདསྶནཾ. ཏཏྠ ན ཏེསཾ པཀཏིཝཎྞོ ནཱིལོ, ནཱིལཝིལེཔནཝིལིཏྟཏྟཱ པནེཏཾ ཝུཏྟཾ. ནཱིལཝཏྠཱཏི པཊདུཀཱུལཀོསེཡྻཱདཱིནིཔི ཏེསཾ ནཱིལཱནེཝ ཧོནྟི. ནཱིལཱལངྐཱརཱཏི ནཱིལམཎཱིཧི ནཱིལཔུཔྥེཧི ཨལངྐཏཱ, ཏེསཾ ཧཏྠཱལངྐཱར-ཨསྶཱལངྐཱར-རཐཱལངྐཱར-སཱཎིཝིཏཱནཀཉྩུཀཱཔི སབྦེ ནཱིལཱཡེཝ ཧོནྟི. ཨིམིནཱ ནཡེན སབྦཔདེསུ ཨཏྠོ ཝེདིཏབྦོ.

པདུམཾ ¶ ཡཐཱཏི ཡཐཱ སཏཔཏྟཾ རཏྟཔདུམཾ. ཀོཀནདནྟི ཏསྶེཝ ཝེཝཙནཾ. པཱཏོཏི པགེཝ སུརིཡུགྒམནཀཱལེ ¶ . སིཡཱཏི བྷཝེཡྻ. ཨཝཱིཏགནྡྷནྟི ¶ ཨཝིགཏགནྡྷཾ. ཨངྒཱིརསནྟི བྷགཝཏོ ཨངྒམངྒེཧི རསྨིཡོ ནིཙྪརནྟི, ཏསྨཱ ཨངྒཱིརསོཏི ཝུཙྩཏི. ཏཔནྟམཱདིཙྩམིཝནྟལིཀྑེཏི དྭིསཧསྶདཱིཔཔརིཝཱརེསུ ཙཏཱུསུ མཧཱདཱིཔེསུ ཨཱལོཀཀརཎཝསེན ཨནྟལིཀྑེ ཏཔནྟཾ ཨཱདིཙྩཾ ཝིཡ ཝིརོཙམཱནཾ. ཨངྒཱིརསཾ པསྶཱཏི ཨཏྟཱནམེཝ ཝཱ མཧཱཛནཾ ཝཱ སནྡྷཱཡ ཨེཝཾ ཝདཏི.

༡༩༦. ཚཊྛེ མཧཱསུཔིནཱཏི མཧནྟེཧི པུརིསེཧི པསྶིཏབྦཏོ མཧནྟཱནཉྩ ཨཏྠཱནཾ ནིམིཏྟབྷཱཝཏོ མཧཱསུཔིནཱ. པཱཏུརཧེསུནྟི པཱཀཊཱ ཨཧེསུཾ. ཏཏྠ སུཔིནཾ པསྶནྟོ ཙཏཱུཧི ཀཱརཎེཧི པསྶཏི དྷཱཏུཀྑོབྷཏོ ཝཱ ཨནུབྷཱུཏཔུབྦཏོ ཝཱ དེཝཏོཔསཾཧཱརཏོ ཝཱ པུབྦནིམིཏྟཏོ ཝཱཏི.

ཏཏྠ པིཏྟཱདཱིནཾ ཁོབྷཀརཎཔཙྩཡཔྤཡོགེན ཁུབྷིཏདྷཱཏུཀོ དྷཱཏུཀྑོབྷཏོ སུཔིནཾ པསྶཏི. པསྶནྟོ ཙ ནཱནཱཝིདྷཾ སུཔིནཾ པསྶཏི པབྦཏཱ པཏནྟོ ཝིཡ, ཨཱཀཱསེན གཙྪནྟོ ཝིཡ, ཝཱལ༹མིགཧཏྠིཙོརཱདཱིཧི ཨནུབདྡྷོ ཝིཡ ཙ. ཨནུབྷཱུཏཔུབྦཏོ པསྶནྟོ པུབྦེ ཨནུབྷཱུཏཔུབྦཾ ཨཱརམྨཎཾ པསྶཏི. དེཝཏོཔསཾཧཱརཏོ པསྶནྟསྶ དེཝཏཱ ཨཏྠཀཱམཏཱཡ ཝཱ ཨནཏྠཀཱམཏཱཡ ཝཱ ཨཏྠཱཡ ཝཱ ཨནཏྠཱཡ ཝཱ ནཱནཱཝིདྷཱནི ཨཱརམྨཎཱནི ཨུཔསཾཧརནྟི. སོ ཏཱསཾ དེཝཏཱནཾ ཨཱནུབྷཱཝེན ཏཱནི ཨཱརམྨཎཱནི པསྶཏི. པུབྦནིམིཏྟཏོ པསྶནྟོ པུཉྙཱཔུཉྙཝསེན ཨུཔྤཛྫིཏུཀཱམསྶ ཨཏྠསྶ ཝཱ ཨནཏྠསྶ ཝཱ པུབྦནིམིཏྟབྷཱུཏཾ སུཔིནཾ པསྶཏི བོདྷིསཏྟམཱཏཱ ཝིཡ པུཏྟཔཊིལཱབྷནིམིཏྟཾ, ཀོསལརཱཛཱ ཝིཡ སོལ༹ས སུཔིནེ, ཨཡམེཝ བྷགཝཱ བོདྷིསཏྟབྷཱུཏོ ཨིམེ པཉྩ མཧཱསུཔིནེ ཝིཡ ཙཱཏི.

ཏཏྠ ཡཾ དྷཱཏུཀྑོབྷཏོ ཨནུབྷཱུཏཔུབྦཏོ ཙ སུཔིནེ པསྶཏི, ན ཏཾ སཙྩཾ ཧོཏི. ཡཾ དེཝཏོཔསཾཧཱརཏོ པསྶཏི, ཏཾ སཙྩཾ ཝཱ ཧོཏི ཨལིཀཾ ཝཱ. ཀུདྡྷཱ ཧི དེཝཏཱ ཨུཔཱཡེན ¶ ཝིནཱསེཏུཀཱམཱ ཝིཔརཱིཏམྤི ཀཏྭཱ དསྶེནྟི. ཡཾ པན པུབྦནིམིཏྟཏོ པསྶཏི, ཏཾ ཨེཀནྟཾ སཙྩམེཝ ¶ ཧོཏི. ཨེཏེསཾ ཙཏུནྣཾ མཱུལཀཱརཎཱནཾ སཾསགྒབྷེདཏོཔི སུཔིནབྷེདོ ཧོཏིཡེཝ.

ཏཾ པནེཏཾ ཙཏུབྦིདྷམྤི སུཔིནཾ སེཁཔུཐུཛྫནཱཝ པསྶནྟི ཨཔྤཧཱིནཝིཔལླཱསཏྟཱ, ཨསེཁཱ ན ¶ པསྶནྟི པཧཱིནཝིཔལླཱསཏྟཱ. ཀིཾ པནེཏཾ པསྶནྟོ སུཏྟོ པསྶཏི པཊིབུདྡྷོ, ཨུདཱཧུ ནེཝ སུཏྟོ ན པཊིབུདྡྷོཏི? ཀིཉྩེཏྠ ཡདི ཏཱཝ སུཏྟོ པསྶཏི, ཨབྷིདྷམྨཝིརོདྷོ ཨཱཔཛྫཏི. བྷཝངྒཙིཏྟེན ཧི སུཔཏི, ཏཾ རཱུཔནིམིཏྟཱདིཨཱརམྨཎཾ རཱགཱདིསམྤཡུཏྟཾ ཝཱ ན ཧོཏི. སུཔིནཾ པསྶནྟསྶ ཙ ཨཱིདིསཱནི ཙིཏྟཱནི ཨུཔྤཛྫནྟི. ཨཐ པཊིབུདྡྷོ པསྶཏི, ཝིནཡཝིརོདྷོ ཨཱཔཛྫཏི. ཡཉྷི པཊིབུདྡྷོ པསྶཏི, ཏཾ སབྦོཧཱརིཀཙིཏྟེན པསྶཏི. སབྦོཧཱརིཀཙིཏྟེན ཙ ཀཏེ ཝཱིཏིཀྐམེ ཨནཱཔཏྟི ནཱམ ནཏྠི. སུཔིནཾ པསྶནྟེན པན ཀཏེཔི ཝཱིཏིཀྐམེ ཨེཀནྟཾ ཨནཱཔཏྟི ཨེཝ. ཨཐ ནེཝ སུཏྟོ ན པཊིབུདྡྷོ པསྶཏི, ན ནཱམ པསྶཏི. ཨེཝཉྩ སཏི སུཔིནསྶ ཨབྷཱཝོ ཙ ཨཱཔཛྫཏི? ན ཨབྷཱཝོ. ཀསྨཱ? ཡསྨཱ ཀཔིམིདྡྷཔརེཏོ པསྶཏི. ཝུཏྟཉྷེཏཾ – ‘‘ཀཔིམིདྡྷཔརེཏོ ཁོ, མཧཱརཱཛ, སུཔིནཾ པསྶཏཱི’’ཏི.

ཀཔིམིདྡྷཔརེཏོཏི མཀྐཊནིདྡཱཡ ཡུཏྟོ. ཡཐཱ ཧི མཀྐཊསྶ ནིདྡཱ ལཧུཔརིཝཏྟཱ ཧོཏི, ཨེཝཾ ཡཱ ནིདྡཱ པུནཔྤུནཾ ཀུསལཱདིཙིཏྟཝོཀིཎྞཏྟཱ ལཧུཔརིཝཏྟཱ, ཡསྶཱ པཝཏྟིཡཾ པུནཔྤུནཾ བྷཝངྒཏོ ཨུཏྟརཎཾ ཧོཏི, ཏཱཡ ཡུཏྟོ སུཔིནཾ པསྶཏི. ཏེནཱཡཾ སུཔིནོ ཀུསལོཔི ཧོཏི ཨཀུསལོཔི ཨབྱཱཀཏོཔི. ཏཏྠ སུཔིནནྟེ ཙེཏིཡཝནྡནདྷམྨསྶཝནདྷམྨདེསནཱདཱིནི ¶ ཀརོནྟསྶ ཀུསལོ, པཱཎཱཏིཔཱཏཱདཱིནི ཀརོནྟསྶ ཨཀུསལོ, དྭཱིཧི ཨནྟེཧི མུཏྟོ ཨཱཝཛྫནཏདཱརམྨཎཀྑཎེ ཨབྱཱཀཏོཏི ཝེདིཏབྦོ. སྭཱཡཾ དུབྦལཝཏྠུཀཏྟཱ ཙེཏནཱཡ པཊིསནྡྷིཾ ཨཱཀཌྜྷིཏུཾ ཨསམཏྠོ. པཝཏྟེ པན ཨཉྙེཧི ཀུསལཱཀུསལེཧི ཨུཔཏྠམྦྷིཏོ ཝིཔཱཀཾ དེཏི. ཀིཉྩཱཔི ཝིཔཱཀཾ དེཏི, ཨཐ ཁོ ཨཝིསཡེ ཨུཔྤནྣཏྟཱ ཨབྦོཧཱརིཀཱཝ སུཔིནནྟཙེཏནཱ. སོ པནེས སུཔིནོ ཀཱལཝསེནཔི དིཝཱ ཏཱཝ དིཊྛོ ན སམེཏི, ཏཐཱ པཋམཡཱམེ མཛ྄ཛྷིམཡཱམེ པཙྪིམཡཱམེ ཙ. བལཝཔཙྩཱུསེ པན ཨསིཏཔཱིཏཁཱཡིཏེ སམྨཱ པརིཎཱམཾ གཏེ ཀཱཡསྨིཾ ཨོཛཱཡ པཏིཊྛིཏཱཡ ཨརུཎེ ཨུགྒཙྪམཱནེཝ དིཊྛོ ¶ སུཔིནོ སམེཏི. ཨིཊྛནིམིཏྟཾ སུཔིནཾ པསྶནྟོ ཨིཊྛཾ པཊིལབྷཏི, ཨནིཊྛནིམིཏྟཾ པསྶནྟོ ཨནིཊྛཾ.

ཨིམེ པན པཉྩ མཧཱསུཔིནེ ནེཝ ལོཀིཡམཧཱཛནོ པསྶཏི, ན མཧཱརཱཛཱནོ, ན ཙཀྐཝཏྟིརཱཛཱནོ, ན ཨགྒསཱཝཀཱ, ན པཙྩེཀབུདྡྷཱ, ན སམྨཱསམྦུདྡྷཱ, ཨེཀོ སབྦཉྙུབོདྷིསཏྟོཡེཝ པསྶཏི. ཨམྷཱཀཾ པན བོདྷིསཏྟོ ཀདཱ ཨིམེ སུཔིནེ པསྶཱིཏི? ‘‘སྭེ བུདྡྷོ བྷཝིསྶཱམཱི’’ཏི ཙཱཏུདྡསིཡཾ པཀྑསྶ རཏྟིཝིབྷཱཡནཀཱལེ པསྶི. ཏེརསིཡནྟིཔི ཝདནྟིཡེཝ. སོ ཨིམེ སུཔིནེ དིསྭཱ ཨུཊྛཱཡ པལླངྐཾ ཨཱབྷུཉྫིཏྭཱ ནིསིནྣོ ཙིནྟེསི – ‘‘སཙེ མཡཱ ¶ ཀཔིལཝཏྠུནགརེ ཨིམེ སུཔིནཱ དིཊྛཱ ཨསྶུ, པིཏུ མཧཱརཱཛསྶ ཀཐེཡྻཾ. སཙེ པན མེ མཱཏཱ ཛཱིཝེཡྻ, ཏསྶཱ ཀཐེཡྻཾ. ཨིམསྨིཾ ཁོ པན ཋཱནེ ཨིམེསཾ པཊིགྒཱཧཀོ ནཱམ ནཏྠི, ཨཧམེཝ པཊིགཎྷིསྶཱམཱི’’ཏི. ཏཏོ ‘‘ཨིདཾ ཨིམསྶ ¶ པུབྦནིམིཏྟཾ ཨིདཾ ཨིམསྶཱ’’ཏི སཡམེཝ སུཔིནེ པཊིགྒཎྷིཏྭཱ ཨུརུཝེལགཱམེ སུཛཱཏཱཡ དིནྣཾ པཱཡཱསཾ པརིབྷུཉྫིཏྭཱ བོདྷིམཎྜཾ ཨཱརུཡ྄ཧ བོདྷིཾ པཏྭཱ ཨནུཀྐམེན ཛེཏཝནེ ཝིཧརནྟོ ཨཏྟནོ མཀུལབུདྡྷཀཱལེ དིཊྛེ པཉྩ མཧཱསུཔིནེ ཝིཏྠཱརེཏུཾ བྷིཀྑཱུ ཨཱམནྟེཏྭཱ ཨིམཾ དེསནཾ ཨཱརབྷི.

ཏཏྠ མཧཱཔཐཝཱིཏི ཙཀྐཝཱལ༹གབྦྷཾ པཱུརེཏྭཱ ཋིཏཱ མཧཱཔཐཝཱི. མཧཱསཡནཾ ཨཧོསཱིཏི སིརིསཡནཾ ཨཧོསི. ཨོཧིཏོཏི ཋཔིཏོ. སོ པན ན ཨུདཀསྨིཾཡེཝ ཋཔིཏོ ཨཧོསི, ཨཐ ཁོ པཱཙཱིནསམུདྡསྶ ཨུཔརཱུཔརིབྷཱགེན གནྟྭཱ པཱཙཱིནཙཀྐཝཱལ༹མཏྠཀེ ཋཔིཏོ ཨཧོསཱིཏི ཝེདིཏབྦོ. པཙྪིམེ སམུདྡེ དཀྑིཎེ སམུདྡེཏི ཨེཏེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཏིརིཡཱ ནཱམ ཏིཎཛཱཏཱིཏི དབྦཏིཎཾ ཝུཙྩཏི. ནཱབྷིཡཱ ཨུགྒནྟྭཱ ནབྷཾ ཨཱཧཙྩ ཋིཏཱ ཨཧོསཱིཏི ནངྒལམཏྟེན རཏྟདཎྜེན ནཱབྷིཏོ ཨུགྒནྟྭཱ པསྶནྟསྶ པསྶནྟསྶེཝ ཝིདཏྠིམཏྟཾ རཏནམཏྟཾ བྱཱམམཏྟཾ ཡཊྛིམཏྟཾ གཱཝུཏམཏྟཾ ཨཌྜྷཡོཛནམཏྟཾ ཡོཛནམཏྟནྟི ཨེཝཾ ཨུགྒནྟྭཱ ཨུགྒནྟྭཱ ཨནེཀཡོཛནསཧསྶཾ ནབྷཾ ཨཱཧཙྩ ཋིཏཱ ཨཧོསི. པཱདེཧི ཨུསྶཀྐིཏྭཱཏི ཨགྒནཁཏོ པཊྛཱཡ པཱདེཧི ཨབྷིརུཧིཏྭཱ. ནཱནཱཝཎྞཱཏི ཨེཀོ ནཱིལཝཎྞོ, ཨེཀོ པཱིཏཝཎྞོ, ཨེཀོ ལོཧིཏཝཎྞོ, ཨེཀོ པཎྜུཔལཱསཝཎྞོཏི ཨེཝཾ ནཱནཱཝཎྞཱ. སེཏཱཏི པཎྜརཱ པརིསུདྡྷཱ. མཧཏོ མཱིལ༹ྷཔབྦཏསྶཱཏི ཏིཡོཛནུབྦེདྷསྶ གཱུཐཔབྦཏསྶ. ཨུཔརཱུཔརི ¶ ཙངྐམཏཱིཏི མཏྠཀམཏྠཀེ ཙངྐམཏི ¶ . དཱིགྷཱཡུཀབུདྡྷཱ པན ཏིཡོཛནིཀེ མཱིལ༹ྷཔབྦཏེ ཨནུཔཝིསིཏྭཱ ནིསིནྣཱ ཝིཡ ཧོནྟི.

ཨེཝཾ ཨེཏྟཀེན ཋཱནེན པུབྦནིམིཏྟཱནི དསྶེཏྭཱ ཨིདཱནི སཧ པུབྦནིམིཏྟེཧི པཊིལཱབྷཾ དསྶེཏུཾ ཡམྤི, བྷིཀྑཝེཏིཨཱདིམཱཧ. ཏཏྠ སབྦགུཎདཱཡཀཏྟཱ བུདྡྷཱནཾ ཨརཧཏྟམགྒོ ཨནུཏྟརཱ སམྨཱསམྦོདྷི ནཱམ. ཏསྨཱ ཡཾ སོ ཙཀྐཝཱལ༹མཧཱཔཐཝིཾ སིརིསཡནབྷཱུཏཾ ཨདྡས, ཏཾ བུདྡྷབྷཱཝསྶ པུབྦནིམིཏྟཾ. ཡཾ ཧིམཝནྟཔབྦཏརཱཛཱནཾ བིམྦོཧནཾ ཨདྡས, ཏཾ སབྦཉྙུཏཉྙཱཎབིམྦོཧནསྶ པུབྦནིམིཏྟཾ. ཡཾ ཙཏྟཱརོ ཧཏྠཔཱདེ ཙཀྐཝཱལ༹མཏྠཀེ ཋིཏེ ཨདྡས, ཏཾ དྷམྨཙཀྐསྶ ཨཔྤཊིཝཏྟིཡབྷཱཝེ པུབྦནིམིཏྟཾ. ཡཾ ཨཏྟཱནཾ ཨུཏྟཱནཀཾ ནིཔནྣཾ ཨདྡས, ཏཾ ཏཱིསུ བྷཝེསུ ཨཝཀུཛྫཱནཾ སཏྟཱནཾ ཨུཏྟཱནམུཁབྷཱཝསྶ པུབྦནིམིཏྟཾ. ཡཾ ཨཀྑཱིནི ཨུམྨཱིལེཏྭཱ པསྶནྟོ ¶ ཝིཡ ཨཧོསི, ཏཾ དིབྦཙཀྑུཔཊིལཱབྷསྶ པུབྦནིམིཏྟཾ. ཡཾ ཡཱཝ བྷཝགྒཱ ཨེཀཱལོཀཾ ཨཧོསི, ཏཾ ཨནཱཝརཎཉཱཎསྶ པུབྦནིམིཏྟཾ. སེསཾ པཱལི༹ཝསེནེཝ ཝེདིཏབྦནྟི.

༡༩༧. སཏྟམེ ནེམིཏྟཱཏི ནིམིཏྟཔཱཋཀཱ. ཏེཛོདྷཱཏུ པཀུཔྤཏཱིཏི མཧཱཨགྒིཀྑནྡྷོ ཨུཔྤཛྫཏི. པཱཎིནཱ ཨུདཀཾ སམྤཊིཙྪིཏྭཱཏི ཨུཔྤནྣཾ ཨུཏུསམུཊྛཱནཾ ཨུདཀཾ ཏིཡོཛནསཏེན ཧཏྠེན པཊིགྒཧེཏྭཱ. པམཏྟཱ ཧོནྟཱིཏི ཨཏྟནོ ཀཱིལཱ༹ཡ པམཏྟཱ ཧོནྟི ཝིཔྤཝུཊྛསཏིནོ. ཏེསཉྷི སཀཱཡ རཏིཡཱ ‘‘རམཱམཱ’’ཏི ཙིཏྟེ ཨུཔྤནྣེ ཨཀཱལེཔི ¶ དེཝོ ཝསྶཏི, ཏདབྷཱཝེ ན ཝསྶཏི. ཏཾ སནྡྷཱཡེཏཾ ཝུཏྟཾ – ‘‘ན ཀཱལཝསྶ’’ནྟི. ཨཊྛམནཝམཱནི ཨུཏྟཱནཏྠཱནེཝ.

༢༠༠. དསམེ ནིསྶཱརཎཱིཡཱཏི ནིསྶཊཱ ཝིསཉྙུཏྟཱ. དྷཱཏུཡོཏི ཨཏྟསུཉྙསབྷཱཝཱ. ཀཱམཾ མནསིཀརོཏོཏི ཀཱམཾ མནསིཀརོནྟསྶ, ཨསུབྷཛ྄ཛྷཱནཏོ ཝུཊྛཱཡ ཨགདཾ གཧེཏྭཱ ཝིསཾ ཝཱིམཾསནྟོ ཝིཡ ཝཱིམཾསནཏྠཾ ཀཱམཱབྷིམུཁཾ ཙིཏྟཾ པེསེནྟསྶཱཏི ཨཏྠོ. ན པཀྑནྡཏཱིཏི ནཔྤཝིསཏི. ནཔྤསཱིདཏཱིཏི པསཱདཾ ནཱཔཛྫཏི. ན སནྟིཊྛཏཱིཏི ནཔྤཏིཊྛཧཏི. ན ཝིམུཙྩཏཱིཏི ན ཨདྷིམུཙྩཏི. ཡཐཱ པན ཀུཀྐུཊཔཏྟཾ ཝཱ ནྷཱརུདདྡུལཾ ཝཱ ཨགྒིམྷི པཀྑིཏྟཾ པཊིལཱིཡཏི པཏིཀུཊཏི པཏིཝཊྚཏི ན སཾཔསཱརཱིཡཏི, ཨེཝཾ པཊིལཱིཡཏི ¶ ན སཾཔསཱརཱིཡཏི. ནེཀྑམྨཾ ཁོ པནཱཏི ཨིདྷ ནེཀྑམྨཾ ནཱམ ཨསུབྷེསུ པཋམཛ྄ཛྷཱནཾ, ཏདསྶ མནསིཀརོཏོ ཙིཏྟཾ པཀྑནྡཏི. ཏསྶ ཏཾ ཙིཏྟནྟི ཏསྶ ཏཾ ཨསུབྷཛ྄ཛྷཱནཙིཏྟཾ. སུགཏནྟི གོཙརེ གཏཏྟཱ སུཊྛུ གཏཾ. སུབྷཱཝིཏནྟི ཨཧཱནབྷཱགིཡཏྟཱ སུཊྛུ བྷཱཝིཏཾ. སུཝུཊྛིཏནྟི ཀཱམཏོ ཝུཊྛིཏཾ. སུཝིམུཏྟནྟི ཀཱམེཧི སུཊྛུ ཝིམུཏྟཾ. ཀཱམཔཙྩཡཱ ཨཱསཝཱ ནཱམ ཀཱམཧེཏུཀཱ ཙཏྟཱརོ ཨཱསཝཱ. ཝིགྷཱཏཱཏི དུཀྑཱ. པརིལཱ༹ཧཱཏི ¶ ཀཱམརཱགཔརིལཱ༹ཧཱ. ན སོ ཏཾ ཝེདནཾ ཝེདིཡཏཱིཏི སོ ཏཾ ཀཱམཝེདནཾ ཝིགྷཱཏཔརིལཱ༹ཧཝེདནཉྩ ན ཝེདིཡཏི. ཨིདམཀྑཱཏཾ ཀཱམཱནཾ ནིསྶརཎནྟི ཨིདཾ ཨསུབྷཛ྄ཛྷཱནཾ ཀཱམེཧི ནིསྶཊཏྟཱ ཀཱམཱནཾ ནིསྶརཎནྟི ཨཀྑཱཏཾ. ཡོ པན ཏཾ ཛྷཱནཾ པཱདཀཾ ཀཏྭཱ སངྑཱརེ སམྨསནྟོ ཏཏིཡམགྒཾ པཏྭཱ ཨནཱགཱམིཕལེན ནིབྦཱནཾ དིསྭཱ ‘‘པུན ཀཱམཱ ནཱམ ནཏྠཱི’’ཏི ཛཱནཱཏི. ཏསྶ ཙིཏྟཾ ཨཙྩནྟནིསྶརཎམེཝ. སེསཔདེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ.

ཨཡཾ ¶ པན ཝིསེསོ – དུཏིཡཝཱརེ མེཏྟཱཛྷཱནཱནི བྱཱཔཱདསྶ ནིསྶརཎཾ ནཱམ. ཏཏིཡཝཱརེ ཀརུཎཱཛྷཱནཱནི ཝིཧིཾསཱཡ ནིསྶརཎཾ ནཱམ. ཙཏུཏྠཝཱརེ ཨརཱུཔཛ྄ཛྷཱནཱནི རཱུཔཱནཾ ནིསྶརཎཾ ནཱམ. ཨཙྩནྟནིསྶརཎཉྩེཏྠ ཨརཧཏྟཕལཾ ཡོཛེཏབྦཾ. པཉྩམཝཱརེ སཀྐཱཡཾ མནསིཀརོཏོཏི སུདྡྷསངྑཱརེ པརིགྒཎྷིཏྭཱ ཨརཧཏྟཾ པཏྟསྶ སུཀྑཝིཔསྶཀསྶ ཕལསམཱཔཏྟིཏོ ཝུཊྛཱཡ ཝཱིམཾསནཏྠཾ པཉྩུཔཱདཱནཀྑནྡྷཱབྷིམུཁཾ ཙིཏྟཾ པེསེནྟསྶ. ཨིདམཀྑཱཏཾ སཀྐཱཡསྶ ནིསྶརཎནྟི ཨིདཾ ཨརཧཏྟམགྒེན ཙ ཕལེན ཙ ནིབྦཱནཾ དིསྭཱ ཋིཏསྶ བྷིཀྑུནོ ‘‘པུན སཀྐཱཡོ ནཏྠཱི’’ཏི ཨུཔྤནྣཾ ཨརཧཏྟཕལསམཱཔཏྟིཙིཏྟཾ སཀྐཱཡསྶ ནིསྶརཎནྟི ཨཀྑཱཏཾ. ཨིདཱནི ཨེཝཾ སཀྐཱཡནིསྶརཎཾ ནིརོདྷཾ པཏྭཱ ཋིཏསྶ ཁཱིཎཱསཝསྶ ཝཎྞཾ ཀཐེནྟོ ཏསྶ ཀཱམནནྡཱིཔི ནཱནུསེཏཱིཏིཨཱདིམཱཧ. ཏཏྠ ནཱནུསེཏཱིཏི ན ནིབྦཏྟཏི. ཨནནུསཡཱཏི ཨནིབྦཏྟིཡཱ. སེསམེཏྠ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝཱཏི.

༢༠༡. པཉྩམསྶ ¶ ¶ ¶ པཋམེ ཀིམིལཱཡནྟི ཨེཝཾནཱམཀེ ནགརེ. ནིཙུལཝནེཏི མུཙལིནྡཝནེ. ཨེཏདཝོཙཱཏི ཨཡཾ ཀིར ཐེརོ ཏསྨིཾཡེཝ ནགརེ སེཊྛིཔུཏྟོ སཏྠུ སནྟིཀེ པབྦཛིཏྭཱ པུབྦེནིཝཱསཉཱཎཾ པཊིལབྷི. སོ ཨཏྟནཱ ནིཝུཏྠཾ ཁནྡྷསནྟཱནཾ ཨནུསྶརནྟོ ཀསྶཔདསབལསྶ སཱསནོསཀྐནཀཱལེ པབྦཛིཏྭཱ ཙཏཱུསུ པརིསཱསུ སཱསནེ ཨགཱརཝཾ ཀརོནྟཱིསུ ནིསྶེཎིཾ བནྡྷིཏྭཱ པབྦཏཾ ཨཱརུཡ྄ཧ ཏཏྠ སམཎདྷམྨཾ ཀཏྭཱ ཨཏྟནོ ནིཝུཏྠབྷཱཝཾ ཨདྡས. སོ ‘‘སཏྠཱརཾ ཨུཔསངྐམིཏྭཱ ཏཾ ཀཱརཎཾ པུཙྪིསྶཱམཱི’’ཏི ཨེཏཾ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷནྟེ’’ཏིཨཱདིཝཙནཾ ཨཝོཙ.

སཏྠརི ཨགཱརཝཱ ཝིཧརནྟི ཨཔྤཏིསྶཱཏི སཏྠརི གཱརཝཉྩེཝ ཛེཊྛཀབྷཱཝཉྩ ཨནུཔཊྛཔེཏྭཱ ཝིཧརནྟི. སེསེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཏཏྠ ཙེཏིཡངྒཎཱདཱིསུ ཚཏྟཾ དྷཱརེཏྭཱ ཨུཔཱཧནཱ ཨཱརུཡ྄ཧ ཝིཙརནྟོ ནཱནཔྤཀཱརཉྩ ནིརཏྠཀཀཐཾ ཀཐེནྟོ སཏྠརི ཨགཱརཝོ ཝིཧརཏི ནཱམ. དྷམྨསྶཝནགྒེ པན ནིསཱིདིཏྭཱ ནིདྡཱཡནྟོ ཙེཝ ནཱནཔྤཀཱརཉྩ ནིརཏྠཀཀཐཾ ཀཐེནྟོ དྷམྨེ ཨགཱརཝོ ཝིཧརཏི ནཱམ. སངྒྷམཛ྄ཛྷེ བཱཧཱཝིཀྑེཔཀཾ ནཱནཏྟཀཐཾ ཀཐེནྟོ ཐེརནཝམཛ྄ཛྷིམེསུ ཙ ཙིཏྟཱིཀཱརཾ ཨཀརོནྟོ སངྒྷེ ཨགཱརཝོ ཝིཧརཏི ནཱམ. སིཀྑཾ ཨཔརིཔཱུརེནྟོ སིཀྑཱཡ ཨགཱརཝོ ཝིཧརཏི ནཱམ. ཨཉྙམཉྙཾ ཀལཧབྷཎྜནཱདཱིནི ཀརོནྟོ ཨཉྙམཉྙཾ ཨགཱརཝོ ཝིཧརཏི ནཱམ. དུཏིཡཾ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝ.

༢༠༣-༢༠༤. ཏཏིཡེ ¶ ཨཛྫཝེནཱཏི ཨུཛུབྷཱཝེན ཨཝངྐགམནེན. ཛཝེནཱཏི ¶ པདཛཝེན. མདྡཝེནཱཏི སརཱིརམུདུཏཱཡ. ཁནྟིཡཱཏི ཨདྷིཝཱསནཀྑནྟིཡཱ. སོརཙྩེནཱཏི སུཙིསཱིལཏཱཡ. བྷིཀྑུཝཱརེ ཨཛྫཝནྟི ཉཱཎསྶ ཨུཛུཀགམནཾ. ཛཝོཏི སཱུརཾ ཧུཏྭཱ ཉཱཎསྶ གམནབྷཱཝོ. མདྡཝནྟི ¶ སཱིལམདྡཝཾ. ཁནྟཱིཏི ཨདྷིཝཱསནཀྑནྟིཡེཝ. སོརཙྩཾ སུཙིསཱིལཏཱཡེཝ. ཙཏུཏྠེ པཉྩ བལཱནི མིསྶཀཱནི ཀཐིཏཱནི.

༢༠༥. པཉྩམེ ཙེཏོཁིལཱཏི ཙིཏྟསྶ ཐདྡྷབྷཱཝཱ, ཀཙཝརབྷཱཝཱ, ཁཱཎུཀབྷཱཝཱ. སཏྠརི ཀངྑཏཱིཏི སཏྠུ སརཱིརེ ཝཱ གུཎེ ཝཱ ཀངྑཏི. སརཱིརེ ཀངྑམཱནོ ‘‘དྭཏྟིཾསཝརཔུརིསལཀྑཎཔཊིམཎྜིཏཾ ནཱམ སརཱིརཾ ཨཏྠི ནུ ཁོ ནཏྠཱི’’ཏི ཀངྑཏི, གུཎེ ཀངྑམཱནོ ‘‘ཨཏཱིཏཱནཱགཏཔཙྩུཔྤནྣཛཱནནསམཏྠཾ སབྦཉྙུཏཉྙཱཎཾ ཨཏྠི ནུ ཁོ ནཏྠཱི’’ཏི ཀངྑཏི. ཝིཙིཀིཙྪཏཱིཏི ཝིཙིནནྟོ ཀིཙྪཏི, དུཀྑཾ ཨཱཔཛྫཏི, ཝིནིཙྪེཏུཾ ན སཀྐོཏི. ནཱདྷིམུཙྩཏཱིཏི ཨེཝམེཏནྟི ཨདྷིམོཀྑཾ ན པཊིལབྷཏི. ན སམྤསཱིདཏཱིཏི གུཎེསུ ཨོཏརིཏྭཱ ནིབྦིཙིཀིཙྪབྷཱཝེན པསཱིདིཏུཾ ཨནཱཝིལོ བྷཝིཏུཾ ན སཀྐོཏི. ཨཱཏཔྤཱཡཱཏི ཀིལེསསནྟཱཔཀཝཱིརིཡཀརཎཏྠཱཡ. ཨནུཡོགཱཡཱཏི པུནཔྤུནཾ ཡོགཱཡ. སཱཏཙྩཱཡཱཏི སཏཏཀིརིཡཱཡ. པདྷཱནཱཡཱཏི པདཧནཏྠཱཡ. ཨཡཾ པཋམོ ཙེཏོཁིལོཏི ཨཡཾ སཏྠརི ཝིཙིཀིཙྪཱསངྑཱཏོ ¶ པཋམོ ཙིཏྟསྶ ཐདྡྷབྷཱཝོ ཨེཝམེཏསྶ བྷིཀྑུནོ ཨཔྤཧཱིནོ ཧོཏི.

དྷམྨེཏི པརིཡཏྟིདྷམྨེ ཙ པཊིཝེདྷདྷམྨེ ཙ. པརིཡཏྟིདྷམྨེ ཀངྑམཱནོ ‘‘ཏེཔིཊཀཾ བུདྡྷཝཙནཾ ཙཏུརཱསཱིཏིདྷམྨཀྑནྡྷསཧསྶཱནཱིཏི ཝདནྟི, ཨཏྠི ནུ ཁོ ཨེཏཾ ནཏྠཱི’’ཏི ཀངྑཏི. པཊིཝེདྷདྷམྨེ ཀངྑམཱནོ ‘‘ཝིཔསྶནཱནིསྶནྡོ མགྒོ ནཱམ, མགྒནིསྶནྡཾ ཕལཾ ནཱམ, སབྦསངྑཱརཔཊིནིསྶགྒོ ནིབྦཱནཾ ནཱམཱཏི ཝདནྟི, ཏཾ ཨཏྠི ནུ ཁོ ནཏྠཱི’’ཏི ཀངྑཏི. སངྒྷེ ཀངྑཏཱིཏི ‘‘ཨུཛུཔྤཊིཔནྣོ’’ཏིཨཱདཱིནཾ པདཱནཾ ཝསེན ‘‘ཨེཝརཱུཔཾ པཊིཔདཾ པཊིཔནྣོ ཙཏྟཱརོ མགྒཊྛཱ ཙཏྟཱརོ ཕལཊྛཱཏི ཨཊྛནྣཾ པུགྒལཱནཾ སམཱུཧབྷཱུཏོ སངྒྷོ ནཱམ ཨཏྠི ནུ ཁོ ནཏྠཱི’’ཏི ཀངྑཏི. སིཀྑཱཡ ཀངྑམཱནོ ‘‘ཨདྷིསཱིལསིཀྑཱ ནཱམ ཨདྷིཙིཏྟཨདྷིཔཉྙཱསིཀྑཱ ནཱམཱཏི ཝདནྟི, སཱ ཨཏྠི ནུ ཁོ ¶ ནཏྠཱི’’ཏི ཀངྑཏི. ཨཡཾ པཉྩམོཏི ཨཡཾ སབྲཧྨཙཱརཱིསུ ཀོཔསངྑཱཏོ པཉྩམོ ཙིཏྟསྶ ཐདྡྷབྷཱཝོ ཀཙཝརབྷཱཝོ ཁཱཎུཀབྷཱཝོ.

༢༠༦. ཚཊྛེ ཙེཏསོཝིནིབནྡྷཱཏི ཙིཏྟཾ ཝིནིབནྡྷིཏྭཱ མུཊྛིཡཾ ཀཏྭཱ ཝིཡ གཎྷནྟཱིཏི ཙེཏསོཝིནིབནྡྷཱ. ཀཱམེཏི ཝཏྠུཀཱམེཔི ཀིལེསཀཱམེཔི. ཀཱཡེཏི ¶ ཨཏྟནོ ཀཱཡེ. རཱུཔེཏི བཧིདྡྷཱརཱུཔེ. ཡཱཝདཏྠནྟི ཡཏྟཀཾ ཨིཙྪཏི, ཏཏྟཀཾ. ཨུདརཱཝདེཧཀནྟི ཨུདརཔཱུརཾ. ཏཉྷི ཨུདརཾ ཨཝདེཧནཏོ ཨུདརཱཝདེཧཀནྟི ཝུཙྩཏི. སེཡྻསུཁནྟི མཉྩཔཱིཋསུཁཾ, ཨུཏུསུཁཾ ཝཱ. པསྶསུཁནྟི ¶ ཡཐཱ སམྤརིཝཏྟཀཾ སཡནྟསྶ དཀྑིཎཔསྶ ཝཱམཔསྶཱནཾ སུཁཾ ཧོཏི, ཨེཝཾ ཨུཔྤནྣསུཁཾ. མིདྡྷསུཁནྟི ནིདྡཱསུཁཾ. ཨནུཡུཏྟོཏི ཡུཏྟཔྤཡུཏྟོ ཝིཧརཏི. པཎིདྷཱཡཱཏི པཏྠཡིཏྭཱ. སཱིལེནཱཏིཨཱདཱིསུ སཱིལནྟི ཙཏུཔཱརིསུདྡྷིསཱིལཾ. ཝཏནྟི ཝཏསམཱདཱནཾ. ཏཔོཏི ཏཔཙརཎཾ. བྲཧྨཙརིཡནྟི མེཐུནཝིརཏི. དེཝོ ཝཱ བྷཝིསྶཱམཱིཏི མཧེསཀྑདེཝོ ཝཱ བྷཝིསྶཱམི. དེཝཉྙཏརོ ཝཱཏི ཨཔྤེསཀྑདེཝེསུ ཝཱ ཨཉྙཏརོཏི.

༢༠༧-༢༠༨. སཏྟམེ ཝཱཏཾ ཨནུལོམེཏཱིཏི ཝཱཏཾ ཨནུལོམེཏྭཱ ཧརཏི. ཝཏྠིཾ སོདྷེཏཱིཏི དྷམནིཡོ སུདྡྷཱ ཀརོཏི. ཨཱམཱཝསེསཾ པཱཙེཏཱིཏི སཙེ ཨཱམཱཝསེསཀཾ ཧོཏི, ཏཾ པཱཙེཏི. ཨཊྛམེ ཨཙཀྑུསྶནྟི ན ཙཀྑཱུནཾ ཧིཏཾ, ཙཀྑུཾ ཝིསུདྡྷཾ ན ཀརོཏི.

༢༠༩. ནཝམེ ཨཱཡཏཀེནཱཏི དཱིགྷེན, པརིཔུཎྞཔདབྱཉྫནཀཾ གཱཐཱཝཏྟཉྩ ཝིནཱསེཏྭཱ པཝཏྟེན. སརཀུཏྟིམྤི ནིཀཱམཡམཱནསྶཱཏི ཨེཝཾ གཱིཏསྶརོ ཀཱཏབྦོཏི སརཀིརིཡཾ པཏྠཡམཱནསྶ. སམཱདྷིསྶ བྷངྒོ ཧོཏཱིཏི སམཐཝིཔསྶནཱཙིཏྟསྶ ཝིནཱསོ ཧོཏི.

༢༡༠. དསམེ ¶ དུཀྑཾ སུཔཏཱིཏི ནཱནཱཝིདྷཾ སུཔིནཾ པསྶནྟོ དུཀྑཾ སུཔཏི. དུཀྑཾ པཊིབུཛ྄ཛྷཏཱིཏི པཊིབུཛ྄ཛྷནྟོཔི ཨུཏྟསིཏྭཱ སལོམཧཾསོ པཊིབུཛ྄ཛྷཏི. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ སཏིསམྤཛཉྙཾ མིསྶཀཾ ཀཐིཏཾ.

༢༡༡. དུཏིཡསྶ ¶ ¶ པཋམེ ཨཀྐོསཀཔརིབྷཱསཀོཏི དསཧི ཨཀྐོསཝཏྠཱུཧི ཨཀྐོསཀོ, བྷཡདསྶནེན པརིབྷཱསཀོ. ཚིནྣཔརིཔནྠོཏི ལོཀུཏྟརཔརིཔནྠསྶ ཚིནྣཏྟཱ ཚིནྣཔརིཔནྠོ. རོགཱཏངྐནྟི རོགོཡེཝ ཀིཙྪཛཱིཝིཀཱཡཱཝཧནཏོ རོགཱཏངྐོ ནཱམ.

༢༡༢. དུཏིཡེ ཨདྷིཀརཎཀཱརཀོཏི ཙཏུནྣཾ ཨདྷིཀརཎཱནཾ ཨཉྙཏརསྶ ཀཱརཀོ. ཨནདྷིགཏནྟི པུབྦེ ཨཔྤཏྟཝིསེསཾ.

༢༡༣. ཏཏིཡེ དུསྶཱིལོཏི ཨསཱིལོ ནིསྶཱིལོ. སཱིལཝིཔནྣོཏི ཝིཔནྣསཱིལོ བྷིནྣསཾཝརོ. པམཱདཱདྷིཀརཎནྟི པམཱདཀཱརཎཱ. ཨིདཉྩ སུཏྟཾ གཧཊྛཱནཾ ཝསེན ཨཱགཏཾ, པབྦཛིཏཱནམྤི པན ལབྦྷཏེཝ ¶ . གཧཊྛོ ཧི ཡེན ཡེན སིཔྤཊྛཱནེན ཛཱིཝིཀཾ ཀཔྤེཏི, ཡདི ཀསིཡཱ, ཡདི ཝཎིཛྫཱཡ, པཱཎཱཏིཔཱཏཱདིཝསེན པམཏྟོ ཏཾ ཏཾ ཡཐཱཀཱལཾ སམྤཱདེཏུཾ ན སཀྐོཏི, ཨཐསྶ མཱུལཾ ཝིནསྶཏི. མཱགྷཱཏཀཱལེཔི པཱཎཱཏིཔཱཏཾ ཨདིནྣཱདཱནཱདཱིནི ཙ ཀརོནྟོ དཎྜཝསེན མཧཏིཾ བྷོགཛཱནིཾ ནིགཙྪཏི. པབྦཛིཏོ དུསྶཱིལོ པམཱདཀཱརཎཱ སཱིལཏོ བུདྡྷཝཙནཏོ ཛྷཱནཏོ སཏྟཨརིཡདྷནཏོ ཙ ཛཱནིཾ ནིགཙྪཏི. གཧཊྛསྶ ‘‘ཨསུཀོ ཨསུཀཀུལེ ཛཱཏོ དུསྶཱིལོ པཱཔདྷམྨོ པརིཙྩཏྟཨིདྷལོཀཔརལོཀོ སལཱཀབྷཏྟམཏྟམྤི ན དེཏཱི’’ཏི ཙཏུཔརིསམཛ྄ཛྷེ པཱཔཀོ ཀིཏྟིསདྡོ ཨབྦྷུགྒཙྪཏི. པབྦཛིཏསྶ ‘‘ཨསུཀོ ནཱསཀྑི སཱིལཾ རཀྑིཏུཾ བུདྡྷཝཙནཾ ¶ གཧེཏུཾ, ཝེཛྫཀམྨཱདཱིཧི ཛཱིཝཏི, ཚཧི ཨགཱརཝེཧི སམནྣཱགཏོ’’ཏི ཨེཝཾ ཨབྦྷུགྒཙྪཏི.

ཨཝིསཱརདོཏི གཧཊྛོ ཏཱཝ ‘‘ཨཝསྶཾ བཧཱུནཾ སནྣིཔཱཏཊྛཱནེ ཀོཙི མམ ཀམྨཾ ཛཱནིསྶཏི, ཨཐ མཾ ནིགྒཎྷིསྶནྟི ཝཱ, རཱཛཀུལསྶ ཝཱ དསྶནྟཱི’’ཏི སབྷཡོ ཨུཔསངྐམཏི. མངྐུབྷཱུཏོ ཙ པཏིཏཀྑནྡྷོ ཨདྷོམུཁོ ¶ ཨངྒུཊྛཀེན བྷཱུམིཾ ཀསནྟོ ནིསཱིདཏི, ཝིསཱརདོ ཧུཏྭཱ ཀཐེཏུཾ ན སཀྐོཏི. པབྦཛིཏོཔི ‘‘བཧཱུ བྷིཀྑཱུ སནྣིཔཏིཏཱ, ཨཝསྶཾ ཀོཙི མམ ཀམྨཾ ཛཱནིསྶཏི, ཨཐ མེ ཨུཔོསཐམྤི པཝཱརཎམྤི ཋཔེཏྭཱ སཱམཉྙཱ ཙཱཝེཏྭཱ ནིཀྐཌྜྷིསྶནྟཱི’’ཏི སབྷཡོ ཨུཔསངྐམཏི, ཝིསཱརདོ ཧུཏྭཱ ཀཐེཏུཾ ན སཀྐོཏི. ཨེཀཙྩོ པན དུསྶཱིལོཔི དཔྤིཏོ ཝིཡ ཙརཏི, སོཔི ཨཛ྄ཛྷཱསཡེན མངྐུ ཧོཏིཡེཝ.

སམྨཱུལ༹ྷོ ཀཱལཾ ཀརོཏཱིཏི ཏསྶ ཧི མརཎམཉྩེ ནིཔནྣསྶ དུསྶཱིལཀམྨཾ སམཱདཱཡ ཝཏྟིཏཊྛཱནཾ ཨཱཔཱཐཾ ཨཱགཙྪཏི. སོ ཨུམྨཱིལེཏྭཱ ཨིདྷལོཀཾ པསྶཏི, ནིམྨཱིལེཏྭཱ པརལོཀཾ. ཏསྶ ཙཏྟཱརོ ཨཔཱཡཱ ཨུཔཊྛཧནྟི, སཏྟིསཏེན སཱིསེ པཧརིཡམཱནོ ཝིཡ ཧོཏི. སོ ‘‘ཝཱརེཐ ཝཱརེཐཱ’’ཏི ཝིརཝནྟོ མརཏི. ཏེན ཝུཏྟཾ – ‘‘སམྨཱུལ༹ྷོ ཀཱལཾ ཀརོཏཱི’’ཏི. པཉྩམཔདཾ ཨུཏྟཱནམེཝ. ཨཱནིསཾསཀཐཱ ཝུཏྟཝིཔརིཡཱཡེན ཝེདིཏབྦཱ.

༢༡༤. ཙཏུཏྠེ བཧུབྷཱཎིསྨིནྟི པཉྙཱཡ ཨཔརིཙྪིནྡིཏྭཱ བཧུཾ བྷཎནྟེ. མནྟབྷཱཎིསྨིནྟི ¶ མནྟཱ ཝུཙྩཏི པཉྙཱ, ཏཱཡ པརིཙྪིནྡིཏྭཱ བྷཎནྟེ.

༢༡༥. པཉྩམེ ¶ ཝེརབཧུལོཏི པུགྒལཝེརེནཔི ཨཀུསལཝེརེནཔི བཧུཝེརོ. ཝཛྫབཧུལོཏི དོསབཧུལོ.

༢༡༦. ཚཊྛེ ལུདྡོཏི དཱརུཎོ ཀཀྑལོ༹. ཝིཔྤཊིསཱརཱིཏི མངྐུབྷཱཝེན སམནྣཱགཏོ.

༢༡༧. སཏྟམེ ཨཔཱསཱདིཀེཏི ཨཔཱསཱདིཀེཧི ཀཱཡཀམྨཱདཱིཧི སམནྣཱགཏེ. པཱསཱདིཀེཏི པསཱདཱཝཧེ པརིསུདྡྷསམཱཙཱརེ. ཨཊྛམནཝམཱནི ཨུཏྟཱནཏྠཱནེཝ.

༢༢༠. དསམེ ¶ པཉྩིམེ, བྷིཀྑཝེ, ཨཱདཱིནཝཱ མདྷུརཱཡནྟི ཨེཀཾ སམཡཾ བྷགཝཱ བྷིཀྑུསངྒྷཔརིཝུཏོ ཙཱརིཀཾ ཙརམཱནོ མདྷུརཱནགརཾ སམྤཱཔུཎིཏྭཱ ཨནྟོནགརཾ པཝིསིཏུཾ ཨཱརབྷི. ཨཐེཀཱ མིཙྪཱདིཊྛིཀཱ ཡཀྑིནཱི ཨཙེལཱ ཧུཏྭཱ དྭེ ཧཏྠེ པསཱརེཏྭཱ ཛིཝ྄ཧཾ ནིལླཱལེཏྭཱ དསབལསྶ པུརཏོ ཨཊྛཱསི. སཏྠཱ ཨནྟོནགརཾ ཨཔྤཝིསིཏྭཱ ཏཏོཝ ནིཀྑམིཏྭཱ ཝིཧཱརཾ ཨགམཱསི. མཧཱཛནོ ཁཱདནཱིཡབྷོཛནཱིཡཉྩེཝ སཀྐཱརསམྨཱནཉྩ ཨཱདཱཡ ཝིཧཱརཾ གནྟྭཱ བུདྡྷཔྤམུཁསྶ བྷིཀྑུསངྒྷསྶ དཱནཾ ཨདཱསི. སཏྠཱ ཏསྶ ནགརསྶ ནིགྒཎྷནཏྠཱཡ ཨིམཾ སུཏྟཾ ཨཱརབྷི. ཏཏྠ ཝིསམཱཏི ན སམཏལཱ. བཧུརཛཱཏི ཝཱཏཔཧརཎཀཱལེ ཨུདྡྷཏེན རཛཀྑནྡྷེན པརིཡོནདྡྷཱ ཝིཡ ཧོཏི. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

༢༢༡. ཏཏིཡསྶ ¶ ¶ པཋམེ ཨནཝཏྠཙཱརིཀནྟི ཨཝཝཏྠིཏཙཱརིཀཾ. སུཏཾ ན པརིཡོདཔེཏཱིཏི ཡམྤིསྶ སུཏཾ ཨཏྠི, ཏཾ པརིཡོདཔེཏུཾ ན སཀྐོཏི. སུཏེནེཀཙྩེན ཨཝིསཱརདོ ཧོཏཱིཏི ཐོཀཐོཀེན སུཏེན ཝིཛྫམཱནེནཱཔི ཉཱཎེན སོམནསྶཔྤཏྟོ ན ཧོཏི. སམཝཏྠཙཱརེཏི སམཝཏྠིཏཙཱརེ. དུཏིཡཾ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝ.

༢༢༣-༢༢༤. ཏཏིཡེ བཧུབྷཎྜོཏི བཧུཔརིཀྑཱརོ. བཧུབྷེསཛྫོཏི སཔྤིནཝནཱིཏཱདཱིནཾ བཧུཏཱཡ བཧུབྷེསཛྫོ. བྱཏྟོཏི བྱཱསཏྟོ. སཾསཊྛོཏི པཉྩཝིདྷེན སཾསགྒེན སཾསཊྛོ ཧུཏྭཱ. ཨནནུལོམིཀེནཱཏི སཱསནསྶ ཨནནུཙྪཝིཀེན. ཙཏུཏྠེ ཝཎྞམཙྪརཱིཏི གུཎམཙྪརཱི. དྷམྨམཙྪརཱིཏི པརིཡཏྟིམཙྪརཱི.

༢༢༥-༢༢༦. པཉྩམེ ¶ ཨནཱམནྟཙཱརེ ཨཱཔཛྫཏཱིཏི ‘‘ནིམནྟིཏོ སབྷཏྟོ སམཱནོ སནྟཾ བྷིཀྑུཾ ཨནཱཔུཙྪཱ པུརེབྷཏྟཾ ཝཱ པཙྪཱབྷཏྟཾ ཝཱ ཀུལེསུ ཙཱརིཏྟཾ ཨཱཔཛྫེཡྻཱ’’ཏི སིཀྑཱཔདེ (པཱརཱ. ༢༩༤) ཝུཏྟཾ ཨཱཔཏྟིཾ ཨཱཔཛྫཏི. རཧོ ནིསཛྫཱཡཱཏིཨཱདཱིནིཔི ཏེསཾ ཏེསཾ སིཀྑཱཔདཱནཾ ཝསེན ཝེདིཏབྦཱནི. ཚཊྛེ ཨཏིཝེལནྟི ཨཏིཀྐནྟཔམཱཎཀཱལཾ. སཏྟམཾ ཨུཏྟཱནམེཝ.

༢༢༨. ཨཊྛམེ ¶ ཨུསྶཱུརབྷཏྟེཏི ཨཏིདིཝཱཔཙནབྷཏྟེ. ན ཀཱལེན པཊིཔཱུཛེནྟཱིཏི ཡཱགུཀཱལེ ཡཱགུཾ, ཁཛྫཀཀཱལེ ཁཛྫཀཾ ¶ , བྷོཛནཀཱལེ བྷོཛནཾ ཨཔཙནྟཱ ཡུཏྟཔྤཡུཏྟཀཱལསྶ ཨཏིནཱམིཏཏྟཱ ན ཀཱལེན པཊིཔཱུཛེནྟི, ཨཏྟནོ ཙིཏྟེནེཝ དེནྟི ནཱམ. ཏཏོ ཏེཔི ཏེསུ ཨཏྟནོ གེཧཾ ཨཱགཏེསུ ཏཐེཝ ཀརོནྟི. ཀུལཔཝེཎིཡཱ ཨཱགཏཱ བལིཔཊིགྒཱཧིཀཱ དེཝཏཱཔི ཡུཏྟཔྤཡུཏྟཀཱལེན ལཱབྷཾ ལབྷམཱནཱཡེཝ རཀྑནྟི གོཔཡནྟི པཱིལ༹ཾ ཨཀཏྭཱ. ཨཀཱལེ ལབྷམཱནཱ པན ‘‘ཨིམེ ཨམྷེསུ ཨནཱདརཱ’’ཏི ཨཱརཀྑཾ ན ཀརོནྟི.

སམཎབྲཱཧྨཎཱཔི ‘‘ཨེཏེསཾ གེཧེ བྷོཛནཝེལཱཡ བྷོཛནཾ ན ཧོཏི, ཋིཏམཛ྄ཛྷནྷིཀེ དེནྟཱི’’ཏི མངྒལཱམངྒལེསུ ཀཱཏབྦཾ ན ཀརོནྟི. ཝིམུཁཱ ཀམྨཾ ཀརོནྟཱིཏི ‘‘པཱཏོ ཀིཉྩི ན ལབྷཱམ, ཁུདཱཡ པཊིཔཱིལི༹ཏཱ ཀམྨཾ ཀཱཏུཾ ན སཀྐོམཱ’’ཏི ཀམྨཾ ཝིསྶཛྫེཏྭཱ ནིསཱིདནྟི. ཨནོཛཝནྟཾ ཧོཏཱིཏི ཨཀཱལེ བྷུཏྟཾ ཨོཛཾ ཧརིཏུཾ ན སཀྐོཏི. སུཀྐཔཀྑོ ཝུཏྟཝིཔལླཱསེན ཝེདིཏབྦོ.

༢༢༩. ནཝམེ སབྷཱིརཱུཏི སནིདྡོ མཧཱནིདྡཾ ནིདྡཱཡཏི. སཔྤཊིབྷཡོཏི ཏཾ ནིསྶཱཡ བྷཡཾ ཨུཔྤཛྫཏི, ཏསྨཱ སཔྤཊིབྷཡོ. མིཏྟདུབྦྷཱིཏི པཱནབྷོཛནདཱཡཀམྤི མིཏྟཾ དུབྦྷཏི ཧིཾསཏི. མཱཏུགཱམེཔི ཨེསེཝ ནཡོ.

༢༣༠. དསམེ ¶ གྷོརཝིསོཏི ཀཀྑལ༹ཝིསོ. དུཛྫིཝ྄ཧོཏི དྭིདྷཱ བྷིནྣཛིཝ྄ཧོ. གྷོརཝིསཏཱཏི གྷོརཝིསཏཱཡ. སེསདྭཡེཔི ཨེསེཝ ནཡོ.

༢༣༡. ཙཏུཏྠསྶ ¶ ¶ པཋམེ ན ཨཱཀཔྤསམྤནྣོཏི སམཎཱཀཔྤེན སམྤནྣོ. ཨབྷཱཝནཱིཡོ ཧོཏཱིཏི ཝཌྜྷནཱིཡོ ན ཧོཏི. དུཏིཡཾ ཨུཏྟཱནམེཝ.

༢༣༣. ཏཏིཡེ པཊིབལོཏི ཀཱཡབལེན ཙ ཉཱཎབལེན ཙ སམནྣཱགཏཏྟཱ པཊིབལོ.

༢༣༤. ཙཏུཏྠེ ཁཎྜཕུལླནྟི པཏིཏཊྛཱནཉྩ བྷིནྣཊྛཱནཉྩ. པཊིསངྑརོཏཱིཏི པཊིཔཱཀཏིཀཾ ཀརོཏི. ཨཱརོཙེཏཱིཏི ཨིདཾ པཝཱརིཏཀུལཱནཾ ཝསེན ཝུཏྟཾ.

༢༣༥. པཉྩམེ ཨདྷིསཱིལེསཱུཏི པཉྩསུ སཱིལེསུ. དྷམྨདསྶནེ ནིཝེསེཏཱིཏི ཙཏུསཙྩདྷམྨདསྶནེ པཏིཊྛཱཔེཏི. ཨརཧགྒཏནྟི སབྦསཀྐཱརཱནཾ ཨརཧེ རཏནཏྟཡེཝ གཏཾ, ཏཱིསུ ཝཏྠཱུསུ གརུཙིཏྟཱིཀཱརཾ ཨུཔཊྛཔེཐཱཏི ཨཏྠོ. ཚཊྛཾ ཨུཏྟཱནམེཝ.

༢༣༧. སཏྟམེ ¶ ཨཱཝཱསཔལིགེདྷཱིཏི ཨཱཝཱསཾ བལཝགིདྡྷིཝསེན གིལིཏྭཱ ཝིཡ ཋིཏོ. སེསཾ སབྦཾ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

༢༤༡. པཉྩམསྶ ¶ ¶ པཋམེ དུཙྩརིཏེ སུཙརིཏེཏི ཨིདཾ ཨབྷེདཏོ ཝུཏྟཾ, ཀཱཡདུཙྩརིཏེཏིཨཱདི ཀཱཡདྭཱརཱདཱིནཾ ཝསེན བྷེདཏོ. སདྡྷམྨཱཏི དསཀུསལཀམྨཔཐདྷམྨཏོ. ཨསདྡྷམྨེཏི ཨཀུསལཀམྨཔཐསངྑཱཏེ ཨསྶདྡྷམྨེ.

༢༤༩. ནཝམེ སིཝཐིཀཱཡཱཏི སུསཱནེ. ཨཱརོདནཱཏི ཨཱརོདནཊྛཱནཾ. ཨསུཙིནཱཏི ཛིགུཙྪནཱིཡེན.

༢༥༠. དསམེ པུགྒལཔྤསཱདེཏི ཨེཀཔུགྒལསྨིཾ ཨུཔྤནྣཔྤསཱདེ. ཨནྟེ ནིསཱིདཱཔེཏཱིཏི བྷིཀྑཱུནཾ ཨཱསནཔརིཡནྟེ ནིསཱིདཱཔེཏི. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝཱཏི.

༡-༣. ཨུཔསམྤཱདེཏབྦསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༢༥༡-༢༥༣. ཚཊྛསྶ ¶ ¶ པཋམེ ཨུཔསམྤཱདེཏབྦནྟི ཨུཔཛ྄ཛྷཱཡེན ཧུཏྭཱ ཨུཔསམྤཱདེཏབྦཾ. དུཏིཡེ ནིསྶཡོ དཱཏབྦོཏི ཨཱཙརིཡེན ཧུཏྭཱ ནིསྶཡོ དཱཏབྦོ. ཏཏིཡེ སཱམཎེརོ ཨུཔཊྛཱཔེཏབྦོཏི ཨུཔཛ྄ཛྷཱཡེན ཧུཏྭཱ སཱམཎེརོ གཧེཏབྦོ. ཨིཏི ཨིམཱནི ཏཱིཎིཔི སུཏྟཱནི པཋམབོདྷིཡཾ ཁཱིཎཱསཝཝསེན ཝུཏྟཱནི. ཙཏུཏྠཱདཱིནི ཨནུཔདཝཎྞནཱཏོ ཨུཏྟཱནཏྠཱནེཝ.

༢༧༢. བྷཏྟུདྡེསཀཱདཱིནཾ ¶ ཝིནིཙྪཡཀཐཱ སམནྟཔཱསཱདིཀཱཡ ཝིནཡཊྛཀཐཱཡཾ (ཙཱུལ༹ཝ. ཨཊྛ. ༣༢༥) ཝུཏྟནཡེན ཝེདིཏབྦཱཏི. སམྨཏོ ན པེསེཏབྦོཏི པཀཏིཡཱ སམྨཏོ ‘‘གཙྪ བྷཏྟཱནི ཨུདྡིསཱཧཱི’’ཏི ན པེསེཏབྦོ.

༢༧༣-༢༨༥. སཱཊིཡགྒཱཧཱཔཀོཏི ཝསྶིཀསཱཊིཀཱཡ གཱཧཱཔཀོ. པཏྟགྒཱཧཱཔཀོཏི ‘‘ཡོ ཙ ཏསྶཱ བྷིཀྑུཔརིསཱཡ པཏྟཔརིཡནྟོ, སོ ཏསྶ བྷིཀྑུནོ པདཱཏབྦོ’’ཏི ཨེཏྠ ཝུཏྟཔཏྟགྒཱཧཱཔཀོ.

༢༩༣-༣༠༢. ཨཱཛཱིཝཀོཏི ནགྒཔརིབྦཱཛཀོ. ནིགཎྛོཏི པུརིམབྷཱགཔྤཊིཙྪནྣོ. མུཎྜསཱཝཀོཏི ནིགཎྛསཱཝཀོ. ཛཊིལཀོཏི ཏཱཔསོ. པརིབྦཱཛཀོཏི ཚནྣཔརིབྦཱཛཀོ. མཱགཎྜིཀཱདཡོཔི ཏིཏྠིཡཱ ཨེཝ. ཨེཏེསཾ པན སཱིལེསུ པརིཔཱུརཀཱརིཏཱཡ ཨབྷཱཝེན སུཀྐཔཀྑོ ན གཧིཏོ. སེསམེཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

མནོརཐཔཱུརཎིཡཱ ཨངྒུཏྟརནིཀཱཡ-ཨཊྛཀཐཱཡ

ནམོ ཏསྶ བྷགཝཏོ ཨརཧཏོ སམྨཱསམྦུདྡྷསྶ.

༡. ཚཀྐནིཔཱཏསྶ ¶ ¶ ¶ པཋམེ ཨིདྷ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑཱུཏི, བྷིཀྑཝེ, ཨིམསྨིཾ སཱསནེ བྷིཀྑུ. ནེཝ སུམནོ ཧོཏི ན དུམྨནོཏི ཨིཊྛཱརམྨཎེ རཱགསཧགཏེན སོམནསྶེན སུམནོ ཝཱ ཨནིཊྛཱརམྨཎེ དོསསཧགཏེན དོམནསྶེན དུམྨནོ ཝཱ ན ཧོཏི. ཨུཔེཀྑཀོ ཝིཧརཏི སཏོ སམྤཛཱནོཏི མཛ྄ཛྷཏྟཱརམྨཎེ ཨསམཔེཀྑནེན ཨཉྙཱཎུཔེཀྑཱཡ ཨུཔེཀྑཀབྷཱཝཾ ཨནཱཔཛྫིཏྭཱ སཏོ ¶ སམྤཛཱནོ ཧུཏྭཱ ཨཱརམྨཎེ མཛ྄ཛྷཏྟོ ཝིཧརཏི. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཁཱིཎཱསཝསྶ སཏཏཝིཧཱརོ ཀཐིཏོ.

༢-༤. དུཏིཡེ ཨནེཀཝིཧིཏཾ ཨིདྡྷིཝིདྷནྟིཨཱདཱིནི ཝིསུདྡྷིམགྒེ ཝུཏྟཱནེཝ. ཨཱསཝཱནཾ ཁཡཱ ཨནཱསཝནྟི ཨཱསཝཱནཾ ཁཡེན ཨནཱསཝཾ, ན ཙཀྑུཝིཉྙཱཎཱདཱིནཾ ཝིཡ ཨབྷཱཝེནཱཏི. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཁཱིཎཱསཝསྶ ཨབྷིཉྙཱ པཊིཔཱཊིཡཱ ཀཐིཏཱ. ཏཏིཡཙཏུཏྠེསུ ཁཱིཎཱསཝོ ཀཐིཏོ.

༥-༧. པཉྩམེ ཨངྒེཧཱིཏི གུཎངྒེཧི. ཁམོཏི ཨདྷིཝཱསཀོ. རཱུཔཱནནྟི རཱུཔཱརམྨཎཱནཾ. ཝཎྞསམྤནྣོཏི ¶ སརཱིརཝཎྞེན སམྤནྣོ. ཚཊྛེ བལསམྤནྣོཏི ཀཱཡབལེན སམྤནྣོ. སཏྟམེ ཛཝསམྤནྣོཏི པདཛཝེན སམྤནྣོ.

༨-༩. ཨཊྛམེ ཨནུཏྟརིཡཱནཱིཏི ཨཉྙེན ཨུཏྟརིཏརེན རཧིཏཱནི ནིརུཏྟརཱནི. དསྶནཱནུཏྟརིཡནྟི རཱུཔདསྶནེསུ ཨནུཏྟརཾ. ཨེས ནཡོ སབྦཔདེསུ ¶ . ཧཏྠིརཏནཱདཱིནཉྷི དསྶནཾ ན དསྶནཱནུཏྟརིཡཾ, ནིཝིཊྛསདྡྷསྶ པན ནིཝིཊྛཔེམཝསེན དསབལསྶ ཝཱ བྷིཀྑུསངྒྷསྶ ཝཱ ཀསིཎཨསུབྷནིམིཏྟཱདཱིནཾ ཝཱ ཨཉྙཏརསྶ དསྶནཾ དསྶནཱནུཏྟརིཡཾ ནཱམ. ཁཏྟིཡཱདཱིནཾ གུཎཀཐཱསཝནཾ ན སཝནཱནུཏྟརིཡཾ, ནིཝིཊྛསདྡྷསྶ པན ནིཝིཊྛཔེམཝསེན ཏིཎྞཾ ཝཱ རཏནཱནཾ གུཎཀཐཱསཝནཾ ཏེཔིཊཀབུདྡྷཝཙནསཝནཾ ཝཱ སཝནཱནུཏྟརིཡཾ ནཱམ. མཎིརཏནཱདཱིནཾ ལཱབྷོ ན ལཱབྷཱནུཏྟརིཡཾ, སཏྟཝིདྷཨརིཡདྷནལཱབྷོ པན ལཱབྷཱནུཏྟརིཡཾ ནཱམ. ཧཏྠིསིཔྤཱདིསིཀྑནཾ ན སིཀྑཱནུཏྟརིཡཾ, སིཀྑཱཏྟཡསྶ པཱུརཎཾ པན སིཀྑཱནུཏྟརིཡཾ ནཱམ. ཁཏྟིཡཱདཱིནཾ པཱརིཙརིཡཱ ན པཱརིཙརིཡཱནུཏྟརིཡཾ, ཏིཎྞཾ པན རཏནཱནཾ པཱརིཙརིཡཱ པཱརིཙརིཡཱནུཏྟརིཡཾ ནཱམ. ཁཏྟིཡཱདཱིནཾ གུཎཱནུསྶརཎཾ ན ཨནུསྶཏཱནུཏྟརིཡཾ, ཏིཎྞཾ པན རཏནཱནཾ གུཎཱནུསྶརཎཾ ཨནུསྶཏཱནུཏྟརིཡཾ ¶ ནཱམ. ཨིཏི ཨིམཱནི ཚ ཨནུཏྟརིཡཱནི ལོཀིཡལོཀུཏྟརཱནི ཀཐིཏཱནི. ནཝམེ བུདྡྷཱནུསྶཏཱིཏི བུདྡྷགུཎཱརམྨཎཱ སཏི. སེསཔདེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ.

༡༠. དསམེ མཧཱནཱམོཏི དསབལསྶ ཙཱུལ༹པིཏུ པུཏྟོ ཨེཀོ སཀྱརཱཛཱ. ཡེན ¶ བྷགཝཱ ཏེནུཔསངྐམཱིཏི བྷུཏྟཔཱཏརཱསོ ཧུཏྭཱ དཱསཔརིཛནཔརིཝུཏོ གནྡྷམཱལཱདཱིནི གཱཧཱཔེཏྭཱ ཡཏྠ སཏྠཱ, ཏཏྠ ཨགམཱསི. ཨརིཡཕལཾ ཨསྶ ཨཱགཏནྟི ཨཱགཏཕལོ. སིཀྑཱཏྟཡསཱསནཾ ཨེཏེན ཝིཉྙཱཏནྟི ཝིཉྙཱཏསཱསནོ. ཨིཏི ཨཡཾ རཱཛཱ ‘‘སོཏཱཔནྣསྶ ནིསྶཡཝིཧཱརཾ པུཙྪཱམཱི’’ཏི པུཙྪནྟོ ཨེཝམཱཧ.

ནེཝསྶ རཱགཔརིཡུཊྛིཏནྟི ན ཨུཔྤཛྫམཱནེན རཱགེན ཨུཊྛཧིཏྭཱ གཧིཏཾ. ཨུཛུགཏནྟི བུདྡྷཱནུསྶཏིཀམྨཊྛཱནེ ཨུཛུཀམེཝ གཏཾ. ཏཐཱགཏཾ ཨཱརབྦྷཱཏི ཏཐཱགཏགུཎེ ཨཱརབྦྷ. ཨཏྠཝེདནྟི ཨཊྛཀཐཾ ནིསྶཱཡ ཨུཔྤནྣཾ པཱིཏིཔཱམོཛྫཾ. དྷམྨཝེདནྟི པཱལི༹ཾ ནིསྶཱཡ ཨུཔྤནྣཾ པཱིཏིཔཱམོཛྫཾ. དྷམྨཱུཔསཉྷིཏནྟི པཱལི༹ཉྩ ཨཊྛཀཐཉྩ ནིསྶཱཡ ཨུཔྤནྣཾ. པམུདིཏསྶཱཏི དུཝིདྷེན པཱམོཛྫེན པམུདིཏསྶ. པཱིཏི ཛཱཡཏཱིཏི པཉྩཝིདྷཱ པཱིཏི ནིབྦཏྟཏི. ཀཱཡོ པསྶམྦྷཏཱིཏི ནཱམཀཱཡོ ཙ ཀརཛཀཱཡོ ཙ དརཐཔཊིཔྤསྶདྡྷིཡཱ པཊིཔྤསྶམྦྷཏི. སུཁནྟི ཀཱཡིཀཙེཏསིཀསུཁཾ. སམཱདྷིཡཏཱིཏི ཨཱརམྨཎེ སམྨཱ ཋཔིཏཾ ཧོཏི. ཝིསམགཏཱཡ པཛཱཡཱཏི རཱགདོསམོཧཝིསམགཏེསུ སཏྟེསུ. སམཔྤཏྟོཏི སམཾ ཨུཔསམཾ པཏྟོ ཧུཏྭཱ. སབྱཱཔཛ྄ཛྷཱཡཱཏི སདུཀྑཱཡ. དྷམྨསོཏཾ ¶ སམཱཔནྣོཏི ཝིཔསྶནཱསངྑཱཏཾ དྷམྨསོཏཾ སམཱཔནྣོ. བུདྡྷཱནུསྶཏིཾ བྷཱཝེཏཱིཏི བུདྡྷཱནུསྶཏིཀམྨཊྛཱནཾ བྲཱུཧེཏི ཝཌྜྷེཏི. ཨིམིནཱ ནཡེན སབྦཏྠ ཨཏྠོ ཝེདིཏབྦོ. ཨིཏི ¶ མཧཱནཱམོ སོཏཱཔནྣསྶ ནིསྶཡཝིཧཱརཾ པུཙྪི. སཏྠཱཔིསྶ ཏམེཝ ཀཐེསི. ཨེཝཾ ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ སོཏཱཔནྣོཝ ཀཐིཏོཏི.

༡༡. དུཏིཡསྶ ¶ པཋམེ སཱརཎཱིཡཱཏི སརིཏབྦཡུཏྟཀཱ. མེཏྟཾ ཀཱཡཀམྨནྟི མེཏྟེན ཙིཏྟེན ཀཱཏབྦཾ ཀཱཡཀམྨཾ. ཝཙཱིཀམྨམནོཀམྨེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཨིམཱནི ཙ པན བྷིཀྑཱུནཾ ཝསེན ཨཱགཏཱནི, གིཧཱིསུཔི ལབྦྷནྟི. བྷིཀྑཱུནཉྷི མེཏྟེན ཙིཏྟེན ཨཱབྷིསམཱཙཱརིཀདྷམྨཔཱུརཎཾ མེཏྟཾ ཀཱཡཀམྨཾ ནཱམ. གིཧཱིནཾ ཙེཏིཡཝནྡནཏྠཱཡ བོདྷིཝནྡནཏྠཱཡ སངྒྷནིམནྟནཏྠཱཡ གམནཾ, གཱམཾ པིཎྜཱཡ པཝིཊྛེ བྷིཀྑཱུ དིསྭཱ པཙྩུགྒམནཾ, པཏྟཔཊིགྒཧཎཾ, ཨཱསནཔཉྙཱཔནཾ, ཨནུགམནནྟི ཨེཝམཱདིཀཾ མེཏྟཾ ཀཱཡཀམྨཾ ནཱམ.

བྷིཀྑཱུནཾ མེཏྟེན ཙིཏྟེན ཨཱཙཱརཔཎྞཏྟིསིཀྑཱཔནཾ, ཀམྨཊྛཱནཀཐནཾ, དྷམྨདེསནཱ, ཏེཔིཊཀམྤི བུདྡྷཝཙནཾ མེཏྟཾ ཝཙཱིཀམྨཾ ནཱམ. གིཧཱིནཾ ‘‘ཙེཏིཡཝནྡནཱཡ གཙྪཱམ, བོདྷིཝནྡནཱཡ གཙྪཱམ, དྷམྨསྶཝནཾ ཀརིསྶཱམ, དཱིཔམཱལཱཔུཔྥཔཱུཛཾ ཀརིསྶཱམ, ཏཱིཎི སུཙརིཏཱནི སམཱདཱཡ ཝཏྟིསྶཱམ, སལཱཀབྷཏྟཱདཱིནི དསྶཱམ, ཝསྶཱཝཱསིཀཾ དསྶཱམ, ཨཛྫ སངྒྷསྶ ཙཏྟཱརོ པཙྩཡེ དསྶཱམ, སངྒྷཾ ནིམནྟེཏྭཱ ཁཱདནཱིཡཱདཱིནི སཾཝིདཧཐ, ཨཱསནཱནི པཉྙཱཔེཐ, པཱནཱིཡཾ ཨུཔཊྛཱཔེཐ, སངྒྷཾ པཙྩུགྒནྟྭཱ ¶ ཨཱནེཐ, པཉྙཏྟཱསནེ ནིསཱིདཱཔེཏྭཱ ཨུསྶཱཧཛཱཏཱ ཝེཡྻཱཝཙྩཾ ཀརོཐཱ’’ཏིཨཱདིཝཙནཀཱལེ མེཏྟཾ ཝཙཱིཀམྨཾ ནཱམ.

བྷིཀྑཱུནཾ པཱཏོཝ ཨུཊྛཱཡ སརཱིརཔཊིཛགྒནཾ ཙེཏིཡངྒཎཝཏྟཱདཱིནི ཙ ཀཏྭཱ ཝིཝིཏྟཱསནེ ནིསཱིདིཏྭཱ ‘‘ཨིམསྨིཾ ཝིཧཱརེ བྷིཀྑཱུ སུཁཱི ཧོནྟུ ཨཝེརཱ ཨབྱཱཔཛ྄ཛྷཱ’’ཏི ¶ ཙིནྟནཾ མེཏྟཾ མནོཀམྨཾ ནཱམ. གིཧཱིནཾ ‘‘ཨཡྻཱ སུཁཱི ཧོནྟུ ཨཝེརཱ ཨབྱཱཔཛ྄ཛྷཱ’’ཏི ཙིནྟནཾ མེཏྟཾ མནོཀམྨཾ ནཱམ.

ཨཱཝི ཙེཝ རཧོ ཙཱཏི སམྨུཁཱ ཙ པརམྨུཁཱ ཙ. ཏཏྠ ནཝཀཱནཾ ཙཱིཝརཀམྨཱདཱིསུ སཧཱཡབྷཱཝགམནཾ སམྨུཁཱ མེཏྟཾ ཀཱཡཀམྨཾ ནཱམ, ཐེརཱནཾ པན པཱདདྷོཝནདཱནཱདིབྷེདཾ སབྦམྤི སཱམཱིཙིཀམྨཾ སམྨུཁཱ མེཏྟཾ ཀཱཡཀམྨཾ ནཱམ. ཨུབྷཡེཧིཔི དུནྣིཀྑིཏྟཱནཾ དཱརུབྷཎྜཱདཱིནཾ ཏེསུ ཨཝཉྙཾ ¶ ཨཀཏྭཱ ཨཏྟནཱ དུནྣིཀྑིཏྟཱནཾ ཝིཡ པཊིསཱམནཾ པརམྨུཁཱ མེཏྟཾ ཀཱཡཀམྨཾ ནཱམ. ‘‘དེཝཏྠེརོ ཏིསྶཏྠེརོ’’ཏི ཨེཝཾ པགྒཡ྄ཧ ཝཙནཾ སམྨུཁཱ མེཏྟཾ ཝཙཱིཀམྨཾ ནཱམ. ཝིཧཱརེ ཨསནྟཾ པན པཊིཔུཙྪནྟསྶ ‘‘ཀཧཾ ཨམྷཱཀཾ དེཝཏྠེརོ, ཀཧཾ ཨམྷཱཀཾ ཏིསྶཏྠེརོ, ཀདཱ ནུ ཁོ ཨཱགམིསྶཏཱི’’ཏི ཨེཝཾ མམཱཡནཝཙནཾ པརམྨུཁཱ མེཏྟཾ ཝཙཱིཀམྨཾ ནཱམ. མེཏྟཱསིནེཧསིནིདྡྷཱནི པན ནཡནཱནི ཨུམྨཱིལེཏྭཱ པསནྣེན མུཁེན ཨོལོཀནཾ སམྨུཁཱ མེཏྟཾ མནོཀམྨཾ ནཱམ. ‘‘དེཝཏྠེརོ ཏིསྶཏྠེརོ ཨརོགོ ཧོཏུ ཨཔྤཱབཱདྷོ’’ཏི སམནྣཱཧརཎཾ པརམྨུཁཱ མེཏྟཾ མནོཀམྨཾ ནཱམ.

ལཱབྷཱཏི ཙཱིཝརཱདཡོ ལདྡྷཔཙྩཡཱ. དྷམྨིཀཱཏི ¶ ཀུཧནཱདིབྷེདཾ མིཙྪཱཛཱིཝཾ ཝཛྫེཏྭཱ དྷམྨེན སམེན བྷིཀྑཱཙརིཡཝཏྟེན ཨུཔྤནྣཱ. ཨནྟམསོ པཏྟཔརིཡཱཔནྣམཏྟམྤཱིཏི པཙྪིམཀོཊིཡཱ པཏྟཔརིཡཱཔནྣཾ པཏྟསྶ ཨནྟོགཏཾ དྭཏྟིཀཊཙྪུབྷིཀྑཱམཏྟམྤི. ཨཔྤཊིཝིབྷཏྟབྷོགཱིཏི ཨེཏྠ དྭེ པཊིཝིབྷཏྟཱནི ནཱམ ཨཱམིསཔཊིཝིབྷཏྟཾ པན པུགྒལཔཊིཝིབྷཏྟཉྩ. ཏཏྠ ‘‘ཨེཏྟཀཾ དསྶཱམི, ཨེཏྟཀཾ ན དསྶཱམཱི’’ཏི ཨེཝཾ ཙིཏྟེན པཊིཝིབྷཛནཾ ཨཱམིསཔཊིཝིབྷཏྟཾ ནཱམ. ‘‘ཨསུཀསྶ དསྶཱམི, ཨསུཀསྶ ན དསྶཱམཱི’’ཏི ཨེཝཾ ཙིཏྟེན ཝིབྷཛནཾ པན པུགྒལཔཊིཝིབྷཏྟཾ ནཱམ. ཏདུབྷཡམྤི ཨཀཏྭཱ ཡོ ཨཔྤཊིཝིབྷཏྟཾ བྷུཉྫཏི, ཨཡཾ ཨཔྤཊིཝིབྷཏྟབྷོགཱི ནཱམ. སཱིལཝནྟེཧི སབྲཧྨཙཱརཱིཧི སཱདྷཱརཎབྷོགཱིཏི ཨེཏྠ སཱདྷཱརཎབྷོགིནོ ཨིདཾ ལཀྑཎཾ – ཡཾ ཡཾ པཎཱིཏཾ ལབྷཏི, ཏཾ ཏཾ ནེཝ ལཱབྷེནལཱབྷཾ-ནིཛིགཱིསནཏཱམུཁེན གིཧཱིནཾ དེཏི, ན ཨཏྟནཱ པརིབྷུཉྫཏི, པཊིགྒཎྷནྟོ ཙ ‘‘སངྒྷེན སཱདྷཱརཎཾ ཧོཏཱུ’’ཏི གཧེཏྭཱ གྷཎྚིཾ པཧརིཏྭཱ པརིབྷུཉྫིཏབྦཾ སངྒྷསནྟཀཾ ཝིཡ པསྶཏི.

ཨིམཾ པན སཱརཎཱིཡདྷམྨཾ ཀོ པཱུརེཏི, ཀོ ན པཱུརེཏི? དུསྶཱིལོ ཏཱཝ ན པཱུརེཏི. ན ཧི ཏསྶ སནྟཀཾ སཱིལཝནྟཱ གཎྷནྟི. པརིསུདྡྷསཱིལོ པན ¶ ཝཏྟཾ ཨཁཎྜེནྟོ པཱུརེཏི. ཏཏྲིདཾ ཝཏྟཾ – ཡོ ཧི ཨོདིསྶཀཾ ཀཏྭཱ མཱཏུ ཝཱ པིཏུ ཝཱ ཨཱཙརིཡུཔཛ྄ཛྷཱཡཱདཱིནཾ ཝཱ དེཏི, སོ དཱཏབྦཾ དེཏི. སཱརཎཱིཡདྷམྨོ པནསྶ ན ཧོཏི, པལིབོདྷཛགྒནཾ ནཱམ ཧོཏི. སཱརཎཱིཡདྷམྨོ ཧི མུཏྟཔལིབོདྷསྶ ཝཊྚཏི. ཏེན པན ཨོདིསྶཀཾ ¶ དེནྟེན གིལཱནགིལཱནུཔཊྛཱཀཨཱགནྟུཀགམིཀཱནཉྩེཝ ནཝཔབྦཛིཏསྶ ཙ སངྒྷཱཊིཔཏྟགྒཧཎཾ ཨཛཱནནྟསྶ དཱཏབྦཾ. ཨེཏེསཾ དཏྭཱ ཨཝསེསཾ ཐེརཱསནཏོ པཊྛཱཡ ཐོཀཾ ཐོཀཾ ཨདཏྭཱ ཡོ ཡཏྟཀཾ གཎྷཱཏི, ཏསྶ ཏཏྟཀཾ དཱཏབྦཾ. ཨཝསིཊྛེ ¶ ཨསཏི པུན པིཎྜཱཡ ཙརིཏྭཱ ཐེརཱསནཏོ པཊྛཱཡ ཡཾ ཡཾ པཎཱིཏཾ, ཏཾ ཏཾ དཏྭཱ སེསཾ བྷུཉྫིཏབྦཾ. ‘‘སཱིལཝནྟེཧཱི’’ཏི ཝཙནཏོ དུསྶཱིལསྶ ཨདཱཏུམྤི ཝཊྚཏི.

ཨཡཾ པན སཱརཎཱིཡདྷམྨོ སུསིཀྑིཏཱཡ པརིསཱཡ སུཔཱུརོ ཧོཏི, སུསིཀྑིཏཱཡ ཧི པརིསཱཡ ཡོ ཨཉྙཏོ ལབྷཏི, སོ ན གཎྷཱཏི. ཨཉྙཏོ ཨལབྷནྟོཔི པམཱཎཡུཏྟམེཝ གཎྷཏི, ན ཨཏིརེཀཾ. ཨཡཾ པན སཱརཎཱིཡདྷམྨོ ཨེཝཾ པུནཔྤུནཾ པིཎྜཱཡ ཙརིཏྭཱ ལདྡྷཾ ལདྡྷཾ དེནྟསྶཱཔི དྭཱདསཧི ཝསྶེཧི པཱུརེཏི, ན ཏཏོ ཨོརཾ. སཙེ ཧི དྭཱདསམེ ཝསྶེ སཱརཎཱིཡདྷམྨཔཱུརཀོ པིཎྜཔཱཏཔཱུརཾ པཏྟཾ ཨཱསནསཱལཱཡཾ ཋཔེཏྭཱ ནྷཱཡིཏུཾ གཙྪཏི, སངྒྷཏྠེརོ ཙ ‘‘ཀསྶེསོ པཏྟོ’’ཏི ཝཏྭཱ ‘‘སཱརཎཱིཡདྷམྨཔཱུརཀསྶཱ’’ཏི ཝུཏྟེ ‘‘ཨཱཧརཐ ན’’ནྟི སབྦཾ པིཎྜཔཱཏཾ ཝིཙཱརེཏྭཱཝ བྷུཉྫིཏྭཱ རིཏྟཔཏྟཾ ཋཔེཏི. ཨཐ ཁོ སོ བྷིཀྑུ རིཏྟཔཏྟཾ དིསྭཱ ‘‘མཡ྄ཧཾ ཨསེསེཏྭཱཝ པརིབྷུཉྫིཾསཱུ’’ཏི དོམནསྶཾ ཨུཔྤཱདེཏི, སཱརཎཱིཡདྷམྨོ བྷིཛྫཏི, པུན དྭཱདས ཝསྶཱནི པཱུརེཏབྦོ ཧོཏི. ཏིཏྠིཡཔརིཝཱསསདིསོ ཧེས, སཀིཾ ཁཎྜེ ཛཱཏེ པུན པཱུརེཏབྦོཝ. ཡོ པན ‘‘ལཱབྷཱ ཝཏ མེ, སུལདྡྷཾ ཝཏ མེ, ཡསྶ མེ པཏྟགཏཾ ཨནཱཔུཙྪཱཝ སབྲཧྨཙཱརཱི པརིབྷུཉྫནྟཱི’’ཏི སོམནསྶཾ ཛནེཏི, ཏསྶ པུཎྞོ ནཱམ ཧོཏི.

ཨེཝཾ པཱུརིཏསཱརཎཱིཡདྷམྨསྶ པན ནེཝ ཨིསྶཱ ན མཙྪརིཡཾ ཧོཏི, མནུསྶཱནཾ པིཡོ ཧོཏི, ཨམནུསྶཱནཾ ¶ པིཡོ ཧོཏི, སུལབྷཔཙྩཡོ. པཏྟགཏམསྶ དིཡྻམཱནམྤི ན ཁཱིཡཏི, བྷཱཛནཱིཡབྷཎྜཊྛཱནེ ཨགྒབྷཎྜཾ ལབྷཏི, བྷཡེ ཝཱ ཚཱཏཀེ ཝཱ པཏྟེ དེཝཏཱ ཨུསྶུཀྐཾ ཨཱཔཛྫནྟི.

ཏཏྲིམཱནི ¶ ཝཏྠཱུནི – སེནགིརིཝཱསཱི ཏིསྶཏྠེརོ ཀིར མཧཱགིརིགཱམཾ ཨུཔནིསྶཱཡ ཝསཏི, པཉྙཱས མཧཱཐེརཱ ནཱགདཱིཔཾ ཙེཏིཡཝནྡནཏྠཱཡ གཙྪནྟཱ གིརིགཱམེ པིཎྜཱཡ ཙརིཏྭཱ ཀིཉྩི ཨལདྡྷཱ ནིཀྑམིཾསུ. ཐེརོ པཝིསནྟོ ཏེ དིསྭཱ པུཙྪི – ‘‘ལདྡྷཾ, བྷནྟེ’’ཏི? ཝིཙརིམྷཱ, ཨཱཝུསོཏི. སོ ཨལདྡྷབྷཱཝཾ ཉཏྭཱ ཨཱཧ – ‘‘བྷནྟེ, ཡཱཝཱཧཾ ཨཱགཙྪཱམི, ཏཱཝ ཨིདྷེཝ ཧོཐཱ’’ཏི. མཡཾ, ཨཱཝུསོ, པཉྙཱས ཛནཱ པཏྟཏེམནམཏྟམྤི ན ལབྷིམྷཱཏི. བྷནྟེ, ནེཝཱསིཀཱ ནཱམ པཊིབལཱ ཧོནྟི, ཨལབྷནྟཱཔི བྷིཀྑཱཙཱརམགྒསབྷཱགཾ ཛཱནནྟཱིཏི. ཐེརཱ ཨཱགམེསུཾ. ཐེརོ གཱམཾ པཱཝིསི. དྷུརགེཧེཡེཝ མཧཱཨུཔཱསིཀཱ ཁཱིརབྷཏྟཾ སཛྫེཏྭཱ ཐེརཾ ཨོལོཀཡམཱནཱ ཋིཏཱ ཐེརསྶ དྭཱརཾ སམྤཏྟསྶེཝ པཏྟཾ པཱུརེཏྭཱ ཨདཱསི. སོ ཏཾ ཨཱདཱཡ ཐེརཱནཾ སནྟིཀཾ གནྟྭཱ ‘‘གཎྷཐ ¶ , བྷནྟེ’’ཏི སངྒྷཏྠེརཾ ཨཱཧ. ཐེརོ ‘‘ཨམྷེཧི ཨེཏྟཀེཧི ཀིཉྩི ན ལདྡྷཾ, ཨཡཾ སཱིགྷམེཝ གཧེཏྭཱ ཨཱགཏོ, ཀིཾ ནུ ཁོ’’ཏི སེསཱནཾ མུཁཾ ཨོལོཀེསི. ཐེརོ ཨོལོཀནཱཀཱརེནེཝ ཉཏྭཱ, ‘‘བྷནྟེ, དྷམྨེན སམེན ལདྡྷོ, ནིཀྐུཀྐུཙྩཱ གཎྷཐཱ’’ཏི ཨཱདིཏོ པཊྛཱཡ སབྦེསཾ ཡཱཝདཏྠཾ དཏྭཱ ཨཏྟནཱཔི ཡཱཝདཏྠཾ བྷུཉྫི.

ཨཐ ནཾ བྷཏྟཀིཙྩཱཝསཱནེ ཐེརཱ པུཙྪིཾསུ – ‘‘ཀདཱ, ཨཱཝུསོ, ལོཀུཏྟརདྷམྨཾ པཊིཝིཛ྄ཛྷཱི’’ཏི? ནཏྠི མེ, བྷནྟེ, ལོཀུཏྟརདྷམྨོཏི. ཛྷཱནལཱབྷཱིསི, ཨཱཝུསོཏི. ཨེཏམྤི, བྷནྟེ, ནཏྠཱིཏི? ནནུ, ཨཱཝུསོ, པཱཊིཧཱརིཡནྟི. སཱརཎཱིཡདྷམྨོ མེ, བྷནྟེ, པཱུརིཏོ, ཏསྶ ¶ མེ པཱུརིཏཀཱལཏོ པཊྛཱཡ སཙེཔི བྷིཀྑུསཏསཧསྶཾ ཧོཏི, པཏྟགཏཾ ན ཁཱིཡཏཱིཏི. སཱདྷུ སཱདྷུ, སཔྤུརིས, ཨནུཙྪཝིཀམིདཾ ཏུཡ྄ཧནྟི. ཨིདཾ ཏཱཝ པཏྟགཏཾ ན ཁཱིཡཏཱིཏི ཨེཏྠ ཝཏྠུ.

ཨཡམེཝ པན ཐེརོ ཙེཏིཡཔབྦཏེ གིརིབྷཎྜམཧཱཔཱུཛཱཡ དཱནཊྛཱནཾ གནྟྭཱ ‘‘ཨིམསྨིཾ དཱནེ ཀིཾ ཝརབྷཎྜ’’ནྟི པུཙྪི. དྭེ སཱཊཀཱ, བྷནྟེཏི. ཨེཏེ མཡ྄ཧཾ པཱཔུཎིསྶནྟཱིཏི? ཏཾ སུཏྭཱ ཨམཙྩོ རཉྙོ ཨཱརོཙེསི – ‘‘ཨེཀོ དཧརོ ཨེཝཾ ཝདཏཱི’’ཏི. ‘‘དཧརསྶ ཨེཝཾ ཙིཏྟཾ, མཧཱཐེརཱནཾ པན སུཁུམསཱཊཀཱ ¶ ཝཊྚནྟཱི’’ཏི ཝཏྭཱ ‘‘མཧཱཐེརཱནཾ དསྶཱམཱི’’ཏི ཋཔེསི. ཏསྶ བྷིཀྑུསངྒྷེ པཊིཔཱཊིཡཱ ཋིཏེ དེནྟསྶ མཏྠཀེ ཋཔིཏཱཔི ཏེ སཱཊཀཱ ཧཏྠཾ ནཱརོཧནྟི, ཨཉྙེཝ ཨཱརོཧནྟི. དཧརསྶ དཱནཀཱལེ པན ཧཏྠཾ ཨཱརུལ༹ྷཱ. སོ ཏསྶ ཧཏྠེ ཋཔེཏྭཱ ཨམཙྩསྶ མུཁཾ ཨོལོཀེཏྭཱ དཧརཾ ནིསཱིདཱཔེཏྭཱ དཱནཾ དཏྭཱ སངྒྷཾ ཝིསྶཛྫེཏྭཱ དཧརསྶ སནྟིཀེ ནིསཱིདིཏྭཱ ‘‘ཀདཱ, བྷནྟེ, ཨིམཾ དྷམྨཾ པཊིཝིཛ྄ཛྷིཏྠཱ’’ཏི ཨཱཧ. སོ པརིཡཱཡེནཔི ཨསནྟཾ ཨཝདནྟོ ‘‘ནཏྠི མཡ྄ཧཾ, མཧཱརཱཛ, ལོཀུཏྟརདྷམྨོ’’ཏི ཨཱཧ. ནནུ, བྷནྟེ, པུབྦེཝ ཨཝཙུཏྠཱཏི. ཨཱམ, མཧཱརཱཛ, སཱརཎཱིཡདྷམྨཔཱུརཀོ ཨཧཾ, ཏསྶ མེ དྷམྨསྶ པཱུརིཏཀཱལཏོ པཊྛཱཡ བྷཱཛནཱིཡབྷཎྜཊྛཱནེ ཨགྒབྷཎྜཾ པཱཔུཎཱཏཱིཏི. ‘‘སཱདྷུ སཱདྷུ, བྷནྟེ, ཨནུཙྪཝིཀམིདཾ ཏུམྷཱཀ’’ནྟི ཝཏྭཱ པཀྐཱམི. ཨིདཾ བྷཱཛནཱིཡབྷཎྜཊྛཱནེ ཨགྒབྷཎྜཾ པཱཔུཎཱཏཱིཏི ཨེཏྠ ཝཏྠུ.

བྲཱཧྨཎཏིསྶབྷཡེ པན བྷཱཏརགཱམཝཱསིནོ ནཱགཏྠེརིཡཱ ཨནཱརོཙེཏྭཱཝ པལཱཡིཾསུ. ཐེརཱི པཙྩཱུསསམཡེ ‘‘ཨཏིཝིཡ ¶ ཨཔྤནིགྒྷོསོ གཱམོ, ཨུཔདྷཱརེཐ ཏཱཝཱ’’ཏི དཧརབྷིཀྑུནིཡོ ཨཱཧ. ཏཱ གནྟྭཱ སབྦེསཾ གཏབྷཱཝཾ ཉཏྭཱ ཨཱགམྨ ཐེརིཡཱ ཨཱརོཙེསུཾ. སཱ སུཏྭཱ ‘‘མཱ ཏུམྷེ ཏེསཾ གཏབྷཱཝཾ ཙིནྟཡིཏྠ, ཨཏྟནོ ཨུདྡེསཔརིཔུཙྪཱཡོནིསོམནསིཀཱརེསུཡེཝ ཡོགཾ ཀརོཐཱ’’ཏི ཝཏྭཱ བྷིཀྑཱཙཱརཝེལཱཡཾ ¶ པཱརུཔིཏྭཱ ཨཏྟདྭཱདསམཱ གཱམདྭཱརེ ནིགྲོདྷརུཀྑམཱུལེ ཨཊྛཱསི. རུཀྑེ ཨདྷིཝཏྠཱ དེཝཏཱ དྭཱདསནྣམྤི བྷིཀྑུནཱིནཾ པིཎྜཔཱཏཾ དཏྭཱ, ‘‘ཨཡྻེ, ཨཉྙཏྠ མཱ གཙྪཐ, ནིཙྩཾ ཨིདྷེཝ ཨཱགཙྪེཡྻཱཐཱ’’ཏི ཨཱཧ. ཐེརིཡཱ པན ཀནིཊྛབྷཱཏཱ ནཱགཏྠེརོ ནཱམ ཨཏྠི. སོ ‘‘མཧནྟཾ བྷཡཾ, ན སཀྐཱ ཡཱཔེཏུཾ, པརཏཱིརཾ གམིསྶཱམཱི’’ཏི ཨཏྟདྭཱདསམོཝ ཨཏྟནོ ཝསནཊྛཱནཱ ནིཀྑནྟོ ‘‘ཐེརིཾ དིསྭཱ གམིསྶཱམཱི’’ཏི བྷཱཏརགཱམཾ ཨཱགཏོ. ཐེརཱི ‘‘ཐེརཱ ཨཱགཏཱ’’ཏི སུཏྭཱ ཏེསཾ སནྟིཀཾ གནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨཡྻཱ’’ཏི པུཙྪི. སོ ཏཾ པཝཏྟིཾ ཨཱརོཙེསི. སཱ ‘‘ཨཛྫ ཨེཀདིཝསཾ ཝིཧཱརེཝ ཝསིཏྭཱ སྭེ གམིསྶཐཱ’’ཏི ཨཱཧ. ཐེརཱ ཝིཧཱརཾ ཨགམིཾསུ.

ཐེརཱི པུནདིཝསེ རུཀྑམཱུལེ པིཎྜཱཡ ཙརིཏྭཱ ཐེརཾ ཨུཔསངྐམིཏྭཱ ‘‘ཨིམཾ པིཎྜཔཱཏཾ པརིབྷུཉྫཐཱ’’ཏི ཨཱཧ. ཐེརོ ‘‘ཝཊྚིསྶཏི ཐེརཱི’’ཏི ཝཏྭཱ ཏུཎྷཱི ཨཊྛཱསི. དྷམྨིཀོ, ཏཱཏ, པིཎྜཔཱཏོ, ཀུཀྐུཙྩཾ ཨཀཏྭཱ པརིབྷུཉྫཐཱཏི ¶ . ཝཊྚིསྶཏི ཐེརཱིཏི? སཱ པཏྟཾ གཧེཏྭཱ ཨཱཀཱསེ ཁིཔི, པཏྟོ ཨཱཀཱསེ ཨཊྛཱསི. ཐེརོ ‘‘སཏྟཏཱལམཏྟེ ཋིཏམྤི བྷིཀྑུནཱིབྷཏྟམེཝ ཐེརཱི’’ཏི ཝཏྭཱ ‘‘བྷཡཾ ནཱམ སབྦཀཱལཾ ན ཧོཏི, བྷཡེ ཝཱུཔསནྟེ ཨརིཡཝཾསཾ ཀཐཡམཱནོ, ‘བྷོ པིཎྜཔཱཏིཀ, བྷིཀྑུནཱིབྷཏྟཾ བྷུཉྫིཏྭཱ ཝཱིཏིནཱམཡིཏྠཱ’ཏི ཙིཏྟེན ཨནུཝདིཡམཱནོ སནྠམྦྷིཏུཾ ན སཀྑིསྶཱམི, ཨཔྤམཏྟཱ ཧོཐ ¶ ཐེརིཡོ’’ཏི མགྒཾ པཊིཔཛྫི.

རུཀྑདེཝཏཱཔི ‘‘སཙེ ཐེརོ ཐེརིཡཱ ཧཏྠཏོ པིཎྜཔཱཏཾ པརིབྷུཉྫིསྶཏི, ན ཏཾ ནིཝཏྟེསྶཱམི. སཙེ ན པརིབྷུཉྫིསྶཏི, ནིཝཏྟེསྶཱམཱི’’ཏི ཙིནྟཡམཱནཱ ཋཏྭཱ ཐེརསྶ གམནཾ དིསྭཱ རུཀྑཱ ཨོརུཡ྄ཧ ‘‘པཏྟཾ, བྷནྟེ, དེཐཱ’’ཏི ཝཏྭཱ པཏྟཾ གཧེཏྭཱ ཐེརཾ རུཀྑམཱུལཾཡེཝ ཨཱནེཏྭཱ ཨཱསནཾ པཉྙཱཔེཏྭཱ པིཎྜཔཱཏཾ དཏྭཱ ཀཏབྷཏྟཀིཙྩཾ པཊིཉྙཾ ཀཱརེཏྭཱ དྭཱདས བྷིཀྑུནིཡོ དྭཱདས ཙ བྷིཀྑཱུ སཏྟ ཝསྶཱནི ཨུཔཊྛཧི. ཨིདཾ དེཝཏཱ ཨུསྶུཀྐཾ ཨཱཔཛྫནྟཱིཏི ཨེཏྠ ཝཏྠུ. ཏཏྲ ཧི ཐེརཱི སཱརཎཱིཡདྷམྨཔཱུརིཀཱ ཨཧོསི.

ཨཁཎྜཱནཱིཏིཨཱདཱིསུ ཡསྶ སཏྟསུ ཨཱཔཏྟིཀྑནྡྷེསུ ཨཱདིམྷི ཝཱ ཨནྟེ ཝཱ སིཀྑཱཔདཾ བྷིནྣཾ ཧོཏི, ཏསྶ སཱིལཾ པརིཡནྟེ ཚིནྣསཱཊཀོ ཝིཡ ཁཎྜཾ ནཱམ. ཡསྶ པན ཝེམཛ྄ཛྷེ བྷིནྣཾ, ཏསྶ ཚིདྡསཱཊཀོ ཝིཡ ཚིདྡཾ ནཱམ ཧོཏི. ཡསྶ པཊིཔཱཊིཡཱ དྭེ ཏཱིཎི བྷིནྣཱནི, ཏསྶ པིཊྛིཡཾ ཝཱ ཀུཙྪིཡཾ ཝཱ ཨུཊྛིཏེན ཝིསབྷཱགཝཎྞེན ཀཱལ༹རཏྟཱདཱིནཾ ཨཉྙཏརཝཎྞཱ གཱཝཱི ཝིཡ སབལཾ ¶ ནཱམ ཧོཏི. ཡསྶ ཨནྟརནྟརཱ བྷིནྣཱནི, ཏསྶ ཨནྟརནྟརཱ ཝིསབྷཱགབིནྡུཝིཙིཏྲཱ གཱཝཱི ཝིཡ ཀམྨཱསཾ ནཱམ ཧོཏི. ཡསྶ པན སབྦེན སབྦཾ ཨབྷིནྣཱནི, ཏསྶ ཏཱནི སཱིལཱནི ཨཁཎྜཱནི ཨཙྪིདྡཱནི ཨསབལཱནི ཨཀམྨཱསཱནི ནཱམ ཧོནྟི. ཏཱནི པནེཏཱནི ཏཎྷཱདཱསབྱཏོ མོཙེཏྭཱ བྷུཛིསྶབྷཱཝཀརཎཏོ བྷུཛིསྶཱནི, བུདྡྷཱདཱིཧི ཝིཉྙཱུཧི པསཏྠཏྟཱ ཝིཉྙུཔྤསཏྠཱནི, ཏཎྷཱདིཊྛཱིཧི ཨཔརཱམཊྛཏྟཱ ‘‘ཨིདཾ ནཱམ ཏྭཾ ཨཱཔནྣཔུབྦོ’’ཏི ཀེནཙི པརཱམཊྛུཾ ཨསཀྐུཎེཡྻཏྟཱ ཙ ཨཔརཱམཊྛཱནི, ཨུཔཙཱརསམཱདྷིཾ ཨཔྤནཱསམཱདྷིཾ ཝཱ སཾཝཏྟཡནྟཱིཏི སམཱདྷིསཾཝཏྟནིཀཱནཱིཏི ཝུཙྩནྟི.

སཱིལསཱམཉྙགཏོ ¶ ¶ ཝིཧརཏཱིཏི ཏེསུ ཏེསུ དིསཱབྷཱགེསུ ཝིཧརནྟེཧི བྷིཀྑཱུཧི སདྡྷིཾ སམཱནབྷཱཝཱུཔགཏསཱིལོ ཝིཧརཏི. སོཏཱཔནྣཱདཱིནཉྷི སཱིལཾ སམུདྡནྟརེཔི དེཝལོཀེཔི ཝསནྟཱནཾ ཨཉྙེསཾ སོཏཱཔནྣཱདཱིནཾ སཱིལེན སམཱནམེཝ ཧོཏི, ནཏྠི མགྒསཱིལེ ནཱནཏྟཾ. ཏཾ སནྡྷཱཡེཏཾ ཝུཏྟཾ.

ཡཱཡཾ དིཊྛཱིཏི མགྒསམྤཡུཏྟཱ སམྨཱདིཊྛི. ཨརིཡཱཏི ནིདྡོསཱ. ནིཡྻཱཏཱིཏི ནིཡྻཱནིཀཱ. ཏཀྐརསྶཱཏི ཡོ ཏཐཱཀཱརཱི ཧོཏི. དུཀྑཀྑཡཱཡཱཏི སབྦདུཀྑཀྑཡཏྠཾ. དིཊྛིསཱམཉྙགཏོཏི སམཱནདིཊྛིབྷཱཝཾ ཨུཔགཏོ ཧུཏྭཱ ཝིཧརཏཱིཏི.

༡༢. དུཏིཡེ ཡོ ཏེ དྷམྨེ པཱུརེཏི, ཏཾ སབྲཧྨཙཱརཱིནཾ པིཡཾ ཀརོནྟཱིཏི པིཡཀརཎཱ. གརུཾ ཀརོནྟཱིཏི གརུཀརཎཱ. སངྒཧཱཡཱཏི སངྒཎྷནཏྠཱཡ. ཨཝིཝཱདཱཡཱཏི ཨཝིཝདནཏྠཱཡ. སཱམགྒིཡཱཏི སམགྒབྷཱཝཏྠཱཡ. ཨེཀཱིབྷཱཝཱཡཱཏི ཨེཀབྷཱཝཏྠཱཡ ནིནྣཱནཱཀརཎཱཡ. སཾཝཏྟནྟཱིཏི ཝཏྟནྟི པཝཏྟནྟི.

༡༣. ཏཏིཡེ ནིསྶཱརཎཱིཡཱ དྷཱཏུཡོཏི ནིསྶརཎདྷཱཏུཡོཝ. མེཏྟཱ ཧི ཁོ མེ ཙེཏོཝིམུཏྟཱིཏི ཨེཏྠ པཙྩནཱིཀདྷམྨེཧི ཝིམུཏྟཏྟཱ ཏིཀཙཏུཀྐཛ྄ཛྷཱནིཀཱ མེཏྟཱཝ མེཏྟཱཙེཏོཝིམུཏྟི ནཱམ ¶ . བྷཱཝིཏཱཏི ཝཌྜྷིཏཱ. བཧུལཱིཀཏཱཏི པུནཔྤུནཾ ཀཏཱ. ཡཱནཱིཀཏཱཏི ཡུཏྟཡཱནསདིསཱ ཀཏཱ. ཝཏྠུཀཏཱཏི ¶ པཏིཊྛཱ ཀཏཱ. ཨནུཊྛིཏཱཏི ཨདྷིཊྛིཏཱ. པརིཙིཏཱཏི སམནྟཏོ ཙིཏཱ ཨཱཙིཏཱ ཨུཔཙིཏཱ. སུསམཱརདྡྷཱཏི སུཔྤགུཎཀརཎེན སུཊྛུ སམཱརདྡྷཱ. པརིཡཱདཱཡ ཏིཊྛཏཱིཏི པརིཡཱདིཡིཏྭཱ གཧེཏྭཱ ཏིཊྛཏི. མཱ ཧེཝནྟིསྶ ཝཙནཱིཡོཏི ཡསྨཱ ཨབྷཱུཏབྱཱཀརཎཾ བྱཱཀརོཏི, ཏསྨཱ ‘‘མཱ ཨེཝཾ བྷཎཱི’’ཏི ཝཏྟབྦོ. ཡདིདཾ མེཏྟཱཙེཏོཝིམུཏྟཱིཏི ཡཱ ཨཡཾ མེཏྟཱཙེཏོཝིམུཏྟི, ཨིདཾ ནིསྶརཎཾ བྱཱཔཱདསྶ, བྱཱཔཱདཏོ ནིསྶཊཱཏི ཨཏྠོ. ཡོ པན མེཏྟཱཡ ཏིཀཙཏུཀྐཛ྄ཛྷཱནཏོ ཝུཊྛིཏོ སངྑཱརེ སམྨསིཏྭཱ ཏཏིཡམགྒཾ པཏྭཱ ‘‘པུན ¶ བྱཱཔཱདོ ནཏྠཱི’’ཏི ཏཏིཡཕལེན ནིབྦཱནཾ པསྶཏི, ཏསྶ ཙིཏྟཾ ཨཙྩནྟནིསྶརཎཾ བྱཱཔཱདསྶ. ཨེཏེནུཔཱཡེན སབྦཏྠ ཨཏྠོ ཝེདིཏབྦོ.

ཨནིམིཏྟཱཙེཏོཝིམུཏྟཱིཏི བལཝཝིཔསྶནཱ. དཱིགྷབྷཱཎཀཱ པན ཨརཧཏྟཕལསམཱཔཏྟཱིཏི ཝདནྟི. སཱ ཧི རཱགནིམིཏྟཱདཱིནཉྩེཝ རཱུཔནིམིཏྟཱདཱིནཉྩ ནིཙྩནིམིཏྟཱདཱིནཉྩ ཨབྷཱཝཱ ཨནིམིཏྟཱཏི ཝུཏྟཱ. ནིམིཏྟཱནུསཱརཱིཏི ཝུཏྟཔྤབྷེདཾ ནིམིཏྟཾ ཨནུསརཎསབྷཱཝཾ.

ཨསྨཱིཏི ཨསྨིམཱནོ. ཨཡམཧམསྨཱིཏི པཉྩསུ ཁནྡྷེསུ ཨཡཾ ནཱམ ཨཧཾ ཨསྨཱིཏི. ཨེཏྟཱཝཏཱ ཨརཧཏྟཾ བྱཱཀཏཾ ཧོཏི. ཝིཙིཀིཙྪཱཀཐཾཀཐཱསལླནྟི ཝིཙིཀིཙྪཱབྷཱུཏཾ ཀཐཾཀཐཱསལླཾ. མཱ ཧེཝནྟིསྶ ཝཙནཱིཡོཏི སཙེ ཏེ པཋམམགྒཝཛ྄ཛྷཱ ཝིཙིཀིཙྪཱ ཨུཔྤཛྫཏི, ཨརཧཏྟབྱཱཀརཎཾ མིཙྪཱ ཧོཏི, ཏསྨཱ ‘‘མཱ ཨབྷཱུཏཾ གཎྷཱི’’ཏི ཝཱརེཏབྦོ. ཨསྨཱིཏི ¶ མཱནསམུགྒྷཱཏོཏི ཨརཧཏྟམགྒོ. ཨརཧཏྟམགྒཕལཝསེན ཧི ནིབྦཱནེ དིཊྛེ པུན ཨསྨིམཱནོ ནཏྠཱིཏི ཨརཧཏྟམགྒོ ‘‘ཨསྨཱིཏི མཱནསམུགྒྷཱཏོ’’ཏི ཝུཏྟོ. ཨིཏི ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཨབྷཱུཏབྱཱཀརཎཾ ནཱམ ཀཐིཏཾ.

༡༤. ཙཏུཏྠེ ན བྷདྡཀནྟི ན ལདྡྷཀཾ. ཏཏྠ ཡོ ཧི བྷཱིཏབྷཱིཏོ མརཏི, ཏསྶ ན བྷདྡཀཾ མརཎཾ ཧོཏི. ཡོ ཨཔཱཡེ པཊིསནྡྷིཾ གཎྷཱཏི, ཏསྶ ན བྷདྡིཀཱ ཀཱལཀིརིཡཱ ཧོཏི. ཀམྨཱརཱམོཏིཨཱདཱིསུ ཨཱརམཎཾ ཨཱརཱམོ, ཨབྷིརཏཱིཏི ཨཏྠོ. ཝིཧཱརཀརཎཱདིམྷི ནཝཀམྨེ ཨཱརཱམོ ཨསྶཱཏི ཀམྨཱརཱམོ. ཏསྨིཾཡེཝ ཀམྨེ རཏོཏི ཀམྨརཏོ. ཏདེཝ ཀམྨཱརཱམཏཾ པུནཔྤུནཾ ཡུཏྟོཏི ¶ ཨནུཡུཏྟོ. ཨེས ནཡོ སབྦཏྠ. ཨེཏྠ ཙ བྷསྶནྟི ཨཱལཱཔསལླཱཔོ. ནིདྡཱཏི སོཔྤཾ. སངྒཎིཀཱཏི གཎསངྒཎིཀཱ. སཱ ‘‘ཨེཀསྶ དུཏིཡོ ཧོཏི, དྭིནྣཾ ཧོཏི ཏཏིཡཀོ’’ཏིཨཱདིནཱ ནཡེན ཝེདིཏབྦཱ. སཾསགྒོཏི དསྶནསཝནསམུལླཱཔསམྦྷོགཀཱཡསཾསགྒཝསེན པཝཏྟོ སཾསཊྛབྷཱཝོ. པཔཉྩོཏི ཏཎྷཱདིཊྛིམཱནཝསེན པཝཏྟོ མདནཱཀཱརསཎྛིཏོ ཀིལེསཔཔཉྩོ. སཀྐཱཡནྟི ཏེབྷཱུམཀཝཊྚཾ. སམྨཱ དུཀྑསྶ ཨནྟཀིརིཡཱཡཱཏི ཧེཏུནཱ ནཡེན སཀལཝཊྚདུཀྑསྶ པརིཝཊུམཔརིཙྪེདཀརཎཏྠཾ. མགོཏི མགསདིསོ. ནིཔྤཔཉྩཔདེཏི ནིབྦཱནཔདེ. ཨཱརཱདྷཡཱིཏི པརིཔཱུརཡི ཏཾ སམྤཱདེསཱིཏི.

༡༥. པཉྩམེ ¶ ¶ ཨནུཏཔྤཱཏི ཨནུསོཙིཏབྦཱ ཨནུཏཱཔཀཱརཱི. ཨིམེསུ དྭཱིསུཔི སུཏྟེསུ གཱཐཱསུ ཙ ཝཊྚཝིཝཊྚཾ ཀཐིཏཾ.

༡༦. ཚཊྛེ བཱལ༹ྷགིལཱནོཏི ཨདྷིམཏྟགིལཱནོ. ཨེཏདཝོཙཱཏི སཱམིཀསྶ བྷེསཛྫཾ ཀཏྭཱ བྱཱདྷིཾ ཝཱུཔསམེཏུཾ ཨསཀྐོནྟཱི ཨིདཱནི སཱིཧནཱདཾ ནདིཏྭཱ སཙྩཀིརིཡཱཡ བྱཱདྷིཾ ཝཱུཔསམེཏུཾ སནྟིཀེ ནིསཱིདིཏྭཱ ཨེཏཾ ‘‘མཱ ཁོ ཏྭ’’ནྟིཨཱདིཝཙནཾ ཨཝོཙ. སཱཔེཀྑོཏི སཏཎྷོ. ན ནཀུལམཱཏཱཏི ཨེཏྠ ན-ཀཱརོ ན སཀྑཏཱིཏི ཨེཝཾ པརཔདེན ཡོཛེཏབྦོ. སནྠརིཏུནྟི ནིཙྪིདྡཾ ཀཱཏུཾ, སཎྛཔེཏུནྟི ཨཏྠོ. ཝེཎིཾ ཨོལིཁིཏུནྟི ཨེལ༹ཀལོམཱནི ཀཔྤེཏྭཱ ཝིཛཊེཏྭཱ ཝེཎིཾ ཀཱཏུཾ.

ཨཉྙཾ གྷརཾ གམིསྶཏཱིཏི ཨཉྙཾ སཱམིཀཾ གཎྷིསྶཏི. སོལ༹ས ཝསྶཱནི གཧཊྛཀཾ བྲཧྨཙརིཡཾ སམཱཙིཎྞནྟི ཨིཏོ སོལ༹སཝསྶམཏྠཀེ གཧཊྛབྲཧྨཙརིཡཝཱསོ སམཱཙིཎྞོ. དསྶནཀཱམཏརཱཏི ཨཏིརེཀེན དསྶནཀཱམཱ. ཨིམེཧི ཏཱིཧི ཨངྒེཧི སཱིཧནཱདཾ ནདིཏྭཱ ‘‘ཨིམིནཱ སཙྩེན ཏཝ སརཱིརེ བྱཱདྷི ཕཱསུ ཧོཏཱུ’’ཏི སཙྩཀིརིཡཾ ཨཀཱསི.

ཨིདཱནི བྷགཝནྟཾ སཀྑིཾ ཀཏྭཱ ཨཏྟནོ སཱིལཱདིགུཎེཧིཔི སཙྩཀིརིཡཾ ཀཱཏུཾ སིཡཱ ཁོ ¶ པན ཏེཏིཨཱདིམཱཧ. ཏཏྠ པརིཔཱུརཀཱརིནཱིཏི སམཏྟཀཱརིནཱི. ཙེཏོསམཐསྶཱཏི སམཱདྷིཀམྨཊྛཱནསྶ. ཨོགཱདྷཔྤཏྟཱཏི ཨོགཱདྷཾ ཨནུཔྤཝེསཾ པཏྟཱ. པཏིགཱདྷཔྤཏྟཱཏི ¶ པཏིགཱདྷཾ པཏིཊྛཾ པཏྟཱ. ཨསྶཱསཔྤཏྟཱཏི ཨསྶཱསཾ ཨཝསྶཡཾ པཏྟཱ. ཝེསཱརཛྫཔྤཏྟཱཏི སོམནསྶཉཱཎཾ པཏྟཱ. ཨཔརཔྤཙྩཡཱཏི པརཔྤཙྩཡོ ཝུཙྩཏི པརསདྡྷཱ པརཔཏྟིཡཱཡནཱ, ཏཱཡ ཝིརཧིཏཱཏི ཨཏྠོ. ཨིམེཧི ཏཱིཧི ཨངྒེཧི ཨཏྟནོ གུཎེ ཨཱརབྦྷ སཙྩཀིརིཡཾ ཨཀཱསི. གིལཱནཱ ཝུཊྛིཏོཏི གིལཱནོ ཧུཏྭཱ ཝུཊྛིཏོ. ཡཱཝཏཱཏི ཡཏྟིཀཱཡོ. ཏཱསཾ ཨཉྙཏརཱཏི ཏཱསཾ ཨནྟརེ ཨེཀཱ. ཨནུཀམྤིཀཱཏི ཧིཏཱནུཀམྤིཀཱ. ཨོཝཱདིཀཱཏི ཨོཝཱདདཱཡིཀཱ. ཨནུསཱསིཀཱཏི ཨནུསིཊྛིདཱཡིཀཱ.

༡༧. སཏྟམེ ¶ པཊིསལླཱནཱ ཝུཊྛིཏོཏི ཨེཀཱིབྷཱཝཱཡ དྷམྨནིཛ྄ཛྷཱནཀྑནྟིཏོ ཕལསམཱཔཏྟིཝིཧཱརཏོ ཝུཊྛིཏོ. ཡཐཱཝིཧཱརནྟི ཨཏྟནོ ཨཏྟནོ ཝསནཝིཧཱརཾ. ནཝཱཏི པབྦཛྫཱཡ ནཝཀཱ. ཏེ པཉྩསཏམཏྟཱ ཨཧེསུཾ. ཀཱཀཙྪམཱནཱཏི ཀཱཀསདྡཾ ཀརོནྟཱ དནྟེ ཁཱདནྟཱ. ཐེརཱཏི ཐིརབྷཱཝཾ པཏྟཱ. ཏེན ནོཏི ཏེན ནུ. སེཡྻསུཁཱདཱིནི ཧེཊྛཱ ཝུཏྟཏྠཱནེཝ. རཊྛིཀོཏི ཡོ རཊྛཾ བྷུཉྫཏི. པེཏྟཎིཀོཏི ཡོ པིཏརཱ བྷུཏྟཱནུབྷུཏྟཾ བྷུཉྫཏི. སེནཱཔཏིཀོཏི སེནཱཡ ཛེཊྛཀོ. གཱམགཱམཎིཀོཏི གཱམབྷོཛཀོ. པཱུགགཱམཎིཀོཏི གཎཛེཊྛཀོ. ཨཝིཔསྶཀོ ¶ ཀུསལཱནཾ དྷམྨཱནནྟི ཀུསལཱནཾ དྷམྨཱནཾ ཨནེསཀོ ཨགཝེསཀོ ཧུཏྭཱ. བོདྷིཔཀྑིཡཱནཾ དྷམྨཱནནྟི སཏྟཏིཾསཱཡ བོདྷིཔཀྑིཡདྷམྨཱནཾ.

༡༨. ཨཊྛམེ མཙྪིཀནྟི མཙྪགྷཱཏཀཾ. ཧཏྠིནཱ ཡཱཏཱིཏི ཧཏྠིཡཱཡཱི. པརཏོཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཝཛ྄ཛྷེཏི ཝདྷིཏབྦེ. ཝདྷཱཡནཱིཏེཏི ཝདྷཱཡ ཨུཔནཱིཏེ. པཱཔཀེན མནསཱཏི ལཱམཀེན ཝདྷཀཙིཏྟེན. པཱལི༹ཡཾ པན ཝདྷཱཡུཔནཱིཏེཏི ལིཁནྟི. མཱགཝིཀོཏི མིགགྷཱཏཀོ. ཀོ པན ཝཱདོ མནུསྶབྷཱུཏནྟི ཡོ མནུསྶབྷཱུཏཾ པཱཔཀེན མནསཱ ཨནུཔེཀྑཏི, ཏསྶ སམྤཏྟིཡཱ ཨབྷཱཝེ ཀིམེཝ ཝཏྟབྦཾ. ཨིདཾ པཱཔཀསྶ ཀམྨུནོ ཨནིཊྛཕལབྷཱཝཾ དསྶེཏུཾ ཝུཏྟཾ. ཡེསཾ པན ཏཱདིསཾ ཀམྨཾ ཀརོནྟཱནམྤི ཡསཔཊིལཱབྷོ ཧོཏི, ཏེསཾ ཏཾ ཨཀུསལཾ ནིསྶཱཡ ཀུསལཾ ཝིཔཙྩཏཱིཏི ཝེདིཏབྦཾ ¶ . ཏེན པནསྶ ཨཀུསལཀམྨེན ཨུཔཧཏཏྟཱ ཝིཔཱཀོ ན ཙིརཊྛིཏིཀོ ཧོཏི. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཨཀུསལཔཀྑོཝ ཀཐིཏོ.

༡༩. ནཝམེ ནཱཏིཀེཏི ཨེཝཾནཱམཀེ གཱམེ. གིཉྫཀཱཝསཐེཏི ཨིཊྛཀཱམཡེ པཱསཱདེ. ཨམཏོགདྷཱཏི ནིབྦཱནོགདྷཱ, ནིབྦཱནཔཏིཊྛཱཏི ཨཏྠོ. བྷཱཝེཐ ནོཏི བྷཱཝེཐ ནུ. མརཎསྶཏིནྟི མརཎསྶཏིཀམྨཊྛཱནཾ. ཨཧོ ཝཏཱཏི པཏྠནཏྠེ ནིཔཱཏོ. བཧུཾ ¶ ཝཏ མེ ཀཏཾ ཨསྶཱཏི ¶ ཏུམྷཱཀཾ སཱསནེ མམ ཀིཙྩཾ བཧུ ཀཏཾ ཨསྶ. ཏདནྟརནྟི ཏཾ ཨནྟརཾ ཁཎཾ ཨོཀཱསཾ. ཨསྶསིཏྭཱ ཝཱ པསྶསཱམཱིཏི ཨེཏྠ ཨསྶཱསོ ཝུཙྩཏི ཨནྟོ པཝིསནཝཱཏོ, པསྶཱསོ བཧི ནིཀྑམནཝཱཏོ. ཨིཏི ཨཡཾ བྷིཀྑུ ཡཱཝ ཨནྟོ པཝིཊྛཝཱཏོ བཧི ནིཀྑམཏི, བཧི ནིཀྑནྟོ ཝཱཏོ ཨནྟོ པཝིསཏི, ཏཱཝ ཛཱིཝིཏཾ པཏྠེནྟོ ཨེཝམཱཧ. དནྡྷནྟི མནྡཾ གརུཀཾ ཨསཱིགྷཔྤཝཏྟཾ. ཨཱསཝཱནཾ ཁཡཱཡཱཏི ཨརཧཏྟཕལཏྠཱཡ. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ མརཎསྶཏི ཨརཧཏྟཾ པཱཔེཏྭཱ ཀཐིཏཱཏི.

༢༠. དསམེ པཏིགཏཱཡཱཏི པཊིཔནྣཱཡ. ཨིཏི པཊིསཉྩིཀྑཏཱིཏི ཨེཝཾ པཙྩཝེཀྑཏི. སོ མམསྶ ཨནྟརཱཡོཏི ཨེཏྠ ཏིཝིདྷོ ཨནྟརཱཡོ ཛཱིཝིཏནྟརཱཡོ, སམཎདྷམྨནྟརཱཡོ, པུཐུཛྫནཀཱལཀིརིཡཾ ཀརོནྟསྶ སགྒནྟརཱཡོ ཙེཝ མགྒནྟརཱཡོ ཙཱཏི. ཏཾ སབྦམྤི སནྡྷཱཡེཝམཱཧ. བྱཱཔཛྫེཡྻཱཏི ཨཛིཎྞཀཱདིཝསེན ཝིཔཛྫེཡྻ. ཨདྷིམཏྟོཏི བལཝཱ. ཚནྡོཏི ཀཏྟུཀམྱཏཱཚནྡོ. ཝཱཡཱམོཏི པཡོགཝཱིརིཡཾ. ཨུསྶཱཧོཏི ཨུསྶཱཔནཝཱིརིཡཾ. ཨུསྶོལ༹ྷཱིཏི སམྤཱདནཝཱིརིཡཾ. ཨཔྤཊིཝཱནཱིཏི ཨནུཀྐཎྛནཱ ཨཔྤཊིསངྒྷརཎཱ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝཱཏི.

༢༡-༢༢. ཏཏིཡསྶ ¶ ¶ པཋམེ སཱམགཱམཀེཏི སཱམཀཱནཾ ཨུསྶནྣཏྟཱ ཨེཝཾལདྡྷནཱམེ གཱམཀེ. པོཀྑརཎིཡཱཡནྟི པོཀྑརཎིཡཱནཱམཀེ ཝིཧཱརེ. ཨབྷིཀྐནྟཱཡ རཏྟིཡཱཏི རཏྟིཡཱ པཋམཡཱམཾ ཨཏིཀྐམྨ མཛ྄ཛྷིམཡཱམེ སམྤཏྟེ. ཨབྷིཀྐནྟཝཎྞཱཏི ཨབྷིཀྐནྟཨཏིམནཱཔཝཎྞཱ. ཀེཝལཀཔྤནྟི སཀལཀཔྤཾ. པོཀྑརཎིཡཾ ཨོབྷཱསེཏྭཱཏི པོཀྑརཎིཡཱནཱམཀཾ མཧཱཝིཧཱརཾ ཨཏྟནོ ཨོབྷཱསེན ཕརིཏྭཱ. སམནུཉྙོཏི སམཱནཨནུཉྙོ སམཱནཙིཏྟོ. དོཝཙསྶཏཱཏི དུབྦཙབྷཱཝོ. པཱཔམིཏྟཏཱཏི ལཱམཀམིཏྟཏཱ ¶ . ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ པརིཧཱནིཡདྷམྨཱཝ ཀཐིཏཱ. དུཏིཡེ ཨཔརིཧཱནིཡདྷམྨཱ ལོཀུཏྟརམིསྶཀཱ ཀཐིཏཱ.

༢༣. ཏཏིཡེ ཀཱམརཱགརཏྟཱཡནྟི ཀཱམརཱགརཏྟོ ཨཡཾ. ཚནྡརཱགཝིནིབདྡྷོཏི ཚནྡརཱགེན ཝིནིབདྡྷོ. བྷཡཱཏི ཙིཏྟུཏྲཱསབྷཡཱ. པངྐཱཏི ཀིལེསཔངྐཏོ. སངྒོ པངྐོ ཙ ཨུབྷཡནྟི སངྒོ ཙ པངྐོ ཙ ཨིདམྤི ཨུབྷཡཾ. ཨེཏེ ཀཱམཱ པཝུཙྩནྟི, ཡཏྠ སཏྟོ པུཐུཛྫནོཏི ཡསྨིཾ སངྒེ ཙ པངྐེ ཙ པུཐུཛྫནོ སཏྟོ ལགྒོ ལགྒིཏོ པལིབུདྡྷོ. ཨུཔཱདཱནེཏི ཙཏུབྦིདྷེ ཨུཔཱདཱནེ. ཛཱཏིམརཎསམྦྷཝེཏི ཛཱཏིཡཱ ཙ མརཎསྶ ཙ སམྦྷཝེ པཙྩཡབྷཱུཏེ. ཨནུཔཱདཱ ¶ ཝིམུཙྩནྟཱིཏི ཨནུཔཱདིཡིཏྭཱ ཝིམུཙྩནྟི. ཛཱཏིམརཎསངྑཡེཏི ཛཱཏིམརཎཱནཾ སངྑཡསངྑཱཏེ ནིབྦཱནེ, ནིབྦཱནཱརམྨཎཱཡ ཝིམུཏྟིཡཱ ཝིམུཙྩནྟཱིཏི ཨཏྠོ. ཨིམསྨིཾ ཋཱནེ ཝིཝཊྚེཏྭཱ ཨརཧཏྟམེཝ པཏྟོ ཨེས བྷིཀྑུ. ཨིདཱནི ཏཾ ཁཱིཎཱསཝཾ ཐོམེནྟོ ཏེ ཁེམཔྤཏྟཱཏིཨཱདིམཱཧ. ཏཏྠ ཁེམཔྤཏྟཱཏི ཁེམབྷཱཝཾ པཏྟཱ. སུཁིནོཏི ལོཀུཏྟརསུཁེན སུཁིཏཱ. དིཊྛདྷམྨཱབྷིནིབྦུཏཱཏི ཨབྦྷནྟརེ ཀིལེསཱབྷཱཝེན དིཊྛདྷམྨེཡེཝ ཨབྷིནིབྦུཏཱ. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཝཊྚམེཝ ཀཐེཏྭཱ གཱཐཱསུ ཝཊྚཝིཝཊཾ ཀཐིཏཾ.

༢༤. ཙཏུཏྠེ ¶ པདཱལེཡྻཱཏི བྷིནྡེཡྻ. ཚཝཱཡཱཏི ལཱམིཀཱཡ. སམཱདྷིསྶ སམཱཔཏྟིཀུསལོ ཧོཏཱིཏི ཨཱཧཱརསཔྤཱཡཨུཏུསཔྤཱཡཱནི པརིགྒཧེཏྭཱ སམཱདྷིཾ སམཱཔཛྫིཏུཾ ཀུསལོ ཧོཏི ཚེཀོ སམཏྠོ པཊིབལོ. སམཱདྷིསྶ ཋིཏིཀུསལོཏི སམཱདྷིསྶ ཋིཏིཡཾ ཀུསལོ, སམཱདྷིཾ ཋཔེཏུཾ སཀྐོཏཱིཏི ཨཏྠོ. སམཱདྷིསྶ ཝུཊྛཱནཀུསལོཏི སམཱདྷིསྶ ཝུཊྛཱནེ ཀུསལོ, ཡཐཱཔརིཙྪེདེན ཝུཊྛཱཏུཾ སཀྐོཏཱིཏི ཨཏྠོ. སམཱདྷིསྶ ཀལླིཏཀུསལོཏི སམཱདྷིསྶ ཀལླཏཱཡ ཀུསལོ, སམཱདྷིཙིཏྟཾ ཧཱསེཏུཾ ཀལླཾ ཀཱཏུཾ སཀྐོཏཱིཏི ཨཏྠོ. སམཱདྷིསྶ གོཙརཀུསལོཏི སམཱདྷིསྶ ཨསཔྤཱཡེ ཨནུཔཀཱརཀེ དྷམྨེ ཝཛྫེཏྭཱ སཔྤཱཡེ ཨུཔཀཱརཀེ སེཝནྟོཔི, ‘‘ཨཡཾ སམཱདྷིནིམིཏྟཱརམྨཎོ ¶ ཨཡཾ ལཀྑཎཱརམྨཎོ’’ཏི ཛཱནནྟོཔི སམཱདྷིསྶ གོཙརཀུསལོ ནཱམ ཧོཏི. སམཱདྷིསྶ ཨབྷིནཱིཧཱརཀུསལོཏི ཨུཔརིཨུཔརིསམཱཔཏྟིསམཱཔཛྫནཏྠཱཡ ¶ པཋམཛ྄ཛྷཱནཱདིསམཱདྷིཾ ཨབྷིནཱིཧརིཏུཾ སཀྐོནྟོ སམཱདྷིསྶ ཨབྷིནཱིཧཱརཀུསལོ ནཱམ ཧོཏི. སོ པཋམཛ྄ཛྷཱནཱ ཝུཊྛཱཡ དུཏིཡཾ སམཱཔཛྫཏི, དུཏིཡཛ྄ཛྷཱནཱ…པེ… ཏཏིཡཛ྄ཛྷཱནཱ ཝུཊྛཱཡ ཙཏུཏྠཾ སམཱཔཛྫཏཱིཏི.

༢༥. པཉྩམེ ཨནུསྶཏིཊྛཱནཱནཱིཏི ཨནུསྶཏིཀཱརཎཱནི. ཨིཏིཔི སོ བྷགཝཱཏིཨཱདཱིནི ཝིསུདྡྷིམགྒེ (ཝིསུདྡྷི. ༡.༡༢༣ ཨཱདཡོ) ཝིཏྠཱརིཏཱནེཝ. ཨིདམྤི ཁོ, བྷིཀྑཝེ, ཨཱརམྨཎཾ ཀརིཏྭཱཏི ཨིདཾ བུདྡྷཱནུསྶཏིཀམྨཊྛཱནཾ ཨཱརམྨཎཾ ཀརིཏྭཱ. ཝིསུཛ྄ཛྷནྟཱིཏི པརམཝིསུདྡྷིཾ ནིབྦཱནཾ པཱཔུཎནྟི. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝ. ཨིམསྨིཾ པན སུཏྟེ ཚ ཨནུསྶཏིཊྛཱནཱནི མིསྶཀཱནི ཀཐིཏཱནཱིཏི ཝེདིཏབྦཱནི.

༢༦. ཚཊྛེ སམྦཱདྷེཏི པཉྩཀཱམགུཎསམྦཱདྷེ. ཨོཀཱསཱདྷིགམོཏི ཨེཏྠ ཨོཀཱསཱ ཝུཙྩནྟི ཚ ཨནུསྶཏིཊྛཱནཱནི, ཏེསཾ ཨདྷིགམོ. ཝིསུདྡྷིཡཱཏི ཝིསུཛ྄ཛྷནཏྠཱཡ. སོཀཔརིདེཝཱནཾ སམཏིཀྐམཱཡཱཏི སོཀཱནཉྩ པརིདེཝཱནཉྩ སམཏིཀྐམཏྠཱཡ. ཨཏྠངྒམཱཡཱཏི ཨཏྠཾ གམནཏྠཱཡ ¶ . ཉཱཡསྶ ཨདྷིགམཱཡཱཏི སཧཝིཔསྶནཀསྶ མགྒསྶ ཨདྷིགམནཏྠཱཡ. ནིབྦཱནསྶ སཙྪིཀིརིཡཱཡཱཏི ཨཔཙྩཡཔརིནིབྦཱནསྶ པཙྩཀྑཀིརིཡཏྠཱཡ.

སབྦསོཏི སབྦཱཀཱརེན. ཨཱཀཱསསམེནཱཏི ཨལགྒནཊྛེན ཙེཝ ཨཔལིབུདྡྷཊྛེན ཙ ཨཱཀཱསསདིསེན. ཝིཔུལེནཱཏི ན པརིཏྟཀེན. མཧགྒཏེནཱཏི མཧནྟབྷཱཝཾ གཏེན, མཧནྟེཧི ཝཱ ཨརིཡསཱཝཀེཧི གཏེན, པཊིཔནྣེནཱཏི ཨཏྠོ. ཨཔྤམཱཎེནཱཏི ¶ ཕརཎཨཔྤམཱཎཏཱཡ ཨཔྤམཱཎེན. ཨཝེརེནཱཏི ཨཀུསལཝེརཔུགྒལཝེརརཧིཏེན. ཨབྱཱཔཛ྄ཛྷེནཱཏི ཀོདྷདུཀྑཝཛྫིཏེན. སབྦམེཏཾ བུདྡྷཱནུསྶཏིཙིཏྟམེཝ སནྡྷཱཡ ཝུཏྟཾ. པརཏོཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཝིསུདྡྷིདྷམྨཱཏི ཝིསུཛ྄ཛྷནསབྷཱཝཱ. ཨིམསྨིམྤི སུཏྟེ ཚ ཨནུསྶཏིཊྛཱནཱནི མིསྶཀཱནེཝ ཀཐིཏཱནཱིཏི.

༢༧. སཏྟམེ ¶ མནོབྷཱཝནཱིཡསྶཱཏི ཨེཏྠ མནཾ བྷཱཝེཏི ཝཌྜྷེཏཱིཏི མནོབྷཱཝནཱིཡོ. དསྶནཱཡཱཏི དསྶནཏྠཾ. ནིསྶརཎནྟི ནིགྒམནཾ ཝཱུཔསམནཾ. དྷམྨཾ དེསེཏཱིཏི ཀཱམརཱགཔྤཛཧནཏྠཱཡ ཨསུབྷཀམྨཊྛཱནཾ ཀཐེཏི. དུཏིཡཝཱརཱདཱིསུ བྱཱཔཱདཔྤཧཱནཱཡ མེཏྟཱཀམྨཊྛཱནཾ, ཐིནམིདྡྷཔྤཧཱནཱཡ ཐིནམིདྡྷཝིནོདནཀམྨཊྛཱནཾ, ཨཱལོཀསཉྙཾ ཝཱ ཝཱིརིཡཱརམྦྷཝཏྠུཨཱདཱིནཾ ཝཱ ཨཉྙཏརཾ, ཨུདྡྷཙྩཀུཀྐུཙྩཔྤཧཱནཱཡ སམཐཀམྨཊྛཱནཾ, ཝིཙིཀིཙྪཱཔཧཱནཱཡ ཏིཎྞཾ རཏནཱནཾ གུཎཀཐཾ ཀཐེནྟོ དྷམྨཾ དེསེཏཱིཏི ཝེདིཏབྦོ. ཨཱགམྨཱཏི ཨཱརབྦྷ. མནསིཀརོཏོཏི ཨཱརམྨཎཝསེན ཙིཏྟེ ཀརོནྟསྶ. ཨནནྟརཱ ཨཱསཝཱནཾ ཁཡོ ཧོཏཱིཏི ཨནནྟརཱཡེན ཨཱསཝཱནཾ ཁཡོ ཧོཏི.

༢༨. ཨཊྛམེ མཎྜལམཱལེ༹ཏི བྷོཛནསཱལཱཡ. ཙཱརིཏྟཀིལམཐོཏི པིཎྜཔཱཏཙརིཡཱཡ ཨུཔྤནྣཀིལམཐོ. བྷཏྟཀིལམཐོཏི བྷཏྟདརཐོ. ཝིཧཱརཔཙྪཱཡཱཡནྟི ཝིཧཱརཔཙྩནྟེ ཚཱཡཱཡ. ཡདེཝསྶ ¶ དིཝཱ སམཱདྷིནིམིཏྟཾ མནསིཀཏཾ ཧོཏཱིཏི ཡཾ ཨེཝ ཏསྶ ཏཏོ པུརིམདིཝསབྷཱགེ སམཐནིམིཏྟཾ ཙིཏྟེ ཀཏཾ ཧོཏི. ཏདེཝསྶ ཏསྨིཾ སམཡེ སམུདཱཙརཏཱིཏི ཏཾཡེཝ ཨེཏསྶ ཏསྨིཾ སམཡེ དིཝཱཝིཧཱརེ ནིསིནྣསྶ མནོདྭཱརེ སཉྩརཏི. ཨོཛཊྛཱཡཱིཏི ཨོཛཱཡ ཋིཏོ པཏིཊྛིཏོ. ཕཱསུཀསྶ ¶ ཧོཏཱིཏི ཕཱསུཀཾ ཨསྶ ཧོཏི. སམྨུཁཱཏི ཀཐེནྟསྶ སམྨུཁཊྛཱནེ. སུཏནྟི སོཏེན སུཏཾ. པཊིགྒཧིཏནྟི ཙིཏྟེན པཊིགྒཧིཏཾ.

༢༩. ནཝམེ ཨུདཱཡིནྟི ལཱལུ༹དཱཡིཏྠེརཾ. སུཎོམཧཾ, ཨཱཝུསོཏི, ཨཱཝུསོ, ནཱཧཾ བདྷིརོ, སུཎཱམི བྷགཝཏོ ཝཙནཾ, པཉྷཾ པན ཨུཔཔརིཀྑཱམཱིཏི. ཨདྷིཙིཏྟནྟི སམཱདྷིཝིཔསྶནཱཙིཏྟཾ. ཨིདཾ, བྷནྟེ, ཨནུསྶཏིཊྛཱནནྟི ཨིདཾ ཛྷཱནཏྟཡསངྑཱཏཾ ཨནུསྶཏིཀཱརཎཾ. དིཊྛདྷམྨསུཁཝིཧཱརཱཡ སཾཝཏྟཏཱིཏི ཨིམསྨིཾཡེཝ ཨཏྟབྷཱཝེ སུཁཝིཧཱརཏྠཱཡ པཝཏྟཏི. ཨཱལོཀསཉྙནྟི ཨཱལོཀནིམིཏྟེ ཨུཔྤནྣསཉྙཾ. དིཝཱ སཉྙཾ ཨདྷིཊྛཱཏཱིཏི དིཝཱཏི སཉྙཾ ཋཔེཏི ¶ . ཡཐཱ དིཝཱ ཏཐཱ རཏྟིནྟི ཡཐཱནེན དིཝཱ ཨཱལོཀསཉྙཱ མནསིཀཏཱ, རཏྟིམྤི ཏཐེཝ ཏཾ མནསི ཀརོཏི. ཡཐཱ རཏྟིཾ ཏཐཱ དིཝཱཏི ཡཐཱ ཝཱནེན རཏྟིཾ ཨཱལོཀསཉྙཱ མནསིཀཏཱ, དིཝཱཔི ཏཾ ཏཐེཝ མནསི ཀརོཏི. ཝིཝཊེནཱཏི པཱཀཊེན. ཨཔརིཡོནདྡྷེནཱཏི ནཱིཝརཎེཧི ཨནོནདྡྷེན. སཔྤབྷཱསཾ ཙིཏྟཾ བྷཱཝེཏཱིཏི དིབྦཙཀྑུཉཱཎཏྠཱཡ སཧོབྷཱསཀཾ ཙིཏྟཾ བྲཱུཧེཏི ཝཌྜྷེཏི. ཡཾ པན ‘‘ཨཱལོཀསཉྙཾ ¶ མནསི ཀརོཏཱི’’ཏི ཝུཏྟཾ, ཏཾ ཐིནམིདྡྷཝིནོདནཱལོཀསཉྙཾ སནྡྷཱཡ ཝུཏྟཾ, ན དིབྦཙཀྑུཉཱཎཱལོཀནྟི ཝེདིཏབྦཾ. ཉཱཎདསྶནཔྤཊིལཱབྷཱཡཱཏི དིབྦཙཀྑུསངྑཱཏསྶ ཉཱཎདསྶནསྶ པཊིལཱབྷཱཡ.

ཨིམམེཝ ཀཱཡནྟིཨཱདཱིསུ ཡཾ ཝཏྟབྦཾ སིཡཱ, ཏཾ སབྦཾ སབྦཱཀཱརེན ཝིཏྠཱརཏོ ཝིསུདྡྷིམགྒེ ཀཱཡགཏཱསཏིཀམྨཊྛཱནེ ཝུཏྟཾ. ཀཱམརཱགཔྤཧཱནཱཡཱཏི པཉྩཀཱམགུཎིཀསྶ རཱགསྶ པཧཱནཏྠཱཡ. སེཡྻཐཱཔི པསྶེཡྻཱཏི ཡཐཱ པསྶེཡྻ. སརཱིརནྟི མཏསརཱིརཾ. སིཝཐིཀཱཡ ཚཌྜིཏནྟི སུསཱནེ ཨཔཝིདྡྷཾ. ཨེཀཱཧཾ མཏསྶ ཨསྶཱཏི ཨེཀཱཧམཏཾ. དྭཱིཧཾ མཏསྶ ཨསྶཱཏི དྭཱིཧམཏཾ. ཏཱིཧཾ མཏསྶ ཨསྶཱཏི ཏཱིཧམཏཾ. བྷསྟཱ ཝིཡ ཝཱཡུནཱ ཨུདྡྷཾ ཛཱིཝིཏཔརིཡཱདཱནཱ ཡཐཱནུཀྐམཾ སམུགྒཏེན སཱུནབྷཱཝེན དྷུམཱཏཏྟཱ ཨུདྡྷུམཱཏཾ, ཨུདྡྷུམཱཏམེཝ ཨུདྡྷུམཱཏཀཾ. པཊིཀཱུལཏྟཱ ཝཱ ཀུཙྪིཏཾ ཨུདྡྷུམཱཏནྟི ཨུདྡྷུམཱཏཀཾ. ཝིནཱིལཾ ཝུཙྩཏི ཝིཔརིབྷིནྣཝཎྞཾ, ཝིནཱིལམེཝ ཝིནཱིལཀཾ. པཊིཀཱུལཏྟཱ ཝཱ ཀུཙྪིཏཾ ཝིནཱིལནྟི ཝིནཱིལཀཾ. མཾསུསྶདཊྛཱནེསུ རཏྟཝཎྞསྶ པུབྦསནྣིཙཡཊྛཱནེསུ སེཏཝཎྞསྶ ཡེབྷུཡྻེན ཙ ནཱིལཝཎྞསྶ ནཱིལཊྛཱནེ ནཱིལསཱཊཀཔཱརུཏསྶེཝ ཚཝསརཱིརསྶེཏཾ ཨདྷིཝཙནཾ. པརིབྷིནྣཊྛཱནེཧི ནཝཧི ཝཱ ཝཎམུཁེཧི ཝིསྶནྡམཱནཾ པུབྦཾ ཝིཔུབྦཾ, ཝིཔུབྦམེཝ ¶ ཝིཔུབྦཀཾ. པཊིཀཱུལཏྟཱ ཝཱ ཀུཙྪིཏཾ ཝིཔུབྦནྟི ཝིཔུབྦཀཾ. ཝིཔུབྦཀཾ ཛཱཏཾ ཏཐཱབྷཱཝཾ གཏནྟི ཝིཔུབྦཀཛཱཏཾ.

སོ ¶ ཨིམམེཝ ཀཱཡནྟི སོ བྷིཀྑུ ཨིམཾ ཨཏྟནོ ཀཱཡཾ ཏེན ཀཱཡེན སདྡྷིཾ ཉཱཎེན ཨུཔསཾཧརཏི ཨུཔནེཏི. ཀཐཾ? ཨཡམྤི ཁོ ཀཱཡོ ཨེཝཾདྷམྨོ ཨེཝཾབྷཱཝཱི ཨེཝཾཨནཏཱིཏོཏི. ཨིདཾ ཝུཏྟཾ ཧོཏི – ཨཱཡུ ཨུསྨཱ ཝིཉྙཱཎནྟི ཨིམེསཾ ཏིཎྞཾ དྷམྨཱནཾ ཨཏྠིཏཱཡ ཨཡཾ ཀཱཡོ ཋཱནགམནཱདིཁམོ ཧོཏི, ཨིམེསཾ པན ཝིགམཱ ཨཡམྤི ཨེཝཾདྷམྨོ ཨེཝཾཔཱུཏིཀསབྷཱཝོཡེཝཱཏི. ཨེཝཾབྷཱཝཱིཏི ཨེཝམེཝཾ ཨུདྡྷུམཱཏཱདིབྷེདོ བྷཝིསྶཏི. ཨེཝཾ ཨནཏཱིཏོཏི ཨེཝཾ ཨུདྡྷུམཱཏཱདིབྷཱཝཾ ཨནཏིཀྐནྟོ.

ཁཛྫམཱནནྟི ¶ ཨུདརཱདཱིསུ ནིསཱིདིཏྭཱ ཨུདརམཾསཨོཊྛམཾསཨཀྑིཀམཾསཱདཱིནི ལུཉྩིཏྭཱ ལུཉྩིཏྭཱ ཁཱདིཡམཱནཾ. སམཾསལོཧིཏནྟི སེསཱཝསེསམཾསལོཧིཏཡུཏྟཾ. ནིམྨཾསལོཧིཏམཀྑིཏནྟི མཾསེ ཁཱིཎེཔི ལོཧིཏཾ ན སུསྶཏི, ཏཾ སནྡྷཱཡ ཝུཏྟཾ – ‘‘ནིམྨཾསལོཧིཏམཀྑིཏ’’ནྟི. ཨཉྙེནཱཏི ཨཉྙེན དིསཱབྷཱགེན. ཧཏྠཊྛིཀནྟི ཙཏུསཊྛིབྷེདམྤི ཧཏྠཊྛིཀཾ པཱཊིཡེཀྐཾ པཱཊིཡེཀྐཾ ཝིཔྤཀིཎྞཾ. པཱདཊྛིཀཱདཱིསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཏེརོཝསྶིཀཱནཱིཏི ཨཏིཀྐནྟསཾཝཙྪརཱནི. པཱུཏཱིནཱིཏི ཨབྦྷོཀཱསེ ཋིཏཱནི ཝཱཏཱཏཔཝུཊྛིསམྥསྶེན ཏེརོཝསྶིཀཱནེཝ པཱུཏཱིནི ཧོནྟི, ཨནྟོབྷཱུམིགཏཱནི པན ཙིརཏརཾ ཏིཊྛནྟི. ཙུཎྞཀཛཱཏཱནཱིཏི ཙུཎྞཝིཙུཎྞཾ ཧུཏྭཱ ཝིཔྤཀིཎྞཱནི. སབྦཏྠ ¶ སོ ཨིམམེཝཱཏི ཝུཏྟནཡེན ཁཛྫམཱནཱདཱིནཾ ཝསེན ཡོཛནཱ ཀཱཏབྦཱ. ཨསྨིམཱནསམུགྒྷཱཏཱཡཱཏི ཨསྨཱིཏི པཝཏྟསྶ ནཝཝིདྷསྶ མཱནསྶ སམུགྒྷཱཏཏྠཱཡ. ཨནེཀདྷཱཏུཔཊིཝེདྷཱཡཱཏི ཨནེཀདྷཱཏཱུནཾ པཊིཝིཛ྄ཛྷནཏྠཱཡ. སཏོཝ ཨབྷིཀྐམཏཱིཏི གཙྪནྟོ སཏིཔཉྙཱཧི སམནྣཱགཏོཝ གཙྪཏི. སཏོཝ པཊིཀྐམཏཱིཏི པཊིནིཝཏྟནྟོཔི སཏིཔཉྙཱཧི སམནྣཱགཏོཝ ནིཝཏྟཏི. སེསཔདེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. སཏིསམྤཛཉྙཱཡཱཏི སཏིཡཱ ཙ ཉཱཎསྶ ཙ ཨཏྠཱཡ. ཨིཏི ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ སཏིཉཱཎཱནི མིསྶཀཱནི ཀཐིཏཱནཱིཏི.

༣༠. དསམེ ¶ ཨུཙྩཱཝཙནྟི ཡཾ ཀིཉྩི མཧནྟཁུདྡཀཾ, ཨུཙྩནཱིཙཾ ཝཱ. ཧཱིནནྟི ནིཧཱིནཾ. གམྨནྟི གཱམཝཱསིཀཱནཾ དསྶནཾ. པོཐུཛྫནིཀནྟི པུཐུཛྫནཱནཾ སནྟཀཾ. ཨནརིཡནྟི ན ཨརིཡཾ ན ཨུཏྟམཾ ན པརིསུདྡྷཾ. ཨནཏྠསཾཧིཏནྟི ན ཨཏྠསནྣིསྶིཏཾ. ན ནིབྦིདཱཡཱཏི ན ཝཊྚེ ནིབྦིནྡནཏྠཱཡ. ན ཝིརཱགཱཡཱཏི ན རཱགཱདཱིནཾ ཝིརཛྫནཏྠཱཡ. ན ནིརོདྷཱཡཱཏི ན རཱགཱདཱིནཾ ཨཔྤཝཏྟིནིརོདྷཱཡ. ན ཨུཔསམཱཡཱཏི ན རཱགཱདཱིནཾ ཝཱུཔསམནཏྠཱཡ. ན ཨབྷིཉྙཱཡཱཏི ན ཨབྷིཛཱནནཏྠཱཡ. ན སམྦོདྷཱཡཱཏི ན སམྦོདྷིསངྑཱཏསྶ ཙཏུམགྒཉཱཎསྶ པཊིཝིཛ྄ཛྷནཏྠཱཡ. ན ནིབྦཱནཱཡཱཏི ན ནིབྦཱནསྶ སཙྪིཀིརིཡཱཡ.

ནིཝིཊྛསདྡྷོཏི པཏིཊྛིཏསདྡྷོ. ནིཝིཊྛཔེམོཏི ¶ པཏིཊྛིཏཔེམོ. ཨེཀནྟགཏོཏི ཨེཀནྟཾ གཏོ, ཨཙལཔྤཏྟོཏི ཨཏྠོ. ཨབྷིཔྤསནྣོཏི ཨཏིཝིཡ པསནྣོ. ཨེཏདཱནུཏྟརིཡནྟི ཨེཏཾ ཨནུཏྟརཾ. ཧཏྠིསྨིམྤི སིཀྑཏཱིཏི ཧཏྠིནིམིཏྟཾ ¶ སིཀྑིཏབྦཾ ཧཏྠིསིཔྤཾ སིཀྑཏི. སེསཔདེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཨུཙྩཱཝཙནྟི མཧནྟཁུདྡཀཾ སིཔྤཾ སིཀྑཏི.

ཨུཔཊྛིཏཱ པཱརིཙརིཡེཏི པཱརིཙརིཡཱཡ པཙྩུཔཊྛིཏཱ. བྷཱཝཡནྟི ཨནུསྶཏིནྟི ཨནུཏྟརཾ ཨནུསྶཏིཾ བྷཱཝེནྟི. ཝིཝེཀཔྤཊིསཾཡུཏྟནྟི ནིབྦཱནནིསྶིཏཾ ཀཏྭཱ. ཁེམནྟི ནིརུཔདྡཝཾ. ཨམཏགཱམིནནྟི ནིབྦཱནགཱམིནཾ, ཨརིཡམགྒཾ བྷཱཝེནྟཱིཏི ཨཏྠོ. ཨཔྤམཱདེ པམོདིཏཱཏི སཏིཡཱ ཨཝིཔྤཝཱསསངྑཱཏེ ཨཔྤམཱདེ ཨཱམོདིཏཱ པམོདིཏཱ. ནིཔཀཱཏི ནེཔཀྐེན སམནྣཱགཏཱ. སཱིལསཾཝུཏཱཏི སཱིལེན སཾཝུཏཱ པིཧིཏཱ. ཏེ ཝེ ཀཱལེན པཙྩེནྟཱིཏི ཏེ ཝེ ཡུཏྟཔྤཡུཏྟཀཱལེ ཛཱནནྟི. ཡཏྠ དུཀྑཾ ནིརུཛ྄ཛྷཏཱིཏི ཡསྨིཾ ཋཱནེ སཀལཾ ཝཊྚདུཀྑཾ ནིརུཛ྄ཛྷཏི, ཏཾ ཨམཏཾ མཧཱནིབྦཱནཾ ཏེ བྷིཀྑཱུ ཛཱནནྟཱིཏི. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཚ ཨནུཏྟརིཡཱནི མིསྶཀཱནི ཀཐིཏཱནཱིཏི.

༣༡. ཙཏུཏྠསྶ ¶ ¶ པཋམེ སེཁསྶཱཏི སཏྟཝིདྷསྶ སེཁསྶ. པུཐུཛྫནེ པན ཝཏྟབྦམེཝ ནཏྠི. པརིཧཱནཱཡཱཏི ཨུཔརཱུཔརིགུཎཔརིཧཱནཱཡ.

༣༢-༣༣. དུཏིཡེ སཏྠུགཱརཝཏཱཏི སཏྠརི གརུབྷཱཝོ. དྷམྨགཱརཝཏཱཏི ནཝཝིདྷེ ལོཀུཏྟརདྷམྨེ གརུབྷཱཝོ. སངྒྷགཱརཝཏཱཏི སངྒྷེ གརུབྷཱཝོ. སིཀྑཱགཱརཝཏཱཏི ཏཱིསུ སིཀྑཱསུ གརུབྷཱཝོ. ཨཔྤམཱདགཱརཝཏཱཏི ཨཔྤམཱདེ གརུབྷཱཝོ. པཊིསནྠཱརགཱརཝཏཱཏི དྷམྨཱམིསཝསེན དུཝིདྷེ པཊིསནྠཱརེ གརུབྷཱཝོ. སཏྠཱ གརུ ཨསྶཱཏི སཏྠུགརུ. དྷམྨོ གརུ ཨསྶཱཏི དྷམྨགརུ. ཏིབྦགཱརཝོཏི བཧལགཱརཝོ. པཊིསནྠཱརེ ¶ གཱརཝོ ཨསྶཱཏི པཊིསནྠཱརགཱརཝོ. ཏཏིཡེ སཔྤཏིསྶོཏི སཛེཊྛཀོ སགཱརཝོ. ཧིརོཏྟཔྤཾ པནེཏྠ མིསྶཀཾ ཀཐིཏཾ.

༣༤. ཙཏུཏྠེ ཏིསྶོ ནཱམ བྷིཀྑཱུཏི ཐེརསྶེཝ སདྡྷིཝིཧཱརིཀོ. མཧིདྡྷིཀོ མཧཱནུབྷཱཝོཏི ཨིཛ྄ཛྷནཊྛེན མཧཏཱི ཨིདྡྷི ཨསྶཱཏི མཧིདྡྷིཀོ. ཨནུཕརཎཊྛེན མཧཱ ཨཱནུབྷཱཝོ ཨསྶཱཏི མཧཱནུབྷཱཝོ. ཙིརསྶཾ ཁོ, མཱརིས མོགྒལླཱན, ཨིམཾ པརིཡཱཡམཀཱསཱིཏི ཨེཝརཱུཔཾ ལོཀེ པཀཏིཡཱ པིཡསམུདཱཧཱརཝཙནཾ ཧོཏི. ལོཀིཡཱ ¶ ཧི ཙིརསྶཾ ཨཱགཏམྤི ཨནཱགཏཔུབྦམྤི མནཱཔཛཱཏིཡཾ ཨཱགཏཾ དིསྭཱ ‘‘ཀུཏོ བྷཝཾ ཨཱགཏོ, ཙིརསྶཾ བྷཝཾ ཨཱགཏོ, ཀཐཾ ཏེ ཨིདྷཱགམནམགྒོ ཉཱཏོ, ཀིཾ མགྒམཱུལ༹ྷོསཱི’’ཏིཨཱདཱིནི ཝདནྟི. ཨཡཾ པན ཨཱགཏཔུབྦཏྟཱཡེཝ ཨེཝམཱཧ. ཐེརོ ཧི ཀཱལེན ཀཱལཾ བྲཧྨལོཀཾ གཙྪཏིཡེཝ. ཏཏྠ པརིཡཱཡམཀཱསཱིཏི ཝཱརཾ ཨཀཱསི. ཡདིདཾ ཨིདྷཱགམནཱཡཱཏི ཡོ ཨཡཾ ཨིདྷཱགམནཱཡ ཝཱརོ, ཏཾ ཙིརསྶཾ ཨཀཱསཱིཏི ཝུཏྟཾ ཧོཏི. ཨིདམཱསནཾ པཉྙཏྟནྟི ¶ མཧཱརཧཾ བྲཧྨཔལླངྐཾ པཉྙཱཔེཏྭཱ ཨེཝམཱཧ. ཨཝེཙྩཔྤསཱདེནཱཏི ཨདྷིགཏེན ཨཙལེན མགྒཔྤསཱདེན. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ སོཏཱཔཏྟིམགྒཉཱཎཾ ཀཐིཏཾ.

༣༥. པཉྩམེ ཝིཛྫཱབྷཱགིཡཱཏི ཝིཛྫཱཀོཊྛཱསིཀཱ. ཨནིཙྩསཉྙཱཏི ཨནིཙྩཱནུཔསྶནཱཉཱཎེ ཨུཔྤནྣསཉྙཱ. ཨནིཙྩེ དུཀྑསཉྙཱཏི དུཀྑཱནུཔསྶནཱཉཱཎེ ཨུཔྤནྣསཉྙཱ. དུཀྑེ ཨནཏྟསཉྙཱཏི ཨནཏྟཱནུཔསྶནཱཉཱཎེ ཨུཔྤནྣསཉྙཱ. པཧཱནསཉྙཱཏི པཧཱནཱནུཔསྶནཱཉཱཎེ ཨུཔྤནྣསཉྙཱ. ཝིརཱགསཉྙཱཏི ཝིརཱགཱནུཔསྶནཱཉཱཎེ ཨུཔྤནྣསཉྙཱ. ནིརོདྷསཉྙཱཏི ནིརོདྷཱནུཔསྶནཱཉཱཎེ ཨུཔྤནྣསཉྙཱ.

༣༦. ཚཊྛེ ¶ ཝིཝཱདམཱུལཱནཱིཏི ཝིཝཱདསྶ མཱུལཱནི. ཀོདྷནོཏི ཀུཛ྄ཛྷནལཀྑཎེན ཀོདྷེན སམནྣཱགཏོ. ཨུཔནཱཧཱིཏི ཝེརཨཔྤཊིནིསྶགྒལཀྑཎེན ཨུཔནཱཧེན སམནྣཱགཏོ. ཨཧིཏཱཡ དུཀྑཱཡ དེཝམནུསྶཱནནྟི དྭིནྣཾ བྷིཀྑཱུནཾ ཝིཝཱདོ ཀཐཾ དེཝམནུསྶཱནཾ ཨཧིཏཱཡ དུཀྑཱཡ སཾཝཏྟཏི? ཀོསམྦཀཀྑནྡྷཀེ ཝིཡ དྭཱིསུ བྷིཀྑཱུསུ ཝིཝཱདཾ ཨཱཔནྣེསུ ཏསྨིཾ ཝིཧཱརེ ཏེསཾ ཨནྟེཝཱསིཀཱ ཝིཝདནྟི, ཏེསཾ ཨོཝཱདཾ གཎྷནྟོ བྷིཀྑུནིསངྒྷོ ཝིཝདཏི. ཏཏོ ཏེསཾ ཨུཔཊྛཱཀཱ ཝིཝདནྟི, ཨཐ མནུསྶཱནཾ ཨཱརཀྑདེཝཏཱ ¶ དྭེ ཀོཊྛཱསཱ ཧོནྟི. ཏཐཱ དྷམྨཝཱདཱིནཾ ཨཱརཀྑདེཝཏཱ དྷམྨཝཱདིནིཡོ ཧོནྟི, ཨདྷམྨཝཱདཱིནཾ ཨདྷམྨཝཱདིནིཡོ. ཏཏོ ཨཱརཀྑདེཝཏཱནཾ མིཏྟཱ བྷུམྨདེཝཏཱ བྷིཛྫནྟི. ཨེཝཾ པརམྤརཱཡ ཡཱཝ བྲཧྨལོཀཱ ཋཔེཏྭཱ ཨརིཡསཱཝཀེ སབྦེ དེཝམནུསྶཱ དྭེ ཀོཊྛཱསཱ ཧོནྟི. དྷམྨཝཱདཱིཧི པན ཨདྷམྨཝཱདིནོཝ བཧུཏརཱ ཧོནྟི. ཏཏོ ཡཾ བཧུཀེཧི གཧིཏཾ, ཏཾ གཙྪནྟི. དྷམྨཾ ཝིསྶཛྫེཏྭཱ བཧུཏརཱཝ ཨདྷམྨཾ གཎྷནྟི. ཏེ ཨདྷམྨཾ པུརཀྑཏྭཱ ཝིཧརནྟཱ ཨཔཱཡེ ནིབྦཏྟནྟི. ཨེཝཾ དྭིནྣཾ བྷིཀྑཱུནཾ ཝིཝཱདོ དེཝམནུསྶཱནཾ ཨཧིཏཱཡ དུཀྑཱཡ ཧོཏི. ཨཛ྄ཛྷཏྟཾ ཝཱཏི ཏུམྷཱཀཾ ཨབྦྷནྟརཔརིསཱཡ. བཧིདྡྷཱཏི པརེསཾ པརིསཱཡ.

མཀྑཱིཏི པརེསཾ གུཎམཀྑནལཀྑཎེན མཀྑེན སམནྣཱགཏོ. པལཱ༹སཱིཏི ཡུགགྒཱཧལཀྑཎེན ¶ པལཱ༹སེན སམནྣཱགཏོ. ཨིསྶུཀཱིཏི པརསྶ སཀྐཱརཱདཱིནི ཨིསྶཱཡནལཀྑཎཱཡ ཨིསྶཱཡ སམནྣཱགཏོ. མཙྪརཱིཏི ཨཱཝཱསམཙྪརིཡཱདཱིཧི སམནྣཱགཏོ. སཋོཏི ཀེརཱཊིཀོ. མཱཡཱཝཱིཏི ཀཏཔཊིཙྪཱདཀོ. པཱཔིཙྪོཏི ཨསནྟསམྦྷཱཝནིཙྪཀོ དུསྶཱིལོ. མིཙྪཱདིཊྛཱིཏི ནཏྠིཀཝཱདཱི, ཨཧེཏུཝཱདཱི, ཨཀིརིཡཝཱདཱི. སནྡིཊྛིཔརཱམཱསཱིཏི སཡཾ དིཊྛམེཝ པརཱམསཏི. ཨཱདྷཱནགྒཱཧཱིཏི དལ༹ྷགྒཱཧཱི. དུཔྤཊིནིསྶགྒཱིཏི ན སཀྐཱ ཧོཏི གཧིཏཾ ཝིསྶཛྫཱཔེཏུཾ. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཝཊྚམེཝ ཀཐིཏཾ.

༣༧. སཏྟམེ ¶ ཝེལུ༹ཀཎྜཀཱིཏི ཝེལུ༹ཀཎྜཀནགརཝཱསིནཱི. ཚལ༹ངྒསམནྣཱགཏནྟི ཚཧི གུཎངྒེཧི སམནྣཱགཏཾ. དཀྑིཎཾ པཏིཊྛཱཔེཏཱིཏི དཱནཾ དེཏི. པུབྦེཝ དཱནཱ སུམནོཏི དཱནཾ དསྶཱམཱིཏི མཱསཌྜྷམཱསཏོ པཊྛཱཡ ¶ སོམནསྶཔྤཏྟོ ཧོཏི. ཨེཏྠ ཧི པུབྦེཙེཏནཱ དསྶཱམཱིཏི ཙིཏྟུཔྤཱདཀཱལཏོ པཊྛཱཡ ‘‘ཨིཏོ ཨུཊྛིཏེན དཱནཾ དསྶཱམཱི’’ཏི ཁེཏྟགྒཧཎཾ ཨཱདིཾ ཀཏྭཱ ཙིནྟེནྟསྶ ལབྦྷཏི. དདཾ ཙིཏྟཾ པསཱདེཏཱིཏི ཨེཝཾ ཝུཏྟཱ མུཉྩཙེཏནཱ པན དཱནཀཱལེཡེཝ ལབྦྷཏི. དཏྭཱ ཨཏྟམནོ ཧོཏཱིཏི ཨཡཾ པན ཨཔརཙེཏནཱ ཨཔརཱཔརཾ ཨནུསྶརནྟསྶ ལབྦྷཏི. ཝཱིཏརཱགཱཏི ཝིགཏརཱགཱ ཁཱིཎཱསཝཱ. རཱགཝིནཡཱཡ ཝཱ པཊིཔནྣཱཏི རཱགཝིནཡཔཊིཔདཾ པཊིཔནྣཱ. ཨུཀྐཊྛདེསནཱ ཙེསཱ, ན ཀེཝལཾ པན ཁཱིཎཱསཝཱནཾ, ཨནཱགཱམི-སཀདཱགཱམི-སོཏཱཔནྣཱནམྤི ཨནྟམསོ ཏདཧུཔབྦཛིཏསྶ བྷཎྜགཱཧཀསཱམཎེརསྶཱཔི དིནྣཱ དཀྑིཎཱ ཚལ༹ངྒསམནྣཱགཏཱཝ ཧོཏི. སོཔི ཧི སོཏཱཔཏྟིམགྒཏྠམེཝ པབྦཛིཏོ.

ཡཉྙསྶ སམྤདཱཏི དཱནསྶ པརིཔུཎྞཏཱ. སཉྙཏཱཏི སཱིལསཉྙམེན སཉྙཏཱ. སཡཾ ཨཱཙམཡིཏྭཱནཱཏི ཨཏྟནཱཝ ཧཏྠཔཱདེ དྷོཝིཏྭཱ མུཁཾ ཝིཀྑཱལེཏྭཱ. སཀེཧི པཱཎིབྷཱིཏི ཨཏྟནོ ཧཏྠེཧི. སཡེཧཱིཏིཔི པཱཋོ. སདྡྷོཏི རཏནཏྟཡགུཎེ སདྡཧནྟོ. མུཏྟེན ཙེཏསཱཏི ལཱབྷམཙྪརིཡཱདཱིཧི ཝིམུཏྟེན ཙིཏྟེན. ཨབྱཱཔཛ྄ཛྷཾ ¶ སུཁཾ ལོཀནྟི ནིདྡུཀྑཾ ཨུལཱ༹རསུཁསོམནསྶཾ དེཝལོཀཾ.

༣༨. ཨཊྛམེ ¶ ཨདྡསཾ ཝཱ ཨསྶོསིཾ ཝཱཏི ཨཀྑཱིནི ཨུམྨཱིལེཏྭཱ མཱ ཨདྡསཾ, ཨསུཀསྨིཾ ནཱམ ཋཱནེ ཝསཏཱིཏི མཱ ཨསྶོསིཾ, ཀཐེནྟསྶ ཝཱ ཝཙནཾ མཱ ཨསྶོསིཾ. ཀཐཉྷི ནཱམཱཏི ཀེན ནཱམ ཀཱརཎེན. ཨཱརམྦྷདྷཱཏཱུཏི ཨཱརབྷནཝསེན པཝཏྟཝཱིརིཡཾ. ནིཀྐམདྷཱཏཱུཏི ཀོསཛྫཏོ ནིཀྑམནསབྷཱཝཾ ཝཱིརིཡཾ. པརཀྐམདྷཱཏཱུཏི པརཀྐམསབྷཱཝོ. ཐཱམདྷཱཏཱུཏི ཐཱམསབྷཱཝོ. ཋིཏིདྷཱཏཱུཏི ཋིཏིསབྷཱཝོ. ཨུཔཀྐམདྷཱཏཱུཏི ཨུཔཀྐམསབྷཱཝོ. སབྦཾ ཙེཏཾ ཏེན ཏེནཱཀཱརེན པཝཏྟསྶ ཝཱིརིཡསྶེཝ ནཱམཾ.

༣༩-༤༠. ནཝམེ ཀམྨཱནནྟི ཝཊྚགཱམིཀམྨཱནཾ. སམུདཡཱཡཱཏི པིཎྜཀརཎཏྠཱཡ. ནིདཱནནྟི པཙྩཡོ. ལོབྷཛེནཱཏི ལོབྷཏོ ཛཱཏེན. ན ¶ པཉྙཱཡནྟཱིཏི ‘‘ཨེཝརཱུཔེན ཀམྨེན ནིབྦཏྟཱ’’ཏི ན དིསྶནྟི. སུཀྐཔཀྑེ ཀམྨཱནནྟི ཝིཝཊྚགཱམིཀམྨཱནཾ. ཨིཏི ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཝཊྚཝིཝཊྚཾ ཀཐིཏཾ. དསམེ ནིཙུལཝནེཏི མཧཱམུཙལིནྡཝནེ. སདྡྷམྨོཏི སཱསནསདྡྷམྨོ.

༤༡. ཨེཀཱདསམེ ཙེཏོཝསིཔྤཏྟོཏི ཙིཏྟཝསིབྷཱཝཾ པཏྟོ. པཐཝཱིཏྭེཝ ཨདྷིམུཙྩེཡྻཱཏི ཐདྡྷཱཀཱརཾ པཐཝཱིདྷཱཏཱུཏི སལླཀྑེཡྻ. ཡཾ ¶ ནིསྶཱཡཱཏི ཡཾ ཝིཛྫམཱནཾ ཐདྡྷཱཀཱརཾ པཐཝཱིདྷཱཏུཾ ནིསྶཱཡ ཨམུཾ དཱརུཀྑནྡྷཾ པཐཝཱིཏྭེཝ ཨདྷིམུཙྩེཡྻ, སཱ ཨེཏྠ པཐཝཱིདྷཱཏུ ཨཏྠཱིཏི. ཨིམིནཱ ནཡེན སེསཔདཱནིཔི ཝེདིཏབྦཱནི. ཡཐེཝ ཧི ཏསྨིཾ ཐདྡྷཱཀཱརཱ པཐཝཱིདྷཱཏུ ཨཏྠི, ཨེཝཾ ཡཱུསཱཀཱརཱ ཨཱཔོདྷཱཏུ, ཨུཎྷཱཀཱརཱ ཏེཛོདྷཱཏུ, ཝིཏྠམྦྷནཱཀཱརཱ ཝཱཡོདྷཱཏུ, རཏྟཝཎྞམྷི སཱརེ པདུམཔུཔྥཝཎྞཱ སུབྷདྷཱཏུ, པཱུཏིབྷཱུཏེ ཙུཎྞེ ཙེཝ ཕེགྒུཔཔཊིཀཱསུ ཙ ཨམནུཉྙཝཎྞཱ ཨསུབྷདྷཱཏུ, ཏཾ ནིསྶཱཡ ཨམུཾ དཱརུཀྑནྡྷཾ ཨསུབྷནྟྭེཝ ཨདྷིམུཙྩེཡྻ སལླཀྑེཡྻཱཏི. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ མིསྶཀཝིཧཱརོ ནཱམ ཀཐིཏོ.

༤༢. དྭཱདསམེ ¶ གཱམནྟཝིཧཱརིནྟི གཱམནྟསེནཱསནཝཱསིཾ. སམཱཧིཏཾ ནིསིནྣནྟི ཏསྨིཾ གཱམནྟསེནཱསནེ སམཱདྷིཾ ཨཔྤེཏྭཱ ནིསིནྣཾ. ཨིདཱནིམནྟི ཨིདཱནི ཨིམཾ. སམཱདྷིམྷཱ ཙཱཝེསྶཏཱིཏི སམཱདྷིཏོ ཨུཊྛཱཔེསྶཏི. ན ཨཏྟམནོ ཧོམཱིཏི ན སཀམནོ ཧོམི. པཙལཱཡམཱནནྟི ནིདྡཱཡམཱནཾ. ཨེཀཏྟནྟི ཨེཀསབྷཱཝཾ, ཨེཀགྒཏཱབྷཱུཏཾ ཨརཉྙསཉྙཾཡེཝ ཙིཏྟེ ཀརིསྶཏཱིཏི ཨཏྠོ. ཨནུརཀྑིསྶཏཱིཏི ཨནུགྒཎྷིསྶཏི. ཨཝིམུཏྟཾ ཝཱ ཙིཏྟཾ ཝིམོཙེསྶཏཱིཏི ཨཉྙསྨིཾ ཀཱལེ ཨཝིམུཏྟཾ ཙིཏྟཾ ཨིདཱནི པཉྩཧི ཝིམུཏྟཱིཧི ཝིམོཙཡིསྶཏི. རིཉྩཏཱིཏི ཝཛྫེཏི ཝིསྶཛྫེཏི. པཊིཔཎཱམེཏྭཱཏི ¶ པནུདིཏྭཱ ཝིསྶཛྫེཏྭཱ. ཨུཙྩཱརཔསྶཱཝཀམྨཱཡཱཏི ཨུཙྩཱརཔསྶཱཝཀརཎཏྠཱཡ. ཨིམིནཱ ཨེཏྟཀེན ཋཱནེན སཏྠཱརཱ ཨརཉྙསེནཱསནསྶ ཝཎྞོ ཀཐིཏོ. སུཏྟསྶ པན པཋམཀོཊྛཱསེ ཡཾ ཝཏྟབྦཾ, ཏཾ ཧེཊྛཱ ཝུཏྟམེཝཱཏི.

༤༣. པཉྩམསྶ ¶ པཋམེ ཨཱཡསྨཏཱ ཨཱནནྡེན སདྡྷིནྟི ཨིདཾ ‘‘ཨཱཡཱམཱནནྡཱ’’ཏི ཐེརཾ ཨཱམནྟེཏྭཱ གཏཏྟཱ ཝུཏྟཾ, སཏྠཱ པན ཨནཱུནེཧི པཉྩཧི བྷིཀྑུསཏེཧི པརིཝུཏོ ཏཏྠ ཨགམཱསཱིཏི ཝེདིཏབྦོ. ཏེནུཔསངྐམཱིཏི ཏེཧེཝ པཉྩཧི བྷིཀྑུསཏེཧི པརིཝུཏོ ཨུཔསངྐམི. པརིསིཉྩིཏྭཱཏི ཝོཧཱརཝཙནམེཏཾ, ནྷཱཡིཏྭཱཏི ཨཏྠོ. པུབྦཱཔཡམཱནོཏི རཏྟདུཔཊྚཾ ནིཝཱསེཏྭཱ ཨུཏྟརཱསངྒཙཱིཝརཾ དྭཱིཧི ཧཏྠེཧི གཧེཏྭཱ པཙྪིམལོཀདྷཱཏུཾ པིཊྛིཏོ ཀཏྭཱ པུརཏྠིམལོཀདྷཱཏུཾ ཨབྷིམུཁོ ཝོདཀབྷཱཝེན གཏྟཱནི པུབྦསདིསཱནི ཀུརུམཱནོ ཨཊྛཱསཱིཏི ཨཏྠོ. བྷིཀྑུསངྒྷོཔི ཏེན ཏེན ཋཱནེན ཨོཏརིཏྭཱ ནྷཏྭཱ པཙྩུཏྟརིཏྭཱ སཏྠཱརཾཡེཝ པརིཝཱརེཏྭཱ ཨཊྛཱསི. ཨིཏི ཏསྨིཾ སམཡེ ¶ ཨཱཀཱསཏོ པཏམཱནཾ རཏྟསུཝཎྞཀུཎྜལཾ ཝིཡ སཱུརིཡོ པཙྪིམལོཀདྷཱཏུཾ པཊིཔཛྫི, པརིསུདྡྷརཛཏམཎྜལོ ཝིཡ པཱཙཱིནལོཀདྷཱཏུཏོ ཙནྡོ ཨབྦྷུགྒཉྪི, མཛ྄ཛྷཊྛཱནེཔི པཉྩབྷིཀྑུསཏཔརིཝཱརོ སམྨཱསམྦུདྡྷོ ཚབྦཎྞབུདྡྷརསྨིཡོ ¶ ཝིསྶཛྫེཏྭཱ པུབྦཀོཊྛཀནདཱིཏཱིརེ ལོཀཾ ཨལངྐུརུམཱནོ ཨཊྛཱསི.

ཏེན ཁོ པན སམཡེན…པེ… སེཏོ ནཱམ ནཱགོཏི སེཏཝཎྞཏཱཡ ཨེཝཾ ལདྡྷནཱམོ ཧཏྠིནཱགོ. མཧཱཏཱུརིཡཏཱལི༹ཏཝཱདིཏེནཱཏི མཧནྟེན ཏཱུརིཡཏཱལི༹ཏཝཱདིཏེན. ཏཏྠ པཋམཾ སངྒྷཊྚནཾ ཏཱལི༹ཏཾ ནཱམ ཧོཏི, ཏཏོ པརཾ ཝཱདིཏཾ. ཛནོཏི ཧཏྠིདསྶནཏྠཾ སནྣིཔཏིཏམཧཱཛནོ. དིསྭཱ ཨེཝམཱཧཱཏི ཨངྒཔཙྩངྒཱནི གྷཾསིཏྭཱ ནྷཱཔེཏྭཱ ཨུཏྟཱརེཏྭཱ བཧིཏཱིརེ ཋཔེཏྭཱ གཏྟཱནི ཝོདཀཱནི ཀཏྭཱ ཧཏྠཱལངྐཱརེན ཨལངྐཏཾ ཏཾ མཧཱནཱགཾ དིསྭཱ ཨིདཾ ‘‘ཨབྷིརཱུཔོ ཝཏ, བྷོ’’ཏི པསཾསཱཝཙནམཱཧ. ཀཱཡུཔཔནྣོཏི སརཱིརསམྤཏྟིཡཱ ཨུཔཔནྣོ, པརིཔུཎྞངྒཔཙྩངྒོཏི ཨཏྠོ. ཨཱཡསྨཱ ཨུདཱཡཱིཏི པཊིསམྦྷིདཱཔྤཏྟོ ཀཱལུ༹དཱཡིཏྠེརོ. ཨེཏདཝོཙཱཏི ཏཾ མཧཱཛནཾ ཧཏྠིསྶ ཝཎྞཾ བྷཎནྟཾ དིསྭཱ ‘‘ཨཡཾ ཛནོ ཨཧེཏུཀཔཊིསནྡྷིཡཾ ནིབྦཏྟཧཏྠིནོ ཝཎྞཾ ཀཐེཏི, ན བུདྡྷཧཏྠིསྶ. ཨཧཾ དཱནི ཨིམིནཱ ཧཏྠིནཱགེན ཨུཔམཾ ཀཏྭཱ བུདྡྷནཱགསྶ ཝཎྞཾ ¶ ཀཐེསྶཱམཱི’’ཏི ཙིནྟེཏྭཱ ཨེཏཾ ‘‘ཧཏྠིམེཝ ནུ ཁོ, བྷནྟེ’’ཏིཨཱདིཝཙནཾ ཨཝོཙ. ཏཏྠ མཧནྟནྟི ཨཱརོཧསམྤནྣཾ. བྲཧནྟནྟི པརིཎཱཧསམྤནྣཾ. ཨེཝམཱཧཱཏི ཨེཝཾ ཝདཏི. ཨཐ བྷགཝཱ ཡསྨཱ ཨཡཾ ནཱགསདྡོ ཧཏྠིམྷིཙེཝ ཨསྶགོཎཨུརགརུཀྑམནུསྶེསུ ཙཱཔི པཝཏྟཏི, ཏསྨཱ ཧཏྠིམྤི ཁོཏིཨཱདིམཱཧ.

ཨཱགུནྟི ¶ པཱཔཀཾ ལཱམཀཾ ཨཀུསལདྷམྨཾ. ཏམཧཾ ནཱགོཏི བྲཱུམཱིཏི ཏཾ ཨཧཾ ཨིམེཧི ཏཱིཧི དྭཱརེཧི དསནྣཾ ཨཀུསལཀམྨཔཐཱནཾ དྭཱདསནྣཉྩ ཨཀུསལཙིཏྟཱནཾ ཨཀརཎཏོ ནཱགོཏི ཝདཱམི. ཨཡཉྷི ན ཨཱགུཾ ཀརོཏཱིཏི ཨིམིནཱ ཨཏྠེན ནཱགོ. ཨིམཱཧི གཱཐཱཧི ཨནུམོདཱམཱིཏི ཨིམཱཧི ཙཏུསཊྛིཔདཱཧི སོལ༹སཧི གཱཐཱཧི ཨནུམོདཱམི ཨབྷིནནྡཱམི.

མནུསྶབྷཱུཏནྟི དེཝཱདིབྷཱཝཾ ཨནུཔགནྟྭཱ མནུསྶམེཝ བྷཱུཏཾ. ཨཏྟདནྟནྟི ཨཏྟནཱཡེཝ དནྟཾ, ན ཨཉྙེཧི དམཐཾ ཨུཔནཱིཏཾ. བྷགཝཱ ཧི ཨཏྟནཱ ཨུཔྤཱདིཏེནེཝ མགྒདམཐེན ཙཀྑུཏོཔི དནྟོ, སོཏཏོཔི, གྷཱནཏོཔི, ཛིཝ྄ཧཱཏོཔི, ཀཱཡཏོཔི, མནཏོཔཱིཏི ཨིམེསུ ཚསུ ཋཱནེསུ དནྟོ སནྟོ ནིབྦུཏོ པརིནིབྦུཏོ. ཏེནཱཧ – ‘‘ཨཏྟདནྟ’’ནྟི. སམཱཧིཏནྟི དུཝིདྷེནཱཔི སམཱདྷིནཱ སམཱཧིཏཾ. ¶ ཨིརིཡམཱནནྟི ཝིཧརམཱནཾ. བྲཧྨཔཐེཏི སེཊྛཔཐེ, ཨམཏཔཐེ, ནིབྦཱནཔཐེ. ཙིཏྟསྶཱུཔསམེ རཏནྟི པཋམཛ྄ཛྷཱནེན པཉྩ ནཱིཝརཎཱནི ཝཱུཔསམེཏྭཱ, དུཏིཡཛ྄ཛྷཱནེན ཝིཏཀྐཝིཙཱརེ, ཏཏིཡཛ྄ཛྷཱནེན པཱིཏིཾ, ཙཏུཏྠཛ྄ཛྷཱནེན སུཁདུཀྑཾ ཝཱུཔསམེཏྭཱ ཏསྨིཾ ཙིཏྟསྶཱུཔསམེ རཏཾ ཨབྷིརཏཾ.

ནམསྶནྟཱིཏི ཀཱཡེན ནམསྶནྟི, ཝཱཙཱཡ ནམསྶནྟི, མནསཱ ནམསྶནྟི, དྷམྨཱནུདྷམྨཔཊིཔཏྟིཡཱ ནམསྶནྟི, སཀྐརོནྟི གརུཾ ཀརོནྟི. སབྦདྷམྨཱནཔཱརགུནྟི སབྦེསཾ ཁནྡྷཱཡཏནདྷཱཏུདྷམྨཱནཾ ཨབྷིཉྙཱཔཱརགཱུ, པརིཉྙཱཔཱརགཱུ, པཧཱནཔཱརགཱུ, བྷཱཝནཱཔཱརགཱུ, སཙྪིཀིརིཡཱཔཱརགཱུ, སམཱཔཏྟིཔཱརགཱུཏི ཚབྦིདྷེན པཱརགམནེན པཱརགཏཾ པཱརཔྤཏྟཾ མཏྠཀཔྤཏྟཾ. དེཝཱཔི ཏཾ ནམསྶནྟཱིཏི དུཀྑཔྤཏྟཱ སུབྲཧྨདེཝཔུཏྟཱདཡོ ¶ སུཁཔྤཏྟཱ ཙ སབྦེཝ དསསཧསྶཙཀྐཝཱལ༹ཝཱསིནོ དེཝཱཔི ཏུམྷེ ནམསྶནྟི. ཨིཏི མེ ཨརཧཏོ སུཏནྟི ཨིཏི མཡཱ ཙཏཱུཧི ཀཱརཎེཧི ཨརཧཱཏི ལདྡྷཝོཧཱརཱནཾ ཏུམྷཱཀཾཡེཝ སནྟིཀེ སུཏནྟི དཱིཔེཏི.

སབྦསཾཡོཛནཱཏཱིཏནྟི ¶ སབྦཱནི དསཝིདྷསཾཡོཛནཱནི ཨཏིཀྐནྟཾ. ཝནཱ ནིབྦནམཱགཏནྟི ཀིལེསཝནཏོ ནིབྦནཾ ཀིལེསཝནརཧིཏཾ ནིབྦཱནཾ ཨཱགཏཾ སམྤཏྟཾ. ཀཱམེཧི ནེཀྑམྨརཏནྟི དུཝིདྷེཧི ཀཱམེཧི ནིཀྑནྟཏྟཱ པབྦཛྫཱ ཨཊྛ སམཱཔཏྟིཡོ ཙཏྟཱརོ ཙ ཨརིཡམགྒཱ ཀཱམེཧི ནེཀྑམྨཾ ནཱམ, ཏཏྠ རཏཾ ཨབྷིརཏཾ. མུཏྟཾ སེལཱཝ ཀཉྩནནྟི སེལདྷཱཏུཏོ མུཏྟཾ ཀཉྩནསདིསཾ.

སབྦེ ཨཙྩརུཙཱིཏི སབྦསཏྟེ ཨཏིཀྐམིཏྭཱ པཝཏྟརུཙི. ཨཊྛམཀཉྷི ཨཏིཀྐམིཏྭཱ པཝཏྟརུཙིཏཱཡ སོཏཱཔནྣོ ཨཙྩརུཙི ནཱམ, སོཏཱཔནྣཾ ཨཏིཀྐམིཏྭཱ པཝཏྟརུཙིཏཱཡ སཀདཱགཱམཱི…པེ… ཁཱིཎཱསཝཾ ཨཏིཀྐམིཏྭཱ པཝཏྟརུཙིཏཱཡ པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ, པཙྩེཀསམྦུདྡྷཾ ཨཏིཀྐམིཏྭཱ པཝཏྟརུཙིཏཱཡ སམྨཱསམྦུདྡྷོ ཨཙྩརུཙི ནཱམ. ཧིམཝཱཝཉྙེ སིལུཙྩཡེཏི ཡཐཱ ཧིམཝཱ པབྦཏརཱཛཱ ཨཉྙེ པབྦཏེ ཨཏིརོཙཏི, ཨེཝཾ ཨཏིརོཙཏཱིཏི ཨཏྠོ. སཙྩནཱམོཏི ཏཙྪནཱམོ བྷཱུཏནཱམོ ཨཱགུཾ ཨཀརཎེནེཝ ནཱགོཏི ཨེཝཾ ཨཝིཏཐནཱམོ.

སོརཙྩནྟི སུཙིསཱིལཾ. ཨཝིཧིཾསཱཏི ཀརུཎཱ ཙ ཀརུཎཱཔུབྦབྷཱགོ ཙ. པཱདཱ ནཱགསྶ ཏེ དུཝེཏི ཏེ བུདྡྷནཱགསྶ དུཝེ པུརིམཔཱདཱ.

ཏཔོཏི ¶ ¶ དྷུཏསམཱདཱནཾ. བྲཧྨཙརིཡནྟི ཨརིཡམགྒསཱིལཾ. ཙརཎཱ ནཱགསྶ ཏྱཱཔརེཏི ཏེ བུདྡྷནཱགསྶ ཨཔརེ དྭེ པཙྪིམཔཱདཱ. སདྡྷཱཧཏྠོཏི སདྡྷཱམཡཱཡ སོཎྜཱཡ སམནྣཱགཏོ. ཨུཔེཀྑཱསེཏདནྟཝཱཏི ཚལ༹ངྒུཔེཀྑཱམཡེཧི སེཏདནྟེཧི སམནྣཱགཏོ.

སཏི གཱིཝཱཏི ཡཐཱ ནཱགསྶ ཨངྒཔཙྩངྒསྨིཾ སིརཱཛཱལཱནཾ གཱིཝཱ པཏིཊྛཱ, ཨེཝཾ བུདྡྷནཱགསྶ སོརཙྩཱདཱིནཾ དྷམྨཱནཾ སཏི. ཏེན ཝུཏྟཾ – ‘‘སཏི གཱིཝཱ’’ཏི. སིརོ པཉྙཱཏི ཡཐཱ ཧཏྠིནཱགསྶ སིརོ ཨུཏྟམངྒོ, ཨེཝཾ བུདྡྷནཱགསྶ སབྦཉྙུཏཉཱཎཾ. ཏེན ཧི སོ སབྦདྷམྨེ ཛཱནཱཏི. ཏེན ཝུཏྟཾ – ‘‘སིརོ པཉྙཱ’’ཏི. ཝཱིམཾསཱ དྷམྨཙིནྟནཱཏི ཡཐཱ ཧཏྠིནཱགསྶ ཨགྒསོཎྜོ ཝཱིམཾསཱ ནཱམ ཧོཏི. སོ ཏཱཡ ཐདྡྷམུདུཀཾ ཁཱདིཏབྦཱཁཱདིཏབྦཉྩ ཝཱིམཾསཏི, ཏཏོ པཧཱཏབྦཾ པཛཧཏི, ཨཱདཱཏབྦཾ ཨཱདིཡཏི, ཨེཝམེཝ བུདྡྷནཱགསྶ དྷམྨཀོཊྛཱསཔརིཙྪེདཀཉཱཎསངྑཱཏཱ དྷམྨཙིནྟནཱ ཝཱིམཾསཱ. ཏེན ཧི ཉཱཎེན སོ བྷབྦཱབྷབྦེ ཛཱནཱཏི. ཏེན ཝུཏྟཾ – ‘‘ཝཱིམཾསཱ དྷམྨཙིནྟནཱ’’ཏི ¶ . དྷམྨཀུཙྪིསམཱཏཔོཏི དྷམྨོ ཝུཙྩཏི ཙཏུཏྠཛ྄ཛྷཱནསམཱདྷི, ཀུཙྪིཡེཝ སམཱཏཔོ ཀུཙྪིསམཱཏཔོ. སམཱཏཔོ ནཱམ སམཱཏཔནཊྛཱནཾ. དྷམྨོ ཀུཙྪིསམཱཏཔོ ཨསྶཱཏི དྷམྨཀུཙྪིསམཱཏཔོ. ཙཏུཏྠཛ྄ཛྷཱནསམཱདྷིསྨིཾ ཋིཏསྶ ཧི ཏེ ཏེ ཨིདྡྷིཝིདྷཱདིདྷམྨཱ ཨིཛ྄ཛྷནྟི, ཏསྨཱ སོ ཀུཙྪིསམཱཏཔོཏི ཝུཏྟོ. ཝིཝེཀོཏི ¶ ཀཱཡཙིཏྟཨུཔདྷིཝིཝེཀོ. ཡཐཱ ནཱགསྶ ཝཱལདྷི མཀྑིཀཱ ཝཱརེཏི, ཨེཝཾ ཏཐཱགཏསྶ ཝིཝེཀོ གཧཊྛཔབྦཛིཏེ ཝཱརེཏི. ཏསྨཱ སོ ཝཱལདྷཱིཏི ཝུཏྟོ.

ཛྷཱཡཱིཏི དུཝིདྷེན ཛྷཱནེན ཛྷཱཡཱི. ཨསྶཱསརཏོཏི ནཱགསྶ ཧི ཨསྶཱསཔསྶཱསཱ ཝིཡ བུདྡྷནཱགསྶ ཕལསམཱཔཏྟི, ཏཏྠ རཏོ, ཨསྶཱསཔསྶཱསེཧི ཝིཡ ཏཱཡ ཝིནཱ ན ཝཏྟཏཱིཏི ཨཏྠོ. སབྦཏྠ སཾཝུཏོཏི སབྦདྭཱརེསུ སཾཝུཏོ. ཨནཝཛྫཱནཱིཏི སམྨཱཨཱཛཱིཝེན ཨུཔྤནྣབྷོཛནཱནི. སཱཝཛྫཱནཱིཏི པཉྩཝིདྷམིཙྪཱཛཱིཝཝསེན ཨུཔྤནྣབྷོཛནཱནི.

ཨཎུཾཐཱུལནྟི ཁུདྡཀཉྩ མཧནྟཉྩ. སབྦཾ ཚེཏྭཱན བནྡྷནནྟི སབྦཾ དསཝིདྷམྤི སཾཡོཛནཾ ཚིནྡིཏྭཱན. ནུཔལིཔྤཏི ལོཀེནཱཏི ལོཀེན སདྡྷིཾ ཏཎྷཱམཱནདིཊྛིལེཔེཧི ན ལིཔྤཏི. མཧཱགིནཱིཏི མཧཱཨགྒི. ཝིཉྙཱུཧི དེསིཏཱཏི ཨིདྷ པཊིསམྦྷིདཱཔྤཏྟོ ཀཱལུ༹དཱཡིཏྠེརོཝ ཝིཉྙཱུ པཎྜིཏོ, ཏེན དེསིཏཱཏི ཨཏྠོ. ཝིཉྙསྶནྟི མཧཱནཱགཱ, ནཱགཾ ནཱགེན དེསིཏནྟི ཨུདཱཡིཏྠེརནཱགེན དེསིཏཾ བུདྡྷནཱགཾ ཨིཏརེ ཁཱིཎཱསཝཱ ནཱགཱ ཝིཛཱནིསྶནྟི.

སརཱིརཾ ¶ ཝིཛཧཾ ནཱགོ, པརིནིབྦིསྶཏཱིཏི བོདྷིཔལླངྐེ ཀིལེསཔརིནིབྦཱནེན པརིནིབྦུཏོ, ཡམཀསཱལནྟརེ ཨནུཔཱདིསེསཱཡ ནིབྦཱནདྷཱཏུཡཱ པརིནིབྦཱཡིསྶཏི. ཨེཝཾ པཊིསམྦྷིདཱཔྤཏྟོ ཨུདཱཡིཏྠེརོ སོལ༹སཧི གཱཐཱཧི ཙཏུསཊྛིཡཱ པདེཧི དསབལསྶ ཝཎྞཾ ཀཐེནྟོ དེསནཾ ནིཊྛཱཔེསི ¶ . བྷགཝཱ ཨནུམོདི. དེསནཱཝསཱནེ ཙཏུརཱསཱིཏིཔཱཎསཧསྶཱནི ཨམཏཔཱནཾ པིཝིཾསཱུཏི.

༤༤. དུཏིཡེ ཀཐཾ ཀཐཾ ནཱམཱཏི ཀེན ཀེན ཀཱརཎེན. ཨཉྙེཡྻོཏི ཨཱཛཱནིཏབྦོ. ཡཏྲ ཧི ནཱམཱཏི ཡསྨིཾ ནཱམ དྷམྨེ. སམསམགཏིཀཱཏི ¶ སམབྷཱཝེནེཝ སམགཏིཀཱ. བྷཝིསྶནྟཱིཏི ཛཱཏཱ. སཀདཱགཱམིཔཏྟོ ཏུསིཏཾ ཀཱཡཾ ཨུཔཔནྣོཏི སཀདཱགཱམིཔུགྒལོ ཧུཏྭཱ ཏུསིཏབྷཝནེཡེཝ ནིབྦཏྟོ. ཀཐཾ ཀཐཾ ནཱམཱཏི ཀེན ཀེན ནུ ཁོ ཀཱརཎེན, ཀིཾ ནུ ཁོ ཛཱནིཏྭཱ དེསིཏོ, ཨུདཱཧུ ཨཛཱནིཏྭཱཏི. ཐེརོ ཀཱརཎཾ ཨཛཱནནྟོ ཨེཝཾ ཁོ པནེཏཾ བྷགིནི བྷགཝཏཱ བྱཱཀཏནྟི ཨཱཧ.

ཨམྨཀཱ ཨམྨཀཔཉྙཱཏི ཨིཏྠཱི ཧུཏྭཱ ཨིཏྠིསཉྙཱཡ ཨེཝ སམནྣཱགཏཱ. ཀེ ཙ པུརིསཔུགྒལཔརོཔརིཡཉཱཎེཏི ཨེཏྠ པུརིསཔུགྒལཔརོཔརིཡཉཱཎཾ ཝུཙྩཏི པུརིསཔུགྒལཱནཾ ཏིཀྑམུདུཝསེན ཨིནྡྲིཡཔརོཔརིཡཉཱཎཾ. ཏསྨཱ ཀཱ ཙ བཱལཱ མིགསཱལཱ, ཀེ ཙ པུརིསཔུགྒལཱནཾ ཨིནྡྲིཡཔརོཔརིཡཉཱཎེ ཨཔྤཊིཧཏཝིསཡཱ སམྨཱསམྦུདྡྷཱ, ཨུབྷཡམེཏཾ དཱུརེ སུཝིདཱུརེཏི ཨཡམེཏྠ སངྑེཔོ.

ཨིདཱནི མིགསཱལཱཡ ཨཏྟནོ དཱུརབྷཱཝཾ དསྶེནྟོ ཚཡིམེ, ཨཱནནྡཱཏིཨཱདིམཱཧ. སོརཏོ ཧོཏཱིཏི པཱཔཏོ སུཊྛུ ཨོརཏོ ཝིརཏོ ཧོཏི. སུརཏོཏིཔི པཱཋོ. ཨབྷིནནྡནྟི སབྲཧྨཙཱརཱི ཨེཀཏྟཝཱསེནཱཏི ཏེན སདྡྷིཾ ཨེཀཏོཝཱསེན ¶ སབྲཧྨཙཱརཱི ཨབྷིནནྡནྟི ཏུསྶནྟི. ཨེཀནྟཝཱསེནཱཏིཔི པཱཋོ, སཏཏཝཱསེནཱཏི ཨཏྠོ. སཝནེནཔི ཨཀཏཾ ཧོཏཱིཏི སོཏབྦཡུཏྟཀཾ ཨསུཏཾ ཧོཏི. བཱཧུསཙྩེནཔི ཨཀཏཾ ཧོཏཱིཏི ཨེཏྠ བཱཧུསཙྩཾ ཝུཙྩཏི ཝཱིརིཡཾ, ཝཱིརིཡེན ཀཏྟབྦཡུཏྟཀཾ ཨཀཏཾ ཧོཏཱིཏི ཨཏྠོ. དིཊྛིཡཱཔི ཨཔྤཊིཝིདྡྷཾ ཧོཏཱིཏི དིཊྛིཡཱ པཊིཝིཛ྄ཛྷིཏབྦཾ ཨཔྤཊིཝིདྡྷཾ ¶ ཧོཏི. སཱམཱཡིཀམྤི ཝིམུཏྟིཾ ན ལབྷཏཱིཏི ཀཱལཱནུཀཱལཾ དྷམྨསྶཝནཾ ནིསྶཱཡ པཱིཏིཔཱམོཛྫཾ ན ལབྷཏི. ཧཱནགཱམཱིཡེཝ ཧོཏཱིཏི པརིཧཱནིམེཝ གཙྪཏི.

པམཱཎིཀཱཏི པུགྒལེསུ པམཱཎགྒཱཧཀཱ. པམིནནྟཱིཏི པམེཏུཾ ཏུལེཏུཾ ཨཱརབྷནྟི. ཨེཀོ ཧཱིནོཏི ཨེཀོ གུཎེཧི ཧཱིནོ. ཨེཀོ པཎཱིཏོཏི ཨེཀོ གུཎེཧི པཎཱིཏོ. ཏཾ ཧཱིཏི ཏཾ པམཱཎཀརཎཾ.

ཨབྷིཀྐནྟཏརོཏི སུནྡརཏརོ. པཎཱིཏཏརོཏི ཨུཏྟམཏརོ. དྷམྨསོཏོ ནིབྦཧཏཱིཏི སཱུརཾ ཧུཏྭཱ པཝཏྟམཱནཝིཔསྶནཱཉཱཎཾ ནིབྦཧཏི, ཨརིཡབྷཱུམིཾ ¶ སམྤཱཔེཏི. ཏདནྟརཾ ཀོ ཛཱནེཡྻཱཏི ཏཾ ཨནྟརཾ ཏཾ ཀཱརཎཾ ཨཉྙཏྲ ཏཐཱགཏེན ཀོ ཛཱནེཡྻཱཏི ཨཏྠོ.

ཀོདྷམཱནོཏི ཀོདྷོ ཙ མཱནོ ཙ. ལོབྷདྷམྨཱཏི ལོབྷོཡེཝ. ཝཙཱིསངྑཱརཱཏི ཨཱལཱཔསལླཱཔཝསེན ཝཙནཱནེཝ. ཡོ ཝཱ པནསྶ མཱདིསོཏི ཡོ ཝཱ པན ཨཉྙོཔི མཡཱ སདིསོ སམྨཱསམྦུདྡྷོཡེཝ ¶ ཨསྶ, སོ པུགྒལེསུ པམཱཎཾ གཎྷེཡྻཱཏི ཨཏྠོ. ཁཉྙཏཱིཏི གུཎཁཎནཾ པཱཔུཎཱཏི. ཨིམེ ཁོ, ཨཱནནྡ, ཚ པུགྒལཱཏི དྭེ སོརཏཱ, དྭེ ཨདྷིགཏཀོདྷམཱནལོབྷདྷམྨཱ, དྭེ ཨདྷིགཏཀོདྷམཱནཝཙཱིསངྑཱརཱཏི ཨིམེ ཚ པུགྒལཱ. གཏིནྟི ཉཱཎགཏིཾ. ཨེཀངྒཧཱིནཱཏི ཨེཀེཀེན གུཎངྒེན ཧཱིནཱ. པཱུརཎོ སཱིལེན ཝིསེསཱི ཨཧོསི, ཨིསིདཏྟོ པཉྙཱཡ. པཱུརཎསྶ སཱིལཾ ཨིསིདཏྟསྶ པཉྙཱཋཱནེ ཋིཏཾ, ཨིསིདཏྟསྶ པཉྙཱ པཱུརཎསྶ སཱིལཊྛཱནེ ཋིཏཱཏི.

༤༥. ཏཏིཡེ དཱལིདྡིཡནྟི དལིདྡབྷཱཝོ. ཀཱམབྷོགིནོཏི ཀཱམེ བྷུཉྫནཀསཏྟསྶ. ཨསྶཀོཏི ཨཏྟནོ སནྟཀེན རཧིཏོ. ཨནཱལ༹ྷིཀོཏི ན ཨཌྜྷོ. ཨིཎཾ ཨཱདིཡཏཱིཏི ཛཱིཝིཏུཾ ཨསཀྐོནྟོ ཨིཎཾ ཨཱདིཡཏི. ཝཌྜྷིཾ པཊིསྶུཎཱཏཱིཏི དཱཏུཾ ཨསཀྐོནྟོ ཝཌྜྷིཾ དསྶཱམཱིཏི པཊིཛཱནཱཏི. ཨནུཙརནྟིཔི ནནྟི པརིསམཛ྄ཛྷགཎམཛ྄ཛྷཱདཱིསུ ཨཱཏཔཋཔནཔཾསུཨོཀིརཎཱདཱིཧི ཝིཔྤཀཱརཾ པཱཔེནྟོ པཙྪཏོ པཙྪཏོ ཨནུབནྡྷནྟི. སདྡྷཱ ནཏྠཱིཏི ཨོཀཔྤནཀསདྡྷཱམཏྟཀམྤི ནཏྠི. ཧིརཱི ནཏྠཱིཏི ཧིརཱིཡནཱཀཱརམཏྟཀམྤི ནཏྠི. ཨོཏྟཔྤཾ ¶ ནཏྠཱིཏི བྷཱཡནཱཀཱརམཏྟཀམྤི ནཏྠི. ཝཱིརིཡཾ ནཏྠཱིཏི ཀཱཡིཀཝཱིརིཡམཏྟཀམྤི ནཏྠི. པཉྙཱ ནཏྠཱིཏི ཀམྨསྶཀཏཔཉྙཱམཏྟཀམྤི ¶ ནཏྠི. ཨིཎཱདཱནསྨིཾ ཝདཱམཱིཏི ཨིཎགྒཧཎཾ ཝདཱམི. མཱ མཾ ཛཉྙཱུཏི མཱ མཾ ཛཱནཱཏུ.

དཱལིདྡིཡཾ དུཀྑནྟི དྷནདལིདྡབྷཱཝོ དུཀྑཾ. ཀཱམལཱབྷཱབྷིཛཔྤིནནྟི ཀཱམལཱབྷཾ པཏྠེནྟཱནཾ. པཱཔཀམྨཝིནིབྦཡོཏི པཱཔཀམྨཝཌྜྷཀོ. སཾསཔྤཏཱིཏི པརིཔྥནྡཏི. ཛཱནནྟི ཛཱནནྟོ. ཡསྶ ཝིཔྤཊིསཱརཛཱཏི ཡེ ཨསྶ ¶ ཝིཔྤཊིསཱརཏོ ཛཱཏཱ. ཡོནིམཉྙཏརནྟི ཨེཀཾ ཏིརཙྪཱནཡོནིཾ. དདཾ ཙིཏྟཾ པསཱདཡནྟི ཙིཏྟཾ པསཱདེནྟོ དདམཱནོ.

ཀཊགྒཱཧོཏི ཛཡགྒཱཧོ, ཨནཔརཱདྷགྒཱཧོ ཧོཏི. གྷརམེསིནོཏི གྷརཱཝཱསཾ པརིཡེསནྟསྶ ཝསམཱནསྶ ཝཱ. ཙཱགོ པུཉྙཾ པཝཌྜྷཏཱིཏི ཙཱགོཏི སངྑཾ གཏཾ པུཉྙཾ ཝཌྜྷཏི. ཙཱགཱ པུཉྙནྟི ཝཱ པཱཋོ. པཏིཊྛིཏཱཏི པཏིཊྛིཏསདྡྷཱ ནཱམ སོཏཱཔནྣསྶ སདྡྷཱ. ཧིརིམནོཏི ཧིརིསམྤཡུཏྟཙིཏྟོ. ནིརཱམིསཾ སུཁནྟི ཏཱིཎི ཛྷཱནཱནི ནིསྶཱཡ ཨུཔྤཛྫནཀསུཁཾ. ཨུཔེཀྑནྟི ཙཏུཏྠཛ྄ཛྷཱནུཔེཀྑཾ. ཨཱརདྡྷཝཱིརིཡོཏི པརིཔུཎྞཔགྒཧིཏཝཱིརིཡོ. ཛྷཱནཱནི ¶ ཨུཔསམྤཛྫཱཏི ཙཏྟཱརི ཛྷཱནཱནི པཏྭཱ. ཨེཀོདི ནིཔཀོ སཏོཏི ཨེཀགྒཙིཏྟོ ཀམྨསྶཀཏཉཱཎསཏཱིཧི ཙ སམནྣཱགཏོ.

ཨེཝཾ ཉཏྭཱ ཡཐཱབྷཱུཏནྟི ཨེཝཾ ཨེཏྟཀཾ ཀཱརཎཾ ཡཐཱསབྷཱཝཾ ཛཱནིཏྭཱ. སབྦསཾཡོཛནཀྑཡེཏི ནིབྦཱནེ. སབྦསོཏི སབྦཱཀཱརེན. ཨནུཔཱདཱཡཱཏི ཨགྒཧེཏྭཱ. སམྨཱ ཙིཏྟཾ ཝིམུཙྩཏཱིཏི ཨིདཾ ཝུཏྟཾ ཧོཏི – སབྦསཾཡོཛནཀྑཡསངྑཱཏེ ནིབྦཱནེ སབྦསོ ཨནུཔཱདིཡིཏྭཱ སམྨཱ ཧེཏུནཱ ནཡེན མགྒཙིཏྟཾ ཝིམུཙྩཏི. ‘‘ཨེཏཾ ཉཏྭཱ ཡཐཱབྷཱུཏཾ, སབྦསཾཡོཛནཀྑཡ’’ནྟིཔི པཱལི༹ཡཾ ལིཁིཏཾ, ཏསྶ ཨེཏཾ སབྦསཾཡོཛནཀྑཡསངྑཱཏཾ ནིབྦཱནཾ ཡཐཱབྷཱུཏཾ ཉཏྭཱཏི ཨཏྠོ. པུརིམཔཙྪིམེཧི པན སདྡྷིཾ ན གྷཊཱིཡཏི.

ཏསྶ སམྨཱ ཝིམུཏྟསྶཱཏི ཏསྶ སམྨཱ ཝིམུཏྟསྶ ཁཱིཎཱསཝསྶ. ཉཱཎཾ ཧོཏཱིཏི པཙྩཝེཀྑཎཉཱཎཾ ཧོཏི. ཏཱདིནོཏི ཏཾསཎྛིཏསྶ. ཨཀུཔྤཱཏི ཨཀུཔྤཱརམྨཎཏྟཱ ཀུཔྤཀཱརཎཱནཾ ཀིལེསཱནཉྩ ཨབྷཱཝེན ཨཀུཔྤཱ. ཝིམུཏྟཱིཏི མགྒཝིམུཏྟིཔི ཕལཝིམུཏྟིཔི. བྷཝསཾཡོཛནཀྑཡེཏི བྷཝསཾཡོཛནཀྑཡསངྑཱཏེ ནིབྦཱནེ བྷཝསཾཡོཛནཱནཉྩ ཁཡནྟེ ཨུཔྤནྣཱ. ཨེཏཾ ཁོ པརམཾ ཉཱཎནྟི ཨེཏཾ མགྒཕལཉཱཎཾ པརམཉཱཎཾ ནཱམ. སུཁམནུཏྟརནྟི ཨེཏདེཝ མགྒཕལསུཁཾ ཨནུཏྟརཾ ¶ སུཁཾ ནཱམ. ཨཱཎཎྱམུཏྟམནྟི སབྦེསཾ ཨཎཎཱནཾ ཁཱིཎཱསཝོ ཨུཏྟམཨཎཎོ ¶ , ཏསྨཱ ཨརཧཏྟཕལཾ ཨཱཎཎྱམུཏྟམནྟི ཨརཧཏྟཕལེན དེསནཱཡ ཀཱུཊཾ གཎྷི. ཨིམསྨིཉྩ སུཏྟེ ཝཊྚམེཝ ཀཐེཏྭཱ གཱཐཱསུ ཝཊྚཝིཝཊྚཾ ཀཐིཏནྟི.

༤༦. ཙཏུཏྠེ ¶ ཙེཏཱིསཱུཏི ཙེཏིརཊྛེ. སཡཾཛཱཏིཡནྟི ཨེཝཾནཱམཀེ ནིགམེ. མཧཱཙུནྡོཏི དྷམྨསེནཱཔཏིསྶ ཀནིཊྛབྷཱཏིཀོ. དྷམྨེ ཡོགོ ཨནུཡོགོ ཨེཏེསནྟི དྷམྨཡོགཱ. དྷམྨཀཐིཀཱནཾ ཨེཏཾ ནཱམཾ. ཛྷཱཡནྟཱིཏི ཛྷཱཡཱི. ཨཔསཱདེནྟཱིཏི གྷཊྚེནྟི ཧིཾསནྟི. ཛྷཱཡནྟཱིཏི ཙིནྟེནྟི. པཛ྄ཛྷཱཡནྟཱིཏིཨཱདཱིནི ཨུཔསགྒཝསེན ཝཌྜྷིཏཱནི. ཀིམིམེ ཛྷཱཡནྟཱིཏི ཀིཾ ནཱམ ཨིམེ ཛྷཱཡནྟི. ཀིནྟིམེ ཛྷཱཡནྟཱིཏི ཀིམཏྠཾ ཨིམེ ཛྷཱཡནྟི. ཀཐཾ ཨིམེ ཛྷཱཡནྟཱིཏི ཀེན ཀཱརཎེན ཨིམེ ཛྷཱཡནྟི. ཨམཏཾ དྷཱཏུཾ ཀཱཡེན ཕུསིཏྭཱ ཝིཧརནྟཱིཏི མརཎཝིརཧིཏཾ ནིབྦཱནདྷཱཏུཾ སནྡྷཱཡ ཀམྨཊྛཱནཾ གཧེཏྭཱ ཝིཧརནྟཱ ཨནུཀྐམེན ཏཾ ནཱམཀཱཡེན ཕུསིཏྭཱ ཝིཧརནྟི. གམྦྷཱིརཾ ཨཏྠཔདནྟི གུལ༹ྷཾ པཊིཙྪནྣཾ ཁནྡྷདྷཱཏུཨཱཡཏནཱདིཨཏྠཾ. པཉྙཱཡ ¶ ཨཏིཝིཛ྄ཛྷ པསྶནྟཱིཏི སཧཝིཔསྶནཱཡ མགྒཔཉྙཱཡ པཊིཝིཛ྄ཛྷིཏྭཱ པསྶནྟི. ཨིམསྨིཾ པནཏྠེ སམྨསནཔཊིཝེདྷཔཉྙཱཔི ཨུགྒཧཔརིཔུཙྪཱཔཉྙཱཔི ཝཊྚཏིཡེཝཱཏི.

༤༧-༤༨. པཉྩམེ སནྟཾ ཝཱ ཨཛ྄ཛྷཏྟནྟི ནིཡཀཛ྄ཛྷཏྟེ ཝིཛྫམཱནཾ. ལོབྷོཏིཨཱདཱིཧི ཏཱིཎི ཨཀུསལམཱུལཱནི དསྶིཏཱནི. ལོབྷདྷམྨཱཏིཨཱདཱིཧི ཏཾསམྤཡུཏྟཀཱ དྷམྨཱ. ཚཊྛེ ཀཱཡསནྡོསནྟི ཀཱཡདྭཱརསྶ དུསྶནཱཀཱརཾ. སེསདྭཡེཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཨིམེསུ དྭཱིསུ སུཏྟེསུ པཙྩཝེཀྑཎཱཝ ཀཐིཏཱ.

༤༩. སཏྟམེ ཝུསིཏཝཱཏི ཝུཏྠབྲཧྨཙརིཡཝཱསོ. ཀཏཀརཎཱིཡོཏི ཙཏཱུཧི མགྒེཧི ཀཏྟབྦཾ ཀཏྭཱ ཋིཏོ. ཨོཧིཏབྷཱརོཏི ཁནྡྷབྷཱརཾ ཀིལེསབྷཱརཾ ཨབྷིསངྑཱརབྷཱརཉྩ ཨོཏཱརེཏྭཱ ཋིཏོ. ཨནུཔྤཏྟསདཏྠོཏི ¶ སདཏྠོ ཝུཙྩཏི ཨརཧཏྟཾ, ཏཾ པཏྟོཏི ཨཏྠོ. པརིཀྑཱིཎབྷཝསཾཡོཛནོཏི ཁཱིཎབྷཝབནྡྷནོ. སམྨདཉྙཱ ཝིམུཏྟོཏི སམྨཱ ཧེཏུནཱ ཀཱརཎེན ཛཱནིཏྭཱ ཝིམུཏྟོ. ཏསྶ ན ཨེཝཾ ཧོཏི ཨཏྠི མེ སེཡྻོཏི ཝཱཏིཨཱདཱིཧི སེཡྻསྶ སེཡྻོཧམསྨཱིཏི མཱནཱདཡོ ཏཡོ མཱནཱ པཊིཀྑིཏྟཱ. ན ཧི ཁཱིཎཱསཝསྶ ‘‘ཨཏྠི མཡ྄ཧཾ སེཡྻོ, ཨཏྠི སདིསོ, ཨཏྠི ཧཱིནོ’’ཏི མཱནོ ཧོཏི. ནཏྠི མེ སེཡྻོཏིཨཱདཱིཧིཔི ཏེཡེཝ ¶ པཊིཀྑིཏྟཱ. ན ཧི ཁཱིཎཱསཝསྶ ‘‘ཨཧམེཝ སེཡྻོ, ཨཧཾ སདིསོ, ཨཧཾ ཧཱིནོ, ཨཉྙེ སེཡྻཱདཡོ ནཏྠཱི’’ཏི ཨེཝཾ མཱནོ ཧོཏི.

ཨཙིརཔཀྐནྟེསཱུཏི ¶ ཨརཧཏྟཾ བྱཱཀརིཏྭཱ ཨཙིརཾཡེཝ པཀྐནྟེསུ. ཨཉྙཾ བྱཱཀརོནྟཱིཏི ཨརཧཏྟཾ ཀཐེནྟི. ཧསམཱནཀཱ མཉྙེ ཨཉྙཾ བྱཱཀརོནྟཱིཏི ཧསམཱནཱ ཝིཡ ཀཐེནྟི. ཝིགྷཱཏཾ ཨཱཔཛྫནྟཱིཏི དུཀྑཾ ཨཱཔཛྫནྟི.

ན ཨུསྶེསུ ན ཨོམེསུ, སམཏྟེ ནོཔནཱིཡརེཏི ཨེཏྠ ཨུསྶཱཏི ཨུསྶིཏཏཱ སེཡྻཔུགྒལཱ. ཨོམཱཏི ཧཱིནཱ. སམཏྟོཏི སདིསོ. ཨིཏི ཨིམེསུ ཏཱིསུཔི སེཡྻཧཱིནསདིསེསུ ཁཱིཎཱསཝཱ མཱནེན ན ཨུཔནཱིཡརེ, ན ཨུཔནེནྟི, ན ཨུཔགཙྪནྟཱིཏི ཨཏྠོ. ཁཱིཎཱ ཛཱཏཱིཏི ཁཱིཎཱ ཏེསཾ ཛཱཏི. ཝུསིཏཾ བྲཧྨཙརིཡནྟི ཝུཏྠཾ མགྒབྲཧྨཙརིཡཾ. ཙརནྟི སཾཡོཛནཝིཔྤམུཏྟཱཏི སབྦསཾཡོཛནེཧི ཝིམུཏྟཱ ཧུཏྭཱ ཙརནྟི. སུཏྟེཔི གཱཐཱཡམྤི ཁཱིཎཱསཝོ ཀཐིཏོ.

༥༠. ཨཊྛམེ ཧཏཱུཔནིསཾ ཧོཏཱིཏི ཧཏཱུཔནིསྶཡཾ ཧོཏི. སཱིལཝིཔནྣསྶཱཏི ཝིཔནྣསཱིལསྶ. ཡཐཱབྷཱུཏཉཱཎདསྶནནྟི ཏརུཎཝིཔསྶནཱཉཱཎཾ. ནིབྦིདཱཝིརཱགོཏི ཨེཏྠ ནིབྦིདཱ བལཝཝིཔསྶནཱ, ཝིརཱགོ ཨརིཡམགྒོ. ཝིམུཏྟིཉཱཎདསྶནནྟི ཨེཏྠ ཝིམུཏྟཱིཏི ཨརཧཏྟཕལཾ, ཉཱཎདསྶནནྟི པཙྩཝེཀྑཎཉཱཎཾ. ཨུཔནིསྶཡསམྤནྣཾ ཧོཏཱིཏི སམྤནྣཨུཔནིསྶཡཾ ཧོཏི. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ སཱིལཱནུརཀྑཎཨིནྡྲིཡསཾཝརོ ཀཐིཏོ.

༥༡. ནཝམེ ¶ ཀིཏྟཱཝཏཱཏི ཀིཏྟཀེན. ཨསྶུཏཉྩེཝཱཏི ཨཉྙསྨིཾ ཀཱལེ ཨསྶུཏཔུབྦཾ. ན སམྨོསཾ གཙྪནྟཱིཏི ཝིནཱསཾ ན གཙྪནྟི. ཙེཏསོ སམྥུཊྛཔུབྦཱཏི ཙིཏྟེན ཕུསིཏཔུབྦཱ. སམུདཱཙརནྟཱིཏི ¶ མནོདྭཱརེ ཙརནྟི. ཨཝིཉྙཱཏཉྩ ཝིཛཱནཱཏཱིཏི ཨཉྙསྨིཾ ཀཱལེ ཨཝིཉྙཱཏཀཱརཎཾ ཛཱནཱཏི. པརིཡཱཔུཎཱཏཱིཏི ཝལ༹ཉྫེཏི ཀཐེཏི. དེསེཏཱིཏི པཀཱསེཏི. པརཾ ཝཱཙེཏཱིཏི པརཾ ཨུགྒཎྷཱཔེཏི.

ཨཱགཏཱགམཱཏི ¶ དཱིགྷཱདཱིསུ ཡོ ཀོཙི ཨཱགམོ ཨཱགཏོ ཨེཏེསནྟི ཨཱགཏཱགམཱ. དྷམྨདྷརཱཏི སུཏྟནྟཔིཊཀདྷརཱ. ཝིནཡདྷརཱཏི ཝིནཡཔིཊཀདྷརཱ. མཱཏིཀཱདྷརཱཏི དྭེཔཱཏིམོཀྑདྷརཱ. པརིཔུཙྪཏཱིཏི ཨནུསནྡྷིཔུབྦཱཔརཾ པུཙྪཏི. པརིཔཉྷཏཱིཏི ཨིདཉྩིདཉྩ པུཙྪིསྶཱམཱིཏི པརིཏུལཏི པརིཙྪིནྡཏི. ཨིདཾ, བྷནྟེ, ཀཐནྟི, བྷནྟེ, ཨིདཾ ཨནུསནྡྷིཔུབྦཱཔརཾ ཀཐཾ ཧོཏཱིཏི པུཙྪཏི. ཨིམསྶ ཀྭཏྠོཏི ཨིམསྶ བྷཱསིཏསྶ ཀོ ཨཏྠོཏི པུཙྪཏི. ཨཝིཝཊནྟི ཨཝིཝརིཏཾ. ཝིཝརནྟཱིཏི པཱཀཊཾ ཀརོནྟི. ཀངྑཱཋཱནིཡེསཱུཏི ཀངྑཱཡ ཀཱརཎབྷཱུཏེསུ. ཏཏྠ ཡསྨིཾ དྷམྨེ ཀངྑཱ ཨུཔྤཛྫཏི, སྭེཝ ཀངྑཱཋཱནིཡོ ནཱམཱཏི ཝེདིཏབྦོ.

༥༢. དསམེ བྷོགཱདྷིཔྤཱཡཱཏི བྷོགསཾཧརཎཏྠཾ ཋཔིཏཱདྷིཔྤཱཡཱ པཝཏྟཨཛ྄ཛྷཱསཡཱ. པཉྙཱུཔཝིཙཱརཱཏི པཉྙཝནྟོ བྷཝེཡྻཱམཱཏི ཨེཝཾ པཉྙཏྠཱཡ པཝཏྟཱུཔཝིཙཱརཱ. ཨཡམེཝ ནེསཾ ཝིཙཱརོ ཙིཏྟེ ཨུཔཝིཙརཏི. བལཱདྷིཊྛཱནཱཏི ¶ བལཀཱཡཱདྷིཊྛཱནཱ. བལཀཱཡཉྷི ལདྡྷཱ ཏེ ལདྡྷཔཏིཊྛཱ ནཱམ ཧོནྟི. པཐཝིབྷིནིཝེསཱཏི པཐཝིསཱམིནོ བྷཝིསྶཱམཱཏི ཨེཝཾ པཐཝིཨཏྠཱཡ ཀཏཙིཏྟཱབྷིནིཝེསཱ. ཨིསྶརིཡཔརིཡོསཱནཱཏི རཛྫཱབྷིསེཀཔརིཡོསཱནཱ. ཨབྷིསེཀཉྷི པཏྭཱ ཏེ པརིཡོསཱནཔྤཏྟཱ ནཱམ ཧོནྟི. ཨིམིནཱ ནཡེན སབྦཏྠ ཨཏྠོ ཝེདིཏབྦོ.

སེསཔདེསུ པནེཏྠ ཨཡམདྷིཔྤཱཡོ – བྲཱཧྨཎཱ ཏཱཝ མནྟེ ལབྷིཏྭཱ ལདྡྷཔཏིཊྛཱ ནཱམ ཧོནྟི, གཧཔཏིཀཱ ཡཾཀིཉྩི སིཔྤཾ, ཨིཏྠཱི ཀུལདཱཡཛྫསཱམིཀཾ པུཏྟཾ, ཙོརཱ ཡཾཀིཉྩི ཨཱཝུདྷསཏྠཾ ¶ , སམཎཱ སཱིལཔརིཔུཎྞཱ ལདྡྷཔཏིཊྛཱ ནཱམ ཧོནྟི. ཏསྨཱ མནྟཱདྷིཊྛཱནཱཏིཨཱདཱིནི ཝུཏྟཱནི.

བྲཱཧྨཎཱནཉྩ ‘‘ཡཉྙཾ ཡཛིསྶཱམཱ’’ཏི ཙིཏྟཾ ཨབྷིནིཝིསཏི, བྲཧྨལོཀེ པཏྟེ པརིཡོསཱནཔྤཏྟཱ ནཱམ ཧོནྟི. ཏསྨཱ ཏེ ཡཉྙཱབྷིནིཝེསཱ བྲཧྨལོཀཔརིཡོསཱནཱཏི ཝུཏྟཱ. ཀམྨནྟཀརཎཏྠཱཡ མནོ ཨེཏེསཾ ཨབྷིནིཝིསཏཱིཏི ཀམྨནྟཱབྷིནིཝེསཱ. ཀམྨེ ནིཊྛིཏེ པརིཡོསཱནཔྤཏྟཱ ནཱམ ཧོནྟཱིཏི ནིཊྛིཏཀམྨནྟཔརིཡོསཱནཱ.

པུརིསཱདྷིཔྤཱཡཱཏི པུརིསེསུ པཝཏྟཨཛ྄ཛྷཱསཡཱ. ཨལངྐཱརཏྠཱཡ མནོ ཨུཔཝིཙརཏི ཨེཏིསྶཱཏི ཨལངྐཱརཱུཔཝིཙཱརཱ. ཨསཔཏྟཱི ཧུཏྭཱ ཨེཀིཀཱཝ ¶ གྷརེ ཝསེཡྻནྟི ཨེཝམསྶཱ ཙིཏྟཾ ཨབྷིནིཝིསཏཱིཏི ཨསཔཏྟཱིབྷིནིཝེསཱ. གྷརཱཝཱསིསྶརིཡེ ལདྡྷེ པརིཡོསཱནཔྤཏྟཱ ནཱམ ཧོནྟཱིཏི ཨིསྶརིཡཔརིཡོསཱནཱ.

པརབྷཎྜསྶ ¶ ཨཱདཱནེ ཨདྷིཔྤཱཡོ ཨེཏེསནྟི ཨཱདཱནཱདྷིཔྤཱཡཱ. གཧནེ ནིལཱིཡནཊྛཱནེ ཨེཏེསཾ མནོ ཨུཔཝིཙརཏཱིཏི གཧནཱུཔཝིཙཱརཱ. ཨནྡྷཀཱརཏྠཱཡ ཨེཏེསཾ ཙིཏྟཾ ཨབྷིནིཝིསཏཱིཏི ཨནྡྷཀཱརཱབྷིནིཝེསཱ. ཨདསྶནཔྤཏྟཱ པརིཡོསཱནཔྤཏྟཱ ཧོནྟཱིཏི ཨདསྶནཔརིཡོསཱནཱ.

ཨདྷིཝཱསནཀྑནྟིཡཉྩ སུཙིབྷཱཝསཱིལེ ཙ ཨདྷིཔྤཱཡོ ཨེཏེསནྟི ཁནྟིསོརཙྩཱདྷིཔྤཱཡཱ. ཨཀིཉྩནབྷཱཝེ ནིགྒཧཎབྷཱཝེ ཙིཏྟཾ ཨེཏེསཾ ཨབྷིནིཝིསཏཱིཏི ཨཱཀིཉྩཉྙཱབྷིནིཝེསཱ. ནིབྦཱནཔྤཏྟཱ པརིཡོསཱནཔྤཏྟཱ ཧོནྟཱིཏི ནིབྦཱནཔརིཡོསཱནཱ.

༥༣. ཨེཀཱདསམེ སམདྷིགྒཡ྄ཧཱཏི སུཊྛུ གཎྷིཏྭཱ. ཛངྒལཱནཾ པཱཎཱནནྟི པཐཝཱིཏལཙཱརཱིནཾ སཔཱདཀཔཱཎཱནཾ. པདཛཱཏཱནཱིཏི པདཱནི. སམོདྷཱནཾ གཙྪནྟཱིཏི ཨོདྷཱནཾ ཨུཔནིཀྑེཔཾ གཙྪནྟི. ཨགྒམཀྑཱཡཏཱིཏི སེཊྛཾ ཨཀྑཱཡཏི. པབྦཛལཱཡཀོཏི པབྦཛཏིཎཙྪེདཀོ. ཨོདྷུནཱཏཱིཏི ཧེཊྛཱ མུཁཾ དྷུནཱཏི. ནིདྷུནཱཏཱིཏི ཨུབྷོཧི པསྶེཧི དྷུནཱཏི. ནིཙྪཱདེཏཱིཏི བཱཧཱཡ ཝཱ པཧརཏི, རུཀྑེ ཝཱ པཧརཏི. ཨམྦཔིཎྜིཡཱཏི ཨམྦཕལཔིཎྜིཡཱ. ཝཎྚཱུཔནིབནྡྷནཱནཱིཏི ¶ ཝཎྚེ ཨུཔནིབནྡྷནཱནི ¶ , ཝཎྚེ ཝཱ པཏིཊྛིཏཱནི. ཏདནྭཡཱནི བྷཝནྟཱིཏི ཝཎྚཱནུཝཏྟཀཱནི བྷཝནྟི, ཨམྦཔིཎྜིདཎྜཀཱནུཝཏྟཀཱནི བྷཝནྟཱིཏིཔི ཨཏྠོ. ཁུདྡརཱཛཱནོཏི ཁུདྡཀརཱཛཱནོ, པཀཏིརཱཛཱནོ ཝཱ.

༥༤. དྭཱདསམེ སབྦསོཏི སབྦེསུ. སཏྟསུ ཝིཧཱརེསཱུཏི སཏྟསུ པརིཝེཎེསུ. པརིབྷཱསཏཱིཏི པརིབྷཝཏི བྷཡཾ ཨུཔདཾསེཏི. ཝིཧིཾསཏཱིཏི ཝིཧེཋེཏི. ཝིཏུདཏཱིཏི ཝིཛ྄ཛྷཏི. རོསེཏི ཝཱཙཱཡཱཏི ཝཱཙཱཡ གྷཊྚེཏི. པཀྐམནྟཱིཏི དིསཱ པཀྐམནྟི. ན སཎྛཧནྟཱིཏི ནཔྤཏིཊྛཧནྟི. རིཉྩནྟཱིཏི ¶ ཚཌྜེནྟི ཝིསྶཛྫེནྟི. པབྦཱཛེཡྻཱམཱཏི ནཱིཧརེཡྻཱམ. ཧནྡཱཏི ཝཝསྶགྒཏྠེ ནིཔཱཏོ. ཨལནྟི ཡུཏྟམེཏཾ, ཡཾ ཏཾ པབྦཱཛེཡྻུནྟི ཨཏྠོ. ཀིཾ ཏེ ཨིམིནཱཏི ཀིཾ ཏཝ ཨིམིནཱ ཛཱཏིབྷཱུམིཡཾ ཝཱསེན. ཏཱིརདསྶིཾ སཀུཎནྟི དིསཱཀཱཀཾ. མུཉྩནྟཱིཏི དིསཱདསྶནཏྠཾ ཝིསྶཛྫེནྟི. སཱམནྟཱཏི ཨཝིདཱུརེ. སམནྟཱཏིཔི པཱཋོ, སམནྟཏོཏི ཨཏྠོ. ཨབྷིནིཝེསོཏི པཏྠརིཏྭཱ ཋིཏསཱཁཱནཾ ནིཝེསོ. མཱུལསནྟཱནཀཱནནྟི མཱུལཱནཾ ནིཝེསོ.

ཨཱལ༹ྷཀཐཱལིཀཱཏི ཏཎྜུལཱལ༹ྷཀསྶ བྷཏྟཔཙནཐཱལིཀཱ. ཁུདྡཾ མདྷུནྟི ཁུདྡམཀྑིཀཱཧི ཀཏཾ དཎྜཀམདྷུཾ. ཨནེལཀནྟི ¶ ནིདྡོསཾ. ན ཙ སུདཾ ཨཉྙམཉྙསྶ ཕལཱནི ཧིཾསནྟཱིཏི ཨཉྙམཉྙསྶ ཀོཊྛཱསེ ཕལཱནི ན ཧིཾསནྟི. ཨཏྟནོ ཀོཊྛཱསེཧི མཱུལཾ ཝཱ ཏཙཾ ཝཱ པཏྟཾ ཝཱ ཚིནྡནྟོ ནཱམ ནཏྠི, ཨཏྟནོ ཨཏྟནོ སཱཁཱཡ ཧེཊྛཱ པཏིཏཱནེཝ པརིབྷུཉྫནྟི. ཨཉྙསྶ ཀོཊྛཱསཏོ ཨཉྙས ཀོཊྛཱསཾ པརིཝཏྟིཏྭཱ གཏམྤི ‘‘ན ཨམྷཱཀཾ སཱཁཱཡ ཕལ’’ནྟི ཉཏྭཱ ནོ ཁཱདནྟི. ཡཱཝདཏྠཾ བྷཀྑིཏྭཱཏི ཀཎྛཔྤམཱཎེན ཁཱདིཏྭཱ. སཱཁཾ བྷཉྫིཏྭཱཏི ཚཏྟཔྤམཱཎམཏྟཾ ཚིནྡིཏྭཱ ཚཱཡཾ ཀཏྭཱ པཀྐཱམི. ཡཏྲ ཧི ནཱམཱཏི ཡོ ཧི ནཱམ. པཀྐམིསྶཏཱིཏི པཀྐནྟོ. ནཱདཱསཱིཏི དེཝཏཱཡ ཨཱནུབྷཱཝེན ཕལམེཝ ན གཎྷི. ཨེཝཉྷི སཱ ཨདྷིཊྛཱསི.

ཏེནུཔསངྐམཱིཏི ཛནཔདཝཱསཱིཧི གནྟྭཱ, ‘‘མཧཱརཱཛ, རུཀྑོ ཕལཾ ན གཎྷི, ཨམྷཱཀཾ ནུ ཁོ དོསོ ཏུམྷཱཀ’’ནྟི ཝུཏྟེ ‘‘ནེཝ མཡ྄ཧཾ དོསོ ཨཏྠི, ན ཛཱནཔདཱནཾ, ཨམྷཱཀཾ ཝིཛིཏེ ཨདྷམྨོ ནཱམ ན ཝཏྟཏི, ཀེན ནུ ཁོ ཀཱརཎེན རུཀྑོ ན ཕལིཏོ, སཀྐཾ ཨུཔསངྐམིཏྭཱ པུཙྪིསྶཱམཱི’’ཏི ¶ ཙིནྟེཏྭཱ ཡེན སཀྐོ དེཝཱནམིནྡོ ཏེནུཔསངྐམི. པཝཏྟེསཱིཏི པརིཝཏྟེསི. ཨུམྨཱུལམཀཱསཱིཏི ཨུདྡྷཾམཱུལཾ ཨཀཱསི. ཨཔི ནུ ཏྭནྟི ཨཔི ནུ ཏཝ. ཨཊྛིཏཱཡེཝཱཏི ཨཊྛིཏཱཡ ཨེཝ. སཙྪཝཱིནཱིཏི སམཱནཙྪཝཱིནི པཀཏིཊྛཱནེ ཋིཏཱནི. ན པཙྩཀྐོསཏཱིཏི ནཔྤཊིཀྐོསཏི. རོསནྟནྟི གྷཊྚེནྟཾ. བྷཎྜནྟནྟི པཧརནྟཾ.

སུནེཏྟོཏི ¶ ནེཏྟཱ ཝུཙྩནྟི ཨཀྑཱིནི, ཏེསཾ སུནྡརཏཱཡ སུནེཏྟོ. ཏིཏྠཀརོཏི སུགཏིཨོགཱཧནཏིཏྠསྶ ཀཱརཀོ. ཝཱིཏརཱགོཏི ཝིཀྑམྦྷནཝསེན ¶ ཝིགཏརཱགོ. པསཝཏཱིཏི པཊིལབྷཏི. དིཊྛིསམྤནྣནྟི དསྶནསམྤནྣཾ, སོཏཱཔནྣནྟི ཨཏྠོ. ཁནྟིནྟི ཨཏྟནོ གུཎཁཎནཾ. ཡཐཱམཾ སབྲཧྨཙཱརཱིསཱུཏི ཡཐཱ ཨིམཾ སབྲཧྨཙཱརཱིསུ ཨཀྐོསནཔརིབྷཱསནཾ, ཨཉྙཾ ཨེཝརཱུཔཾ གུཎཁནྟིཾ ན ཝདཱམཱིཏི ཨཏྠོ. ན ནོ སམསབྲཧྨཙཱརཱིསཱུཏི ཨེཏྠ སམཛནོ ནཱམ སཀཛནོ ཝུཙྩཏི. ཏསྨཱ ན ནོ སཀེསུ སམཱནབྲཧྨཙཱརཱིསུ ཙིཏྟཱནི པདུཊྛཱནི བྷཝིསྶནྟཱིཏི ཨཡམེཏྠ ཨཏྠོ.

ཛོཏིཔཱལོ ཙ གོཝིནྡོཏི ནཱམེན ཛོཏིཔཱལོ ཋཱནེན མཧཱགོཝིནྡོ. སཏྟཔུརོཧིཏོཏི རེཎུཨཱདཱིནཾ སཏྟནྣཾ རཱཛཱུནཾ པུརོཧིཏོ. ཨཧིཾསཀཱ ཨཏཱིཏཾསེཏི ཨེཏེ ཚ སཏྠཱརོ ཨཏཱིཏཾསེ ཨཧིཾསཀཱ ཨཧེསུཾ. ནིརཱམགནྡྷཱཏི ཀོདྷཱམགནྡྷེན ནིརཱམགནྡྷཱ. ཀརུཎེཝིམུཏྟཱཏི ཀརུཎཛ྄ཛྷཱནེ ཨདྷིམུཏྟཱ, ཀརུཎཱཡ ཙ ཀརུཎཱཔུབྦབྷཱགེ ཙ ཋིཏཱ. ཡེཏེཏི ཨེཏེ, ཨཡམེཝ ཝཱ པཱཋོ. ན སཱདྷུརཱུཔཾ ཨཱསཱིདེཏི སཱདྷུསབྷཱཝཾ ན གྷཊྚེཡྻ. དིཊྛིཊྛཱནཔྤཧཱཡིནནྟི ¶ དྭཱསཊྛིདིཊྛིགཏཔྤཧཱཡིནཾ. སཏྟམོཏི ཨརཧཏྟཏོ པཊྛཱཡ སཏྟམོ. ཨཝཱིཏརཱགོཏི ཨཝིགཏརཱགོ. ཨེཏེན ཨནཱགཱམིབྷཱཝཾ པཊིཀྑིཔཏི. པཉྩིནྡྲིཡཱ མུདཱུཏི པཉྩ ཝིཔསྶནིནྡྲིཡཱནི མུདཱུནི. ཏསྶ ཧི ཏཱནི སཀདཱགཱམིཾ ཨུཔཱདཱཡ མུདཱུནི ནཱམ ཧོནྟི. ཝིཔསྶནཱཏི སངྑཱརཔརིགྒཧཉཱཎཾ. པུབྦེཝ ཨུཔཧཉྙཏཱིཏི པཋམཏརཉྙེཝ ཨུཔཧཉྙཏི. ཨཀྑཏོཏི གུཎཁཎནེན ཨཀྑཏོ ཨནུཔཧཏོ ཧུཏྭཱ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

༥༥. ཚཊྛསྶ ¶ ¶ པཋམེ སོཎོཏི སུཁུམཱལསོཎཏྠེརོ. སཱིཏཝནེཏི ཨེཝཾནཱམཀེ སུསཱནེ. ཏསྨིཾ ཀིར པཊིཔཱཊིཡཱ པཉྩ ཙངྐམནཔཎྞསཱལཱསཏཱནི མཱཔིཏཱནི, ཏེསུ ཐེརོ ཨཏྟནོ སཔྤཱཡཙངྐམནཾ གཧེཏྭཱ སམཎདྷམྨཾ ཀརོཏི. ཏསྶ ཨཱརདྡྷཝཱིརིཡསྶ ཧུཏྭཱ ཙངྐམཏོ པཱདཏལཱནི བྷིཛྫིཾསུ, ཛཱཎཱུཧི ཙངྐམཏོ ཛཱཎུཀཱནིཔི ཧཏྠཏལཱནིཔི བྷིཛྫིཾསུ, ཚིདྡཱནི ཨཧེསུཾ. ཨེཝཾ ཨཱརདྡྷཝཱིརིཡོ ཝིཧརནྟོ ཨོབྷཱསནིམིཏྟམཏྟཀམྤི དསྶེཏུཾ ནཱསཀྑི. ཏསྶ ཝཱིརིཡེན ཀིལམིཏཀཱཡསྶ ཀོཊིཡཾ པཱསཱཎཕལཀེ ནིསིནྣསྶ ཡོ ཝིཏཀྐོ ཨུདཔཱདི, ཏཾ དསྶེཏུཾ ཨཐ ཁོ ཨཱཡསྨཏོཏིཨཱདི ཝུཏྟཾ. ཏཏྠ ¶ ཨཱརདྡྷཝཱིརིཡཱཏི པརིཔུཎྞཔགྒཧིཏཝཱིརིཡཱ. ན ཨནུཔཱདཱཡ ཨཱསཝེཧི ཙིཏྟཾ ཝིམུཙྩཏཱིཏི སཙེ ཧི ཨཧཾ ཨུགྒྷཊིཏཉྙཱུ ཝཱ ཨསྶཾ ཝིཔཉྩིཏཉྙཱུ ཝཱ ནེཡྻོ ཝཱ, ནཱུན མེ ཙིཏྟཾ ཝིམུཙྩེཡྻ. ཨདྡྷཱ པནསྨི པདཔརམོ, ཡེན མེ ཙིཏྟཾ ན ཝིམུཙྩཏཱིཏི སནྣིཊྛཱནཾ ཀཏྭཱ སཾཝིཛྫནྟི ཁོ པནཱཏིཨཱདཱིནི ཙིནྟེསི. ཏཏྠ བྷོགཱཏི ཨུཔཡོགཏྠེ པཙྩཏྟཾ.

པཱཏུརཧོསཱིཏི ཐེརསྶ ཙིཏྟཱཙཱརཾ ཉཏྭཱ ‘‘ཨཡཾ སོཎོ ཨཛྫ སཱིཏཝནེ པདྷཱནབྷཱུམིཡཾ ནིསིནྣོ ཨིམཾ ཝིཏཀྐཾ ཝིཏཀྐེཏི, གནྟྭཱསྶ ཝིཏཀྐཾ སཧོཏྠཾ གཎྷིཏྭཱ ཝཱིཎོཔམཾ ཀམྨཊྛཱནཾ ཀཐེསྶཱམཱི’’ཏི པམུཁེ པཱཀཊོ ཨཧོསི. པཉྙཏྟེ ཨཱསནེཏི པདྷཱནིཀབྷིཀྑཱུ ཨཏྟནོ ཝསནཊྛཱནེ ཨོཝདིཏུཾ ཨཱགཏསྶ བུདྡྷསྶ བྷགཝཏོ ནིསཱིདནཏྠཾ ཡཐཱལཱབྷེན ཨཱསནཾ པཉྙཱཔེཏྭཱཝ པདྷཱནཾ ཀརོནྟི, ཨཉྙཾ ཨལབྷམཱནཱ པུརཱཎཔཎྞཱནིཔི སནྠརིཏྭཱ ཨུཔརི སངྒྷཱཊིཾ པཉྙཔེནྟི. ཐེརོཔི ཨཱསནཾ པཉྙཱཔེཏྭཱ པདྷཱནཾ ཨཀཱསི. ཏཾ སནྡྷཱཡ ཝུཏྟཾ – ‘‘པཉྙཏྟེ ཨཱསནེ’’ཏི.

ཏཾ ཀིཾ མཉྙསཱིཏི སཏྠཱ ‘‘ཨིམསྶ བྷིཀྑུནོ ཨཝསེསཀམྨཊྛཱནེཧི ཨཏྠོ ནཏྠི, ཨཡཾ གནྡྷབྦསིཔྤེ ¶ ཚེཀོ ཙིཎྞཝསཱི, ཨཏྟནོ ཝིསཡེ ཀཐིཡམཱནཾ ¶ ཁིཔྤམེཝ སལླཀྑེསྶཏཱི’’ཏི ཝཱིཎོཔམཾ ཀཐེཏུཾ ‘‘ཏཾ ཀིཾ མཉྙསཱི’’ཏིཨཱདིམཱཧ. ཝཱིཎཱཡ ཏནྟིསྶརེ ཀུསལཏཱ ནཱམ ཝཱིཎཱཡ ཝཱདནཀུསལཏཱ, སོ ཙ ཏཏྠ ཀུསལོ. མཱཏཱཔིཏརོ ཧིསྶ ‘‘ཨམྷཱཀཾ པུཏྟོ ཨཉྙཾ སིཔྤཾ སིཀྑནྟོ ཀཱཡེན ཀིལམིསྶཏི, ཨིདཾ པན སཡནེ ¶ ནིསིནྣེནེཝ སཀྐཱ ཨུགྒཎྷིཏུ’’ནྟི གནྡྷབྦསིཔྤམེཝ ཨུགྒཎྷཱཔེསུཾ. ཏསྶ –

‘‘སཏྟ སརཱ ཏཡོ གཱམཱ, མུཙྪནཱ ཨེཀཝཱིསཏི;

ཋཱནཱ ཨེཀཱུནཔཉྙཱས, ཨིཙྩེཏེ སརམཎྜལཱ’’ཏི. –

ཨཱདིཀཾ གནྡྷབྦསིཔྤཾ སབྦམེཝ པགུཎཾ ཨཧོསི. ཨཙྩཱཡཏཱཏི ཨཏིཨཱཡཏཱ ཁརམུཙྪནཱ. སརཝཏཱིཏི སརསམྤནྣཱ. ཀམྨཉྙཱཏི ཀམྨཀྑམཱ ཀམྨཡོགྒཱ. ཨཏིསིཐིལཱཏི མནྡམུཙྪནཱ. སམེ གུཎེ པཏིཊྛིཏཱཏི མཛ྄ཛྷིམེ སརེ ཋཔེཏྭཱ མུཙྪིཏཱ.

ཨཙྩཱརདྡྷནྟི ཨཏིགཱལ༹ྷཾ. ཨུདྡྷཙྩཱཡ སཾཝཏྟཏཱིཏི ཨུདྡྷཏབྷཱཝཱཡ སཾཝཏྟཏི. ཨཏིལཱིནནྟི ཨཏིསིཐིལཾ. ཀོསཛྫཱཡཱཏི ཀུསཱིཏབྷཱཝཏྠཱཡ. ཝཱིརིཡསམཐཾ ཨདྷིཊྛཧཱཏི ཝཱིརིཡསམྤཡུཏྟཾ སམཐཾ ཨདྷིཊྛཧ, ཝཱིརིཡཾ སམཐེན ཡོཛེཧཱིཏི ཨཏྠོ. ཨིནྡྲིཡཱནཉྩ སམཏཾ པཊིཝིཛ྄ཛྷཱཏི སདྡྷཱདཱིནཾ ཨིནྡྲིཡཱནཾ སམཏཾ སམབྷཱཝཾ ཨདྷིཊྛཱཧི. ཏཏྠ སདྡྷཾ པཉྙཱཡ, པཉྙཉྩ སདྡྷཱཡ, ཝཱིརིཡཾ སམཱདྷིནཱ, སམཱདྷིཉྩ ཝཱིརིཡེན ཡོཛཡཏཱ ཨིནྡྲིཡཱནཾ སམཏཱ ཨདྷིཊྛིཏཱ ནཱམ ཧོཏི. སཏི པན སབྦཏྠིཀཱ, སཱ སདཱ བལཝཏཱིཡེཝ ཝཊྚཏི. ཏཉྩ པན ཏེསཾ ཡོཛནཱཝིདྷཱནཾ ཝིསུདྡྷིམགྒེ (ཝིསུདྡྷི. ༡.༦༠-༦༢) པཀཱསིཏམེཝ. ཏཏྠ ཙ ནིམིཏྟཾ གཎྷཱཧཱིཏི ཏསྨིཉྩ སམབྷཱཝེ སཏི ཡེན ཨཱདཱསེ མུཁབིམྦེནེཝ ནིམིཏྟེན ཨུཔྤཛྫིཏབྦཾ, ཏཾ སམཐནིམིཏྟཾ ཝིཔསྶནཱནིམིཏྟཾ མགྒནིམིཏྟཾ ཕལནིམིཏྟཉྩ ¶ གཎྷཱཧི ནིབྦཏྟེཧཱིཏི ཨེཝམསྶ སཏྠཱ ཨརཧཏྟེ པཀྑིཔིཏྭཱ ཀམྨཊྛཱནཾ ཀཐེསི.

ཏཏྠ ཙ ནིམིཏྟཾ ཨགྒཧེསཱིཏི སམཐནིམིཏྟཉྩ ཝིཔསྶནཱནིམིཏྟཉྩ ཨགྒཧེསི. ཚ ཋཱནཱནཱིཏི ཚ ཀཱརཎཱནི. ཨདྷིམུཏྟོ ཧོཏཱིཏི པཊིཝིཛ྄ཛྷིཏྭཱ པཙྩཀྑཾ ཀཏྭཱ ཋིཏོ ཧོཏི. ནེཀྑམྨཱདྷིམུཏྟོཏིཨཱདི སབྦཾ ཨརཧཏྟཝསེནེཝ ཝུཏྟཾ. ཨརཧཏྟཉྷི སབྦཀིལེསེཧི ནིཀྑནྟཏྟཱ ནེཀྑམྨཾ, ཏེཧེཝ པཝིཝིཏྟཏྟཱ པཝིཝེཀོ, བྱཱཔཛ྄ཛྷཱབྷཱཝཏོ ཨབྱཱཔཛ྄ཛྷཾ, ཏཎྷཱཀྑཡནྟེ ཨུཔྤནྣཏྟཱ ¶ ཏཎྷཱཀྑཡོ ¶ , ཨུཔཱདཱནཀྑཡནྟེ ཨུཔྤནྣཏྟཱ ཨུཔཱདཱནཀྑཡོ, སམྨོཧཱབྷཱཝཏོ ཨསམྨོཧོཏི ཝུཙྩཏི.

ཀེཝལཾ སདྡྷཱམཏྟཀནྟི པཊིཝེདྷརཧིཏཾ ཀེཝལཾ པཊིཝེདྷཔཉྙཱཡ ཨསམྨིསྶཀཾ སདྡྷཱམཏྟཀཾ. པཊིཙཡནྟི པུནཔྤུནཾ ཀརཎེན ཝཌྜྷིཾ. ཝཱིཏརཱགཏྟཱཏི མགྒཔཊིཝེདྷེན རཱགསྶ ཝིགཏཏྟཱཡེཝ ནེཀྑམྨསངྑཱཏཾ ཨརཧཏྟཾ པཊིཝིཛ྄ཛྷིཏྭཱ སཙྪིཀཏྭཱ ཋིཏོ ཧོཏི, ཕལསམཱཔཏྟིཝིཧཱརེན ཝིཧརཏི, ཏནྣིནྣམཱནསོཡེཝ ཙ ཧོཏཱིཏི ཨཏྠོ. སེསཔདེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ.

ལཱབྷསཀྐཱརསིལོཀནྟི ཙཏུཔཙྩཡལཱབྷཉྩ ཏེསཉྙེཝ སུཀཏབྷཱཝཉྩ ཝཎྞབྷཎནཉྩ. ནིཀཱམཡམཱནོཏི ཨིཙྪམཱནོ པཏྠཡམཱནོ. པཝིཝེཀཱདྷིམུཏྟོཏི པཝིཝེཀེ ཨདྷིམུཏྟོ ཨརཧནྟི ཨེཝཾ ཨརཧཏྟཾ བྱཱཀརོཏཱིཏི ཨཏྠོ.

སཱིལབྦཏཔརཱམཱསནྟི སཱིལཉྩ ཝཏཉྩ པརཱམསིཏྭཱ གཧིཏཾ གཧཎམཏྟཾ. སཱརཏོ ¶ པཙྩཱགཙྪནྟོཏི སཱརབྷཱཝེན ཛཱནནྟོ. ཨབྱཱཔཛ྄ཛྷཱདྷིམུཏྟོཏི ཨབྱཱཔཛ྄ཛྷཾ ཨརཧཏྟཾ བྱཱཀརོཏི. ཨིམིནཱཝ ནཡེན སབྦཊྛཱནེསུ ཨཏྠོ དཊྛབྦོ. ཨཔིཙེཏྠ ‘‘ནེཀྑམྨཱདྷིམུཏྟོཏི ཨིམསྨིཾཡེཝ ཨརཧཏྟཾ ཀཐིཏཾ, སེསེསུ པཉྩསུ ནིབྦཱན’’ནྟི ཨེཀེ ཝདནྟི. ཨཔརེ ‘‘ཨསམྨོཧཱདྷིམུཏྟོཏི ཨེཏྠེཝ ནིབྦཱནཾ ཀཐིཏཾ, སེསེསུ ཨརཧཏྟ’’ནྟི ཝདནྟི. ཨཡཾ པནེཏྠ སཱརོ – སབྦེསྭེཝ ཏེསུ ཨརཧཏྟམྤི ནིབྦཱནམྤི ཀཐིཏམེཝཱཏི.

བྷུསཱཏི བལཝནྟོ དིབྦརཱུཔསདིསཱ. ནེཝསྶ ཙིཏྟཾ པརིཡཱདིཡནྟཱིཏི ཨེཏསྶ ཁཱིཎཱསཝསྶ ཙིཏྟཾ གཧེཏྭཱ ཋཱཏུཾ ན སཀྐོནྟི. ཀིལེསཱ ཧི ཨུཔྤཛྫམཱནཱ ཙིཏྟཾ གཎྷནྟི ནཱམ. ཨམིསྶཱིཀཏནྟི ཀིལེསཱ ཧི ཨཱརམྨཎེན སདྡྷིཾ ཙིཏྟཾ མིསྶཾ ཀརོནྟི, ཏེསཾ ཨབྷཱཝཱ ཨམིསྶཱིཀཏཾ. ཋིཏནྟི པཏིཊྛིཏཾ. ཨཱནེཉྫཔྤཏྟནྟི ཨཙལཔྤཏྟཾ. ཝཡཉྩསྶཱནུཔསྶཏཱིཏི ཏསྶ ཙེས ཙིཏྟསྶ ཨུཔྤཱདམྤི ཝཡམྤི པསྶཏི. བྷུསཱ ཝཱཏཝུཊྛཱིཏི བལཝཱ ཝཱཏཀྑནྡྷོ. ནེཝ སམྤཀམྤེཡྻཱཏི ཨེཀབྷཱགེན ཙཱལེཏུཾ ན སཀྐུཎེཡྻ. ན སམྤཀམྤེཡྻཱཏི ཐཱུཎཾ ཝིཡ སབྦབྷཱགཏོ ཀམྤེཏུཾ ན སཀྐུཎེཡྻ. ན སམྤཝེདྷེཡྻཱཏི ཝེདྷེཏྭཱ པཝེདྷེཏྭཱ པཱཏེཏུཾ ན སཀྐུཎེཡྻ.

ནེཀྑམྨཾ ¶ ཨདྷིམུཏྟསྶཱཏི ཨརཧཏྟཾ པཊིཝིཛ྄ཛྷིཏྭཱ ཋིཏསྶ ཁཱིཎཱསཝསྶ. སེསཔདེསུཔི ¶ ཨརཧཏྟམེཝ ¶ ཀཐིཏཾ. ཨུཔཱདཱནཀྑཡསྶ ཙཱཏི ཨུཔཡོགཏྠེ སཱམིཝཙནཾ. ཨསམྨོཧཉྩ ཙེཏསོཏི ཙིཏྟསྶ ཙ ཨསམྨོཧཾ ཨདྷིམུཏྟསྶ. དིསྭཱ ཨཱཡཏནུཔྤཱདནྟི ཨཱཡཏནཱནཾ ཨུཔྤཱདཉྩ ཝཡཉྩ དིསྭཱ. སམྨཱ ཙིཏྟཾ ཝིམུཙྩཏཱིཏི སམྨཱ ཧེཏུནཱ ནཡེན ཨིམཱཡ ཝིཔསྶནཱཔཊིཔཏྟིཡཱ ཕལསམཱཔཏྟིཝསེན ཙིཏྟཾ ཝིམུཙྩཏི, ནིབྦཱནཱརམྨཎེ ཨདྷིམུཙྩཏི. ཨཐ ཝཱ ཨིམིནཱ ཁཱིཎཱསཝསྶ པཊིཔདཱ ཀཐིཏཱ. ཏསྶ ཧི ཨཱཡཏནུཔྤཱདཾ དིསྭཱ ཨིམཱཡ ཝིཔསྶནཱཡ ཨདྷིགཏསྶ ཨརིཡམགྒསྶཱནུབྷཱཝེན སབྦཀིལེསེཧི སམྨཱ ཙིཏྟཾ ཝིམུཙྩཏི. ཨེཝཾ ཏསྶ སམྨཱ ཝིམུཏྟསྶ…པེ… ན ཝིཛྫཏི. ཏཏྠ སནྟཙིཏྟསྶཱཏི ནིབྦུཏཙིཏྟསྶ. སེསམེཏྠ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝཱཏི.

༥༦. དུཏིཡེ སམདྷོསཱིཏི ཨུཊྛཱནཱཀཱརཾ དསྶེསི. པཊིཀྐམནྟཱིཏི པརིཧཱཡནྟི. ནོ ཨབྷིཀྐམནྟཱིཏི ན ཝཌྜྷནྟི. སཱིསཝེཋནཾ དདེཡྻཱཏི སཱིསཾ ཝེཋེཏྭཱ དཎྜཀེན སམྤརིཝཏྟཀཾ བནྡྷེཡྻ. ཨིནྡྲིཡཱནི ཝིཔྤསཱིདིཾསཱུཏི ཏསྨིཾ མརཎསམཡེ ཚ ཨིནྡྲིཡཱནི ཝིཔྤསནྣཱནི ཨཧེསུཾ. ཨཏྠུཔཔརིཀྑཱཡཱཏི ཨཏྠཱནཏྠཾ ཀཱརཎཱཀཱརཎཾ ཨུཔཔརིཀྑནེ. ཨནུཏྟརེ ཨུཔདྷིསངྑཡེཏི ནིབྦཱནེ. ཨཝིམུཏྟཾ ཧོཏཱིཏི ཨརཧཏྟཕལེན ཨདྷིམུཏྟཾ ཧོཏི.

༥༧. ཏཏིཡེ ཚལ༹བྷིཛཱཏིཡོཏི ཚ ཛཱཏིཡོ. ཏཏྲིདནྟི ཏཏྲཱཡཾ. ལུདྡཱཏི དཱརུཎཱ. བྷིཀྑཱུ ¶ ཀཎྚཀཝུཏྟིཀཱཏི སམཎཱ ནཱམེཏེ. ཨེཀསཱཊཀཱཏི ཨེཀེནེཝ པིལོཏིཀཁཎྜེན པུརཏོ པཊིཙྪཱདནཀཱ. ཨཀཱམཀསྶ བིལཾ ཨོལགྒེཡྻུནྟི སཏྠེ གཙྪམཱནེ གོཎམྷི མཏེ གོམཾསམཱུལཾ ཨུཔྤཱདནཏྠཱཡ ཝིབྷཛིཏྭཱ ཁཱདམཱནཱ ཨེཀསྶ གོམཾསཾ ཨནིཙྪནྟསྶེཝ ཀོཊྛཱསཾ ཀཏྭཱ ‘‘ཨཡཉྩ ཏེ ཁཱདིཏབྦོ, མཱུལཉྩ དཱཏབྦ’’ནྟི ཏཾ ཀོཊྛཱསསངྑཱཏཾ བིལཾ ཨོལགྒེཡྻུཾ, བལཀྐཱརེན ཧཏྠེ ཋཔེཡྻུནྟི ཨཏྠོ. ཨཁེཏྟཉྙུནཱཏི ཨབྷིཛཱཏིཔཉྙཏྟིཡཱ ཁེཏྟཾ ཨཛཱནནྟེན. ཏཾ སུཎཱཧཱིཏི ཏཾ མམ པཉྙཏྟིཾ སུཎཱཧི. ཀཎྷཱབྷིཛཱཏིཀོཏི ཀཱལ༹ཀཛཱཏིཀོ. ཀཎྷཾ དྷམྨཾ ཨབྷིཛཱཡཏཱིཏི ཀཎྷསབྷཱཝོ ཧུཏྭཱ ཛཱཡཏི ནིབྦཏྟཏི, ཀཎྷཱབྷིཛཱཏིཡཾ ཝཱ ཛཱཡཏི. ནིབྦཱནཾ ¶ ¶ ཨབྷིཛཱཡཏཱིཏི ནིབྦཱནཾ པཱཔུཎཱཏི, ཨརིཡབྷཱུམིསངྑཱཏཱཡ ཝཱ ནིབྦཱནཛཱཏིཡཱ ཛཱཡཏི.

༥༨. ཙཏུཏྠེ སཾཝརཱ པཧཱཏབྦཱཏི སཾཝརེན པཧཱཏབྦཱ. སེསེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཨིདྷཱཏི ཨིམསྨིཾ སཱསནེ. པཊིསངྑཱཏི པཊིསཉྫཱནིཏྭཱ, པཙྩཝེཀྑིཏྭཱཏི ཨཏྠོ. ཡོནིསོཏི ཨུཔཱཡེན པཐེན. ཨེཏྠ ཙ ཨསཾཝརེ ཨཱདཱིནཝཔཊིསངྑཱ ཡོནིསོ པཊིསངྑཱཏི ཝེདིཏབྦཱ. སཱ ཙཱཡཾ ‘‘ཝརཾ, བྷིཀྑཝེ, ཏཏྟཱཡ ཨཡོསལཱཀཱཡ ཨཱདིཏྟཱཡ སམྤཛྫལིཏཱཡ སཛོཏིབྷཱུཏཱཡ ཙཀྑུནྡྲིཡཾ སམྤལིམཊྛཾ, ན ཏྭེཝ ཙཀྑུཝིཉྙེཡྻེསུ རཱུཔེསུ ཨནུབྱཉྫནསོ ནིམིཏྟགྒཱཧོ’’ཏིཨཱདིནཱ ཨཱདིཏྟཔརིཡཱཡེན (སཾ. ནི. ༤.༢༣༥) ཝེདིཏབྦཱ. ཙཀྑུནྡྲིཡསཾཝརསཾཝུཏོ ¶ ཝིཧརཏཱིཏི ཨེཏྠ ཙཀྑུམེཝ ཨིནྡྲིཡཾ ཙཀྑུནྡྲིཡཾ, སཾཝརཎཏོ སཾཝརོ, པིདཧནཏོ ཐཀནཏོཏི ཝུཏྟཾ ཧོཏི. སཏིཡཱ ཨེཏཾ ཨདྷིཝཙནཾ. ཙཀྑུནྡྲིཡེ སཾཝརོ ཙཀྑུནྡྲིཡསཾཝརོ. ཛཝནེ ཨུཔྤཛྫམཱནོཔི ཧེས ཏསྨིཾ དྭཱརེ ཀིལེསཱནཾ ཨུཔྤཏྟིཝཱརཎཏོ ཙཀྑུནྡྲིཡསཾཝརོཏི ཝུཙྩཏི. སཾཝུཏོཏི ཏེན སཾཝརེན ཨུཔེཏོ. ཏཐཱ ཧི ‘‘པཱཏིམོཀྑསཾཝརསཾཝུཏོ’’ཏི ཨིམསྶ ཝིབྷངྒེ ‘‘ཨིམིནཱ པཱཏིམོཀྑསཾཝརེན ཨུཔེཏོ ཧོཏི…པེ… སམནྣཱགཏོ’’ཏི ཝུཏྟཾ. ཨཐ ཝཱ སཾཝརཱིཏི སཾཝུཏོ, ཐཀེསི པིདཧཱིཏི ཝུཏྟཾ ཧོཏི. ཙཀྑུནྡྲིཡསཾཝརསཾཝུཏོཏི ཙཀྑུནྡྲིཡསཾཝརསངྑཱཏཾ སཏིཀཝཱཊཾ ཙཀྑུདྭཱརེ གྷརདྭཱརེ ཀཝཱཊཾ ཝིཡ སཾཝརི ཐཀེསི པིདཧཱིཏི ཝུཏྟཾ ཧོཏི. ཨཡམེཝེཏྠ ཨཏྠོ སུནྡརཏརོ. ཏཐཱ ཧི ‘‘ཙཀྑུནྡྲིཡསཾཝརཾ ཨསཾཝུཏསྶ ཝིཧརཏོ, སཾཝུཏསྶ ཝིཧརཏོ’’ཏི ཨེཏེསུ པདེསུ ཨཡམེཝཏྠོ དིསྶཏཱིཏི.

ཡཾ ཧིསྶཱཏིཨཱདིམྷི ཡཾ ཙཀྑུནྡྲིཡསཾཝརཾ ཨསྶ བྷིཀྑུནོ ཨསཾཝུཏསྶ ཨཐཀེཏྭཱ ཨཔིདཧིཏྭཱ ཝིཧརནྟསྶཱཏི ཨཏྠོ. ཡེཀཱརསྶ ཝཱ ཨེས ཡནྟི ཨཱདེསོ, ཡེ ཨསྶཱཏི ཨཏྠོ. ཨཱསཝཱ ཝིགྷཱཏཔརིལཱ༹ཧཱཏི ཙཏྟཱརོ ཨཱསཝཱ ཙ ཨཉྙེ ཙ ཝིགྷཱཏཀརཱ ཀིལེསཔརིལཱ༹ཧཱ ཝིཔཱཀཔརིལཱ༹ཧཱ ཝཱ. ཙཀྑུདྭཱརསྨིཉྷི ཨིཊྛཱརམྨཎཾ ཨཱཔཱཐགཏཾ ཀཱམསྶཱདཝསེན ཨསྶཱདཡཏོ ཨབྷིནནྡཏོ ཀཱམཱསཝོ ཨུཔྤཛྫཏི, ‘‘ཨཱིདིསཾ ཨཉྙསྨིམྤི སུགཏིབྷཝེ ལབྷིསྶཱམཱི’’ཏི བྷཝཔཏྠནཱཡ ཨསྶཱདཡཏོ བྷཝཱསཝོ ¶ ཨུཔྤཛྫཏི, སཏྟོཏི ཝཱ སཏྟསྶཱཏི ཝཱ གཎྷཏོ དིཊྛཱསཝོ ཨུཔྤཛྫཏི, སབྦེཧེཝ སཧཛཱཏཾ ཨཉྙཱཎཾ ཨཝིཛྫཱསཝོཏི ཙཏྟཱརོ ཨཱསཝཱ ཨུཔྤཛྫནྟི ¶ . ཨེཏེཧི སམྤཡུཏྟཱ ཨཔརེ ཀིལེསཱ ཝིགྷཱཏཔརིལཱ༹ཧཱ ཨཱཡཏིཾ ཝཱ ཏེསཾ ཝིཔཱཀཱ ཏེཧིཔི ཨསཾཝུཏསྶེཝ ཝིཧརཏོ ཨུཔྤཛྫེཡྻུནྟི ཝུཙྩནྟི. ཨེཝཾས ¶ ཏེཏི ཨེཝཾ ཨསྶ ཏེ, ཨེཏེནུཔཱཡེན ན ཧོནྟི, ནོ ཨཉྙཐཱཏི ཝུཏྟཾ ཧོཏི. པཊིསངྑཱ ཡོནིསོ སོཏིནྡྲིཡསཾཝརསཾཝུཏོཏིཨཱདཱིསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཨིམེ ཝུཙྩནྟི ཨཱསཝཱ སཾཝརཱ པཧཱཏབྦཱཏི ཨིམེསུ ཚསུ དྭཱརེསུ ཙཏྟཱརོ ཙཏྟཱརོ ཀཏྭཱ ཙཏུཝཱིསཏི ཨཱསཝཱ སཾཝརེན པཧཱཏབྦཱཏི ཝུཙྩནྟི.

པཊིསངྑཱ ཡོནིསོ ཙཱིཝརནྟིཨཱདཱིསུ ཡཾ ཝཏྟབྦཾ, ཏཾ སབྦཾ ཝིསུདྡྷིམགྒེ (ཝིསུདྡྷི. ༡.༡༨) སཱིལཀཐཱཡ ཝུཏྟམེཝ. ཡཾ ཧིསྶཱཏི ཡཉྷི ཙཱིཝརཾ པིཎྜཔཱཏཱདཱིསུ ཝཱ ཨཉྙཏརཾ ཨསྶ. ཨཔྤཊིསེཝཏོཏི ཨེཝཾ ཡོནིསོ ཨཔྤཊིསེཝནྟསྶ. ཨིམསྨིཾ ཝཱརེ ཨལདྡྷཾ ཙཱིཝརཱདིཾ པཏྠཡཏོ ལདྡྷཾ ཝཱ ཨསྶཱདཡཏོ ཀཱམཱསཝསྶ ཨུཔྤཏྟི ཝེདིཏབྦཱ, ཨཱིདིསཾ ཨཉྙསྨིམྤི སུགཏིབྷཝེ ལབྷིསྶཱམཱིཏི བྷཝཔཏྠནཱཡ ཨསྶཱདཡཏོ བྷཝཱསཝསྶ, ཨཧཾ ལབྷཱམི ན ལབྷཱམཱིཏི ཝཱ མཡ྄ཧཾ ཝཱ ཨིདནྟི ཨཏྟསཉྙཾ ཨདྷིཊྛཧཏོ དིཊྛཱསཝསྶ, སབྦེཧེཝ པན སཧཛཱཏོ ཨཝིཛྫཱསཝོཏི ཨེཝཾ ཙཏུནྣཾ ཨཱསཝཱནཾ ཨུཔྤཏྟི ཝིགྷཱཏཔརིལཱ༹ཧཱཝ ནཝཝེདནུཔྤཱདནཏོཔི ཝེདིཏབྦཱ. ཨིམེ ཝུཙྩནྟི, བྷིཀྑཝེ, ཨཱསཝཱ པཊིསེཝནཱ པཧཱཏབྦཱཏི ཨིམེ ཨེཀམེཀསྨིཾ པཙྩཡེ ཙཏྟཱརོ ཙཏྟཱརོ ཀཏྭཱ སོལ༹ས ཨཱསཝཱ ཨིམིནཱ ཉཱཎསཾཝརསངྑཱཏེན པཙྩཝེཀྑཎཔཊིསེཝནེན པཧཱཏབྦཱཏི ཝུཙྩནྟི.

པཊིསངྑཱ ཡོནིསོ ཁམོ ཧོཏི སཱིཏསྶཱཏི ཨུཔཱཡེན པཐེན པཙྩཝེཀྑིཏྭཱ ཁནྟཱ ཧོཏི སཱིཏསྶ, སཱིཏཾ ཁམཏི སཧཏི, ན ཨཝཱིརཔུརིསོ ཝིཡ ཨཔྤམཏྟཀེནཔི སཱིཏེན ཙལཏི ཀམྤཏི ཀམྨཊྛཱནཾ ཝིཛཧཏི. ཨུཎྷཱདཱིསུཔི ¶ ཨེསེཝ ནཡོ. ཨེཏྠ ཙ ཝཙནམེཝ ཝཙནཔཐོཏི ཝེདིཏབྦོ. དུཀྑཱནནྟིཨཱདཱིསུ དུཀྑམནཊྛེན དུཀྑཱ, བཧལཊྛེན ཏིབྦཱ, ཕརུསཊྛེན ཁརཱ, ཏིཁིཎཊྛེན ཀཊུཀཱ, ཨསྶཱདཝིརཧཏོ ཨསཱཏཱ, མནཾ ཨཝཌྜྷནཏོ ཨམནཱཔཱ, པཱཎཧརཎསམཏྠཏཱཡ པཱཎཧརཱཏི ཝེདིཏབྦཱ. ཡཾ ཧིསྶཱཏི སཱིཏཱདཱིསུ ཡཾཀིཉྩི ཨེཀདྷམྨམྤི ཨསྶ. ཨནདྷིཝཱསཏོཏི ཨནདྷིཝཱསེནྟསྶ ཨཀྑམནྟསྶ ¶ . ཨཱསཝུཔྤཏྟི པནེཏྠ ཨེཝཾ ཝེདིཏབྦཱ – སཱིཏེན ཕུཊྛསྶ ཨུཎྷཾ པཏྠཡཏོ ཀཱམཱསཝོ ཨུཔྤཛྫཏི, ཨེཝཾ སབྦཏྠ. ‘‘ནཏྠི སུགཏིབྷཝེ སཱིཏཾ ཝཱ ཨུཎྷཾ ཝཱ’’ཏི བྷཝཾ པཏྠེནྟསྶ བྷཝཱསཝོ, མཡ྄ཧཾ སཱིཏཾ ཨུཎྷནྟི གཱཧོ དིཊྛཱསཝོ, སབྦེཧེཝ སམྤཡུཏྟོ ཨཝིཛྫཱསཝོཏི. ཨིམེ ཝུཙྩནྟཱིཏི ཨིམེ སཱིཏཱདཱིསུ ཨེཀམེཀསྶ ཝསེན ཙཏྟཱརོ ཙཏྟཱརོ ¶ ཀཏྭཱ ཨནེཀེ ཨཱསཝཱ ཨིམཱཡ ཁནྟིསཾཝརསངྑཱཏཱཡ ཨདྷིཝཱསནཱཡ པཧཱཏབྦཱཏི ཝུཙྩནྟཱིཏི ཨཏྠོ.

པཊིསངྑཱ ཡོནིསོ ཙཎྜཾ ཧཏྠིཾ པརིཝཛྫེཏཱིཏི ཨཧཾ སམཎོཏི ན ཙཎྜསྶ ཧཏྠིསྶ ཨཱསནྣེ ཋཱཏབྦཾ. ཏཏོནིདཱནཉྷི མརཎམྤི མརཎམཏྟམྤི དུཀྑཾ བྷཝེཡྻཱཏི ཨེཝཾ ཨུཔཱཡེན པཐེན པཙྩཝེཀྑིཏྭཱ ཙཎྜཾ ཧཏྠིཾ པརིཝཛྫེཏི པཊིཀྐམཏི. ཨེས ནཡོ སབྦཏྠ. ཙཎྜནྟི དུཊྛཾ ཝཱལ༹ཾ. ཁཱཎུནྟི ཁདིརཁཱཎུཀཱདིཾ. ཀཎྚཀཊྛཱནནྟི ཡཏྠ ཀཎྚཀཱ ཝིཛ྄ཛྷནྟི, ཏཾ ཨོཀཱསཾ. སོབྦྷནྟི ¶ སབྦཏོ ཚིནྣཏཊཾ. པཔཱཏནྟི ཨེཀཏོ ཚིནྣཏཊཾ. ཙནྡནིཀནྟི ཨུཙྪིཊྛོདཀགབྦྷམལཱདཱིནཾ ཚཌྜནཊྛཱནཾ. ཨོལི༹གལླནྟི ཏེསཾཡེཝ ཀདྡམཱདཱིནཾ སནྡནོཀཱསཾ. ཏཾ ཛཎྞུམཏྟམྤི ཨསུཙིབྷརིཏཾ ཧོཏི. དྭེཔི ཙེཏཱནི ཋཱནཱནི ཨམནུསྶུསྶདཊྛཱནཱནི ཧོནྟི, ཏསྨཱ ཝཛྫེཏབྦཱནི. ཨནཱསནེཏི ཨེཏྠ ཨཡུཏྟཾ ཨཱསནཾ ཨནཱསནཾ, ཏཾ ཨཏྠཏོ ཨནིཡཏཝཏྠུབྷཱུཏཾ རཧོཔཊིཙྪནྣཱསནནྟི ཝེདིཏབྦཾ. ཨགོཙརེཏི ཨེཏྠཔི ཨཡུཏྟོ གོཙརོ ཨགོཙརོ. སོ ཝེསིཡཱདིབྷེདཏོ པཉྩཝིདྷོ. པཱཔཀེ མིཏྟེཏི ལཱམཀེ དུསྶཱིལེ མིཏྟཔཏིརཱུཔཀེ ཨམིཏྟེ. པཱཔཀེསཱུཏི ལཱམཀེསུ. ཨོཀཔྤེཡྻུནྟི སདྡཧེཡྻུཾ ཨདྷིམུཙྩེཡྻུཾ ‘‘ཨདྡྷཱ ཨཡམཱཡསྨཱ ཨཀཱསི ཝཱ ཀརིསྶཏི ཝཱ’’ཏི. ཡཾ ཧིསྶཱཏི ཧཏྠིཨཱདཱིསུ ཡཾཀིཉྩི ཨེཀམྤི ཨསྶ. ཨཱསཝུཔྤཏྟི པནེཏྠ ཨེཝཾ ཝེདིཏབྦཱ – ཧཏྠིཨཱདིནིདཱནེན དུཀྑེན ཕུཊྛསྶ སུཁཾ པཏྠཡཏོ ཀཱམཱསཝོ ཨུཔྤཛྫཏི, ‘‘ནཏྠི སུགཏིབྷཝེ ཨཱིདིསཾ དུཀྑ’’ནྟི བྷཝཾ པཏྠེནྟསྶ བྷཝཱསཝོ, མཾ ཧཏྠཱི མདྡཏི མཾ ཨསྶོཏི གཱཧོ དིཊྛཱསཝོ, སབྦེཧེཝ སམྤཡུཏྟོ ཨཝིཛྫཱསཝོཏི. ཨིམེ ཝུཙྩནྟཱིཏི ཨིམེ ཧཏྠིཨཱདཱིསུ ཨེཀེཀསྶ ཝསེན ཙཏྟཱརོ ཙཏྟཱརོ ཀཏྭཱ ཨནེཀེ ཨཱསཝཱ ཨིམིནཱ སཱིལསཾཝརསངྑཱཏེན པརིཝཛྫནེན པཧཱཏབྦཱཏི ཝུཙྩནྟི.

པཊིསངྑཱ ¶ ཡོནིསོ ཨུཔྤནྣཾ ཀཱམཝིཏཀྐཾ ནཱདྷིཝཱསེཏཱིཏི ‘‘ཨིཏིཔཱཡཾ ཝིཏཀྐོ ཨཀུསལོ, ཨིཏིཔི སཱཝཛྫོ, ཨིཏིཔི དུཀྑཝིཔཱཀོ, སོ ཙ ཁོ ¶ ཨཏྟབྱཱབཱདྷཱཡ སཾཝཏྟཏཱི’’ཏིཨཱདིནཱ (མ. ནི. ༡.༢༠༧-༢༠༨) ནཡེན ཡོནིསོ ཀཱམཝིཏཀྐེ ཨཱདཱིནཝཾ པཙྩཝེཀྑིཏྭཱ ཏསྨིཾ ཏསྨིཾ ཨཱརམྨཎེ ཨུཔྤནྣཾ ཀཱམཝིཏཀྐཾ ནཱདྷིཝཱསེཏི, ཙིཏྟཾ ཨཱརོཔེཏྭཱ ན ཝཱསེཏི, ཨབྦྷནྟརེ ཝཱ ན ཝཱསེཏཱིཏི ཨཏྠོ. ཨནདྷིཝཱསེནྟོ ཀིཾ ཀརོཏཱིཏི? པཛཧཏི. ཀིཾ ཀཙཝརཾ ཝིཡ པིཊཀེནཱཏི? ན ཧི, ཨཔི ཙ ཁོ ནཾ ཝིནོདེཏི ཏུདཏི ཝིཛ྄ཛྷཏི ནཱིཧརཏི. ཀིཾ བལིབདྡཾ ཝིཡ པཏོདེནཱཏི? ན ཧི, ཨཐ ཁོ ནཾ བྱནྟཱིཀརོཏི ཝིགཏནྟཾ ཀརོཏི, ཡཐཱསྶ ཨནྟོཔི ནཱཝསིསྶཏི ¶ ཨནྟམསོ བྷངྒམཏྟམྤི, ཏཐཱ ནཾ ཀརོཏི. ཀཐཾ པན ནཾ ཏཐཱ ཀརོཏཱིཏི? ཨནབྷཱཝཾ གམེཏི ཨནུ ཨནུ ཨབྷཱཝཾ གམེཏི, ཝིཀྑམྦྷནཔྤཧཱནེན ཡཐཱ སུཝིཀྑམྦྷིཏོ ཧོཏི, ཏཐཱ ཀརོཏི. སེསཝིཏཀྐདྭཡེཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཨུཔྤནྣུཔྤནྣེཏི ཨུཔྤནྣེ ཨུཔྤནྣེ, ཨུཔྤནྣམཏྟེཡེཝཱཏི ཝུཏྟཾ ཧོཏི. སཀིཾ ཝཱ ཨུཔྤནྣེ ཝིནོདེཏྭཱ དུཏིཡེ ཝཱརེ ཨཛ྄ཛྷུཔེཀྑིཏཱ ན ཧོཏི, སཏཀྑཏྟུམྤི ཨུཔྤནྣེ ཨུཔྤནྣེ ཝིནོདེཏིཡེཝ. པཱཔཀེ ཨཀུསལེ དྷམྨེཏི ཏེཡེཝ ཀཱམཝིཏཀྐཱདཡོ, སབྦེཔི ཝཱ ནཝ མཧཱཝིཏཀྐེ. ཏཏྠ ཏཡོ ཝུཏྟཱ, ཨཝསེསཱ ‘‘ཉཱཏིཝིཏཀྐོ, ཛནཔདཝིཏཀྐོ, ཨམརཱཝིཏཀྐོ, པརཱནུདྡཡཏཱཔཊིསཾཡུཏྟོ ཝིཏཀྐོ, ལཱབྷསཀྐཱརསིལོཀཔྤཊིསཾཡུཏྟོ ཝིཏཀྐོ, ཨནཝཉྙཏྟིཔྤཊིསཾཡུཏྟོ ཝིཏཀྐོ’’ཏི (མཧཱནི. ༢༠༧) ཨིམེ ཚ. ཡཾ ཧིསྶཱཏི ཨེཏེསུ ཝིཏཀྐེསུ ཡཾཀིཉྩི ཨསྶ. ཀཱམཝིཏཀྐོ པནེཏྠ ཀཱམཱསཝོ ཨེཝ, ཏབྦིསེསོ བྷཝཱསཝོ, ཏཾསམྤཡུཏྟོ དིཊྛཱསཝོ, སབྦཝིཏཀྐེསུ ཨཝིཛྫཱ ཨཝིཛྫཱསཝོཏི ཨེཝཾ ཨཱསཝུཔྤཏྟི ཝེདིཏབྦཱ. ཨིམེ ¶ ཝུཙྩནྟཱིཏི ཨིམེ ཀཱམཝིཏཀྐཱདིཝསེན ཝུཏྟཔྤཀཱརཱ ཨཱསཝཱ ཨིམིནཱ ཏསྨིཾ ཏསྨིཾ ཝིཏཀྐེ ཨཱདཱིནཝཔཙྩཝེཀྑཎསཧིཏེན ཝཱིརིཡསཾཝརསངྑཱཏེན ཝིནོདནེན པཧཱཏབྦཱཏི ཝུཙྩནྟི.

པཊིསངྑཱ ཡོནིསོ སཏིསམྦོཛ྄ཛྷངྒཾ བྷཱཝེཏཱིཏི ཨབྷཱཝནཱཡ ཨཱདཱིནཝཾ བྷཱཝནཱཡ ཙ ཨཱནིསཾསཾ ཨུཔཱཡེན པཐེན པཙྩཝེཀྑིཏྭཱ སཏིསམྦོཛ྄ཛྷངྒཾ བྷཱཝེཏི. ཨེསེཝ ནཡོ སབྦཏྠ. བོཛ྄ཛྷངྒཱནཾ བྷཱཝནཱ ཧེཊྛཱ ཝིཏྠཱརིཏཱཝ. ཡཾ ཧིསྶཱཏི ཨེཏེསུ བོཛ྄ཛྷངྒེསུ ཡཾཀིཉྩི ཨསྶ. ཨཱསཝུཔྤཏྟིཡཾ པནེཏྠ ཨིམེསཾ ཨརིཡམགྒསམྤཡུཏྟཱནཾ བོཛ྄ཛྷངྒཱནཾ ཨབྷཱཝིཏཏྟཱ ཡེ ཨུཔྤཛྫེཡྻུཾ ཀཱམཱསཝཱདཡོ ཨཱསཝཱ, བྷཱཝཡཏོ ཨེཝཾས ཏེ ¶ ན ཧོནྟཱིཏི ཨཡཾ ནཡོ ཝེདིཏབྦོ. ཨིམེ ཝུཙྩནྟཱིཏི ཨིམེ ཀཱམཱསཝཱདཡོ ཨཱསཝཱ ཨིམཱཡ ལོཀུཏྟརཱཡ བོཛ྄ཛྷངྒབྷཱཝནཱཡ པཧཱཏབྦཱཏི ཝུཙྩནྟི. ཨིམེཧི ཚཧཱཀཱརེཧི པཧཱིནཱསཝཾ བྷིཀྑུཾ ཐོམེནྟོ ཡཏོ ཁོ, བྷིཀྑཝེཏིཨཱདིམཱཧ. ཏཏྠ ཡཏོཏི སཱམིཝཙནེ ཏོ-ཀཱརོ, ཡསྶཱཏི ཝུཏྟཾ ཧོཏི. པོརཱཎཱ པན ཡམྷི ཀཱལེཏི ཝཎྞཡནྟི. ཡེ ཨཱསཝཱ སཾཝརཱ པཧཱཏབྦཱ, ཏེ སཾཝརཱ པཧཱིནཱ ཧོནྟཱིཏི ཡེ ཨཱསཝཱ སཾཝརེན པཧཱཏབྦཱ, ཏེ སཾཝརེནེཝ པཧཱིནཱ ཧོནྟི, ན ཨཔྤཧཱིནེསུཡེཝ པཧཱིནསཉྙཱི ཧོཏཱིཏི.

༥༩. པཉྩམེ དཱརུཀམྨིཀོཏི དཱརུཝིཀྐཡེན པཝཏྟིཏཱཛཱིཝོ ཨེཀོ ཨུཔཱསཀོ. ཀཱསིཀཙནྡནནྟི ¶ སཎྷཙནྡནཾ. ཨངྒེནཱཏི ཨགུཎངྒེན, སུཀྐཔཀྑེ གུཎངྒེན. ནེམནྟནིཀོཏི ནིམནྟནཾ གཎྷནཀོ. སངྒྷེ དཱནཾ དསྶཱམཱིཏི བྷིཀྑུསངྒྷསྶ དསྶཱམི. སོ ཨེཝཾ ཝཏྭཱ སཏྠཱརཾ ཨབྷིཝཱདེཏྭཱ པཀྐཱམི. ཨཐསྶ ¶ ཨཔརབྷཱགེ པཉྩསཏཱ ཀུལཱུཔཀཱ བྷིཀྑཱུ གིཧིབྷཱཝཾ པཱཔུཎིཾསུ. སོ ‘‘ཀུལཱུཔཀབྷིཀྑཱུ ཏེ ཝིབྦྷནྟཱ’’ཏི ཝུཏྟེ ‘‘ཀིཾ ཨེཏྠ མཡ྄ཧ’’ནྟི ཝཏྭཱ ཙིཏྟུཔྤཱདཝེམཏྟམཏྟམྤི ན ཨཀཱསི. ཨིདཾ སནྡྷཱཡ སཏྠཱ སངྒྷེ ཏེ དཱནཾ དདཏོ ཙིཏྟཾ པསཱིདིསྶཏཱིཏི ཨཱཧ.

༦༠. ཚཊྛེ ཨབྷིདྷམྨཀཐནྟི ཨབྷིདྷམྨམིསྶཀཾ ཀཐཾ. ཀཐཾ ཨོཔཱཏེཏཱིཏི ཏེསཾ ཀཐཾ ཝིཙྪིནྡིཏྭཱ ཨཏྟནོ ཀཐཾ ཀཐེཏི. ཐེརཱནཾ བྷིཀྑཱུནནྟི ཀརཎཏྠེ སཱམིཝཙནཾ, ཐེརེཧི བྷིཀྑཱུཧི སདྡྷིནྟི ཨཏྠོ. ཡཱ ཙ ཐེརཱནཾ ཨབྷིདྷམྨཀཐཱ, ཏཾ ཨཡམྤི ཀཐེཏུཾ སཀྐོཏཱིཏི ཨཏྠོ. ཙེཏོཔརིཡཱཡནྟི ཙིཏྟཝཱརཾ. ཨིདྷཱཏི ཨིམསྨིཾ ལོཀེ. སོརཏསོརཏོཏི སཱུརཏོ ཝིཡ སཱུརཏོ, སོརཙྩསམནྣཱགཏོ ཝིཡཱཏི ཨཏྠོ. ནིཝཱཏནིཝཱཏོཏི ནིཝཱཏོ ཝིཡ ནིཝཱཏོ, ནིཝཱཏཝུཏྟི ཝིཡཱཏི ཨཏྠོ. ཨུཔསནྟུཔསནྟོཏི ཨུཔསནྟོ ཝིཡ ཨུཔསནྟོ ¶ . ཝཔཀསྶཏེཝ སཏྠཱརཱཏི སཏྠུ སནྟིཀཱ ཨཔགཙྪཏི. སཾསཊྛསྶཱཏི པཉྩཧི སཾསགྒེཧི སཾསཊྛསྶ. ཝིསྶཊྛསྶཱཏི ཝིསྶཛྫིཏསྶ. པཱཀཏསྶཱཏི པཱཀཏིནྡྲིཡསྶ.

ཀིཊྛཱདོཏི ཀིཊྛཁཱདཀོ. ཨནྟརདྷཱཔེཡྻཱཏི ནཱསེཡྻ. གོཔསཱུཏི གཱཝོ ཙ ཨཛིཀཱ ཙ. སིཔྤིསམྦུཀནྟི ¶ སིཔྤིཡོ ཙ སམྦུཀཱ ཙ. སཀྑརཀཋལནྟི སཀྑརཱ ཙ ཀཋལཱནི ཙ. ཨཱབྷིདོསིཀནྟི ཨབྷིཉྙཱཏདོསཾ ཀུདྲཱུསཀབྷོཛནཾ. ནཙྪཱདེཡྻཱཏི ན རུཙྩེཡྻ. ཏཏྠ ཡདེཏཾ པུརིསཾ བྷུཏྟཱཝིནྟི ཨུཔཡོགཝཙནཾ, ཏཾ སཱམིཨཏྠེ དཊྛབྦཾ. ཨམུཾ ཧཱཝུསོ, པུརིསནྟི, ཨཱཝུསོ, ཨམུཾ པུརིསཾ.

སབྦནིམིཏྟཱནནྟི སབྦེསཾ ནིཙྩནིམིཏྟཱདཱིནཾ ནིམིཏྟཱནཾ. ཨནིམིཏྟཾ ཙེཏོསམཱདྷིནྟི བལཝཝིཔསྶནཱསམཱདྷིཾ. ཙཱིརིཀསདྡོཏི ཛྷལླིཀསདྡོ. སརིསྶཏི ནེཀྑམྨསྶཱཏི པབྦཛྫཱཡ གུཎཾ སརིསྶཏི. ཨརཧཏཾ ཨཧོསཱིཏི བྷགཝཏོ སཱཝཀཱནཾ ཨརཧནྟཱནཾ ཨནྟརེ ཨེཀོ ཨརཧཱ ཨཧོསི. ཨཡཉྷི ཐེརོ སཏྟ ཝཱརེ གིཧཱི ཧུཏྭཱ སཏྟ ཝཱརེ པབྦཛི. ཀིཾ ཀཱརཎཱ? ཀསྶཔསམྨཱསམྦུདྡྷཀཱལེ ¶ ཀིརེས ཨེཀསྶ བྷིཀྑུནོ གིཧིབྷཱཝེ ཝཎྞཾ ཀཐེསི. སོ ཏེནེཝ ཀམྨེན ཨརཧཏྟསྶ ཨུཔནིསྶཡེ ཝིཛྫམཱནེཡེཝ སཏྟ ཝཱརེ གིཧིབྷཱཝེ ཙ པབྦཛྫཱཡ ཙ སཉྩརནྟོ སཏྟམེ ཝཱརེ པབྦཛིཏྭཱ ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎཱིཏི.

༦༡. སཏྟམེ པཱརཱཡནེ མེཏྟེཡྻཔཉྷེཏི པཱརཱཡནསམཱགམམྷི མེཏྟེཡྻམཱཎཝསྶ པཉྷེ. ཨུབྷོནྟེ ཝིདིཏྭཱནཱཏི དྭེ ཨནྟེ དྭེ ཀོཊྛཱསེ ཛཱནིཏྭཱ. མཛ྄ཛྷེ མནྟཱ ན ལིཔྤཏཱིཏི མནྟཱ ཝུཙྩཏི པཉྙཱ, ཏཱཡ ཨུབྷོ ཨནྟེ ཝིདིཏྭཱ མཛ྄ཛྷེ ན ལིཔྤཏི, ཝེམཛ྄ཛྷེཊྛཱནེ ན ལིཔྤཏི. སིབྦནིམཙྩགཱཏི ¶ སིབྦནིསངྑཱཏཾ ཏཎྷཾ ཨཏཱིཏོ. ཕསྶོཏི ཕསྶཝསེན ནིབྦཏྟཏྟཱ ཨཡཾ ཨཏྟབྷཱཝོ. ཨེཀོ ཨནྟོཏི ཨཡམེཀོ ཀོཊྛཱསོ. ཕསྶསམུདཡོཏི ཕསྶོ སམུདཡོ ཨསྶཱཏི ཕསྶསམུདཡོ, ཨིམསྨིཾ ཨཏྟབྷཱཝེ ཀཏཀམྨཕསྶཔཙྩཡཱ ནིབྦཏྟོ ཨནཱགཏཏྟབྷཱཝོ. དུཏིཡོ ཨནྟོཏི དུཏིཡོ ཀོཊྛཱསོ. ཕསྶནིརོདྷོཏི ནིབྦཱནཾ. མཛ྄ཛྷེཏི སིབྦིནིཏཎྷཾ ཚེཏྭཱ དྭིདྷཱཀརཎཊྛེན ནིབྦཱནཾ མཛ྄ཛྷེ ནཱམ ཧོཏི. ཏཎྷཱ ཧི ¶ ནཾ སིབྦཏཱིཏི ཏཎྷཱ ནཾ ཨཏྟབྷཱཝདྭཡསངྑཱཏཾ ཕསྶཉྩ ཕསྶསམུདཡཉྩ སིབྦཏི གྷཊྚེཏི. ཀིཾ ཀཱརཎཱ? ཏསྶ ཏསྶེཝ བྷཝསྶ ཨབྷིནིབྦཏྟིཡཱ. ཡདི ཧི ཏཎྷཱ ན སིབྦེཡྻ, ཏསྶ ཏསྶ བྷཝསྶ ནིབྦཏྟི ན བྷཝེཡྻ. ཨིམསྨིཾ ཋཱནེ ཀོཊིམཛ྄ཛྷིཀཱུཔམཾ གཎྷནྟི. དྭིནྣཉྷི ཀཎྜཱནཾ ཨེཀཏོ ཀཏྭཱ མཛ྄ཛྷེ སུཏྟེན སཾསིབྦིཏཱནཾ ཀོཊི མཛ྄ཛྷནྟི ཝུཙྩཏི. སུཏྟེ ཚིནྣེ ཨུབྷོ ཀཎྜཱནི ཨུབྷཏོ པཏནྟི. ཨེཝམེཏྠ ཀཎྜདྭཡཾ ཝིཡ ཝུཏྟཔྤཀཱརཱ དྭེ ཨནྟཱ, སིབྦིཏྭཱ ཋིཏསུཏྟཾ ཝིཡ ཏཎྷཱ, སུཏྟེ ཚིནྣེ ཀཎྜདྭཡསྶ ཨུབྷཏོཔཏནཾ ཝིཡ ཏཎྷཱཡ ནིརུདྡྷཱཡ ཨནྟདྭཡཾ ནིརུདྡྷམེཝ ཧོཏི. ཨེཏྟཱཝཏཱཏི ཨེཏྟཀེན ཨིམིནཱ ཨུབྷོ ཨནྟེ ཝིདིཏྭཱ ཏཎྷཱཡ མཛ྄ཛྷེ ཨནུཔལིཏྟབྷཱཝེན ཨབྷིཉྙེཡྻཾ ཙཏུསཙྩདྷམྨཾ ཨབྷིཛཱནཱཏི ནཱམ, ཏཱིརཎཔརིཉྙཱཡ ཙ པཧཱནཔརིཉྙཱཡ ཙ པརིཛཱནིཏབྦཾ ལོཀིཡསཙྩདྭཡཾ པརིཛཱནཱཏི ནཱམ. དིཊྛེཝ ¶ དྷམྨེཏི ཨིམསྨིཾཡེཝ ཨཏྟབྷཱཝེ. དུཀྑསྶནྟཀརོ ཧོཏཱིཏི ཝཊྚདུཀྑསྶ ཀོཊིཀརོ པརིཙྪེདཔརིཝཊུམཀརོ ཧོཏི ནཱམ.

དུཏིཡཝཱརེ ཏིཎྞཾ ཀཎྜཱནཾ ཝསེན ཨུཔམཱ ཝེདིཏབྦཱ. ཏིཎྞཉྷི ཀཎྜཱནཾ སུཏྟེན སཾསིབྦིཏཱནཾ སུཏྟེ ཚིནྣེ ཏཱིཎི ཀཎྜཱནི ཏཱིསུ ཋཱནེསུ པཏནྟི, ཨེཝམེཏྠ ཀཎྜཏྟཡཾ ཝིཡ ཨཏཱིཏཱནཱགཏཔཙྩུཔྤནྣཱ ཁནྡྷཱ, སུཏྟཾ ཝིཡ ཏཎྷཱ. སཱ ཧི ཨཏཱིཏཾ པཙྩུཔྤནྣེན, པཙྩུཔྤནྣཉྩ ཨནཱགཏེན ¶ སདྡྷིཾ སཾསིབྦཏི. སུཏྟེ ཚིནྣེ ཀཎྜཏྟཡསྶ ཏཱིསུ ཋཱནེསུ པཏནཾ ཝིཡ ཏཎྷཱཡ ནིརུདྡྷཱཡ ཨཏཱིཏཱནཱགཏཔཙྩུཔྤནྣཱ ཁནྡྷཱ ནིརུདྡྷཱཝ ཧོནྟི.

ཏཏིཡཝཱརེ ཨདུཀྑམསུཁཱ མཛ྄ཛྷེཏི དྭིནྣཾ ཝེདནཱནཾ ཨནྟརཊྛཀབྷཱཝེན མཛ྄ཛྷེ. སུཁཉྷི དུཀྑསྶ, དུཀྑཾ ཝཱ སུཁསྶ ཨནྟརཾ ནཱམ ནཏྠི. ཏཎྷཱ སིབྦིནཱིཏི ཝེདནཱསུ ནནྡིརཱགོ ཝེདནཱནཾ ཨུཔཙྪེདཾ ནིཝཱརེཏཱིཏི ཏཱ སིབྦཏི ནཱམ.

ཙཏུཏྠཝཱརེ ཝིཉྙཱཎཾ མཛ྄ཛྷེཏི པཊིསནྡྷིཝིཉྙཱཎམྤི སེསཝིཉྙཱཎམྤི ནཱམརཱུཔཔཙྩཡསམུདཱགཏཏྟཱ ནཱམརཱུཔཱནཾ མཛ྄ཛྷེ ནཱམ.

པཉྩམཝཱརེ ཝིཉྙཱཎཾ མཛ྄ཛྷེཏི ཀམྨཝིཉྙཱཎཾ མཛ྄ཛྷེ, ཨཛ྄ཛྷཏྟིཀཱཡཏནེསུ ཝཱ མནཱཡཏནེན ཀམྨསྶ གཧིཏཏྟཱ ཨིདྷ ཡཾཀིཉྩི ཝིཉྙཱཎཾ མཛ྄ཛྷེ ནཱམ, མནོདྭཱརེ ཝཱ ཨཱཝཛྫནསྶ ཨཛ྄ཛྷཏྟིཀཱཡཏནནིསྶིཏཏྟཱ ཛཝནཝིཉྙཱཎཾ མཛ྄ཛྷེ ནཱམ.

ཚཊྛཝཱརེ ¶ སཀྐཱཡོཏི ཏེབྷཱུམཀཝཊྚཾ. སཀྐཱཡསམུདཡོཏི སམུདཡསཙྩཾ. སཀྐཱཡནིརོདྷོཏི ནིརོདྷསཙྩཾ. པརིཡཱཡེནཱཏི ¶ ཏེན ཏེན ཀཱརཎེནེཝ. སེསཾ སབྦཏྠ ཝུཏྟནཡེནེཝ ཝེདིཏབྦཾ.

༦༢. ཨཊྛམེ ཨཉྙཏརོཏི དེཝདཏྟཔཀྑིཀོ ཨེཀོ. སམནྣཱཧརིཏྭཱཏི ཨཱཝཛྫིཏྭཱ. ཨིདཾ སོ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ བྷགཝཏཱ ཛཱནིཏྭཱ ཀཐིཏཾ, ཨུདཱཧུ ཨཛཱནིཏྭཱ, ཨེཀཾསིཀཾ ཝཱ ཀཐིཏཾ ཨུདཱཧུ ཝིབྷཛྫཀཐིཏ’’ནྟི ཨདྷིཔྤཱཡེན པུཙྪཏི. ཨཱཔཱཡིཀོཏི ཨཔཱཡེ ནིབྦཏྟནཀོ. ནེརཡིཀོཏི ནིརཡགཱམཱི. ཀཔྤཊྛོཏི ཀཔྤཊྛིཡཀམྨསྶ ཀཏཏྟཱ ཀཔྤཾ ཋསྶཏི. ཨཏེཀིཙྪོཏི ན སཀྐཱ ཏིཀིཙྪིཏུཾ. དྭེཛ྄ཛྷནྟི དྭིདྷཱབྷཱཝཾ. ཝཱལགྒཀོཊིནིཏྟུདནམཏྟནྟི ཝཱལསྶ ཨགྒཀོཊིཡཱ དསྶེཏབྦམཏྟཀཾ, ཝཱལགྒཀོཊིནིཔཱཏམཏྟཀཾ ཝཱ. པུརིསིནྡྲིཡཉཱཎཱནཱིཏི པུརིསཔུགྒལཱནཾ ཨིནྡྲིཡཔརོཔརིཡཏྟཉཱཎཱནི, ཨིནྡྲིཡཱནཾ ཏིཀྑམུདུབྷཱཝཛཱནནཉཱཎཱནཱིཏི ཨཏྠོ.

ཝིཛྫམཱནཱ ཀུསལཱཔི དྷམྨཱ ཨཀུསལཱཔི དྷམྨཱཏི ཨེཏྟཀཱ ཀུསལཱ དྷམྨཱ ཝིཛྫནྟི, ཨེཏྟཀཱ ¶ ཨཀུསལཱ དྷམྨཱཏི ཛཱནཱམི. ཨནྟརཧིཏཱཏི ཨདསྶནཾ གཏཱ. སམྨུཁཱིབྷཱུཏཱཏི སམུདཱཙཱརཝསེན པཱཀཊཱ ཛཱཏཱ. ཀུསལམཱུལནྟི ཀུསལཛ྄ཛྷཱསཡོ. ཀུསལཱ ཀུསལནྟི ཏམྷཱ ཀུསལཛ྄ཛྷཱསཡཱ ཨཉྙམྤི ཀུསལཾ ནིབྦཏྟིསྶཏི. སཱརདཱནཱིཏི སཱརཱདཱནི གཧིཏསཱརཱནི, སརདམཱསེ ཝཱ ནིབྦཏྟཱནི. སུཁསཡིཏཱནཱིཏི ¶ སུཁསནྣིཙིཏཱནི. སུཁེཏྟེཏི མཎྜཁེཏྟེ. ནིཀྑིཏྟཱནཱིཏི ཝུཏྟཱནི. སཔྤཊིབྷཱགཱཏི སརིཀྑཀཱ. ཨབྷིདོ ཨདྡྷརཏྟནྟི ཨབྷིཨདྡྷརཏྟཾ ཨདྡྷརཏྟེ ཨབྷིམུཁཱིབྷཱུཏེ. བྷཏྟཀཱལསམཡེཏི རཱཛཀུལཱནཾ བྷཏྟཀཱལསངྑཱཏེ སམཡེ. པརིཧཱནདྷམྨོཏི ཀོ ཨེཝཾ བྷགཝཏཱ ཉཱཏོཏི? ཨཛཱཏསཏྟུརཱཛཱ. སོ ཧི པཱཔམིཏྟཾ ནིསྶཱཡ མགྒཕལེཧི པརིཧཱིནོ. ཨཔརེཔི སུཔྤབུདྡྷསུནཀྑཏྟཱདཡོ བྷགཝཏཱ ཉཱཏཱཝ. ཨཔརིཧཱནདྷམྨོཏི ཨེཝཾ བྷགཝཏཱ ཀོ ཉཱཏོ? སུསཱིམོ པརིབྦཱཛཀོ ཨཉྙེ ཙ ཨེཝརཱུཔཱ. པརིནིབྦཱཡིསྶཏཱིཏི ཨེཝཾ ཀོ ཉཱཏོ བྷགཝཏཱཏི? སནྟཏིམཧཱམཏྟོ ཨཉྙེ ཙ ཨེཝརཱུཔཱ.

༦༣. ནཝམེ ¶ ཨནིབྦིདྡྷཔུབྦེ ཨཔྤདཱལིཏཔུབྦེ ལོབྷཀྑནྡྷཱདཡོ ནིབྦིཛ྄ཛྷཏི པདཱལེཏཱིཏི ནིབྦེདྷིཀཔརིཡཱཡོ, ནིབྦིཛ྄ཛྷནཀཱརཎནྟི ཨཏྠོ. ནིདཱནསམྦྷཝོཏི ཀཱམེ ནིདེཏི ཨུཔྤཱདནསམཏྠཏཱཡ ནིཡྻཱདེཏཱིཏི ནིདཱནཾ. སམྦྷཝཏི ཏཏོཏི སམྦྷཝོ, ནིདཱནམེཝ སམྦྷཝོ ནིདཱནསམྦྷཝོ. ཝེམཏྟཏཱཏི ནཱནཱཀརཎཾ.

ཀཱམགུཎཱཏི ཀཱམཡིཏབྦཊྛེན ཀཱམཱ, བནྡྷནཊྛེན གུཎཱ ‘‘ཨནྟགུཎ’’ནྟིཨཱདཱིསུ ཝིཡ. ཙཀྑུཝིཉྙེཡྻཱཏི ཙཀྑུཝིཉྙཱཎེན པསྶིཏབྦཱ. ཨིཊྛཱཏི པརིཡིཊྛཱ ཝཱ ཧོནྟུ མཱ ཝཱ, ཨིཊྛཱརམྨཎབྷཱུཏཱཏི ཨཏྠོ. ཀནྟཱཏི ཀམནཱིཡཱ. མནཱཔཱཏི མནཝཌྜྷནཀཱ. པིཡརཱུཔཱཏི པིཡཛཱཏིཀཱ. ཀཱམཱུཔསཉྷིཏཱཏི ¶ ཨཱརམྨཎཾ ཀཏྭཱ ཨུཔྤཛྫམཱནེན ཀཱམེན ཨུཔསཉྷིཏཱ. རཛནཱིཡཱཏི རཱགུཔྤཏྟིཀཱརཎབྷཱུཏཱ. ནེཏེ ཀཱམཱཏི ན ཨེཏེ ཀམནཊྛེན ཀཱམཱ ནཱམ ཧོནྟི. སངྐཔྤརཱགོཏི སངྐཔྤཝསེན ཨུཔྤནྣརཱགོ. ཀཱམོཏི ཨཡཾ ཀཱམཔྤཧཱནཱཡ པཊིཔནྣེཧི པཧཱཏབྦོ. ཀམནཊྛེན ཀཱམཱ ནཱམ. ཙིཏྲཱནཱིཏི ཙིཏྲཝིཙིཏྲཱརམྨཎཱནི.

ཕསྶོཏི སཧཛཱཏཕསྶོ. ཀཱམཡམཱནོཏི ཀཱམཾ ཀཱམཡམཱནོ. ཏཛྫཾ ཏཛྫནྟི ཏཛྫཱཏིཀཾ ཏཛྫཱཏིཀཾ. པུཉྙབྷཱགིཡནྟི དིབྦེ ཀཱམེ པཏྠེཏྭཱ སུཙརིཏཔཱརིཔཱུརིཡཱ དེཝལོཀེ ནིབྦཏྟསྶ ¶ ཨཏྟབྷཱཝོ པུཉྙབྷཱགིཡོ ནཱམ, དུཙྩརིཏཔཱརིཔཱུརིཡཱ ཨཔཱཡེ ནིབྦཏྟསྶ ཨཏྟབྷཱཝོ ཨཔུཉྙབྷཱགིཡོ ནཱམ. ཨཡཾ ཝུཙྩཏི, བྷིཀྑཝེ, ཀཱམཱནཾ ཝིཔཱཀོཏི ཨཡཾ དུཝིདྷོཔི ཀཱམཔཏྠནཾ ནིསྶཱཡ ཨུཔྤནྣཏྟཱ ཀཱམཱནཾ ཝིཔཱཀོཏི ཝུཙྩཏི. སོ ཨིམཾ ནིབྦེདྷིཀནྟི སོ བྷིཀྑུ ཨིམཾ ཚཏྟིཾསཊྛཱནེསུ ནིབྦིཛ྄ཛྷནཀཾ སེཊྛཙརིཡཾ ཛཱནཱཏི. ཀཱམནིརོདྷནྟི ཀཱམཱནཾ ནིརོདྷནེ ཨེཝཾ ལདྡྷནཱམཾ. ཨིམསྨིཉྷི ཋཱནེ བྲཧྨཙརིཡསངྑཱཏོ མགྒོཝ ཀཱམནིརོདྷོཏི ཝུཏྟོ.

སཱམིསཱཏི ཀིལེསཱམིསསམྤཡུཏྟཱ. ཨིམིནཱ ནཡེན སབྦཋཱནེསུ ཨཏྠོ ཝེདིཏབྦོ. ཨཔིཙེཏྠ ཝོཧཱརཝེཔཀྐནྟི ཝོཧཱརཝིཔཱཀཾ. ཀཐཱསངྑཱཏོ ཧི ཝོཧཱརོ སཉྙཱཡ ཝིཔཱཀོ ནཱམ. ཡཐཱ ¶ ཡཐཱ ནནྟི ཨེཏྠ ནཾ-ཨིཏི ནིཔཱཏམཏྟམེཝ. ཨིཏི ཡསྨཱ ཡཐཱ ཡཐཱ སཉྫཱནཱཏི, ཏཐཱ ¶ ཏཐཱ ཨེཝཾསཉྙཱི ཨཧོསིནྟི ཀཐེཏི, ཏསྨཱ ཝོཧཱརཝེཔཀྐཱཏི ཨཏྠོ.

ཨཝིཛྫཱཏི ཨཊྛསུ ཋཱནེསུ ཨཉྙཱཎབྷཱུཏཱ བཧལཨཝིཛྫཱ. ནིརཡཾ གམེནྟཱིཏི ནིརཡགམནཱིཡཱ, ནིརཡེ ནིབྦཏྟིཔཙྩཡཱཏི ཨཏྠོ. སེསེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཙེཏནཱཧནྟི ཙེཏནཾ ཨཧཾ. ཨིདྷ སབྦསངྒཱཧིཀཱ སཾཝིདཧནཙེཏནཱ གཧིཏཱ. ཙེཏཡིཏྭཱཏི དྭཱརཔྤཝཏྟཙེཏནཱ. མནསཱཏི ཙེཏནཱསམྤཡུཏྟཙིཏྟེན. ནིརཡཝེདནཱིཡནྟི ནིརཡེ ཝིཔཱཀདཱཡཀཾ. སེསེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཨདྷིམཏྟནྟི བལཝདུཀྑཾ. དནྡྷཝིརཱགཱིཏི གརུཀཾ ན ཁིཔྤཾ སཎིཀཾ ཝིགཙྪནཀདུཀྑཾ. ཨུརཏྟཱལི༹ཾ ཀནྡཏཱིཏི ཨུརཾ ཏཱལེ༹ཏྭཱ རོདཏི. པརིཡེཊྛིནྟི པརིཡེསནཾ. ཨེཀཔདཾ དྭིཔདནྟི ཨེཀཔདམནྟཾ ཝཱ དྭིཔདམནྟཾ ཝཱ, ཀོ མནྟཾ ཛཱནཱཏཱིཏི ཨཏྠོ. སམྨོཧཝེཔཀྐནྟི སམྨོཧཝིཔཱཀཾ. དུཀྑསྶ ཧི སམྨོཧོ ནིསྶནྡཝིཔཱཀོ ནཱམ. དུཏིཡཔདེཔི ཨེསེཝ ནཡོ. པརིཡེསནཱཔི ཧི ཏསྶ ནིསྶནྡཝིཔཱཀོཏི. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཝཊྚཝིཝཊྚཾ ཀཐིཏཾ.

༦༤. དསམེ ཨཱསབྷཾ ཋཱནནྟི སེཊྛཾ ནིཙྩལཊྛཱནཾ. སཱིཧནཱདནྟི ¶ ཨབྷཱིཏནཱདཾ པམུཁནཱདཾ. བྲཧྨཙཀྐནྟི སེཊྛཉཱཎཙཀྐཾ པཊིཝེདྷཉཱཎཉྩེཝ དེསནཱཉཱཎཉྩ. ཋཱནཉྩ ཋཱནཏོཏི ཀཱརཎཉྩ ཀཱརཎཏོ. ཡམྤཱིཏི ཡེན ཉཱཎེན. ཨིདམྤི ཏཐཱགཏསྶཱཏི ཨིདམྤི ཋཱནཱཊྛཱནཉཱཎཾ ཏཐཱགཏསྶ ཏཐཱགཏབལཾ ནཱམ ཧོཏི. ཨེཝཾ སབྦཔདེསུ ཨཏྠོ ཝེདིཏབྦོ. ཀམྨསམཱདཱནཱནནྟི སམཱདིཡིཏྭཱ ཀཏཱནཾ ཀུསལཱཀུསལཀམྨཱནཾ, ཀམྨམེཝ ཝཱ ཀམྨསམཱདཱནཾ. ཋཱནསོ ཧེཏུསོཏི པཙྩཡཏོ ཙེཝ ཧེཏུཏོ ¶ ཙ. ཏཏྠ གཏིཨུཔདྷིཀཱལཔཡོགཱ ཝིཔཱཀསྶ ཋཱནཾ, ཀམྨཾ ཧེཏུ. ཛྷཱནཝིམོཀྑསམཱདྷིསམཱཔཏྟཱིནནྟི ཙཏུནྣཾ ཛྷཱནཱནཾ ཨཊྛནྣཾ ཝིམོཀྑཱནཾ ཏིཎྞཾ སམཱདྷཱིནཾ ནཝནྣཾ ཨནུཔུབྦསམཱཔཏྟཱིནཉྩ. སཾཀིལེསནྟི ཧཱནབྷཱགིཡཾ དྷམྨཾ. ཝོདཱནནྟི ཝིསེསབྷཱགིཡཾ དྷམྨཾ. ཝུཊྛཱནནྟི ‘‘ཝོདཱནམྤི ཝུཊྛཱནཾ, ཏམྷཱ ཏམྷཱ སམཱདྷིམྷཱ ཝུཊྛཱནམྤི ཝུཊྛཱན’’ནྟི (ཝིབྷ. ༨༢༨) ཨེཝཾ ཝུཏྟཾ པགུཎཛ྄ཛྷཱནཉྩེཝ བྷཝངྒནཕལསམཱཔཏྟིཡོ ཙ. ཧེཊྛིམཾ ཧེཊྛིམཉྷི པགུཎཛ྄ཛྷཱནཾ ཨུཔརིམསྶ ཨུཔརིམསྶ པདཊྛཱནཾ ཧོཏི, ཏསྨཱ ‘‘ཝོདཱནམྤི ཝུཊྛཱན’’ནྟི ཝུཏྟཾ. བྷཝངྒེན པན ¶ སབྦཛ྄ཛྷཱནེཧི ཝུཊྛཱནཾ ཧོཏི, ཕལསམཱཔཏྟིཡཱ ནིརོདྷསམཱཔཏྟིཏོ ཝུཊྛཱནཾ ཧོཏི. ཏཾ སནྡྷཱཡ ‘‘ཏམྷཱ ཏམྷཱ སམཱདྷིམྷཱ ཝུཊྛཱནམྤི ཝུཊྛཱན’’ནྟི ཝུཏྟཾ. ཨནེཀཝིཧིཏནྟིཨཱདཱིནི ཝིསུདྡྷིམགྒེ (ཝིསུདྡྷི. ༢.༤༠༢) ཝཎྞིཏཱནི. ཨཱསཝཀྑཡཉཱཎཾ ཧེཊྛཱ ཝུཏྟཏྠམེཝ. པུརིམསྶཱཔི ཉཱཎཏྟཡསྶ ཝིཏྠཱརཀཐཾ ཨིཙྪནྟེན མཛ྄ཛྷིམཊྛཀཐཱཡ མཧཱསཱིཧནཱདཝཎྞནཱ (མ. ནི. ཨཊྛ. ༡.༡༤༦ ཨཱདཡོ) ཨོལོཀེཏབྦཱ. སམཱཧིཏསྶཱཏི ¶ ཨེཀགྒཙིཏྟསྶ. སམཱདྷི མགྒོཏི སམཱདྷི ཨེཏེསཾ ཉཱཎཱནཾ ཨདྷིགམཱཡ ཨུཔཱཡོ. ཨསམཱདྷཱིཏི ཨནེཀགྒབྷཱཝོ. ཀུམྨགྒོཏི མིཙྪཱམགྒོ. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཏཐཱགཏསྶ ཉཱཎབལཾ ཀཐིཏནྟི.

༦༥-༦༧. སཏྟམསྶ པཋམེ ཨསྶདྡྷིཡནྟི ཨསྶདྡྷབྷཱཝཾ. དུཔྤཉྙཏནྟི ནིཔྤཉྙབྷཱཝཾ. དུཏིཡེ པམཱདནྟི སཏིཝིཔྤཝཱསཾ. ཏཏིཡེ ཨཱབྷིསམཱཙཱརིཀནྟི ཨུཏྟམསམཱཙཱརབྷཱུཏཾ ཝཏྟཝསེན པཎྞཏྟིསཱིལཾ. སེཁདྷམྨནྟི སེཁཔཎྞཏྟིསཱིལཾ. སཱིལཱནཱིཏི ཙཏྟཱརི མཧཱསཱིལཱནི.

༦༨. ཙཏུཏྠེ ¶ སངྒཎིཀཱརཱམོཏི གཎསངྒཎིཀཱརཱམོ. སུཏྟནྟིཀགཎཱདཱིསུ པན གཎེསུ ཨཏྟནོ ཝཱ པརིསཱསངྑཱཏེ གཎེ རམཏཱིཏི གཎཱརཱམོ. པཝིཝེཀེཏི ཀཱཡཝིཝེཀེ. ཙིཏྟསྶ ནིམིཏྟནྟི སམཱདྷིཝིཔསྶནཱཙིཏྟསྶ ནིམིཏྟཾ སམཱདྷིཝིཔསྶནཱཀཱརཾ. སམྨཱདིཊྛིནྟི ཝིཔསྶནཱསམྨཱདིཊྛིཾ. སམཱདྷིནྟི མགྒསམཱདྷིཉྩེཝ ཕལསམཱདྷིཉྩ. སཾཡོཛནཱནཱིཏི དས སཾཡོཛནཱནི. ནིབྦཱནནྟི ཨཔཙྩཡཔརིནིབྦཱནཾ.

༦༩. པཉྩམེ སོཝཙསྶཏཱཏི སུབྦཙབྷཱཝོ. ཀལྱཱཎམིཏྟཏཱཏི སུཙིམིཏྟཏཱ. སཏྠུགཱརཝོཏི སཏྠརི གཱརཝཡུཏྟོ. ཨེས ནཡོ སབྦཏྠ.

༧༠. ཚཊྛེ ¶ ¶ ན སནྟེནཱཏི པཙྩནཱིཀཀིལེསེཧི ཨཝཱུཔསནྟེན. ན པཎཱིཏེནཱཏི ན ཨཏཔྤཀེན. ན པཊིཔྤསྶདྡྷིལདྡྷེནཱཏི ཀིལེསཔྤཊིཔྤསྶདྡྷིཡཱ ཨལདྡྷེན ཨཔྤཏྟེན. ན ཨེཀོདིབྷཱཝཱདྷིགཏེནཱཏི ན ཨེཀགྒབྷཱཝཾ ཨུཔགཏེན.

༧༡. སཏྟམེ ཏཏྲ ཏཏྲཱཏི ཏསྨིཾ ཏསྨིཾ ཝིསེསེ. སཀྑིབྷབྦཏནྟི པཙྩཀྑབྷཱཝཾ. ཨཱཡཏནེཏི ཀཱརཎེ. ཧཱནབྷཱགིཡཱདཡོ ཝིསུདྡྷིམགྒེ (ཝིསུདྡྷི. ༡.༣༩) སཾཝཎྞིཏཱ. ཨསཀྐཙྩཀཱརཱིཏི ན སུཀཏཀཱརཱི, ན ཨཱདརཀཱརཱི. ཨསཔྤཱཡཀཱརཱིཏི ན སཔྤཱཡཀཱརཱི, ན ཨུཔཀཱརབྷཱུཏདྷམྨཀཱརཱི.

༧༢. ཨཊྛམེ ¶ བལཏནྟི བལབྷཱཝཾ ཐཱམབྷཱཝཾ. ཨསཱཏཙྩཀཱརཱིཏི ན སཏཏཀཱརཱི. སེསཾ ཧེཊྛཱ ཝུཏྟནཡམེཝ.

༧༣-༧༤. ནཝམེ ན ཡཐཱབྷཱུཏཾ སམྨཔྤཉྙཱཡ སུདིཊྛོ ཧོཏཱིཏི ཝཏྠུཀཱམཀིལེསཀཱམེསུ ཨཱདཱིནཝོ ན ཡཐཱསབྷཱཝཏོ ཛྷཱནཔཉྙཱཡ སུདིཊྛོ ཧོཏི. དསམཾ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝཱཏི.

༧༥. ཨཊྛམསྶ པཋམེ སཝིགྷཱཏནྟི སཨུཔགྷཱཏཾ སོཔདྡཝཾ. སཔརིལཱ༹ཧནྟི ཀཱཡིཀཙེཏསིཀེན པརིལཱ༹ཧེན སཔརིལཱ༹ཧཾ. པཱཊིཀངྑཱཏི ཨིཙྪིཏབྦཱ ཨཝསྶཾབྷཱཝིནཱི.

༧༦. དུཏིཡེ ¶ ¶ མཱནནྟི ཛཱཏིཨཱདཱིཧི མཉྙནཾ. ཨོམཱནནྟི ཧཱིནོཧམསྨཱིཏི མཱནཾ. ཨཏིམཱནནྟི ཨཏིཀྐམིཏྭཱ པཝཏྟཾ ཨཙྩུཎྞཏིམཱནཾ. ཨདྷིམཱནནྟི ཨདྷིགཏམཱནཾ. ཐམྦྷནྟི ཀོདྷམཱནེཧི ཐདྡྷབྷཱཝཾ. ཨཏིནིཔཱཏནྟི ཧཱིནསྶ ཧཱིནོཧམསྨཱིཏི མཱནཾ.

༧༧. ཏཏིཡེ ¶ ཨུཏྟརིམནུསྶདྷམྨཱཏི མནུསྶདྷམྨཏོ ཨུཏྟརི. ཨལམརིཡཉཱཎདསྶནཝིསེསནྟི ཨརིཡབྷཱཝཾ ཀཱཏུཾ སམཏྠཾ ཉཱཎདསྶནཝིསེསཾ, ཙཏྟཱརོ མགྒེ ཙཏྟཱརི ཙ ཕལཱནཱིཏི ཨཏྠོ. ཀུཧནནྟི ཏིཝིདྷཾ ཀུཧནཝཏྠུཾ. ལཔནནྟི ལཱབྷཏྠིཀཏཱཡ ཨུཀྑིཔིཏྭཱ ཨཝཀྑིཔིཏྭཱ ཝཱ ལཔནཾ.

༧༨. ཙཏུཏྠེ ཡོནི ཙསྶ ཨཱརདྡྷཱ ཧོཏཱིཏི ཀཱརཎཉྩསྶ པརིཔུཎྞཾ པགྒཧིཏཾ ཧོཏི. དྷམྨཱརཱམོཏི དྷམྨེ རཏིཾ ཝིནྡཏི. བྷཱཝནཱཡ རམཏི, བྷཱཝེནྟོ ཝཱ རམཏཱིཏི བྷཱཝནཱརཱམོ. པཧཱནེ རམཏི, པཛཧནྟོ ཝཱ རམཏཱིཏི པཧཱནཱརཱམོ. ཏིཝིདྷེ པཝིཝེཀེ རམཏཱིཏི པཝིཝེཀཱརཱམོ. ཨབྱཱཔཛ྄ཛྷེ ནིདྡུཀྑབྷཱཝེ རམཏཱིཏི ཨབྱཱཔཛ྄ཛྷཱརཱམོ. ནིཔྤཔཉྩསངྑཱཏེ ནིབྦཱནེ རམཏཱིཏི ནིཔྤཔཉྩཱརཱམོ.

༧༩. པཉྩམེ ན ཨཱཡཀུསལོཏི ན ཨཱགམནཀུསལོ. ན ཨཔཱཡཀུསལོཏི ན ཨཔགམནཀུསལོ. ཚནྡནྟི ཀཏྟུཀམྱཏཱཚནྡཾ. ན ཨཱརཀྑཏཱིཏི ན རཀྑཏི.

༨༠. ཚཊྛེ ཨཱལོཀབཧུལོཏི ཉཱཎཱལོཀབཧུལོ. ཡོགབཧུལོཏི ཡོགེ བཧུལཾ ཀརོཏི. ཝེདབཧུལོཏི པཱིཏིཔཱམོཛྫབཧུལོ. ཨསནྟུཊྛིབཧུལོཏི ¶ ཀུསལདྷམྨེསུ ཨསནྟུཊྛོ. ཨནིཀྑིཏྟདྷུརོཏི ཨཊྛཔིཏདྷུརོ པགྒཧིཏཝཱིརིཡོ. ཨུཏྟརི ཙ པཏཱརེཏཱིཏི སམྤཏི ཙ ཨུཏྟརིཉྩ ཝཱིརིཡཾ ཀརོཏེཝ. སཏྟམཾ ཨུཏྟཱནམེཝ.

༨༢-༨༤. ཨཊྛམེ ¶ ¶ པགབྦྷོཏི ཀཱཡཔཱགབྦྷིཡཱདཱིཧི སམནྣཱགཏོ. ནཝམཾ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝ. དསམེ ཝིགྷཱཏཝཱཏི མཧིཙྪཏཾ ནིསྶཱཡ ཨུཔྤནྣེན ལོབྷདུཀྑེན དུཀྑིཏོ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

༨༥. ནཝམསྶ པཋམེ སཱིཏིབྷཱཝནྟི སཱིཏལབྷཱཝཾ. ཡསྨིཾ སམཡེ ཙིཏྟཾ ནིགྒཎྷིཏབྦནྟིཨཱདཱིསུ ཨུདྡྷཙྩསམཡེ ཙིཏྟཾ སམཱདྷིནཱ ནིགྒཧེཏབྦཾ ནཱམ, ཀོསཛྫཱནུཔཏིཏཀཱལེ ཝཱིརིཡེན པགྒཧེཏབྦཾ ནཱམ, ནིརསྶཱདགཏཀཱལེ སམཱདྷིནཱ སམྤཧཾསིཏབྦཾ ནཱམ, སམཔྤཝཏྟཀཱལེ བོཛ྄ཛྷངྒུཔེཀྑཱཡ ཨཛ྄ཛྷུཔེཀྑིཏབྦཾ ནཱམ.

༨༦. དུཏིཡེ ཀམྨཱཝརཎཏཱཡཱཏི པཉྩཱནནྟརིཡཀམྨེཧི. ཀིལེསཱཝརཎཏཱཡཱཏི ནིཡཏམིཙྪཱདིཊྛིཡཱ. ཝིཔཱཀཱཝརཎཏཱཡཱཏི ཨཀུསལཝིཔཱཀཔཊིསནྡྷིཡཱ ཝཱ ཀུསལཝིཔཱཀེཧི ཨཧེཏུཀཔཊིསནྡྷིཡཱ ཝཱཏི.

༨༨-༨༩. ཙཏུཏྠེ ¶ ཨནཏྠནྟི ཨཝཌྜྷིཾ. ཨཏྠཾ རིཉྩཏཱིཏི ཝཌྜྷིཨཏྠཾ ཚཌྜེཏི. ཨནནུལོམིཀཱཡཱཏི ¶ སཱསནསྶ ཨནནུལོམིཀཱཡ. པཉྩམེ དིཊྛིསམྤདནྟི སོཏཱཔཏྟིམགྒཾ.

༩༢-༩༥. ཨཊྛམེ ཨནཱགམནཱིཡཾ ཝཏྠུནྟི ཨནུཔགནྟབྦཾ ཀཱརཎཾ, པཉྩནྣཾ ཝེརཱནཾ དྭཱསཊྛིཡཱ ཙ དིཊྛིགཏཱནམེཏཾ ཨདྷིཝཙནཾ. ཨཊྛམཾ བྷཝནྟི ཀཱམཱཝཙརེ ཨཊྛམཾ པཊིསནྡྷིཾ. ནཝམེ ཀོཏཱུཧལམངྒལེནཱཏི དིཊྛསུཏམུཏམངྒལེན ¶ . དསམེ སཡཾཀཏནྟིཨཱདཱིནི ཨཏྟདིཊྛིཝསེན ཝུཏྟཱནི. ཨདྷིཙྩསམུཔྤནྣནྟི ཨཧེཏུནིབྦཏྟཾ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

༩༦-༩༧. དསམསྶ པཋམེ ཨརིཡཱཡཏནེཏི མཛ྄ཛྷིམདེསེ. ཨིནྡྲིཡཱནནྟི མནཙྪཊྛཱནཾ. དུཏིཡེ སདྡྷམྨནིཡཏོཏི སཱསནསདྡྷམྨེ ནིཡཏོ. ཨསཱདྷཱརཎེནཱཏི པུཐུཛྫནེཧི ཨསཱདྷཱརཎེན.

༡༠༢. སཏྟམེ ཨནོདྷིཾ ཀརིཏྭཱཏི ‘‘ཨེཏྟཀཱཝ སངྑཱརཱ ཨནིཙྩཱ, ན ཨིཏོ པརེ’’ཏི ཨེཝཾ སཱིམཾ མརིཡཱདཾ ཨཀཏྭཱ. ཨནཝཏྠིཏཱཏི ཨཝཏྠིཏཱཡ རཧིཏཱ, བྷིཛྫམཱནཱཝ ཧུཏྭཱ ཨུཔཊྛཧིསྶནྟཱིཏི ¶ ཨཏྠོ. སབྦལོཀེཏི སཀལེ ཏེདྷཱཏུཀེ. སཱམཉྙེནཱཏི ¶ སམཎབྷཱཝེན, ཨརིཡམགྒེནཱཏི ཨཏྠོ.

༡༠༣. ཨཊྛམེ མེཏྟཱཝཏཱཡཱཏི མེཏྟཱཡུཏྟཱཡ པཱརིཙརིཡཱཡ. སཏྟ ཧི སེཁཱ ཏཐཱགཏཾ མེཏྟཱཝཏཱཡ པརིཙརནྟི, ཁཱིཎཱསཝོ པརིཙིཎྞསཏྠུཀོ.

༡༠༤. ནཝམེ ཨཏམྨཡོཏི ཏམྨཡཱ ཝུཙྩནྟི ཏཎྷཱདིཊྛིཡོ, ཏཱཧི རཧིཏོ. ཨཧཾཀཱརཱཏི ཨཧཾཀཱརདིཊྛི. མམཾཀཱརཱཏི མམཾཀཱརཏཎྷཱ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

༡༠༧. ཨེཀཱདསམསྶ ¶ པཋམེ ཨསུབྷཱཏི ཨསུབྷཀམྨཊྛཱནཾ. མེཏྟཱཏི མེཏྟཱཀམྨཊྛཱནཾ. པཉྙཱཏི སཧཝིཔསྶནཱ མགྒཔཉྙཱ.

༡༡༢. ཚཊྛེ ¶ ཨསྶཱདདིཊྛཱིཏི སསྶཏདིཊྛི. ཨཏྟཱནུདིཊྛཱིཏི ཨཏྟཱནཾ ཨནུགཏཱ ཝཱིསཏིཝཏྠུཀཱ སཀྐཱཡདིཊྛི. མིཙྪཱདིཊྛཱིཏི དྭཱསཊྛིཝིདྷཱཔི དིཊྛི. སམྨཱདིཊྛཱིཏི མགྒསམྨཱདིཊྛི, ནཏྠི དིནྣནྟིཨཱདིཀཱ ཝཱ མིཙྪཱདིཊྛི, ཀམྨསྶཀཏཉཱཎཾ སམྨཱདིཊྛི.

༡༡༣. སཏྟམེ ཨདྷམྨཙརིཡཱཏི དས ཨཀུསལཀམྨཔཐཱ.

༡༡༦. དསམེ ཨསཾཝརོཏི ཨནདྷིཝཱསཀབྷཱཝོ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

༡༡༩-༡༢༡. ཨིཏོ ¶ པརེསུ ཏཔུསྶོཏི དྭེཝཱཙིཀུཔཱསཀོ. ཏཐཱགཏེ ནིཊྛངྒཏོཏི བུདྡྷགུཎེསུ པཏིཊྛིཏཙིཏྟོ པཧཱིནཀངྑོ. ཨམཏཾ ཨདྡསཱཏི ཨམཏདྡསོ. ཨརིཡེནཱཏི ནིདྡོསེན ལོཀུཏྟརསཱིལེན. ཉཱཎེནཱཏི པཙྩཝེཀྑཎཉཱཎེན. ཝིམུཏྟིཡཱཏི སེཁཕལཝིམུཏྟིཡཱ ¶ . ཏཝཀཎྞིཀོཏི ཨེཝཾནཱམཀོ གཧཔཏི. ཏཔཀཎྞིཀོཏིཔི པཱལི༹.

༡༤༠. རཱགསྶཱཏི ¶ པཉྩཀཱམགུཎིཀརཱགསྶ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝཱཏི.

མནོརཐཔཱུརཎིཡཱ ཨངྒུཏྟརནིཀཱཡ-ཨཊྛཀཐཱཡ

ནམོ ཏསྶ བྷགཝཏོ ཨརཧཏོ སམྨཱསམྦུདྡྷསྶ.

༡-༥. སཏྟཀནིཔཱཏསྶ ¶ ¶ ¶ པཋམེ ཨནཝཉྙཏྟིཀཱམོཏི ཨབྷིཉྙཱཏབྷཱཝཀཱམོ. ཏཏིཡེ ཡོནིསོ ཝིཙིནེ དྷམྨནྟི ཨུཔཱཡེན ཙཏུསཙྩདྷམྨཾ ཝིཙིནཱཏི. པཉྙཱཡཏྠཾ ཝིཔསྶཏཱིཏི སཧཝིཔསྶནཱཡ མགྒཔཉྙཱཡ སཙྩདྷམྨཾ ཝིཔསྶཏི. པཛྫོཏསྶེཝཱཏི དཱིཔསྶེཝ. ཝིམོཀྑོ ཧོཏི ཙེཏསོཏི ཏསྶ ཨིམེཧི བལེཧི སམནྣཱགཏསྶ ཁཱིཎཱསཝསྶ དཱིཔནིབྦཱནཾ ཝིཡ ཙརིམཀཙིཏྟསྶ ཝཏྠཱརམྨཎེཧི ཝིམོཀྑོ ཧོཏི, གཏཊྛཱནཾ ན པཉྙཱཡཏི. ཙཏུཏྠེ སདྡྷོ ཧོཏཱིཏིཨཱདཱིནི པཉྩཀནིཔཱཏེ ཝཎྞིཏཱནེཝ. པཉྩམེ དྷནཱནཱིཏི ཨདཱལིདྡིཡཀརཎཊྛེན དྷནཱནི.

༧. སཏྟམེ ¶ ཨུགྒོ རཱཛམཧཱམཏྟོཏི པསེནདིཀོསལསྶ མཧཱཨམཙྩོ. ཨུཔསངྐམཱིཏི བྷུཏྟཔཱཏརཱསོ ཨུཔསངྐམི. ཨཌྜྷོཏི ནིདྷཱནགཏེན དྷནེན ཨཌྜྷོ. མིགཱརོ ¶ རོཧཎེཡྻོཏི རོཧཎསེཊྛིནོ ནཏྟཱརཾ མིགཱརསེཊྛིཾ སནྡྷཱཡེཝམཱཧ. མཧདྡྷནོཏི ཝལ༹ཉྫནདྷནེན མཧདྡྷནོ. མཧཱབྷོགོཏི ཨུཔབྷོགཔརིབྷོགབྷཎྜསྶ མཧནྟཏཱཡ མཧཱབྷོགོ. ཧིརཉྙསྶཱཏི སུཝཎྞསྶེཝ. སུཝཎྞཱམེཝ ཧིསྶ ཀོཊིསངྑྱཾ ཨཧོསི. རཱུཔིཡསྶཱཏི སེསསྶ ཏཊྚཀསརཀཨཏྠརཎཔཱཝུརཎཱདིནོ པརིབྷོགཔརིཀྑཱརསྶ པམཱཎསངྑཱནེ ཝཱདོཡེཝ ནཏྠི.

༨. ཨཊྛམེ ¶ ཨནུནཡསཾཡོཛནནྟི ཀཱམརཱགསཾཡོཛནཾ. སབྦཱནེཝ ཙེཏཱནི བནྡྷནཊྛེན སཾཡོཛནཱནཱིཏི ཝེདིཏབྦཱནི. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཝཊྚམེཝ ཀཐིཏཾ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝཱཏི.

༡༣. དུཏིཡསྶ ཏཏིཡེ ནཱལནྟི ན ཡུཏྟཾ ནཱནུཙྪཝིཀཾ. ན མནཱཔེནཱཏི ན མནམྷི ཨཔྤནཀེན ཨཱཀཱརེན ནིསིནྣཱསནཏོ པཙྩུཊྛེནྟི, ཨནཱདརམེཝ དསྶེནྟི. སནྟམསྶ པརིགུཧནྟཱིཏི ཝིཛྫམཱནམྤི དེཡྻདྷམྨཾ ཨེཏསྶ ནིགུཧནྟི པཊིཙྪཱདེནྟི. ཨསཀྐཙྩཾ དེནྟི ནོ སཀྐཙྩནྟི ལཱུཁཾ ཝཱ ཧོཏུ པཎཱིཏཾ ཝཱ, ཨསཧཏྠཱ ཨཙིཏྟཱིཀཱརེན དེནྟི, ནོ ཙིཏྟཱིཀཱརེན.

༡༤. ཙཏུཏྠེ ¶ ཨུབྷཏོབྷཱགཝིམུཏྟོཏི དྭཱིཧི བྷཱགེཧི ཝིམུཏྟོ, ཨརཱུཔསམཱཔཏྟིཡཱ རཱུཔཀཱཡཏོ ཝིམུཏྟོ, མགྒེན ནཱམཀཱཡཏོ. སོ ཙཏུནྣཾ ཨརཱུཔསམཱཔཏྟཱིནཾ ཨེཀེཀཏོ ཝུཊྛཱཡ སངྑཱརེ སམྨསིཏྭཱ ¶ ཨརཧཏྟཾ པཏྟཱནཾ ཙཏུནྣཾ, ནིརོདྷཱ ཝུཊྛཱཡ ཨརཧཏྟཾ པཏྟཨནཱགཱམིནོ ཙ ཝསེན པཉྩཝིདྷོ ཧོཏི. པཱལི༹ པནེཏྠ ‘‘ཀཏམོ ཙ པུགྒལོ ཨུབྷཏོབྷཱགཝིམུཏྟོ? ཨིདྷེཀཙྩོ པུགྒལོ ཨཊྛ ཝིམོཀྑེ ཀཱཡེན ཕུསིཏྭཱ ཝིཧརཏི, པཉྙཱཡ ཙསྶ དིསྭཱ ཨཱསཝཱ པརིཀྑཱིཎཱ ཧོནྟཱི’’ཏི (པུ. པ. ༢༠༨) ཨེཝཾ ཨཊྛཝིམོཀྑལཱབྷིནོ ཝསེན ཨཱགཏཱ.

པཉྙཱཡ ཝིམུཏྟོཏི པཉྙཱཝིམུཏྟོ. སོ སུཀྑཝིཔསྶཀོ, ཙཏཱུཧི ཛྷཱནེཧི ཝུཊྛཱཡ ཨརཧཏྟཾ པཏྟཱ ཙཏྟཱརོ ཙཱཏི ཨིམེསཾ ཝསེན པཉྩཝིདྷོ ཧོཏི. པཱལི༹ པནེཏྠ ཨཊྛཝིམོཀྑཔཊིཀྑེཔཝསེནེཝ ཨཱགཏཱ. ཡཐཱཧ – ‘‘ན ཧེཝ ཁོ ཨཊྛ ཝིམོཀྑེ ཀཱཡེན ཕུསིཏྭཱ ཝིཧརཏི, པཉྙཱཡ ¶ ཙསྶ དིསྭཱ ཨཱསཝཱ པརིཀྑཱིཎཱ ཧོནྟི. ཨཡཾ ཝུཙྩཏི པུགྒལོ པཉྙཱཝིམུཏྟོ’’ཏི.

ཕུཊྛནྟཾ སཙྪིཀཏོཏི ཀཱཡསཀྑཱི. སོ ཛྷཱནཕསྶཾ པཋམཾ ཕུསཏི, པཙྪཱ ནིརོདྷཾ ནིབྦཱནཾ སཙྪིཀརོཏི. སོ སོཏཱཔཏྟིཕལཊྛཾ ཨཱདིཾ ཀཏྭཱ ཡཱཝ ཨརཧཏྟམགྒཊྛཱ ཚབྦིདྷོ ཧོཏི. ཏེནཱཧ – ‘‘ཨིདྷེཀཙྩོ པུགྒལོ ཨཊྛ ཝིམོཀྑེ ཀཱཡེན ཕུསིཏྭཱ ཝིཧརཏི, པཉྙཱཡ ཙསྶ དིསྭཱ ཨེཀཙྩེ ཨཱསཝཱ པརིཀྑཱིཎཱ ཧོནྟི. ཨཡཾ ཝུཙྩཏི པུགྒལོ ཀཱཡསཀྑཱི’’ཏི (པུ. པ. ༢༠༨).

དིཊྛནྟཾ པཏྟོཏི དིཊྛིཔྤཏྟོ. ཏཏྲིདཾ སངྑེཔལཀྑཎཾ – དུཀྑཱ སངྑཱརཱ, སུཁོ ནིརོདྷོཏི ཉཱཏཾ ཧོཏི དིཊྛཾ ཝིདིཏཾ སཙྪིཀཏཾ ཕུསིཏཾ པཉྙཱཡཱཏི དིཊྛིཔྤཏྟོ. ཝིཏྠཱརཏོ པན སོཔི ཀཱཡསཀྑཱི ཝིཡ ཚབྦིདྷོ ཧོཏི. ཏེནེཝཱཧ – ‘‘ཨིདྷེཀཙྩོ པུགྒལོ ‘ཨིདཾ དུཀྑ’ནྟི ཡཐཱབྷཱུཏཾ པཛཱནཱཏི…པེ… ‘ཨཡཾ དུཀྑནིརོདྷགཱམིནཱི པཊིཔདཱ’ཏི ཡཐཱབྷཱུཏཾ པཛཱནཱཏི, ཏཐཱགཏཔྤཝེདིཏཱ ཙསྶ དྷམྨཱ པཉྙཱཡ ཝོདིཊྛཱ ཧོནྟི ཝོཙརིཏཱ པཉྙཱཡ…པེ… ཨཡཾ ཝུཙྩཏི པུགྒལོ དིཊྛིཔྤཏྟོ’’ཏི.

སདྡྷཱཡ ¶ ¶ ཝིམུཏྟོཏི སདྡྷཱཝིམུཏྟོ. སོཔི ཝུཏྟནཡེནེཝ ཚབྦིདྷོ ཧོཏི. ཏེནཱཧ – ‘‘ཨིདྷེཀཙྩོ པུགྒལོ ‘ཨིདཾ དུཀྑ’ནྟི ཡཐཱབྷཱུཏཾ པཛཱནཱཏི…པེ… ‘ཨཡཾ དུཀྑནིརོདྷགཱམིནཱི པཊིཔདཱ’ཏི ཡཐཱབྷཱུཏཾ པཛཱནཱཏི, ཏཐཱགཏཔྤཝེདིཏཱ ཙསྶ དྷམྨཱ པཉྙཱཡ ཝོདིཊྛཱ ཧོནྟི ཝོཙརིཏཱ པཉྙཱཡ…པེ… ནོ ཙ ཁོ ཡཐཱདིཊྛིཔྤཏྟསྶ. ཨཡཾ ཝུཙྩཏི པུགྒལོ སདྡྷཱཝིམུཏྟོ’’ཏི. ཨེཏསྶ ཧི སདྡྷཱཝིམུཏྟསྶ པུབྦབྷཱགམགྒཀྑཎེ སདྡཧནྟསྶ ཝིཡ ཨོཀཔྤེནྟསྶ ཝིཡ ཨདྷིམུཙྩནྟསྶ ཝིཡ ཙ ཀིལེསཀྑཡོ ཧོཏི, དིཊྛིཔྤཏྟསྶ པུབྦབྷཱགམགྒཀྑཎེ ཀིལེསཙྪེདཀཉཱཎཾ ཨདནྡྷཾ ཏིཁིཎཾ སཱུརཾ ཧུཏྭཱ ཝཧཏི. ཏསྨཱ ཡཐཱ ནཱམ ནཱཏིཏིཁིཎེན ཨསིནཱ ཀདལིཾ ཚིནྡནྟསྶ ཚིནྣཊྛཱནཾ མཊྛཾ ན ཧོཏི, ཨསི སཱིགྷཾ ན ཝཧཏི, སདྡོ སུཡྻཏི, བལཝཏརོ ཝཱཡཱམོ ཀཱཏབྦོ ཧོཏི, ཨེཝརཱུཔཱ སདྡྷཱཝིམུཏྟསྶ པུབྦབྷཱགམགྒབྷཱཝནཱ. ཡཐཱ པན སུནིསིཏེན ཨསིནཱ ཀདལིཾ ཚིནྡནྟསྶ ཚིནྣཊྛཱནཾ མཊྛཾ ཧོཏི, ཨསི སཱིགྷཾ ཝཧཏི, སདྡོ ན སུཡྻཏི, བལཝཝཱཡཱམཀིཙྩཾ ¶ ན ཧོཏི, ཨེཝརཱུཔཱ པཉྙཱཝིམུཏྟསྶ པུབྦབྷཱགམགྒབྷཱཝནཱ ཝེདིཏབྦཱ.

དྷམྨཾ ཨནུསྶརཏཱིཏི དྷམྨཱནུསཱརཱི. དྷམྨོཏི པཉྙཱ, པཉྙཱཔུབྦངྒམཾ མགྒཾ བྷཱཝེཏཱིཏི ཨཏྠོ. སདྡྷཱནུསཱརིམྷིཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཨུབྷོཔེཏེ སོཏཱཔཏྟིམགྒཊྛཱཡེཝ. ཝུཏྟམྤི ཙེཏཾ – ‘‘ཡསྶ ¶ པུགྒལསྶ སོཏཱཔཏྟིཕལསཙྪིཀིརིཡཱཡ པཊིཔནྣསྶ པཉྙིནྡྲིཡཾ ཨདྷིམཏྟཾ ཧོཏི, པཉྙཱཝཱཧིཾ པཉྙཱཔུབྦངྒམཾ ཨརིཡམགྒཾ བྷཱཝེཏི. ཨཡཾ ཝུཙྩཏི པུགྒལོ དྷམྨཱནུསཱརཱི. ཡསྶ པུགྒལསྶ སོཏཱཔཏྟིཕལསཙྪིཀིརིཡཱཡ པཊིཔནྣསྶ སདྡྷིནྡྲིཡཾ ཨདྷིམཏྟཾ ཧོཏི, སདྡྷཱཝཱཧིཾ སདྡྷཱཔུབྦངྒམཾ ཨརིཡམགྒཾ བྷཱཝེཏི. ཨཡཾ ཝུཙྩཏི པུགྒལོ སདྡྷཱནུསཱརཱི’’ཏི (པུ. པ. ༢༠༨). ཨཡམེཏྠ སངྑེཔོ, ཝིཏྠཱརཏོ པནེསཱ ཨུབྷཏོབྷཱགཝིམུཏྟཱདིཀཐཱ ཝིསུདྡྷིམགྒེ (ཝིསུདྡྷི. ༢.༧༧༡, ༨༨༩) པཉྙཱབྷཱཝནཱདྷིཀཱརེ ཝུཏྟཱ. ཏསྨཱ ཏཏྠ ཝུཏྟནཡེནེཝ ཝེདིཏབྦཱཏི.

༡༥. པཉྩམེ ཨུདཀཱུཔམཱཏི ནིམུཛྫནཱདིཨཱཀཱརཾ གཧེཏྭཱ ཨུདཀེན ཨུཔམིཏཱ. སཀིཾ ནིམུགྒོཏི ཨེཀཝཱརམེཝ ནིམུགྒོ. ཨེཀནྟཀཱལ༹ཀེཧཱིཏི ནིཡཏམིཙྪཱདིཊྛིཾ སནྡྷཱཡ ཝུཏྟཾ. ཨུམྨུཛྫཏཱིཏི ཨུཊྛཧཏི. སཱདྷཱུཏི སོབྷནཱ བྷདྡཀཱ. ཧཱཡཏིཡེཝཱཏི ཙངྐཝཱརེ ཨཱསིཏྟཨུདཀཾ ཝིཡ པརིཧཱཡཏེཝ ¶ . ཨུམྨུཛྫིཏྭཱ ཝིཔསྶཏི ཝིལོཀེཏཱིཏི ཨུཊྛཧིཏྭཱ གནྟབྦདིསཾ ཝིཔསྶཏི ཝིལོཀེཏི. པཏརཏཱིཏི གནྟབྦདིསཱབྷིམུཁོ ཏརཏི ནཱམ. པཊིགཱདྷཔྤཏྟོ ཧོཏཱིཏི ཨུཊྛཱཡ ཝིལོཀེཏྭཱ པཏརིཏྭཱ ཨེཀསྨིཾ ཋཱནེ པཏིཊྛཱཔཏྟོ ནཱམ ཧོཏི, ཏིཊྛཏི ན པུནཱགཙྪཏི. ཏིཎྞོ ¶ པཱརངྒཏོ ཐལེ ཏིཊྛཏཱིཏི སབྦཀིལེསོགྷཾ ཏརིཏྭཱ པརཏཱིརཾ གནྟྭཱ ནིབྦཱནཐལེ པཏིཊྛིཏོ ནཱམ ཧོཏི. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཝཊྚཝིཝཊྚཾ ཀཐིཏཾ.

༡༦. ཚཊྛེ ཨནིཙྩཱཏི ཨེཝཾ པཉྙཱཡ ཕརནྟོ ཨནུཔསྶཏཱིཏི ཨནིཙྩཱནུཔསྶཱི. ཨནིཙྩཱཏི ཨེཝཾ སཉྙཱ ཨསྶཱཏི ཨནིཙྩསཉྙཱི. ཨནིཙྩཱཏི ཨེཝཾ ཉཱཎེན པཊིསཾཝེདིཏཱ ཨསྶཱཏི ཨནིཙྩཔཊིསཾཝེདཱི. སཏཏནྟི སབྦཀཱལཾ. སམིཏནྟི ཡཐཱ ¶ པུརིམཙིཏྟེན པཙྪིམཙིཏྟཾ སམིཏཾ སམུཔགཏཾ གྷཊྚིཏཾ ཧོཏི, ཨེཝཾ. ཨབྦོཀིཎྞནྟི ནིརནྟརཾ ཨཉྙེན ཙེཏསཱ ཨསཾམིསྶཾ. ཙེཏསཱ ཨདྷིམུཙྩམཱནོཏི ཙིཏྟེན སནྣིཊྛཱཔཡམཱནོ. པཉྙཱཡ པརིཡོགཱཧམཱནོཏི ཝིཔསྶནཱཉཱཎེན ཨནུཔཝིསམཱནོ.

ཨཔུབྦཾ ཨཙརིམནྟི ཨཔུརེ ཨཔཙྪཱ ཨེཀཀྑཎེཡེཝ. ཨིདྷ སམསཱིསཱི ཀཐིཏོ. སོ ཙཏུབྦིདྷོ ཧོཏི རོགསམསཱིསཱི, ཝེདནཱསམསཱིསཱི, ཨིརིཡཱཔཐསམསཱིསཱི, ཛཱིཝིཏསམསཱིསཱིཏི. ཏཏྠ ཡསྶ ཨཉྙཏརེན རོགེན ཕུཊྛསྶ སཏོ རོགཝཱུཔསམོ ཙ ཨཱསཝཀྑཡོ ཙ ཨེཀཔྤཧཱརེནེཝ ཧོཏི, ཨཡཾ རོགསམསཱིསཱི ནཱམ. ཡསྶ པན ཨཉྙཏརཾ ཝེདནཾ ཝེདཡཏོ ཝེདནཱཝཱུཔསམོ ཙ ཨཱསཝཀྑཡོ ཙ ཨེཀཔྤཧཱརེནེཝ ཧོཏི, ཨཡཾ ཝེདནཱསམསཱིསཱི ནཱམ. ཡསྶ པན ཋཱནཱདཱིསུ ཨིརིཡཱཔཐེསུ ཨཉྙཏརསམངྒིནོ ཝིཔསྶནྟསྶ ཨིརིཡཱཔཐསྶ པརིཡོསཱནཉྩ ཨཱསཝཀྑཡོ ཙ ཨེཀཔྤཧཱརེནེཝ ཧོཏི, ཨཡཾ ཨིརིཡཱཔཐསམསཱིསཱི ནཱམ. ཡསྶ པན ཨུཔཀྐམཏོ ཝཱ སརསཏོ ཝཱ ཛཱིཝིཏཔརིཡཱདཱནཉྩ ཨཱསཝཀྑཡོ ཙ ཨེཀཔྤཧཱརེནེཝ ཧོཏི, ཨཡཾ ཛཱིཝིཏསམསཱིསཱི ནཱམ. ཨཡམིདྷ ཨདྷིཔྤེཏོ. ཏཏྠ ¶ ཀིཉྩཱཔི ཨཱསཝཔརིཡཱདཱནཾ མགྒཙིཏྟེན, ཛཱིཝིཏཔརིཡཱདཱནཾ ཙུཏིཙིཏྟེན ཧོཏཱིཏི ཨུབྷིནྣཾ ཨེཀཀྑཎེ སམྦྷཝོ ནཱམ ནཏྠི. ཡསྨཱ པནསྶ ཨཱསཝེསུ ཁཱིཎམཏྟེསུ པཙྩཝེཀྑཎཝཱརཱནནྟརམེཝ ཛཱིཝིཏཔརིཡཱདཱནཾ གཙྪཏི, ཨནྟརཾ ན པཉྙཱཡཏི, ཏསྨཱ ཨེཝཾ ཝུཏྟཾ.

ཨནྟརཱཔརིནིབྦཱཡཱིཏི ¶ ཡོ པཉྩསུ སུདྡྷཱཝཱསེསུ ཡཏྠ ཀཏྠཙི ཨུཔྤནྣོ ནིབྦཏྟཀྑཎེ ཝཱ ཐོཀཾ ཨཏིཀྐམིཏྭཱ ཝཱ ཝེམཛ྄ཛྷེ ཋཏྭཱ ཝཱ ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎཱཏི, ཏསྶེཏཾ ནཱམཾ. ཨུཔཧཙྩཔརིནིབྦཱཡཱིཏི ཡོ ཏཏྠེཝ ཨཱཡུཝེམཛ྄ཛྷཾ ཨཏིཀྐམིཏྭཱ ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎཱཏི. ཨསངྑཱརཔརིནིབྦཱཡཱིཏི ཡོ ཏེསཾཡེཝ པུགྒལཱནཾ ཨསངྑཱརེནེཝ ཨཔྤཡོགེན ཀིལེསེ ཁེཔེཏི. སསངྑཱརཔརིནིབྦཱཡཱིཏི ཡོ སསངྑཱརེན སཔྤཡོགེན ཀིལེསེ ཁེཔེཏི. ཨུདྡྷཾསོཏོ ཨཀནིཊྛགཱམཱིཏི ཡོ ཧེཊྛཱ ཙཏཱུསུ སུདྡྷཱཝཱསེསུ ཡཏྠ ཀཏྠཙི ནིབྦཏྟིཏྭཱ ཏཏོ ཙུཏོ ཨནུཔུབྦེན ཨཀནིཊྛེ ཨུཔྤཛྫིཏྭཱ ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎཱཏི.

༧-༩. དུཀྑཱནུཔསྶཱིསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༡༧-༡༩. སཏྟམེ ¶ དུཀྑཱནུཔསྶཱིཏི པཱིལ༹ནཱཀཱརཾ དུཀྑཏོ ཨནུཔསྶནྟོ. ཨཊྛམེ ཨནཏྟཱནུཔསྶཱིཏི ཨཝསཝཏྟནཱཀཱརཾ ཨནཏྟཱཏི ཨནུཔསྶནྟོ. ནཝམེ སུཁཱནུཔསྶཱིཏི སུཁནྟི ཨེཝཾ ཉཱཎེན ཨནུཔསྶནྟོ.

༢༠. དསམེ ནིདྡསཝཏྠཱུནཱིཏི ནིདྡསཱདིཝཏྠཱུནི, ‘‘ནིདྡསོ བྷིཀྑུ, ནིབྦཱིསོ, ནིཏྟིཾསོ, ནིཙྩཏྟཱལཱིསོ, ནིཔྤཉྙཱསོ’’ཏི ཨེཝཾ ཝཙནཀཱརཎཱནི. ཨཡཾ ཀིར པཉྷོ ཏིཏྠིཡསམཡེ ཨུཔྤནྣོ. ཏིཏྠིཡཱ ཧི དསཝསྶཀཱལེ མཏཾ ནིགཎྛཾ ནིདྡསོཏི ཝདནྟི. སོ ཀིར ¶ པུན དསཝསྶོ ན ཧོཏི. ན ཀེཝལཉྩ དསཝསྶོ, ནཝཝསྶོཔི ཨེཀཝསྶོཔི ན ཧོཏི. ཨེཏེནེཝ ནཡེན ཝཱིསཏིཝསྶཱདིཀཱལེཔི མཏཾ ནིགཎྛཾ ‘‘ནིབྦཱིསོ ནིཏྟིཾསོ ནིཙྩཏྟཱལཱིསོ ནིཔྤཉྙཱསོ’’ཏི ཝདནྟི. ཨཱཡསྨཱ ཨཱནནྡོ གཱམེ ཝིཙརནྟོ ཏཾ ཀཐཾ སུཏྭཱ ཝིཧཱརཾ གནྟྭཱ བྷགཝཏོ ཨཱརོཙེསི. བྷགཝཱ ཨཱཧ – ‘‘ན ཨིདཾ, ཨཱནནྡ, ཏིཏྠིཡཱནཾ ཨདྷིཝཙནཾ, མམ སཱསནེ ཁཱིཎཱསཝསྶེཏཾ ཨདྷིཝཙནཾ. ཁཱིཎཱསཝོ ཧི དསཝསྶཀཱལེ པརིནིབྦུཏོ པུན དསཝསྶོ ན ཧོཏི. ན ཀེཝལཉྩ དསཝསྶོཝ, ནཝཝསྶོཔི…པེ… ཨེཀཝསྶོཔི. ན ཀེཝལཉྩ ཨེཀཝསྶོཝ, ཨེཀཱདསམཱསིཀོཔི…པེ… ཨེཀམཱསིཀོཔི ཨེཀམུཧུཏྟིཀོཔི ན ཧོཏིཡེཝ’’. ཀསྨཱ? པུན པཊིསནྡྷིཡཱ ཨབྷཱཝཱ. ནིབྦཱིསཱདཱིསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཨིཏི བྷགཝཱ ‘‘མམ སཱསནེ ¶ ཁཱིཎཱསཝསྶེཏཾ ཨདྷིཝཙན’’ནྟི ཝཏྭཱ ཡེཧི ཀཱརཎེཧི ནིདྡསོ ཧོཏི, ཏཱནི དསྶེཏུཾ ཨིམཾ དེསནཾ ཨཱརབྷི.

ཏཏྠ ཨིདྷཱཏི ཨིམསྨིཾ སཱསནེ. སིཀྑཱསམཱདཱནེ ཏིབྦཙྪནྡོ ཧོཏཱིཏི སིཀྑཱཏྟཡཔཱུརཎེ བལཝཙྪནྡོ ཧོཏི. ཨཱཡཏིཉྩ སིཀྑཱསམཱདཱནེ ཨཝིགཏཔེམོཏི ཨནཱགཏེ པུནདིཝསཱདཱིསུཔི སིཀྑཱཔཱུརཎེ ཨཝིགཏཔེམེནེཝ སམནྣཱགཏོ ཧོཏི. དྷམྨནིསནྟིཡཱཏི དྷམྨནིསཱམནཱཡ. ཝིཔསྶནཱཡེཏཾ ཨདྷིཝཙནཾ. ཨིཙྪཱཝིནཡེཏི ཏཎྷཱཝིནཡེ. པཊིསལླཱནེཏི ཨེཀཱིབྷཱཝེ. ཝཱིརིཡཱརམྦྷེཏི ཀཱཡིཀཙེཏསིཀསྶ ཝཱིརིཡསྶ ¶ པཱུརཎེ. སཏིནེཔཀྐེཏི ¶ སཏིཡཉྩེཝ ནིཔཀབྷཱཝེ. དིཊྛིཔཊིཝེདྷེཏི མགྒདསྶནེ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

༢༡. ཏཏིཡསྶ པཋམེ སཱརནྡདེ ཙེཏིཡེཏི ཨེཝཾནཱམཀེ ཝིཧཱརེ. ཨནུཔྤནྣེ ཀིར ཏཐཱགཏེ ཏཏྠ སཱརནྡདསྶ ཡཀྑསྶ ནིཝཱསནཊྛཱནཾ ཙེཏིཡཾ ཨཧོསི, ཨཐེཏྠ བྷགཝཏོ ཝིཧཱརཾ ཀཱརེསུཾ. སོ སཱརནྡདཙེཏིཡཾཏྭེཝ སངྑཾ གཏོ. ཡཱཝཀཱིཝཉྩཱཏི ཡཏྟཀཾ ཀཱལཾ. ཨབྷིཎྷཾ སནྣིཔཱཏཱཏི དིཝསསྶ ཏིཀྑཏྟུཾ སནྣིཔཏནྟཱཔི ཨནྟརནྟརཱ སནྣིཔཏནྟཱཔི ཨབྷིཎྷཾ སནྣིཔཱཏཱཝ. སནྣིཔཱཏབཧུལཱཏི ‘‘ཧིཡྻོཔི པུརིམདིཝསམྤི སནྣིཔཏམྷ, པུན ཨཛྫ ཀིམཏྠཾ སནྣིཔཏཱམཱ’’ཏི ཝོསཱནམནཱཔཛྫནེན སནྣིཔཱཏབཧུལཱ. ཝུདྡྷིཡེཝ ལིཙྪཝཱི ཝཛྫཱིནཾ པཱཊིཀངྑཱ ནོ པརིཧཱནཱིཏི ཨབྷིཎྷཾ ཨསནྣིཔཏནྟཱ ཧི དིསཱསུ ཨཱགཏཾ སཱསནཾ ན སུཎནྟི, ཏཏོ ‘‘ཨསུཀགཱམསཱིམཱ ཝཱ ནིགམསཱིམཱ ཝཱ ཨཱཀུལཱ, ཨསུཀཊྛཱནེ ཙོརཱ པརིཡུཊྛིཏཱ’’ཏི ན ཛཱནནྟི. ཙོརཱཔི ‘‘པམཏྟཱ རཱཛཱནོ’’ཏི ཉཏྭཱ གཱམནིགམཱདཱིནི པཧརནྟཱ ཛནཔདཾ ནཱསེནྟི. ཨེཝཾ རཱཛཱུནཾ པརིཧཱནི ཧོཏི ¶ . ཨབྷིཎྷཾ སནྣིཔཏནྟཱ པན ཏཾ པཝཏྟིཾ སུཎནྟི, ཏཏོ བལཾ པེསེཏྭཱ ཨམིཏྟམདྡནཾ ཀརོནྟི. ཙོརཱཔི ‘‘ཨཔྤམཏྟཱ ¶ རཱཛཱནོ, ན སཀྐཱ ཨམྷེཧི ཝགྒབནྡྷནེན ཝིཙརིཏུ’’ནྟི བྷིཛྫིཏྭཱ པལཱཡནྟི. ཨེཝཾ རཱཛཱུནཾ ཝུདྡྷི ཧོཏི. ཏེན ཝུཏྟཾ – ‘‘ཝུདྡྷིཡེཝ ལིཙྪཝཱི ཝཛྫཱིནཾ པཱཊིཀངྑཱ ནོ པརིཧཱནཱི’’ཏི.

སམགྒཱཏིཨཱདཱིསུ སནྣིཔཱཏབྷེརིཡཱ ནིགྒཏཱཡ ‘‘ཨཛྫ མེ ཀིཙྩཾ ཨཏྠི མངྒལཾ ཨཏྠཱི’’ཏི ཝིཀྑེཔཾ ཀརོནྟཱ ན སམགྒཱ སནྣིཔཏནྟི ནཱམ. བྷེརིསདྡཾ པན སུཏྭཱཝ བྷུཉྫམཱནཱཔི ཨལངྐུརུམཱནཱཔི ཝཏྠཱནི ནིཝཱསཡམཱནཱཔི ཨདྡྷབྷུཏྟཱ ཨདྡྷཱལངྐཏཱ ཝཏྠཾ ནིཝཱསེནྟཱཝ སནྣིཔཏནྟཱ སམགྒཱ སནྣིཔཏནྟི ནཱམ. སནྣིཔཏིཏཱ པན ཙིནྟེཏྭཱ མནྟེཏྭཱ ཀཏྟབྦཾ ཀཏྭཱ ཨེཀཏོཝ ཨཝུཊྛཧནྟཱ ན སམགྒཱ ཝུཊྛཧནྟི ནཱམ. ཨེཝཾ ཝུཊྛིཏེསུ ཧི ཡེ པཋམཾ གཙྪནྟི, ཏེསཾ ཨེཝཾ ཧོཏི ¶ – ‘‘ཨམྷེཧི བཱཧིརཀཐཱཝ སུཏཱ, ཨིདཱནི ཝིནིཙྪཡཀཐཱ བྷཝིསྶཏཱི’’ཏི. ཨེཀཏོ ཝུཊྛཧནྟཱ པན སམགྒཱ ཝུཊྛཧནྟི ནཱམ. ཨཔིཙ ‘‘ཨསུཀཊྛཱནེ གཱམསཱིམཱ ཝཱ ནིགམསཱིམཱ ཝཱ ཨཱཀུལཱ, ཙོརཱ ཝཱ པརིཡུཊྛིཏཱ’’ཏི སུཏྭཱ ‘‘ཀོ གནྟྭཱ ཨམིཏྟམདྡནཾ ཀརིསྶཏཱི’’ཏི ཝུཏྟེ ‘‘ཨཧཾ པཋམཾ ཨཧཾ པཋམ’’ནྟི ཝཏྭཱ གཙྪནྟཱཔི སམགྒཱ ཝུཊྛཧནྟི ནཱམ. ཨེཀསྶ པན ཀམྨནྟེ ཨོསཱིདམཱནེ སེསཱ པུཏྟབྷཱཏརོ པེསེཏྭཱ ཏསྶ ཀམྨནྟཾ ཨུཔཏྠམྦྷཡམཱནཱཔི ཨཱགནྟུཀརཱཛཱནཾ ‘‘ཨསུཀསྶ གེཧཾ གཙྪཏུ, ཨསུཀསྶ གེཧཾ གཙྪཏཱུ’’ཏི ཨཝཏྭཱ སབྦེ ཨེཀཏོ སངྒཎྷནྟཱཔི ཨེཀསྶ མངྒལེ ཝཱ རོགེ ཝཱ ཨཉྙསྨིཾ ཝཱ པན ཏཱདིསེ སུཁདུཀྑེ ཨུཔྤནྣེ སབྦེ ཏཏྠ སཧཱཡབྷཱཝཾ གཙྪནྟཱཔི སམགྒཱ ཝཛྫིཀརཎཱིཡཱནི ཀརོནྟི ནཱམ.

ཨཔྤཉྙཏྟནྟིཨཱདཱིསུ པུབྦེ ཨཀཏཾ སུངྐཾ ཝཱ བལིཾ ཝཱ དཎྜཾ ཝཱ ཨཱཧརཱཔེནྟཱ ཨཔྤཉྙཏྟཾ པཉྙཱཔེནྟི ནཱམ. པོརཱཎཔཝེཎིཡཱ ཨཱགཏམེཝ པན ཨནཱཧརཱཔེནྟཱ པཉྙཏྟཾ སམུཙྪིནྡནྟི ¶ ནཱམ. ཙོརོཏི གཧེཏྭཱ དསྶིཏེ ཨཝིཙིནིཏྭཱ ཚེཛྫབྷེཛྫཾ ཨནུསཱསནྟཱ པོརཱཎཾ ཝཛྫིདྷམྨཾ སམཱདཱཡ ན ཝཏྟནྟི ནཱམ. ཏེསཾ ཨཔཉྙཏྟཾ པཉྙཱཔེནྟཱནཾ ཨབྷིནཝསུངྐཱདིཔཱིལི༹ཏཱ མནུསྶཱ ‘‘ཨཏིཨུཔདྡུཏམྷ, ཀེ ཨིམེསཾ ཝིཛིཏེ ཝསིསྶནྟཱི’’ཏི པཙྩནྟཾ པཝིསིཏྭཱ ཙོརཱ ཝཱ ཙོརསཧཱཡཱ ཝཱ ཧུཏྭཱ ཛནཔདཾ ཧནནྟི. པཉྙཏྟཾ སམུཙྪིནྡནྟཱནཾ པཝེཎིཨཱགཏཱནི སུངྐཱདཱིནི ཨགཎྷནྟཱནཾ ཀོསོ པརིཧཱཡཏི, ཏཏོ ཧཏྠིཨསྶབལཀཱཡཨོརོདྷཱདཡོ ཡཐཱནིབདྡྷཾ ཝཊྚཾ ཨལབྷམཱནཱ ཐཱམབལེན པརིཧཱཡནྟི. ཏེ ནེཝ ཡུདྡྷཀྑམཱ ཧོནྟི ན པཱརིཙརིཡཀྑམཱ. པོརཱཎཾ ཝཛྫིདྷམྨཾ སམཱདཱཡ ཨཝཏྟནྟཱནཾ ཝིཛིཏེ མནུསྶཱ ‘‘ཨམྷཱཀཾ པུཏྟཾ པིཏརཾ བྷཱཏརཾ ཨཙོརཾཡེཝ ཙོརོཏི ¶ ཀཏྭཱ ཚིནྡིཾསུ བྷིནྡིཾསཱུ’’ཏི ཀུཛ྄ཛྷིཏྭཱ པཙྩནྟཾ པཝིསིཏྭཱ ཙོརཱ ཝཱ ཙོརསཧཱཡཱ ཝཱ ཧུཏྭཱ ཛནཔདཾ ཧནནྟི. ཨེཝཾ རཱཛཱུནཾ པརིཧཱནི ཧོཏི. ཨཔཉྙཏྟཾ ན པཉྙཱཔེནྟཱནཾ པན ‘‘པཝེཎིཨཱགཏཾཡེཝ རཱཛཱནོ ཀརོནྟཱི’’ཏི མནུསྶཱ ཧཊྛཏུཊྛཱ ཀསིཝཱཎིཛྫཱདིཀེ ཀམྨནྟེ སམྤཱདེནྟི. པཉྙཏྟཾ ཨསམུཙྪིནྡནྟཱནཾ པཝེཎིཨཱགཏཱནི སུངྐཱདཱིནི གཎྷནྟཱནཾ ཀོསོ ཝཌྜྷཏི, ཏཏོ ཧཏྠིཨསྶབལཀཱཡཨོརོདྷཱདཡོ ཡཐཱནིབདྡྷཾ ཝཊྚཾ ལབྷམཱནཱ ཐཱམབལསམྤནྣཱ ཡུདྡྷཀྑམཱ ཙེཝ པཱརིཙརིཡཀྑམཱ ཙ ཧོནྟི. པོརཱཎེ ཝཛྫིདྷམྨེ ¶ སམཱདཱཡ ཝཏྟནྟཱནཾ མནུསྶཱ ན ཨུཛ྄ཛྷཱཡནྟི. ‘‘རཱཛཱནོ པོརཱཎཔཝེཎིཡཱ ཀརོནྟི, ཨཊྚཀུལིཀསེནཱཔཏིཨུཔརཱཛཱུཧི པརིཀྑིཏཾ སཡམྤི པརིཀྑིཔིཏྭཱ པཝེཎིཔོཏྠཀཾ ཝཱཙཱཔེཏྭཱ ཨནུཙྪཝིཀམེཝ ¶ དཎྜཾ པཝཏྟཡནྟི, ཨེཏེསཾ དོསོ ནཏྠི, ཨམྷཱཀཾཡེཝ དོསོ’’ཏི ཨཔྤམཏྟཱ ཀམྨནྟེ ཀརོནྟི. ཨེཝཾ རཱཛཱུནཾ ཝུདྡྷི ཧོཏི.

སཀྐརིསྶནྟཱིཏི ཡཾཀིཉྩི ཏེསཾ སཀྐཱརཾ ཀརོནྟཱ སུནྡརམེཝ ཀརིསྶནྟི. གརུཾ ཀརིསྶནྟཱིཏི གརུབྷཱཝཾ པཙྩུཔཊྛཔེཏྭཱ ཀརིསྶནྟི. མཱནེསྶནྟཱིཏི མནེན པིཡཱཡིསྶནྟི. པཱུཛེསྶནྟཱིཏི པཙྩཡཔཱུཛཱཡ པཱུཛེསྶནྟི. སོཏབྦཾ མཉྙིསྶནྟཱིཏི དིཝསསྶ དྭེ ཏཡོ ཝཱརེ ཨུཔཊྛཱནཾ གནྟྭཱ ཏེསཾ ཀཐཾ སོཏབྦཾ སདྡྷཱཏབྦཾ མཉྙིསྶནྟི. ཏཏྠ ཡེ ཨེཝཾ མཧལླཀཱནཾ རཱཛཱུནཾ སཀྐཱརཱདཱིནི ན ཀརོནྟི, ཨོཝཱདཏྠཱཡ ཝཱ ནེསཾ ཨུཔཊྛཱནཾ ན གཙྪནྟི, ཏེ ཏེཧི ཝིསྶཊྛཱ ཨནོཝདིཡམཱནཱ ཀཱིལཱ༹པསུཏཱ རཛྫཏོ པརིཧཱཡནྟི. ཡེ པན ཏཐཱ པཊིཔཛྫནྟི, ཏེསཾ མཧལླཀརཱཛཱནོ ‘‘ཨིདཾ ཀཱཏབྦཾ ཨིདཾ ན ཀཱཏབྦ’’ནྟི པོརཱཎཔཝེཎིཾ ཨཱཙིཀྑནྟི. སངྒཱམཾ པཏྭཱཔི ‘‘ཨེཝཾ པཝིསིཏབྦཾ, ཨེཝཾ ནིཀྑམིཏབྦ’’ནྟི ཨུཔཱཡཾ དསྶེནྟི. ཏེ ཏེཧི ཨོཝདིཡམཱནཱ ཡཐཱཨོཝཱདཾ པཊིཔཛྫམཱནཱ སཀྐོནྟི རཛྫཔཝེཎིཾ སནྡྷཱརེཏུཾ. ཏེན ཝུཏྟཾ – ‘‘ཝུདྡྷིཡེཝ ལིཙྪཝཱི ཝཛྫཱིནཾ པཱཊིཀངྑཱ’’ཏི.

ཀུལིཏྠིཡོཏི ཀུལགྷརཎིཡོ. ཀུལཀུམཱརིཡོཏི ཨནིཝིདྡྷཱ ཏཱསཾ དྷཱིཏརོ. ཨོཀསྶཱཏི ཝཱ པསཡ྄ཧཱཏི ཝཱ པསཡ྄ཧཱཀཱརསྶེཝེཏཾ ནཱམཾ. ཨོཀཱསཱཏིཔི པཋནྟི. ཏཏྠ ¶ ཨོཀསྶཱཏི ཨཝཀསིཏྭཱ ཨཱཀཌྜྷིཏྭཱ. པསཡ྄ཧཱཏི ཨབྷིབྷཝིཏྭཱ ཨཛ྄ཛྷོཏྠརིཏྭཱཏི ཨཡཾ ཝཙནཏྠོ. ཨེཝཉྷི ཀརོནྟཱནཾ ཝིཛིཏེ མནུསྶཱ ‘‘ཨམྷཱཀཾ གེཧེ པུཏྟབྷཱཏརོཔི, ཁེལ༹སིངྒྷཱནིཀཱདཱིནི མུཁེན ཨཔནེཏྭཱ སཾཝཌྜྷིཏཱ དྷཱིཏརོཔི ཨིམེ བལཀྐཱརེན གཧེཏྭཱ ཨཏྟནོ གྷརེ ཝཱསེནྟཱི’’ཏི ཀུཔིཏཱ པཙྩནྟཾ པཝིསིཏྭཱ ཙོརཱ ཝཱ ཙོརསཧཱཡཱ ཝཱ ཧུཏྭཱ ཛནཔདཾ ཧནནྟི. ཨེཝཾ ཨཀརོནྟཱནཾ པན ཝིཛིཏེ ¶ མནུསྶཱ ཨཔྤོསྶུཀྐཱ སཀཱནི ཀམྨཱནི ཀརོནྟཱ རཱཛཀོསཾ ཝཌྜྷེནྟི. ཨེཝམེཏྠ ཝུདྡྷིཧཱནིཡོ ཝེདིཏབྦཱ.

ཝཛྫཱིནཾ ¶ ཝཛྫིཙེཏིཡཱནཱིཏི ཝཛྫིརཱཛཱུནཾ ཝཛྫིརཊྛེ ཙིཏྟཱིཀཏཊྛེན ཙེཏིཡཱནཱིཏི ལདྡྷནཱམཱནི ཡཀྑཊྛཱནཱནི. ཨབྦྷནྟརཱནཱིཏི ཨནྟོནགརེ ཋིཏཱནི. བཱཧིརཱནཱིཏི བཧིནགརེ ཋིཏཱནི. དིནྣཔུབྦཾ ཀཏཔུབྦནྟི པུབྦེ དིནྣཉྩ ཀཏཉྩ. ནོ པརིཧཱཔེསྶནྟཱིཏི ཨཧཱཔེཏྭཱ ཡཐཱཔཝཏྟམེཝ ཀརིསྶནྟི. དྷམྨིཀཾ བལིཾ པརིཧཱཔེནྟཱནཉྷི དེཝཏཱ ཨཱརཀྑཾ སུསཾཝིཧིཏཾ ན ཀརོནྟི, ཨནུཔྤནྣཾ དུཀྑཾ ཨུཔྤཱདེཏུཾ ཨསཀྐོནྟིཡོཔི ཨུཔྤནྣཾ ཀཱསསཱིསརོགཱདིཾ ཝཌྜྷེནྟི, སངྒཱམེ པཏྟེ སཧཱཡཱ ན ཧོནྟི. ཨཔརིཧཱཔེནྟཱནཾ པན ཨཱརཀྑཾ སུསཾཝིཧིཏཾ ཀརོནྟི, ཨནུཔྤནྣཾ སུཁཾ ཨུཔྤཱདེཏུཾ ཨསཀྐོནྟིཡོཔི ཨུཔྤནྣཾ ཀཱསསཱིསརོགཱདིཾ ཧརནྟི, སངྒཱམསཱིསེ སཧཱཡཱ ཧོནྟཱིཏི. ཨེཝམེཏྠ ཝུདྡྷིཧཱནིཡོ ཝེདིཏབྦཱ.

དྷམྨིཀཱ རཀྑཱཝརཎགུཏྟཱིཏི ཨེཏྠ རཀྑཱ ཨེཝ ཡཐཱ ཨནིཙྪིཏཾ ནཱགཙྪཏི, ཨེཝཾ ཨཱཝརཎཏོ ཨཱཝརཎཾ. ཡཐཱ ཨིཙྪིཏཾ ན ནསྶཏི, ཨེཝཾ གོཔཱཡནཏོ གུཏྟི. ཏཏྠ བལཀཱཡེན པརིཝཱརེཏྭཱ རཀྑནཾ པབྦཛིཏཱནཾ དྷམྨིཀཱ རཀྑཱཝརཎགུཏྟི ནཱམ ན ཧོཏི. ཡཐཱ པན ཝིཧཱརསྶ ཨུཔཝནེ རུཀྑེ ན ཚིནྡནྟི, ཝཱཛིཀཱ ཝཱཛཾ ན ¶ ཀརོནྟི, པོཀྑརཎཱིསུ མཙྪེ ན གཎྷནྟི, ཨེཝཾ ཀརཎཾ དྷམྨིཀཱ རཀྑཱཝརཎགུཏྟི ནཱམ. ཀིནྟཱིཏི ཀེན ནུ ཁོ ཀཱརཎེན.

ཏཏྠ ཡེ ཨནཱགཏཱནཾ ཨརཧནྟཱནཾ ཨཱགམནཾ ན ཨིཙྪནྟི, ཏེ ཨསྶདྡྷཱ ཧོནྟི ཨཔྤསནྣཱ. པབྦཛིཏེ སམྤཏྟེ པཙྩུགྒམནཾ ན ཀརོནྟི, གནྟྭཱ ན པསྶནྟི, པཊིསནྠཱརཾ ན ཀརོནྟི, པཉྷཾ ན པུཙྪནྟི, དྷམྨཾ ན སུཎནྟི, དཱནཾ ན དེནྟི, ཨནུམོདནཾ ན སུཎནྟི, ནིཝཱསནཊྛཱནཾ ན སཾཝིདཧནྟི. ཨཐ ནེསཾ ཨཝཎྞོ ཨུགྒཙྪཏི ‘‘ཨསུཀོ ནཱམ རཱཛཱ ཨསྶདྡྷོ ཨཔྤསནྣོ, པབྦཛིཏེ སམྤཏྟེ པཙྩུགྒམནཾ ན ཀརོཏི…པེ… ནིཝཱསནཊྛཱནཾ ན སཾཝིདཧཏཱི’’ཏི. ཏཾ སུཏྭཱ པབྦཛིཏཱ ཏསྶ ནགརདྭཱརེན གཙྪནྟཱཔི ནགརཾ ན པཝིསནྟི. ཨེཝཾ ཨནཱགཏཱནཾ ཨརཧནྟཱནཾ ཨནཱགམནམེཝ ཧོཏི. ཨཱགཏཱནཾ པན ཕཱསུཝིཧཱརེ ཨསཏི ཡེཔི ཨཛཱནིཏྭཱ ཨཱགཏཱ, ཏེ ‘‘ཝསིསྶཱམཱཏི ཏཱཝ ཙིནྟེཏྭཱ ཨཱགཏམྷཱ, ཨིམེསཾ པན རཱཛཱུནཾ ཨིམིནཱ ནཱིཧཱརེན ཀེ ཝསིསྶནྟཱི’’ཏི ནིཀྑམིཏྭཱ གཙྪནྟི. ཨེཝཾ ཨནཱགཏེསུ ཨནཱགཙྪནྟེསུ ཨཱགཏེསུ དུཀྑཾ ཝིཧརནྟེསུ སོ དོསོ པབྦཛིཏཱནཾ ཨནཱཝཱསོ ཧོཏི. ཏཏོ དེཝཏཱརཀྑཱ ན ཧོཏི, དེཝཏཱརཀྑཱཡ ¶ ཨསཏི ཨམནུསྶཱ ཨོཀཱསཾ ¶ ལབྷནྟི, ཨམནུསྶཱ ཨུསྶནྣཱ ཨནུཔྤནྣཾ བྱཱདྷིཾ ཨུཔྤཱདེནྟི. སཱིལཝནྟཱནཾ དསྶནཔཉྷཔུཙྪནཱདིཝཏྠུཀསྶ པུཉྙསྶ ཨནཱགམོ ཧོཏི. ཝིཔརིཡཱཡེན ཡཐཱཝུཏྟཀཎྷཔཀྑཝིཔརཱིཏསྶ སུཀྐཔཀྑསྶ སམྦྷཝོ ཧོཏཱིཏི ཨེཝམེཏྠ ཝུདྡྷིཧཱནིཡོ ཝེདིཏབྦཱ.

༢༢. དུཏིཡེ ཨབྷིཡཱཏུཀཱམོཏི ཨབྷིབྷཝནཏྠཱཡ ཡཱཏུཀཱམོ. ཝཛྫཱིཏི ཝཛྫིརཱཛཱནོ. ཨེཝཾམཧིདྡྷིཀེཏི ཨེཝཾ མཧཏིཡཱ རཱཛིདྡྷིཡཱ སམནྣཱགཏེ. ཨེཏེན ནེསཾ སམགྒབྷཱཝཾ ཀཐེཏི. ཨེཝཾམཧཱནུབྷཱཝེཏི ཨེཝཾ མཧནྟེན རཱཛཱནུབྷཱཝེན སམནྣཱགཏེ ¶ . ཨེཏེན ནེསཾ ཧཏྠིསིཔྤཱདཱིསུ ཀཏསིཀྑཏཾ ཀཐེཏི, ཡཾ སནྡྷཱཡ ཝུཏྟཾ – ‘‘སིཀྑིཏཱ ཝཏིམེ ལིཙྪཝིཀུམཱརཀཱ, སུསིཀྑིཏཱ ཝཏིམེ ལིཙྪཝིཀུམཱརཀཱ, ཡཏྲ ཧི ནཱམ སུཁུམེན ཏཱལ༹ཙྪིགྒལེ༹ན ཨསནཾ ཨཏིཔཱཏཡིསྶནྟི པོངྑཱནུཔོངྑཾ ཨཝིརཱདྷིཏ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༥.༡༡༡༥). ཨུཙྪེཙྪཱམཱིཏི ཨུཙྪིནྡིསྶཱམི. ཝིནཱསེསྶཱམཱིཏི ཨདསྶནཾ ནཡིསྶཱམི. ཨནཡབྱསནནྟི ཨཝཌྜྷིཉྩེཝ, ཉཱཏིབྱསནཉྩ. ཨཱཔཱདེསྶཱམཱིཏི པཱཔཡིསྶཱམི.

ཨིཏི ཀིར སོ ཋཱནནིསཛྫཱདཱིསུ ཨིམཾ ཡུདྡྷཀཐམེཝ ཀཐེཏི, ‘‘གམནསཛྫཱ ཧོཐཱ’’ཏི ཙ བལཀཱཡཾ ཨཱཎཱཔེཏི. ཀསྨཱ? གངྒཱཡ ཀིར ཨེཀཾ པཊྚནགཱམཾ ནིསྶཱཡ ཨདྡྷཡོཛནཾ ཨཛཱཏསཏྟུནོ ཝིཛིཏཾ, ཨདྡྷཡོཛནཾ ལིཙྪཝཱིནཾ. ཏཏྲ པབྦཏཔཱདཏོ མཧགྒྷབྷཎྜཾ ཨོཏརཏི. ཏཾ སུཏྭཱ ‘‘ཨཛྫ ཡཱམི, སྭེ ཡཱམཱི’’ཏི ཨཛཱཏསཏྟུནོ སཾཝིདཧནྟསྶེཝ ལིཙྪཝིནོ སམགྒཱ སམྨོདམཱནཱ པུརེཏརཾ ཨཱགནྟྭཱ སབྦཾ གཎྷནྟི. ཨཛཱཏསཏྟུ པཙྪཱ ཨཱགནྟྭཱ ཏཾ པཝཏྟིཾ ཉཏྭཱ ཀུཛ྄ཛྷིཏྭཱ གཙྪཏི. ཏེ པུནསཾཝཙྪརེཔི ཏཐེཝ ཀརོནྟི. ཨཐ སོ བལཝཱགྷཱཏཛཱཏོ, ཏདཱ ཨེཝམཀཱསི.

ཏཏོ ཙིནྟེསི – ‘‘གཎེན སདྡྷིཾ ཡུདྡྷཾ ནཱམ བྷཱརིཡཾ, ཨེཀོཔི མོགྷཔྤཧཱརོ ནཱམ ནཏྠི. ཨེཀེན ཁོ པན པཎྜིཏེན སདྡྷིཾ མནྟེཏྭཱ ཀརོནྟོ ནིརཔརཱདྷོ ཧོཏི, པཎྜིཏོ ཙ སཏྠཱརཱ སདིསོ ནཏྠི, སཏྠཱ ཙ ཨཝིདཱུརེ དྷུརཝིཧཱརེ ཝསཏི, ཧནྡཱཧཾ པེསེཏྭཱ པུཙྪཱམི. སཙེ མེ གཏེན ¶ ཀོཙི ཨཏྠོ བྷཝིསྶཏི, སཏྠཱ ཏུཎྷཱི བྷཝིསྶཏི. ཨནཏྠེ པན སཏི ¶ ‘ཀིཾ རཉྙོ ཏཏྠ ¶ གཏེནཱ’ཏི ཝཀྑཏཱི’’ཏི. སོ ཝསྶཀཱརཾ བྲཱཧྨཎཾ པེསེསི. བྲཱཧྨཎོ གནྟྭཱ བྷགཝཏོ ཏམཏྠཾ ཨཱརོཙེསི. ཏེན ཝུཏྟཾ – ཨཐ ཁོ རཱཛཱ…པེ… ཨཱཔཱདེསྶཱམི ཝཛྫཱིཏི.

བྷགཝནྟཾ བཱིཛཡམཱནོཏི ཐེརོ ཝཏྟསཱིསེ ཋཏྭཱ བྷགཝནྟཾ བཱིཛཏི, བྷགཝཏོ པན སཱིཏཾ ཝཱ ཨུཎྷཾ ཝཱ ནཏྠི. བྷགཝཱ བྲཱཧྨཎསྶ ཝཙནཾ སུཏྭཱ ཏེན སདྡྷིཾ ཨམནྟེཏྭཱ ཐེརེན སདྡྷིཾ མནྟེཏུཀཱམོ ཀིནྟི ཏེ, ཨཱནནྡ, སུཏནྟིཨཱདིམཱཧ. ཏཾ ཝུཏྟཏྠམེཝ.

ཨེཀམིདཱཧནྟི ཨིདཾ བྷགཝཱ པུབྦེ ཝཛྫཱིནཾ ཨིམསྶ ཝཛྫིསཏྟཀསྶ དེསིཏབྷཱཝཔྤཀཱསནཏྠཾ ཨཱཧ. ཨཀརཎཱིཡཱཏི ཨཀཏྟབྦཱ, ཨགྒཧེཏབྦཱཏི ཨཏྠོ. ཡདིདནྟི ནིཔཱཏམཏྟཾ. ཡུདྡྷསྶཱཏི ཀརཎཏྠེ སཱམིཝཙནཾ, ཨབྷིམུཁཾ ཡུདྡྷེན གཧེཏུཾ ན སཀྐཱཏི ཨཏྠོ. ཨཉྙཏྲ ཨུཔལཱཔནཱཡཱཏི ཋཔེཏྭཱ ཨུཔལཱཔནཾ. ཨུཔལཱཔནཱ ནཱམ ‘‘ཨལཾ ཝིཝཱདེན, ཨིདཱནི སམགྒཱ ཧོམཱ’’ཏི ཧཏྠིཨསྶརཐཧིརཉྙསུཝཎྞཱདཱིནི པེསེཏྭཱ སངྒཧཀརཎཾ, ཨེཝཉྷི སངྒཧཾ ཀཏྭཱ ཀེཝལཾ ཝིསྶཱསེན སཀྐཱ གཎྷིཏུནྟི ཨཏྠོ. ཨཉྙཏྲ མིཐུབྷེདཱཏི ཋཔེཏྭཱ མིཐུབྷེདཾ. ཨིམིནཱ ‘‘ཨཉྙམཉྙབྷེདཾ ཀཏྭཱཔི སཀྐཱ ཨེཏེ གཧེཏུ’’ནྟི དསྶེཏི. ཨིདཾ བྲཱཧྨཎོ བྷགཝཏོ ཀཐཱཡ ནཡཾ ལབྷིཏྭཱ ཨཱཧ. ཀིཾ པན བྷགཝཱ བྲཱཧྨཎསྶ ཨིམཱཡ ཀཐཱཡ ནཡལཱབྷཾ ཛཱནཱཏཱིཏི? ཨཱམ ཛཱནཱཏི. ཛཱནནྟོ ཀསྨཱ ཀཐེསི? ཨནུཀམྤཱཡ. ཨེཝཾ ཀིརསྶ ཨཧོསི – ‘‘མཡཱ ཨཀཐིཏེཔི ཀཏིཔཱཧེན གནྟྭཱ སབྦེ གཎྷིསྶཏི, ཀཐིཏེ པན སམགྒེ བྷིནྡནྟོ ཏཱིཧི སཾཝཙྪརེཧི གཎྷིསྶཏི. ཨེཏྟཀམྤི ཛཱིཝིཏམེཝ ཝརཾ. ཨེཏྟཀཉྷི ཛཱིཝནྟཱ ཨཏྟནོ པཏིཊྛཱབྷཱུཏཾ པུཉྙཾ ཀརིསྶནྟཱི’’ཏི. ཨབྷིནནྡིཏྭཱཏི ¶ ཙིཏྟེན ནནྡིཏྭཱ. ཨནུམོདིཏྭཱཏི ‘‘ཡཱཝ སུབྷཱསིཏམིདཾ བྷོཏཱ གོཏམེནཱ’’ཏི ཝཱཙཱཡ ཨནུམོདིཏྭཱ. པཀྐཱམཱིཏི རཉྙོ སནྟིཀཾ གཏོ. རཱཛཱཔི ཏམེཝ པེསེཏྭཱ སབྦེ བྷིནྡིཏྭཱ གནྟྭཱ ཨནཡབྱསནཾ པཱཔེསི.

༢༣. ཏཏིཡེ ཨབྷིཎྷཾ སནྣིཔཱཏཱཏི ཨིདཾ ཝཛྫིསཏྟཀེ ཝུཏྟསདིསམེཝ. ཨིདྷཱཔི ཙ ཨབྷིཎྷཾ ཨསནྣིཔཏནྟཱ དིསཱསུ ཨཱགཏསཱསནཾ ན སུཎནྟི, ཏཏོ ¶ ‘‘ཨསུཀཝིཧཱརསཱིམཱ ཨཱཀུལཱ, ཨུཔོསཐཔྤཝཱརཎཱ ཋིཏཱ, ཨསུཀསྨིཾ ཋཱནེ བྷིཀྑཱུ ཝེཛྫཀམྨདཱུཏཀམྨཱདཱིནི ཀརོནྟི, ཝིཉྙཏྟིབཧུལཱ ཕལཔུཔྥདཱནཱདཱིཧི ཛཱིཝིཀཾ ཀཔྤེནྟཱི’’ཏིཨཱདཱིནི ན ཛཱནནྟི. པཱཔབྷིཀྑཱུཔི ‘‘པམཏྟོ ¶ སངྒྷོ’’ཏི ཉཏྭཱ རཱསིབྷཱུཏཱ སཱསནཾ ཨོསཀྐཱཔེནྟི. ཨབྷིཎྷཾ སནྣིཔཏནྟཱ པན ཏཾ པཝཏྟིཾ སུཎནྟི, ཏཏོ བྷིཀྑུསངྒྷཾ པེསེཏྭཱ སཱིམཾ ཨུཛུཾ ཀཱརེནྟི, ཨུཔོསཐཔྤཝཱརཎཱཡོ པཝཏྟཱཔེནྟི, མིཙྪཱཛཱིཝཱནཾ ཨུསྶནྣཊྛཱནེ ཨརིཡཝཾསིཀེ པེསེཏྭཱ ཨརིཡཝཾསཾ ཀཐཱཔེནྟི, པཱཔབྷིཀྑཱུནཾ ཝིནཡདྷརེཧི ནིགྒཧཾ ཀཱརཱཔེནྟི. པཱཔབྷིཀྑཱུཔི ‘‘ཨཔྤམཏྟོ སངྒྷོ, ན སཀྐཱ ཨམྷེཧི ཝགྒབནྡྷནེན ཝིཙརིཏུ’’ནྟི བྷིཛྫིཏྭཱ པལཱཡནྟི. ཨེཝམེཏྠ ཝུདྡྷིཧཱནིཡོ ཝེདིཏབྦཱ.

སམགྒཱཏིཨཱདཱིསུ ཙེཏིཡཔཊིཛགྒནཏྠཾ ཝཱ བོདྷིགྷརཨུཔོསཐཱགཱརཙྪཱདནཏྠཾ ཝཱ ཀཏིཀཝཏྟཾ ཝཱ ཋཔེཏུཀཱམཏཱཡ ‘‘སངྒྷོ སནྣིཔཏཏཱུ’’ཏི བྷེརིཡཱ ཝཱ གྷཎྚིཡཱ ཝཱ ཨཱཀོཊིཏམཏྟཱཡ ‘‘མཡ྄ཧཾ ཙཱིཝརཀམྨཾ ཨཏྠི, མཡ྄ཧཾ པཏྟོ པཙིཏབྦོ, མཡ྄ཧཾ ནཝཀམྨཾ ཨཏྠཱི’’ཏི ཝིཀྑེཔཾ ཀརོནྟཱ ན སམགྒཱ སནྣིཔཏནྟི ནཱམ. སབྦཾ པན ཏཾ ཀམྨཾ ¶ ཋཔེཏྭཱ ‘‘ཨཧཾ པུརིམཏརཾ, ཨཧཾ པུརིམཏར’’ནྟི ཨེཀཔྤཧཱརེནེཝ སནྣིཔཏནྟཱ སམགྒཱ སནྣིཔཏནྟི ནཱམ. སནྣིཔཏིཏཱ པན ཙིནྟེཏྭཱ མནྟེཏྭཱ ཀཏྟབྦཾ ཀཏྭཱ ཨེཀཏོཝ ཨཝུཊྛཧནྟཱ ན སམགྒཱ ཝུཊྛཧནྟི ནཱམ. ཨེཝཾ ཝུཊྛིཏེསུ ཧི ཡེ པཋམཾ གཙྪནྟི, ཏེསཾ ཨེཝཾ ཧོཏི ‘‘ཨམྷེཧི བཱཧིརཀཐཱཝ སུཏཱ, ཨིདཱནི ཝིནིཙྪཡཀཐཱ བྷཝིསྶཏཱི’’ཏི. ཨེཀཔྤཧཱརེནེཝ ཝུཊྛཧནྟཱ སམགྒཱ ཝུཊྛཧནྟི ནཱམ. ཨཔིཙ ‘‘ཨསུཀཊྛཱནེ ཝིཧཱརསཱིམཱ ཨཱཀུལཱ, ཨུཔོསཐཔྤཝཱརཎཱ ཋིཏཱ, ཨསུཀཊྛཱནེ ཝེཛྫཀམྨཱདིཀཱརཀཱ པཱཔབྷིཀྑཱུ ཨུསྶནྣཱ’’ཏི སུཏྭཱ ‘‘ཀོ གནྟྭཱ ཏེསཾ ནིགྒཧཾ ཀརིསྶཏཱི’’ཏི ཝུཏྟེ ‘‘ཨཧཾ པཋམཾ, ཨཧཾ པཋམ’’ནྟི ཝཏྭཱ གཙྪནྟཱཔི སམགྒཱ ཝུཊྛཧནྟི ནཱམ.

ཨཱགནྟུཀཾ པན དིསྭཱ ‘‘ཨིམཾ པརིཝེཎཾ ཡཱཧི, ཨེཏཾ པརིཝེཎཾ ཡཱཧི, ཨཡཾ ཀོ’’ཏི ཨཝཏྭཱ སབྦེ ཝཏྟཾ ཀརོནྟཱཔི, ཛིཎྞཔཏྟཙཱིཝརཀཾ དིསྭཱ ཏསྶ བྷིཀྑཱཙཱརཝཏྟེན པཏྟཙཱིཝརཾ པརིཡེསནྟཱཔི, གིལཱནསྶ གིལཱནབྷེསཛྫཾ པརིཡེསམཱནཱཔི, གིལཱནམེཝ ཨནཱཐཾ ‘‘ཨསུཀཔརིཝེཎཾ ཡཱཧཱི’’ཏི ཨཝཏྭཱ ཨཏྟནོ ཨཏྟནོ པརིཝེཎེ པཊིཛགྒནྟཱཔི, ཨེཀོ ཨོལཱིཡམཱནཀོ ¶ གནྠོ ཧོཏི, པཉྙཝནྟཾ བྷིཀྑུཾ སངྒཎྷིཏྭཱ ཏེན ཏཾ གནྠཾ ཨུཀྑིཔཱཔེནྟཱཔི སམགྒཱ སངྒྷཀརཎཱིཡཱནི ཀརོནྟི ནཱམ.

ཨཔྤཉྙཏྟནྟིཨཱདཱིསུ ནཝཾ ཨདྷམྨིཀཾ ཀཏིཀཝཏྟཾ ཝཱ སིཀྑཱཔདཾ ཝཱ གཎྷནྟཱ ཨཔྤཉྙཏྟཾ པཉྙཱཔེནྟི ནཱམ པུརཱཎསནྠཏཝཏྠུསྨིཾ སཱཝཏྠིཡཾ བྷིཀྑཱུ ཝིཡ. ཨུདྡྷམྨཾ ཨུབྦིནཡཾ སཱསནཾ དཱིཔེནྟཱ པཉྙཏྟཾ སམུཙྪིནྡནྟི ནཱམ, ཝསྶསཏཔརིནིབྦུཏེ བྷགཝཏི ཝེསཱལིཀཱ ཝཛྫིཔུཏྟཀཱ ¶ ཝིཡ. ཁུདྡཱནུཁུདྡཀཱ པན ཨཱཔཏྟིཡོ སཉྩིཙྩ ཝཱིཏིཀྐམནྟཱ ཡཐཱཔཉྙཏྟེསུ སིཀྑཱཔདེསུ སམཱདཱཡ ན ཝཏྟནྟི ནཱམ ཨསྶཛིཔུནབྦསུཀཱ ཝིཡ. ཏཐཱ ཨཀརོནྟཱ པན ཨཔཉྙཏྟཾ ན པཉྙཱཔེནྟི, པཉྙཏྟཾ ན སམུཙྪིནྡནྟི ¶ , ཡཐཱཔཉྙཏྟེསུ སིཀྑཱཔདེསུ སམཱདཱཡ ཝཏྟནྟི ནཱམ ཨཱཡསྨཱ ཨུཔསེནོ ཝིཡ, ཨཱཡསྨཱ ཡསོ ཀཱཀཎྜཀཔུཏྟོ ཝིཡ, ཨཱཡསྨཱ མཧཱཀསྶཔོ ཝིཡ ཙ. ཝུདྡྷིཡེཝཱཏི སཱིལཱདིགུཎེཧི ཝུདྡྷིཡེཝ, ནོ པརིཧཱནི.

ཐེརཱཏི ཐིརབྷཱཝཔྤཏྟཱ ཐེརཀཱརཀེཧི གུཎེཧི སམནྣཱགཏཱ. བཧཱུ རཏྟིཡོ ཛཱནནྟཱིཏི རཏྟཉྙཱུ. ཙིརཾ པབྦཛིཏཱནཾ ཨེཏེསནྟི ཙིརཔབྦཛིཏཱ. སངྒྷསྶ པིཏིཊྛཱནེ ཋིཏཱཏི སངྒྷཔིཏརོ. པིཏིཊྛཱནེ ཋིཏཏྟཱ སངྒྷཾ པརིཎེནྟི, པུབྦངྒམཱ ཧུཏྭཱ ཏཱིསུ སིཀྑཱསུ པཝཏྟེནྟཱིཏི སངྒྷཔརིཎཱཡཀཱ.

ཡེ ཏེསཾ སཀྐཱརཱདཱིནི ན ཀརོནྟི, ཨོཝཱདཏྠཱཡ དྭེ ཏཡོ ཝཱརེ ཨུཔཊྛཱནཾ ན གཙྪནྟི, ཏེཔི ཏེསཾ ཨོཝཱདཾ ན དེནྟི, པཝེཎིཀཐཾ ན ཀཐེནྟི, སཱརབྷཱུཏཾ དྷམྨཔརིཡཱཡཾ ན སིཀྑཱཔེནྟི. ཏེ ཏེཧི ཝིསྶཊྛཱ སཱིལཱདཱིཧི དྷམྨཀྑནྡྷེཧི སཏྟཧི ཙ ཨརིཡདྷནེཧཱིཏི ཨེཝམཱདཱིཧི གུཎེཧི པརིཧཱཡནྟི. ཡེ པན ཏེསཾ སཀྐཱརཱདཱིནི ཀརོནྟི, ཨུཔཊྛཱནཾ གཙྪནྟི, ཏེསཾ ཏེ ‘‘ཨེཝཾ ཏེ ཨབྷིཀྐམིཏབྦ’’ནྟིཨཱདིཀཾ ཨོཝཱདཾ དེནྟི, པཝེཎིཀཐཾ ཀཐེནྟི, སཱརབྷཱུཏཾ དྷམྨཔརིཡཱཡཾ སིཀྑཱཔེནྟི, ཏེརསཧི དྷུཏངྒེཧི དསཧི ཀཐཱཝཏྠཱུཧི ཨནུསཱསནྟི. ཏེ ཏེསཾ ཨོཝཱདེ ཋཏྭཱ སཱིལཱདཱིཧི གུཎེཧི ཝཌྜྷམཱནཱ སཱམཉྙཏྠཾ ཨནུཔཱཔུཎནྟི. ཨེཝམེཏྠ ཧཱནིཝུདྡྷིཡོ དཊྛབྦཱ.

པུནབྦྷཝོ སཱིལམསྶཱཏི པོནོབྦྷཝིཀཱ, པུནབྦྷཝདཱཡིཀཱཏི ཨཏྠོ, ཏསྶཱ པོནོབྦྷཝིཀཱཡ. ན ཝསཾ གཙྪིསྶནྟཱིཏི ཨེཏྠ ཡེ ཙཏུནྣཾ པཙྩཡཱནཾ ཀཱརཎཱ ཨུཔཊྛཱཀཱནཾ པདཱནུཔདིཀཱ ཧུཏྭཱ གཱམཏོ གཱམཾ ཝིཙརནྟི ¶ , ཏེ ཏསྶཱ ¶ ཝསཾ གཙྪནྟི ནཱམ. ཨིཏརེ ན གཙྪནྟི. ཏཏྠ ཧཱནིཝུདྡྷིཡོ པཱཀཊཱཡེཝ.

ཨཱརཉྙཀེསཱུཏི པཉྩདྷནུསཏིཀཔཙྪིམེསུ. སཱཔེཀྑཱཏི སཱལཡཱ. གཱམནྟསེནཱསནེསུ ཧི ཛྷཱནཾ ཨཔྤེཏྭཱཔི ཏཏོ ཝུཊྛིཏམཏྟོཝ ཨིཏྠིཔུརིསདཱརཀདཱརིཀཱདིསདྡཾ སུཎཱཏི, ཡེནསྶ ཨདྷིགཏཝིསེསོཔི ཧཱཡཏིཡེཝ. ཨརཉྙསེནཱསནེ ནིདྡཱཡིཏྭཱཔི པབུདྡྷམཏྟོ སཱིཧབྱགྒྷམོརཱདཱིནཾ སདྡཾ སུཎཱཏི, ཡེན ཨརཉྙེ པཱིཏིཾ པཊིལབྷིཏྭཱ ཏམེཝ སམྨསནྟོ ཨགྒཕལེ པཏིཊྛཱཏི. ཨིཏི བྷགཝཱ ¶ གཱམནྟསེནཱསནེ ཛྷཱནཾ ཨཔྤེཏྭཱ ནིསིནྣབྷིཀྑུཏོ ཨརཉྙེ ནིདྡཱཡམཱནམེཝ པསཾསཏི. ཏསྨཱ ཏམེཝ ཨཏྠཝསཾ པཊིཙྩ ‘‘ཨཱརཉྙཀེསུ སེནཱསནེསུ སཱཔེཀྑཱ བྷཝིསྶནྟཱི’’ཏི ཨཱཧ.

པཙྩཏྟཉྙེཝ སཏིཾ ཨུཔཊྛཱཔེསྶནྟཱིཏི ཨཏྟནཱཝ ཨཏྟནོ ཨབྦྷནྟརེ སཏིཾ ཨུཔཊྛཔེསྶནྟི. པེསལཱཏི པིཡསཱིལཱ. ཨིདྷཱཔི སབྲཧྨཙཱརཱིནཾ ཨཱགམནཾ ཨནིཙྪནྟཱ ནེཝཱསིཀཱ ཨསྶདྡྷཱ ཧོནྟི ཨཔྤསནྣཱ, ཝིཧཱརཾ སམྤཏྟབྷིཀྑཱུནཾ པཙྩུགྒམན-པཏྟཙཱིཝརཔཊིགྒཧཎ-ཨཱསནཔཉྙཱཔནཏཱལཝཎྚགྒཧཎཱདཱིནི ན ཀརོནྟི. ཨཐ ནེསཾ ཨཝཎྞོ ཨུགྒཙྪཏི ‘‘ཨསུཀཝིཧཱརཝཱསིནོ བྷིཀྑཱུ ཨསྶདྡྷཱ ཨཔྤསནྣཱ ཝིཧཱརཾ པཝིཊྛཱནཾ ཝཏྟཔྤཊིཝཏྟམྤི ན ཀརོནྟཱི’’ཏི. ཏཾ སུཏྭཱ པབྦཛིཏཱ ཝིཧཱརདྭཱརེན གཙྪནྟཱཔི ཝིཧཱརཾ ན པཝིསནྟི. ཨེཝཾ ཨནཱགཏཱནཾ ཨནཱགམནམེཝ ཧོཏི. ཨཱགཏཱནཾ པན ཕཱསུཝིཧཱརེ ¶ ཨསཏི ཡེཔི ཨཛཱནིཏྭཱ ཨཱགཏཱ, ཏེ ‘‘ཝསིསྶཱམཱཏི ཏཱཝཙིནྟེཏྭཱ ཨཱགཏམྷཱ, ཨིམེསཾ པན ནེཝཱསིཀཱནཾ ཨིམིནཱ ནཱིཧཱརེན ཀོ ཝསིསྶཏཱི’’ཏི ནིཀྑམིཏྭཱ གཙྪནྟི. ཨེཝཾ སོ ཝིཧཱརོ ཨཉྙེསཾ བྷིཀྑཱུནཾ ཨནཱཝཱསོཝ ཧོཏི. ཏཏོ ནེཝཱསིཀཱ སཱིལཝནྟཱནཾ དསྶནཾ ཨལབྷནྟཱ ཀངྑཱཝིནོདཀཾ ཝཱ ཨཱཙཱརསིཀྑཱཔཀཾ ཝཱ མདྷུརདྷམྨསཝནཾ ཝཱ ན ལབྷནྟི. ཏེསཾ ནེཝ ཨགྒཧིཏདྷམྨགྒཧཎཾ ན གཧིཏསཛ྄ཛྷཱཡཀརཎཾ ཧོཏི. ཨིཏི ནེསཾ ཧཱནིཡེཝ ཧོཏི, ན ཝུདྡྷི.

ཡེ པན སབྲཧྨཙཱརཱིནཾ ཨཱགམནཾ ཨིཙྪནྟི, ཏེ སདྡྷཱ ཧོནྟི པསནྣཱ, ཨཱགཏཱནཾ སབྲཧྨཙཱརཱིནཾ པཙྩུགྒམནཱདཱིནི ཀཏྭཱ སེནཱསནཾ པཉྙཔེཏྭཱ དེནྟི ¶ , ཏེ གཧེཏྭཱ བྷིཀྑཱཙཱརཾ པཝིསནྟི, ཀངྑཾ ཝིནོདེནྟི, མདྷུརདྷམྨསྶཝནཾ ལབྷནྟི. ཨཐ ནེསཾ ཀིཏྟིསདྡོ ཨུགྒཙྪཏི ‘‘ཨསུཀཝིཧཱརེ བྷིཀྑཱུ ཨེཝཾ སདྡྷཱ པསནྣཱ ཝཏྟསམྤནྣཱ སངྒཱཧཀཱ’’ཏི. ཏཾ སུཏྭཱ བྷིཀྑཱུ དཱུརཏོཔི ཨཱགཙྪནྟི. ཏེསཾ ནེཝཱསིཀཱ ཝཏྟཾ ཀརོནྟི, སམཱིཔཾ གནྟྭཱ ཝུཌྜྷཏརཾ ཨཱགནྟུཀཾ ཝནྡིཏྭཱ ནིསཱིདནྟི, ནཝཀཏརསྶ སནྟིཀེ ཨཱསནཾ གཧེཏྭཱ ནིསཱིདིཏྭཱ ‘‘ཨིམསྨིཾ ཝིཧཱརེ ཝསིསྶཐ, གམིསྶཐཱ’’ཏི པུཙྪནྟི. ‘‘གམིསྶཱམཱ’’ཏི ཝུཏྟེ ‘‘སཔྤཱཡཾ སེནཱསནཾ, སུལབྷཱ བྷིཀྑཱ’’ཏིཨཱདཱིནི ཝཏྭཱ གནྟུཾ ན དེནྟི. ཝིནཡདྷརོ ཙེ ཧོཏི, ཏསྶ སནྟིཀེ ཝིནཡཾ སཛ྄ཛྷཱཡནྟི. སུཏྟནྟཱདིདྷརོ ཙེ, ཏསྶ སནྟིཀེ ཏཾ ཏཾ དྷམྨཾ སཛ྄ཛྷཱཡནྟི. ཏེ ཨཱགནྟུཀཐེརཱནཾ ཨོཝཱདེ ཋཏྭཱ སཧ པཊིསམྦྷིདཱཧི ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎནྟི. ཨཱགནྟུཀཱ ‘‘ཨེཀཾ དྭེ དིཝསཱནི ཝསིསྶཱམཱཏི ཨཱགཏམྷཱ, ཨིམེསཾ པན སུཁསཾཝཱསཏཱཡ དས དྭཱདས ཝསྶཱནི ཝསིམྷཱ’’ཏི ཝཏྟཱརོ ཧོནྟི. ཨེཝམེཏྠ ཧཱནིཝུདྡྷིཡོ ཝེདིཏབྦཱ.

༢༤. ཙཏུཏྠེ ¶ ¶ ན ཀམྨཱརཱམཱཏི ཡེ དིཝསཾ ཙཱིཝརཀམྨ-ཀཱཡབནྡྷནཔརིསྶཱཝན-དྷམྨཀརཎ-སམྨཛྫནི-པཱདཀཋལིཀཱདཱིནེཝ ཀརོནྟི, ཏེ སནྡྷཱཡེས པཊིཀྑེཔོ. ཡོ པན ཏེསཾ ཀརཎཝེལཱཡ ཨེཝཾ ཨེཏཱནི ཀརོཏི, ཨུདྡེསཝེལཱཡ ཨུདྡེསཾ གཎྷཱཏི, སཛ྄ཛྷཱཡཝེལཱཡ སཛ྄ཛྷཱཡཏི, ཙེཏིཡངྒཎཝཏྟཝེལཱཡ ཙེཏིཡངྒཎཝཏྟཾ ཀརོཏི, མནསིཀཱརཝེལཱཡ མནསིཀཱརཾ ཀརོཏི, ན སོ ཀམྨཱརཱམོ ནཱམ.

ཡོ ཨིཏྠིཝཎྞཔུརིསཝཎྞཱདིཝསེན ཨཱལཱཔསལླཱཔཾ ཀརོནྟོཡེཝ རཏྟིནྡིཝཾ ཝཱིཏིནཱམེཏི, ཨེཝརཱུཔེ བྷསྶེ པརིཡནྟཀཱརཱི ན ཧོཏི, ཨཡཾ བྷསྶཱརཱམོ ནཱམ. ཡོ པན རཏྟིནྡིཝཾ དྷམྨཾ ཀཐེཏི, པཉྷཾ ཝིསྶཛྫེཏི, ཨཡཾ ཨཔྤབྷསྶོཝ བྷསྶེ པརིཡནྟཀཱརཱིཡེཝ. ཀསྨཱ? ‘‘སནྣིཔཏིཏཱནཾ ཝོ, བྷིཀྑཝེ, དྭཡཾ ཀརཎཱིཡཾ དྷམྨཱི ཝཱ ཀཐཱ ཨརིཡོ ཝཱ ཏུཎྷཱིབྷཱཝོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༧༣) ཝུཏྟཏྟཱ.

ཡོ ཋིཏོཔི གཙྪནྟོཔི ནིསིནྣོཔི ཐིནམིདྡྷཱབྷིབྷཱུཏོ ནིདྡཱཡཏིཡེཝ, ཨཡཾ ནིདྡཱརཱམོ ནཱམ. ཡསྶ པན ཀརཛཀཱཡགེལཉྙེན ཙིཏྟཾ བྷཝངྒཾ ¶ ཨོཏརཏི, ནཱཡཾ ནིདྡཱརཱམོ. ཏེནེཝཱཧ – ‘‘ཨབྷིཛཱནཱམཧཾ, ཨགྒིཝེསྶན ¶ , གིམྷཱནཾ པཙྪིམེ མཱསེ པཙྪཱབྷཏྟཾ པིཎྜཔཱཏཔྤཊིཀྐནྟོ ཙཏུགྒུཎཾ སངྒྷཱཊིཾ པཉྙཔེཏྭཱ དཀྑིཎེན པསྶེན སཏོ སམྤཛཱནོ ནིདྡཾ ཨོཀྐམིཏཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༨༧).

ཡོ ‘‘ཨེཀསྶ དུཏིཡོ, དྭིནྣཾ ཏཏིཡོ, ཏིཎྞཾ ཙཏུཏྠོ’’ཏི ཨེཝཾ སཾསཊྛོཝ ཝིཧརཏི, ཨེཀཀོ ཨསྶཱདཾ ན ལབྷཏི, ཨཡཾ སངྒཎིཀཱརཱམོ. ཡོ པན ཙཏཱུསུ ཨིརིཡཱཔཐེསུ ཨེཀཀོཝ ཨསྶཱདཾ ལབྷཏི, ནཱཡཾ སངྒཎིཀཱརཱམོ.

ཨསནྟསམྦྷཱཝནིཙྪཱཡ སམནྣཱགཏཱ དུསྶཱིལཱ པཱཔིཙྪཱ ནཱམ. ཡེསཾ པཱཔཀཱ མིཏྟཱ ཙཏཱུསུ ཨིརིཡཱཔཐེསུ སཧ ཨཡནཏོ པཱཔསཧཱཡཱ, ཡེ ཙ ཏནྣིནྣཏཔྤོཎཏཔྤབྦྷཱརཏཱཡ པཱཔེསུ སམྤཝངྐཱ, ཏེ པཱཔམིཏྟཱ པཱཔསཧཱཡཱ པཱཔསམྤཝངྐཱ ནཱམ.

ཨོརམཏྟཀེནཱཏི ¶ ཨཝརམཏྟཀེན ཨཔྤམཏྟཀེན. ཨནྟརཱཏི ཨརཧཏྟཾ ཨཔྤཏྭཱཝ ཨེཏྠནྟརེ. ཝོསཱནནྟི པརིནིཊྛིཏབྷཱཝཾ ‘‘ཨལམེཏྟཱཝཏཱ’’ཏི ཨོསཀྐནཾ. ཨིདཾ ཝུཏྟཾ ཧོཏི – ཡཱཝ སཱིལཔཱརིསུདྡྷིཛ྄ཛྷཱནཝིཔསྶནཱ སོཏཱཔནྣབྷཱཝཱདཱིནཾ ཨཉྙཏརམཏྟཀེན ཝོསཱནཾ ནཱཔཛྫིསྶནྟི, ཏཱཝ ཝུདྡྷིཡེཝ བྷིཀྑཱུནཾ པཱཊིཀངྑཱ, ནོ པརིཧཱནཱིཏི.

༢༧. སཏྟམེ ཨནིཙྩསཉྙཱདཡོ ཨནིཙྩཱནུཔསྶནཱདཱིཧི སཧགཏསཉྙཱ.

༢༨. ཨཊྛམེ ཨུཔྤནྣཱནཾ སངྒྷཀིཙྩཱནཾ ནིཏྠརཎེན བྷཱརཾ ཝཧནྟཱིཏི བྷཱརཝཱཧིནོ. ཏེ ཏེན པཉྙཱཡིསྶནྟཱིཏི ཏེ ཐེརཱ ཏེན ཨཏྟནོ ཐེརབྷཱཝཱནུརཱུཔེན ཀིཙྩེན པཉྙཱཡིསྶནྟི. ཏེསུ ཡོགཾ ¶ ཨཱཔཛྫཏཱིཏི པཡོགཾ ཨཱཔཛྫཏི, སཡཾ ཏཱནི ཀིཙྩཱནི ཀཱཏུཾ ཨཱརབྷཏཱིཏི.

༢༩. ནཝམེ ¶ བྷིཀྑུདསྶནཾ ཧཱཔེཏཱིཏི བྷིཀྑུསངྒྷསྶ དསྶནཏྠཱཡ གམནཾ ཧཱཔེཏི. ཨདྷིསཱིལེཏི པཉྩསཱིལདསསཱིལསངྑཱཏེ ཨུཏྟམསཱིལེ. ཨིཏོ བཧིདྡྷཱཏི ཨིམམྷཱ སཱསནཱ བཧིདྡྷཱ. དཀྑིཎེཡྻཾ གཝེསཏཱིཏི དེཡྻདྷམྨཔཊིགྒཱཧཀེ པརིཡེསཏི. ཏཏྠ ཙ པུབྦཀཱརཾ ཀརོཏཱིཏི ཏེསཾ བཱཧིརཱནཾ ཏིཏྠིཡཱནཾ དཏྭཱ པཙྪཱ བྷིཀྑཱུནཾ དེཏི. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

༣༦. ཙཏུཏྠསྶ ¶ པཉྩམེ དུདྡདནྟི དུཔྤརིཙྩཛཾ མཧཱརཧཾ བྷཎྜཀཾ. དུཀྐརཾ ཀརོཏཱིཏི ཀཱཏུཾ ཨསུཀརཾ ཀམྨཾ ཀརོཏི. དུཀྑམཾ ཁམཏཱིཏི སཧཱཡསྶ ཨཏྠཱཡ དུརདྷིཝཱསཾ ཨདྷིཝཱསེཏི. གུཡ྄ཧམསྶ ཨཱཝིཀརོཏཱིཏི ཨཏྟནོ གུཡ྄ཧཾ ཏསྶ ཨཱཝིཀརོཏི. གུཡ྄ཧམསྶ པརིགུཧཏཱིཏི ཏསྶ གུཡ྄ཧཾ ཨཉྙེསཾ ནཱཙིཀྑཏི. ཁཱིཎེན ནཱཏིམཉྙཏཱིཏི ཏསྶ བྷོགེ ཁཱིཎེ ཏེན ཁཡེན ཏཾ ནཱཏིམཉྙཏི, ཏསྨིཾ ཨོམཱནཾ ཨཏྟནི ཙ ཨཏིམཱནཾ ན ཀརོཏི.

༣༧. ཚཊྛེ ཝཏྟཱཏི ཝཙནཀུསལོ. ཝཙནཀྑམོཏི ཝཙནཾ ཁམཏི, དིནྣཾ ཨོཝཱདཾ ཀརོཏི. གམྦྷཱིརནྟི གུཡ྄ཧཾ རཧསྶཾ ཛྷཱནནིསྶིཏཾ ཝིཔསྶནཱམགྒཕལནིབྦཱནནིསྶིཏཾ.

༣༨. སཏྟམེ ¶ ཨིདཾ མེ ཙེཏསོ ལཱིནཏྟནྟི ཨུཔྤནྣེ ཙེཏསོ ལཱིནཏྟེ ‘‘ཨིདཾ མེ ཙེཏསོ ལཱིནཏྟ’’ནྟི ཡཐཱསབྷཱཝཏོ ཛཱནཱཏི. ཨཛ྄ཛྷཏྟཾ སཾཁིཏྟཾ ནཱམ ཐིནམིདྡྷཱནུགཏཾ. བཧིདྡྷཱ ཝིཀྑིཏྟཾ ནཱམ པཉྩསུ ཀཱམགུཎེསུ ¶ ཝིཀྑིཏྟཾ. ཝེདནཱཏིཨཱདཱིནི པཔཉྩམཱུལཝསེན གཧིཏཱནི. ཝེདནཱ ཧི ཏཎྷཱཡ མཱུལཾ སུཁཝསེན ཏཎྷུཔྤཏྟིཏོ, སཉྙཱ དིཊྛིཡཱ མཱུལཾ ཨཝིབྷཱུཏཱརམྨཎེ དིཊྛིཨུཔྤཏྟིཏོ, ཝིཏཀྐོ མཱནསྶ མཱུལཾ ཝིཏཀྐཝསེན ཨསྨཱིཏི མཱནུཔྤཏྟིཏོ. སཔྤཱཡཱསཔྤཱཡེསཱུཏི ཨུཔཀཱརཱནུཔཀཱརེསུ. ནིམིཏྟནྟི ཀཱརཎཾ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝཱཏི.

༡-༢. སཏྟཝིཉྙཱཎཊྛིཏིསུཏྟཱདིཝཎྞནཱ

༤༤-༤༥. པཉྩམསྶ ¶ པཋམེ ཝིཉྙཱཎཊྛིཏིཡོཏི པཊིསནྡྷིཝིཉྙཱཎསྶ ཋཱནཱནི. སེཡྻཐཱཔཱིཏི ནིདསྶནཏྠེ ནིཔཱཏོ, ཡཐཱ མནུསྶཱཏི ཨཏྠོ. ཨཔརིམཱཎེསུ ཧི ཙཀྐཝཱལེ༹སུ ཨཔརིམཱཎཱནཾ མནུསྶཱནཾ ཝཎྞསཎྛཱནཱདིཝསེན དྭེཔི ཨེཀསདིསཱ ནཏྠི. ཡེཔི ཧི ཀཏྠཙི ཡམཀབྷཱཏརོ ཝཎྞེན ཝཱ སཎྛཱནེན ཝཱ སདིསཱ ཧོནྟི, ཏེསམྤི ཨཱལོཀིཏཝིལོཀིཏཀཐིཏཧསིཏགམནཊྛཱནཱདཱིཧི ཝིསེསོ ཧོཏིཡེཝ. ཏསྨཱ ནཱནཏྟཀཱཡཱཏི ཝུཏྟཱ. པཊིསནྡྷིསཉྙཱ པན ནེསཾ ཏིཧེཏུཀཱཔི དྭིཧེཏུཀཱཔི ཨཧེཏུཀཱཔི ཧོཏི. ཏསྨཱ ནཱནཏྟསཉྙིནོཏི ཝུཏྟཱ. ཨེཀཙྩེ ཙ དེཝཱཏི ཚ ཀཱམཱཝཙརདེཝཱ. ཏེསུ ཧི ཀེསཉྩི ཀཱཡོ ནཱིལོ ཧོཏི, ཀེསཉྩི པཱིཏཀཱདིཝཎྞོ. སཉྙཱ པན ཏེསཾ དྭིཧེཏུཀཱཔི ཏིཧེཏུཀཱཔི ཧོཏི, ཨཧེཏུཀཱ ནཏྠི. ཨེཀཙྩེ ¶ ཙ ཝིནིཔཱཏིཀཱཏི ཙཏུཨཔཱཡཝིནིམུཏྟཱ ཨུཏྟརམཱཏཱ ཡཀྑིནཱི, པིཡངྐརམཱཏཱ, ཕུསྶམིཏྟཱ, དྷམྨགུཏྟཱཏི ཨེཝམཱདིཀཱ ཨཉྙེ ཙ ཝེམཱནིཀཱ པེཏཱ. ཨེཏེསཉྷི པཱིཏཨོདཱཏཀཱལ༹མངྒུརཙྪཝིསཱམཝཎྞཱདིཝསེན ཙེཝ ཀིས ཐཱུལརསྶདཱིགྷཝསེན ཙ ཀཱཡོ ནཱནཱ ཧོཏི, མནུསྶཱནཾ ཝིཡ དྭིཧེཏུཀཏིཧེཏུཀཨཧེཏུཀཝསེན སཉྙཱཔི. ཏེ པན དེཝཱ ཝིཡ ན མཧེསཀྑཱ, ཀཔཎམནུསྶཱ ཝིཡ ཨཔྤེསཀྑཱ དུལླབྷགྷཱསཙྪཱདནཱ དུཀྑཔཱིལི༹ཏཱ ཝིཧརནྟི. ཨེཀཙྩེ ཀཱལ༹པཀྑེ དུཀྑིཏཱ ཛུཎྷཔཀྑེ སུཁིཏཱ ཧོནྟི. ཏསྨཱ སུཁསམུསྶཡཏོ ཝིནིཔཏིཏཏྟཱ ཝིནིཔཱཏིཀཱཏི ཝུཏྟཱ. ཡེ པནེཏྠ ཏིཧེཏུཀཱ, ཏེསཾ དྷམྨཱབྷིསམཡོཔི ཧོཏི པིཡངྐརམཱཏཱདཱིནཾ ཝིཡ.

བྲཧྨཀཱཡིཀཱཏི ¶ བྲཧྨཔཱརིསཛྫབྲཧྨཔུརོཧིཏམཧཱབྲཧྨཱནོ. པཋམཱབྷིནིབྦཏྟཱཏི ཏེ སབྦེཔི པཋམཛ྄ཛྷཱནེན ཨབྷིནིབྦཏྟཱ. བྲཧྨཔཱརིསཛྫཱ པན པརིཏྟེན ཨབྷིནིབྦཏྟཱ, ཏེསཾ ཀཔྤསྶ ཏཏིཡོ བྷཱགོ ཨཱཡུཔྤམཱཎཾ. བྲཧྨཔུརོཧིཏཱ མཛ྄ཛྷིམེན, ཏེསཾ ཨུཔཌྜྷཀཔྤོ ཨཱཡུཔྤམཱཎཾ, ཀཱཡོ ཙ ཏེསཾ ཝིཔྥཱརིཀཏརོ ཧོཏི. མཧཱབྲཧྨཱནོ པཎཱིཏེན, ཏེསཾ ཀཔྤོ ཨཱཡུཔྤམཱཎཾ, ཀཱཡོ ཙ པན ཏེསཾ ཨཏིཝིཔྥཱརིཀོཝ ཧོཏི. ཨིཏི ཏེ ཀཱཡསྶ ནཱནཏྟཱ པཋམཛ྄ཛྷཱནཝསེན སཉྙཱཡ ཨེཀཏྟཱ ནཱནཏྟཀཱཡཱ ཨེཀཏྟསཉྙིནོཏི ཝེདིཏབྦཱ.

ཡཐཱ ¶ ཙ ཏེ, ཨེཝཾ ཙཏཱུསུ ཨཔཱཡེསུ སཏྟཱ. ནིརཡེསུ ཧི ཀེསཉྩི གཱཝུཏཾ, ཀེསཉྩི ཨཌྜྷཡོཛནཾ, ཀེསཉྩི ཡོཛནཾ ཨཏྟབྷཱཝོ ཧོཏི, དེཝདཏྟསྶ ¶ པན ཡོཛནསཏིཀོ ཛཱཏོ. ཏིརཙྪཱནེསུཔི ཀེཙི ཁུདྡཀཱ, ཀེཙི མཧནྟཱ. པེཏྟིཝིསཡེསུཔི ཀེཙི སཊྛིཧཏྠཱ, ཀེཙི ཨསཱིཏིཧཏྠཱ ཧོནྟི, ཀེཙི སུཝཎྞཱ, ཀེཙི དུབྦཎྞཱ. ཏཐཱ ཀཱལཀཉྩིཀཱ ཨསུརཱ. ཨཔིཙེཏྠ དཱིགྷཔིཊྛིཀཔེཏཱ ནཱམ སཊྛིཡོཛནིཀཱཔི ཧོནྟི. སཉྙཱ པན སབྦེསམྤི ཨཀུསལཝིཔཱཀཱཧེཏུཀཱཝ ཧོཏི. ཨིཏི ཨཱཔཱཡིཀཱཔི ནཱནཏྟཀཱཡཱ ཨེཀཏྟསཉྙིནོཏྭེཝ སངྑྱཾ གཙྪནྟི.

ཨཱབྷསྶརཱཏི དཎྜཨུཀྐཱཡ ཨཙྩི ཝིཡ ཨེཏེསཾ སརཱིརཏོ ཨཱབྷཱ ཚིཛྫིཏྭཱ ཚིཛྫིཏྭཱ པཏནྟཱི ཝིཡ སརཏི ཝིསྶརཏཱིཏི ཨཱབྷསྶརཱ. ཏེསུ པཉྩཀནཡེ དུཏིཡཏཏིཡཛ྄ཛྷཱནདྭཡཾ པརིཏྟཾ བྷཱཝེཏྭཱ ཨུཔཔནྣཱ པརིཏྟཱབྷཱ ནཱམ ཧོནྟི, ཏེསཾ དྭེ ཀཔྤཱ ཨཱཡུཔྤམཱཎཾ. མཛ྄ཛྷིམཾ བྷཱཝེཏྭཱ ཨུཔཔནྣཱ ཨཔྤམཱཎཱབྷཱ ནཱམ ཧོནྟི, ཏེསཾ ཙཏྟཱརོ ཀཔྤཱ ཨཱཡུཔྤམཱཎཾ. པཎཱིཏཾ བྷཱཝེཏྭཱ ཨུཔཔནྣཱ ཨཱབྷསྶརཱ ནཱམ ཧོནྟི, ཏེསཾ ཨཊྛ ཀཔྤཱ ཨཱཡུཔྤམཱཎཾ. ཨིདྷ པན ཨུཀྐཊྛཔརིཙྪེདཝསེན སབྦེཝ ཏེ གཧིཏཱ. སབྦེསཉྷི ཏེསཾ ཀཱཡོ ཨེཀཝིཔྥཱརོཝ ཧོཏི, སཉྙཱ པན ཨཝིཏཀྐཝིཙཱརམཏྟཱ ཝཱ ཨཝིཏཀྐཨཝིཙཱརཱ ཝཱཏི ནཱནཱ.

སུབྷཀིཎྷཱཏི སུབྷེན ཝོཀིཎྞཱ ཝིཀིཎྞཱ, སུབྷེན སརཱིརཔྤབྷཱཝཎྞེན ཨེཀགྒྷནཱཏི ཨཏྠོ. ཨེཏེསཉྷི ན ཨཱབྷསྶརཱནཾ ཝིཡ ཚིཛྫིཏྭཱ ཚིཛྫིཏྭཱ པབྷཱ གཙྪཏི. པཉྩཀནཡེ པན པརིཏྟམཛ྄ཛྷིམཔཎཱིཏསྶ ཙཏུཏྠཛ྄ཛྷཱནསྶ ཝསེན སོལ༹སབཱཏྟིཾསཙཏུསྶཊྛིཀཔྤཱཡུཀཱ པརིཏྟཨཔྤམཱཎསུབྷཀིཎྷཱ ནཱམ ཧུཏྭཱ ནིབྦཏྟནྟི. ཨིཏི སབྦེཔི ¶ ཏེ ཨེཀཏྟཀཱཡཱ ཙེཝ ཙཏུཏྠཛ྄ཛྷཱནསཉྙཱཡ ¶ ཨེཀཏྟསཉྙིནོ ཙཱཏི ཝེདིཏབྦཱ. ཝེཧཔྥལཱཔི ཙཏུཏྠཝིཉྙཱཎཊྛིཏིམེཝ བྷཛནྟི. ཨསཉྙསཏྟཱ ཝིཉྙཱཎཱབྷཱཝཱ ཨེཏྠ སངྒཧཾ ན གཙྪནྟི, སཏྟཱཝཱསེསུ གཙྪནྟི.

སུདྡྷཱཝཱསཱ ཝིཝཊྚཔཀྑེ ཋིཏཱ ན སབྦཀཱལིཀཱ, ཀཔྤསཏསཧསྶམྤི ཨསངྑེཡྻམྤི བུདྡྷསུཉྙེ ལོཀེ ན ཨུཔྤཛྫནྟི. སོལ༹སཀཔྤསཧསྶཨབྦྷནྟརེ བུདྡྷེསུ ཨུཔྤནྣེསུཡེཝ ཨུཔྤཛྫནྟི. དྷམྨཙཀྐཔྤཝཏྟིསྶ བྷགཝཏོ ཁནྡྷཱཝཱརཊྛཱནསདིསཱ ཧོནྟི. ཏསྨཱ ནེཝ ཝིཉྙཱཎཊྛིཏིཾ ན སཏྟཱཝཱསཾ བྷཛནྟི. མཧཱསཱིཝཏྠེརོ པན ‘‘ན ཁོ པན སོ, སཱརིཔུཏྟ, ཨཱཝཱསོ སུལབྷརཱུཔོ, ཡོ མཡཱ ཨནཱཝུཏྠཔུབྦོ ཨིམིནཱ དཱིགྷེན ཨདྡྷུནཱ ཨཉྙཏྲ སུདྡྷཱཝཱསེཧི དེཝེཧཱི’’ཏི ¶ (མ. ནི. ༡.༡༦༠) ཨིམིནཱ སུཏྟེན སུདྡྷཱཝཱསཱཔི ཙཏུཏྠཝིཉྙཱཎཊྛིཏིཾ ཙཏུཏྠསཏྟཱཝཱསཉྩ བྷཛནྟཱིཏི ཝདཏི, ཏཾ ཨཔྤཏིབཱཧིཡཏྟཱ སུཏྟསྶ ཨནུཉྙཱཏཾ.

ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱཡཏནཾ ཡཐེཝ སཉྙཱཡ, ཨེཝཾ ཝིཉྙཱཎསྶཱཔི སུཁུམཏྟཱ ནེཝ ཝིཉྙཱཎཾ ནཱཝིཉྙཱཎཾ. ཏསྨཱ ཝིཉྙཱཎཊྛིཏཱིསུ ན ཝུཏྟཾ. དུཏིཡེ སམཱདྷིཔརིཀྑཱརཱཏི མགྒསམཱདྷིསྶ སམྦྷཱརཱ.

༤༦. ཏཏིཡེ སབྦེཔི རཱགཱདཡོ ཨནུཌཧནཊྛེན ཨགྒཱི. ཨཱཧུནེཡྻགྒཱིཏིཨཱདཱིསུ པནེཏྠ ཨཱཧུནཾ ཝུཙྩཏི སཀྐཱརོ, ཨཱཧུནཾ ཨརཧནྟཱིཏི ཨཱཧུནེཡྻཱ. མཱཏཱཔིཏརོ ཧི པུཏྟཱནཾ བཧུཔཀཱརཏྟཱ ཨཱཧུནཾ ཨརཧནྟི, ཏེསུ ཝིཔྤཊིཔཛྫམཱནཱ པུཏྟཱ ནིརཡཱདཱིསུ ནིབྦཏྟནྟི. ཏསྨཱ ཀིཉྩཱཔི མཱཏཱཔིཏརོ ན ¶ ཨནུཌཧནྟི, ཨནུཌཧནསྶ པན པཙྩཡཱ ཧོནྟི. ཨིཏི ཨནུཌཧནཊྛེནེཝ ཨཱཧུནེཡྻགྒཱིཏི ཝུཙྩནྟི. གཧཔཏཱིཏི པན གེཧསཱམིཀོ ཝུཙྩཏི, སོ མཱཏུགཱམསྶ སཡནཝཏྠཱལངྐཱརཱདིཨནུཔྤདཱནེན བཧུཔཀཱརོ. ཏཾ ཨཏིཙརནྟོ མཱཏུགཱམོ ནིརཡཱདཱིསུ ནིབྦཏྟཏི. ཏསྨཱ སོཔི པུརིམནཡེནེཝ ཨནུཌཧནཊྛེན གཧཔཏགྒཱིཏི ཝུཏྟོ. དཀྑིཎེཡྻགྒཱིཏི ཨེཏྠ པན དཀྑིཎཱཏི ཙཏྟཱརོ པཙྩཡཱ, བྷིཀྑུསངྒྷོ དཀྑིཎེཡྻོ. སོ ཧི གིཧཱིནཾ ཏཱིསུ སརཎེསུ པཉྩསུ སཱིལེསུ དསསུ སཱིལེསུ མཱཏཱཔིཏུཔཊྛཱནེ དྷམྨིཀསམཎབྲཱཧྨཎུཔཊྛཱནེཏི ཨེཝམཱདཱིསུ ཀལྱཱཎདྷམྨེསུ ནིཡོཛནེན བཧུཔཀཱརོ. ཏསྨིཾ མིཙྪཱཔཊིཔནྣཱ གིཧཱི ¶ བྷིཀྑུསངྒྷཾ ཨཀྐོསིཏྭཱ པརིབྷཱསིཏྭཱ ནིརཡཱདཱིསུ ནིབྦཏྟནྟི. ཏསྨཱ སོཔི པུརིམནཡེནེཝ ཨནུཌཧནཊྛེན དཀྑིཎེཡྻགྒཱིཏི ཝུཏྟོ. ཀཊྛཏོ ནིབྦཏྟོ པཱཀཏིཀོཝ ཨགྒི ཀཊྛགྒི ནཱམ.

༤༧. ཙཏུཏྠེ ཨུགྒཏསརཱིརསྶཱཏི སོ ཀིར བྲཱཧྨཎམཧཱསཱལོ ཨཏྟབྷཱཝེནཔི བྷོགེཧིཔི ཨུགྒཏོ སཱརཔྤཏྟོ ཨཧོསི, ཏསྨཱ ཨུགྒཏསརཱིརོཏྭེཝ པཉྙཱཡིཏྠ. ཨུཔཀྑཊོཏི པཙྩུཔཊྛིཏོ. ཐཱུཎཱུཔནཱིཏཱནཱིཏི ཡཱུཔསངྑཱཏཾ ཐཱུཎཾ ཨུཔནཱིཏཱནི. ཡཉྙཏྠཱཡཱཏི ཝདྷིཏྭཱ ཡཛནཏྠཱཡ. ཨུཔསངྐམཱིཏི སོ ¶ ཀིར སབྦཾ ཏཾ ཡཉྙསམྦྷཱརཾ སཛྫེཏྭཱ ཙིནྟེསི – ‘‘སམཎོ ཀིར གོཏམོ མཧཱཔཉྙོ, ཀིཾ ནུ ཁོ མེ ཡཉྙསྶ ཝཎྞཾ ཀཐེསྶཏི ཨུདཱཧུ ཨཝཎྞཾ, པུཙྪིཏྭཱ ཛཱནིསྶཱམཱི’’ཏི ཨིམིནཱ ཀཱརཎེན ཡེན བྷགཝཱ ཏེནུཔསངྐམི. ཨགྒིསྶ ¶ ཨཱདཱནནྟི ཡཉྙཡཛནཏྠཱཡ ནཝསྶ མངྒལགྒིནོ ཨཱདིཡནཾ. སབྦེན སབྦནྟི སབྦེན སུཏེན སབྦཾ སུཏཾ སམེཏི སཾསནྡཏི, ཨེཀསདིསཾ ཧོཏཱིཏི དསྶེཏི. སཏྠཱནཱིཏི ཝིཧིཾསནཊྛེན སཏྠཱནི ཝིཡཱཏི སཏྠཱནི. སཡཾ པཋམཾ སམཱརམྦྷཏཱིཏི ཨཏྟནཱཝ པཋམཏརཾ ཨཱརབྷཏི. ཧནྟུནྟི ཧནིཏུཾ.

པཧཱཏབྦཱཏི པརིཧརིཏབྦཱ. ཨཏོཧཡནྟི ཨཏོ ཧི མཱཏཱཔིཏིཏོ ཨཡཾ. ཨཱཧུཏོཏི ཨཱགཏོ. སམྦྷཱུཏོཏི ཨུཔྤནྣོ. ཨཡཾ ཝུཙྩཏི, བྲཱཧྨཎ, གཧཔཏགྒཱིཏི ཨཡཾ པུཏྟདཱརཱདིགཎོ ཡསྨཱ, གཧཔཏི, ཝིཡ གེཧསཱམིཀོ ཝིཡ ཧུཏྭཱ ཨགྒཏི ཝིཙརཏི, ཏསྨཱ གཧཔཏགྒཱིཏི ཝུཙྩཏི. ཨཏྟཱནནྟི ཙིཏྟཾ. དམེནྟཱིཏི ཨིནྡྲིཡདམནེན དམེནྟི. སམེནྟཱིཏི རཱགཱདིསམནེན སམེནྟི. ཏེསཉྙེཝ པརིནིབྦཱཔནེན པརིནིབྦཱཔེནྟི. ནིཀྑིཔིཏབྦོཏི ཡཐཱ ན ཝིནསྶཏི, ཨེཝཾ ཋཔེཏབྦོ. ཨུཔཝཱཡཏནྟི ཨུཔཝཱཡཏུ. ཨེཝཉྩ པན ཝཏྭཱ བྲཱཧྨཎོ སབྦེསམྤི ཏེསཾ པཱཎཱནཾ ཛཱིཝིཏཾ དཏྭཱ ཡཉྙསཱལཾ ཝིདྡྷཾསེཏྭཱ སཏྠུ སཱསནེ ཨོཔཱནབྷཱུཏོ ཨཧོསཱིཏི.

༤༨-༤༩. པཉྩམེ ¶ ཨམཏོགདྷཱཏི ནིབྦཱནཔཏིཊྛཱ. ཨམཏཔརིཡོསཱནཱཏི ནིབྦཱནཱཝསཱནཱ. ཚཊྛེ མེཐུནདྷམྨསམཱཔཏྟིཡཱཏི མེཐུནདྷམྨེན སམངྒིབྷཱཝཏོ. ནྷཱརུདདྡུལནྟི ནྷཱརུཁཎྜཾ ནྷཱརུཝིལེཁནཾ ཝཱ. ཨནུསནྡཏཱིཏི ¶ པཝཏྟཏི. ནཏྠི མེ པུབྦེནཱཔརཾ ཝིསེསོཏི ནཏྠི མཡ྄ཧཾ པུབྦེན ཨབྷཱཝིཏཀཱལེན སདྡྷིཾ ཨཔརཾ བྷཱཝིཏཀཱལེ ཝིསེསོ. ལོཀཙིཏྲེསཱུཏི ཏིདྷཱཏུཀལོཀསནྣིཝཱསསངྑཱཏེསུ ལོཀཙིཏྲེསུ. ཨཱལསྱེཏི ཨཱལསིཡབྷཱཝེ. ཝིསྶཊྛིཡེཏི ཝིསྶཊྛབྷཱཝེ. ཨནནུཡོགེཏི ཡོགསྶ ཨནནུཡུཉྫནེ. ཨཧངྐཱརམམངྐཱརམཱནཱཔགཏནྟི ཨཧངྐཱརདིཊྛིཏོ ཙ མམངྐཱརཏཎྷཱཏོ ཙ ནཝཝིདྷམཱནཏོ ཙ ཨཔགཏཾ. ཝིདྷཱསམཏིཀྐནྟནྟི ཏིསྶོ ཝིདྷཱ ཨཏིཀྐནྟཾ. སནྟནྟི ཏཔྤཙྩནཱིཀཀིལེསེཧི སནྟཾ. སུཝིམུཏྟནྟི པཉྩཧི ཝིམུཏྟཱིཧི སུཊྛུ ཝིམུཏྟཾ.

༥༠. སཏྟམེ ¶ ཨུཔསངྐམཱིཏི བྷུཏྟཔཱཏརཱསོ དཱསཀམྨཀརཔརིཝུཏོ ཨུཔསངྐམི. བྷཝམྤིནོཏི བྷཝམྤི ནུ. བྲཧྨཙཱརཱི པཊིཛཱནཱཏཱིཏི ‘‘ཨཧཾ བྲཧྨཙཱརཱི’’ཏི ཨེཝཾ བྲཧྨཙརིཡཝཱསཾ པཊིཛཱནཱཏཱིཏི པུཙྪཏི. ཨེཝཾ ཀིརསྶ ཨཧོསི – ‘‘བྲཱཧྨཎསམཡེ ཝེདཾ ཨུགྒཎྷནྟཱ ཨཊྛཙཏྟཱལཱིས ཝསྶཱནི བྲཧྨཙརིཡཾ ཙརནྟི. སམཎོ པན གོཏམོ ཨགཱརཾ ཨཛ྄ཛྷཱཝསནྟོ ཏཱིསུ པཱསཱདེསུ ཏིཝིདྷནཱཊཀརཏིཡཱ ཨབྷིརམི, ཨིདཱནི ཀིཾ ནུ ཁོ ཝཀྑཏཱི’’ཏི ཨིམམཏྠཾ སནྡྷཱཡེཝཾ པུཙྪཏི. ཏཏོ བྷགཝཱ མནྟེན ཀཎྷསཔྤཾ གཎྷནྟོ ཝིཡ ཨམིཏྟཾ གཱིཝཱཡ པཱདེན ཨཀྐམནྟོ ཝིཡ ཨཏྟནོ སཾཀིལེསཀཱལེ ཚབྦསྶཱནི པདྷཱནཙརིཡཱཡ རཛྫསུཁཾ ཝཱ པཱསཱདེསུ ནཱཊཀསམྤཏྟིཾ ཝཱ ཨཱརབྦྷ ཝིཏཀྐམཏྟསྶཱཔི ཨནུཔྤནྣབྷཱཝཾ སནྡྷཱཡ སཱིཧནཱདཾ ནདནྟོ ཡཉྷི ཏཾ བྲཱཧྨཎཱཏིཨཱདིམཱཧ. ཏཏྠ ¶ དྭཡཾདྭཡསམཱཔཏྟིནྟི དྭཱིཧི དྭཱིཧི སམཱཔཛྫིཏབྦབྷཱཝཾ. དུཀྑསྨཱཏི སཀལཝཊྚདུཀྑཏོ. སཉྫགྒྷཏཱིཏི ཧསིཏཀཐཾ ཀཐེཏི. སཾཀཱིལ༹ཏཱིཏི ཀེལི༹ཾ ཀརོཏི. སཾཀེལཱ༹ཡཏཱིཏི མཧཱཧསིཏཾ ཧསཏི. ཙཀྑུནཱ ཙཀྑུནྟི ཨཏྟནོ ཙཀྑུནཱ ཏསྶཱ ཙཀྑུཾ པཊིཝིཛ྄ཛྷིཏྭཱ ཨུཔནིཛ྄ཛྷཱཡཏི. ཏིརོཀུཊྚཾ ཝཱ ཏིརོཔཱཀཱརཾ ཝཱཏི པརཀུཊྚེ ཝཱ པརཔཱཀཱརེ ¶ ཝཱ. དེཝོཏི ཨེཀོ དེཝརཱཛཱ. དེཝཉྙཏརོཏི ཨཉྙཏརོ དེཝཔུཏྟོ. ཨནུཏྟརཾ སམྨཱསམྦོདྷིནྟི ཨརཧཏྟཉྩེཝ སབྦཉྙུཏཉྙཱཎཉྩ.

༥༡. ཨཊྛམེ སཾཡོགཝིསཾཡོགནྟི སཾཡོགཝིསཾཡོགསཱདྷཀཾ. དྷམྨཔརིཡཱཡནྟི དྷམྨཀཱརཎཾ. ཨཛ྄ཛྷཏྟཾ ཨིཏྠིནྡྲིཡནྟི ནིཡཀཛ྄ཛྷཏྟེ ཨིཏྠིབྷཱཝཾ. ཨིཏྠིཀུཏྟནྟི ཨིཏྠིཀིརིཡཾ. ཨིཏྠཱཀཔྤནྟི ནིཝཱསནཔཱརུཔནཱདིཨིཏྠིཨཱཀཔྤཾ. ཨིཏྠིཝིདྷནྟི ཨིཏྠིཡཱ མཱནཝིདྷཾ. ཨིཏྠིཚནྡནྟི ཨིཏྠིཡཱ ཨཛ྄ཛྷཱསཡཙྪནྡཾ. ཨིཏྠིསྶརནྟི ཨིཏྠིསདྡཾ. ཨིཏྠཱལངྐཱརནྟི ཨིཏྠིཡཱ པསཱདྷནབྷཎྜཾ. པུརིསིནྡྲིཡཱདཱིསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. བཧིདྡྷཱ སཾཡོགནྟི པུརིསེན སདྡྷིཾ སམཱགམཾ. ཨཏིཝཏྟཏཱིཏི ཨནབྷིརཏཱཏི ཨེཝཾ ཝུཏྟཱཡ བལཝཝིཔསྶནཱཡ ཨརིཡམགྒཾ པཏྭཱ ཨཏིཝཏྟཏི. ཨིམསྨིཾ ¶ སུཏྟེ ཝཊྚཝིཝཊྚཾ ཀཐིཏཾ.

༥༢. ནཝམེ ¶ སཱཔེཁོཏི སཏཎྷོ. པཊིབདྡྷཙིཏྟོཏི ཝིཔཱཀེ བདྡྷཙིཏྟོ. སནྣིདྷིཔེཁོཏི ནིདྷཱནཔེཁོ ཧུཏྭཱ. པེཙྩཱཏི པརལོཀཾ གནྟྭཱ. ཏཾ ཀམྨཾ ཁེཔེཏྭཱཏི ཏཾ ཀམྨཝིཔཱཀཾ ཁེཔེཏྭཱ. ཨིདྡྷིནྟི ཝིཔཱཀིདྡྷིཾ. ཡསནྟི པརིཝཱརསམྤདཾ. ཨཱདྷིཔཙྩནྟི ཛེཊྛབྷཱཝཀཱརཎཾ. ཨཱགནྟཱ ཨིཏྠཏྟནྟི ཨིཏྠབྷཱཝཾ ཨིམེ པཉྩཀྑནྡྷེ པུན ཨཱགནྟཱ, ན ཏཏྲཱུཔཔཏྟིཀོ ན ཨུཔརཱུཔཔཏྟིཀོ, ཧེཊྛཱགཱམཱིཡེཝ ཧོཏཱིཏི ཨཏྠོ. སཱཧུ དཱནནྟི དཱནཾ ནཱམེཏཾ སཱདྷུ བྷདྡཀཾ སུནྡརཾ. ཏཱནི མཧཱཡཉྙཱནཱིཏི ཏཱནི སཔྤིནཝནཱིཏདདྷིམདྷུཕཱཎིཏཱདཱིཧི ནིཊྛཱནཾ གཏཱནི མཧཱདཱནཱནི. ཙིཏྟཱལངྐཱརཙིཏྟཔརིཀྑཱརནྟི སམཐཝིཔསྶནཱཙིཏྟསྶ ཨལངྐཱརབྷཱུཏཉྩེཝ པརིཝཱརབྷཱུཏཉྩ. བྲཧྨཀཱཡིཀཱནཾ དེཝཱནཾ སཧབྱཏནྟི ན སཀྐཱ ཏཏྠ དཱནེན ཨུཔཔཛྫིཏུཾ. ཡསྨཱ པན ཏཾ སམཐཝིཔསྶནཱཙིཏྟསྶ ཨལངྐཱརབྷཱུཏཾ, ཏསྨཱ ཏེན དཱནཱལངྐཏེན ཙིཏྟེན ཛྷཱནཉྩེཝ ཨརིཡམགྒཉྩ ནིབྦཏྟེཏྭཱ ཛྷཱནེན ཏཏྠ ཨུཔཔཛྫཏི. ཨནཱགཱམཱི ཧོཏཱིཏི ཛྷཱནཱནཱགཱམཱི ནཱམ ཧོཏི. ཨནཱགནྟཱ ཨིཏྠཏྟནྟི པུན ཨིཏྠབྷཱཝཾ ན ཨཱགནྟཱ, ཨུཔརཱུཔཔཏྟིཀོ ¶ ཝཱ ཏཏྲཱུཔཔཏྟིཀོ ཝཱ ཧུཏྭཱ ཏཏྠེཝ པརིནིབྦཱཡཏི. ཨིཏི ཨིམེསུ དཱནེསུ པཋམཾ ཏཎྷུཏྟརིཡདཱནཾ, དུཏིཡཾ ཙིཏྟཱིཀཱརདཱནཾ, ཏཏིཡཾ ཧིརོཏྟཔྤདཱནཾ, ཙཏུཏྠཾ ནིརཝསེསདཱནཾ ¶ , པཉྩམཾ དཀྑིཎེཡྻདཱནཾ, ཚཊྛཾ སོམནསྶུཔཝིཙཱརདཱནཾ, སཏྟམཾ ཨལངྐཱརཔརིཝཱརདཱནཾ ནཱམཱཏི.

༥༣. དསམཾ ཨཏྠུཔྤཏྟིཝསེན དེསིཏཾ. སཏྠཱ ཀིར ཝུཏྠཝསྶོ པཝཱརེཏྭཱ དྭེ ཨགྒསཱཝཀེ ཨོཧཱཡ ‘‘དཀྑིཎཱགིརིཾ ཙཱརིཀཾ གམིསྶཱམཱི’’ཏི ནིཀྑམི, རཱཛཱ པསེནདི ཀོསལོ, ཨནཱཐཔིཎྜིཀོ གཧཔཏི, ཝིསཱཁཱ མཧཱཨུཔཱསིཀཱ, ཨཉྙེ ཙ བཧུཛནཱ དསབལཾ ནིཝཏྟེཏུཾ ནཱསཀྑིཾསུ. ཨནཱཐཔིཎྜིཀོ གཧཔཏི ‘‘སཏྠཱརཾ ནིཝཏྟེཏུཾ ནཱསཀྑི’’ནྟི རཧོ ཙིནྟཡམཱནོ ནིསཱིདི. ཨཐ ནཾ པུཎྞཱ ནཱམ དཱསཱི དིསྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཏེ, སཱམི, ན པུབྦེ ཝིཡ ཨིནྡྲིཡཱནི ཝིཔྤསནྣཱནཱི’’ཏི པུཙྪི. ཨཱམ, པུཎྞེ, སཏྠཱ ཙཱརིཀཾ པཀྐནྟོ, ཏམཧཾ ནིཝཏྟེཏུཾ ནཱསཀྑིཾ. ན ཁོ པན སཀྐཱ ཛཱནིཏུཾ པུན སཱིགྷཾ ཨཱགཙྪེཡྻ ཝཱ ན ཝཱ, ཏེནཱཧཾ ཙིནྟཡམཱནོ ནིསིནྣོཏི. སཙཱཧཾ དསབལཾ ནིཝཏྟེཡྻཾ, ཀིཾ མེ ཀརེཡྻཱསཱིཏི? བྷུཛིསྶཾ ཏཾ ཀརིསྶཱམཱིཏི. སཱ གནྟྭཱ སཏྠཱརཾ ཝནྡིཏྭཱ ‘‘ནིཝཏྟཐ, བྷནྟེ’’ཏི ཨཱཧ. མམ ནིཝཏྟནཔཙྩཡཱ ¶ ཏྭཾ ཀིཾ ཀརིསྶསཱིཏི? ཏུམྷེ, བྷནྟེ, མམ པརཱདྷཱིནབྷཱཝཾ ཛཱནཱཐ, ཨཉྙཾ ཀིཉྩི ཀཱཏུཾ ན སཀྐོམི, སརཎེསུ པན པཏིཊྛཱཡ པཉྩ སཱིལཱནི རཀྑིསྶཱམཱིཏི. སཱདྷུ སཱདྷུ པུཎྞེཏི, སཏྠཱ དྷམྨགཱརཝེན ཨེཀཔདསྨིཉྙེཝ ནིཝཏྟི. ཝུཏྟཉྷེཏཾ – ‘‘དྷམྨགརུ, བྷིཀྑཝེ, ཏཐཱགཏོ དྷམྨགཱརཝོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༩༩).

སཏྠཱ ནིཝཏྟིཏྭཱ ཛེཏཝནམཧཱཝིཧཱརཾ པཱཝིསི. མཧཱཛནོ པུཎྞཱཡ སཱདྷུཀཱརསཧསྶཱནི ཨདཱསི. སཏྠཱ ཏསྨིཾ སམཱགམེ དྷམྨཾ དེསེསི, ཙཏུརཱསཱིཏིཔཱཎསཧསྶཱནི ¶ ཨམཏཔཱནཾ པིཝིཾསུ. པུཎྞཱཔི སེཊྛིནཱ ཨནུཉྙཱཏཱ བྷིཀྑུནིཨུཔསྶཡཾ གནྟྭཱ པབྦཛི. སམྨཱསམྦུདྡྷོ སཱརིཔུཏྟམོགྒལླཱནེ ཨཱམནྟེཏྭཱ ‘‘ཨཧཾ ཡཾ དིསཾ ཙཱརིཀཱཡ ནིཀྑནྟོ, ཏཏྠ ན གཙྪཱམི. ཏུམྷེ ཏུམྷཱཀཾ པརིསཱཡ སདྡྷིཾ ཏཾ དིསཾ ཙཱརིཀཾ གཙྪཐཱ’’ཏི ཝཏྭཱ ཨུཡྻོཛེསི. ཨིམིསྶཾ ཨཏྠུཔྤཏྟིཡཾ ཨེཀཾ སམཡཾ ཨཱཡསྨཱ སཱརིཔུཏྟོཏིཨཱདི ཝུཏྟཾ.

ཏཏྠ ཝེལུ༹ཀཎྜཀཱིཏི ཝེལུ༹ཀཎྚཀནགརཝཱསིནཱི. ཏསྶ ཀིར ནགརསྶ པཱཀཱརགུཏྟཏྠཱཡ པཱཀཱརཔརིཡནྟེན ཝེལཱུ༹ རོཔིཏཱ, ཏེནསྶ ཝེལུ༹ཀཎྚཀནྟེཝ ¶ ནཱམཾ ཛཱཏཾ. པཱརཱཡནནྟི ནིབྦཱནསངྑཱཏཔཱརཾ ཨཡནཏོ པཱརཱཡནནྟི ལདྡྷཝོཧཱརཾ དྷམྨཾ. སརེན བྷཱསཏཱིཏི སཏྟབྷཱུམིཀསྶ པཱསཱདསྶ ཨུཔརིམཏལེ སུསཾཝིཧིཏཱརཀྑཊྛཱནེ ནིསིནྣཱ སམཱཔཏྟིབལེན རཏྟིབྷཱགཾ ཝཱིཏིནཱམེཏྭཱ སམཱཔཏྟིཏོ ཝུཊྛཱཡ ‘‘ཨིམཾ རཏྟཱཝསེསཾ ཀཏརཱཡ རཏིཡཱ ཝཱིཏིནཱམེསྶཱམཱི’’ཏི ཙིནྟེཏྭཱ ‘‘དྷམྨརཏིཡཱ’’ཏི ཀཏསནྣིཊྛཱནཱ ཏཱིཎི ཕལཱནི པཏྟཱ ཨརིཡསཱཝིཀཱ ཨཌྜྷཏེཡྻགཱཐཱསཏཔརིམཱཎཾ པཱརཱཡནསུཏྟཾ མདྷུརེན སརབྷཉྙེན བྷཱསཏི. ཨསྶོསི ཁོཏི ཨཱཀཱསཊྛཀཝིམཱནཱནི པརིཧརིཏྭཱ ཏསྶ པཱསཱདསྶ ཨུཔརིབྷཱགཾ གཏེན མགྒེན ནརཝཱཧནཡཱནཾ ཨཱརུཡ྄ཧ གཙྪམཱནོ ཨསྶོསི. ཀཐཱཔརིཡོསཱནཾ ཨཱགམཡམཱནོ ཨཊྛཱསཱིཏི ‘‘ཀིཾ སདྡོ ཨེས བྷཎེ’’ཏི པུཙྪིཏྭཱ ‘‘ནནྡམཱཏཱཡ ཨུཔཱསིཀཱཡ སརབྷཉྙསདྡོ’’ཏི ཝུཏྟེ ཨོཏརིཏྭཱ ‘‘ཨིདམཝོཙཱ’’ཏི ཨིདཾ དེསནཱཔརིཡོསཱནཾ ཨོལོཀེནྟོ ཨཝིདཱུརཊྛཱནེ ཨཱཀཱསེ ཨཊྛཱསི.

སཱདྷུ བྷགིནི, སཱདྷུ བྷགིནཱིཏི ‘‘སུགྒཧིཏཱ ཏེ བྷགིནི དྷམྨདེསནཱ ¶ སུཀཐིཏཱ, པཱསཱཎཀཙེཏིཡེ ནིསཱིདིཏྭཱ སོལ༹སནྣཾ པཱརཱཡནིཀབྲཱཧྨཎཱནཾ སམྨཱསམྦུདྡྷེན ཀཐིཏདིཝསེ ཙ ཨཛྫ ཙ ན ཀིཉྩི ཨནྟརཾ པསྶཱམི, མཛ྄ཛྷེ བྷིནྣསུཝཎྞཾ ཝིཡ ཏེ སཏྠུ ཀཐིཏེན སདྡྷིཾ སདིསམེཝ ཀཐིཏ’’ནྟི ཝཏྭཱ སཱདྷུཀཱརཾ དདནྟོ ཨེཝམཱཧ. ཀོ པནེསོ བྷདྲམུཁཱཏི ཨིམསྨིཾ སུསཾཝིཧིཏཱརཀྑཊྛཱནེ ¶ ཨེཝཾ མཧནྟེན སདྡེན ཀོ ནཱམེས, བྷདྲམུཁ, ལདྡྷམུཁ, ཀིཾ ནཱགོ སུཔཎྞོ དེཝོ མཱརོ བྲཧྨཱཏི སུཝཎྞཔཊྚཝཎྞཾ ཝཱཏཔཱནཾ ཝིཝརིཏྭཱ ཝིགཏསཱརཛྫཱ ཏཱིཎི ཕལཱནི པཏྟཱ ཨརིཡསཱཝིཀཱ ཝེསྶཝཎེན སདྡྷིཾ ཀཐཡམཱནཱ ཨེཝམཱཧ. ཨཧཾ ཏེ བྷགིནི བྷཱཏཱཏི སཡཾ སོཏཱཔནྣཏྟཱ ཨནཱགཱམིཨརིཡསཱཝིཀཾ ཛེཊྛིཀཾ མཉྙམཱནོ ‘‘བྷགིནཱི’’ཏི ཝཏྭཱ པུན ཏཾ པཋམཝཡེ ཋིཏཏྟཱ ཨཏྟནོ ཀནིཊྛཾ, ཨཏྟཱནཾ པན ནཝུཏིཝསྶསཏསཧསྶཱཡུཀཏྟཱ མཧལླཀཏརཾ མཉྙམཱནོ ‘‘བྷཱཏཱ’’ཏི ཨཱཧ. སཱདྷུ བྷདྲམུཁཱཏི, བྷདྲམུཁ, སཱདྷུ སུནྡརཾ, སྭཱགམནཾ ཏེ ཨཱགམནཾ, ཨཱགནྟུཾ ཡུཏྟཊྛཱནམེཝསི ཨཱགཏོཏི ཨཏྠོ. ཨིདཾ ཏེ ཧོཏུ ཨཱཏིཐེཡྻནྟི ཨིདམེཝ དྷམྨབྷཎནཾ ཏཝ ཨཏིཐིཔཎྞཱཀཱརོ ཧོཏུ, ན ཧི ཏེ ཨཉྙཾ ཨིཏོ ཨུཏྟརིཏརཾ དཱཏབྦཾ པསྶཱམཱིཏི ཨདྷིཔྤཱཡོ ¶ . ཨེཝཉྩེཝ མེ བྷཝིསྶཏི ཨཱཏིཐེཡྻནྟི ཨེཝཾ ཨཏྟནོ པཏྟིདཱནཾ ཡཱཙིཏྭཱ ‘‘ཨཡཾ ཏེ དྷམྨཀཐིཀསཀྐཱརོ’’ཏི ཨཌྜྷཏེལ༹སཱནི ཀོཊྛསཏཱནི རཏྟསཱལཱིནཾ པཱུརེཏྭཱ ‘‘ཡཱཝཱཡཾ ཨུཔཱསིཀཱ ཙརཏི, ཏཱཝ མཱ ཁཡཾ གམིཾསཱུ’’ཏི ཨདྷིཊྛཧིཏྭཱ པཀྐཱམི. ཡཱཝ ཨུཔཱསིཀཱ ཨཊྛཱསི, ཏཱཝ ཀོཊྛཱནཾ ཧེཊྛིམཏལཾ ¶ ནཱམ དཊྛུཾ ནཱསཀྑིཾསུ. ཏཏོ པཊྛཱཡ ‘‘ནནྡམཱཏཱཡ ཀོཊྛཱགཱརཾ ཝིཡཱ’’ཏི ཝོཧཱརོ ཨུདཔཱདི.

ཨཀཏཔཱཏརཱསོཏི ཨབྷུཏྟཔཱཏརཱསོ. པུཉྙནྟི པུབྦཙེཏནཱ ཙ མུཉྩནཙེཏནཱ ཙ. པུཉྙམཧཱིཏི ཨཔརཙེཏནཱ. སུཁཱཡ ཧོཏཱུཏི སུཁཏྠཱཡ ཧིཏཏྠཱཡ ཧོཏུ. ཨེཝཾ ཨཏྟནོ དཱནེ ཝེསྶཝཎསྶ པཏྟིཾ ཨདཱསི.

པཀརཎེཏི ཀཱརཎེ. ཨོཀྐསྶ པསཡ྄ཧཱཏི ཨཱཀཌྜྷིཏྭཱ ཨབྷིབྷཝིཏྭཱ. ཡཀྑཡོནིནྟི བྷུམྨདེཝཏཱབྷཱཝཾ. ཏེནེཝ པུརིམེན ཨཏྟབྷཱཝེན ཨུདྡསྶེཏཱིཏི པུརིམསརཱིརསདིསམེཝ སརཱིརཾ མཱཔེཏྭཱ ཨལངྐཏཔཊིཡཏྟོ སིརིགབྦྷསཡནཏལེ ཨཏྟཱནཾ དསྶེཏི. ཨུཔཱསིཀཱ པཊིདེསིཏཱཏི ཨུཔཱསིཀཱ ཨཧནྟི ཨེཝཾ ཨུཔཱསིཀཱབྷཱཝཾ དེསེསིཾ. ཡཱཝདེཏི ཡཱཝདེཝ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

༥༤. ཚཊྛཝགྒསྶ ¶ ¶ པཋམེ ཨབྱཱཀཏཝཏྠཱུསཱུཏི ཨེཀཾསཱདིཝསེན ཨཀཐིཏཝཏྠཱུསུ. ཏཐཱགཏོཏི སཏྟོ. དིཊྛིགཏམེཏནྟི མིཙྪཱདིཊྛིམཏྟཀམེཏཾ, ན ཏཱཡ དིཊྛིཡཱ གཧིཏསཏྟོ ནཱམ ཨཏྠི. པཊིཔདནྟི ¶ ཨརིཡམགྒཾ. ན ཚམྦྷཏཱིཏི དིཊྛིཝསེན ན ཀམྤཏི. སེསཔདེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཏཎྷཱགཏནྟི དིཊྛིཏཎྷཱ. སཉྙཱགཏཱདཱིསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. དིཊྛིསཉྙཱ ཨེཝ ཧེཏྠ སཉྙཱགཏཾ, དིཊྛིནིསྶིཏམཱནོཡེཝ དིཊྛིམཉྙིཏམེཝ ཝཱ མཉྙིཏཾ, དིཊྛིཔཔཉྩོཝ པཔཉྩིཏཾ, དིཊྛུཔཱདཱནམེཝ ཨུཔཱདཱནཾ, དིཊྛིཡཱ ཝིརཱུཔཾ པཊིསརཎབྷཱཝོཡེཝ ཝིཔྤཊིསཱརོ ནཱམཱཏི ཝེདིཏབྦོ. ཨེཏྠ ཙ དིཊྛིགྒཧཎེན དྭཱསཊྛི དིཊྛིཡོ, དིཊྛིནིརོདྷགཱམིནིཔཊིཔདཱགཧཎེན སོཏཱཔཏྟིམགྒོ གཧིཏོཏི.

༥༥. དུཏིཡེ པུརིསགཏིཡོཏི པུརིསསྶ ཉཱཎགཏིཡོ. ཨནུཔཱདཱཔརིནིབྦཱནནྟི ཨཔཙྩཡནིབྦཱནཾ. ནོ ཙསྶཱཏི ཨཏཱིཏེ ཨཏྟབྷཱཝནིབྦཏྟཀཾ ཀམྨཾ ནོ ཙེ ཨབྷཝིསྶ. ནོ ཙ མེ སིཡཱཏི ཨེཏརཧི མེ ཨཡཾ ཨཏྟབྷཱཝོ ན སིཡཱ. ན བྷཝིསྶཏཱིཏི ཨེཏརཧི མེ ཨནཱགཏཏྟབྷཱཝནིབྦཏྟཀཾ ཀམྨཾ ན བྷཝིསྶཏི. ན ཙ མེ བྷཝིསྶཏཱིཏི ཨནཱགཏེ མེ ཨཏྟབྷཱཝོ ན བྷཝིསྶཏི. ཡདཏྠི ཡཾ བྷཱུཏནྟི ཡཾ ཨཏྠི ཡཾ བྷཱུཏཾ པཙྩུཔྤནྣཀྑནྡྷཔཉྩཀཾ. ཏཾ པཛཧཱམཱིཏི ཨུཔེཀྑཾ པཊིལབྷཏཱིཏི ཏཾ ཏཏྠ ཚནྡརཱགཔྤཧཱནེན པཛཧཱམཱིཏི ཝིཔསྶནུཔེཀྑཾ པཊིལབྷཏི. བྷཝེ ན རཛྫཏཱིཏི ཨཏཱིཏེ ཁནྡྷཔཉྩཀེ ཏཎྷཱདིཊྛཱིཧི ན རཛྫཏི. སམྦྷཝེ ན རཛྫཏཱིཏི ཨནཱགཏེཔི ཏཐེཝ ན རཛྫཏི. ཨཏྠུཏྟརི ¶ པདཾ སནྟནྟི ཨུཏྟརི སནྟཾ ནིབྦཱནཔདཾ ནཱམ ཨཏྠི. སམྨཔྤཉྙཱཡ པསྶཏཱིཏི ཏཾ སཧཝིཔསྶནཱཡ མགྒཔཉྙཱཡ སམྨཱ པསྶཏི. ན སབྦེན སབྦནྟི ཨེཀཙྩཱནཾ ཀིལེསཱནཾ ཨཔྤཧཱིནཏྟཱ སཙྩཔཊིཙྪཱདཀསྶ ཏམསྶ སབྦསོ ཨཝིདྡྷཾསིཏཏྟཱ ན སབྦཱཀཱརེན སབྦཾ. ཧཉྙམཱནེཏི སཎྜཱསེན གཧེཏྭཱ མུཊྛིཀཱཡ ཀོཊྚིཡམཱནེ. ཨནྟརཱཔརིནིབྦཱཡཱིཏི ཨུཔཔཏྟིསམནནྟརཏོ པཊྛཱཡ ཨཱཡུནོ ཝེམཛ྄ཛྷཾ ཨནཏིཀྐམིཏྭཱ ཨེཏྠནྟརེ ཀིལེསཔརིནིབྦཱནེན པརིནིབྦུཏོ ཧོཏི. ཨནུཔཧཙྩ ཏལནྟི ཨཱཀཱསཏལཾ ཨནུཔཧཙྩ ཨནཏིཀྐམིཏྭཱ ¶ , བྷཱུམིཾ ཨཔྤཏྭཱ ཨཱཀཱསེཡེཝ ནིབྦཱཡེཡྻཱཏི ¶ ཨིམཱཧི ཏཱིཧི ཨུཔམཱཧི ཏཡོ ཨནྟརཱཔརིནིབྦཱཡཱི དསྶིཏཱ.

ཨུཔཧཙྩཔརིནིབྦཱཡཱིཏི ཨཱཡུཝེམཛ྄ཛྷཾ ཨཏིཀྐམིཏྭཱ པཙྪིམཀོཊིཾ ཨཔྤཏྭཱ པརིནིབྦུཏོ ཧོཏི. ཨུཔཧཙྩ ཏལནྟི ཛལམཱནཱ གནྟྭཱ ཨཱཀཱསཏལཾ ཨཏིཀྐམིཏྭཱ པཐཝཱིཏལཾ ཝཱ ཨུཔཧནིཏྭཱ པཐཝིཡཾ པཏིཏམཏྟཱཝ ནིབྦཱཡེཡྻ. ཨསངྑཱརེན ཨཔྤཡོགེན ཀིལེསེ ཁེཔེཏྭཱ པརིནིབྦཱཡཱིཏི ཨསངྑཱརཔརིནིབྦཱཡཱི. སསངྑཱརེན སཔྤཡོགེན ཀིལེསེ ཁེཔེཏྭཱ པརིནིབྦཱཡཱིཏི སསངྑཱརཔརིནིབྦཱཡཱི. གཙྪནྟི ནིརཱརཀྑཾ ཨརཉྙཾ. དཱཡནྟི སཱརཀྑཾ ཨབྷཡཏྠཱཡ དིནྣཾ ཨརཉྙཾ. སེསམེཏྠ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝ. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཨརིཡཔུགྒལཱཝ ཀཐིཏཱཏི.

༥༦. ཏཏིཡེ ¶ བྷིཀྑུནིཡོཏི མཧཱཔཛཱཔཏིཡཱ པརིཝཱརཱ པཉྩསཏཱ བྷིཀྑུནིཡོ. ཝིམུཏྟཱཏི པཉྩཧི ཝིམུཏྟཱིཧི ཝིམུཏྟཱ. ཨནུཔཱདིསེསཱཏི ཨུཔཱདཱནསེསཾ ཨཊྛཔེཏྭཱ པཉྩཧི ཝིམུཏྟཱིཧི ཨནཝསེསཱཧིཔི ཝིམུཏྟཱ. སཨུཔཱདིསེསེ ཝཱ སཨུཔཱདིསེསོཏི སཨུཔཱདཱནསེསེ པུགྒལེ ‘‘སཨུཔཱདཱནསེསོ ཨཡ’’ནྟི. ཨིཏརསྨིམྤི ཨེསེཝ ནཡོ. ཏིསྶོཏི ཐེརསྶ སདྡྷིཝིཧཱརིཀབྲཧྨཱ. ཨནུལོམིཀཱནཱིཏི པཊིཔཏྟིཡཱ ཨནུལོམཱནི ཝིཝིཏྟཱནི ཨནྟིམཔརིཡནྟིམཱནི. ཨིནྡྲིཡཱནཱིཏི སདྡྷཱདཱིནི ཝིཔསྶནིནྡྲིཡཱནི. སམནྣཱནཡམཱནོཏི སམནྣཱཧཱརེ ཋཔཡམཱནོ. ན ཧི པན ཏེཏི ཨིདཾ ཀསྨཱ ཨཱརབྷི? སཏྟམསྶ པུགྒལསྶ དསྶནཏྠཾ. སཏྟམོ ཧི སདྡྷཱནུསཱརིཔུགྒལོ ན དསྶིཏོ. ཨཐ བྷགཝཱ བལཝཝིཔསྶཀཝསེན ཏཾ དསྶེནྟོ ཨེཝམཱཧ. ཏཏྠ སབྦནིམིཏྟཱནནྟི སབྦེསཾ ནིཙྩནིམིཏྟཱདཱིནཾ. ཨནིམིཏྟནྟི བལཝཝིཔསྶནཱསམཱདྷིཾ.

༥༧. ཙཏུཏྠེ མཙྪརཱིཏི པཉྩམཙྪེརཡུཏྟོ. ཀདརིཡོཏི ཐདྡྷམཙྪརིཡོ, པརེསཾ དིཡྻམཱནམྤི ཝཱརེཏི. ཨནུཔྤདཱནརཏོཏི པུནཔྤུནཾ དཱནཾ དདམཱནོཝ རམཏི. ཨནུཀམྤནྟཱཏི ‘‘ཀོ ཨཛྫ ཨམྷེཧི ཨནུགྒཧེཏབྦོ, ཀསྶ དེཡྻདྷམྨཾ ཝཱ པཊིགྒཎྷེཡྻཱམ, དྷམྨཾ ཝཱ དེསེཡྻཱམཱ’’ཏི ཨེཝཾ ཙིཏྟེན ཨནུཀམྤམཱནཱ.

༥༨. པཉྩམེ ¶ ¶ ¶ ནིམིཏྟནྟི དྷམྨནིམིཏྟམྤི པུགྒལནིམིཏྟམྤི. ཨཡཉྷི ཨཏྟནཱ དེསིཏདྷམྨེ ཨེཀཔདམྤི དུརཀྑཱཏཾ ཨནིཡྻཱནིཀཾ ཨཔསྶནྟོ དྷམྨནིམིཏྟཾ ན སམནུཔསྶཏི, ‘‘དུརཀྑཱཏོ ཏཡཱ དྷམྨོ ན སྭཱཀྑཱཏོ’’ཏི ཨུཊྛཧིཏྭཱ པཊིཔྥརནྟཾ ཨེཀཾ པུགྒལམྤི ཨཔསྶནྟོ པུགྒལནིམིཏྟཾ ན སམནུཔསྶཏི ནཱམ. སེསདྭཡེཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཚཊྛསཏྟམཱནི ཨུཏྟཱནཱནེཝ.

༦༡. ཨཊྛམེ པཙལཱཡམཱནོཏི ཏཾ གཱམཾ ཨུཔནིསྶཱཡ ཨེཀསྨིཾ ཝནསཎྜེ སམཎདྷམྨཾ ཀརོནྟོ སཏྟཱཧཾ ཙངྐམནཝཱིརིཡེན ནིམྨཐིཏཏྟཱ ཀིལནྟགཏྟོ ཙངྐམནཀོཊིཡཾ པཙལཱཡམཱནོ ནིསིནྣོ ཧོཏི. པཙལཱཡསི ནོཏི ནིདྡཱཡསི ནུ. ཨནུམཛྫིཏྭཱཏི པརིམཛྫིཏྭཱ. ཨཱལོཀསཉྙནྟི མིདྡྷཝིནོདནཨཱལོཀསཉྙཾ. དིཝཱསཉྙནྟི དིཝཱཏིསཉྙཾ. ཡཐཱ དིཝཱ ཏཐཱ རཏྟིནྟི ཡཐཱ དིཝཱ ཨཱལོཀསཉྙཱ ཨདྷིཊྛིཏཱ, ཏཐཱ ནཾ རཏྟིམྤི ཨདྷིཊྛཧེཡྻཱསི. ཡཐཱ རཏྟིཾ ཏཐཱ དིཝཱཏི ཡཐཱ ཙ ཏེ རཏྟིཾ ཨཱལོཀསཉྙཱ ཨདྷིཊྛིཏཱ, ཏཐཱ ནཾ དིཝཱཔི ཨདྷིཊྛཧེཡྻཱསི. སཔྤབྷཱསནྟི དིབྦཙཀྑུཉཱཎཏྠཱཡ སཧོབྷཱསཾ. པཙྪཱཔུརེསཉྙཱིཏི པུརཏོ ཙ པཙྪཏོ ཙ ཨབྷིཧརཎསཉྙཱཡ སཉྙཱཝཱ. ཨནྟོགཏེཧི ཨིནྡྲིཡེཧཱིཏི བཧི ཨཝིཀྑིཏྟེཧི ཨནྟོ ཨནུཔཝིཊྛེཧེཝ པཉྩཧི ཨིནྡྲིཡེཧི. མིདྡྷསུཁནྟི ནིདྡཱསུཁཾ. ཨེཏྟཀེན ¶ ཋཱནེན བྷགཝཱ ཐེརསྶ མིདྡྷཝིནོདནཀམྨཊྛཱནཾ ཀཐེསི. སོཎྜནྟི མཱནསོཎྜཾ. ཀིཙྩཀརཎཱིཡཱནཱིཏི ཨེཏྠ ཨཝསྶཾ ཀཏྟབྦཱནི ཀིཙྩཱནི, ཨིཏརཱནི ཀརཎཱིཡཱནི. མངྐུབྷཱཝོཏི ནིཏྟེཛཏཱ དོམནསྶཏཱ. ཨེཏྟཀེན ཋཱནེན སཏྠཱརཱ ཐེརསྶ བྷིཀྑཱཙཱརཝཏྟཾ ཀཐིཏཾ.

ཨིདཱནི བྷསྶེ པརིཡནྟཀཱརིཏཱཡ སམཱདཔེཏུཾ ཏསྨཱཏིཧཱཏིཨཱདིམཱཧ. ཏཏྠ ཝིགྒཱཧིཀཀཐནྟི ‘‘ན ཏྭཾ ཨིམཾ དྷམྨཝིནཡཾ ཨཱཛཱནཱསཱི’’ཏིཨཱདིནཡཔྤཝཏྟཱ ཝིགྒཱཧིཀཀཐཱ. ནཱཧཾ མོགྒལླཱནཱཏིཨཱདི པཱཔམིཏྟསཾསགྒཝིཝཛྫནཏྠཾ ཝུཏྟཾ. ཀིཏྟཱཝཏཱ ནུ ཁོཏི ཀིཏྟཀེན ནུ ཁོ. ཏཎྷཱསངྑཡཝིམུཏྟོ ཧོཏཱིཏི ཏཎྷཱསངྑཡེ ནིབྦཱནེ ཏཾ ཨཱརམྨཎཾ ཀཏྭཱ ཝིམུཏྟཙིཏྟཏཱཡ ¶ ཏཎྷཱསངྑཡཝིམུཏྟོ ནཱམ སཾཁིཏྟེན ཀིཏྟཱཝཏཱ ཧོཏི. ཡཱཡ པཊིཔཏྟིཡཱ ཏཎྷཱསངྑཡཝིམུཏྟོ ཧོཏི, ཏམེཝ ཁཱིཎཱསཝསྶ བྷིཀྑུནོ པུབྦབྷཱགཔཊིཔདཾ སཾཁིཏྟེན དེསེཐཱཏི པུཙྪཏི. ཨཙྩནྟནིཊྛོཏི ¶ ཁཡཝཡསངྑཱཏཾ ཨནྟཾ ཨཏཱིཏཱཏི ཨཙྩནྟཱ, ཨཙྩནྟཱ ནིཊྛཱ ཨསྶཱཏི ཨཙྩནྟནིཊྛོ, ཨེཀནྟནིཊྛོ སཏཏནིཊྛོཏི ཨཏྠོ. ཨཙྩནྟཡོགཀྑེམཱིཏི ཨཙྩནྟཾ ཡོགཀྑེམཱི, ནིཙྩཡོགཀྑེམཱིཏི ཨཏྠོ. ཨཙྩནྟབྲཧྨཙཱརཱིཏི ཨཙྩནྟཾ བྲཧྨཙཱརཱི, ནིཙྩབྲཧྨཙཱརཱིཏི ཨཏྠོ. ཨཙྩནྟཾ ¶ པརིཡོསཱནམསྶཱཏི པུརིམནཡེནེཝ ཨཙྩནྟཔརིཡོསཱནོ. སེཊྛོ དེཝམནུསྶཱནནྟི དེཝཱནཉྩ མནུསྶཱནཉྩ སེཊྛོ ཨུཏྟམོ. ཨེཝརཱུཔོ བྷིཀྑུ ཀིཏྟཱཝཏཱ ཧོཏི, སངྑེཔེནེཝ ཏསྶ པཊིཔཏྟིཾ ཀཐེཐཱཏི ཡཱཙཏི.

སབྦེ དྷམྨཱ ནཱལཾ ཨབྷིནིཝེསཱཡཱཏི ཨེཏྠ སབྦེ དྷམྨཱ ནཱམ པཉྩཀྑནྡྷཱ དྭཱདསཱཡཏནཱནི ཨཊྛཱརས དྷཱཏུཡོ, ཏེ སབྦེཔི ཏཎྷཱདིཊྛིཝསེན ཨབྷིནིཝེསཱཡ ནཱལཾ ན པརིཡཏྟཱ ན སམཏྟཱ ན ཡུཏྟཱ. ཀསྨཱ? གཧིཏཱཀཱརེན ཨཏིཊྛནཏོ. ཏེ ཧི ནིཙྩཱ སུཁཱ ཨཏྟཱཏི གཧིཏཱཔི ཨནིཙྩཱ དུཀྑཱ ཨནཏྟཱཝ སམྤཛྫནྟི. ཏསྨཱ ནཱལཾ ཨབྷིནིཝེསཱཡ. ཨབྷིཛཱནཱཏཱིཏི ཨནིཙྩཾ དུཀྑཾ ཨནཏྟཱཏི ཉཱཏཔརིཉྙཱཡ ཨབྷིཛཱནཱཏི. པརིཛཱནཱཏཱིཏི ཏཐེཝ ཏཱིརཎཔརིཉྙཱཡ པརིཛཱནཱཏི. ཡཾཀིཉྩི ཝེདནནྟི ཨནྟམསོ པཉྩཝིཉྙཱཎསམྤཡུཏྟཾ ཡཾཀིཉྩི ཨཔྤམཏྟཀམྤི ཝེདནཾ ཨནུབྷཝཏི. ཨིམིནཱ བྷགཝཱ ཐེརསྶ ཝེདནཱཝསེན ཙ ཝིནིཝཊྚེཏྭཱ ཨརཱུཔཔརིགྒཧཾ དསྶེསི.

ཨནིཙྩཱནུཔསྶཱིཏི ཨནིཙྩཏོ ཨནུཔསྶནྟོ. ཝིརཱགཱནུཔསྶཱིཏི ཨེཏྠ དྭེ ཝིརཱགཱ ཁཡཝིརཱགོ ཙ ཨཙྩནྟཝིརཱགོ ཙ. ཏཏྠ སངྑཱརཱནཾ ཁཡཾ ཁཡཏོ པསྶནཱ ཝིཔསྶནཱཔི, ཨཙྩནྟཝིརཱགཾ ནིབྦཱནཾ ཝིརཱགཏོ དསྶནམགྒཉཱཎམྤི ཝིརཱགཱནུཔསྶནཱ. ཏདུབྷཡསམངྒིཔུགྒལོ ཝིརཱགཱནུཔསྶཱི ནཱམ. ཏཾ སནྡྷཱཡ ཝུཏྟཾ – ‘‘ཝིརཱགཱནུཔསྶཱི’’ཏི, ཝིརཱགཏོ ཨནུཔསྶནྟོཏི ཨཏྠོ. ནིརོདྷཱནུཔསྶིམྷིཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ནིརོདྷོཔི ཧི ཁཡནིརོདྷོ ཨཙྩནྟནིརོདྷོཏི དུཝིདྷོཡེཝ. པཊིནིསྶགྒཱནུཔསྶཱིཏི ཨེཏྠ པཊིནིསྶགྒོ ཝུཙྩཏི ཝོསྶགྒོ. སོ ¶ ཙ པརིཙྩཱགཝོསྶགྒོ པཀྑནྡནཝོསྶགྒོཏི དུཝིདྷོ ཧོཏི. ཏཏྠ པརིཙྩཱགཝོསྶགྒོཏི ཝིཔསྶནཱ. སཱ ཧི ཏདངྒཝསེན ཀིལེསེ ཙ ཁནྡྷེ ཙ ཝོསྶཛཏི. པཀྑནྡནཝོསྶགྒོཏི མགྒོ. སོ ཧི ནིབྦཱནཾ ཨཱརམྨཎཏོ པཀྑནྡཏི. དྭཱིཧིཔི ཝཱ ཀཱརཎེཧི སོ ཝོསྶགྒོཡེཝ, སམུཙྪེདཝསེན ཁནྡྷཱནཾ ཀིལེསཱནཉྩ ཝོསྶཛནཏོ ནིབྦཱནེ ཙ པཀྑནྡནཏོ. ཏསྨཱ ¶ ཀིལེསེ ཙ ཁནྡྷེ ཙ པརིཙྩཛཏཱིཏི པརིཙྩཱགཝོསྶགྒོ. ནིརོདྷཱཡ ནིབྦཱནདྷཱཏུཡཱ ཙིཏྟཾ པཀྑནྡཏཱིཏི པཀྑནྡནཝོསྶགྒོཏི ཨུབྷཡམྤེཏཾ མགྒེ སམེཏི. ཏདུབྷཡསམངྒཱི པུགྒལོ ཨིམཱཡ པཊིནིསྶགྒཱནུཔསྶནཱཡ སམནྣཱགཏཏྟཱ ¶ པཊིནིསྶགྒཱནུཔསྶཱི ནཱམ ཧོཏི. ཏཾ སནྡྷཱཡེཏཾ ཝུཏྟཾ. ན ཀིཉྩི ལོཀེ ཨུཔཱདིཡཏཱིཏི ཀིཉྩི ཨེཀམྤི སངྑཱརགཏཾ ཏཎྷཱཝསེན ན ཨུཔཱདིཡཏི ན གཎྷཱཏི ན པརཱམསཏི. ཨནུཔཱདིཡཾ ན པརིཏསྶཏཱིཏི ཨགྒཎྷནྟོ ཏཎྷཱཔརིཏསྶནཱཡ ན པརིཏསྶཏི. པཙྩཏྟཾཡེཝ པརིནིབྦཱཡཏཱིཏི སཡམེཝ ཀིལེསཔརིནིབྦཱནེན པརིནིབྦཱཡཏི. ཁཱིཎཱ ཛཱཏཱིཏིཨཱདིནཱ པནསྶ པཙྩཝེཀྑཎཱ དསྶིཏཱ. ཨིཏི བྷགཝཱ སཾཁིཏྟེན ཁཱིཎཱསཝསྶ པུབྦབྷཱགཔྤཊིཔདཾ པུཙྪིཏོ སཾཁིཏྟེནེཝ ཀཐེསི. ཨིདཾ པན སུཏྟཾ ཐེརསྶ ཨོཝཱདོཔི ཨཧོསི ཝིཔསྶནཱཔི. སོ ཨིམསྨིཾཡེཝ སུཏྟེ ཝིཔསྶནཾ ཝཌྜྷེཏྭཱ ཨརཧཏྟཾ པཏྟོཏི.

༦༢. ནཝམེ མཱ, བྷིཀྑཝེ, པུཉྙཱནཾ བྷཱཡིཏྠཱཏི པུཉྙཱནི ཀརོནྟཱ ཏེསཾ མཱ བྷཱཡིཏྠ. མེཏྟཙིཏྟཾ བྷཱཝེསིནྟི ཏིཀཙཏུཀྐཛ྄ཛྷཱནིཀཱཡ མེཏྟཱཡ སམྤཡུཏྟཾ པཎཱིཏཾ ཀཏྭཱ ཙིཏྟཾ བྷཱཝེསིནྟི དསྶེཏི. སཾཝཊྚམཱནེ སུདཱཧནྟི སཾཝཊྚམཱནེ སུདཾ ཨཧཾ. སཾཝཊྚམཱནེཏི ¶ ཛྷཱཡམཱནེ ཝིཔཛྫམཱནེ. དྷམྨིཀོཏི དསཀུསལདྷམྨསམནྣཱགཏོ. དྷམྨརཱཛཱཏི ཏསྶེཝ ཝེཝཙནཾ. དྷམྨེན ཝཱ ལདྡྷརཛྫཏྟཱ དྷམྨརཱཛཱ. ཙཱཏུརནྟོཏི པུརཏྠིམསམུདྡཱདཱིནཾ ཙཏུནྣཾ སམུདྡཱནཾ ཝསེན ཙཱཏུརནྟཱཡ པཐཝིཡཱ ཨིསྶརོ. ཝིཛིཏཱཝཱིཏི ཝིཛིཏསངྒཱམོ. ཛནཔདོ ཏསྨིཾ ཐཱཝརིཡཾ ཐིརབྷཱཝཾ པཏྟོཏི ཛནཔདཏྠཱཝརིཡཔྤཏྟོ. པརོསཧསྶནྟི ཨཏིརེཀསཧསྶཾ. སཱུརཱཏི ཨབྷཱིརུནོ. ཝཱིརངྒརཱུཔཱཏི ཝཱིརཱནཾ ཨངྒཾ ཝཱིརངྒཾ, ཝཱིརིཡསྶེཏཾ ནཱམཾ. ཝཱིརངྒརཱུཔམེཏེསནྟི ཝཱིརངྒརཱུཔཱ. ཝཱིརིཡཛཱཏིཀཱ ཝཱིརིཡསབྷཱཝཱ ཝཱིརིཡམཡཱ ཝིཡ ཨཀིལཱསུནོ དིཝསམྤི ཡུཛ྄ཛྷནྟཱ ན ཀིལམནྟཱིཏི ཝུཏྟཾ ཧོཏི. སཱགརཔརིཡནྟནྟི ཙཀྐཝཱལ༹པབྦཏཾ སཱིམཾ ཀཏྭཱ ཋིཏསམུདྡཔརིཡནྟཾ. ཨདཎྜེནཱཏི དྷནདཎྜེནཔི ཚེཛྫབྷེཛྫཱནུསཱསནེན སཏྠདཎྜེནཔི ཝིནཱཡེཝ. ཨསཏྠེནཱཏི ཨེཀཏོདྷཱརཱདིནཱ པརཝིཧེཋནསཏྠེནཔི ཝིནཱཡེཝ. དྷམྨེན ཨབྷིཝིཛིཡཱཏི ཨེཧི ཁོ, མཧཱརཱཛཱཏི ཨེཝཾ པཊིརཱཛཱུཧི སམྤཊིཙྪིཏཱགམནོ ‘‘པཱཎོ ན ཧནྟབྦོ’’ཏིཨཱདིནཱ དྷམྨེནེཝ ཝུཏྟཔྤཀཱརཾ པཐཝིཾ ཨབྷིཝིཛིནིཏྭཱ.

སུཁེསིནོཏི ¶ སུཁཔརིཡེསཀེ སཏྟེ ཨཱམནྟེཏི. སུཉྙབྲཧྨཱུཔགོཏི སུཉྙབྲཧྨཝིམཱནཱུཔགོ. པཐཝིཾ ཨིམནྟི ཨིམཾ སཱགརཔརིཡནྟཾ མཧཱཔཐཝིཾ. ཨསཱཧསེནཱཏི ¶ ན སཱཧསིཀཀམྨེན. སམེན མནུསཱསིཏནྟི སམེན ཀམྨེན ཨནུསཱསིཾ. ཏེཧི ཨེཏཾ སུདེསིཏནྟི ཏེཧི སངྒཱཧཀེཧི མཧཱཀཱརུཎིཀེཧི བུདྡྷེཧི ཨེཏཾ ཨེཏྟཀཾ ཋཱནཾ སུདེསིཏཾ སུཀཐིཏཾ. པཐབྱོཏི པུཐཝིསཱམིཀོ.

༦༣. དསམེ ¶ ཀེཝཊྚཱ མཉྙེ མཙྪཝིལོཔེཏི ཀེཝཊྚཱནཾ མཙྪཔཙྪིཾ ཨོཏཱརེཏྭཱ ཋིཏཊྛཱནེ ཛཱལེ ཝཱ ཨུདཀཏོ ཨུཀྑིཏྟམཏྟེ མཙྪགྒཱཧཀཱནཾ མཧཱསདྡོ ཧོཏི, ཏཾ སནྡྷཱཡེཏཾ ཝུཏྟཾ. སུཛཱཏཱཏི ཝིསཱཁཱཡ ཀནིཊྛཱ. སཱ ནེཝ སསྶུཾ ཨཱདིཡཏཱིཏི སསྶུཡཱ ཀཏྟབྦཝཏྟཾ ནཱམ ཨཏྠི, ཏཾ ན ཀརོཏི, སསྶཱུཏིཔི ནཾ ན གཎེཏི. ན སསུརཾ ཨཱདིཡཏཱིཏི ཝཙནཾ ན གཎྷཱཏི. ཨེཝཾ ཨནཱདརཏཱཡཔི ཨགྒཧཎེནཔི ན ཨཱདིཡཏི ནཱམ. སེསེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. ཨེཝཾ ཨནཱཐཔིཎྜིཀོ སུཎིསཱཡ ཨཱཙཱརཾ གཧེཏྭཱ སཏྠུ པུརཏོ ནིསཱིདི. སཱཔི སུཛཱཏཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨཡཾ སེཊྛི དསབལསྶ སནྟིཀེ མཡ྄ཧཾ གུཎཾ ཀཐེསྶཏི ཨུདཱཧུ ཨགུཎ’’ནྟི གནྟྭཱ ཨཝིདཱུརེ སདྡཾ སུཎནྟཱི ཨཊྛཱསི. ཨཐ ནཾ སཏྠཱ ཨེཧི སུཛཱཏེཏི ཨཱམནྟེསི.

ཨཧིཏཱནུཀམྤིནཱིཏི ན ཧིཏཱནུཀམྤིནཱི. ཨཉྙེསཱུཏི ¶ པརཔུརིསེསུ. ཨཏིམཉྙཏེཏི ཨོམཱནཱཏི མཱནཝསེན ཨཏིམཉྙཏི. དྷནེན ཀཱིཏསྶཱཏི དྷནེན ཀཱིཏཱ ཨསྶ. ཝདྷཱཡ ཨུསྶུཀཱ ཝདྷིཏུཾ ཨུསྶུཀྐམཱཔནྣཱ. ཡཾ ཨིཏྠིཡཱ ཝིནྡཏི སཱམིཀོ དྷནནྟི ཨིཏྠིཡཱ སཱམིཀོ ཡཾ དྷནཾ ལབྷཏི. ཨཔྤམྤི ཏསྶ ཨཔཧཱཏུམིཙྪཏཱིཏི ཐོཀཏོཔི ཨསྶ ཧརིཏུཾ ཨིཙྪཏི, ཨུདྡྷནེ ཨཱརོཔིཏཨུཀྑལིཡཾ པཀྑིཔིཏབྦཏཎྜུལཏོཔི ཐོཀཾ ཧརིཏུམེཝ ཝཱཡམཏི. ཨལསཱཏི ནིསིནྣཊྛཱནེ ནིསིནྣཱཝ ཋིཏཊྛཱནེ ཋིཏཱཝ ཧོཏི. ཕརུསཱཏི ཁརཱ. དུརུཏྟཝཱདིནཱིཏི དུབྦྷཱསིཏབྷཱསིནཱི, ཀཀྑལ༹ཾ ཝཱལ༹ཀཐམེཝ ཀཐེཏི. ཨུཊྛཱཡཀཱནཾ ཨབྷིབྷུཡྻ ཝཏྟཏཱིཏི ཨེཏྠ ཨུཊྛཱཡཀཱནནྟི བཧུཝཙནཝསེན ཝིརིཡུཊྛཱནསམྤནྣོ སཱམིཀོ ཝུཏྟོ, ཏསྶ ཏཾ ཨུཊྛཱནསམྤཏྟིཾ ཨབྷིབྷཝིཏྭཱ ཧེཊྛཱ ཀཏྭཱ ཝཏྟཏི. པམོདཏཱིཏི ཨཱམོདིཏཔམོདིཏཱ ཧོཏི ¶ . ཀོལེཡྻཀཱཏི ཀུལསམྤནྣཱ. པཏིབྦཏཱཏི པཏིདེཝཏཱ. ཝདྷདཎྜཏཛྫིཏཱཏི དཎྜཀཾ གཧེཏྭཱ ཝདྷེན ཏཛྫིཏཱ, ‘‘གྷཱཏེསྶཱམི ན’’ནྟི ཝུཏྟཱ. དཱསཱིསམནྟི སཱམིཀསྶ ཝཏྟཔཱུརིཀཱ དཱསཱིཏི མཾ བྷགཝཱ དྷཱརེཏཱུཏི ཝཏྭཱ སརཎེསུ པཏིཊྛཱསི.

༦༤. ཨེཀཱདསམེ སཔཏྟཀནྟཱཏི སཔཏྟཱནཾ ཝེརཱིནཾ ཀནྟཱ པིཡཱ ཏེཧི ཨིཙྪིཏཔཏྠིཏཱ. སཔཏྟཀརཎཱཏི ¶ ¶ སཔཏྟཱནཾ ཝེརཱིནཾ ཨཏྠཀརཎཱ. ཀོདྷཔརེཏོཏི ཀོདྷཱནུགཏོ. པཙུརཏྠཏཱཡཱཏི བཧུཨཏྠཏཱཡ བཧུཧིཏཏཱཡ. ཨནཏྠམྤཱིཏི ཨཝུདྡྷིམྤི. ཨཏྠོ མེ གཧིཏོཏི ཝུཌྜྷི མེ གཧིཏཱ.

ཨཐོ ཨཏྠཾ གཧེཏྭཱནཱཏི ཨཐོ ཝུདྡྷིཾ གཧེཏྭཱ. ཨནཏྠཾ ཨདྷིཔཛྫཏཱིཏི ཨནཏྠོ མེ གཧིཏོཏི སལླཀྑེཏི. ཝདྷཾ ཀཏྭཱནཱཏི པཱཎཱཏིཔཱཏཀམྨཾ ཀཏྭཱ. ཀོདྷསམྨདསམྨཏྟོཏི ཀོདྷམདེན མཏྟོ, ཨཱདིནྣགཧིཏཔརཱམཊྛོཏི ཨཏྠོ. ཨཱཡསཀྱནྟི ཨཡསབྷཱཝཾ, ཨཡསོ ནིཡསོ ཧོཏཱིཏི ཨཏྠོ. ཨནྟརཏོ ཛཱཏནྟི ཨབྦྷནྟརེ ཨུཔྤནྣཾ. ཨཏྠཾ ན ཛཱནཱཏཱིཏི ཝུདྡྷིཨཏྠཾ ན ཛཱནཱཏི. དྷམྨཾ ན པསྶཏཱིཏི སམཐཝིཔསྶནཱདྷམྨཾ ན པསྶཏི. ཨནྡྷཏམནྟི ཨནྡྷབྷཱཝཀརཾ ཏམཾ བཧལཏམཾ. སཧཏེཏི ཨབྷིབྷཝཏི.

དུམྨངྐུཡནྟི དུམྨངྐུབྷཱཝཾ ནིཏྟེཛཏཾ དུབྦཎྞམུཁཏཾ. ཡཏོ པཏཱཡཏཱིཏི ཡདཱ ནིབྦཏྟཏི. ན ཝཱཙོ ཧོཏི གཱརཝོཏི ཝཙནསྶཔི གརུབྷཱཝོ ན ཧོཏི. ན དཱིཔཾ ཧོཏི ཀིཉྩནནྟི ཀཱཙི པཏིཊྛཱ ནཱམ ན ཧོཏི. ཏཔནཱིཡཱནཱིཏི ཏཱཔཛནཀཱནི. དྷམྨེཧཱིཏི ¶ སམཐཝིཔསྶནཱདྷམྨེཧི. ཨཱརཀཱཏི དཱུརེ. བྲཱཧྨཎནྟི ཁཱིཎཱསཝབྲཱཧྨཎཾ. ཡཱཡ མཱཏུ བྷཏོཏི ཡཱཡ མཱཏརཱ བྷཏོ པོསིཏོ. པཱཎདདིཾ སནྟིནྟི ཛཱིཝིཏདཱཡིཀཾ སམཱནཾ. ཧནྟི ཀུདྡྷོ པུཐུཏྟཱནནྟི ཀུདྡྷོ པུགྒལོ པུཐུ ནཱནཱཀཱརཎེཧི ཨཏྟཱནཾ ཧནྟི. ནཱནཱརཱུཔེསུ མུཙྪིཏོཏི ནཱནཱརམྨཎེསུ ཨདྷིམུཙྪིཏོ ཧུཏྭཱ. རཛྫུཡཱ བཛ྄ཛྷ མཱིཡནྟཱིཏི རཛྫུཡཱ བནྡྷིཏྭཱ མརནྟི. པབྦཏཱམཔི ཀནྡརེཏི པབྦཏཀནྡརེཔི པཏིཏྭཱ མརནྟི.

བྷཱུནཧཙྩཱནཱིཏི ¶ ཧཏཝུདྡྷཱིནི. ཨིཏཱཡནྟི ཨིཏི ཨཡཾ. ཏཾ དམེན སམུཙྪིནྡེཏི ཏཾ ཀོདྷཾ དམེན ཚིནྡེཡྻ. ཀཏརེན དམེནཱཏི? པཉྙཱཝཱིརིཡེན དིཊྛིཡཱཏི ཝིཔསྶནཱཔཉྙཱཡ ཙེཝ ཝིཔསྶནཱསམྤཡུཏྟེན ཀཱཡིཀཙེཏསིཀཝཱིརིཡེན ཙ མགྒསམྨཱདིཊྛིཡཱ ཙ. ཏཐེཝ དྷམྨེ སིཀྑེཐཱཏི ཡཐཱ ཨཀུསལཾ སམུཙྪིནྡེཡྻ, སམཐཝིཔསྶནཱདྷམྨེཔི ཏཐེཝ སིཀྑེཡྻ. མཱ ནོ དུམྨངྐུཡཾ ཨཧཱུཏི མཱ ཨམྷཱཀཾ དུམྨངྐུབྷཱཝོ ཨཧོསཱིཏི ཨིམམཏྠཾ པཏྠཡམཱནཱ. ཨནཱཡཱསཱཏི ཨནུཔཱཡཱསཱ. ཨནུསྶུཀཱཏི ཀཏྠཙི ཨུསྶུཀྐཾ ཨནཱཔནྣཱ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནམེཝཱཏི.

༦༥. སཏྟམསྶ ¶ ¶ པཋམེ ཧཏཱུཔནིསོཏི ཧཏཨུཔནིསོ ཚིནྣཔཙྩཡོ. ཡཐཱབྷཱུཏཉཱཎདསྶནནྟི ཏརུཎཝིཔསྶནཱ. ནིབྦིདཱཝིརཱགོཏི བལཝཝིཔསྶནཱ ཙེཝ མགྒོ ཙ. ཝིམུཏྟིཉཱཎདསྶནནྟི ཨརཧཏྟཝིམུཏྟི ཙ པཙྩཝེཀྑཎཱ ཙ.

༦༦. དུཏིཡེ ཡསྨཱ ཨཡཾ སཏྟསཱུརིཡདེསནཱ ཏེཛོསཾཝཊྚདསྶནཝསེན པཝཏྟཱ, ཏསྨཱ ཏཡོ སཾཝཊྚཱ, ཏིསྶོ སཾཝཊྚསཱིམཱ, ཏཱིཎི སཾཝཊྚམཱུལཱནཱི, ཏཱིཎི ཀོལཱཧལཱནཱིཏི ཨཡཾ ཏཱཝ ཨཱདིཏོཝ ཨིམསྶ སུཏྟསྶ པུརེཙཱརིཀཀཐཱ ཝེདིཏབྦཱ. སཱ ཝིསུདྡྷིམགྒེ (ཝིསུདྡྷི. ༢.༤༠༣) པུབྦེནིཝཱསཱནུསྶཏིནིདྡེསེ ཝིཏྠཱརིཏཱཝ. ཨེཏདཝོཙཱཏི ཨནིཙྩཀམྨཊྛཱནིཀཱནཾ པཉྩནྣཾ བྷིཀྑུསཏཱནཾ ཨཛ྄ཛྷཱསཡེན ཨུཔཱདིནྣཀཱནཾ ཨནུཔཱདིནྣཀཱནཾ སངྑཱརཱནཾ ཝིཔཏྟིདསྶནཏྠཾ ཨེཏཾ ‘‘ཨནིཙྩཱ, བྷིཀྑཝེ, སངྑཱརཱ’’ཏིཨཱདིསཏྟསཱུརིཡོཔམསུཏྟནྟཾ ཨཝོཙ. ཏཏྠ ཨནིཙྩཱཏི ཧུཏྭཱ ཨབྷཱཝཊྛེན ཨནིཙྩཱ. སངྑཱརཱཏི ཨུཔཱདིནྣཀཨནུཔཱདིནྣཀཱ སངྑཱརདྷམྨཱ. ཨདྡྷུཝཱཏི ཨེཝཾ ཨཙིརཊྛེན ན དྷུཝཱ. ཨནསྶཱསིཀཱཏི ¶ ཨསསྶཏབྷཱཝེན ཨསྶཱསརཧིཏཱ. ཨལམེཝཱཏི ཡུཏྟམེཝ.

ཨཛ྄ཛྷོགཱལ༹ྷོཏི ཨུདཀེ ཨནུཔཝིཊྛོ. ཨཙྩུགྒཏོཏི ཨུདཀཔིཊྛིཏོ ཨུགྒཏོ. དེཝོ ན ཝསྶཏཱིཏི པཋམཾ ཏཱཝ ཨུཔཀཔྤནམེགྷོ ནཱམ ཀོཊིསཏསཧསྶཙཀྐཝཱལེ༹ ཨེཀམེགྷོ ཧུཏྭཱ ཝསྶཏི, ཏདཱ ¶ ནིཀྑནྟབཱིཛཾ ན པུན གེཧཾ པཝིསཏི. ཏཏོ པཊྛཱཡ དྷམཀརཎེ ནིརུདྡྷཾ ཝིཡ ཨུདཀཾ ཧོཏི, པུན ཨེཀབིནྡུམྤི དེཝོ ན ཝསྶཏཱིཏི ཨུཔམཱནདྷམྨཀཐཱཝ པམཱཎཾ. ཝིནསྶནྟེ པན ལོཀེ པཋམཾ ཨཝཱིཙིཏོ པཊྛཱཡ ཏུཙྪོ ཧོཏི, ཏཏོ ཨུཊྛཧིཏྭཱ སཏྟཱ མནུསྶལོཀེ ཙ ཏིརཙྪཱནེསུ ཙ ནིབྦཏྟནྟི. ཏིརཙྪཱནེསུ ནིབྦཏྟཱཔི པུཏྟབྷཱཏིཀེསུ མེཏྟཾ པཊིལབྷིཏྭཱ ཀཱལཀཏཱ དེཝམནུསྶེསུ ནིབྦཏྟནྟི. དེཝཏཱ ཨཱཀཱསེན ཙརནྟིཡོ ཨཱརོཙེནྟི – ‘‘ན ཨིདཾ ཋཱནཾ ¶ སསྶཏཾ ན ནིབདྡྷཾ, མེཏྟཾ བྷཱཝེཐ, ཀརུཎཾ, མུདིཏཾ, ཨུཔེཀྑཾ བྷཱཝེཐཱ’’ཏི. ཏེ མེཏྟཱདཡོ བྷཱཝེཏྭཱ ཏཏོ ཙུཏཱ བྲཧྨལོཀེ ནིབྦཏྟནྟི.

བཱིཛགཱམཱཏི ཨེཏྠ བཱིཛགཱམོ ནཱམ པཉྩ བཱིཛཛཱཏཱནི. བྷཱུཏགཱམོ ནཱམ ཡཾཀིཉྩི ནིཀྑནྟམཱུལཔཎྞཾ ཧརིཏཀཾ. ཨོསདྷིཏིཎཝནཔྤཏཡོཏི ཨེཏྠ ཨོསདྷཱིཏི ཨོསདྷརུཀྑཱ. ཏིཎཱཏི བཧིསཱརཱ ཏཱལནཱལི༹ཀེརཱདཡོ. ཝནཔྤཏཡོཏི ཝནཛེཊྛཀརུཀྑཱ. ཀུནྣདིཡོཏི ཋཔེཏྭཱ པཉྩ མཧཱནདིཡོ ཨཝསེསཱ ནིནྣགཱ. ཀུསོབྦྷཱཏི ཋཔེཏྭཱ སཏྟ མཧཱསརེ ཨཝསེསཱ རཧདཱདཡོ. དུཏིཡོ སཱུརིཡོཏིཨཱདཱིསུ དུཏིཡསཱུརིཡཀཱལེ ཨེཀོ ཨུདེཏི, ཨེཀོ ཨཏྠངྒམེཏི. ཏཏིཡཀཱལེ ཨེཀོ ཨུདེཏི, ཨེཀོ ཨཏྠངྒམེཏི, ཨེཀོ མཛ྄ཛྷེ ཧོཏི. ཙཏུཏྠཀཱལེ ཙཏུཀུལིཀེ གཱམེ ཙཏྟཱརོ པིཎྜཙཱརིཀཱ དྭཱརཔཊིཔཱཊིཡཱ ཋིཏཱ ཝིཡ ཧོནྟི. པཉྩམཱདིཀཱལེཔི ཨེསེཝ ནཡོ. པལུཛྫནྟཱིཏི ¶ ཚིཛྫིཏྭཱ ཚིཛྫིཏྭཱ པཏནྟི. ནེཝ ཚཱརིཀཱ པཉྙཱཡཏི ན མསཱིཏི ཙཀྐཝཱལ༹མཧཱཔཐཝཱི སིནེརུཔབྦཏརཱཛཱ ཧིམཝཱ ཙཀྐཝཱལ༹པབྦཏོ ཚ ཀཱམསགྒཱ པཋམཛ྄ཛྷཱནིཀབྲཧྨལོཀཱཏི ཨེཏྟཀེ ཋཱནེ དཌྜྷེ ཨཙྪརཱཡ གཧེཏབྦམཏྟཱཔི ཚཱརིཀཱ ཝཱ ཨངྒཱརོ ཝཱ ན པཉྙཱཡཏི. ཀོ མནྟཱ ཀོ སདྡྷཱཏཱཏི ཀོ ཏསྶ སདྡྷཱཔནཏྠཱཡ སམཏྠོ, ཀོ ཝཱ ཏསྶ སདྡྷཱཏཱ. ཨཉྙཏྲ དིཊྛཔདེཧཱིཏི དིཊྛཔདེ ¶ སོཏཱཔནྣེ ཨརིཡསཱཝཀེ ཋཔེཏྭཱ ཀོ ཨཉྙོ སདྡཧིསྶཏཱིཏི ཨཏྠོ.

ཝཱིཏརཱགོཏི ཝིཀྑམྦྷནཝསེན ཝཱིཏརཱགོ. སཱསནཾ ཨཱཛཱནིཾསཱུཏི ཨནུསིཊྛིཾ ཛཱནིཾསུ, བྲཧྨལོཀསཧབྱཏཱཡ མགྒཾ པཊིཔཛྫིཾསུ. སམསམགཏིཡོཏི དུཏིཡཏྟབྷཱཝེ སབྦཱཀཱརེན སམགཏིཀོ ཨེཀགཏིཀོ. ཨུཏྟརི མེཏྟཾ བྷཱཝེཡྻནྟི པཋམཛ྄ཛྷཱནཏོ ཨུཏྟརི ཡཱཝ ཏིཀཙཏུཀྐཛ྄ཛྷཱནཱ པཎཱིཏཾ ཀཏྭཱ མེཏྟཾ བྷཱཝེཡྻཾ. ཙཀྑུམཱཏི པཉྩཧི ཙཀྑཱུཧི ཙཀྑུམཱ. པརིནིབྦུཏོཏི བོདྷིཔལླངྐེཡེཝ ཀིལེསཔརིནིབྦཱནེན པརིནིབྦུཏོ. ཨེཝཾ ཨནིཙྩལཀྑཎཾ དཱིཔེཏྭཱ སཏྠརི དེསནཾ ཝིནིཝཊྚེནྟེ པཉྩསཏཱཔི ཏེ ཨནིཙྩཀམྨཊྛཱནིཀཱ བྷིཀྑཱུ དེསནཱནུསཱརེན ཉཱཎཾ པེསེཏྭཱ ནིསིནྣཱསནེསུཡེཝ ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎིཾསཱུཏི.

༦༧. ཏཏིཡེ ཡཏོཏི ཡདཱ. པཙྩནྟིམནྟི རཊྛཔརིཡནྟེ རཊྛཱཝསཱནེ ནིཝིཊྛཾ. མཛ྄ཛྷིམདེསནགརསྶ ¶ ¶ པན རཀྑཱཀིཙྩཾ ནཏྠི, ཏེན ཏཾ ན གཧིཏཾ. ནགརཔརིཀྑཱརེཧི སུཔརིཀྑཏནྟི ནགརཱལངྐཱརེཧི ཨལངྐཏཾ. ཨཀརཎཱིཡནྟི ཨཀཏྟབྦཾ ཨཛིནིཡཾ. གམྦྷཱིརནེམཱཏི གམྦྷཱིརཨཱཝཱཊཱ. སུནིཁཱཏཱཏི སུཊྛུ སནྣིསཱིདཱཔིཏཱ. ཏཾ པནེཏཾ ཨེསིཀཱཐམྦྷཾ ཨིཊྛཀཱཧི ཝཱ ཀརོནྟི སིལཱཧི ཝཱ ཁདིརཱདཱིཧི ཝཱ སཱརརུཀྑེཧི. ཏཾ ནགརགུཏྟཏྠཱཡ ཀརོནྟཱ བཧིནགརེ ཀརོནྟི, ཨལངྐཱརཏྠཱཡ ཀརོནྟཱ ཨནྟོནགརེ. ཏཾ ཨིཊྛཀཱམཡཾ ཀརོནྟཱ མཧནྟཾ ཨཱཝཱཊཾ ཀཏྭཱ ཙཡཾ ཙིནིཏྭཱ ཨུཔརི ཨཊྛཾསཾ ཀཏྭཱ སུདྷཱཡ ལིམྤནྟི. ཡདཱ ཧཏྠིནཱ དནྟེཧི ཨབྷིཧཏོ ན ཙལཏི, ཏདཱ སུལིཏྟོ ནཱམ ཧོཏི. སིལཱཐམྦྷཱདཡོཔི ཨཊྛཾསཱ ཨེཝ ཧོནྟི. ཏེ སཙེ ཨཊྛ རཏནཱ ཧོནྟི, ཙཏུརཏནམཏྟཾ ཨཱཝཱཊེ པཝིསཏི, ཙཏུརཏནམཏྟཾ ཨུཔརི ཧོཏི. སོལ༹སརཏནཝཱིསཏིརཏནེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. སབྦེསཉྷི ཨུཔཌྜྷཾ ཧེཊྛཱ ཧོཏི, ཨུཔཌྜྷཾ ཨུཔརི. ཏེ གོམུཏྟཝངྐཱ ཧོནྟི, ཏེན ཏེསཾ ཨནྟརེ པདརམཡཾ ཀཏྭཱ ཀམྨཾ ཀཱཏུཾ སཀྐཱ ཧོཏི, ཏེ པན ཀཏཙིཏྟཀམྨཱ པགྒཧིཏདྡྷཛཱཝ ཧོནྟི.

པརིཁཱཏི ¶ པརིཀྑིཔིཏྭཱ ཋིཏམཱཏིཀཱ. ཨནུཔརིཡཱཡཔཐོཏི ཨནྟོ པཱཀཱརསྶ པཱཀཱརེན སདྡྷིཾ གཏོ མཧཱཔཐོ, ཡཏྠ ཋིཏཱ བཧིཔཱཀཱརེ ཋིཏེཧི སདྡྷིཾ ཡུཛ྄ཛྷནྟི. སལཱཀནྟི ¶ སརཏོམརཱདིནིསྶགྒིཡཱཝུདྷཾ. ཛེཝནིཀནྟི ཨེཀཏོདྷཱརཱདིསེསཱཝུདྷཾ.

ཧཏྠཱརོཧཱཏི སབྦེཔི ཧཏྠིཨཱཙརིཡཧཏྠིཝེཛྫཧཏྠིབནྡྷཱདཡོ. ཨསྶཱརོཧཱཏི སབྦེཔི ཨསྶཱཙརིཡཨསྶཝེཛྫཨསྶབནྡྷཱདཡོ. རཐིཀཱཏི སབྦེཔི རཐཱཙརིཡརཐཡོདྷརཐརཀྑཱདཡོ. དྷནུགྒཧཱཏི ཨིསྶཱསཱ. ཙེལཀཱཏི ཡེ ཡུདྡྷེ ཛཡདྡྷཛཾ གཧེཏྭཱ པུརཏོ གཙྪནྟི. ཙལཀཱཏི ‘‘ཨིདྷ རཉྙོ ཋཱནཾ ཧོཏུ, ཨིདྷ ཨསུཀམཧཱམཏྟསྶཱ’’ཏི ཨེཝཾ སེནཱབྱཱུཧཀཱརཀཱ. པིཎྜདཱཡིཀཱཏི སཱཧསིཀམཧཱཡོདྷཱ. ཏེ ཀིར པརསེནཾ པཝིསིཏྭཱ པིཎྜཔིཎྜམིཝ ཚེཏྭཱ ཚེཏྭཱ དཡནྟི, ཨུཔྤཏིཏྭཱ ནིགྒཙྪནྟཱིཏི ཨཏྠོ. ཡེ ཝཱ སངྒཱམམཛ྄ཛྷེ ཡོདྷཱནཾ བྷཏྟཔཱནཱིཡཾ གཧེཏྭཱ པཝིསནྟི, ཏེསམྤེཏཾ ནཱམཾ. ཨུགྒཱ རཱཛཔུཏྟཱཏི ཨུགྒཏུགྒཏཱ སངྒཱམཱཝཙརཱ རཱཛཔུཏྟཱ. པཀྑནྡིནོཏི ཡེ ‘‘ཀསྶ སཱིསཾ ཝཱ ཨཱཝུདྷཾ ཝཱ ཨཱཧརཱམཱ’’ཏི ཝཏྭཱ ‘‘ཨསུཀསྶཱ’’ཏི ཝུཏྟཱ སངྒཱམཾ པཀྑནྡིཏྭཱ ཏདེཝ ཨཱཧརནྟི, ཨིམེ པཀྑནྡནྟཱིཏི པཀྑནྡིནོ. མཧཱནཱགཱ ཝིཡ མཧཱནཱགཱ, ཧཏྠིཨཱདཱིསུཔི ཨབྷིམུཁཾ ཨཱགཙྪནྟེསུ ཨནིཝཏྟིཡཡོདྷཱནཾ ཨེཏཾ ཨདྷིཝཙནཾ. སཱུརཱཏི ཨེཀསཱུརཱ, ཡེ སཛཱལིཀཱཔི སཝམྨིཀཱཔི སམུདྡཾ ཏརིཏུཾ སཀྐོནྟི. ཙམྨཡོདྷིནོཏི ¶ ཡེ ཙམྨཀཉྩུཀཾ ཝཱ པཝིསིཏྭཱ སརཔརིཏྟཱཎཙམྨཾ ཝཱ གཧེཏྭཱ ཡུཛ྄ཛྷནྟི. དཱསཀཔུཏྟཱཏི བལཝསིནེཧཱ གྷརདཱསཡོདྷཱ ¶ . དོཝཱརིཀོཏི དྭཱརཔཱལཀོ. ཝཱསནལེཔནསམྤནྣོཏི ཝཱསནེན སབྦཝིཝརཔཊིཙྪཱདནེན སུདྷཱལེཔེན སམྤནྣོ. བཧི ཝཱ ཁཱཎུཔཱཀཱརསངྑཱཏེན ཝཱསནེན གྷནམཊྛེན ཙ སུདྷཱལེཔེན སམྤནྣོ པུཎྞགྷཊཔནྟིཾ དསྶེཏྭཱ ཀཏཙིཏྟཀམྨཔགྒཧིཏདྡྷཛོ. ཏིཎཀཊྛོདཀནྟི ཧཏྠིཨསྶཱདཱིནཾ གྷཱསཏྠཱཡ གེཧཱནཉྩ ཚཱདནཏྠཱཡ ཨཱཧརིཏྭཱ བཧཱུསུ ཋཱནེསུ ཋཔིཏཏིཎཉྩ, གེཧཀརཎཔཙནཱདཱིནཾ ཨཏྠཱཡ ཨཱཧརིཏྭཱ ཋཔིཏཀཊྛཉྩ, ཡནྟེཧི པཝེསེཏྭཱ པོཀྑརཎཱིསུ ཋཔིཏཨུདཀཉྩ. སནྣིཙིཏཾ ཧོཏཱིཏི པཊིཀཙྩེཝ ཨནེཀེསུ ཋཱནེསུ སུཊྛུ ནིཙིཏཾ ཧོཏི. ཨབྦྷནྟརཱནཾ རཏིཡཱཏི ཨནྟོནགརཝཱསཱིནཾ རཏིཨཏྠཱཡ. ཨཔརིཏསྶཱཡཱཏི ¶ ཏཱསཾ ཨནཱཔཛྫནཏྠཱཡ. སཱལིཡཝཀནྟི ནཱནཔྤཀཱརཱ སཱལིཡོ ཙེཝ ཡཝཱ ཙ. ཏིལམུགྒམཱསཱཔརཎྞནྟི ཏིལམུགྒམཱསཱ ཙ སེསཱཔརཎྞཉྩ.

ཨིདཱནི ཡསྨཱ ཏཐཱགཏསྶ ནགརེ ཀམྨཾ ནཱམ ནཏྠི ¶ , ནགརསདིསཾ པན ཨརིཡསཱཝཀཾ, ནགརཔརིཀྑཱརསདིསེ ཙ སཏྟ དྷམྨེ, ཙཏུཨཱཧཱརསདིསཱནི ཙ ཙཏྟཱརི ཛྷཱནཱནི དསྶེཏྭཱ ཨེཀཱདསསུ ཋཱནེསུ ཨརཧཏྟཾ པཀྑིཔིཏྭཱ དེསནཾ ཝིནིཝཊྚེསྶཱམཱིཏི ཨཡཾ ཨུཔམཱ ཨཱབྷཏཱ. ཏསྨཱ ཏཾ དེསནཾ པཀཱསེཏུཾ ཨིདཾ ཨེཝམེཝ ཁོཏིཨཱདི ཨཱརདྡྷཾ. ཏཏྠ སདྡྷམྨེཧཱིཏི སུདྷམྨེཧི. སདྡྷོཏི ཨོཀཔྤནསདྡྷཱཡ ཙེཝ པཙྩཀྑསདྡྷཱཡ ཙ སམནྣཱགཏོ. ཏཏྠ དཱནསཱིལཱདཱིནཾ ཕལཾ སདྡཧིཏྭཱ དཱནཱདིཔུཉྙཀརཎེ སདྡྷཱ ཨོཀཔྤནསདྡྷཱ ནཱམ. མགྒེན ཨཱགཏསདྡྷཱ པཙྩཀྑསདྡྷཱ ནཱམ. པསཱདསདྡྷཱཏིཔི ཨེསཱ ཨེཝ. ཏསྶཱ ལཀྑཎཱདཱིཧི ཝིབྷཱགོ ཝེདིཏབྦོ.

‘‘སམྤཀྑནྡནལཀྑཎཱ ཙ, མཧཱརཱཛ, སདྡྷཱ སམྤསཱདནལཀྑཎཱ ཙཱ’’ཏི (མི. པ. ༢.༡.༡༠) ཧི ཝཙནཏོ ཨིདཾ སདྡྷཱཡ ལཀྑཎཾ ནཱམ. ‘‘ཏཱིཧི, བྷིཀྑཝེ, ཋཱནེཧི སདྡྷོ པསནྣོ ཝེདིཏབྦོ. ཀཏམེཧི ཏཱིཧི? སཱིལཝནྟཱནཾ དསྶནཀཱམོ ཧོཏཱི’’ཏིཨཱདིནཱ (ཨ. ནི. ༣.༤༢) ནཡེན ཝུཏྟཾ པན སདྡྷཱཡ ནིམིཏྟཾ ནཱམ. ‘‘ཀོ ཙཱཧཱརོ སདྡྷཱཡ, སདྡྷམྨསྶཝནནྟིསྶ ཝཙནཱིཡ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༡༠.༦༡) ཨཡཾ པནསྶཱ ཨཱཧཱརོ ནཱམ. ‘‘སདྡྷཱཔབྦཛིཏསྶ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུནོ ཨཡཾ ཨནུདྷམྨོ ཧོཏི, ཡཾ རཱུཔེ ནིབྦིདཱབཧུལོ ཝིཧརིསྶཏཱི’’ཏི ཨཡམསྶ ¶ ཨནུདྷམྨོ ནཱམ. ‘‘སདྡྷཱ བནྡྷཏི པཱཐེཡྻཾ, སིརཱི བྷོགཱནམཱསཡོ’’ (སཾ. ནི. ༡.༧༩). ‘‘སདྡྷཱ དུཏིཡཱ པུརིསསྶ ཧོཏི’’ (སཾ. ནི. ༡.༣༦). ‘‘སདྡྷཱཡ ཏརཏི ཨོགྷཾ’’ (སཾ. ནི. ༡.༢༤༦). ‘‘སདྡྷཱ བཱིཛཾ ཏཔོ ཝུཊྛི’’ (སུ. ནི. ༧༧; སཾ. ནི. ༡.༡༩༧). ‘‘སདྡྷཱཧཏྠོ མཧཱནཱགོ. ཨུཔེཁཱསེཏདནྟཝཱ’’ཏིཨཱདཱིསུ པན སུཏྟེསུ ¶ ཨེཏིསྶཱ བདྡྷབྷཏྟཔུཊཱདིསརིཀྑཏཱཡ ཨནེཀསརསཏཱ བྷགཝཏཱ པཀཱསིཏཱ. ཨིམསྨིཾ པན ནགརོཔམསུཏྟནྟེ ཨེསཱ ཨཙལསུཔྤཏིཊྛིཏཏཱཡ ཨེསིཀཱཐམྦྷསདིསཱ ཀཏྭཱ དསྶིཏཱ.

སདྡྷེསིཀོཏི སདྡྷཾ ཨེསིཀཱཐམྦྷཾ ཀཏྭཱ ཨརིཡསཱཝཀོ ཨཀུསལཾ པཛཧཏཱིཏི ཨིམིནཱ ནཡེན སབྦཔདེསུ ཡོཛནཱ ཀཱཏབྦཱ. ཨཔིཙེཏྠ ཧིརོཏྟཔྤེཧི ཏཱིསུ དྭཱརེསུ སཾཝརོ སམྤཛྫཏི, སོ ཙཏུཔཱརིསུདྡྷིསཱིལཾ ཧོཏི ¶ . ཨིཏི ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཨེཀཱདསསུ ཋཱནེསུ ཨརཧཏྟཾ པཀྑིཔིཏྭཱ དེསནཱཡ ཀཱུཊཾ གཧིཏནྟི ཝེདིཏབྦཾ.

༦༨. ཙཏུཏྠེ ཀཱལཾ ཛཱནཱཏཱིཏི ཡུཏྟཔྤཏྟཀཱལཾ ཛཱནཱཏི. ཨཡཾ ཀཱལོ ཨུདྡེསསྶཱཏི ཨཡཾ བུདྡྷཝཙནཾ ཨུགྒཎྷནཀཱལོ. པརིཔུཙྪཱཡཱཏི ཨཏྠཱནཏྠཾ ཀཱརཎཱཀཱརཎཾ པརིཔུཙྪཱཡ. ཡོགསྶཱཏི ཡོགེ ཀམྨཾ པཀྑིཔནསྶ. པཊིསལླཱནསྶཱཏི ནིལཱིཡནསྶ ཨེཀཱིབྷཱཝསྶ. དྷམྨཱནུདྷམྨཔྤཊིཔནྣོཏི ནཝནྣཾ ལོཀུཏྟརདྷམྨཱནཾ ཨནུརཱུཔདྷམྨཾ པུབྦབྷཱགཔཊིཔདཾ པཊིཔནྣོ. ཨེཝཾ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ པུགྒལཔརོཔརཉྙཱུ ཧོཏཱིཏི ཨེཝཾ ¶ བྷིཀྑུ པུགྒལཱནཾ པརོཔརཾ ཏིཀྑམུདུབྷཱཝཾ ཛཱནནསམཏྠོ ནཱམ ཧོཏི.

༦༩. པཉྩམེ པནྣཔལཱསོཏི པཏིཏཔལཱསོ. ཛཱལཀཛཱཏོཏི སཉྫཱཏཔཏྟཔུཔྥཛཱལོ. ཏསྶ ཧི པཏྟཛཱལཉྩ པུཔྥཛཱལཉྩ སཧེཝ ནིཀྑམཏི. ཁཱརཀཛཱཏོཏི པཱཊིཡེཀྐཾ སཉྫཱཏེན སུཝིབྷཏྟེན པཏྟཛཱལཀེན ཙ པུཔྥཛཱལཀེན ཙ སམནྣཱགཏོ. ཀུཊུམལཀཛཱཏོཏི སཉྫཱཏམཀུལོ༹. ཀོརཀཛཱཏོཏི ཨཝིཀསིཏེཧི མཧཱཀུཙྪཱིཧི སམྦྷིནྣམུཁེཧི པུཔྥེཧི སམནྣཱགཏོ. སབྦཔཱལིཕུལློཏི སབྦཱཀཱརེན སུཔུཔྥིཏོ. དིབྦེ ཙཏྟཱརོ མཱསེཏི དིབྦེན ཨཱཡུནཱ ཙཏྟཱརོ མཱསེ. མནུསྶགཎནཱཡ པན ཏཱནི དྭཱདས ཝསྶསཧསྶཱནི ཧོནྟི. པརིཙཱརེནྟཱིཏི ཨིཏོ ཙིཏོ ཙ ཨིནྡྲིཡཱནི ཙཱརེནྟི, ཀཱིལ༹ནྟི རམནྟཱིཏི ཨཏྠོ.

ཨཱབྷཱཡ ཕུཊཾ ཧོཏཱིཏི ཏཏྟཀཾ ཋཱནཾ ཨོབྷཱསེན ཕུཊཾ ཧོཏི. ཏེསཉྷི པུཔྥཱནཾ བཱལསཱུརིཡསྶ ¶ ཝིཡ ཨཱབྷཱ ཧོཏི, པཏྟཱནི པཎྞཙྪཏྟཔྤམཱཎཱནི, ཨནྟོ མཧཱཏུམྦམཏྟཱ རེཎུ ཧོཏི. པུཔྥིཏེ པན པཱརིཙྪཏྟཀེ ཨཱརོཧནཀིཙྩཾ ཝཱ ཨངྐུསཀཾ གཧེཏྭཱ ནམནཀིཙྩཾ ཝཱ པུཔྥཱཧརཎཏྠཾ ཙངྒོཊཀཀིཙྩཾ ཝཱ ནཏྠི, ཀནྟནཀཝཱཏོ ཨུཊྛཧིཏྭཱ པུཔྥཱནི ཝཎྚཏོ ཀནྟཏི, སམྤཊིཙྪནཀཝཱཏོ སམྤཊིཙྪཏི, པཝེསནཀཝཱཏོ སུདྷམྨཾ དེཝསབྷཾ པཝེསེཏི, སམྨཛྫནཀཝཱཏོ པུརཱཎཔུཔྥཱནི ནཱིཧརཏི, སནྠརཎཀཝཱཏོ ¶ པཏྟཀཎྞིཀཀེསརཱནི རཉྫེནྟོ སནྠརཏི. མཛ྄ཛྷཊྛཱནེ དྷམྨཱསནཾ ¶ ཧོཏི ཡོཛནཔྤམཱཎོ རཏནཔལླངྐོ ཨུཔརི ཏིཡོཛནེན སེཏཙྪཏྟེན དྷཱརིཡམཱནེན, ཏདནནྟརཾ སཀྐསྶ དེཝརཉྙོ ཨཱསནཾ ཨཏྠརིཡཏི, ཏཏོ ཏེཏྟིཾསཱཡ དེཝཔུཏྟཱནཾ, ཏཏོ ཨཉྙེསཾ མཧེསཀྑཱནཾ དེཝཱནཾ, ཨཉྙཏརདེཝཏཱནཾ པུཔྥཀཎྞིཀཱཝ ཨཱསནཾ ཧོཏི. དེཝཱ དེཝསབྷཾ པཝིསིཏྭཱ ནིསཱིདནྟི. ཏཏོ པུཔྥེཧི རེཎུཝཊྚི ཨུགྒནྟྭཱ ཨུཔརིཀཎྞིཀཾ ཨཱཧཙྩ ནིཔཏམཱནཱ དེཝཏཱནཾ ཏིགཱཝུཏཔྤམཱཎཾ ཨཏྟབྷཱཝཾ ལཱཁཱརསཔརིཀམྨསཛྫིཏཾ ཝིཡ སུཝཎྞཙུཎྞཔིཉྫརཾ ཝིཡ ཀརོཏི. ཨེཀཙྩེ དེཝཱ ཨེཀེཀཾ པུཔྥཾ གཧེཏྭཱ ཨཉྙམཉྙཾ པཧརནྟཱཔི ཀཱིལ༹ནྟིཡེཝ. པཧརཎཀཱལེཔི མཧཱཏུམྦཔྤམཱཎཱ རེཎུ ནིཀྑམིཏྭཱ སརཱིརཾ པབྷཱསམྤནྣེཧི གནྡྷཙུཎྞེཧི སཉྫཏམནོསིལཱརཱགཾ ཝིཡ ཀརོཏི. ཨེཝཾ སཱ ཀཱིལཱ༹ ཙཏཱུཧི མཱསེཧི པརིཡོསཱནཾ གཙྪཏི. ཨཡམཱནུབྷཱཝོཏི ཨཡཾ ཨནུཕརིཏུཾ ཨཱནུབྷཱཝོ.

ཨིདཱནི ཡསྨཱ ན སཏྠཱ པཱརིཙྪཏྟཀེན ཨཏྠིཀོ, ཏེན པན སདྡྷིཾ ཨུཔམེཏྭཱ སཏྟ ཨརིཡསཱཝཀེ དསྶེཏུཀཱམོ, ཏསྨཱ ཏེ དསྶེཏུཾ ཨེཝམེཝ ཁོཏིཨཱདིམཱཧ. ཏཏྠ པབྦཛྫཱཡ ཙེཏེཏཱིཏི པབྦཛིསྶཱམཱིཏི ཙིནྟེཏི. དེཝཱནཾཝཱཏི དེཝཱནཾ ཝིཡ. ཡཱཝ བྲཧྨལོཀཱ སདྡོ ཨབྦྷུགྒཙྪཏཱིཏི པཐཝིཏལཏོ ཡཱཝ བྲཧྨལོཀཱ སཱདྷུཀཱརསདྡེན སབྦཾ ཨེཀསདྡམེཝ ཧོཏི. ཨཡམཱནུབྷཱཝོཏི ¶ ཨཡཾ ཁཱིཎཱསཝསྶ བྷིཀྑུནོ ཨནུཕརཎཱནུབྷཱཝོ. ཨིམསྨིཾ སུཏྟེ ཙཏུཔཱརིསུདྡྷིསཱིལཾ པབྦཛྫཱནིསྶིཏཾ ཧོཏི, ཀསིཎཔརིཀམྨཾ པཋམཛ྄ཛྷཱནསནྣིསྶིཏཾ, ཝིཔསྶནཱཡ སདྡྷིཾ ཏཡོ མགྒཱ ཏཱིཎི ཙ ཕལཱནི ཨརཧཏྟམགྒསནྣིསྶིཏཱནི ཧོནྟི. དེསནཱཡ ཧེཊྛཏོ ཝཱ ཨུཔརིཏོ ཝཱ ཨུབྷཡཏོ ཝཱ པརིཙྪེདོ ཧོཏི, ཨིདྷ པན ཨུབྷཡཏོ པརིཙྪེདོ. ཏེནེཏཾ ཝུཏྟཾ. སངྑེཔཏོ པནེཏྠ ཝཊྚཝིཝཊྚཾ ཀཐིཏནྟི ཝེདིཏབྦཾ.

༧༠. ཚཊྛེ པརིསུདྡྷཱ ཙ བྷཝིསྶནྟཱིཏི བྷིཡྻོསོམཏྟཱཡ པརིསུདྡྷཱ བྷཝིསྶནྟི ནིམྨལཱ. སཀམྨཱརགཏོཏི ཨེཏྠ ས-ཀཱརོ ནིཔཱཏམཏྟཾ, ཀམྨཱརགཏོ ཀམྨཱརུདྡྷནགཏོཏི ཨཏྠོ.

༧༡. སཏྟམེ ¶ ¶ ཨནནུཡུཏྟསྶཱཏི ན ཡུཏྟཔྤཡུཏྟསྶ ཧུཏྭཱ ཝིཧརཏོ. སེཡྻཐཱཔི, བྷིཀྑཝེ, ཀུཀྐུཊིཡཱ ཨཎྜཱནཱིཏི ཨིམཱ ཀཎྷཔཀྑསུཀྐཔཀྑཝསེན དྭེ ཨུཔམཱ ཝུཏྟཱ. ཏཱསུ ཀཎྷཔཀྑཱུཔམཱ ཨཏྠསྶ ཨསཱདྷིཀཱ, ཨིཏརཱ སཱདྷིཀཱཏི སུཀྐཔཀྑཱུཔམཱཡ ཨེཝ ཨཏྠོ ཝེདིཏབྦོ. སེཡྻཐཱཏི ཨོཔམྨཏྠེ ནིཔཱཏོ. ཨཔཱིཏི སམྦྷཱཝནཏྠེ. ཨུབྷཡེནཱཔི སེཡྻཐཱཔི ནཱམ, བྷིཀྑཝེཏི དསྶེཏི. ཀུཀྐུཊིཡཱ ཨཎྜཱནི ཨཊྛ ཝཱ དས ཝཱ དྭཱདས ཝཱཏི ཨེཏྠ པན ཀིཉྩཱཔི ཀུཀྐུཊིཡཱ ཝུཏྟཔྤཀཱརཏོ ཨཱུནཱདྷིཀཱནིཔི ཨཎྜཱནི ཧོནྟི, ཝཙནསིལིཊྛཏཱཡ པནེཏཾ ཝུཏྟཾ. ཨེཝཉྷི ལོཀེ སིལིཊྛཾ ཝཙནཾ ཧོཏི. ཏཱནསྶཱུཏི ཏཱནི ཨསྶུ, བྷཝེཡྻུནྟི ཨཏྠོ. ཀུཀྐུཊིཡཱ སམྨཱ ཨདྷིསཡིཏཱནཱིཏི ཏཱཡ ཛནེཏྟིཡཱ ཀུཀྐུཊིཡཱ པཀྑེ པསཱརེཏྭཱ ཏེསཾ ཨུཔརི སཡནྟིཡཱ སམྨཱ ཨདྷིསཡིཏཱནི. སམྨཱ པརིསེདིཏཱནཱིཏི ཀཱལེན ཀཱལཾ ཨུཏུཾ གཎྷཱཔེནྟིཡཱ སུཊྛུ སམནྟཏོ སེདིཏཱནི, ཨུསྨཱིཀཏཱནཱིཏི ཝུཏྟཾ ཧོཏི. སམྨཱ ¶ པརིབྷཱཝིཏཱནཱིཏི ཀཱལེན ཀཱལཾ སུཊྛུ སམནྟཏོ བྷཱཝིཏཱནི, ཀུཀྐུཊགནྡྷཾ གཱཧཱཔིཏཱནཱིཏི ཨཏྠོ.

ཀིཉྩཱཔི ཏསྶཱ ཀུཀྐུཊིཡཱཏི ཏསྶཱ ཀུཀྐུཊིཡཱ ཨིམཾ ཏིཝིདྷཀིརིཡཱཀརཎེན ཨཔྤམཱདཾ ཀཏྭཱ ཀིཉྩཱཔི ན ཨེཝཾ ཨིཙྪཱ ཨུཔྤཛྫེཡྻ. ཨཐ ཁོ བྷབྦཱཝ ཏེཏི ཨཐ ཁོ ཏེ ཀུཀྐུཊཔོཏཀཱ ཝུཏྟནཡེན སོཏྠིནཱ ཨབྷིནིབྦྷིཛྫིཏུཾ བྷབྦཱཝ. ཏེ ཧི ཡསྨཱ ཏཱཡ ཀུཀྐུཊིཡཱ ཨེཝཾ ཏཱིཧཱཀཱརེཧི ཏཱནི ཨཎྜཱནི པརིཔཱལིཡམཱནཱནི ན པཱུཏཱིནི ཧོནྟི. ཡོཔི ནེསཾ ཨལླསིནེཧོ, སོ པརིཡཱདཱནཾ གཙྪཏི, ཀཔཱལཾ ཏནུཀཾ ཧོཏི, པཱདནཁསིཁཱ ཙ མུཁཏུཎྜཀཉྩ ཁརཾ ཧོཏི, སཡམྤི པརིཎཱམཾ གཙྪཏི. ཀཔཱལསྶ ཏནུཏྟཱ བཧིདྡྷཱ ཨཱལོཀོ ཨནྟོ པཉྙཱཡཏི, ཏསྨཱ ‘‘ཙིརཾ ཝཏ མཡཾ སཾཀུཊིཏཧཏྠཔཱདཱ སམྦཱདྷེ སཡིམྷ, ཨཡཉྩ བཧི ཨཱལོཀོ དིསྶཏི, ཨེཏྠ དཱནི ནོ སུཁཝིཧཱརོ བྷཝིསྶཏཱི’’ཏི ནིཀྑམིཏུཀཱམཱ ཧུཏྭཱ ཀཔཱལཾ པཱདེན པཧརནྟི, གཱིཝཾ པསཱརེནྟི, ཏཏོ ཏཾ ཀཔཱལཾ དྭེདྷཱ བྷིཛྫཏི. ཨཐ ཏེ པཀྑེ ཝིདྷུནནྟཱ ཏཾཁཎཱནུརཱུཔཾ ཝིརཝནྟཱ ནིཀྑམནྟིཡེཝ. ནིཀྑམནྟཱ ཙ གཱམཀྑེཏྟཾ ཨུཔསོབྷཡམཱནཱ ཝིཙརནྟི.

ཨེཝམེཝ ¶ ཁོཏི ཨིདཾ ཨོཔམྨསམྤཊིཔཱདནཾ. ཏཾ ཨེཝཾ ཨཏྠེན སཾསནྡེཏྭཱ ཝེདིཏབྦཾ – ཏསྶཱ ཀུཀྐུཊིཡཱ ཨཎྜེསུ ཨདྷིསཡནཱདིཏིཝིདྷཀིརིཡཱཀརཎཾ ཝིཡ ཧི ཨིམསྶ བྷིཀྑུནོ བྷཱཝནཾ ཨནུཡུཏྟཀཱལོ ¶ , ཀུཀྐུཊིཡཱ ཏིཝིདྷཀིརིཡཱསམྤཱདནེན ¶ ཨཎྜཱནཾ ཨཔཱུཏིབྷཱཝོ ཝིཡ བྷཱཝནཾ ཨནུཡུཏྟསྶ བྷིཀྑུནོ ཏིཝིདྷཱནུཔསྶནཱསམྤཱདནེན ཝིཔསྶནཱཉཱཎསྶ ཨཔརིཧཱནི. ཏསྶཱ ཏིཝིདྷཀིརིཡཱཀརཎེན ཨཎྜཱནཾ ཨལླསིནེཧཔརིཡཱདཱནཾ ཝིཡ ཏསྶ བྷིཀྑུནོ ཏིཝིདྷཱནུཔསྶནཱསམྤཱདནེན བྷཝཏྟཡཱནུགཏནིཀནྟིསིནེཧཔརིཡཱདཱནཾ, ཨཎྜཀཔཱལཱནཾ ཏནུབྷཱཝོ ཝིཡ བྷིཀྑུནོ ཨཝིཛྫཎྜཀོསསྶ ཏནུབྷཱཝོ, ཀུཀྐུཊཔོཏཀཱནཾ ནཁཏུཎྜཀཱནཾ ཐདྡྷབྷཱཝོ ཝིཡ བྷིཀྑུནོ ཝིཔསྶནཱཉཱཎསྶ ཏིཀྑཁརཝིཔྤསནྣསཱུརབྷཱཝོ, ཀུཀྐུཊཔོཏཀཱནཾ པརིཎཱམཀཱལོ ཝིཡ བྷིཀྑུནོ ཝིཔསྶནཱཉཱཎསྶ པརིཎཱམཀཱལོ ཝཌྜྷིཀཱལོ གབྦྷགྒཧཎཀཱལོ, ཀུཀྐུཊཔོཏཀཱནཾ པཱདནཁསིཁཱཡ ཝཱ མུཁཏུཎྜཀེན ཝཱ ཨཎྜཀོསཾ པདཱལེཏྭཱ པཀྑེ པཔྥོཊེཏྭཱ སོཏྠིནཱ ཨབྷིནིབྦྷིདཱཀཱལོ ཝིཡ ཏསྶ བྷིཀྑུནོ ཝིཔསྶནཱཉཱཎགབྦྷཾ གཎྷཱཔེཏྭཱ ཝིཙརནྟསྶ ཏཛྫཱཏིཀཾ ཨུཏུསཔྤཱཡཾ ཝཱ བྷོཛནསཔྤཱཡཾ ཝཱ པུགྒལསཔྤཱཡཾ ཝཱ དྷམྨསྶཝནསཔྤཱཡཾ ཝཱ ལབྷིཏྭཱ ཨེཀཱསནེ ནིསིནྣསྶེཝ ཝིཔསྶནཾ ཝཌྜྷེནྟསྶ ཨནུཔུབྦཱདྷིགཏེན ཨརཧཏྟམགྒེན ཨཝིཛྫཎྜཀོསཾ པདཱལེཏྭཱ ཨབྷིཉྙཱཔཀྑེ པཔྥོཊེཏྭཱ སོཏྠིནཱ ཨརཧཏྟཔྤཏྟཀཱལོ ཝེདིཏབྦོ.

ཡཐཱ པན ཀུཀྐུཊཔོཏཀཱནཾ པརིཎཏབྷཱཝཾ ཉཏྭཱ མཱཏཱཔི ཨཎྜཀོསཾ བྷིནྡཏི, ཨེཝཾ ཏཐཱརཱུཔསྶ བྷིཀྑུནོ ཉཱཎཔརིཔཱཀཾ ཉཏྭཱ སཏྠཱཔི –

‘‘ཨུཙྪིནྡ ¶ སིནེཧམཏྟནོ, ཀུམུདཾ སཱརདིཀཾཝ པཱཎིནཱ;

སནྟིམགྒམེཝ བྲཱུཧཡ, ནིབྦཱནཾ སུགཏེན དེསིཏ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༢༨༥) –

ཨཱདིནཱ ནཡེན ཨོབྷཱསཾ ཕརིཏྭཱ གཱཐཱཡ ཨཝིཛྫཎྜཀོསཾ པཧརཏི. སོ གཱཐཱཔརིཡོསཱནེ ཨཝིཛྫཎྜཀོསཾ བྷིནྡིཏྭཱ ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎཱཏི. ཏཏོ པཊྛཱཡ ཡཐཱ ཏེ ཀུཀྐུཊཔོཏཀཱ གཱམཀྑེཏྟཾ ཨུཔསོབྷཡམཱནཱ ཏཏྠ ཝིཙརནྟི, ཨེཝཾ ཨཡམྤི མཧཱཁཱིཎཱསཝོ ནིབྦཱནཱརམྨཎཾ ཕལསམཱཔཏྟིཾ ཨཔྤེཏྭཱ སངྒྷཱརཱམཾ ཨུཔསོབྷཡམཱནོ ཝིཙརཏི.

ཕལགཎྜསྶཱཏི ¶ ཝཌྜྷཀིསྶ. སོ ཧི ཨོལམྦཀསངྑཱཏཾ ཕལཾ ཙཱརེཏྭཱ དཱརཱུནཾ གཎྜཾ ཧརཏཱིཏི ཕལགཎྜོཏི ཝུཙྩཏི. ཝཱསིཛཊེཏི ཝཱསིདཎྜཀསྶ གཧཎཊྛཱནེ. ཨེཏྟཀཾ མེ ཨཛྫ ཨཱསཝཱནཾ ཁཱིཎནྟི པབྦཛིཏསྶ ཧི པབྦཛྫཱསངྑེཔེན ཨུདྡེསེན པརིཔུཙྪཱཡ ཡོནིསོམནསིཀཱརེན ཝཏྟཔཊིཔཏྟིཡཱ ཙ ནིཙྩཀཱལཾ ཨཱསཝཱ ཁཱིཡནྟི. ཨེཝཾ ཁཱིཡམཱནཱནཾ པན ནེསཾ ‘‘ཨེཏྟཀཾ ཨཛྫ ¶ ཁཱིཎཾ ཨེཏྟཀཾ ཧིཡྻོ’’ཏི ཨེཝམསྶ ཉཱཎཾ ན ཧོཏཱིཏི ཨཏྠོ. ཨིམཱཡ ཨུཔམཱཡ ཝིཔསྶནཱནིསཾསོ དཱིཔིཏོ.

ཧེམནྟིཀེནཱཏི ཧེམནྟསམཡེན. པཊིཔྤསྶམྦྷནྟཱིཏི ཐིརབྷཱཝེན པརིཧཱཡནྟི. ཨེཝམེཝ ཁོཏི ཨེཏྠ མཧཱསམུདྡོ ཝིཡ སཱསནཾ དཊྛབྦཾ, ནཱཝཱ ཝིཡ ཡོགཱཝཙརོ, ནཱཝཱཡ མཧཱསམུདྡེ པརིཡཱཡནཾ ཝིཡ ཨིམསྶ བྷིཀྑུནོ ཨཱུནཔཉྩཝསྶཀཱལེ ཨཱཙརིཡུཔཛ྄ཛྷཱཡཱནཾ སནྟིཀེ ཝིཙརཎཾ, ནཱཝཱཡ མཧཱསམུདྡཨུདཀེན ¶ ཁཛྫམཱནཱནཾ བནྡྷནཱནཾ ཏནུབྷཱཝོ ཝིཡ བྷིཀྑུནོ པབྦཛྫཱསངྑེཔེན ཨུདྡེསཔརིཔུཙྪཱདཱིཧིཡེཝ སཾཡོཛནཱནཾ ཏནུབྷཱཝོ, ནཱཝཱཡ ཐལེ ཨུཀྑིཏྟཀཱལོ ཝིཡ བྷིཀྑུནོ ནིསྶཡམུཏྟཀསྶ ཀམྨཊྛཱནཾ གཧེཏྭཱ ཨརཉྙེ ཝསནཀཱལོ, དིཝཱ ཝཱཏཱཏཔེན སཾསུསྶནཾ ཝིཡ ཝིཔསྶནཱཉཱཎེན ཏཎྷཱསིནེཧསྶ སཾསུསྶནཾ, རཏྟིཾ ཧིམོདཀེན ཏེམནཾ ཝིཡ ཀམྨཊྛཱནཾ ནིསྶཱཡ ཨུཔྤནྣེན པཱིཏིཔཱམོཛྫེན ཙིཏྟཏེམནཾ, རཏྟིནྡིཝཾ ཝཱཏཱཏཔེཧི ཙེཝ ཧིམོདཀེན ཙ པརིསུཀྑཔརིཏིནྟཱནཾ བནྡྷནཱནཾ དུབྦལབྷཱཝོ ཝིཡ ཝིཔསྶནཱཉཱཎཔཱིཏིཔཱམོཛྫེཧི སཾཡོཛནཱནཾ བྷིཡྻོསོམཏྟཱཡ དུབྦལབྷཱཝོ, པཱཝུསྶཀམེགྷོ ཝིཡ ཨརཧཏྟམགྒཉཱཎཾ, མེགྷཝུཊྛིཨུདཀེན ནཱཝཱཡ ཨནྟོཔཱུཏིབྷཱཝོ ཝིཡ ཨཱརདྡྷཝིཔསྶཀསྶ རཱུཔསཏྟཀཱདིཝསེན ཝིཔསྶནཾ ཝཌྜྷེནྟསྶ ཨོཀྑཱཡམཱནེ པཀྑཱཡམཱནེ ཀམྨཊྛཱནེ ཨེཀདིཝསཾ ཨུཏུསཔྤཱཡཱདཱིནི ལདྡྷཱ ཨེཀཔལླངྐེན ནིསིནྣསྶ ཨརཧཏྟཕལཱདྷིགམོ. པཱུཏིབནྡྷནཱཡ ནཱཝཱཡ ཀིཉྩི ཀཱལཾ ཋཱནཾ ཝིཡ ཁཱིཎསཾཡོཛནསྶ ཨརཧཏོ མཧཱཛནཾ ཨནུགྒཎྷནྟསྶ ཡཱཝཏཱཡུཀཾ ཋཱནཾ, པཱུཏིབནྡྷནཱཡ ནཱཝཱཡ ཨནུཔུབྦེན བྷིཛྫིཏྭཱ ཨཔཎྞཏྟིཀབྷཱཝཱུཔགམོ ཝིཡ ཁཱིཎཱསཝསྶ ཨུཔཱདིནྣཀྑནྡྷབྷེདེན ཨནུཔཱདིསེསཱཡ ནིབྦཱནདྷཱཏུཡཱ པརིནིབྦུཏསྶ ཨཔཎྞཏྟིཀབྷཱཝཱུཔགམོཏི ཨིམཱཡ ཨུཔམཱཡ སཾཡོཛནཱནཾ དུབྦལཏཱ དཱིཔིཏཱ.

༧༢. ཨཊྛམཾ ¶ ¶ ཨཏྠུཔྤཏྟིཡཾ ཀཐིཏཾ. ཨཏྠུཔྤཏྟི པནསྶ ཧེཊྛཱ ཙཱུལ༹ཙྪརཱསངྒྷཱཏསུཏྟཝཎྞནཱཡ (ཨ. ནི. ཨཊྛ. ༡.༡.༥༡ ཨཱདཡོ) ཝིཏྠཱརིཏཱ ཨེཝ. པསྶཐ ནོཏི པསྶཐ ནུ. ཨཱལིངྒིཏྭཱཏི ཨུཔགཱུཧིཏྭཱ. ཨུཔནིསཱིདེཡྻཱཏི སམཱིཔེ ནིསྶཱཡ ནིསཱིདེཡྻ. ཨུཔནིཔཛྫེཡྻཱཏི ཨུཔགནྟྭཱ ནིཔཛྫེཡྻ. ཨཱརོཙཡཱམཱིཏི ཨཱཙིཀྑཱམི. པཊིཝེདཡཱམཱིཏི པཊིཝེདེཏྭཱ ཛཱནཱཔེཏྭཱ ཀཐེམི. ཝཱལརཛྫུཡཱཏི ཨསྶཝཱལགོཝཱལེཧི ཝཊྚིཏརཛྫུཡཱ. པཙྩོརསྨིནྟི ¶ ཨུརམཛ྄ཛྷེ. ཕེཎུདྡེཧཀནྟི ཕེཎཾ ཨུདྡེཧིཏྭཱ, ཨུསྶཱདེཏྭཱཏི ཨཏྠོ. ཨཏྟཏྠནྟི ཨཏྟནོ དིཊྛདྷམྨིཀསམྤརཱཡིཀལོཀིཡལོཀུཏྟརཾ ཨཏྠཾ. པརཏྠོབྷཡཏྠེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ. སེསམེཏྠ ཡཾ ཝཏྟབྦཾ སིཡཱ, ཏཾ སབྦཾ ཙཱུལ༹ཙྪརཱསངྒྷཱཏསུཏྟསྶ (ཨ. ནི. ༡.༥༡ ཨཱདཡོ) ཨཏྠུཔྤཏྟིཡཾ ཀཐིཏམེཝ. ཨིདཉྩ པན སུཏྟཾ ཀཐེཏྭཱ སཏྠཱ ཙཱུལ༹ཙྪརཱསངྒྷཱཏསུཏྟཾ ཀཐེསི. ནཝམཾ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝ.

༧༤. དསམེ པརིཏྟནྟི ཨཔྤཾ ཐོཀཾ. ཏཉྷི སརསཔརིཏྟཏཱཡཔི ཁཎཔརིཏྟཏཱཡཔི ཋིཏིཔརིཏྟཏཱཡཔི པརིཏྟམེཝ. ལཧུཾ ཨུཔྤཛྫིཏྭཱ ནིརུཛ྄ཛྷནཏོ ལཧུཀཾ. མནྟཱཡཾ ¶ བོདྡྷབྦནྟི མནྟཱཡ བོདྡྷབྦཾ, པཉྙཱཡ ཛཱནིཏབྦནྟི ཨཏྠོ. པབྦཏེཡྻཱཏི པབྦཏསམྦྷཝཱ. ཧཱརཧཱརིནཱིཏི རུཀྑནལ༹ཝེལུ༹ཨཱདཱིནི ཧརིཏབྦཱནི ཧརིཏུཾ སམཏྠཱ. སེསཾ སབྦཏྠ ཨུཏྟཱནཏྠམེཝཱཏི.

༧༥. ཨཊྛམསྶ པཋམེ ཨཱཔཏྟིཾ ཛཱནཱཏཱིཏི ཨཱཔཏྟིཾཡེཝ ཨཱཔཏྟཱིཏི ཛཱནཱཏི. སེསཔདེསུཔི ཨེསེཝ ནཡོ.

༧༦. དུཏིཡེ ¶ སྭཱགཏཱནཱིཏི སུཨཱགཏཱནི སུཔྤགུཎཱནི. སུཝིབྷཏྟཱནཱིཏི ཀོཊྛཱསཏོ སུཊྛུ ཝིབྷཏྟཱནི ¶ . སུཔྤཝཏྟཱིནཱིཏི ཨཱཝཛྫིཏཱཝཛྫིཏཊྛཱནེ སུཊྛུ པཝཏྟཱནི དལ༹ྷཔྤགུཎཱནི. སུཝིནིཙྪིཏཱནཱིཏི སུཊྛུ ཝིནིཙྪིཏཱནི. སུཏྟསོཏི ཝིབྷངྒཏོ. ཨནུབྱཉྫནསོཏི ཁནྡྷཀཔརིཝཱརཏོ.

༧༧. ཏཏིཡེ ཝིནཡེ ཁོ པན ཋིཏོ ཧོཏཱིཏི ཝིནཡལཀྑཎེ པཏིཊྛིཏོ ཧོཏི. ཨསཾཧཱིརོཏི ན སཀྐཱ ཧོཏི གཧིཏགྒཧཎཾ ཝིསྶཛྫཱཔེཏུཾ.

༨༣. ནཝམེ ཨེཀོཏི ཨདུཏིཡོ. ཝཱུཔཀཊྛོཏི ཀཱཡེན གཎཏོ, ཙིཏྟེན ཀིལེསེཧི ཝཱུཔཀཊྛོ ཝིཝེཀཊྛོ དཱུརཱིབྷཱུཏོ. ཨཔྤམཏྟོཏི ¶ སཏིཨཝིཔྤཝཱསེ ཋིཏོ. པཧིཏཏྟོཏི པེསིཏཏྟོ. ནིབྦིདཱཡཱཏི ཝཊྚེ ཨུཀྐཎྛནཏྠཱཡ. ཝིརཱགཱཡཱཏི རཱགཱདཱིནཾ ཝིརཛྫནཏྠཱཡ. ནིརོདྷཱཡཱཏི ཨཔྤཝཏྟིཀརཎཏྠཱཡ. ཝཱུཔསམཱཡཱཏི ཀིལེསཝཱུཔསམཱཡ ཨཔྤཝཏྟིཡཱ. ཨབྷིཉྙཱཡཱཏི ཏིལཀྑཎཾ ཨཱརོཔེཏྭཱ ཨབྷིཛཱནནཏྠཱཡ. སམྦོདྷཱཡཱཏི མགྒསངྑཱཏསྶ སམྦོདྷསྶ ཨཏྠཱཡ. ནིབྦཱནཱཡཱཏི ནིབྦཱནསྶ སཙྪིཀརཎཏྠཱཡ.

༨༤. དསམེ ཨདྷིཀརཎཱནི སམེནྟི ཝཱུཔསམེནྟཱིཏི ཨདྷིཀརཎསམཐཱ. ཨུཔྤནྣུཔྤནྣཱནནྟི ཨུཔྤནྣཱནཾ ཨུཔྤནྣཱནཾ. ཨདྷིཀརཎཱནནྟི ཝིཝཱདཱདྷིཀརཎཾ ཨནུཝཱདཱདྷིཀརཎཾ ཨཱཔཏྟཱདྷིཀརཎཾ ཀིཙྩཱདྷིཀརཎནྟི ཨིམེསཾ ཙཏུནྣཾ. སམཐཱཡ ཝཱུཔསམཱཡཱཏི སམཐཏྠཉྩེཝ ཝཱུཔསམནཏྠཉྩ. སམྨུཁཱཝིནཡོ དཱཏབྦོ…པེ… ཏིཎཝཏྠཱརཀོཏི ཨིམེ སཏྟ སམཐཱ དཱཏབྦཱ. ཏེསཾ ཝིནིཙྪཡོ ཝིནཡསཾཝཎྞནཏོ (ཙཱུལ༹ཝ. ཨཊྛ. ༡༨༦-༡༨༧ ཨཱདཡོ) གཧེཏབྦོ. ཨཔིཙ དཱིགྷནིཀཱཡེ སངྒཱིཏིསུཏྟཝཎྞནཱཡམྤི ¶ (དཱི. ནི. ཨཊྛ. ༣.༣༣༡ ཨདྷིཀརཎསམཐསཏྟཀཝཎྞནཱ) ཝིཏྠཱརིཏོཡེཝ, ཏཐཱ མཛ྄ཛྷིམནིཀཱཡེ སཱམགཱམསུཏྟཝཎྞནཱཡཱཏི (མ. ནི. ཨཊྛ. ༣.༤༦).

ཨིཏོ ¶ པརཱནི སཏྟ སུཏྟཱནི ཨུཏྟཱནཏྠཱནེཝ. ན ཧེཏྠ ཀིཉྩི ཧེཊྛཱ ཨཝུཏྟནཡཾ ནཱམ ཨཏྠཱིཏི.

མནོརཐཔཱུརཎིཡཱ ཨངྒུཏྟརནིཀཱཡ-ཨཊྛཀཐཱཡ