📜

ནམོ ཏསྶ བྷགཝཏོ ཨརཧཏོ སམྨཱསམྦུདྡྷསྶ.

ཨངྒུཏྟརནིཀཱཡོ

ཨེཀཱདསཀནིཔཱཏཔཱལི༹

༡. ནིསྶཡཝགྒོ

༡. ཀིམཏྠིཡསུཏྟཾ

༡. [ཨ. ནི. ༡༠.༡] ཨེཝཾ ¶ ¶ མེ སུཏཾ – ཨེཀཾ ¶ སམཡཾ བྷགཝཱ སཱཝཏྠིཡཾ ཝིཧརཏི ཛེཏཝནེ ཨནཱཐཔིཎྜིཀསྶ ཨཱརཱམེ. ཨཐ ¶ ཁོ ཨཱཡསྨཱ ཨཱནནྡོ ཡེན བྷགཝཱ ཏེནུཔསངྐམི; ཨུཔསངྐམིཏྭཱ བྷགཝནྟཾ ཨབྷིཝཱདེཏྭཱ ཨེཀམནྟཾ ནིསཱིདི. ཨེཀམནྟཾ ནིསིནྣོ ཁོ ཨཱཡསྨཱ ཨཱནནྡོ བྷགཝནྟཾ ཨེཏདཝོཙ – ‘‘ཀིམཏྠིཡཱནི, བྷནྟེ, ཀུསལཱནི སཱིལཱནི ཀིམཱནིསཾསཱནཱི’’ཏི? ‘‘ཨཝིཔྤཊིསཱརཏྠཱནི ཁོ, ཨཱནནྡ, ཀུསལཱནི སཱིལཱནི ཨཝིཔྤཊིསཱརཱནིསཾསཱནཱི’’ཏི.

‘‘ཨཝིཔྤཊིསཱརོ ¶ པན, བྷནྟེ, ཀིམཏྠིཡོ ཀིམཱནིསཾསོ’’? ‘‘ཨཝིཔྤཊིསཱརོ ཁོ, ཨཱནནྡ, པཱམོཛྫཏྠོ པཱམོཛྫཱནིསཾསོ’’.

‘‘པཱམོཛྫཾ པན, བྷནྟེ, ཀིམཏྠིཡཾ ཀིམཱནིསཾསཾ’’? ‘‘པཱམོཛྫཾ ཁོ, ཨཱནནྡ, པཱིཏཏྠཾ པཱིཏཱནིསཾསཾ’’.

‘‘པཱིཏི པན, བྷནྟེ, ཀིམཏྠིཡཱ ཀིམཱནིསཾསཱ’’? ‘‘པཱིཏི ཁོ, ཨཱནནྡ, པསྶདྡྷཏྠཱ པསྶདྡྷཱནིསཾསཱ’’.

‘‘པསྶདྡྷི པན, བྷནྟེ, ཀིམཏྠིཡཱ ཀིམཱནིསཾསཱ’’? ‘‘པསྶདྡྷི ཁོ, ཨཱནནྡ, སུཁཏྠཱ སུཁཱནིསཾསཱ’’.

‘‘སུཁཾ པན, བྷནྟེ, ཀིམཏྠིཡཾ ཀིམཱནིསཾསཾ’’? ‘‘སུཁཾ ཁོ, ཨཱནནྡ, སམཱདྷཏྠཾ སམཱདྷཱནིསཾསཾ’’.

‘‘སམཱདྷི ¶ པན, བྷནྟེ, ཀིམཏྠིཡོ ཀིམཱནིསཾསོ’’? ‘‘སམཱདྷི ཁོ, ཨཱནནྡ, ཡཐཱབྷཱུཏཉཱཎདསྶནཏྠོ ཡཐཱབྷཱུཏཉཱཎདསྶནཱནིསཾསོ’’ ¶ .

‘‘ཡཐཱབྷཱུཏཉཱཎདསྶནཾ པན, བྷནྟེ, ཀིམཏྠིཡཾ ཀིམཱནིསཾསཾ’’? ‘‘ཡཐཱབྷཱུཏཉཱཎདསྶནཾ ཁོ, ཨཱནནྡ, ནིབྦིདཏྠཾ ནིབྦིདཱནིསཾསཾ’’.

‘‘ནིབྦིདཱ, པན, བྷནྟེ, ཀིམཏྠིཡཱ ཀིམཱནིསཾསཱ’’? ‘‘ནིབྦིདཱ ཁོ, ཨཱནནྡ, ཝིརཱགཏྠཱ ཝིརཱགཱནིསཾསཱ ¶ ’’.

‘‘ཝིརཱགོ པན, བྷནྟེ, ཀིམཏྠིཡོ ཀིམཱནིསཾསོ’’? ‘‘ཝིརཱགོ ཁོ, ཨཱནནྡ, ཝིམུཏྟིཉཱཎདསྶནཏྠོ ཝིམུཏྟིཉཱཎདསྶནཱནིསཾསོ.

‘‘ཨིཏི ཁོ, ཨཱནནྡ, ཀུསལཱནི སཱིལཱནི ཨཝིཔྤཊིསཱརཏྠཱནི ཨཝིཔྤཊིསཱརཱནིསཾསཱནི, ཨཝིཔྤཊིསཱརོ ¶ པཱམོཛྫཏྠོ པཱམོཛྫཱནིསཾསོ, པཱམོཛྫཾ པཱིཏཏྠཾ པཱིཏཱནིསཾསཾ, པཱིཏི པསྶདྡྷཏྠཱ པསྶདྡྷཱནིསཾསཱ, པསྶདྡྷི སུཁཏྠཱ སུཁཱནིསཾསཱ, སུཁཾ སམཱདྷཏྠཾ སམཱདྷཱནིསཾསཾ, སམཱདྷི ཡཐཱབྷཱུཏཉཱཎདསྶནཏྠོ ཡཐཱབྷཱུཏཉཱཎདསྶནཱནིསཾསོ, ཡཐཱབྷཱུཏཉཱཎདསྶནཾ ནིབྦིདཏྠཾ ནིབྦིདཱནིསཾསཾ, ནིབྦིདཱ ཝིརཱགཏྠཱ ཝིརཱགཱནིསཾསཱ, ཝིརཱགོ ཝིམུཏྟིཉཱཎདསྶནཏྠོ ཝིམུཏྟིཉཱཎདསྶནཱནིསཾསོ. ཨིཏི ཁོ, ཨཱནནྡ, ཀུསལཱནི སཱིལཱནི ཨནུཔུབྦེན ཨགྒཱཡ པརེནྟཱི’’ཏི. པཋམཾ.

༢. ཙེཏནཱཀརཎཱིཡསུཏྟཾ

༢. [ཨ. ནི. ༡༠.༢] ‘‘སཱིལཝཏོ, བྷིཀྑཝེ, སཱིལསམྤནྣསྶ ན ཙེཏནཱཡ ཀརཎཱིཡཾ – ‘ཨཝིཔྤཊིསཱརོ མེ ཨུཔྤཛྫཏཱུ’ཏི. དྷམྨཏཱ ཨེསཱ, བྷིཀྑཝེ, ཡཾ སཱིལཝཏོ སཱིལསམྤནྣསྶ ཨཝིཔྤཊིསཱརོ ཨུཔྤཛྫཏི.

‘‘ཨཝིཔྤཊིསཱརིསྶ, བྷིཀྑཝེ, ན ཙེཏནཱཡ ཀརཎཱིཡཾ – ‘པཱམོཛྫཾ མེ ཨུཔྤཛྫཏཱུ’ཏི. དྷམྨཏཱ ཨེསཱ, བྷིཀྑཝེ, ཡཾ ཨཝིཔྤཊིསཱརིསྶ པཱམོཛྫཾ ཨུཔྤཛྫཏི.

‘‘པམུདིཏསྶ, བྷིཀྑཝེ, ན ཙེཏནཱཡ ཀརཎཱིཡཾ – ‘པཱིཏི མེ ཨུཔྤཛྫཏཱུ’ཏི. དྷམྨཏཱ ཨེསཱ, བྷིཀྑཝེ, ཡཾ པམུདིཏསྶ པཱིཏི ཨུཔྤཛྫཏི.

‘‘པཱིཏིམནསྶ, བྷིཀྑཝེ, ན ཙེཏནཱཡ ཀརཎཱིཡཾ – ‘ཀཱཡོ མེ ¶ པསྶམྦྷཏཱུ’ཏི. དྷམྨཏཱ ཨེསཱ, བྷིཀྑཝེ, ཡཾ པཱིཏིམནསྶ ཀཱཡོ པསྶམྦྷཏི.

‘‘པསྶདྡྷཀཱཡསྶ ¶ , བྷིཀྑཝེ, ན ཙེཏནཱཡ ཀརཎཱིཡཾ – ‘སུཁཾ ཝེདིཡཱམཱི’ཏི. དྷམྨཏཱ ཨེསཱ, བྷིཀྑཝེ, ཡཾ པསྶདྡྷཀཱཡོ སུཁཾ ཝེདིཡཏི.

‘‘སུཁིནོ, བྷིཀྑཝེ, ན ཙེཏནཱཡ ཀརཎཱིཡཾ – ‘ཙིཏྟཾ མེ སམཱདྷིཡཏཱུ’ཏི. དྷམྨཏཱ ཨེསཱ, བྷིཀྑཝེ, ཡཾ སུཁིནོ ཙིཏྟཾ སམཱདྷིཡཏི.

‘‘སམཱཧིཏསྶ ¶ , བྷིཀྑཝེ, ན ཙེཏནཱཡ ཀརཎཱིཡཾ – ‘ཡཐཱབྷཱུཏཾ ཛཱནཱམི པསྶཱམཱི’ཏི. དྷམྨཏཱ ཨེསཱ ¶ , བྷིཀྑཝེ, ཡཾ སམཱཧིཏོ ཡཐཱབྷཱུཏཾ ཛཱནཱཏི པསྶཏི.

‘‘ཡཐཱབྷཱུཏཾ, བྷིཀྑཝེ, ཛཱནཏོ པསྶཏོ ན ཙེཏནཱཡ ཀརཎཱིཡཾ – ‘ནིབྦིནྡཱམཱི’ཏི. དྷམྨཏཱ ཨེསཱ, བྷིཀྑཝེ, ཡཾ ཡཐཱབྷཱུཏཾ ཛཱནཾ པསྶཾ ནིབྦིནྡཏི.

‘‘ནིབྦིནྣསྶ, བྷིཀྑཝེ, ན ཙེཏནཱཡ ཀརཎཱིཡཾ – ‘ཝིརཛྫཱམཱི’ཏི. དྷམྨཏཱ ཨེསཱ, བྷིཀྑཝེ, ཡཾ ནིབྦིནྣོ ཝིརཛྫཏི.

‘‘ཝིརཏྟསྶ, བྷིཀྑཝེ, ན ཙེཏནཱཡ ཀརཎཱིཡཾ – ‘ཝིམུཏྟིཉཱཎདསྶནཾ སཙྪིཀརོམཱི’ཏི. དྷམྨཏཱ ཨེསཱ, བྷིཀྑཝེ, ཡཾ ཝིརཏྟོ ཝིམུཏྟིཉཱཎདསྶནཾ སཙྪིཀརོཏི.

‘‘ཨིཏི ཁོ, བྷིཀྑཝེ, ཝིརཱགོ ཝིམུཏྟིཉཱཎདསྶནཏྠོ ཝིམུཏྟིཉཱཎདསྶནཱནིསཾསོ, ནིབྦིདཱ ཝིརཱགཏྠཱ ཝིརཱགཱནིསཾསཱ, ཡཐཱབྷཱུཏཉཱཎདསྶནཾ ནིབྦིདཏྠཾ ནིབྦིདཱནིསཾསཾ, སམཱདྷི ཡཐཱབྷཱུཏཉཱཎདསྶནཏྠོ ཡཐཱབྷཱུཏཉཱཎདསྶནཱནིསཾསོ, སུཁཾ སམཱདྷཏྠཾ སམཱདྷཱནིསཾསཾ, པསྶདྡྷི སུཁཏྠཱ སུཁཱནིསཾསཱ, པཱིཏི པསྶདྡྷཏྠཱ པསྶདྡྷཱནིསཾསཱ, པཱམོཛྫཾ པཱིཏཏྠཾ པཱིཏཱནིསཾསཾ, ཨཝིཔྤཊིསཱརོ པཱམོཛྫཏྠོ པཱམོཛྫཱནིསཾསོ, ཀུསལཱནི སཱིལཱནི ཨཝིཔྤཊིསཱརཏྠཱནི ཨཝིཔྤཊིསཱརཱནིསཾསཱནི. ཨིཏི ཁོ, བྷིཀྑཝེ, དྷམྨཱ དྷམྨེ ¶ ཨབྷིསནྡེནྟི, དྷམྨཱ དྷམྨེ པརིཔཱུརེནྟི ཨཔཱརཱ པཱརཾ གམནཱཡཱ’’ཏི. དུཏིཡཾ.

༣. པཋམཨུཔནིསཱསུཏྟཾ

༣. [ཨ. ནི. ༥.༢༤; ༡༠.༣] ‘‘དུསྶཱིལསྶ, བྷིཀྑཝེ, སཱིལཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསོ ཧོཏི ཨཝིཔྤཊིསཱརོ. ཨཝིཔྤཊིསཱརེ ཨསཏི ཨཝིཔྤཊིསཱརཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསཾ ཧོཏི པཱམོཛྫཾ. པཱམོཛྫེ ཨསཏི པཱམོཛྫཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསཱ ཧོཏི པཱིཏི. པཱིཏིཡཱ ཨསཏི པཱིཏིཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསཱ ཧོཏི པསྶདྡྷི. པསྶདྡྷིཡཱ ཨསཏི ¶ པསྶདྡྷིཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསཾ ¶ ཧོཏི སུཁཾ. སུཁེ ཨསཏི སུཁཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསོ ཧོཏི སམྨཱསམཱདྷི. སམྨཱསམཱདྷིམྷི ཨསཏི སམྨཱསམཱདྷིཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསཾ ཧོཏི ཡཐཱབྷཱུཏཉཱཎདསྶནཾ. ཡཐཱབྷཱུཏཉཱཎདསྶནེ ཨསཏི ཡཐཱབྷཱུཏཉཱཎདསྶནཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསཱ ¶ ཧོཏི ནིབྦིདཱ. ནིབྦིདཱཡ ཨསཏི ནིབྦིདཱཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསོ ཧོཏི ཝིརཱགོ. ཝིརཱགེ ཨསཏི ཝིརཱགཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསཾ ཧོཏི ཝིམུཏྟིཉཱཎདསྶནཾ.

‘‘སེཡྻཐཱཔི, བྷིཀྑཝེ, རུཀྑོ སཱཁཱཔལཱསཝིཔནྣོ. ཏསྶ པཔཊིཀཱཔི ན པཱརིཔཱུརིཾ གཙྪཏི, ཏཙོཔི… ཕེགྒུཔི… སཱརོཔི ན པཱརིཔཱུརིཾ གཙྪཏི. ཨེཝམེཝཾ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, དུསྶཱིལསྶ སཱིལཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསོ ཧོཏི ཨཝིཔྤཊིསཱརོ, ཨཝིཔྤཊིསཱརེ ཨསཏི ཨཝིཔྤཊིསཱརཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསཾ ཧོཏི པཱམོཛྫཾ…པེ… ཝིམུཏྟིཉཱཎདསྶནཾ.

‘‘སཱིལཝཏོ, བྷིཀྑཝེ, སཱིལསམྤནྣསྶ ཨུཔནིསསམྤནྣོ ཧོཏི ཨཝིཔྤཊིསཱརོ, ཨཝིཔྤཊིསཱརེ སཏི ཨཝིཔྤཊིསཱརསམྤནྣསྶ ཨུཔནིསསམྤནྣཾ ཧོཏི པཱམོཛྫཾ, པཱམོཛྫེ སཏི པཱམོཛྫསམྤནྣསྶ ཨུཔནིསསམྤནྣཱ ཧོཏི པཱིཏི, པཱིཏིཡཱ སཏི པཱིཏིསམྤནྣསྶ ཨུཔནིསསམྤནྣཱ ཧོཏི པསྶདྡྷི, པསྶདྡྷིཡཱ སཏི པསྶདྡྷིསམྤནྣསྶ ཨུཔནིསསམྤནྣཾ ཧོཏི སུཁཾ, སུཁེ སཏི སུཁསམྤནྣསྶ ཨུཔནིསསམྤནྣོ ¶ ཧོཏི སམྨཱསམཱདྷི, སམྨཱསམཱདྷིམྷི སཏི སམྨཱསམཱདྷིསམྤནྣསྶ ཨུཔནིསསམྤནྣཾ ཧོཏི ཡཐཱབྷཱུཏཉཱཎདསྶནཾ, ཡཐཱབྷཱུཏཉཱཎདསྶནེ སཏི ཡཐཱབྷཱུཏཉཱཎདསྶནསམྤནྣསྶ ཨུཔནིསསམྤནྣཱ ཧོཏི ནིབྦིདཱ, ནིབྦིདཱཡ སཏི ནིབྦིདཱསམྤནྣསྶ ཨུཔནིསསམྤནྣོ ཧོཏི ཝིརཱགོ, ཝིརཱགེ སཏི ཝིརཱགསམྤནྣསྶ ཨུཔནིསསམྤནྣཾ ཧོཏི ཝིམུཏྟིཉཱཎདསྶནཾ.

‘‘སེཡྻཐཱཔི, བྷིཀྑཝེ, རུཀྑོ སཱཁཱཔལཱསསམྤནྣོ. ཏསྶ པཔཊིཀཱཔི པཱརིཔཱུརིཾ གཙྪཏི, ཏཙོཔི… ཕེགྒུཔི… སཱརོཔི པཱརིཔཱུརིཾ གཙྪཏི. ཨེཝམེཝཾ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, སཱིལཝཏོ སཱིལསམྤནྣསྶ ཨུཔནིསསམྤནྣོ ཧོཏི ཨཝིཔྤཊིསཱརོ, ཨཝིཔྤཊིསཱརེ སཏི ཨཝིཔྤཊིསཱརསམྤནྣསྶ ཨུཔནིསསམྤནྣཾ ཧོཏི…པེ… ཝིམུཏྟིཉཱཎདསྶན’’ནྟི. ཏཏིཡཾ.

༤. དུཏིཡཨུཔནིསཱསུཏྟཾ

༤. ཏཏྲ ¶ ¶ ཁོ ཨཱཡསྨཱ སཱརིཔུཏྟོ བྷིཀྑཱུ ཨཱམནྟེསི – ‘‘ཨཱཝུསོ བྷིཀྑཝེ’’ཏི [བྷིཀྑཝོཏི (སཱི. སྱཱ. པཱི.) ཨེཝཾ སབྦཏྠ ཨ. ནི. ༡༠.༤]. ‘‘ཨཱཝུསོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷིཀྑཱུ ཨཱཡསྨཏོ སཱརིཔུཏྟསྶ པཙྩསྶོསུཾ. ཨཱཡསྨཱ སཱརིཔུཏྟོ ཨེཏདཝོཙ –

‘‘དུསྶཱིལསྶ ¶ , ཨཱཝུསོ, སཱིལཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསོ ཧོཏི ཨཝིཔྤཊིསཱརོ, ཨཝིཔྤཊིསཱརེ ཨསཏི ཨཝིཔྤཊིསཱརཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསཾ ཧོཏི པཱམོཛྫཾ, པཱམོཛྫེ ཨསཏི པཱམོཛྫཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསཱ ཧོཏི པཱིཏི, པཱིཏིཡཱ ཨསཏི པཱིཏིཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསཱ ཧོཏི པསྶདྡྷི, པསྶདྡྷིཡཱ ཨསཏི པསྶདྡྷིཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསཾ ཧོཏི སུཁཾ, སུཁེ ཨསཏི སུཁཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསོ ཧོཏི སམྨཱསམཱདྷི, སམྨཱསམཱདྷིམྷི ཨསཏི སམྨཱསམཱདྷིཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསཾ ཧོཏི ཡཐཱབྷཱུཏཉཱཎདསྶནཾ, ཡཐཱབྷཱུཏཉཱཎདསྶནེ ཨསཏི ཡཐཱབྷཱུཏཉཱཎདསྶནཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསཱ ཧོཏི ནིབྦིདཱ ¶ , ནིབྦིདཱཡ ཨསཏི ནིབྦིདཱཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསོ ཧོཏི ཝིརཱགོ, ཝིརཱགེ ཨསཏི ཝིརཱགཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསཾ ཧོཏི ཝིམུཏྟིཉཱཎདསྶནཾ.

‘‘སེཡྻཐཱཔི, ཨཱཝུསོ, རུཀྑོ སཱཁཱཔལཱསཝིཔནྣོ. ཏསྶ པཔཊིཀཱཔི ན པཱརིཔཱུརིཾ གཙྪཏི, ཏཙོཔི… ཕེགྒུཔི… སཱརོཔི ན པཱརིཔཱུརིཾ གཙྪཏི. ཨེཝམེཝཾ ཁོ, ཨཱཝུསོ, དུསྶཱིལསྶ སཱིལཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསོ ཧོཏི ཨཝིཔྤཊིསཱརོ, ཨཝིཔྤཊིསཱརེ ཨསཏི ཨཝིཔྤཊིསཱརཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསཾ ཧོཏི པཱམོཛྫཾ…པེ… ཝིམུཏྟིཉཱཎདསྶནཾ.

‘‘སཱིལཝཏོ, ཨཱཝུསོ, སཱིལསམྤནྣསྶ ཨུཔནིསསམྤནྣོ ཧོཏི ཨཝིཔྤཊིསཱརོ, ཨཝིཔྤཊིསཱརེ སཏི ཨཝིཔྤཊིསཱརསམྤནྣསྶ ཨུཔནིསསམྤནྣཾ ཧོཏི པཱམོཛྫཾ, པཱམོཛྫེ སཏི པཱམོཛྫསམྤནྣསྶ ཨུཔནིསསམྤནྣཱ ཧོཏི པཱིཏི, པཱིཏིཡཱ སཏི པཱིཏིསམྤནྣསྶ ཨུཔནིསསམྤནྣཱ ཧོཏི པསྶདྡྷི, པསྶདྡྷིཡཱ སཏི པསྶདྡྷིསམྤནྣསྶ ཨུཔནིསསམྤནྣཾ ཧོཏི སུཁཾ, སུཁེ སཏི སུཁསམྤནྣསྶ ཨུཔནིསསམྤནྣོ ཧོཏི སམྨཱསམཱདྷི, སམྨཱསམཱདྷིམྷི སཏི སམྨཱསམཱདྷིསམྤནྣསྶ ཨུཔནིསསམྤནྣཾ ཧོཏི ཡཐཱབྷཱུཏཉཱཎདསྶནཾ, ཡཐཱབྷཱུཏཉཱཎདསྶནེ སཏི ཡཐཱབྷཱུཏཉཱཎདསྶནསམྤནྣསྶ ཨུཔནིསསམྤནྣཱ ཧོཏི ནིབྦིདཱ, ནིབྦིདཱཡ སཏི ནིབྦིདཱསམྤནྣསྶ ¶ ¶ ཨུཔནིསསམྤནྣོ ཧོཏི ཝིརཱགོ, ཝིརཱགེ སཏི ཝིརཱགསམྤནྣསྶ ཨུཔནིསསམྤནྣཾ ཧོཏི ཝིམུཏྟིཉཱཎདསྶནཾ.

‘‘སེཡྻཐཱཔི, ཨཱཝུསོ, རུཀྑོ སཱཁཱཔལཱསསམྤནྣོ. ཏསྶ པཔཊིཀཱཔི པཱརིཔཱུརིཾ གཙྪཏི, ཏཙོཔི… ཕེགྒུཔི… སཱརོཔི པཱརིཔཱུརིཾ གཙྪཏི. ཨེཝམེཝཾ ཁོ, ཨཱཝུསོ, སཱིལཝཏོ སཱིལསམྤནྣསྶ ཨུཔནིསསམྤནྣོ ཧོཏི ཨཝིཔྤཊིསཱརོ, ཨཝིཔྤཊིསཱརེ ¶ སཏི ཨཝིཔྤཊིསཱརསམྤནྣསྶ ཨུཔནིསསམྤནྣཾ ཧོཏི པཱམོཛྫཾ…པེ… ཝིམུཏྟིཉཱཎདསྶན’’ནྟི. ཙཏུཏྠཾ.

༥. ཏཏིཡཨུཔནིསཱསུཏྟཾ

༥. [ཨ. ནི. ༡༠.༥] ཏཏྲ ¶ ཁོ ཨཱཡསྨཱ ཨཱནནྡོ བྷིཀྑཱུ ཨཱམནྟེསི…པེ… ‘‘དུསྶཱིལསྶ, ཨཱཝུསོ, སཱིལཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསོ ཧོཏི ཨཝིཔྤཊིསཱརོ, ཨཝིཔྤཊིསཱརེ ཨསཏི ཨཝིཔྤཊིསཱརཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསཾ ཧོཏི པཱམོཛྫཾ, པཱམོཛྫེ ཨསཏི པཱམོཛྫཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསཱ ཧོཏི པཱིཏི, པཱིཏིཡཱ ཨསཏི པཱིཏིཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསཱ ཧོཏི པསྶདྡྷི, པསྶདྡྷིཡཱ ཨསཏི པསྶདྡྷིཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསཾ ཧོཏི སུཁཾ, སུཁེ ཨསཏི སུཁཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསོ ཧོཏི སམྨཱསམཱདྷི, སམྨཱསམཱདྷིམྷི ཨསཏི སམྨཱསམཱདྷིཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསཾ ཧོཏི ཡཐཱབྷཱུཏཉཱཎདསྶནཾ, ཡཐཱབྷཱུཏཉཱཎདསྶནེ ཨསཏི ཡཐཱབྷཱུཏཉཱཎདསྶནཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསཱ ཧོཏི ནིབྦིདཱ, ནིབྦིདཱཡ ཨསཏི ནིབྦིདཱཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསོ ཧོཏི ཝིརཱགོ, ཝིརཱགེ ཨསཏི ཝིརཱགཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསཾ ཧོཏི ཝིམུཏྟིཉཱཎདསྶནཾ.

‘‘སེཡྻཐཱཔི, ཨཱཝུསོ, རུཀྑོ སཱཁཱཔལཱསཝིཔནྣོ. ཏསྶ པཔཊིཀཱཔི ན པཱརིཔཱུརིཾ གཙྪཏི, ཏཙོཔི… ཕེགྒུཔི… སཱརོཔི ན པཱརིཔཱུརིཾ གཙྪཏི. ཨེཝམེཝཾ ཁོ, ཨཱཝུསོ, དུསྶཱིལསྶ སཱིལཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསོ ཧོཏི ཨཝིཔྤཊིསཱརོ, ཨཝིཔྤཊིསཱརེ ཨསཏི ཨཝིཔྤཊིསཱརཝིཔནྣསྶ ཧཏཱུཔནིསཾ ཧོཏི པཱམོཛྫཾ…པེ… ཝིམུཏྟིཉཱཎདསྶནཾ.

‘‘སཱིལཝཏོ, ཨཱཝུསོ, སཱིལསམྤནྣསྶ ཨུཔནིསསམྤནྣོ ཧོཏི ཨཝིཔྤཊིསཱརོ, ཨཝིཔྤཊིསཱརེ སཏི ཨཝིཔྤཊིསཱརསམྤནྣསྶ ཨུཔནིསསམྤནྣཾ ཧོཏི པཱམོཛྫཾ, པཱམོཛྫེ སཏི པཱམོཛྫསམྤནྣསྶ ¶ ཨུཔནིསསམྤནྣཱ ཧོཏི པཱིཏི, པཱིཏིཡཱ སཏི པཱིཏིསམྤནྣསྶ ཨུཔནིསསམྤནྣཱ ¶ ཧོཏི པསྶདྡྷི, པསྶདྡྷིཡཱ སཏི པསྶདྡྷིསམྤནྣསྶ ཨུཔནིསསམྤནྣཾ ཧོཏི སུཁཾ, སུཁེ སཏི སུཁསམྤནྣསྶ ¶ ཨུཔནིསསམྤནྣོ ཧོཏི སམྨཱསམཱདྷི, སམྨཱསམཱདྷིམྷི སཏི སམྨཱསམཱདྷིསམྤནྣསྶ ཨུཔནིསསམྤནྣཾ ཧོཏི ཡཐཱབྷཱུཏཉཱཎདསྶནཾ, ཡཐཱབྷཱུཏཉཱཎདསྶནེ སཏི ཡཐཱབྷཱུཏཉཱཎདསྶནསམྤནྣསྶ ཨུཔནིསསམྤནྣཱ ཧོཏི ནིབྦིདཱ, ནིབྦིདཱཡ སཏི ནིབྦིདཱསམྤནྣསྶ ཨུཔནིསསམྤནྣོ ཧོཏི ཝིརཱགོ, ཝིརཱགེ སཏི ཝིརཱགསམྤནྣསྶ ཨུཔནིསསམྤནྣཾ ཧོཏི ཝིམུཏྟིཉཱཎདསྶནཾ.

‘‘སེཡྻཐཱཔི, ཨཱཝུསོ, རུཀྑོ སཱཁཱཔལཱསསམྤནྣོ. ཏསྶ པཔཊིཀཱཔི པཱརིཔཱུརིཾ གཙྪཏི ¶ , ཏཙོཔི… ཕེགྒུཔི… སཱརོཔི པཱརིཔཱུརིཾ གཙྪཏི. ཨེཝམེཝཾ ཁོ, ཨཱཝུསོ, སཱིལཝཏོ སཱིལསམྤནྣསྶ ཨུཔནིསསམྤནྣོ ཧོཏི ཨཝིཔྤཊིསཱརོ, ཨཝིཔྤཊིསཱརེ སཏི ཨཝིཔྤཊིསཱརསམྤནྣསྶ ཨུཔནིསསམྤནྣཾ ཧོཏི པཱམོཛྫཾ…པེ… ཝིམུཏྟིཉཱཎདསྶན’’ནྟི. པཉྩམཾ.

༦. བྱསནསུཏྟཾ

༦. ‘‘ཡོ སོ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཨཀྐོསཀོ པརིབྷཱསཀོ ཨརིཡཱུཔཝཱདོ སབྲཧྨཙཱརཱིནཾ, ཋཱནམེཏཾ ཨཝཀཱསོ ཡཾ སོ ཨེཀཱདསནྣཾ བྱསནཱནཾ ཨཉྙཏརཾ བྱསནཾ ནིགཙྪེཡྻ.

ཀཏམེསཾ ཨེཀཱདསནྣཾ? ཨནདྷིགཏཾ ནཱདྷིགཙྪཏི, ཨདྷིགཏཱ པརིཧཱཡཏི, སདྡྷམྨསྶ ན ཝོདཱཡནྟི, སདྡྷམྨེསུ ཝཱ ཨདྷིམཱནིཀོ ཧོཏི, ཨནབྷིརཏོ ཝཱ བྲཧྨཙརིཡཾ ཙརཏི, ཨཉྙཏརཾ ཝཱ སཾཀིལིཊྛཾ ¶ ཨཱཔཏྟིཾ ཨཱཔཛྫཏི, སིཀྑཾ ཝཱ པཙྩཀྑཱཡ ཧཱིནཱཡཱཝཏྟཏི, གཱལ༹ྷཾ ཝཱ རོགཱཏངྐཾ ཕུསཏི, ཨུམྨཱདཾ ཝཱ པཱཔུཎཱཏི ཙིཏྟཀྑེཔཾ ཝཱ, སམྨཱུལ༹ྷོ ཀཱལཾ ཀརོཏི, ཀཱཡསྶ བྷེདཱ པརཾ མརཎཱ ཨཔཱཡཾ དུགྒཏིཾ ཝིནིཔཱཏཾ ནིརཡཾ ཨུཔཔཛྫཏི – ཡོ སོ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཨཀྐོསཀོ པརིབྷཱསཀོ ཨརིཡཱུཔཝཱདོ སབྲཧྨཙཱརཱིནཾ, ཋཱནམེཏཾ ཨཝཀཱསོ ཡཾ སོ ཨིམེསཾ ཨེཀཱདསནྣཾ བྱསནཱནཾ ཨཉྙཏརཾ བྱསནཾ ནིགཙྪེཡྻ. [( ) ཨེཏྠནྟརེ པཱཋོ སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི. པོཏྠཀེསུ ན དིསྶཏི]

‘‘ཡོ སོ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཨཀྐོསཀོ པརིབྷཱསཀོ ཨརིཡཱུཔཝཱདོ སབྲཧྨཙཱརཱིནཾ, ཨཊྛཱནམེཏཾ ཨནཝཀཱསོ ཡཾ སོ ཨེཀཱདསནྣཾ བྱསནཱནཾ ཨཉྙཏརཾ བྱསནཾ ན ནིགཙྪེཡྻ.

ཀཏམེསཾ ¶ ཨེཀཱདསནྣཾ? ཨནདྷིགཏཾ ནཱདྷིགཙྪཏི, ཨདྷིགཏཱ པརིཧཱཡཏི, སདྡྷམྨསྶ ན ཝོདཱཡནྟི, སདྡྷམྨེསུ ཝཱ ཨདྷིམཱནིཀོ ཧོཏི, ཨནབྷིརཏོ ཝཱ བྲཧྨཙརིཡཾ ཙརཏི, ཨཉྙཏརཾ ཝཱ སཾཀིལིཊྛཾ ཨཱཔཏྟིཾ ཨཱཔཛྫཏི, སིཀྑཾ ཝཱ པཙྩཀྑཱཡ ཧཱིནཱཡཱཝཏྟཏི, གཱལ༹ྷཾ ཝཱ རོགཱཏངྐཾ ཕུསཏི, ཨུམྨཱདཾ ཝཱ པཱཔུཎཱཏི ཙིཏྟཀྑེཔཾ ཝཱ, སམྨཱུལ༹ྷོ ཀཱལཾ ཀརོཏི, ཀཱཡསྶ བྷེདཱ པརཾ མརཎཱ ཨཔཱཡཾ དུགྒཏིཾ ཝིནིཔཱཏཾ ¶ ནིརཡཾ ཨུཔཔཛྫཏི – ཡོ སོ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཨཀྐོསཀོ པརིབྷཱསཀོ ཨརིཡཱུཔཝཱདོ སབྲཧྨཙཱརཱིནཾ, ཨཊྛཱནམེཏཾ ཨནཝཀཱསོ ཡཾ སོ ཨིམེསཾ ཨེཀཱདསནྣཾ བྱསནཱནཾ ཨཉྙཏརཾ བྱསནཾ ན ནིགཙྪེཡྻཱ’’ཏི. ཚཊྛཾ.

༧. སཉྙཱསུཏྟཾ

༧. ཨཐ ¶ ཁོ ཨཱཡསྨཱ ཨཱནནྡོ ཡེན བྷགཝཱ ཏེནུཔསངྐམི; ཨུཔསངྐམིཏྭཱ བྷགཝནྟཾ ཨབྷིཝཱདེཏྭཱ ཨེཀམནྟཾ ནིསཱིདི. ཨེཀམནྟཾ ནིསིནྣོ ཁོ ཨཱཡསྨཱ ཨཱནནྡོ བྷགཝནྟཾ ཨེཏདཝོཙ –

‘‘སིཡཱ ནུ ཁོ, བྷནྟེ, བྷིཀྑུནོ ཏཐཱརཱུཔོ སམཱདྷིཔཊིལཱབྷོ ཡཐཱ ནེཝ པཐཝིཡཾ པཐཝིསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཨཱཔསྨིཾ ཨཱཔོསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཏེཛསྨིཾ ཏེཛོསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཝཱཡསྨིཾ ཝཱཡོསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཨཱཀཱསཱནཉྩཱཡཏནེ ཨཱཀཱསཱནཉྩཱཡཏནསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཝིཉྙཱཎཉྩཱཡཏནེ ཝིཉྙཱཎཉྩཱཡཏནསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཨཱཀིཉྩཉྙཱཡཏནེ ཨཱཀིཉྩཉྙཱཡཏནསཉྙཱི ཨསྶ, ན ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱཡཏནེ ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱཡཏནསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཨིདྷལོཀེ ཨིདྷལོཀསཉྙཱི ཨསྶ, ན པརལོཀེ པརལོཀསཉྙཱི ཨསྶ, ཡམྤིདཾ དིཊྛཾ སུཏཾ མུཏཾ ཝིཉྙཱཏཾ པཏྟཾ པརིཡེསིཏཾ ཨནུཝིཙརིཏཾ མནསཱ, ཏཏྲཱཔི ན སཉྙཱི ཨསྶ; སཉྙཱི ཙ པན ཨསྶཱཏི?

‘‘སིཡཱ, ཨཱནནྡ, བྷིཀྑུནོ ཏཐཱརཱུཔོ སམཱདྷིཔཊིལཱབྷོ ཡཐཱ ནེཝ པཐཝིཡཾ པཐཝིསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཨཱཔསྨིཾ ཨཱཔོསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཏེཛསྨིཾ ཏེཛོསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཝཱཡསྨིཾ ཝཱཡོསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཨཱཀཱསཱནཉྩཱཡཏནེ ཨཱཀཱསཱནཉྩཱཡཏནསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཝིཉྙཱཎཉྩཱཡཏནེ ཝིཉྙཱཎཉྩཱཡཏནསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཨཱཀིཉྩཉྙཱཡཏནེ ཨཱཀིཉྩཉྙཱཡཏནསཉྙཱི ¶ ཨསྶ, ན ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱཡཏནེ ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱཡཏནསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཨིདྷལོཀེ ཨིདྷལོཀསཉྙཱི ཨསྶ ¶ , ན པརལོཀེ པརལོཀསཉྙཱི ¶ ཨསྶ, ཡམྤིདཾ དིཊྛཾ སུཏཾ མུཏཾ ཝིཉྙཱཏཾ པཏྟཾ པརིཡེསིཏཾ ཨནུཝིཙརིཏཾ མནསཱ, ཏཏྲཱཔི ན སཉྙཱི ཨསྶ; སཉྙཱི ཙ པན ཨསྶཱ’’ཏི.

‘‘ཡཐཱ ཀཐཾ པན, བྷནྟེ, སིཡཱ བྷིཀྑུནོ ཏཐཱརཱུཔོ སམཱདྷིཔཊིལཱབྷོ ཡཐཱ ནེཝ པཐཝིཡཾ པཐཝིསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཨཱཔསྨིཾ ཨཱཔོསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཏེཛསྨིཾ ཏེཛོསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཝཱཡསྨིཾ ཝཱཡོསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཨཱཀཱསཱནཉྩཱཡཏནེ ཨཱཀཱསཱནཉྩཱཡཏནསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཝིཉྙཱཎཉྩཱཡཏནེ ཝིཉྙཱཎཉྩཱཡཏནསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཨཱཀིཉྩཉྙཱཡཏནེ ཨཱཀིཉྩཉྙཱཡཏནསཉྙཱི ¶ ཨསྶ, ན ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱཡཏནེ ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱཡཏནསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཨིདྷལོཀེ ཨིདྷལོཀསཉྙཱི ཨསྶ, ན པརལོཀེ པརལོཀསཉྙཱི ཨསྶ, ཡམྤིདཾ དིཊྛཾ སུཏཾ མུཏཾ ཝིཉྙཱཏཾ པཏྟཾ པརིཡེསིཏཾ ཨནུཝིཙརིཏཾ མནསཱ, ཏཏྲཱཔི ན སཉྙཱི ཨསྶ, སཉྙཱི ཙ པན ཨསྶཱཏི.

‘‘ཨིདྷཱནནྡ, བྷིཀྑུ ཨེཝཾསཉྙཱི ཧོཏི – ‘ཨེཏཾ སནྟཾ ཨེཏཾ པཎཱིཏཾ, ཡདིདཾ སབྦསངྑཱརསམཐོ སབྦཱུཔདྷིཔཊིནིསྶགྒོ ཏཎྷཱཀྑཡོ ཝིརཱགོ ནིརོདྷོ ནིབྦཱན’ནྟི. ཨེཝཾ ཁོ, ཨཱནནྡ, སིཡཱ བྷིཀྑུནོ ཏཐཱརཱུཔོ སམཱདྷིཔཊིལཱབྷོ ཡཐཱ ནེཝ པཐཝིཡཾ པཐཝིསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཨཱཔསྨིཾ ཨཱཔོསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཏེཛསྨིཾ ཏེཛོསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཝཱཡསྨིཾ ཝཱཡོསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཨཱཀཱསཱནཉྩཱཡཏནེ ཨཱཀཱསཱནཉྩཱཡཏནསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཝིཉྙཱཎཉྩཱཡཏནེ ཝིཉྙཱཎཉྩཱཡཏནསཉྙཱི ¶ ཨསྶ, ན ཨཱཀིཉྩཉྙཱཡཏནེ ཨཱཀིཉྩཉྙཱཡཏནསཉྙཱི ཨསྶ, ན ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱཡཏནེ ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱཡཏནསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཨིདྷལོཀེ ཨིདྷལོཀསཉྙཱི ཨསྶ, ན པརལོཀེ པརལོཀསཉྙཱི ཨསྶ, ཡམྤིདཾ དིཊྛཾ སུཏཾ མུཏཾ ཝིཉྙཱཏཾ པཏྟཾ པརིཡེསིཏཾ ཨནུཝིཙརིཏཾ མནསཱ, ཏཏྲཱཔི ན སཉྙཱི ཨསྶ, སཉྙཱི ཙ པན ཨསྶཱ’’ཏི.

ཨཐ ཁོ ཨཱཡསྨཱ ཨཱནནྡོ བྷགཝཏོ བྷཱསིཏཾ ཨབྷིནནྡིཏྭཱ ཨནུམོདིཏྭཱ ཨུཊྛཱཡཱསནཱ བྷགཝནྟཾ ཨབྷིཝཱདེཏྭཱ པདཀྑིཎཾ ¶ ཀཏྭཱ ཡེནཱཡསྨཱ སཱརིཔུཏྟོ ཏེནུཔསངྐམི; ཨུཔསངྐམིཏྭཱ ཨཱཡསྨཏཱ སཱརིཔུཏྟེན སདྡྷིཾ སམྨོདི. སམྨོདནཱིཡཾ ཀཐཾ སཱརཎཱིཡཾ ཝཱིཏིསཱརེཏྭཱ ཨེཀམནྟཾ ནིསཱིདི. ཨེཀམནྟཾ ནིསིནྣོ ཁོ ཨཱཡསྨཱ ཨཱནནྡོ ཨཱཡསྨནྟཾ སཱརིཔུཏྟཾ ཨེཏདཝོཙ –

‘‘སིཡཱ ¶ ནུ ཁོ, ཨཱཝུསོ སཱརིཔུཏྟ, བྷིཀྑུནོ ཏཐཱརཱུཔོ སམཱདྷིཔཊིལཱབྷོ ཡཐཱ ནེཝ པཐཝིཡཾ པཐཝིསཉྙཱི ཨསྶ…པེ… ཡམྤིདཾ དིཊྛཾ སུཏཾ མུཏཾ ཝིཉྙཱཏཾ པཏྟཾ པརིཡེསིཏཾ ཨནུཝིཙརིཏཾ མནསཱ, ཏཏྲཱཔི ན སཉྙཱི ཨསྶ, སཉྙཱི པན ཨསྶཱཏི. ‘‘སིཡཱ, ཨཱཝུསོ ཨཱནནྡ, བྷིཀྑུནོ ཏཐཱརཱུཔོ སམཱདྷིཔཊིལཱབྷོ ཡཐཱ ནེཝ པཐཝིཡཾ པཐཝིསཉྙཱི ཨསྶ…པེ… ཡམྤིདཾ དིཊྛཾ སུཏཾ མུཏཾ ཝིཉྙཱཏཾ པཏྟཾ པརིཡེསིཏཾ ཨནུཝིཙརིཏཾ མནསཱ, ཏཏྲཱཔི ན སཉྙཱི ཨསྶ, སཉྙཱི ཙ པན ཨསྶཱ’’ཏི.

‘‘ཡཐཱ ཀཐཾ པནཱཝུསོ སཱརིཔུཏྟ, སིཡཱ བྷིཀྑུནོ ཏཐཱརཱུཔོ སམཱདྷིཔཊིལཱབྷོ ཡཐཱ ནེཝ པཐཝིཡཾ ¶ པཐཝིསཉྙཱི ཨསྶ…པེ… ཡམྤིདཾ དིཊྛཾ སུཏཾ མུཏཾ ཝིཉྙཱཏཾ པཏྟཾ པརིཡེསིཏཾ ཨནུཝིཙརིཏཾ མནསཱ, ཏཏྲཱཔི ན སཉྙཱི ཨསྶ ¶ , སཉྙཱི ཙ པན ཨསྶཱ’’ཏི?

‘‘ཨིདྷ, ཨཱཝུསོ ཨཱནནྡ, བྷིཀྑུ ཨེཝཾསཉྙཱི ཧོཏི – ‘ཨེཏཾ སནྟཾ ཨེཏཾ པཎཱིཏཾ, ཡདིདཾ སབྦསངྑཱརསམཐོ སབྦཱུཔདྷིཔཊིནིསྶགྒོ ཏཎྷཱཀྑཡོ ཝིརཱགོ ནིརོདྷོ ནིབྦཱན’ནྟི. ཨེཝཾ ཁོ, ཨཱཝུསོ ཨཱནནྡ, སིཡཱ བྷིཀྑུནོ ཏཐཱརཱུཔོ སམཱདྷིཔཊིལཱབྷོ ཡཐཱ ནེཝ པཐཝིཡཾ པཐཝིསཉྙཱི ཨསྶ…པེ… ཡམྤིདཾ དིཊྛཾ སུཏཾ མུཏཾ ཝིཉྙཱཏཾ པཏྟཾ པརིཡེསིཏཾ ཨནུཝིཙརིཏཾ མནསཱ, ཏཏྲཱཔི ན སཉྙཱི ཨསྶ, སཉྙཱི ཙ པན ཨསྶཱ’’ཏི.

‘‘ཨཙྪརིཡཾ, ཨཱཝུསོ, ཨབྦྷུཏཾ, ཨཱཝུསོ! ཡཏྲ ཧི ནཱམ སཏྠུ ཙེཝ སཱཝཀསྶ ཙ ཨཏྠེན ཨཏྠོ བྱཉྫནེན བྱཉྫནཾ སཾསནྡིསྶཏི སམེསྶཏི ན ཝིགྒཡ྄ཧིསྶཏི, ཡདིདཾ ཨགྒཔདསྨིཾ! ཨིདཱནཱཧཾ, ཨཱཝུསོ, བྷགཝནྟཾ ཨུཔསངྐམིཏྭཱ ¶ ཨེཏམཏྠཾ ཨཔུཙྪིཾ. བྷགཝཱཔི མེ ཨེཏེཧི ཨཀྑརེཧི ཨེཏེཧི པདེཧི ཨེཏེཧི བྱཉྫནེཧི ཨེཏམཏྠཾ བྱཱཀཱསི, སེཡྻཐཱཔི ཨཱཡསྨཱ སཱརིཔུཏྟོ. ཨཙྪརིཡཾ, ཨཱཝུསོ, ཨབྦྷུཏཾ, ཨཱཝུསོ, ཡཏྲ ཧི ནཱམ སཏྠུ ཙེཝ སཱཝཀསྶ ཙ ཨཏྠེན ཨཏྠོ བྱཉྫནེན བྱཉྫནཾ སཾསནྡིསྶཏི སམེསྶཏི ན ཝིགྒཡ྄ཧིསྶཏི, ཡདིདཾ ཨགྒཔདསྨི’’ནྟི! སཏྟམཾ.

༨. མནསིཀཱརསུཏྟཾ

༨. ཨཐ ཁོ ཨཱཡསྨཱ ཨཱནནྡོ ཡེན བྷགཝཱ ཏེནུཔསངྐམི; ཨུཔསངྐམིཏྭཱ བྷགཝནྟཾ ཨབྷིཝཱདེཏྭཱ ཨེཀམནྟཾ ནིསཱིདི. ཨེཀམནྟཾ ནིསིནྣོ ཁོ ཨཱཡསྨཱ ཨཱནནྡོ བྷགཝནྟཾ ཨེཏདཝོཙ –

‘‘སིཡཱ ¶ ནུ ཁོ, བྷནྟེ, བྷིཀྑུནོ ཏཐཱརཱུཔོ སམཱདྷིཔཊིལཱབྷོ ཡཐཱ ན ཙཀྑུཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན རཱུཔཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན སོཏཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན སདྡཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན ¶ གྷཱནཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན གནྡྷཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན ཛིཝ྄ཧཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན རསཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན ཀཱཡཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན ཕོཊྛབྦཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན པཐཝིཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན ཨཱཔཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན ཏེཛཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན ཝཱཡཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན ཨཱཀཱསཱནཉྩཱཡཏནཾ མནསི ¶ ཀརེཡྻ, ན ཝིཉྙཱཎཉྩཱཡཏནཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན ཨཱཀིཉྩཉྙཱཡཏནཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱཡཏནཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན ཨིདྷལོཀཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན པརལོཀཾ མནསི ཀརེཡྻ, ཡམྤིདཾ དིཊྛཾ སུཏཾ མུཏཾ ཝིཉྙཱཏཾ པཏྟཾ པརིཡེསིཏཾ ཨནུཝིཙརིཏཾ མནསཱ, ཏམྤི ན མནསི ཀརེཡྻ; མནསི ཙ པན ཀརེཡྻཱ’’ཏི?

‘‘སིཡཱ, ཨཱནནྡ, བྷིཀྑུནོ ཏཐཱརཱུཔོ སམཱདྷིཔཊིལཱབྷོ ཡཐཱ ན ཙཀྑུཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན རཱུཔཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན སོཏཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན སདྡཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན གྷཱནཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན གནྡྷཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན ཛིཝ྄ཧཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན རསཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན ཀཱཡཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན ཕོཊྛབྦཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན པཐཝིཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན ཨཱཔཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན ཏེཛཾ མནསི ¶ ཀརེཡྻ, ན ཝཱཡཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན ཨཱཀཱསཱནཉྩཱཡཏནཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན ཝིཉྙཱཎཉྩཱཡཏནཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན ཨཱཀིཉྩཉྙཱཡཏནཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱཡཏནཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན ཨིདྷལོཀཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན པརལོཀཾ མནསི ཀརེཡྻ, ཡམྤིདཾ དིཊྛཾ སུཏཾ མུཏཾ ཝིཉྙཱཏཾ པཏྟཾ པརིཡེསིཏཾ ཨནུཝིཙརིཏཾ མནསཱ, ཏམྤི ན མནསི ཀརེཡྻ; མནསི ཙ པན ཀརེཡྻཱ’’ཏི.

‘‘ཡཐཱ ཀཐཾ པན, བྷནྟེ, སིཡཱ བྷིཀྑུནོ ཏཐཱརཱུཔོ སམཱདྷིཔཊིལཱབྷོ ཡཐཱ ན ཙཀྑུཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན རཱུཔཾ མནསི ཀརེཡྻ… ཡམྤིདཾ དིཊྛཾ སུཏཾ མུཏཾ ཝིཉྙཱཏཾ པཏྟཾ པརིཡེསིཏཾ ¶ ཨནུཝིཙརིཏཾ མནསཱ, ཏམྤི ན མནསི ཀརེཡྻ; མནསི ཙ པན ཀརེཡྻཱ’’ཏི?

‘‘ཨིདྷཱནནྡ, བྷིཀྑུ ཨེཝཾ མནསི ཀརོཏི – ‘ཨེཏཾ སནྟཾ ཨེཏཾ པཎཱིཏཾ, ཡདིདཾ སབྦསངྑཱརསམཐོ སབྦཱུཔདྷིཔཊིནིསྶགྒོ ཏཎྷཱཀྑཡོ ཝིརཱགོ ནིརོདྷོ ནིབྦཱན’ནྟི. ཨེཝཾ ཁོ, ཨཱནནྡ, སིཡཱ བྷིཀྑུནོ ཏཐཱརཱུཔོ སམཱདྷིཔཊིལཱབྷོ ཡཐཱ ན ཙཀྑུཾ མནསི ཀརེཡྻ, ན རཱུཔཾ མནསི ཀརེཡྻ…པེ… ཡམྤིདཾ ¶ དིཊྛཾ སུཏཾ མུཏཾ ཝིཉྙཱཏཾ པཏྟཾ པརིཡེསིཏཾ ཨནུཝིཙརིཏཾ མནསཱ, ཏམྤི ན མནསི ཀརེཡྻ; མནསི ཙ པན ཀརེཡྻཱ’’ཏི. ཨཊྛམཾ.

༩. སདྡྷསུཏྟཾ

༩. ཨེཀཾ སམཡཾ བྷགཝཱ ནཱཏིཀེ ཝིཧརཏི གིཉྫཀཱཝསཐེ ¶ . ཨཐ ཁོ ཨཱཡསྨཱ སདྡྷོ ཡེན ¶ བྷགཝཱ ཏེནུཔསངྐམི; ཨུཔསངྐམིཏྭཱ བྷགཝནྟཾ ཨབྷིཝཱདེཏྭཱ ཨེཀམནྟཾ ནིསཱིདི. ཨེཀམནྟཾ ནིསིནྣཾ ཁོ ཨཱཡསྨནྟཾ སདྡྷཾ བྷགཝཱ ཨེཏདཝོཙ –

‘‘ཨཱཛཱནཱིཡཛྷཱཡིཏཾ ཁོ, སདྡྷ, ཛྷཱཡ; མཱ ཁལུ༹ངྐཛྷཱཡིཏཾ [ཨཱཛཱནཱིཡཛ྄ཛྷཱཡིཏཾ ཁོ སདྡྷ ཛྷཱཡཐ, མཱ ཁལུ༹ངྐཛ྄ཛྷཱཡིཏཾ (སཱི. པཱི.)]. ཀཐཉྩ, ཁལུ༹ངྐཛྷཱཡིཏཾ ཧོཏི? ཨསྶཁལུ༹ངྐོ ཧི ¶ , སདྡྷ, དོཎིཡཱ བདྡྷོ [བནྡྷོ (སྱཱ. ཀ.)] ‘ཡཝསཾ ཡཝས’ནྟི ཛྷཱཡཏི. ཏཾ ཀིསྶ ཧེཏུ? ན ཧི, སདྡྷ, ཨསྶཁལུ༹ངྐསྶ དོཎིཡཱ བདྡྷསྶ ཨེཝཾ ཧོཏི – ‘ཀིཾ ནུ ཁོ མཾ ཨཛྫ ཨསྶདམྨསཱརཐི ཀཱརཎཾ ཀཱརེསྶཏི, ཀིམསྶཱཧཾ [ཀམྨསྶཱཧཾ (ཀ.)] པཊིཀརོམཱི’ཏི. སོ དོཎིཡཱ བདྡྷོ ‘ཡཝསཾ ཡཝས’ནྟི ཛྷཱཡཏི. ཨེཝམེཝཾ ཁོ, སདྡྷ, ཨིདྷེཀཙྩོ པུརིསཁལུ༹ངྐོ ཨརཉྙགཏོཔི རུཀྑམཱུལགཏོཔི སུཉྙཱགཱརགཏོཔི ཀཱམརཱགཔརིཡུཊྛིཏེན ཙེཏསཱ ཝིཧརཏི ཀཱམརཱགཔརེཏེན ཨུཔྤནྣསྶ ཙ ཀཱམརཱགསྶ ནིསྶརཎཾ ཡཐཱབྷཱུཏཾ ནཔྤཛཱནཱཏི. སོ ཀཱམརཱགཾཡེཝ ཨནྟརཾ ཀཏྭཱ ཛྷཱཡཏི པཛ྄ཛྷཱཡཏི ནིཛ྄ཛྷཱཡཏི ཨཝཛ྄ཛྷཱཡཏི, བྱཱཔཱདཔརིཡུཊྛིཏེན ཙེཏསཱ ཝིཧརཏི… ཐིནམིདྡྷཔརིཡུཊྛིཏེན ཙེཏསཱ ཝིཧརཏི… ཨུདྡྷཙྩཀུཀྐུཙྩཔརིཡུཊྛིཏེན ཙེཏསཱ ཝིཧརཏི… ཝིཙིཀིཙྪཱཔརིཡུཊྛིཏེན ཙེཏསཱ ཝིཧརཏི ཝིཙིཀིཙྪཱཔརེཏེན, ཨུཔྤནྣཱཡ ཙ ཝིཙིཀིཙྪཱཡ ནིསྶརཎཾ ཡཐཱབྷཱུཏཾ ནཔྤཛཱནཱཏི. སོ ཝིཙིཀིཙྪཾཡེཝ ཨནྟརཾ ཀཏྭཱ ཛྷཱཡཏི པཛ྄ཛྷཱཡཏི ནིཛ྄ཛྷཱཡཏི ¶ ཨཝཛ྄ཛྷཱཡཏི. སོ པཐཝིམྤི ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡཏི, ཨཱཔམྤི ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡཏི, ཏེཛམྤི ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡཏི, ཝཱཡམྤི ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡཏི, ཨཱཀཱསཱནཉྩཱཡཏནམྤི ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡཏི, ཝིཉྙཱཎཉྩཱཡཏནམྤི ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡཏི, ཨཱཀིཉྩཉྙཱཡཏནམྤི ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡཏི, ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱཡཏནམྤི ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡཏི, ཨིདྷལོཀམྤི ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡཏི, པརལོཀམྤི ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡཏི, ཡམྤིདཾ དིཊྛཾ སུཏཾ མུཏཾ ཝིཉྙཱཏཾ པཏྟཾ པརིཡེསིཏཾ ཨནུཝིཙརིཏཾ མནསཱ, ཏམྤི ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡཏི. ཨེཝཾ ཁོ, སདྡྷ, པུརིསཁལུ༹ངྐཛྷཱཡིཏཾ ཧོཏི.

‘‘ཀཐཉྩ ¶ , སདྡྷ ¶ , ཨཱཛཱནཱིཡཛྷཱཡིཏཾ ཧོཏི? བྷདྲོ ཧི, སདྡྷ, ཨསྶཱཛཱནཱིཡོ དོཎིཡཱ བདྡྷོ ན ‘ཡཝསཾ ཡཝས’ནྟི ཛྷཱཡཏི. ཏཾ ཀིསྶ ཧེཏུ? བྷདྲསྶ ཧི, སདྡྷ, ཨསྶཱཛཱནཱིཡསྶ དོཎིཡཱ བདྡྷསྶ ཨེཝཾ ཧོཏི – ‘ཀིཾ ནུ ཁོ མཾ ཨཛྫ ཨསྶདམྨསཱརཐི ཀཱརཎཾ ཀཱརེསྶཏི, ཀིམསྶཱཧཾ པཊིཀརོམཱི’ཏི. སོ དོཎིཡཱ བདྡྷོ ན ‘ཡཝསཾ ཡཝས’ནྟི ཛྷཱཡཏི. བྷདྲོ ཧི, སདྡྷ, ཨསྶཱཛཱནཱིཡོ ཡཐཱ ཨིཎཾ ཡཐཱ བནྡྷཾ ཡཐཱ ཛཱནིཾ ཡཐཱ ཀལིཾ ཨེཝཾ པཏོདསྶ ཨཛ྄ཛྷོཧརཎཾ སམནུཔསྶཏི. ཨེཝམེཝཾ ཁོ, སདྡྷ, བྷདྲོ པུརིསཱཛཱནཱིཡོ ཨརཉྙགཏོཔི རུཀྑམཱུལགཏོཔི སུཉྙཱགཱརགཏོཔི ན ཀཱམརཱགཔརིཡུཊྛིཏེན ཙེཏསཱ ཝིཧརཏི ན ཀཱམརཱགཔརེཏེན, ཨུཔྤནྣསྶ ཙ ཀཱམརཱགསྶ ¶ ནིསྶརཎཾ ཡཐཱབྷཱུཏཾ པཛཱནཱཏི, ན བྱཱཔཱདཔརིཡུཊྛིཏེན ཙེཏསཱ ཝིཧརཏི… ན ཐིནམིདྡྷཔརིཡུཊྛིཏེན ཙེཏསཱ ཝིཧརཏི… ན ཨུདྡྷཙྩཀུཀྐུཙྩཔརིཡུཊྛིཏེན ཙེཏསཱ ཝིཧརཏི… ན ཝིཙིཀིཙྪཱཔརིཡུཊྛིཏེན ཙེཏསཱ ཝིཧརཏི ན ཝིཙིཀིཙྪཱཔརེཏེན, ཨུཔྤནྣཱཡ ཙ ཝིཙིཀིཙྪཱཡ ནིསྶརཎཾ ཡཐཱབྷཱུཏཾ པཛཱནཱཏི. སོ ནེཝ པཐཝིཾ ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡཏི, ན ཨཱཔཾ ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡཏི, ན ཏེཛཾ ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡཏི, ན ཝཱཡཾ ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡཏི, ན ཨཱཀཱསཱནཉྩཱཡཏནཾ ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡཏི, ན ཝིཉྙཱཎཉྩཱཡཏནཾ ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡཏི, ན ཨཱཀིཉྩཉྙཱཡཏནཾ ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡཏི, ན ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱཡཏནཾ ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡཏི, ན ཨིདྷལོཀཾ ¶ ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡཏི, ན པརལོཀཾ ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡཏི, ཡམྤིདཾ དིཊྛཾ སུཏཾ མུཏཾ ཝིཉྙཱཏཾ པཏྟཾ པརིཡེསིཏཾ ཨནུཝིཙརིཏཾ མནསཱ, ཏམྤི ནིསྶཱཡ ན ཛྷཱཡཏི; ཛྷཱཡཏི ཙ པན. ཨེཝཾ ¶ ཛྷཱཡིཉྩ པན, སདྡྷ, བྷདྲཾ པུརིསཱཛཱནཱིཡཾ སཨིནྡཱ དེཝཱ སབྲཧྨཀཱ སཔཛཱཔཏིཀཱ ཨཱརཀཱཝ ནམསྶནྟི –

‘‘ནམོ ཏེ པུརིསཱཛཉྙ, ནམོ ཏེ པུརིསུཏྟམ;

ཡསྶ ཏེ ནཱབྷིཛཱནཱམ, ཡམྤི ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡསཱི’’ཏི.

ཨེཝཾ ཝུཏྟེ ཨཱཡསྨཱ སདྡྷོ བྷགཝནྟཾ ཨེཏདཝོཙ – ‘‘ཀཐཾ ཛྷཱཡཱི པན, བྷནྟེ, བྷདྲོ པུརིསཱཛཱནཱིཡོ [པུརིསཱཛཱནཱིཡོ ཛྷཱཡཏི, སོ (སཱི. སྱཱ. པཱི.), པུརིསཱཛཱནཱིཡོ, སོ (ཀ.)] ནེཝ པཐཝིཾ ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡཏི, ན ཨཱཔཾ ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡཏི, ན ཏེཛཾ ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡཏི, ན ཝཱཡཾ ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡཏི, ན ཨཱཀཱསཱནཉྩཱཡཏནཾ ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡཏི, ན ཝིཉྙཱཎཉྩཱཡཏནཾ ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡཏི, ན ཨཱཀིཉྩཉྙཱཡཏནཾ ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡཏི, ན ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱཡཏནཾ ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡཏི, ན ཨིདྷལོཀཾ ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡཏི ¶ , ན པརལོཀཾ ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡཏི, ཡམྤིདཾ དིཊྛཾ སུཏཾ མུཏཾ ཝིཉྙཱཏཾ པཏྟཾ པརིཡེསིཏཾ ཨནུཝིཙརིཏཾ མནསཱ, ཏམྤི ནིསྶཱཡ ན ཛྷཱཡཏི; ཛྷཱཡཏི ཙ པན? ཀཐཾ ཛྷཱཡིཉྩ པན, བྷནྟེ, བྷདྲཾ པུརིསཱཛཱནཱིཡཾ སཨིནྡཱ དེཝཱ སབྲཧྨཀཱ སཔཛཱཔཏིཀཱ ཨཱརཀཱཝ ནམསྶནྟི –

‘‘ནམོ ཏེ པུརིསཱཛཉྙ, ནམོ ཏེ པུརིསུཏྟམ;

ཡསྶ ཏེ ནཱབྷིཛཱནཱམ, ཡམྤི ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡསཱི’’ཏི.

‘‘ཨིདྷ, སདྡྷ, བྷདྲསྶ པུརིསཱཛཱནཱིཡསྶ པཐཝིཡཾ པཐཝིསཉྙཱ ཝིབྷཱུཏཱ ཧོཏི, ཨཱཔསྨིཾ ཨཱཔོསཉྙཱ ¶ ཝིབྷཱུཏཱ ཧོཏི, ཏེཛསྨིཾ ཏེཛོསཉྙཱ ཝིབྷཱུཏཱ ཧོཏི, ཝཱཡསྨིཾ ཝཱཡོསཉྙཱ ཝིབྷཱུཏཱ ཧོཏི, ཨཱཀཱསཱནཉྩཱཡཏནེ ཨཱཀཱསཱནཉྩཱཡཏནསཉྙཱ ¶ ཝིབྷཱུཏཱ ཧོཏི, ཝིཉྙཱཎཉྩཱཡཏནེ ཝིཉྙཱཎཉྩཱཡཏནསཉྙཱ ཝིབྷཱུཏཱ ¶ ཧོཏི, ཨཱཀིཉྩཉྙཱཡཏནེ ཨཱཀིཉྩཉྙཱཡཏནསཉྙཱ ཝིབྷཱུཏཱ ཧོཏི, ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱཡཏནེ ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱཡཏནསཉྙཱ ཝིབྷཱུཏཱ ཧོཏི, ཨིདྷལོཀེ ཨིདྷལོཀསཉྙཱ ཝིབྷཱུཏཱ ཧོཏི, པརལོཀེ པརལོཀསཉྙཱ ཝིབྷཱུཏཱ ཧོཏི, ཡམྤིདཾ དིཊྛཾ སུཏཾ མུཏཾ ཝིཉྙཱཏཾ པཏྟཾ པརིཡེསིཏཾ ཨནུཝིཙརིཏཾ མནསཱ, ཏཏྲཱཔི སཉྙཱ ཝིབྷཱུཏཱ ཧོཏི. ཨེཝཾ ཛྷཱཡཱི ཁོ, སདྡྷ, བྷདྲོ པུརིསཱཛཱནཱིཡོ ནེཝ པཐཝིཾ ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡཏི…པེ… ཡམྤིདཾ དིཊྛཾ སུཏཾ མུཏཾ ཝིཉྙཱཏཾ པཏྟཾ པརིཡེསིཏཾ ཨནུཝིཙརིཏཾ མནསཱ, ཏམྤི ནིསྶཱཡ ན ཛྷཱཡཏི; ཛྷཱཡཏི ཙ པན. ཨེཝཾ ཛྷཱཡིཉྩ པན, སདྡྷ, བྷདྲཾ པུརིསཱཛཱནཱིཡཾ སཨིནྡཱ དེཝཱ སབྲཧྨཀཱ སཔཛཱཔཏིཀཱ ཨཱརཀཱཝ ནམསྶནྟི –

‘‘ནམོ ཏེ པུརིསཱཛཉྙ, ནམོ ཏེ པུརིསུཏྟམ;

ཡསྶ ཏེ ནཱབྷིཛཱནཱམ, ཡམྤི ནིསྶཱཡ ཛྷཱཡསཱི’’ཏི. ནཝམཾ;

༡༠. མོརནིཝཱཔསུཏྟཾ

༡༠. ཨེཀཾ སམཡཾ བྷགཝཱ རཱཛགཧེ ཝིཧརཏི མོརནིཝཱཔེ པརིབྦཱཛཀཱརཱམེ. ཏཏྲ ཁོ བྷགཝཱ བྷིཀྑཱུ ཨཱམནྟེསི – ‘‘བྷིཀྑཝོ’’ཏི. ‘‘བྷདནྟེ’’ཏི ¶ ཏེ བྷིཀྑཱུ བྷགཝཏོ པཙྩསྶོསུཾ. བྷགཝཱ ཨེཏདཝོཙ –

‘‘ཏཱིཧི, བྷིཀྑཝེ, དྷམྨེཧི སམནྣཱགཏོ བྷིཀྑུ ཨཙྩནྟནིཊྛོ ཧོཏི ཨཙྩནྟཡོགཀྑེམཱི ཨཙྩནྟབྲཧྨཙཱརཱི ཨཙྩནྟཔརིཡོསཱནོ སེཊྛོ དེཝམནུསྶཱནཾ. ཀཏམེཧི ཏཱིཧི? ཨསེཁེན སཱིལཀྑནྡྷེན, ཨསེཁེན སམཱདྷིཀྑནྡྷེན ¶ , ཨསེཁེན པཉྙཱཀྑནྡྷེན – ཨིམེཧི, ཁོ, བྷིཀྑཝེ, ཏཱིཧི དྷམྨེཧི སམནྣཱགཏོ བྷིཀྑུ ཨཙྩནྟནིཊྛོ ཧོཏི ཨཙྩནྟཡོགཀྑེམཱི ཨཙྩནྟབྲཧྨཙཱརཱི ཨཙྩནྟཔརིཡོསཱནོ སེཊྛོ དེཝམནུསྶཱནཾ.

‘‘ཨཔརེཧིཔི, བྷིཀྑཝེ, ཏཱིཧི དྷམྨེཧི སམནྣཱགཏོ བྷིཀྑུ ཨཙྩནྟནིཊྛོ ཧོཏི ཨཙྩནྟཡོགཀྑེམཱི ཨཙྩནྟབྲཧྨཙཱརཱི ཨཙྩནྟཔརིཡོསཱནོ སེཊྛོ དེཝམནུསྶཱནཾ. ཀཏམེཧི ཏཱིཧི ¶ ? ཨིདྡྷིཔཱཊིཧཱརིཡེན, ཨཱདེསནཱཔཱཊིཧཱརིཡེན, ཨནུསཱསནཱིཔཱཊིཧཱརིཡེན – ཨིམེཧི ཁོ, བྷིཀྑཝེ, ཏཱིཧི དྷམྨེཧི སམནྣཱགཏོ བྷིཀྑུ ཨཙྩནྟནིཊྛོ ¶ ཧོཏི, ཨཙྩནྟཡོགཀྑེམཱི ཨཙྩནྟབྲཧྨཙཱརཱི ཨཙྩནྟཔརིཡོསཱནོ སེཊྛོ དེཝམནུསྶཱནཾ.

‘‘ཨཔརེཧིཔི, བྷིཀྑཝེ, ཏཱིཧི དྷམྨེཧི སམནྣཱགཏོ བྷིཀྑུ ཨཙྩནྟནིཊྛོ ཧོཏི ཨཙྩནྟཡོགཀྑེམཱི ཨཙྩནྟབྲཧྨཙཱརཱི ཨཙྩནྟཔརིཡོསཱནོ སེཊྛོ དེཝམནུསྶཱནཾ. ཀཏམེཧི ཏཱིཧི? སམྨཱདིཊྛིཡཱ, སམྨཱཉཱཎེན, སམྨཱཝིམུཏྟིཡཱ – ཨིམེཧི ཁོ, བྷིཀྑཝེ, ཏཱིཧི དྷམྨེཧི སམནྣཱགཏོ བྷིཀྑུ ཨཙྩནྟནིཊྛོ ཧོཏི ཨཙྩནྟཡོགཀྑེམཱི ཨཙྩནྟབྲཧྨཙཱརཱི ཨཙྩནྟཔརིཡོསཱནོ སེཊྛོ དེཝམནུསྶཱནཾ.

‘‘དྭཱིཧི ¶ , བྷིཀྑཝེ, དྷམྨེཧི སམནྣཱགཏོ བྷིཀྑུ ཨཙྩནྟནིཊྛོ ཧོཏི ཨཙྩནྟཡོགཀྑེམཱི ཨཙྩནྟབྲཧྨཙཱརཱི ཨཙྩནྟཔརིཡོསཱནོ སེཊྛོ དེཝམནུསྶཱནཾ. ཀཏམེཧི དྭཱིཧི? ཝིཛྫཱཡ, ཙརཎེན – ཨིམེཧི ཁོ, བྷིཀྑཝེ, དྭཱིཧི དྷམྨེཧི སམནྣཱགཏོ བྷིཀྑུ ཨཙྩནྟནིཊྛོ ཧོཏི ཨཙྩནྟཡོགཀྑེམཱི ཨཙྩནྟབྲཧྨཙཱརཱི ཨཙྩནྟཔརིཡོསཱནོ སེཊྛོ དེཝམནུསྶཱནཾ. བྲཧྨུནཱ པེསཱ, བྷིཀྑཝེ, སནངྐུམཱརེན གཱཐཱ བྷཱསིཏཱ –

‘‘ཁཏྟིཡོ སེཊྛོ ཛནེཏསྨིཾ, ཡེ གོཏྟཔཊིསཱརིནོ;

ཝིཛྫཱཙརཎསམྤནྣོ, སོ སེཊྛོ དེཝམཱནུསེ’’ཏི [དཱི. ནི. ༡.༢༧༧; སཾ. ནི. ༡.༡༨༢; ༢.༢༤༥].

‘‘སཱ ཁོ པནེསཱ, བྷིཀྑཝེ, སནངྐུམཱརེན གཱཐཱ བྷཱསིཏཱ སུབྷཱསིཏཱ, ནོ དུབྦྷཱསིཏཱ; ཨཏྠསཾཧིཏཱ ¶ , ནོ ཨནཏྠསཾཧིཏཱ; ཨནུམཏཱ མཡཱ. ཨཧམྤི, བྷིཀྑཝེ, ཨེཝཾ ཝདཱམི –

‘‘ཁཏྟིཡོ ¶ སེཊྛོ ཛནེཏསྨིཾ, ཡེ གོཏྟཔཊིསཱརིནོ;

ཝིཛྫཱཙརཎསམྤནྣོ, སོ སེཊྛོ དེཝམཱནུསེ’’ཏི. དསམཾ;

ནིསྶཡཝགྒོ [ནིསྶཱཡཝགྒོ (སྱཱ. ཀཾ.)] པཋམོ.

ཏསྶུདྡཱནཾ –

ཀིམཏྠིཡཱ ¶ ཙེཏནཱ ཏཡོ, ཨུཔནིསཱ བྱསནེན ཙ;

དྭེ སཉྙཱ མནསིཀཱརོ, སདྡྷོ མོརནིཝཱཔཀནྟི.

༢. ཨནུསྶཏིཝགྒོ

༡. པཋམམཧཱནཱམསུཏྟཾ

༡༡. ཨེཀཾ ¶ ¶ སམཡཾ བྷགཝཱ སཀྐེསུ ཝིཧརཏི ཀཔིལཝཏྠུསྨིཾ ནིགྲོདྷཱརཱམེ. ཏེན ཁོ པན སམཡེན སམྦཧུལཱ བྷིཀྑཱུ བྷགཝཏོ ཙཱིཝརཀམྨཾ ཀརོནྟི – ‘‘ནིཊྛིཏཙཱིཝརོ བྷགཝཱ ཏེམཱསཙྩཡེན ཙཱརིཀཾ པཀྐམིསྶཏཱི’’ཏི. ཨསྶོསི ཁོ མཧཱནཱམོ སཀྐོ – ‘‘སམྦཧུལཱ ཀིར བྷིཀྑཱུ བྷགཝཏོ ཙཱིཝརཀམྨཾ ཀརོནྟི – ‘ནིཊྛིཏཙཱིཝརོ བྷགཝཱ ཏེམཱསཙྩཡེན ཙཱརིཀཾ པཀྐམིསྶཏཱི’’’ཏི.

ཨཐ ཁོ མཧཱནཱམོ སཀྐོ ཡེན བྷགཝཱ ཏེནུཔསངྐམི; ཨུཔསངྐམིཏྭཱ བྷགཝནྟཾ ཨབྷིཝཱདེཏྭཱ ཨེཀམནྟཾ ནིསཱིདི. ཨེཀམནྟཾ ནིསིནྣོ ཁོ མཧཱནཱམོ སཀྐོ བྷགཝནྟཾ ཨེཏདཝོཙ – ‘‘སུཏཾ མེཏཾ, བྷནྟེ – ‘སམྦཧུལཱ ཀིར བྷིཀྑཱུ བྷགཝཏོ ཙཱིཝརཀམྨཾ ཀརོནྟི – ནིཊྛིཏཙཱིཝརོ བྷགཝཱ ཏེམཱསཙྩཡེན ཙཱརིཀཾ པཀྐམིསྶཏཱི’ཏི. ཏེསཾ ནོ, བྷནྟེ, ནཱནཱཝིཧཱརེཧི ཝིཧརཏཾ ཀེནསྶ [ཀེན (སྱཱ. ཀཾ.)] ཝིཧཱརེན ཝིཧཱཏབྦ’’ནྟི?

‘‘སཱདྷུ ¶ སཱདྷུ, མཧཱནཱམ! ཨེཏཾ ཁོ, མཧཱནཱམ, ཏུམྷཱཀཾ པཏིརཱུཔཾ ཀུལཔུཏྟཱནཾ, ཡཾ ཏུམྷེ ཏཐཱགཏཾ ཨུཔསངྐམིཏྭཱ པུཙྪེཡྻཱཐ – ‘ཏེསཾ ནོ, བྷནྟེ, ནཱནཱཝིཧཱརེཧི ཝིཧརཏཾ ཀེནསྶ ཝིཧཱརེན ཝིཧཱཏབྦ’’’ནྟི? སདྡྷོ ཁོ, མཧཱནཱམ, ཨཱརཱདྷཀོ ཧོཏི, ནོ ཨསྶདྡྷོ; ཨཱརདྡྷཝཱིརིཡོ ཨཱརཱདྷཀོ ཧོཏི, ནོ ཀུསཱིཏོ; ཨུཔཊྛིཏསྶཏི ཨཱརཱདྷཀོ ཧོཏི ¶ , ནོ མུཊྛསྶཏི; སམཱཧིཏོ ཨཱརཱདྷཀོ ཧོཏི, ནོ ཨསམཱཧིཏོ; པཉྙཝཱ ཨཱརཱདྷཀོ ཧོཏི, ནོ དུཔྤཉྙོ. ཨིམེསུ ཁོ ཏྭཾ, མཧཱནཱམ, པཉྩསུ དྷམྨེསུ པཏིཊྛཱཡ ཚ དྷམྨེ ཨུཏྟརི [ཨུཏྟརིཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] བྷཱཝེཡྻཱསི. [ཨ. ནི. ༦.༡༠] ‘‘ཨིདྷ ཏྭཾ, མཧཱནཱམ, ཏཐཱགཏཾ ཨནུསྶརེཡྻཱསི – ‘ཨིཏིཔི སོ བྷགཝཱ ¶ ཨརཧཾ སམྨཱསམྦུདྡྷོ ཝིཛྫཱཙརཎསམྤནྣོ སུགཏོ ལོཀཝིདཱུ ཨནུཏྟརོ པུརིསདམྨསཱརཐི སཏྠཱ དེཝམནུསྶཱནཾ བུདྡྷོ བྷགཝཱ’ཏི. ཡསྨིཾ, མཧཱནཱམ, སམཡེ ཨརིཡསཱཝཀོ ཏཐཱགཏཾ ཨནུསྶརཏི, ནེཝསྶ ཏསྨིཾ ¶ སམཡེ རཱགཔརིཡུཊྛིཏཾ ཙིཏྟཾ ཧོཏི, ན དོསཔརིཡུཊྛིཏཾ ཙིཏྟཾ ཧོཏི, ན མོཧཔརིཡུཊྛིཏཾ ཙིཏྟཾ ཧོཏི; ཨུཛུགཏམེཝསྶ ཏསྨིཾ སམཡེ ཙིཏྟཾ ཧོཏི ཏཐཱགཏཾ ཨཱརབྦྷ. ཨུཛུགཏཙིཏྟོ ཁོ པན, མཧཱནཱམ, ཨརིཡསཱཝཀོ ལབྷཏི ཨཏྠཝེདཾ, ལབྷཏི དྷམྨཝེདཾ, ལབྷཏི དྷམྨཱུཔསཾཧིཏཾ པཱམོཛྫཾ. པམུདིཏསྶ པཱིཏི ཛཱཡཏི, པཱིཏིམནསྶ ཀཱཡོ པསྶམྦྷཏི, པསྶདྡྷཀཱཡོ སུཁཾ ཝེདིཡཏི, སུཁིནོ ཙིཏྟཾ སམཱདྷིཡཏི. ཨཡཾ ཝུཙྩཏི, མཧཱནཱམ, ཨརིཡསཱཝཀོ ཝིསམགཏཱཡ པཛཱཡ སམཔྤཏྟོ ཝིཧརཏི, སབྱཱཔཛྫཱཡ པཛཱཡ ཨབྱཱཔཛྫོ ཝིཧརཏི, དྷམྨསོཏསམཱཔནྣོ བུདྡྷཱནུསྶཏིཾ བྷཱཝེཏི.

‘‘པུན ཙཔརཾ ཏྭཾ, མཧཱནཱམ, དྷམྨཾ ཨནུསྶརེཡྻཱསི – ‘སྭཱཀྑཱཏོ བྷགཝཏཱ དྷམྨོ སནྡིཊྛིཀོ ཨཀཱལིཀོ ཨེཧིཔསྶིཀོ ཨོཔནེཡྻིཀོ [ཨོཔནཡིཀོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] པཙྩཏྟཾ ཝེདིཏབྦོ ཝིཉྙཱུཧཱི’ཏི. ཡསྨིཾ, མཧཱནཱམ, སམཡེ ཨརིཡསཱཝཀོ དྷམྨཾ ཨནུསྶརཏི, ནེཝསྶ ཏསྨིཾ སམཡེ རཱགཔརིཡུཊྛིཏཾ ཙིཏྟཾ ¶ ཧོཏི, ན དོསཔརིཡུཊྛིཏཾ ཙིཏྟཾ ཧོཏི, ན མོཧཔརིཡུཊྛིཏཾ ཙིཏྟཾ ཧོཏི; ཨུཛུགཏམེཝསྶ ཏསྨིཾ སམཡེ ཙིཏྟཾ ཧོཏི དྷམྨཾ ཨཱརབྦྷ. ཨུཛུགཏཙིཏྟོ ཁོ པན, མཧཱནཱམ, ཨརིཡསཱཝཀོ ལབྷཏི ཨཏྠཝེདཾ, ལབྷཏི དྷམྨཝེདཾ, ལབྷཏི དྷམྨཱུཔསཾཧིཏཾ པཱམོཛྫཾ. པམུདིཏསྶ པཱིཏི ཛཱཡཏི, པཱིཏིམནསྶ ཀཱཡོ པསྶམྦྷཏི, པསྶདྡྷཀཱཡོ སུཁཾ ཝེདིཡཏི, སུཁིནོ ཙིཏྟཾ སམཱདྷིཡཏི. ཨཡཾ ¶ ཝུཙྩཏི, མཧཱནཱམ, ཨརིཡསཱཝཀོ ཝིསམགཏཱཡ པཛཱཡ སམཔྤཏྟོ ཝིཧརཏི, སབྱཱཔཛྫཱཡ པཛཱཡ ཨབྱཱཔཛྫོ ཝིཧརཏི, དྷམྨསོཏསམཱཔནྣོ དྷམྨཱནུསྶཏིཾ བྷཱཝེཏི.

‘‘པུན ཙཔརཾ ཏྭཾ, མཧཱནཱམ, སངྒྷཾ ཨནུསྶརེཡྻཱསི – ‘སུཔྤཊིཔནྣོ བྷགཝཏོ སཱཝཀསངྒྷོ, ཨུཛུཔྤཊིཔནྣོ བྷགཝཏོ སཱཝཀསངྒྷོ, ཉཱཡཔྤཊིཔནྣོ བྷགཝཏོ ¶ སཱཝཀསངྒྷོ, སཱམཱིཙིཔྤཊིཔནྣོ བྷགཝཏོ སཱཝཀསངྒྷོ, ཡདིདཾ ཙཏྟཱརི པུརིསཡུགཱནི ཨཊྛ པུརིསཔུགྒལཱ, ཨེས བྷགཝཏོ སཱཝཀསངྒྷོ ཨཱཧུནེཡྻོ པཱཧུནེཡྻོ དཀྑིཎེཡྻོ ཨཉྫལིཀརཎཱིཡོ ཨནུཏྟརཾ པུཉྙཀྑེཏྟཾ ལོཀསྶཱ’ཏི. ཡསྨིཾ, མཧཱནཱམ, སམཡེ ཨརིཡསཱཝཀོ སངྒྷཾ ཨནུསྶརཏི, ནེཝསྶ ཏསྨིཾ སམཡེ རཱགཔརིཡུཊྛིཏཾ ཙིཏྟཾ ཧོཏི, ན དོསཔརིཡུཊྛིཏཾ ཙིཏྟཾ ཧོཏི, ན མོཧཔརིཡུཊྛིཏཾ ཙིཏྟཾ ཧོཏི; ཨུཛུགཏམེཝསྶ ཏསྨིཾ སམཡེ ཙིཏྟཾ ཧོཏི སངྒྷཾ ཨཱརབྦྷ. ཨུཛུགཏཙིཏྟོ ཁོ པན, མཧཱནཱམ, ཨརིཡསཱཝཀོ ལབྷཏི ཨཏྠཝེདཾ, ལབྷཏི དྷམྨཝེདཾ, ལབྷཏི དྷམྨཱུཔསཾཧིཏཾ པཱམོཛྫཾ. པམུདིཏསྶ པཱིཏི ཛཱཡཏི, པཱིཏིམནསྶ ཀཱཡོ པསྶམྦྷཏི, པསྶདྡྷཀཱཡོ སུཁཾ ཝེདིཡཏི, སུཁིནོ ཙིཏྟཾ སམཱདྷིཡཏི. ཨཡཾ ཝུཙྩཏི, མཧཱནཱམ, ཨརིཡསཱཝཀོ ཝིསམགཏཱཡ པཛཱཡ སམཔྤཏྟོ ¶ ཝིཧརཏི, སབྱཱཔཛྫཱཡ པཛཱཡ ཨབྱཱཔཛྫོ ཝིཧརཏི, དྷམྨསོཏསམཱཔནྣོ སངྒྷཱནུསྶཏིཾ བྷཱཝེཏི.

‘‘པུན ཙཔརཾ ཏྭཾ, མཧཱནཱམ, ཨཏྟནོ སཱིལཱནི ཨནུསྶརེཡྻཱསི ཨཁཎྜཱནི ཨཙྪིདྡཱནི ཨསབལཱནི ཨཀམྨཱསཱནི བྷུཛིསྶཱནི ཝིཉྙུཔྤསཏྠཱནི ཨཔརཱམཊྛཱནི སམཱདྷིསཾཝཏྟནིཀཱནི. ཡསྨིཾ, མཧཱནཱམ, སམཡེ ཨརིཡསཱཝཀོ སཱིལཾ ཨནུསྶརཏི, ནེཝསྶ ¶ ཏསྨིཾ སམཡེ རཱགཔརིཡུཊྛིཏཾ ཙིཏྟཾ ཧོཏི, ན དོསཔརིཡུཊྛིཏཾ ཙིཏྟཾ ཧོཏི, ན མོཧཔརིཡུཊྛིཏཾ ¶ ཙིཏྟཾ ཧོཏི; ཨུཛུགཏམེཝསྶ ཏསྨིཾ སམཡེ ཙིཏྟཾ ཧོཏི སཱིལཾ ཨཱརབྦྷ. ཨུཛུགཏཙིཏྟོ ཁོ པན, མཧཱནཱམ, ཨརིཡསཱཝཀོ ལབྷཏི ཨཏྠཝེདཾ, ལབྷཏི དྷམྨཝེདཾ, ལབྷཏི དྷམྨཱུཔསཾཧིཏཾ པཱམོཛྫཾ. པམུདིཏསྶ པཱིཏི ཛཱཡཏི, པཱིཏིམནསྶ ཀཱཡོ པསྶམྦྷཏི, པསྶདྡྷཀཱཡོ སུཁཾ ཝེདིཡཏི, སུཁིནོ ཙིཏྟཾ སམཱདྷིཡཏི. ཨཡཾ ཝུཙྩཏི, མཧཱནཱམ, ཨརིཡསཱཝཀོ ཝིསམགཏཱཡ པཛཱཡ སམཔྤཏྟོ ཝིཧརཏི, སབྱཱཔཛྫཱཡ པཛཱཡ ཨབྱཱཔཛྫོ ཝིཧརཏི, དྷམྨསོཏསམཱཔནྣོ སཱིལཱནུསྶཏིཾ བྷཱཝེཏི.

‘‘པུན ཙཔརཾ ཏྭཾ, མཧཱནཱམ, ཨཏྟནོ ཙཱགཾ ཨནུསྶརེཡྻཱསི – ‘ལཱབྷཱ ཝཏ མེ, སུལདྡྷཾ ཝཏ མེ, ཡོཧཾ མཙྪེརམལཔརིཡུཊྛིཏཱཡ པཛཱཡ ཝིགཏམལམཙྪེརེན ཙེཏསཱ ཨགཱརཾ ཨཛ྄ཛྷཱཝསཱམི མུཏྟཙཱགོ པཡཏཔཱཎི ཝོསྶགྒརཏོ ཡཱཙཡོགོ དཱནསཾཝིབྷཱགརཏོ’ཏི. ཡསྨིཾ, མཧཱནཱམ ¶ , སམཡེ ཨརིཡསཱཝཀོ ཙཱགཾ ཨནུསྶརཏི, ནེཝསྶ ཏསྨིཾ སམཡེ རཱགཔརིཡུཊྛིཏཾ ཙིཏྟཾ ཧོཏི, ན དོསཔརིཡུཊྛིཏཾ ཙིཏྟཾ ཧོཏི, ན མོཧཔརིཡུཊྛིཏཾ ཙིཏྟཾ ཧོཏི; ཨུཛུགཏམེཝསྶ ཏསྨིཾ སམཡེ ཙིཏྟཾ ཧོཏི ཙཱགཾ ཨཱརབྦྷ. ཨུཛུགཏཙིཏྟོ ཁོ པན, མཧཱནཱམ, ཨརིཡསཱཝཀོ ལབྷཏི ཨཏྠཝེདཾ, ལབྷཏི དྷམྨཝེདཾ, ལབྷཏི དྷམྨཱུཔསཾཧིཏཾ པཱམོཛྫཾ. པམུདིཏསྶ པཱིཏི ཛཱཡཏི, པཱིཏིམནསྶ ཀཱཡོ པསྶམྦྷཏི, པསྶདྡྷཀཱཡོ སུཁཾ ཝེདིཡཏི, སུཁིནོ ཙིཏྟཾ སམཱདྷིཡཏི. ཨཡཾ ཝུཙྩཏི, མཧཱནཱམ, ཨརིཡསཱཝཀོ ཝིསམགཏཱཡ པཛཱཡ སམཔྤཏྟོ ཝིཧརཏི, སབྱཱཔཛྫཱཡ པཛཱཡ ཨབྱཱཔཛྫོ ཝིཧརཏི, དྷམྨསོཏསམཱཔནྣོ ཙཱགཱནུསྶཏིཾ ¶ བྷཱཝེཏི.

‘‘པུན ཙཔརཾ ཏྭཾ, མཧཱནཱམ, དེཝཏཱ ཨནུསྶརེཡྻཱསི – ‘སནྟི དེཝཱ ཙཱཏུམཧཱརཱཛིཀཱ, སནྟི དེཝཱ ཏཱཝཏིཾསཱ, སནྟི དེཝཱ ཡཱམཱ, སནྟི དེཝཱ ཏུསིཏཱ, སནྟི དེཝཱ ནིམྨཱནརཏིནོ, སནྟི དེཝཱ པརནིམྨིཏཝསཝཏྟིནོ, སནྟི དེཝཱ བྲཧྨཀཱཡིཀཱ, སནྟི དེཝཱ ཏཏུཏྟརི. ཡཐཱརཱུཔཱཡ ¶ སདྡྷཱཡ སམནྣཱགཏཱ ཏཱ དེཝཏཱ ཨིཏོ ཙུཏཱ ཏཏྠཱུཔཔནྣཱ ¶ , མཡ྄ཧམྤི ཏཐཱརཱུཔཱ སདྡྷཱ སཾཝིཛྫཏི. ཡཐཱརཱུཔེན སཱིལེན སམནྣཱགཏཱ ཏཱ དེཝཏཱ ཨིཏོ ཙུཏཱ ཏཏྠཱུཔཔནྣཱ, མཡ྄ཧམྤི ཏཐཱརཱུཔཾ སཱིལཾ སཾཝིཛྫཏི. ཡཐཱརཱུཔེན སུཏེན སམནྣཱགཏཱ ཏཱ དེཝཏཱ ཨིཏོ ཙུཏཱ ཏཏྠཱུཔཔནྣཱ, མཡ྄ཧམྤི ཏཐཱརཱུཔཾ སུཏཾ སཾཝིཛྫཏི. ཡཐཱརཱུཔེན ཙཱགེན སམནྣཱགཏཱ ཏཱ དེཝཏཱ ཨིཏོ ཙུཏཱ ཏཏྠཱུཔཔནྣཱ, མཡ྄ཧམྤི ཏཐཱརཱུཔོ ཙཱགོ སཾཝིཛྫཏི. ཡཐཱརཱུཔཱཡ པཉྙཱཡ སམནྣཱགཏཱ ཏཱ དེཝཏཱ ཨིཏོ ཙུཏཱ ཏཏྠཱུཔཔནྣཱ, མཡ྄ཧམྤི ཏཐཱརཱུཔཱ པཉྙཱ སཾཝིཛྫཏཱི’ཏི. ཡསྨིཾ, མཧཱནཱམ, སམཡེ ཨརིཡསཱཝཀོ ཨཏྟནོ ཙ ཏཱསཉྩ དེཝཏཱནཾ སདྡྷཉྩ སཱིལཉྩ སུཏཉྩ ཙཱགཉྩ པཉྙཉྩ ཨནུསྶརཏི, ནེཝསྶ ཏསྨིཾ སམཡེ རཱགཔརིཡུཊྛིཏཾ ཙིཏྟཾ ཧོཏི, ན དོསཔརིཡུཊྛིཏཾ ཙིཏྟཾ ཧོཏི, ན མོཧཔརིཡུཊྛིཏཾ ཙིཏྟཾ ཧོཏི; ཨུཛུགཏམེཝསྶ ཏསྨིཾ སམཡེ ཙིཏྟཾ ཧོཏི དེཝཏཱ ཨཱརབྦྷ. ཨུཛུགཏཙིཏྟོ ཁོ པན, མཧཱནཱམ, ཨརིཡསཱཝཀོ ལབྷཏི ཨཏྠཝེདཾ, ལབྷཏི དྷམྨཝེདཾ, ལབྷཏི དྷམྨཱུཔསཾཧིཏཾ པཱམོཛྫཾ. པམུདིཏསྶ པཱིཏི ཛཱཡཏི, པཱིཏིམནསྶ ཀཱཡོ པསྶམྦྷཏི, པསྶདྡྷཀཱཡོ སུཁཾ ཝེདིཡཏི, སུཁིནོ ཙིཏྟཾ སམཱདྷིཡཏི. ཨཡཾ ¶ ཝུཙྩཏི, མཧཱནཱམ, ཨརིཡསཱཝཀོ ཝིསམགཏཱཡ པཛཱཡ སམཔྤཏྟོ ¶ ཝིཧརཏི, སབྱཱཔཛྫཱཡ པཛཱཡ ཨབྱཱཔཛྫོ ཝིཧརཏི, དྷམྨསོཏསམཱཔནྣོ དེཝཏཱནུསྶཏིཾ བྷཱཝེཏཱི’’ཏི. པཋམཾ.

༢. དུཏིཡམཧཱནཱམསུཏྟཾ

༡༢. ཨེཀཾ སམཡཾ བྷགཝཱ སཀྐེསུ ཝིཧརཏི ཀཔིལཝཏྠུསྨིཾ ནིགྲོདྷཱརཱམེ. ཏེན ཁོ པན སམཡེན མཧཱནཱམོ སཀྐོ གིལཱནཱ ཝུཊྛིཏོ ཧོཏི ཨཙིརཝུཊྛིཏོ གེལཉྙཱ. ཏེན ཁོ པན སམཡེན སམྦཧུལཱ བྷིཀྑཱུ བྷགཝཏོ ཙཱིཝརཀམྨཾ ཀརོནྟི – ‘‘ནིཊྛིཏཙཱིཝརོ བྷགཝཱ ཏེམཱསཙྩཡེན ཙཱརིཀཾ པཀྐམིསྶཏཱི’’ཏི.

ཨསྶོསི ཁོ མཧཱནཱམོ སཀྐོ – ‘‘སམྦཧུལཱ ཀིར བྷིཀྑཱུ བྷགཝཏོ ཙཱིཝརཀམྨཾ ཀརོནྟི – ‘ནིཊྛིཏཙཱིཝརོ བྷགཝཱ ཏེམཱསཙྩཡེན ཙཱརིཀཾ པཀྐམིསྶཏཱི’’’ཏི. ཨཐ ཁོ མཧཱནཱམོ སཀྐོ ཡེན བྷགཝཱ ཏེནུཔསངྐམི; ཨུཔསངྐམིཏྭཱ ¶ བྷགཝནྟཾ ཨབྷིཝཱདེཏྭཱ ཨེཀམནྟཾ ནིསཱིདི. ཨེཀམནྟཾ ནིསིནྣོ ཁོ མཧཱནཱམོ སཀྐོ བྷགཝནྟཾ ཨེཏདཝོཙ – ‘‘སུཏཾ མེཏཾ, བྷནྟེ – ‘སམྦཧུལཱ ཀིར བྷིཀྑཱུ བྷགཝཏོ ཙཱིཝརཀམྨཾ ཀརོནྟི – ནིཊྛིཏཙཱིཝརོ བྷགཝཱ ཏེམཱསཙྩཡེན ¶ ཙཱརིཀཾ པཀྐམིསྶཏཱི’ཏི. ཏེསཾ ནོ, བྷནྟེ, ནཱནཱཝིཧཱརེཧི ཝིཧརཏཾ ཀེནསྶ ཝིཧཱརེན ཝིཧཱཏབྦ’’ནྟི?

‘‘སཱདྷུ སཱདྷུ, མཧཱནཱམ! ཨེཏཾ ཁོ, མཧཱནཱམ, ཏུམྷཱཀཾ པཏིརཱུཔཾ ཀུལཔུཏྟཱནཾ ཡཾ ཏུམྷེ ཏཐཱགཏཾ ཨུཔསངྐམིཏྭཱ པུཙྪེཡྻཱཐ – ‘ཏེསཾ ནོ, བྷནྟེ, ནཱནཱཝིཧཱརེཧི ཝིཧརཏཾ ཀེནསྶ ཝིཧཱརེན ཝིཧཱཏབྦ’ནྟི? སདྡྷོ ཁོ, མཧཱནཱམ, ཨཱརཱདྷཀོ ཧོཏི, ནོ ཨསྶདྡྷོ; ཨཱརདྡྷཝཱིརིཡོ ཨཱརཱདྷཀོ ཧོཏི, ནོ ཀུསཱིཏོ; ཨུཔཊྛིཏསྶཏི ཨཱརཱདྷཀོ ཧོཏི, ནོ མུཊྛསྶཏི; སམཱཧིཏོ ཨཱརཱདྷཀོ ཧོཏི ¶ , ནོ ཨསམཱཧིཏོ; པཉྙཝཱ ཨཱརཱདྷཀོ ཧོཏི, ནོ དུཔྤཉྙོ. ཨིམེསུ ཁོ ཏྭཾ, མཧཱནཱམ, པཉྩསུ དྷམྨེསུ པཏིཊྛཱཡ ཚ དྷམྨེ ཨུཏྟརི བྷཱཝེཡྻཱསི.

[ཨ. ནི. ༦.༩] ‘‘ཨིདྷ ཏྭཾ, མཧཱནཱམ, ཏཐཱགཏཾ ཨནུསྶརེཡྻཱསི – ‘ཨིཏིཔི སོ བྷགཝཱ…པེ… སཏྠཱ དེཝམནུསྶཱནཾ བུདྡྷོ བྷགཝཱ’ཏི. ཡསྨིཾ, མཧཱནཱམ, སམཡེ ཨརིཡསཱཝཀོ ཏཐཱགཏཾ ཨནུསྶརཏི, ནེཝསྶ ཏསྨིཾ སམཡེ རཱགཔརིཡུཊྛིཏཾ ཙིཏྟཾ ཧོཏི, ན དོསཔརིཡུཊྛིཏཾ ཙིཏྟཾ ཧོཏི, ན མོཧཔརིཡུཊྛིཏཾ ཙིཏྟཾ ཧོཏི; ཨུཛུགཏམེཝསྶ ཏསྨིཾ སམཡེ ཙིཏྟཾ ཧོཏི ཏཐཱགཏཾ ¶ ཨཱརབྦྷ. ཨུཛུགཏཙིཏྟོ ཁོ པན, མཧཱནཱམ, ཨརིཡསཱཝཀོ ལབྷཏི ཨཏྠཝེདཾ, ལབྷཏི དྷམྨཝེདཾ, ལབྷཏི དྷམྨཱུཔསཾཧིཏཾ པཱམོཛྫཾ. པམུདིཏསྶ པཱིཏི ཛཱཡཏི, པཱིཏིམནསྶ ཀཱཡོ པསྶམྦྷཏི, པསྶདྡྷཀཱཡོ སུཁཾ ཝེདིཡཏི, སུཁིནོ ཙིཏྟཾ སམཱདྷིཡཏི. ཨིམཾ ཁོ ཏྭཾ, མཧཱནཱམ, བུདྡྷཱནུསྶཏིཾ གཙྪནྟོཔི བྷཱཝེཡྻཱསི, ཋིཏོཔི བྷཱཝེཡྻཱསི, ནིསིནྣོཔི བྷཱཝེཡྻཱསི, སཡཱནོཔི བྷཱཝེཡྻཱསི, ཀམྨནྟཾ ཨདྷིཊྛཧནྟོཔི བྷཱཝེཡྻཱསི, པུཏྟསམྦཱདྷསཡནཾ ཨཛ྄ཛྷཱཝསནྟོཔི བྷཱཝེཡྻཱསི.

‘‘པུན ¶ ཙཔརཾ ཏྭཾ, མཧཱནཱམ, དྷམྨཾ ཨནུསྶརེཡྻཱསི…པེ… སངྒྷཾ ཨནུསྶརེཡྻཱསི…པེ… ཨཏྟནོ སཱིལཱནི ཨནུསྶརེཡྻཱསི…པེ… ཨཏྟནོ ཙཱགཾ ཨནུསྶརེཡྻཱསི…པེ… དེཝཏཱ ཨནུསྶརེཡྻཱསི – ‘སནྟི དེཝཱ ཙཱཏུམཧཱརཱཛིཀཱ…པེ… སནྟི དེཝཱ ཏཏུཏྟརི. ཡཐཱརཱུཔཱཡ སདྡྷཱཡ སམནྣཱགཏཱ ཏཱ དེཝཏཱ ཨིཏོ ཙུཏཱ ཏཏྠཱུཔཔནྣཱ, མཡ྄ཧམྤི ཏཐཱརཱུཔཱ སདྡྷཱ སཾཝིཛྫཏི. ཡཐཱརཱུཔེན སཱིལེན… སུཏེན… ཙཱགེན… པཉྙཱཡ སམནྣཱགཏཱ ཏཱ དེཝཏཱ ཨིཏོ ཙུཏཱ ཏཏྠཱུཔཔནྣཱ ¶ , མཡ྄ཧམྤི ཏཐཱརཱུཔཱ པཉྙཱ སཾཝིཛྫཏཱི’ཏི. ཡསྨིཾ, མཧཱནཱམ, སམཡེ ཨརིཡསཱཝཀོ ཨཏྟནོ ཙ ཏཱསཉྩ དེཝཏཱནཾ སདྡྷཉྩ སཱིལཉྩ སུཏཉྩ ¶ ཙཱགཉྩ པཉྙཉྩ ཨནུསྶརཏི, ནེཝསྶ ཏསྨིཾ སམཡེ རཱགཔརིཡུཊྛིཏཾ ཙིཏྟཾ ཧོཏི, ན དོསཔརིཡུཊྛིཏཾ ཙིཏྟཾ ཧོཏི, ན མོཧཔརིཡུཊྛིཏཾ ཙིཏྟཾ ཧོཏི; ཨུཛུགཏམེཝསྶ ཏསྨིཾ སམཡེ ཙིཏྟཾ ཧོཏི དེཝཏཱ ཨཱརབྦྷ. ཨུཛུགཏཙིཏྟོ ཁོ པན, མཧཱནཱམ, ཨརིཡསཱཝཀོ ལབྷཏི ཨཏྠཝེདཾ, ལབྷཏི དྷམྨཝེདཾ, ལབྷཏི དྷམྨཱུཔསཾཧིཏཾ པཱམོཛྫཾ. པམུདིཏསྶ པཱིཏི ཛཱཡཏི, པཱིཏིམནསྶ ཀཱཡོ པསྶམྦྷཏི, པསྶདྡྷཀཱཡོ སུཁཾ ཝེདིཡཏི, སུཁིནོ ཙིཏྟཾ སམཱདྷིཡཏི. ཨིམཾ ཁོ ཏྭཾ, མཧཱནཱམ, དེཝཏཱནུསྶཏིཾ གཙྪནྟོཔི བྷཱཝེཡྻཱསི, ཋིཏོཔི བྷཱཝེཡྻཱསི, ནིསིནྣོཔི བྷཱཝེཡྻཱསི, སཡཱནོཔི བྷཱཝེཡྻཱསི, ཀམྨནྟཾ ཨདྷིཊྛཧནྟོཔི བྷཱཝེཡྻཱསི, པུཏྟསམྦཱདྷསཡནཾ ཨཛ྄ཛྷཱཝསནྟོཔི བྷཱཝེཡྻཱསཱི’’ཏི. དུཏིཡཾ.

༣. ནནྡིཡསུཏྟཾ

༡༣. ཨེཀཾ སམཡཾ བྷགཝཱ སཀྐེསུ ཝིཧརཏི ཀཔིལཝཏྠུསྨིཾ ནིགྲོདྷཱརཱམེ. ཏེན ཁོ པན སམཡེན བྷགཝཱ སཱཝཏྠིཡཾ ཝསྶཱཝཱསཾ ཨུཔགནྟུཀཱམོ ཧོཏི [ཨཧོསི (ཀ.)].

ཨསྶོསི ¶ ཁོ ནནྡིཡོ སཀྐོ – ‘‘བྷགཝཱ ཀིར སཱཝཏྠིཡཾ ཝསྶཱཝཱསཾ ཨུཔགནྟུཀཱམོ’’ཏི. ཨཐ ཁོ ནནྡིཡསྶ སཀྐསྶ ¶ ཨེཏདཧོསི – ‘‘ཡཾནཱུནཱཧམྤི སཱཝཏྠིཡཾ ཝསྶཱཝཱསཾ ཨུཔགཙྪེཡྻཾ. ཏཏྠ ཀམྨནྟཉྩེཝ ཨདྷིཊྛཧིསྶཱམི, བྷགཝནྟཉྩ ལཙྪཱམི ཀཱལེན ཀཱལཾ དསྶནཱཡཱ’’ཏི.

ཨཐ ཁོ བྷགཝཱ སཱཝཏྠིཡཾ ཝསྶཱཝཱསཾ ཨུཔགཙྪི [ཨུཔགཉྪི (སཱི. པཱི.)]. ནནྡིཡོཔི ཁོ སཀྐོ སཱཝཏྠིཡཾ ཝསྶཱཝཱསཾ ཨུཔགཙྪི. ཏཏྠ ཀམྨནྟཉྩེཝ ཨདྷིཊྛཱསི ¶ [ཨདྷིཊྛཱཡ (སྱཱ.), ཨདྷིཊྛཱཏི (ཀ.)], བྷགཝནྟཉྩ ལབྷི [ལཙྪཏི (སྱཱ. ཀ.)] ཀཱལེན ཀཱལཾ དསྶནཱཡ. ཏེན ཁོ པན སམཡེན སམྦཧུལཱ བྷིཀྑཱུ བྷགཝཏོ ཙཱིཝརཀམྨཾ ཀརོནྟི – ‘‘ནིཊྛིཏཙཱིཝརོ བྷགཝཱ ཏེམཱསཙྩཡེན ཙཱརིཀཾ པཀྐམིསྶཏཱི’’ཏི.

ཨསྶོསི ཁོ ནནྡིཡོ སཀྐོ – ‘‘སམྦཧུལཱ ཀིར བྷིཀྑཱུ བྷགཝཏོ ཙཱིཝརཀམྨཾ ཀརོནྟི – ‘ནིཊྛིཏཙཱིཝརོ བྷགཝཱ ཏེམཱསཙྩཡེན ཙཱརིཀཾ པཀྐམིསྶཏཱི’’’ཏི. ཨཐ ཁོ ནནྡིཡོ སཀྐོ ཡེན བྷགཝཱ ཏེནུཔསངྐམི; ཨུཔསངྐམིཏྭཱ བྷགཝནྟཾ ཨབྷིཝཱདེཏྭཱ ཨེཀམནྟཾ ནིསཱིདི. ཨེཀམནྟཾ ནིསིནྣོ ཁོ ནནྡིཡོ སཀྐོ བྷགཝནྟཾ ཨེཏདཝོཙ – ‘‘སུཏཾ མེཏཾ, བྷནྟེ ¶ – ‘སམྦཧུལཱ ཀིར བྷིཀྑཱུ བྷགཝཏོ ཙཱིཝརཀམྨཾ ཀརོནྟི – ནིཊྛིཏཙཱིཝརོ བྷགཝཱ ཏེམཱསཙྩཡེན ཙཱརིཀཾ པཀྐམིསྶཏཱི’ཏི. ཏེསཾ ནོ, བྷནྟེ, ནཱནཱཝིཧཱརེཧི ཝིཧརཏཾ ཀེནསྶ ཝིཧཱརེན ཝིཧཱཏབྦ’’ནྟི?

‘‘སཱདྷུ སཱདྷུ, ནནྡིཡ! ཨེཏཾ ཁོ, ནནྡིཡ, ཏུམྷཱཀཾ པཏིརཱུཔཾ ཀུལཔུཏྟཱནཾ, ཡཾ ཏུམྷེ ཏཐཱགཏཾ ཨུཔསངྐམིཏྭཱ པུཙྪེཡྻཱཐ – ‘ཏེསཾ ནོ, བྷནྟེ, ནཱནཱཝིཧཱརེཧི ཝིཧརཏཾ ཀེནསྶ ཝིཧཱརེན ཝིཧཱཏབྦ’ནྟི? སདྡྷོ ཁོ, ནནྡིཡ, ཨཱརཱདྷཀོ ཧོཏི, ནོ ཨསྶདྡྷོ; སཱིལཝཱ ཨཱརཱདྷཀོ ཧོཏི, ནོ དུསྶཱིལོ; ཨཱརདྡྷཝཱིརིཡོ ཨཱརཱདྷཀོ ཧོཏི, ནོ ཀུསཱིཏོ; ཨུཔཊྛིཏསྶཏི ཨཱརཱདྷཀོ ཧོཏི, ནོ མུཊྛསྶཏི; སམཱཧིཏོ ཨཱརཱདྷཀོ ཧོཏི, ནོ ཨསམཱཧིཏོ; པཉྙཝཱ ཨཱརཱདྷཀོ ཧོཏི, ནོ དུཔྤཉྙོ. ཨིམེསུ ཁོ ཏེ, ནནྡིཡ, ཚསུ དྷམྨེསུ པཏིཊྛཱཡ པཉྩསུ དྷམྨེསུ ཨཛ྄ཛྷཏྟཾ སཏི ཨུཔཊྛཱཔེཏབྦཱ.

‘‘ཨིདྷ ཏྭཾ, ནནྡིཡ, ཏཐཱགཏཾ ཨནུསྶརེཡྻཱསི – ‘ཨིཏིཔི ¶ སོ བྷགཝཱ ཨརཧཾ སམྨཱསམྦུདྡྷོ ཝིཛྫཱཙརཎསམྤནྣོ སུགཏོ ལོཀཝིདཱུ ¶ ཨནུཏྟརོ པུརིསདམྨསཱརཐི ¶ , སཏྠཱ དེཝམནུསྶཱནཾ བུདྡྷོ བྷགཝཱ’ཏི. ཨིཏི ཁོ ཏེ, ནནྡིཡ, ཏཐཱགཏཾ ཨཱརབྦྷ ཨཛ྄ཛྷཏྟཾ སཏི ཨུཔཊྛཱཔེཏབྦཱ.

‘‘པུན ཙཔརཾ ཏྭཾ, ནནྡིཡ, དྷམྨཾ ཨནུསྶརེཡྻཱསི – ‘སྭཱཀྑཱཏོ བྷགཝཏཱ དྷམྨོ སནྡིཊྛིཀོ ཨཀཱལིཀོ ཨེཧིཔསྶིཀོ ཨོཔནེཡྻིཀོ པཙྩཏྟཾ ཝེདིཏབྦོ ཝིཉྙཱུཧཱི’ཏི. ཨིཏི ཁོ ཏེ, ནནྡིཡ, དྷམྨཾ ཨཱརབྦྷ ཨཛ྄ཛྷཏྟཾ སཏི ཨུཔཊྛཱཔེཏབྦཱ.

‘‘པུན ཙཔརཾ ཏྭཾ, ནནྡིཡ, ཀལྱཱཎམིཏྟེ ཨནུསྶརེཡྻཱསི – ‘ལཱབྷཱ ཝཏ མེ, སུལདྡྷཾ ཝཏ མེ, ཡསྶ མེ ཀལྱཱཎམིཏྟཱ ཨནུཀམྤཀཱ ཨཏྠཀཱམཱ ཨོཝཱདཀཱ ཨནུསཱསཀཱ’ཏི. ཨིཏི ཁོ ཏེ, ནནྡིཡ, ཀལྱཱཎམིཏྟེ ཨཱརབྦྷ ཨཛ྄ཛྷཏྟཾ སཏི ཨུཔཊྛཱཔེཏབྦཱ.

‘‘པུན ཙཔརཾ ཏྭཾ, ནནྡིཡ, ཨཏྟནོ ཙཱགཾ ཨནུསྶརེཡྻཱསི – ‘ལཱབྷཱ ཝཏ མེ, སུལདྡྷཾ ཝཏ མེ, ཡོཧཾ མཙྪེརམལཔརིཡུཊྛིཏཱཡ པཛཱཡ ཝིགཏམལམཙྪེརེན ཙེཏསཱ ཨགཱརཾ ཨཛ྄ཛྷཱཝསཱམི མུཏྟཙཱགོ ¶ པཡཏཔཱཎི ཝོསྶགྒརཏོ ཡཱཙཡོགོ དཱནསཾཝིབྷཱགརཏོ’ཏི. ཨིཏི ཁོ ཏེ, ནནྡིཡ, ཙཱགཾ ཨཱརབྦྷ ཨཛ྄ཛྷཏྟཾ སཏི ཨུཔཊྛཱཔེཏབྦཱ.

‘‘པུན ཙཔརཾ ཏྭཾ, ནནྡིཡ, དེཝཏཱ ཨནུསྶརེཡྻཱསི – ‘ཡཱ དེཝཏཱ ཨཏིཀྐམྨེཝ ཀབལཱི༹ཀཱརཱཧཱརབྷཀྑཱནཾ [ཀབལི༹ཾཀཱརབྷཀྑཱནཾ (སཱི.), ཀབལཱི༹ཀཱརབྷཀྑཱནཾ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] དེཝཏཱནཾ སཧབྱཏཾ ཨཉྙཏརཾ མནོམཡཾ ཀཱཡཾ ཨུཔཔནྣཱ, ཏཱ ཀརཎཱིཡཾ ཨཏྟནོ ན སམནུཔསྶནྟི ཀཏསྶ ཝཱ པཏིཙཡཾ. སེཡྻཐཱཔི, ནནྡིཡ, བྷིཀྑུ ཨསམཡཝིམུཏྟོ ཀརཎཱིཡཾ ཨཏྟནོ ན སམནུཔསྶཏི ཀཏསྶ ཝཱ པཏིཙཡཾ; ཨེཝམེཝཾ ཁོ, ནནྡིཡ, ཡཱ ཏཱ དེཝཏཱ ¶ ཨཏིཀྐམྨེཝ ཀབལཱི༹ཀཱརཱཧཱརབྷཀྑཱནཾ དེཝཏཱནཾ སཧབྱཏཾ ཨཉྙཏརཾ མནོམཡཾ ཀཱཡཾ ཨུཔཔནྣཱ, ཏཱ ཀརཎཱིཡཾ ¶ ཨཏྟནོ ན སམནུཔསྶནྟི ཀཏསྶ ཝཱ པཏིཙཡཾ. ཨིཏི ཁོ ཏེ, ནནྡིཡ, དེཝཏཱ ཨཱརབྦྷ ཨཛ྄ཛྷཏྟཾ སཏི ཨུཔཊྛཱཔེཏབྦཱ.

‘‘ཨིམེཧི ཁོ, ནནྡིཡ, ཨེཀཱདསཧི དྷམྨེཧི སམནྣཱགཏོ ཨརིཡསཱཝཀོ པཛཧཏེཝ པཱཔཀེ ཨཀུསལེ དྷམྨེ, ན ཨུཔཱདིཡཏི. སེཡྻཐཱཔི, ནནྡིཡ, ཀུམྦྷོ ནིཀྐུཛྫོ [ནིཀུཛྫོ (ཀ.)] ཝམཏེཝ ཨུདཀཾ, ནོ ཝནྟཾ པཙྩཱཝམཏི [པཙྩཱམསཏི (སྱཱ.)]; སེཡྻཐཱཔི ཝཱ པན, ནནྡིཡ, སུཀྑེ ཏིཎདཱཡེ ཨགྒི མུཏྟོ ཌཧཉྙེཝ གཙྪཏི, ནོ དཌྜྷཾ པཙྩུདཱཝཏྟཏི ¶ ; ཨེཝམེཝཾ ཁོ, ནནྡིཡ, ཨིམེཧི ཨེཀཱདསཧི དྷམྨེཧི སམནྣཱགཏོ ཨརིཡསཱཝཀོ པཛཧཏེཝ པཱཔཀེ ཨཀུསལེ དྷམྨེ, ན ཨུཔཱདིཡཏཱི’’ཏི. ཏཏིཡཾ.

༤. སུབྷཱུཏིསུཏྟཾ

༡༤. ཨཐ ཁོ ཨཱཡསྨཱ སུབྷཱུཏི སདྡྷེན བྷིཀྑུནཱ སདྡྷིཾ ཡེན བྷགཝཱ ཏེནུཔསངྐམི; ཨུཔསངྐམིཏྭཱ བྷགཝནྟཾ ཨབྷིཝཱདེཏྭཱ ཨེཀམནྟཾ ནིསཱིདི. ཨེཀམནྟཾ ནིསིནྣཾ ཁོ ཨཱཡསྨནྟཾ སུབྷཱུཏིཾ བྷགཝཱ ཨེཏདཝོཙ – ‘‘ཀོ ནཱམཱཡཾ [ཀོ ནཱམོ ཨཡཾ (སཱི. ཀ.), ཀོ ནཱམ ཨཡཾ (སྱཱ. ཀཾ.)], སུབྷཱུཏི, བྷིཀྑཱུ’’ཏི? ‘‘སདྡྷོ ནཱམཱཡཾ, བྷནྟེ, བྷིཀྑུ, སུདཏྟསྶ [སདྡྷསྶ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨུཔཱསཀསྶ པུཏྟོ, སདྡྷཱ ཨགཱརསྨཱ ཨནགཱརིཡཾ པབྦཛིཏོ’’ཏི.

‘‘ཀཙྩི པནཱཡཾ, སུབྷཱུཏི, སདྡྷོ བྷིཀྑུ སུདཏྟསྶ ཨུཔཱསཀསྶ པུཏྟོ སདྡྷཱ ཨགཱརསྨཱ ཨནགཱརིཡཾ པབྦཛིཏོ སནྡིསྶཏི སདྡྷཱཔདཱནེསཱུ’’ཏི? ‘‘ཨེཏསྶ, བྷགཝཱ, ཀཱལོ; ཨེཏསྶ, སུགཏ, ཀཱལོ, ཡཾ བྷགཝཱ སདྡྷསྶ སདྡྷཱཔདཱནཱནི བྷཱསེཡྻ. ཨིདཱནཱཧཾ ཛཱནིསྶཱམི ཡདི ཝཱ ཨཡཾ བྷིཀྑུ སནྡིསྶཏི སདྡྷཱཔདཱནེསུ ཡདི ཝཱ ནོ’’ཏི.

‘‘ཏེན ¶ ཧི, སུབྷཱུཏི, སུཎཱཧི, སཱདྷུཀཾ མནསི ཀརོཧི; བྷཱསིསྶཱམཱི’’ཏི. ‘‘ཨེཝཾ, བྷནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱཡསྨཱ སུབྷཱུཏི བྷགཝཏོ པཙྩསྶོསི ¶ . བྷགཝཱ ཨེཏདཝོཙ –

‘‘ཨིདྷ ¶ , སུབྷཱུཏི, བྷིཀྑུ སཱིལཝཱ ཧོཏི, པཱཏིམོཀྑསཾཝརསཾཝུཏོ ཝིཧརཏི ཨཱཙཱརགོཙརསམྤནྣོ ཨཎུམཏྟེསུ ཝཛྫེསུ བྷཡདསྶཱཝཱི, སམཱདཱཡ སིཀྑཏི སིཀྑཱཔདེསུ. ཡམྤི, སུབྷཱུཏི, བྷིཀྑུ སཱིལཝཱ ཧོཏི…པེ… སམཱདཱཡ སིཀྑཏི སིཀྑཱཔདེསུ, ཨིདམྤི, སུབྷཱུཏི, སདྡྷསྶ སདྡྷཱཔདཱནཾ ཧོཏི.

‘‘པུན ཙཔརཾ, སུབྷཱུཏི, བྷིཀྑུ བཧུསྶུཏོ ཧོཏི སུཏདྷརོ སུཏསནྣིཙཡོ; ཡེ ཏེ དྷམྨཱ ཨཱདིཀལྱཱཎཱ མཛ྄ཛྷེཀལྱཱཎཱ པརིཡོསཱནཀལྱཱཎཱ སཱཏྠཾ སབྱཉྫནཾ ཀེཝལཔརིཔུཎྞཾ པརིསུདྡྷཾ བྲཧྨཙརིཡཾ ཨབྷིཝདནྟི, ཏཐཱརཱུཔཱསྶ དྷམྨཱ བཧུསྶུཏཱ ཧོནྟི དྷཱཏཱ ཝཙསཱ པརིཙིཏཱ མནསཱནུཔེཀྑིཏཱ དིཊྛིཡཱ སུཔྤཊིཝིདྡྷཱ. ཡམྤི, སུབྷཱུཏི, བྷིཀྑུ བཧུསྶུཏོ ¶ ཧོཏི…པེ… དིཊྛིཡཱ སུཔྤཊིཝིདྡྷཱ, ཨིདམྤི, སུབྷཱུཏི, སདྡྷསྶ སདྡྷཱཔདཱནཾ ཧོཏི.

‘‘པུན ཙཔརཾ, སུབྷཱུཏི, བྷིཀྑུ ཀལྱཱཎམིཏྟོ ཧོཏི ཀལྱཱཎསཧཱཡོ ཀལྱཱཎསམྤཝངྐོ. ཡམྤི, སུབྷཱུཏི, བྷིཀྑུ ཀལྱཱཎམིཏྟོ ཧོཏི ཀལྱཱཎསཧཱཡོ ཀལྱཱཎསམྤཝངྐོ, ཨིདམྤི, སུབྷཱུཏི, སདྡྷསྶ སདྡྷཱཔདཱནཾ ཧོཏི.

‘‘པུན ཙཔརཾ, སུབྷཱུཏི, བྷིཀྑུ སུཝཙོ ཧོཏི སོཝཙསྶཀརཎེཧི དྷམྨེཧི སམནྣཱགཏོ ཁམོ པདཀྑིཎགྒཱཧཱི ཨནུསཱསནིཾ. ཡམྤི, སུབྷཱུཏི, བྷིཀྑུ སུཝཙོ ཧོཏི སོཝཙསྶཀརཎེཧི དྷམྨེཧི སམནྣཱགཏོ ཁམོ པདཀྑིཎགྒཱཧཱི ཨནུསཱསནིཾ, ཨིདམྤི, སུབྷཱུཏི, སདྡྷསྶ སདྡྷཱཔདཱནཾ ཧོཏི.

‘‘པུན ཙཔརཾ, སུབྷཱུཏི, བྷིཀྑུ ཡཱནི ཏཱནི སབྲཧྨཙཱརཱིནཾ ཨུཙྩཱཝཙཱནི ཀིཾཀརཎཱིཡཱནི ཏཏྲ དཀྑོ ཧོཏི ཨནལསོ ཏཏྲུཔཱཡཱཡ ཝཱིམཾསཱཡ སམནྣཱགཏོ ¶ ཨལཾ ཀཱཏུཾ ཨལཾ སཾཝིདྷཱཏུཾ. ཡམྤི, སུབྷཱུཏི, བྷིཀྑུ ཡཱནི ཏཱནི སབྲཧྨཙཱརཱིནཾ ཨུཙྩཱཝཙཱནི ཀིཾཀརཎཱིཡཱནི ཏཏྲ དཀྑོ ཧོཏི ཨནལསོ ཏཏྲུཔཱཡཱཡ ཝཱིམཾསཱཡ སམནྣཱགཏོ ཨལཾ ཀཱཏུཾ ཨལཾ སཾཝིདྷཱཏུཾ, ཨིདམྤི, སུབྷཱུཏི, སདྡྷསྶ སདྡྷཱཔདཱནཾ ཧོཏི.

‘‘པུན ¶ ¶ ཙཔརཾ, སུབྷཱུཏི, བྷིཀྑུ དྷམྨཀཱམོ ཧོཏི པིཡསམུདཱཧཱརོ ཨབྷིདྷམྨེ ཨབྷིཝིནཡེ ཨུལཱ༹རཔཱམོཛྫོ. ཡམྤི, སུབྷཱུཏི, བྷིཀྑུ དྷམྨཀཱམོ ཧོཏི པིཡསམུདཱཧཱརོ ཨབྷིདྷམྨེ ཨབྷིཝིནཡེ ཨུལཱ༹རཔཱམོཛྫོ, ཨིདམྤི, སུབྷཱུཏི, སདྡྷསྶ སདྡྷཱཔདཱནཾ ཧོཏི.

‘‘པུན ཙཔརཾ, སུབྷཱུཏི, བྷིཀྑུ ཨཱརདྡྷཝཱིརིཡོ ཝིཧརཏི ཨཀུསལཱནཾ དྷམྨཱནཾ པཧཱནཱཡ, ཀུསལཱནཾ དྷམྨཱནཾ ཨུཔསམྤདཱཡ, ཐཱམཝཱ དལ༹ྷཔརཀྐམོ ཨནིཀྑིཏྟདྷུརོ ཀུསལེསུ དྷམྨེསུ. ཡམྤི, སུབྷཱུཏི, བྷིཀྑུ ཨཱརདྡྷཝཱིརིཡོ ཝིཧརཏི ཨཀུསལཱནཾ དྷམྨཱནཾ པཧཱནཱཡ ཀུསལཱནཾ དྷམྨཱནཾ ཨུཔསམྤདཱཡ ཐཱམཝཱ དལ༹ྷཔརཀྐམོ ཨནིཀྑིཏྟདྷུརོ ཀུསལེསུ དྷམྨེསུ, ཨིདམྤི, སུབྷཱུཏི, སདྡྷསྶ སདྡྷཱཔདཱནཾ ཧོཏི.

‘‘པུན ཙཔརཾ, སུབྷཱུཏི, བྷིཀྑུ ཙཏུནྣཾ ཛྷཱནཱནཾ ཨཱབྷིཙེཏསིཀཱནཾ དིཊྛདྷམྨསུཁཝིཧཱརཱནཾ ནིཀཱམལཱབྷཱི ཧོཏི ཨཀིཙྪལཱབྷཱི ཨཀསིརལཱབྷཱི. ཡམྤི ¶ , སུབྷཱུཏི, བྷིཀྑུ ཙཏུནྣཾ ཛྷཱནཱནཾ ཨཱབྷིཙེཏསིཀཱནཾ དིཊྛདྷམྨསུཁཝིཧཱརཱནཾ ནིཀཱམལཱབྷཱི ཧོཏི ཨཀིཙྪལཱབྷཱི ཨཀསིརལཱབྷཱི, ཨིདམྤི, སུབྷཱུཏི, སདྡྷསྶ སདྡྷཱཔདཱནཾ ཧོཏི.

‘‘པུན ཙཔརཾ, སུབྷཱུཏི, བྷིཀྑུ ཨནེཀཝིཧིཏཾ པུབྦེནིཝཱསཾ ཨནུསྶརཏི, སེཡྻཐིདཾ – ཨེཀམྤི ཛཱཏིཾ དྭེཔི ཛཱཏིཡོ ཏིསྶོཔི ཛཱཏིཡོ ཙཏསྶོཔི ཛཱཏིཡོ པཉྩཔི ཛཱཏིཡོ དསཔི ཛཱཏིཡོ ཝཱིསམྤི ཛཱཏིཡོ ཏིཾསམྤི ཛཱཏིཡོ ཙཏྟཱརཱིསམྤི ཛཱཏིཡོ པཉྙཱསམྤི ཛཱཏིཡོ ཛཱཏིསཏམྤི ཛཱཏིསཧསྶམྤི ཛཱཏིསཏསཧསྶམྤི ཨནེཀེཔི སཾཝཊྚཀཔྤེ ཨནེཀེཔི ཝིཝཊྚཀཔྤེ ཨནེཀེཔི ¶ སཾཝཊྚཝིཝཊྚཀཔྤེ – ‘ཨམུཏྲཱསིཾ ཨེཝཾནཱམོ ཨེཝཾགོཏྟོ ཨེཝཾཝཎྞོ ཨེཝམཱཧཱརོ ཨེཝཾསུཁདུཀྑཔྤཊིསཾཝེདཱི ཨེཝམཱཡུཔརིཡནྟོ, སོ ཏཏོ ཙུཏོ ཨམུཏྲ ཨུདཔཱདིཾ; ཏཏྲཱཔཱསིཾ ཨེཝཾནཱམོ ཨེཝཾགོཏྟོ ཨེཝཾཝཎྞོ ཨེཝམཱཧཱརོ ཨེཝཾསུཁདུཀྑཔྤཊིསཾཝེདཱི ཨེཝམཱཡུཔརིཡནྟོ, སོ ཏཏོ ཙུཏོ ཨིདྷཱུཔཔནྣོ’ཏི. ཨིཏི སཱཀཱརཾ སཨུདྡེསཾ ཨནེཀཝིཧིཏཾ པུབྦེནིཝཱསཾ ཨནུསྶརཏི. ཡམྤི, སུབྷཱུཏི, བྷིཀྑུ ¶ ཨནེཀཝིཧིཏཾ པུབྦེནིཝཱསཾ ཨནུསྶརཏི, སེཡྻཐིདཾ, ཨེཀམྤི ཛཱཏིཾ དྭེཔི ཛཱཏིཡོ…པེ… ཨིཏི སཱཀཱརཾ སཨུདྡེསཾ ཨནེཀཝིཧིཏཾ པུབྦེནིཝཱསཾ ཨནུསྶརཏི. ཨིདམྤི, སུབྷཱུཏི, སདྡྷསྶ སདྡྷཱཔདཱནཾ ཧོཏི.

‘‘པུན ཙཔརཾ, སུབྷཱུཏི, བྷིཀྑུ དིབྦེན ཙཀྑུནཱ ཝིསུདྡྷེན ཨཏིཀྐནྟམཱནུསཀེན སཏྟེ པསྶཏི ¶ ཙཝམཱནེ ཨུཔཔཛྫམཱནེ ཧཱིནེ པཎཱིཏེ སུཝཎྞེ དུབྦཎྞེ, སུགཏེ དུགྒཏེ ཡཐཱཀམྨཱུཔགེ སཏྟེ པཛཱནཱཏི – ‘ཨིམེ ཝཏ བྷོནྟོ སཏྟཱ ཀཱཡདུཙྩརིཏེན སམནྣཱགཏཱ ཝཙཱིདུཙྩརིཏེན སམནྣཱགཏཱ མནོདུཙྩརིཏེན སམནྣཱགཏཱ ཨརིཡཱནཾ ཨུཔཝཱདཀཱ མིཙྪཱདིཊྛིཀཱ མིཙྪཱདིཊྛིཀམྨསམཱདཱནཱ, ཏེ ཀཱཡསྶ བྷེདཱ པརཾ མརཎཱ ཨཔཱཡཾ དུགྒཏིཾ ཝིནིཔཱཏཾ ནིརཡཾ ཨུཔཔནྣཱ. ཨིམེ ཝཱ པན བྷོནྟོ སཏྟཱ ཀཱཡསུཙརིཏེན སམནྣཱགཏཱ ཝཙཱིསུཙརིཏེན སམནྣཱགཏཱ མནོསུཙརིཏེན སམནྣཱགཏཱ ཨརིཡཱནཾ ཨནུཔཝཱདཀཱ སམྨཱདིཊྛིཀཱ སམྨཱདིཊྛིཀམྨསམཱདཱནཱ, ཏེ ཀཱཡསྶ བྷེདཱ པརཾ མརཎཱ སུགཏིཾ སགྒཾ ལོཀཾ ཨུཔཔནྣཱ’ཏི. ཨིཏི དིབྦེན ཙཀྑུནཱ ཝིསུདྡྷེན ཨཏིཀྐནྟམཱནུསཀེན སཏྟེ པསྶཏི ཙཝམཱནེ ཨུཔཔཛྫམཱནེ ཧཱིནེ པཎཱིཏེ སུཝཎྞེ དུབྦཎྞེ, སུགཏེ དུགྒཏེ ཡཐཱཀམྨཱུཔགེ ¶ སཏྟེ པཛཱནཱཏི. ཡམྤི, སུབྷཱུཏི, བྷིཀྑུ དིབྦེན ཙཀྑུནཱ ཝིསུདྡྷེན…པེ… ཡཐཱཀམྨཱུཔགེ སཏྟེ པཛཱནཱཏི, ཨིདམྤི, སུབྷཱུཏི, སདྡྷསྶ སདྡྷཱཔདཱནཾ ཧོཏི.

‘‘པུན ¶ ཙཔརཾ, སུབྷཱུཏི, བྷིཀྑུ ཨཱསཝཱནཾ ཁཡཱ ཨནཱསཝཾ ཙེཏོཝིམུཏྟིཾ པཉྙཱཝིམུཏྟིཾ དིཊྛེཝ དྷམྨེ སཡཾ ཨབྷིཉྙཱ སཙྪིཀཏྭཱ ཨུཔསམྤཛྫ ཝིཧརཏི. ཡམྤི, སུབྷཱུཏི, བྷིཀྑུ ཨཱསཝཱནཾ ཁཡཱ…པེ… སཙྪིཀཏྭཱ ཨུཔསམྤཛྫ ཝིཧརཏི, ཨིདམྤི, སུབྷཱུཏི, སདྡྷསྶ སདྡྷཱཔདཱནཾ ཧོཏཱི’’ཏི.

ཨེཝཾ ཝུཏྟེ ཨཱཡསྨཱ སུབྷཱུཏི བྷགཝནྟཾ ཨེཏདཝོཙ – ‘‘ཡཱནིམཱནི, བྷནྟེ, བྷགཝཏཱ སདྡྷསྶ སདྡྷཱཔདཱནཱནི བྷཱསིཏཱནི, སཾཝིཛྫནྟི ཏཱནི ཨིམསྶ བྷིཀྑུནོ, ཨཡཉྩ བྷིཀྑུ ཨེཏེསུ སནྡིསྶཏི.

‘‘ཨཡཾ, བྷནྟེ, བྷིཀྑུ སཱིལཝཱ ཧོཏི, པཱཏིམོཀྑསཾཝརསཾཝུཏོ ཝིཧརཏི ཨཱཙཱརགོཙརསམྤནྣོ ཨཎུམཏྟེསུ ཝཛྫེསུ བྷཡདསྶཱཝཱི, སམཱདཱཡ སིཀྑཏི ¶ སིཀྑཱཔདེསུ.

‘‘ཨཡཾ, བྷནྟེ, བྷིཀྑུ བཧུསྶུཏོ ཧོཏི སུཏདྷརོ སུཏསནྣིཙཡོ; ཡེ ཏེ དྷམྨཱ ཨཱདིཀལྱཱཎཱ མཛ྄ཛྷེཀལྱཱཎཱ པརིཡོསཱནཀལྱཱཎཱ སཱཏྠཾ སབྱཉྫནཾ ཀེཝལཔརིཔུཎྞཾ པརིསུདྡྷཾ བྲཧྨཙརིཡཾ ཨབྷིཝདནྟི, ཏཐཱརཱུཔཱསྶ དྷམྨཱ བཧུསྶུཏཱ ཧོནྟི དྷཱཏཱ ཝཙསཱ པརིཙིཏཱ མནསཱནུཔེཀྑིཏཱ དིཊྛིཡཱ སུཔྤཊིཝིདྡྷཱ.

‘‘ཨཡཾ ¶ , བྷནྟེ, བྷིཀྑུ ཀལྱཱཎམིཏྟོ ཧོཏི ཀལྱཱཎསཧཱཡོ ཀལྱཱཎསམྤཝངྐོ.

‘‘ཨཡཾ, བྷནྟེ, བྷིཀྑུ སུཝཙོ ཧོཏི…པེ… ཨནུསཱསནིཾ.

‘‘ཨཡཾ, བྷནྟེ, བྷིཀྑུ ཡཱནི ཏཱནི ¶ སབྲཧྨཙཱརཱིནཾ ཨུཙྩཱཝཙཱནི ཀིཾཀརཎཱིཡཱནི ཏཏྠ དཀྑོ ཧོཏི ཨནལསོ ཏཏྲུཔཱཡཱཡ ཝཱིམཾསཱཡ སམནྣཱགཏོ ཨལཾ ཀཱཏུཾ ཨལཾ སཾཝིདྷཱཏུཾ.

‘‘ཨཡཾ, བྷནྟེ, བྷིཀྑུ དྷམྨཀཱམོ ཧོཏི པིཡསམུདཱཧཱརོ ཨབྷིདྷམྨེ ཨབྷིཝིནཡེ ཨུལཱ༹རཔཱམོཛྫོ.

‘‘ཨཡཾ, བྷནྟེ, བྷིཀྑུ ཨཱརདྡྷཝཱིརིཡོ ཝིཧརཏི…པེ… ཐཱམཝཱ དལ༹ྷཔརཀྐམོ ཨནིཀྑིཏྟདྷུརོ ཀུསལེསུ དྷམྨེསུ.

‘‘ཨཡཾ, བྷནྟེ, བྷིཀྑུ ཙཏུནྣཾ ཛྷཱནཱནཾ ཨཱབྷིཙེཏསིཀཱནཾ དིཊྛདྷམྨསུཁཝིཧཱརཱནཾ ནིཀཱམལཱབྷཱི ཧོཏི ཨཀིཙྪལཱབྷཱི ཨཀསིརལཱབྷཱི.

‘‘ཨཡཾ ¶ , བྷནྟེ, བྷིཀྑུ ཨནེཀཝིཧིཏཾ པུབྦེནིཝཱསཾ ཨནུསྶརཏི, སེཡྻཐིདཾ – ཨེཀམྤི ཛཱཏིཾ དྭེཔི ཛཱཏིཡོ…པེ… ཨིཏི སཱཀཱརཾ སཨུདྡེསཾ ཨནེཀཝིཧིཏཾ པུབྦེནིཝཱསཾ ཨནུསྶརཏི.

‘‘ཨཡཾ, བྷནྟེ, བྷིཀྑུ དིབྦེན ཙཀྑུནཱ ཝིསུདྡྷེན ཨཏིཀྐནྟམཱནུསཀེན…པེ… ཡཐཱཀམྨཱུཔགེ སཏྟེ པཛཱནཱཏི.

‘‘ཨཡཾ, བྷནྟེ, བྷིཀྑུ ཨཱསཝཱནཾ ཁཡཱ…པེ… སཙྪིཀཏྭཱ ཨུཔསམྤཛྫ ཝིཧརཏི. ཡཱནིམཱནི, བྷནྟེ, བྷགཝཏཱ སདྡྷསྶ སདྡྷཱཔདཱནཱནི བྷཱསིཏཱནི, སཾཝིཛྫནྟི ཏཱནི ཨིམསྶ བྷིཀྑུནོ, ཨཡཉྩ བྷིཀྑུ ཨེཏེསུ སནྡིསྶཏཱི’’ཏི.

‘‘སཱདྷུ སཱདྷུ, སུབྷཱུཏི! ཏེན ཧི ཏྭཾ, སུབྷཱུཏི, ཨིམིནཱ ཙ སདྡྷེན བྷིཀྑུནཱ སདྡྷིཾ ཝིཧརེཡྻཱསི. ཡདཱ ཙ ཏྭཾ, སུབྷཱུཏི, ཨཱཀངྑེཡྻཱསི ཏཐཱགཏཾ དསྶནཱཡ, ཨིམིནཱ སདྡྷེན བྷིཀྑུནཱ སདྡྷིཾ ཨུཔསངྐམེཡྻཱསི ཏཐཱགཏཾ དསྶནཱཡཱ’’ཏི. ཙཏུཏྠཾ.

༥. མེཏྟཱསུཏྟཾ

༡༥. [པཊི. མ. ༢.༢༢; མི. པ. ༤.༤.༦] ‘‘མེཏྟཱཡ ¶ ¶ , བྷིཀྑཝེ, ཙེཏོཝིམུཏྟིཡཱ ཨཱསེཝིཏཱཡ བྷཱཝིཏཱཡ བཧུལཱིཀཏཱཡ ཡཱནཱིཀཏཱཡ ཝཏྠུཀཏཱཡ ཨནུཊྛིཏཱཡ པརིཙིཏཱཡ སུསམཱརདྡྷཱཡ ཨེཀཱདསཱནིསཾསཱ པཱཊིཀངྑཱ.

ཀཏམེ ཨེཀཱདས? སུཁཾ སུཔཏི, སུཁཾ པཊིབུཛ྄ཛྷཏི ¶ , ན པཱཔཀཾ སུཔིནཾ པསྶཏི, མནུསྶཱནཾ པིཡོ ཧོཏི, ཨམནུསྶཱནཾ པིཡོ ཧོཏི, དེཝཏཱ རཀྑནྟི, ནཱསྶ ཨགྒི ཝཱ ཝིསཾ ཝཱ སཏྠཾ ཝཱ ཀམཏི, ཏུཝཊཾ ཙིཏྟཾ སམཱདྷིཡཏི, མུཁཝཎྞོ ཝིཔྤསཱིདཏི, ཨསམྨཱུལ༹ྷོ ཀཱལཾ ཀརོཏི, ཨུཏྟརི ཨཔྤཊིཝིཛ྄ཛྷནྟོ བྲཧྨལོཀཱུཔགོ ཧོཏི. མེཏྟཱཡ, བྷིཀྑཝེ, ཙེཏོཝིམུཏྟིཡཱ ཨཱསེཝིཏཱཡ བྷཱཝིཏཱཡ བཧུལཱིཀཏཱཡ ཡཱནཱིཀཏཱཡ ཝཏྠུཀཏཱཡ ཨནུཊྛིཏཱཡ པརིཙིཏཱཡ སུསམཱརདྡྷཱཡ ཨིམེ ཨེཀཱདསཱནིསཾསཱ པཱཊིཀངྑཱ’’ཏི. པཉྩམཾ.

༦. ཨཊྛཀནཱགརསུཏྟཾ

༡༦. ཨེཀཾ སམཡཾ ཨཱཡསྨཱ ཨཱནནྡོ ཝེསཱལིཡཾ ཝིཧརཏི བེལུཝགཱམཀེ [ཝེལུ༹ཝགཱམཀེ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)]. ཏེན ཁོ པན སམཡེན དསམོ གཧཔཏི ཨཊྛཀནཱགརོ པཱཊལིཔུཏྟཾ ཨནུཔྤཏྟོ ཧོཏི ཀེནཙིདེཝ ཀརཎཱིཡེན.

ཨཐ ¶ ཁོ དསམོ གཧཔཏི ཨཊྛཀནཱགརོ ཡེན ཀུཀྐུཊཱརཱམོ ཡེན ཨཉྙཏརོ བྷིཀྑུ ཏེནུཔསངྐམི; ཨུཔསངྐམིཏྭཱ ཏཾ བྷིཀྑུཾ ཨེཏདཝོཙ – ‘‘ཀཧཾ ནུ ཁོ, བྷནྟེ, ཨཱཡསྨཱ ཨཱནནྡོ ཨེཏརཧི ཝིཧརཏི? དསྶནཀཱམཱ ཧི མཡཾ, བྷནྟེ, ཨཱཡསྨནྟཾ ཨཱནནྡ’’ནྟི. ‘‘ཨེསོ, གཧཔཏི, ཨཱཡསྨཱ ཨཱནནྡོ ཝེསཱལིཡཾ ཝིཧརཏི བེལུཝགཱམཀེ’’ཏི.

ཨཐ ཁོ དསམོ གཧཔཏི ཨཊྛཀནཱགརོ པཱཊལིཔུཏྟེ ཏཾ ཀརཎཱིཡཾ ཏཱིརེཏྭཱ ཡེན ཝེསཱལཱི བེལུཝགཱམཀོ ཡེནཱཡསྨཱ ཨཱནནྡོ ཏེནུཔསངྐམི; ཨུཔསངྐམིཏྭཱ ཨཱཡསྨནྟཾ ཨཱནནྡཾ ཨབྷིཝཱདེཏྭཱ ཨེཀམནྟཾ ནིསཱིདི. ཨེཀམནྟཾ ནིསིནྣོ ཁོ དསམོ གཧཔཏི ཨཊྛཀནཱགརོ ཨཱཡསྨནྟཾ ¶ ཨཱནནྡཾ ཨེཏདཝོཙ – ‘‘ཨཏྠི ནུ ཁོ, བྷནྟེ ཨཱནནྡ, ཏེན བྷགཝཏཱ ཛཱནཏཱ པསྶཏཱ ཨརཧཏཱ སམྨཱསམྦུདྡྷེན ཨེཀདྷམྨོ སམྨདཀྑཱཏོ, ཡཏྠ བྷིཀྑུནོ ¶ ཨཔྤམཏྟསྶ ཨཱཏཱཔིནོ པཧིཏཏྟསྶ ཝིཧརཏོ ཨཝིམུཏྟཾ ཝཱ ཙིཏྟཾ ཝིམུཙྩཏི, ཨཔརིཀྑཱིཎཱ ཝཱ ཨཱསཝཱ པརིཀྑཡཾ ¶ གཙྪནྟི, ཨནནུཔྤཏྟཾ ཝཱ ཨནུཏྟརཾ ཡོགཀྑེམཾ ཨནུཔཱཔུཎཱཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨཏྠི ཁོ, གཧཔཏི, ཏེན བྷགཝཏཱ ཛཱནཏཱ པསྶཏཱ ཨརཧཏཱ སམྨཱསམྦུདྡྷེན ཨེཀདྷམྨོ སམྨདཀྑཱཏོ, ཡཏྠ བྷིཀྑུནོ ཨཔྤམཏྟསྶ ཨཱཏཱཔིནོ པཧིཏཏྟསྶ ཝིཧརཏོ ཨཝིམུཏྟཾ ཝཱ ཙིཏྟཾ ཝིམུཙྩཏི, ཨཔརིཀྑཱིཎཱ ཝཱ ཨཱསཝཱ པརིཀྑཡཾ གཙྪནྟི, ཨནནུཔྤཏྟཾ ཝཱ ཨནུཏྟརཾ ཡོགཀྑེམཾ ཨནུཔཱཔུཎཱཏཱི’’ཏི.

‘‘ཀཏམོ པན, བྷནྟེ ཨཱནནྡ, ཏེན བྷགཝཏཱ ཛཱནཏཱ པསྶཏཱ ཨརཧཏཱ སམྨཱསམྦུདྡྷེན ཨེཀདྷམྨོ སམྨདཀྑཱཏོ, ཡཏྠ བྷིཀྑུནོ ཨཔྤམཏྟསྶ ཨཱཏཱཔིནོ པཧིཏཏྟསྶ ཝིཧརཏོ ཨཝིམུཏྟཾ ཝཱ ཙིཏྟཾ ཝིམུཙྩཏི, ཨཔརིཀྑཱིཎཱ ཝཱ ཨཱསཝཱ པརིཀྑཡཾ གཙྪནྟི, ཨནནུཔྤཏྟཾ ཝཱ ཨནུཏྟརཾ ཡོགཀྑེམཾ ཨནུཔཱཔུཎཱཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨིདྷ, གཧཔཏི, བྷིཀྑུ ཝིཝིཙྩེཝ ཀཱམེཧི ཝིཝིཙྩ ཨཀུསལེཧི དྷམྨེཧི སཝིཏཀྐཾ སཝིཙཱརཾ ཝིཝེཀཛཾ པཱིཏིསུཁཾ པཋམཾ ཛྷཱནཾ ཨུཔསམྤཛྫ ཝིཧརཏི. སོ ཨིཏི པཊིསཉྩིཀྑཏི – ‘ཨིདམྤི ཁོ པཋམཾ ཛྷཱནཾ ཨབྷིསངྑཏཾ ཨབྷིསཉྩེཏཡིཏཾ’. ‘ཡཾ ཁོ པན ཀིཉྩི ཨབྷིསངྑཏཾ ཨབྷིསཉྩེཏཡིཏཾ, ཏདནིཙྩཾ ནིརོདྷདྷམྨ’ནྟི པཛཱནཱཏི. སོ ཏཏྠ ཋིཏོ ཨཱསཝཱནཾ ཁཡཾ པཱཔུཎཱཏི; ནོ ཙེ ཨཱསཝཱནཾ ཁཡཾ པཱཔུཎཱཏི, ཏེནེཝ དྷམྨརཱགེན ཏཱཡ དྷམྨནནྡིཡཱ པཉྩནྣཾ ཨོརམྦྷཱགིཡཱནཾ སཾཡོཛནཱནཾ པརིཀྑཡཱ ཨོཔཔཱཏིཀོ ཧོཏི ཏཏྠ པརིནིབྦཱཡཱི ཨནཱཝཏྟིདྷམྨོ ཏསྨཱ ལོཀཱ. ཨཡམྤི ཁོ, གཧཔཏི, ཏེན བྷགཝཏཱ ཛཱནཏཱ པསྶཏཱ ཨརཧཏཱ སམྨཱསམྦུདྡྷེན ¶ ¶ ཨེཀདྷམྨོ སམྨདཀྑཱཏོ, ཡཏྠ བྷིཀྑུནོ ཨཔྤམཏྟསྶ ཨཱཏཱཔིནོ པཧིཏཏྟསྶ ཝིཧརཏོ ཨཝིམུཏྟཾ ཝཱ ཙིཏྟཾ ཝིམུཙྩཏི, ཨཔརིཀྑཱིཎཱ ཝཱ ཨཱསཝཱ པརིཀྑཡཾ གཙྪནྟི, ཨནནུཔྤཏྟཾ ཝཱ ཨནུཏྟརཾ ཡོགཀྑེམཾ ཨནུཔཱཔུཎཱཏི.

‘‘པུན ¶ ཙཔརཾ, གཧཔཏི, བྷིཀྑུ ཝིཏཀྐཝིཙཱརཱནཾ ཝཱུཔསམཱ ཨཛ྄ཛྷཏྟཾ སམྤསཱདནཾ ཙེཏསོ ཨེཀོདིབྷཱཝཾ ཨཝིཏཀྐཾ ཨཝིཙཱརཾ སམཱདྷིཛཾ པཱིཏིསུཁཾ དུཏིཡཾ ཛྷཱནཾ…པེ… ཏཏིཡཾ ཛྷཱནཾ…པེ… ཙཏུཏྠཾ ཛྷཱནཾ ཨུཔསམྤཛྫ ཝིཧརཏི. སོ ཨིཏི པཊིསཉྩིཀྑཏི – ‘ཨིདམྤི ཁོ ཙཏུཏྠཾ ཛྷཱནཾ ཨབྷིསངྑཏཾ ཨབྷིསཉྩེཏཡིཏཾ’. ‘ཡཾ ཁོ པན ཀིཉྩི ¶ ཨབྷིསངྑཏཾ ཨབྷིསཉྩེཏཡིཏཾ ཏདནིཙྩཾ ནིརོདྷདྷམྨ’ནྟི པཛཱནཱཏི. སོ ཏཏྠ ཋིཏོ ཨཱསཝཱནཾ ཁཡཾ པཱཔུཎཱཏི; ནོ ཙེ ཨཱསཝཱནཾ ཁཡཾ པཱཔུཎཱཏི, ཏེནེཝ དྷམྨརཱགེན ཏཱཡ དྷམྨནནྡིཡཱ པཉྩནྣཾ ཨོརམྦྷཱགིཡཱནཾ སཾཡོཛནཱནཾ པརིཀྑཡཱ ཨོཔཔཱཏིཀོ ཧོཏི ཏཏྠ པརིནིབྦཱཡཱི ཨནཱཝཏྟིདྷམྨོ ཏསྨཱ ལོཀཱ. ཨཡམྤི ཁོ, གཧཔཏི, ཏེན བྷགཝཏཱ ཛཱནཏཱ པསྶཏཱ ཨརཧཏཱ སམྨཱསམྦུདྡྷེན ཨེཀདྷམྨོ སམྨདཀྑཱཏོ, ཡཏྠ བྷིཀྑུནོ ཨཔྤམཏྟསྶ ཨཱཏཱཔིནོ པཧིཏཏྟསྶ ཝིཧརཏོ ཨཝིམུཏྟཾ ཝཱ ཙིཏྟཾ ཝིམུཙྩཏི ཨཔརིཀྑཱིཎཱ ཝཱ ཨཱསཝཱ པརིཀྑཡཾ གཙྪནྟི, ཨནནུཔྤཏྟཾ ཝཱ ཨནུཏྟརཾ ཡོགཀྑེམཾ ཨནུཔཱཔུཎཱཏི.

‘‘པུན ཙཔརཾ, གཧཔཏི, བྷིཀྑུ མེཏྟཱསཧགཏེན ཙེཏསཱ ཨེཀཾ དིསཾ ཕརིཏྭཱ ཝིཧརཏི ཏཐཱ དུཏིཡཾ ཏཐཱ ཏཏིཡཾ ཏཐཱ ཙཏུཏྠཾ. ཨིཏི ཨུདྡྷམདྷོ ¶ ཏིརིཡཾ སབྦདྷི སབྦཏྟཏཱཡ སབྦཱཝནྟཾ ལོཀཾ མེཏྟཱསཧགཏེན ཙེཏསཱ ཨེཀཾ དིསཾ ཕརིཏྭཱ ཝིཧརཏི ཝིཔུལེན མཧགྒཏེན ཨཔྤམཱཎེན ཨཝེརེན ཨབྱཱཔཛྫེན ཕརིཏྭཱ ཝིཧརཏི. སོ ཨིཏི པཊིསཉྩིཀྑཏི – ‘ཨཡམྤི ཁོ མེཏྟཱ ཙེཏོཝིམུཏྟི ཨབྷིསངྑཏཱ ཨབྷིསཉྩེཏཡིཏཱ’. ‘ཡཾ ཁོ པན ཀིཉྩི ཨབྷིསངྑཏཾ ཨབྷིསཉྩེཏཡིཏཾ ཏདནིཙྩཾ ནིརོདྷདྷམྨ’ནྟི པཛཱནཱཏི. སོ ཏཏྠ ཋིཏོ ཨཱསཝཱནཾ ཁཡཾ པཱཔུཎཱཏི; ནོ ཙེ ཨཱསཝཱནཾ ཁཡཾ པཱཔུཎཱཏི, ཏེནེཝ དྷམྨརཱགེན ཏཱཡ དྷམྨནནྡིཡཱ པཉྩནྣཾ ཨོརམྦྷཱགིཡཱནཾ སཾཡོཛནཱནཾ པརིཀྑཡཱ ཨོཔཔཱཏིཀོ ཧོཏི ཏཏྠ པརིནིབྦཱཡཱི ཨནཱཝཏྟིདྷམྨོ ཏསྨཱ ལོཀཱ. ཨཡམྤི ཁོ, གཧཔཏི, ཏེན བྷགཝཏཱ ཛཱནཏཱ…པེ. ¶ … ཨནནུཔྤཏྟཾ ཝཱ ཨནུཏྟརཾ ཡོགཀྑེམཾ ཨནུཔཱཔུཎཱཏི.

‘‘པུན ཙཔརཾ, གཧཔཏི, བྷིཀྑུ ཀརུཎཱསཧགཏེན ཙེཏསཱ…པེ… མུདིཏཱསཧགཏེན ཙེཏསཱ…པེ… ཨུཔེཀྑཱསཧགཏེན ཙེཏསཱ ཨེཀཾ དིསཾ ཕརིཏྭཱ ཝིཧརཏི ¶ ཏཐཱ དུཏིཡཾ ཏཐཱ ཏཏིཡཾ ཏཐཱ ཙཏུཏྠཾ. ཨིཏི ཨུདྡྷམདྷོ ཏིརིཡཾ སབྦདྷི སབྦཏྟཏཱཡ སབྦཱཝནྟཾ ལོཀཾ ཨུཔེཀྑཱསཧགཏེན ཙེཏསཱ ཝིཔུལེན མཧགྒཏེན ཨཔྤམཱཎེན ཨཝེརེན ཨབྱཱཔཛྫེན ཕརིཏྭཱ ཝིཧརཏི. སོ ཨིཏི པཊིསཉྩིཀྑཏི – ‘ཨཡམྤི ཁོ ཨུཔེཀྑཱཙེཏོཝིམུཏྟི ཨབྷིསངྑཏཱ ཨབྷིསཉྩེཏཡིཏཱ’. ‘ཡཾ ཁོ པན ཀིཉྩི ཨབྷིསངྑཏཾ ཨབྷིསཉྩེཏཡིཏཾ ཏདནིཙྩཾ ནིརོདྷདྷམྨ’ནྟི ¶ པཛཱནཱཏི. སོ ཏཏྠ ཋིཏོ ཨཱསཝཱནཾ ཁཡཾ པཱཔུཎཱཏི; ནོ ཙེ ཨཱསཝཱནཾ ཁཡཾ པཱཔུཎཱཏི, ཏེནེཝ དྷམྨརཱགེན ཏཱཡ དྷམྨནནྡིཡཱ པཉྩནྣཾ ཨོརམྦྷཱགིཡཱནཾ སཾཡོཛནཱནཾ པརིཀྑཡཱ ཨོཔཔཱཏིཀོ ཧོཏི ཏཏྠ པརིནིབྦཱཡཱི ཨནཱཝཏྟིདྷམྨོ ཏསྨཱ ལོཀཱ. ཨཡམྤི ཁོ ¶ , གཧཔཏི, ཏེན བྷགཝཏཱ ཛཱནཏཱ…པེ… ཨནནུཔྤཏྟཾ ཝཱ ཨནུཏྟརཾ ཡོགཀྑེམཾ ཨནུཔཱཔུཎཱཏི.

‘‘པུན ཙཔརཾ, གཧཔཏི, བྷིཀྑུ སབྦསོ རཱུཔསཉྙཱནཾ སམཏིཀྐམཱ པཊིགྷསཉྙཱནཾ ཨཏྠངྒམཱ ནཱནཏྟསཉྙཱནཾ ཨམནསིཀཱརཱ ‘ཨནནྟོ ཨཱཀཱསོ’ཏི ཨཱཀཱསཱནཉྩཱཡཏནཾ ཨུཔསམྤཛྫ ཝིཧརཏི. སོ ཨིཏི པཊིསཉྩིཀྑཏི – ‘ཨཡམྤི ཁོ ཨཱཀཱསཱནཉྩཱཡཏནསམཱཔཏྟི ཨབྷིསངྑཏཱ ཨབྷིསཉྩེཏཡིཏཱ’. ‘ཡཾ ཁོ པན ཀིཉྩི ཨབྷིསངྑཏཾ ཨབྷིསཉྩེཏཡིཏཾ ཏདནིཙྩཾ ནིརོདྷདྷམྨ’ནྟི པཛཱནཱཏི. སོ ཏཏྠ ཋིཏོ ཨཱསཝཱནཾ ཁཡཾ པཱཔུཎཱཏི; ནོ ཙེ ཨཱསཝཱནཾ ¶ ཁཡཾ པཱཔུཎཱཏི, ཏེནེཝ དྷམྨརཱགེན ཏཱཡ དྷམྨནནྡིཡཱ པཉྩནྣཾ ཨོརམྦྷཱགིཡཱནཾ སཾཡོཛནཱནཾ པརིཀྑཡཱ ཨོཔཔཱཏིཀོ ཧོཏི ཏཏྠ པརིནིབྦཱཡཱི ཨནཱཝཏྟིདྷམྨོ ཏསྨཱ ལོཀཱ. ཨཡམྤི ཁོ, གཧཔཏི, ཏེན བྷགཝཏཱ ཛཱནཏཱ…པེ… ཨནནུཔྤཏྟཾ ¶ ཝཱ ཨནུཏྟརཾ ཡོགཀྑེམཾ ཨནུཔཱཔུཎཱཏི.

‘‘པུན ཙཔརཾ, གཧཔཏི, བྷིཀྑུ སབྦསོ ཨཱཀཱསཱནཉྩཱཡཏནཾ སམཏིཀྐམྨ ‘ཨནནྟཾ ཝིཉྙཱཎ’ནྟི ཝིཉྙཱཎཉྩཱཡཏནཾ ཨུཔསམྤཛྫ ཝིཧརཏི…པེ… སབྦསོ ཝིཉྙཱཎཉྩཱཡཏནཾ སམཏིཀྐམྨ ‘ནཏྠི ཀིཉྩཱི’ཏི ཨཱཀིཉྩཉྙཱཡཏནཾ ཨུཔསམྤཛྫ ཝིཧརཏི. སོ ཨིཏི པཊིསཉྩིཀྑཏི – ‘ཨཡམྤི ཁོ ཨཱཀིཉྩཉྙཱཡཏནསམཱཔཏྟི ཨབྷིསངྑཏཱ ཨབྷིསཉྩེཏཡིཏཱ’. ‘ཡཾ ཁོ པན ཀིཉྩི ཨབྷིསངྑཏཾ ཨབྷིསཉྩེཏཡིཏཾ ཏདནིཙྩཾ ནིརོདྷདྷམྨ’ནྟི པཛཱནཱཏི. སོ ཏཏྠ ཋིཏོ ཨཱསཝཱནཾ ཁཡཾ པཱཔུཎཱཏི; ནོ ཙེ ཨཱསཝཱནཾ ཁཡཾ པཱཔུཎཱཏི, ཏེནེཝ དྷམྨརཱགེན ཏཱཡ དྷམྨནནྡིཡཱ པཉྩནྣཾ ཨོརམྦྷཱགིཡཱནཾ སཾཡོཛནཱནཾ པརིཀྑཡཱ ཨོཔཔཱཏིཀོ ཧོཏི ཏཏྠ པརིནིབྦཱཡཱི ཨནཱཝཏྟིདྷམྨོ ཏསྨཱ ལོཀཱ. ཨཡམྤི ¶ ཁོ, གཧཔཏི, ཏེན བྷགཝཏཱ ཛཱནཏཱ…པེ… ཨནནུཔྤཏྟཾ ཝཱ ཨནུཏྟརཾ ཡོགཀྑེམཾ ཨནུཔཱཔུཎཱཏཱི’’ཏི.

ཨེཝཾ ཝུཏྟེ དསམོ གཧཔཏི ཨཊྛཀནཱགརོ ཨཱཡསྨནྟཾ ཨཱནནྡཾ ཨེཏདཝོཙ – ‘‘སེཡྻཐཱཔི, བྷནྟེ ཨཱནནྡ, པུརིསོ ཨེཀཾ ནིདྷིམུཁཾ གཝེསནྟོ སཀིདེཝ [སབྦཏྠཔི ཨེཝམེཝ དིསྶཏི] ཨེཀཱདས ནིདྷིམུཁཱནི ཨདྷིགཙྪེཡྻ; ཨེཝམེཝཾ ཁོ ཨཧཾ, བྷནྟེ, ཨེཀཾ ཨམཏདྭཱརཾ གཝེསནྟོ སཀིདེཝ ཨེཀཱདས ཨམཏདྭཱརཱནི [ཨེཀཱདསནྣཾ ཨམཏདྭཱརཱནཾ (སབྦཏྠ) མ. ནི. ༢.༢༡ པསྶིཏབྦཾ] ཨལཏྠཾ སེཝནཱཡ [སཝནཱཡ (སྱཱ.) སཱི. པཱི. མཛ྄ཛྷིམཔཎྞཱསཀདུཏིཡསུཏྟེཔི, བྷཱཝནཱཡ (མ. ནི. ༢.༢༡)]. སེཡྻཐཱཔི, བྷནྟེ, པུརིསསྶ ཨགཱརཾ ཨེཀཱདས དྭཱརཾ. སོ ¶ ཏསྨིཾ ¶ ཨགཱརེ ཨཱདིཏྟེ ¶ ཨེཀམེཀེནཔི དྭཱརེན སཀྐུཎེཡྻ ཨཏྟཱནཾ སོཏྠིཾ ཀཱཏུཾ; ཨེཝམེཝཾ ཁོ ཨཧཾ, བྷནྟེ, ཨིམེསཾ ཨེཀཱདསནྣཾ ཨམཏདྭཱརཱནཾ ཨེཀམེཀེནཔི ཨམཏདྭཱརེན སཀྐུཎིསྶཱམི ཨཏྟཱནཾ སོཏྠིཾ ཀཱཏུཾ. ཨིམེ ཧི ནཱམ, བྷནྟེ, ཨཉྙཏིཏྠིཡཱ ཨཱཙརིཡསྶ ཨཱཙརིཡདྷནཾ པརིཡེསིསྶནྟི. ཀིཾ [ཀིམངྒཾ (མ. ནི. ༢.༢༡)] པནཱཧཾ ཨཱཡསྨཏོ ཨཱནནྡསྶ པཱུཛཾ ན ཀརིསྶཱམཱི’’ཏི!

ཨཐ ཁོ དསམོ གཧཔཏི ཨཊྛཀནཱགརོ ཝེསཱལིཀཉྩ པཱཊལིཔུཏྟཀཉྩ བྷིཀྑུསངྒྷཾ སནྣིཔཱཏཱཔེཏྭཱ པཎཱིཏེན ཁཱདནཱིཡེན བྷོཛནཱིཡེན སཧཏྠཱ སནྟཔྤེསི སམྤཝཱརེསི. ཨེཀམེཀཉྩ བྷིཀྑུཾ པཙྩེཀཾ དུསྶཡུགེན ཨཙྪཱདེསི, ཨཱཡསྨནྟཉྩ ཨཱནནྡཾ ཏིཙཱིཝརེན. ཨཱཡསྨཏོ ཨཱནནྡསྶ པཉྩསཏཾ ཝིཧཱརཾ ཀཱརཱཔེསཱིཏི. ཚཊྛཾ.

༧. གོཔཱལསུཏྟཾ

༡༧. ‘‘ཨེཀཱདསཧི, བྷིཀྑཝེ, ཨངྒེཧི སམནྣཱགཏོ གོཔཱལཀོ ཨབྷབྦོ གོགཎཾ པརིཧརིཏུཾ ཕཱཏིཾ ཀཱཏུཾ [ཕཱཏིཀཏྟུཾ (སཱི.), ཕཱཏིཀཱཏུཾ (སྱཱ. པཱི.)]. ཀཏམེཧི ཨེཀཱདསཧི? ཨིདྷ, བྷིཀྑཝེ, གོཔཱལཀོ ན རཱུཔཉྙཱུ ཧོཏི, ན ལཀྑཎཀུསལོ ཧོཏི, ན ཨཱསཱཊིཀཾ ཧཱརེཏཱ [སཱཊེཏཱ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ཧོཏི, ན ཝཎཾ པཊིཙྪཱདེཏཱ ཧོཏི, ན དྷཱུམཾ ཀཏྟཱ ཧོཏི, ན ཏིཏྠཾ ཛཱནཱཏི, ན པཱིཏཾ ཛཱནཱཏི, ན ཝཱིཐིཾ ཛཱནཱཏི, ན གོཙརཀུསལོ ཧོཏི, ཨནཝསེསདོཧཱི ཙ ཧོཏི, ཡེ ཏེ ཨུསབྷཱ གོཔིཏརོ གོཔརིཎཱཡཀཱ ཏེ ན ཨཏིརེཀཔཱུཛཱཡ པཱུཛེཏཱ ཧོཏི ¶ . ཨིམེཧི ཁོ, བྷིཀྑཝེ, ཨེཀཱདསཧི ཨངྒེཧི སམནྣཱགཏོ གོཔཱལཀོ ཨབྷབྦོ གོགཎཾ པརིཧརིཏུཾ ཕཱཏིཾ ཀཱཏུཾ.

‘‘ཨེཝམེཝཾ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, ཨེཀཱདསཧི དྷམྨེཧི སམནྣཱགཏོ བྷིཀྑུ ཨབྷབྦོ ཨིམསྨིཾ དྷམྨཝིནཡེ ཝུདྡྷིཾ ཝིརཱུལ༹ྷིཾ ཝེཔུལླཾ ཨཱཔཛྫིཏུཾ. ཀཏམེཧི ཨེཀཱདསཧི? ཨིདྷ ¶ , བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ན རཱུཔཉྙཱུ ཧོཏི, ན ལཀྑཎཀུསལོ ཧོཏི, ན ཨཱསཱཊིཀཾ ¶ ཧཱརེཏཱ ཧོཏི, ན ཝཎཾ པཊིཙྪཱདེཏཱ ཧོཏི, ན དྷཱུམཾ ཀཏྟཱ ཧོཏི, ན ཏིཏྠཾ ཛཱནཱཏི, ན པཱིཏཾ ཛཱནཱཏི, ན ཝཱིཐིཾ ཛཱནཱཏི, ན གོཙརཀུསལོ ཧོཏི, ཨནཝསེསདོཧཱི ཙ ཧོཏི, ཡེ ཏེ བྷིཀྑཱུ ཐེརཱ རཏྟཉྙཱུ ཙིརཔབྦཛིཏཱ སངྒྷཔིཏརོ སངྒྷཔརིཎཱཡཀཱ ཏེ ན ཨཏིརེཀཔཱུཛཱཡ པཱུཛེཏཱ ཧོཏི.

‘‘ཀཐཉྩ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ན རཱུཔཉྙཱུ ཧོཏི? ཨིདྷ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཡཾ ཀིཉྩི རཱུཔཾ ¶ ( ) [(སབྦཾ རཱུཔཾ) མ. ནི. ༡.༣༤༧ ( ) ཀཏྠཙི དིསྶཏི] ‘ཙཏྟཱརི མཧཱབྷཱུཏཱནི, ཙཏུནྣཉྩ མཧཱབྷཱུཏཱནཾ ཨུཔཱདཱཡརཱུཔ’ནྟི ཡཐཱབྷཱུཏཾ ནཔྤཛཱནཱཏི. ཨེཝཾ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ན རཱུཔཉྙཱུ ཧོཏི.

‘‘ཀཐཉྩ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ན ལཀྑཎཀུསལོ ཧོཏི? ཨིདྷ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ‘ཀམྨལཀྑཎོ བཱལོ, ཀམྨལཀྑཎོ པཎྜིཏོ’ཏི ཡཐཱབྷཱུཏཾ ནཔྤཛཱནཱཏི. ཨེཝཾ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ན ལཀྑཎཀུསལོ ཧོཏི.

‘‘ཀཐཉྩ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ན ཨཱསཱཊིཀཾ ཧཱརེཏཱ ཧོཏི? ཨིདྷ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཨུཔྤནྣཾ ཀཱམཝིཏཀྐཾ ཨདྷིཝཱསེཏི ནཔྤཛཧཏི ན ཝིནོདེཏི ན བྱནྟཱིཀརོཏི ན ཨནབྷཱཝཾ གམེཏི, ཨུཔྤནྣཾ བྱཱཔཱདཝིཏཀྐཾ… ཨུཔྤནྣཾ ཝིཧིཾསཱཝིཏཀྐཾ… ཨུཔྤནྣུཔྤནྣེ པཱཔཀེ ཨཀུསལེ དྷམྨེ ཨདྷིཝཱསེཏི ནཔྤཛཧཏི ན ཝིནོདེཏི ན བྱནྟཱིཀརོཏི ན ཨནབྷཱཝཾ གམེཏི. ཨེཝཾ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ན ཨཱསཱཊིཀཾ ཧཱརེཏཱ ཧོཏི.

‘‘ཀཐཉྩ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ན ཝཎཾ པཊིཙྪཱདེཏཱ ཧོཏི? ཨིདྷ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཙཀྑུནཱ རཱུཔཾ དིསྭཱ ནིམིཏྟགྒཱཧཱི ཧོཏི ཨནུབྱཉྫནགྒཱཧཱི; ཡཏྭཱདྷིཀརཎམེནཾ ཙཀྑུནྡྲིཡཾ ཨསཾཝུཏཾ ཝིཧརནྟཾ ཨབྷིཛ྄ཛྷཱདོམནསྶཱ པཱཔཀཱ ཨཀུསལཱ ¶ དྷམྨཱ ཨནྭཱསྶཝེཡྻུཾ, ཏསྶ སཾཝརཱཡ ན པཊིཔཛྫཏི; ན རཀྑཏི ཙཀྑུནྡྲིཡཾ, ཙཀྑུནྡྲིཡེ སཾཝརཾ ནཱཔཛྫཏི. སོཏེན སདྡཾ སུཏྭཱ… གྷཱནེན གནྡྷཾ ¶ གྷཱཡིཏྭཱ… ཛིཝ྄ཧཱཡ རསཾ སཱཡིཏྭཱ… ཀཱཡེན ཕོཊྛབྦཾ ཕུསིཏྭཱ… མནསཱ ¶ དྷམྨཾ ཝིཉྙཱཡ ནིམིཏྟགྒཱཧཱི ཧོཏི ཨནུབྱཉྫནགྒཱཧཱི; ཡཏྭཱདྷིཀརཎམེནཾ མནིནྡྲིཡཾ ཨསཾཝུཏཾ ཝིཧརནྟཾ ཨབྷིཛ྄ཛྷཱདོམནསྶཱ པཱཔཀཱ ཨཀུསལཱ དྷམྨཱ ཨནྭཱསྶཝེཡྻུཾ, ཏསྶ སཾཝརཱཡ ན པཊིཔཛྫཏི; ན རཀྑཏི མནིནྡྲིཡཾ, མནིནྡྲིཡེ སཾཝརཾ ནཱཔཛྫཏི. ཨེཝཾ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ན ཝཎཾ པཊིཙྪཱདེཏཱ ཧོཏི.

‘‘ཀཐཉྩ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ན དྷཱུམཾ ཀཏྟཱ ཧོཏི? ཨིདྷ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ན [མ. ནི. ༡.༣༤༦-༣༤༧ པན ཨཡཾ ནཀཱརོ དྷམྨནྟིཔདསྶ ཨནནྟརཾ དིསྶཏི] ཡཐཱསུཏཾ ཡཐཱཔརིཡཏྟཾ དྷམྨཾ ཝིཏྠཱརེན པརེསཾ དེསེཏཱ ཧོཏི. ཨེཝཾ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ན དྷཱུམཾ ཀཏྟཱ ཧོཏི.

‘‘ཀཐཉྩ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ན ཏིཏྠཾ ཛཱནཱཏི? ཨིདྷ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཡེ ཏེ བྷིཀྑཱུ ¶ བཧུསྶུཏཱ ཨཱགཏཱགམཱ དྷམྨདྷརཱ ཝིནཡདྷརཱ མཱཏིཀཱདྷརཱ, ཏེ ཀཱལེན ཀཱལཾ ཨུཔསངྐམིཏྭཱ ན པརིཔུཙྪཏི ན པརིཔཉྷཏི – ‘ཨིདཾ, བྷནྟེ, ཀཐཾ, ཨིམསྶ ཀོ ཨཏྠོ’ཏི? ཏསྶ ཏེ ཨཱཡསྨནྟོ ཨཝིཝཊཉྩེཝ ན ཝིཝརནྟི, ཨནུཏྟཱནཱིཀཏཉྩ ན ཨུཏྟཱནཱིཀརོནྟི, ཨནེཀཝིཧིཏེསུ ཙ ཀངྑཱཋཱནིཡེསུ དྷམྨེསུ ཀངྑཾ ན པཊིཝིནོདེནྟི. ཨེཝཾ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ན ཏིཏྠཾ ཛཱནཱཏི.

‘‘ཀཐཉྩ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ན པཱིཏཾ ཛཱནཱཏི? ཨིདྷ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཏཐཱགཏཔྤཝེདིཏེ དྷམྨཝིནཡེ དེསིཡམཱནེ ན ལབྷཏི ཨཏྠཝེདཾ, ན ལབྷཏི དྷམྨཝེདཾ ¶ , ན ལབྷཏི དྷམྨཱུཔསཾཧིཏཾ པཱམོཛྫཾ. ཨེཝཾ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ན པཱིཏཾ ཛཱནཱཏི.

‘‘ཀཐཉྩ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ན ཝཱིཐིཾ ཛཱནཱཏི? ཨིདྷ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཨརིཡཾ ཨཊྛངྒིཀཾ མགྒཾ ཡཐཱབྷཱུཏཾ ནཔྤཛཱནཱཏི. ཨེཝཾ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ན ཝཱིཐིཾ ཛཱནཱཏི.

‘‘ཀཐཉྩ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ན གོཙརཀུསལོ ཧོཏི? ཨིདྷ ¶ , བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཙཏྟཱརོ སཏིཔཊྛཱནེ ཡཐཱབྷཱུཏཾ ནཔྤཛཱནཱཏི. ཨེཝཾ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ན གོཙརཀུསལོ ཧོཏི.

‘‘ཀཐཉྩ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཨནཝསེསདོཧཱི ཧོཏི? ཨིདྷ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུཾ སདྡྷཱ གཧཔཏིཀཱ ཨབྷིཧཊྛུཾ པཝཱརེནྟི ཙཱིཝརཔིཎྜཔཱཏསེནཱསནགིལཱནཔཙྩཡབྷེསཛྫཔརིཀྑཱརེཧི. ཏཏྲ བྷིཀྑུ མཏྟཾ ན ཛཱནཱཏི པཊིགྒཧཎཱཡ. ཨེཝཾ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཨནཝསེསདོཧཱི ཧོཏི.

‘‘ཀཐཉྩ ¶ , བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཡེ ཏེ བྷིཀྑཱུ ཐེརཱ རཏྟཉྙཱུ ཙིརཔབྦཛིཏཱ སངྒྷཔིཏརོ སངྒྷཔརིཎཱཡཀཱ, ཏེ ན ཨཏིརེཀཔཱུཛཱཡ པཱུཛེཏཱ ཧོཏི? ཨིདྷ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཡེ ཏེ བྷིཀྑཱུ ཐེརཱ རཏྟཉྙཱུ ཙིརཔབྦཛིཏཱ སངྒྷཔིཏརོ སངྒྷཔརིཎཱཡཀཱ, ཏེསུ ན མེཏྟཾ ཀཱཡཀམྨཾ པཙྩུཔཊྛཱཔེཏི ཨཱཝི ཙེཝ རཧོ ཙ, ན མེཏྟཾ ཝཙཱིཀམྨཾ… ན མེཏྟཾ མནོཀམྨཾ པཙྩུཔཊྛཱཔེཏི ཨཱཝི ཙེཝ རཧོ ཙ. ཨེཝཾ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཡེ ཏེ བྷིཀྑཱུ ཐེརཱ རཏྟཉྙཱུ ཙིརཔབྦཛིཏཱ སངྒྷཔིཏརོ སངྒྷཔརིཎཱཡཀཱ, ན ཏེ ཨཏིརེཀཔཱུཛཱཡ པཱུཛེཏཱ ཧོཏི.

‘‘ཨིམེཧི ¶ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, ཨེཀཱདསཧི དྷམྨེཧི སམནྣཱགཏོ བྷིཀྑུ ¶ ཨབྷབྦོ ཨིམསྨིཾ དྷམྨཝིནཡེ ཝུདྡྷིཾ ཝིརཱུལ༹ྷིཾ ཝེཔུལླཾ ཨཱཔཛྫིཏུཾ.

‘‘ཨེཀཱདསཧི, བྷིཀྑཝེ, ཨངྒེཧི སམནྣཱགཏོ གོཔཱལཀོ བྷབྦོ གོགཎཾ པརིཧརིཏུཾ ཕཱཏིཾ ཀཱཏུཾ. ཀཏམེཧི ཨེཀཱདསཧི? ཨིདྷ, བྷིཀྑཝེ, གོཔཱལཀོ རཱུཔཉྙཱུ ཧོཏི, ལཀྑཎཀུསལོ ཧོཏི, ཨཱསཱཊིཀཾ ཧཱརེཏཱ ཧོཏི, ཝཎཾ པཊིཙྪཱདེཏཱ ཧོཏི, དྷཱུམཾ ཀཏྟཱ ཧོཏི, ཏིཏྠཾ ཛཱནཱཏི, པཱིཏཾ ཛཱནཱཏི, ཝཱིཐིཾ ཛཱནཱཏི, གོཙརཀུསལོ ཧོཏི, སཱཝསེསདོཧཱི ཙ ཧོཏི, ཡེ ཏེ ཨུསབྷཱ གོཔིཏརོ གོཔརིཎཱཡཀཱ ཏེ ཨཏིརེཀཔཱུཛཱཡ པཱུཛེཏཱ ཧོཏི – ཨིམེཧི ཁོ, བྷིཀྑཝེ, ཨེཀཱདསཧི ཨངྒེཧི སམནྣཱགཏོ གོཔཱལཀོ བྷབྦོ གོགཎཾ པརིཧརིཏུཾ ཕཱཏིཾ ཀཱཏུཾ.

‘‘ཨེཝམེཝཾ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, ཨེཀཱདསཧི དྷམྨེཧི སམནྣཱགཏོ བྷིཀྑུ བྷབྦོ ཨིམསྨིཾ དྷམྨཝིནཡེ ཝུདྡྷིཾ ཝིརཱུལ༹ྷིཾ ཝེཔུལླཾ ཨཱཔཛྫིཏུཾ. ཀཏམེཧི ཨེཀཱདསཧི? ཨིདྷ ¶ , བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ རཱུཔཉྙཱུ ཧོཏི, ལཀྑཎཀུསལོ ཧོཏི, ཨཱསཱཊིཀཾ ཧཱརེཏཱ ཧོཏི, ཝཎཾ པཊིཙྪཱདེཏཱ ཧོཏི, དྷཱུམཾ ཀཏྟཱ ཧོཏི, ཏིཏྠཾ ཛཱནཱཏི, པཱིཏཾ ཛཱནཱཏི, ཝཱིཐིཾ ཛཱནཱཏི, གོཙརཀུསལོ ཧོཏི, སཱཝསེསདོཧཱི ཙ ཧོཏི, ཡེ ཏེ བྷིཀྑཱུ ཐེརཱ རཏྟཉྙཱུ ཙིརཔབྦཛིཏཱ སངྒྷཔིཏརོ སངྒྷཔརིཎཱཡཀཱ ཏེ ཨཏིརེཀཔཱུཛཱཡ པཱུཛེཏཱ ཧོཏི.

‘‘ཀཐཉྩ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ རཱུཔཉྙཱུ ཧོཏི? ཨིདྷ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཡཾ ཀིཉྩི རཱུཔཾ ‘ཙཏྟཱརི མཧཱབྷཱུཏཱནི, ཙཏུནྣཉྩ མཧཱབྷཱུཏཱནཾ ཨུཔཱདཱཡརཱུཔ’ནྟི ཡཐཱབྷཱུཏཾ པཛཱནཱཏི. ཨེཝཾ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ རཱུཔཉྙཱུ ཧོཏི.

‘‘ཀཐཉྩ ¶ , བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ལཀྑཎཀུསལོ ཧོཏི? ཨིདྷ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ‘ཀམྨལཀྑཎོ བཱལོ, ཀམྨལཀྑཎོ པཎྜིཏོ’ཏི ཡཐཱབྷཱུཏཾ པཛཱནཱཏི. ཨེཝཾ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ལཀྑཎཀུསལོ ¶ ཧོཏི.

‘‘ཀཐཉྩ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཨཱསཱཊིཀཾ ཧཱརེཏཱ ཧོཏི? ཨིདྷ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཨུཔྤནྣཾ ཀཱམཝིཏཀྐཾ ནཱདྷིཝཱསེཏི པཛཧཏི ཝིནོདེཏི བྱནྟཱིཀརོཏི ཨནབྷཱཝཾ གམེཏི, ཨུཔྤནྣཾ བྱཱཔཱདཝིཏཀྐཾ… ཨུཔྤནྣཾ ཝིཧིཾསཱཝིཏཀྐཾ… ཨུཔྤནྣུཔྤནྣེ པཱཔཀེ ཨཀུསལེ དྷམྨེ ནཱདྷིཝཱསེཏི པཛཧཏི ¶ ཝིནོདེཏི བྱནྟཱིཀརོཏི ཨནབྷཱཝཾ གམེཏི. ཨེཝཾ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཨཱསཱཊིཀཾ ཧཱརེཏཱ ཧོཏི.

‘‘ཀཐཉྩ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཝཎཾ པཊིཙྪཱདེཏཱ ཧོཏི? ཨིདྷ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཙཀྑུནཱ རཱུཔཾ དིསྭཱ ན ནིམིཏྟགྒཱཧཱི ཧོཏི ནཱནུབྱཉྫནགྒཱཧཱི; ཡཏྭཱདྷིཀརཎམེནཾ ཙཀྑུནྡྲིཡཾ ཨསཾཝུཏཾ ཝིཧརནྟཾ ཨབྷིཛ྄ཛྷཱདོམནསྶཱ པཱཔཀཱ ཨཀུསལཱ དྷམྨཱ ཨནྭཱསྶཝེཡྻུཾ, ཏསྶ སཾཝརཱཡ པཊིཔཛྫཏི; རཀྑཏི ཙཀྑུནྡྲིཡཾ, ཙཀྑུནྡྲིཡེ སཾཝརཾ ཨཱཔཛྫཏི. སོཏེན སདྡཾ སུཏྭཱ… གྷཱནེན གནྡྷཾ གྷཱཡིཏྭཱ… ཛིཝ྄ཧཱཡ རསཾ སཱཡིཏྭཱ… ཀཱཡེན ཕོཊྛབྦཾ ཕུསིཏྭཱ… མནསཱ དྷམྨཾ ཝིཉྙཱཡ ན ནིམིཏྟགྒཱཧཱི ཧོཏི ནཱནུབྱཉྫནགྒཱཧཱི; ཡཏྭཱདྷིཀརཎམེནཾ མནིནྡྲིཡཾ ཨསཾཝུཏཾ ཝིཧརནྟཾ ཨབྷིཛ྄ཛྷཱདོམནསྶཱ པཱཔཀཱ ཨཀུསལཱ དྷམྨཱ ཨནྭཱསྶཝེཡྻུཾ, ཏསྶ སཾཝརཱཡ ¶ པཊིཔཛྫཏི; རཀྑཏི མནིནྡྲིཡཾ, མནིནྡྲིཡེ སཾཝརཾ ཨཱཔཛྫཏི. ཨེཝཾ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཝཎཾ པཊིཙྪཱདེཏཱ ཧོཏི.

‘‘ཀཐཉྩ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ དྷཱུམཾ ཀཏྟཱ ཧོཏི? ཨིདྷ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཡཐཱསུཏཾ ཡཐཱཔརིཡཏྟཾ དྷམྨཾ ཝིཏྠཱརེན པརེསཾ དེསེཏཱ ཧོཏི. ཨེཝཾ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ དྷཱུམཾ ཀཏྟཱ ཧོཏི.

‘‘ཀཐཉྩ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཏིཏྠཾ ཛཱནཱཏི? ཨིདྷ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཡེ ཏེ བྷིཀྑཱུ བཧུསྶུཏཱ ཨཱགཏཱགམཱ དྷམྨདྷརཱ ཝིནཡདྷརཱ མཱཏིཀཱདྷརཱ, ཏེ ¶ ཀཱལེན ཀཱལཾ ཨུཔསངྐམིཏྭཱ པརིཔུཙྪཏི པརིཔཉྷཏི – ‘ཨིདཾ, བྷནྟེ, ཀཐཾ, ཨིམསྶ ཀོ ཨཏྠོ’ཏི? ཏསྶ ཏེ ཨཱཡསྨནྟོ ཨཝིཝཊཉྩེཝ ཝིཝརནྟི, ཨནུཏྟཱནཱིཀཏཉྩ ཨུཏྟཱནཱིཀརོནྟི, ཨནེཀཝིཧིཏེསུ ཙ ཀངྑཱཋཱནིཡེསུ དྷམྨེསུ ཀངྑཾ པཊིཝིནོདེནྟི. ཨེཝཾ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཏིཏྠཾ ཛཱནཱཏི.

‘‘ཀཐཉྩ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ པཱིཏཾ ཛཱནཱཏི? ཨིདྷ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཏཐཱགཏཔྤཝེདིཏེ དྷམྨཝིནཡེ དེསིཡམཱནེ ལབྷཏི ཨཏྠཝེདཾ, ལབྷཏི དྷམྨཝེདཾ, ལབྷཏི དྷམྨཱུཔསཾཧིཏཾ པཱམོཛྫཾ. ཨེཝཾ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ པཱིཏཾ ཛཱནཱཏི.

‘‘ཀཐཉྩ ¶ ¶ , བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཝཱིཐིཾ ཛཱནཱཏི? ཨིདྷ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཨརིཡཾ ཨཊྛངྒིཀཾ མགྒཾ ཡཐཱབྷཱུཏཾ པཛཱནཱཏི. ཨེཝཾ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཝཱིཐིཾ ཛཱནཱཏི.

‘‘ཀཐཉྩ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ གོཙརཀུསལོ ཧོཏི? ཨིདྷ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཙཏྟཱརོ སཏིཔཊྛཱནེ ཡཐཱབྷཱུཏཾ པཛཱནཱཏི. ཨེཝཾ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ གོཙརཀུསལོ ཧོཏི.

‘‘ཀཐཉྩ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ སཱཝསེསདོཧཱི ཧོཏི? ཨིདྷ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུཾ སདྡྷཱ གཧཔཏིཀཱ ཨབྷིཧཊྛུཾ པཝཱརེནྟི ཙཱིཝརཔིཎྜཔཱཏསེནཱསནགིལཱནཔཙྩཡབྷེསཛྫཔརིཀྑཱརེཧི. ཏཏྲ བྷིཀྑུ མཏྟཾ ཛཱནཱཏི པཊིགྒཧཎཱཡ. ཨེཝཾ ¶ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ སཱཝསེསདོཧཱི ཧོཏི.

‘‘ཀཐཉྩ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཡེ ཏེ བྷིཀྑཱུ ཐེརཱ རཏྟཉྙཱུ ཙིརཔབྦཛིཏཱ སངྒྷཔིཏརོ སངྒྷཔརིཎཱཡཀཱ, ཏེ ཨཏིརེཀཔཱུཛཱཡ པཱུཛེཏཱ ཧོཏི? ཨིདྷ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཡེ ཏེ ཐེརཱ རཏྟཉྙཱུ ཙིརཔབྦཛིཏཱ སངྒྷཔིཏརོ སངྒྷཔརིཎཱཡཀཱ, ཏེསུ མེཏྟཾ ཀཱཡཀམྨཾ པཙྩུཔཊྛཱཔེཏི ཨཱཝི ཙེཝ རཧོ ཙ, མེཏྟཾ ཝཙཱིཀམྨཾ… མེཏྟཾ མནོཀམྨཾ པཙྩུཔཊྛཱཔེཏི ཨཱཝི ཙེཝ རཧོ ཙ. ཨེཝཾ ཁོ ¶ , བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཡེ ཏེ བྷིཀྑཱུ ཐེརཱ རཏྟཉྙཱུ ཙིརཔབྦཛིཏཱ སངྒྷཔིཏརོ སངྒྷཔརིཎཱཡཀཱ, ཏེ ཨཏིརེཀཔཱུཛཱཡ པཱུཛེཏཱ ཧོཏི.

‘‘ཨིམེཧི ཁོ, བྷིཀྑཝེ, ཨེཀཱདསཧི དྷམྨེཧི སམནྣཱགཏོ བྷིཀྑུ བྷབྦོ ཨིམསྨིཾ དྷམྨཝིནཡེ ཝུདྡྷིཾ ཝིརཱུལ༹ྷིཾ ཝེཔུལླཾ ཨཱཔཛྫིཏུ’’ནྟི. སཏྟམཾ.

༨. པཋམསམཱདྷིསུཏྟཾ

༡༨. [ཨ. ནི. ༡༠.༦] ཨཐ ཁོ སམྦཧུལཱ བྷིཀྑཱུ ཡེན བྷགཝཱ ཏེནུཔསངྐམིཾསུ; ཨུཔསངྐམིཏྭཱ བྷགཝནྟཾ ཨབྷིཝཱདེཏྭཱ ཨེཀམནྟཾ ནིསཱིདིཾསུ. ཨེཀམནྟཾ ནིསིནྣཱ ཁོ ཏེ བྷིཀྑཱུ བྷགཝནྟཾ ཨེཏདཝོཙུཾ –

‘‘སིཡཱ ནུ ཁོ, བྷནྟེ, བྷིཀྑུནོ ཏཐཱརཱུཔོ སམཱདྷིཔཊིལཱབྷོ ཡཐཱ ནེཝ པཐཝིཡཾ པཐཝིསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཨཱཔསྨིཾ ཨཱཔོསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཏེཛསྨིཾ ཏེཛོསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཝཱཡསྨིཾ ཝཱཡོསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཨཱཀཱསཱནཉྩཱཡཏནེ ¶ ཨཱཀཱསཱནཉྩཱཡཏནསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཝིཉྙཱཎཉྩཱཡཏནེ ¶ ཝིཉྙཱཎཉྩཱཡཏནསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཨཱཀིཉྩཉྙཱཡཏནེ ཨཱཀིཉྩཉྙཱཡཏནསཉྙཱི ཨསྶ, ན ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱཡཏནེ ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱཡཏནསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཨིདྷལོཀེ ཨིདྷལོཀསཉྙཱི ཨསྶ, ན པརལོཀེ པརལོཀསཉྙཱི ཨསྶ, ཡམྤིདཾ དིཊྛཾ སུཏཾ མུཏཾ ཝིཉྙཱཏཾ པཏྟཾ པརིཡེསིཏཾ ཨནུཝིཙརིཏཾ མནསཱ ཏཏྲཱཔི ན སཉྙཱི ཨསྶ; སཉྙཱི ཙ པན ཨསྶཱ’’ཏི?

‘‘སིཡཱ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུནོ ཏཐཱརཱུཔོ སམཱདྷིཔཊིལཱབྷོ ཡཐཱ ནེཝ པཐཝིཡཾ པཐཝིསཉྙཱི ཨསྶ…པེ. ¶ … ཡམྤིདཾ དིཊྛཾ སུཏཾ མུཏཾ ཝིཉྙཱཏཾ པཏྟཾ པརིཡེསིཏཾ ཨནུཝིཙརིཏཾ མནསཱ ཏཏྲཱཔི ན སཉྙཱི ཨསྶ; སཉྙཱི ཙ པན ཨསྶཱ’’ཏི.

‘‘ཡཐཱ ཀཐཾ པན, བྷནྟེ, སིཡཱ བྷིཀྑུནོ ཏཐཱརཱུཔོ སམཱདྷིཔཊིལཱབྷོ ¶ ཡཐཱ ནེཝ པཐཝིཡཾ པཐཝིསཉྙཱི ཨསྶ…པེ… ཡམྤིདཾ དིཊྛཾ སུཏཾ མུཏཾ ཝིཉྙཱཏཾ པཏྟཾ པརིཡེསིཏཾ ཨནུཝིཙརིཏཾ མནསཱ ཏཏྲཱཔི ན སཉྙཱི ཨསྶ; སཉྙཱི ཙ པན ཨསྶཱ’’ཏི?

‘‘ཨིདྷ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཨེཝཾསཉྙཱི ཧོཏི – ‘ཨེཏཾ སནྟཾ ཨེཏཾ པཎཱིཏཾ, ཡདིདཾ སབྦསངྑཱརསམཐོ སབྦཱུཔདྷིཔཊིནིསྶགྒོ ཏཎྷཱཀྑཡོ ཝིརཱགོ ནིརོདྷོ ནིབྦཱན’ནྟི. ཨེཝཾ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, སིཡཱ བྷིཀྑུནོ ཏཐཱརཱུཔོ སམཱདྷིཔཊིལཱབྷོ ཡཐཱ ནེཝ པཐཝིཡཾ པཐཝིསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཨཱཔསྨིཾ ཨཱཔོསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཏེཛསྨིཾ ཏེཛོསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཝཱཡསྨིཾ ཝཱཡོསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཨཱཀཱསཱནཉྩཱཡཏནེ ཨཱཀཱསཱནཉྩཱཡཏནསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཝིཉྙཱཎཉྩཱཡཏནེ ཝིཉྙཱཎཉྩཱཡཏནསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཨཱཀིཉྩཉྙཱཡཏནེ ཨཱཀིཉྩཉྙཱཡཏནསཉྙཱི ཨསྶ, ན ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱཡཏནེ ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱཡཏནསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཨིདྷལོཀེ ཨིདྷལོཀསཉྙཱི ཨསྶ, ན པརལོཀེ པརལོཀསཉྙཱི ཨསྶ, ཡམྤིདཾ དིཊྛཾ སུཏཾ མུཏཾ ཝིཉྙཱཏཾ པཏྟཾ པརིཡེསིཏཾ ཨནུཝིཙརིཏཾ མནསཱ ཏཏྲཱཔི ན སཉྙཱི ཨསྶ; སཉྙཱི ཙ པན ཨསྶཱ’’ཏི. ཨཊྛམཾ.

༩. དུཏིཡསམཱདྷིསུཏྟཾ

༡༩. ཏཏྲ ཁོ བྷགཝཱ བྷིཀྑཱུ ཨཱམནྟེསི – ‘‘བྷིཀྑཝོ’’ཏི. ‘‘བྷདནྟེ’’ཏི ཏེ བྷིཀྑཱུ བྷགཝཏོ པཙྩསྶོསུཾ. བྷགཝཱ ཨེཏདཝོཙ –

‘‘སིཡཱ ¶ ¶ ནུ ཁོ བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུནོ ཏཐཱརཱུཔོ སམཱདྷིཔཊིལཱབྷོ ཡཐཱ ནེཝ པཐཝིཡཾ པཐཝིསཉྙཱི ¶ ཨསྶ, ན ཨཱཔསྨིཾ ཨཱཔོསཉྙཱི ཨསྶ…པེ… ¶ ན ཨཱཀིཉྩཉྙཱཡཏནེ ཨཱཀིཉྩཉྙཱཡཏནསཉྙཱི ཨསྶ, ན ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱཡཏནེ ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱཡཏནསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཨིདྷལོཀེ ཨིདྷལོཀསཉྙཱི ཨསྶ, ན པརལོཀེ པརལོཀསཉྙཱི ཨསྶ, ཡམྤིདཾ དིཊྛཾ སུཏཾ མུཏཾ ཝིཉྙཱཏཾ པཏྟཾ པརིཡེསིཏཾ ཨནུཝིཙརིཏཾ མནསཱ ཏཏྲཱཔི ན སཉྙཱི ཨསྶ; སཉྙཱི ཙ པན ཨསྶཱ’’ཏི? ‘‘བྷགཝཾམཱུལཀཱ ནོ, བྷནྟེ, དྷམྨཱ བྷགཝཾནེཏྟིཀཱ བྷགཝཾཔཊིསརཎཱ. སཱདྷུ ཝཏ, བྷནྟེ, བྷགཝནྟཾཡེཝ པཊིབྷཱཏུ ཨེཏསྶ བྷཱསིཏསྶ ཨཏྠོ. བྷགཝཏོ སུཏྭཱ བྷིཀྑཱུ དྷཱརེསྶནྟཱི’’ཏི.

‘‘ཏེན ཧི, བྷིཀྑཝེ, སུཎཱཐ, སཱདྷུཀཾ མནསི ཀརོཐ; བྷཱསིསྶཱམཱི’’ཏི. ‘‘ཨེཝཾ, བྷནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷིཀྑཱུ བྷགཝཏོ པཙྩསྶོསུཾ. བྷགཝཱ ཨེཏདཝོཙ –

‘‘སིཡཱ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུནོ ཏཐཱརཱུཔོ སམཱདྷིཔཊིལཱབྷོ ཡཐཱ ནེཝ པཐཝིཡཾ པཐཝིསཉྙཱི ཨསྶ…པེ… ཡམྤིདཾ དིཊྛཾ སུཏཾ མུཏཾ ཝིཉྙཱཏཾ པཏྟཾ པརིཡེསིཏཾ ཨནུཝིཙརིཏཾ མནསཱ ཏཏྲཱཔི ན སཉྙཱི ཨསྶ; སཉྙཱི ཙ པན ཨསྶཱ’’ཏི.

‘‘ཡཐཱ ཀཐཾ པན, བྷནྟེ, སིཡཱ བྷིཀྑུནོ ཏཐཱརཱུཔོ སམཱདྷིཔཊིལཱབྷོ ཡཐཱ ནེཝ པཐཝིཡཾ པཐཝིསཉྙཱི ཨསྶ…པེ… ཡམྤིདཾ དིཊྛཾ སུཏཾ མུཏཾ ཝིཉྙཱཏཾ པཏྟཾ པརིཡེསིཏཾ ཨནུཝིཙརིཏཾ མནསཱ ཏཏྲཱཔི ན སཉྙཱི ཨསྶ; སཉྙཱི ཙ པན ཨསྶཱ’’ཏི?

‘‘ཨིདྷ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཨེཝཾསཉྙཱི ཧོཏི – ‘ཨེཏཾ སནྟཾ ཨེཏཾ པཎཱིཏཾ, ཡདིདཾ སབྦསངྑཱརསམཐོ སབྦཱུཔདྷིཔཊིནིསྶགྒོ ཏཎྷཱཀྑཡོ ཝིརཱགོ ནིརོདྷོ ནིབྦཱན’ནྟི ¶ . ཨེཝཾ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, སིཡཱ བྷིཀྑུནོ ཏཐཱརཱུཔོ སམཱདྷིཔཊིལཱབྷོ ཡཐཱ ནེཝ པཐཝིཡཾ པཐཝིསཉྙཱི ཨསྶ…པེ. ¶ … ཡམྤིདཾ དིཊྛཾ སུཏཾ མུཏཾ ཝིཉྙཱཏཾ པཏྟཾ པརིཡེསིཏཾ ཨནུཝིཙརིཏཾ མནསཱ ཏཏྲཱཔི ན སཉྙཱི ཨསྶ; སཉྙཱི ཙ པན ཨསྶཱ’’ཏི. ནཝམཾ.

༡༠. ཏཏིཡསམཱདྷིསུཏྟཾ

༢༠. [ཨ. ནི. ༡༠.༧] ཨཐ ¶ ཁོ སམྦཧུལཱ བྷིཀྑཱུ ཡེནཱཡསྨཱ སཱརིཔུཏྟོ ཏེནུཔསངྐམིཾསུ; ཨུཔསངྐམིཏྭཱ ཨཱཡསྨཏཱ སཱརིཔུཏྟེན སདྡྷིཾ སམྨོདིཾསུ. སམྨོདནཱིཡཾ ¶ ཀཐཾ སཱརཎཱིཡཾ ཝཱིཏིསཱརེཏྭཱ ཨེཀམནྟཾ ནིསཱིདིཾསུ. ཨེཀམནྟཾ ནིསིནྣཱ ཁོ ཏེ བྷིཀྑཱུ ཨཱཡསྨནྟཾ སཱརིཔུཏྟཾ ཨེཏདཝོཙུཾ –

‘‘སིཡཱ ནུ ཁོ, ཨཱཝུསོ སཱརིཔུཏྟ, བྷིཀྑུནོ ཏཐཱརཱུཔོ སམཱདྷིཔཊིལཱབྷོ ཡཐཱ ནེཝ པཐཝིཡཾ པཐཝིསཉྙཱི ཨསྶ…པེ… ¶ ཡམྤིདཾ དིཊྛཾ སུཏཾ མུཏཾ ཝིཉྙཱཏཾ པཏྟཾ པརིཡེསིཏཾ ཨནུཝིཙརིཏཾ མནསཱ ཏཏྲཱཔི ན སཉྙཱི ཨསྶ; སཉྙཱི ཙ པན ཨསྶཱ’’ཏི? ‘‘སིཡཱ, ཨཱཝུསོ, བྷིཀྑུནོ ཏཐཱརཱུཔོ སམཱདྷིཔཊིལཱབྷོ ཡཐཱ ནེཝ པཐཝིཡཾ པཐཝིསཉྙཱི ཨསྶ…པེ… ཡམྤིདཾ དིཊྛཾ སུཏཾ མུཏཾ ཝིཉྙཱཏཾ པཏྟཾ པརིཡེསིཏཾ ཨནུཝིཙརིཏཾ མནསཱ ཏཏྲཱཔི ན སཉྙཱི ཨསྶ; སཉྙཱི ཙ པན ཨསྶཱ’’ཏི.

‘‘ཡཐཱ ཀཐཾ པན, ཨཱཝུསོ སཱརིཔུཏྟ, སིཡཱ བྷིཀྑུནོ ཏཐཱརཱུཔོ སམཱདྷིཔཊིལཱབྷོ ཡཐཱ ནེཝ པཐཝིཡཾ པཐཝིསཉྙཱི ཨསྶ…པེ… ཡམྤིདཾ དིཊྛཾ སུཏཾ མུཏཾ ཝིཉྙཱཏཾ པཏྟཾ པརིཡེསིཏཾ ཨནུཝིཙརིཏཾ མནསཱ ཏཏྲཱཔི ན སཉྙཱི ཨསྶ; སཉྙཱི ཙ པན ཨསྶཱ’’ཏི?

‘‘ཨིདྷ ¶ , ཨཱཝུསོ, བྷིཀྑུ ཨེཝཾསཉྙཱི ཧོཏི – ‘ཨེཏཾ སནྟཾ ཨེཏཾ པཎཱིཏཾ, ཡདིདཾ སབྦསངྑཱརསམཐོ སབྦཱུཔདྷིཔཊིནིསྶགྒོ ཏཎྷཱཀྑཡོ ཝིརཱགོ ནིརོདྷོ ནིབྦཱན’ནྟི. ཨེཝཾ ཁོ, ཨཱཝུསོ, སིཡཱ བྷིཀྑུནོ ཏཐཱརཱུཔོ སམཱདྷིཔཊིལཱབྷོ ཡཐཱ ནེཝ པཐཝིཡཾ པཐཝིསཉྙཱི ཨསྶ…པེ… ཡམྤིདཾ དིཊྛཾ སུཏཾ མུཏཾ ཝིཉྙཱཏཾ པཏྟཾ པརིཡེསིཏཾ ཨནུཝིཙརིཏཾ མནསཱ ཏཏྲཱཔི ན སཉྙཱི ཨསྶ; སཉྙཱི ཙ པན ཨསྶཱ’’ཏི. དསམཾ.

༡༡. ཙཏུཏྠསམཱདྷིསུཏྟཾ

༢༡. ཏཏྲ ¶ ཁོ ཨཱཡསྨཱ སཱརིཔུཏྟོ བྷིཀྑཱུ ཨཱམནྟེསི – ‘‘སིཡཱ ནུ ཁོ, ཨཱཝུསོ, བྷིཀྑུནོ ཏཐཱརཱུཔོ སམཱདྷིཔཊིལཱབྷོ ཡཐཱ ནེཝ པཐཝིཡཾ པཐཝིསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཨཱཔསྨིཾ ཨཱཔོསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཏེཛསྨིཾ ཏེཛོསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཝཱཡསྨིཾ ཝཱཡོསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཨཱཀཱསཱནཉྩཱཡཏནེ ¶ ཨཱཀཱསཱནཉྩཱཡཏནསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཝིཉྙཱཎཉྩཱཡཏནེ ཝིཉྙཱཎཉྩཱཡཏནསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཨཱཀིཉྩཉྙཱཡཏནེ ཨཱཀིཉྩཉྙཱཡཏནསཉྙཱི ཨསྶ, ན ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱཡཏནེ ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱཡཏནསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཨིདྷལོཀེ ཨིདྷལོཀསཉྙཱི ཨསྶ, ན པརལོཀེ པརལོཀསཉྙཱི ཨསྶ, ཡམྤིདཾ དིཊྛཾ སུཏཾ མུཏཾ ཝིཉྙཱཏཾ པཏྟཾ པརིཡེསིཏཾ ཨནུཝིཙརིཏཾ མནསཱ ཏཏྲཱཔི ན སཉྙཱི ཨསྶ; སཉྙཱི ཙ པན ཨསྶཱ’’ཏི?

‘‘དཱུརཏོཔི ¶ ཁོ མཡཾ, ཨཱཝུསོ, ཨཱགཙྪེཡྻཱམ ཨཱཡསྨཏོ སཱརིཔུཏྟསྶ སནྟིཀེ ཨེཏསྶ བྷཱསིཏསྶ ཨཏྠམཉྙཱཏུཾ. སཱདྷུ ཝཏཱཡསྨནྟཾཡེཝ སཱརིཔུཏྟཾ པཊིབྷཱཏུ ཨེཏསྶ བྷཱསིཏསྶ ཨཏྠོ. ཨཱཡསྨཏོ སཱརིཔུཏྟསྶ སུཏྭཱ བྷིཀྑཱུ དྷཱརེསྶནྟཱི’’ཏི.

‘‘ཏེནཧཱཝུསོ, སུཎཱཐ, སཱདྷུཀཾ མནསི ཀརོཐ ¶ ; བྷཱསིསྶཱམཱི’’ཏི. ‘‘ཨེཝམཱཝུསོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷིཀྑཱུ ཨཱཡསྨཏོ སཱརིཔུཏྟསྶ པཙྩསྶོསུཾ. ཨཱཡསྨཱ སཱརིཔུཏྟོ ཨེཏདཝོཙ –

‘‘སིཡཱ, ཨཱཝུསོ བྷིཀྑུནོ ཏཐཱརཱུཔོ སམཱདྷིཔཊིལཱབྷོ ཡཐཱ ནེཝ པཐཝིཡཾ པཐཝིསཉྙཱི ཨསྶ…པེ… ཡམྤིདཾ དིཊྛཾ སུཏཾ མུཏཾ ཝིཉྙཱཏཾ པཏྟཾ པརིཡེསིཏཾ ཨནུཝིཙརིཏཾ མནསཱ ཏཏྲཱཔི ན སཉྙཱི ཨསྶ; སཉྙཱི ཙ པན ཨསྶཱ’’ཏི.

‘‘ཡཐཱ ཀཐཾ པནཱཝུསོ, སིཡཱ བྷིཀྑུནོ ཏཐཱརཱུཔོ སམཱདྷིཔཊིལཱབྷོ ཡཐཱ ¶ ནེཝ པཐཝིཡཾ པཐཝིསཉྙཱི ཨསྶ…པེ… ཡམྤིདཾ དིཊྛཾ སུཏཾ མུཏཾ ཝིཉྙཱཏཾ པཏྟཾ པརིཡེསིཏཾ ཨནུཝིཙརིཏཾ མནསཱ ཏཏྲཱཔི ན སཉྙཱི ཨསྶ; སཉྙཱི ཙ པན ཨསྶཱ’’ཏི?

‘‘ཨིདྷ, ཨཱཝུསོ, བྷིཀྑུ ཨེཝཾསཉྙཱི ཧོཏི – ‘ཨེཏཾ སནྟཾ ཨེཏཾ པཎཱིཏཾ, ཡདིདཾ སབྦསངྑཱརསམཐོ སབྦཱུཔདྷིཔཊིནིསྶགྒོ ཏཎྷཱཀྑཡོ ཝིརཱགོ ནིརོདྷོ ནིབྦཱན’ནྟི. ཨེཝཾ ཁོ, ཨཱཝུསོ, སིཡཱ བྷིཀྑུནོ ཏཐཱརཱུཔོ སམཱདྷིཔཊིལཱབྷོ ཡཐཱ ནེཝ པཐཝིཡཾ པཐཝིསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཨཱཔསྨིཾ ཨཱཔོསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཏེཛསྨིཾ ཏེཛོསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཝཱཡསྨིཾ ཝཱཡོསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཨཱཀཱསཱནཉྩཱཡཏནེ ཨཱཀཱསཱནཉྩཱཡཏནསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཝིཉྙཱཎཉྩཱཡཏནེ ཝིཉྙཱཎཉྩཱཡཏནསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཨཱཀིཉྩཉྙཱཡཏནེ ཨཱཀིཉྩཉྙཱཡཏནསཉྙཱི ཨསྶ, ན ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱཡཏནེ ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱཡཏནསཉྙཱི ཨསྶ, ན ཨིདྷལོཀེ ཨིདྷལོཀསཉྙཱི ཨསྶ ¶ , ན པརལོཀེ པརལོཀསཉྙཱི ཨསྶ, ཡམྤིདཾ དིཊྛཾ སུཏཾ མུཏཾ ཝིཉྙཱཏཾ པཏྟཾ པརིཡེསིཏཾ ཨནུཝིཙརིཏཾ མནསཱ ཏཏྲཱཔི ན སཉྙཱི ཨསྶ; སཉྙཱི ཙ པན ཨསྶཱ’’ཏི. ཨེཀཱདསམཾ.

ཨནུསྶཏིཝགྒོ དུཏིཡོ.

ཏསྶུདྡཱནཾ –

དྭེ ¶ ཝུཏྟཱ མཧཱནཱམེན, ནནྡིཡེན སུབྷཱུཏིནཱ;

མེཏྟཱ ཨཊྛཀོ གོཔཱལོ, ཙཏྟཱརོ ཙ སམཱདྷིནཱཏི.

༣. སཱམཉྙཝགྒོ

༢༢-༢༩. ‘‘ཨེཀཱདསཧི ¶ ¶ ¶ , བྷིཀྑཝེ, ཨངྒེཧི སམནྣཱགཏོ གོཔཱལཀོ ཨབྷབྦོ གོགཎཾ པརིཧརིཏུཾ ཕཱཏིཾ ཀཱཏུཾ. ཀཏམེཧི ཨེཀཱདསཧི? ཨིདྷ, བྷིཀྑཝེ, གོཔཱལཀོ ན རཱུཔཉྙཱུ ཧོཏི, ན ལཀྑཎཀུསལོ ཧོཏི, ན ཨཱསཱཊིཀཾ ཧཱརེཏཱ ཧོཏི, ན ཝཎཾ པཊིཙྪཱདེཏཱ ཧོཏི, ན དྷཱུམཾ ཀཏྟཱ ཧོཏི, ན ཏིཏྠཾ ཛཱནཱཏི, ན པཱིཏཾ ཛཱནཱཏི, ན ཝཱིཐིཾ ཛཱནཱཏི, ན གོཙརཀུསལོ ཧོཏི, ཨནཝསེསདོཧཱི ཙ ཧོཏི, ཡེ ཏེ ཨུསབྷཱ གོཔིཏརོ གོཔརིཎཱཡཀཱ ཏེ ན ཨཏིརེཀཔཱུཛཱཡ པཱུཛེཏཱ ཧོཏི – ཨིམེཧི ཁོ, བྷིཀྑཝེ, ཨེཀཱདསཧི ཨངྒེཧི སམནྣཱགཏོ གོཔཱལཀོ ཨབྷབྦོ གོགཎཾ པརིཧརིཏུཾ ཕཱཏིཾ ཀཱཏུཾ.

‘‘ཨེཝམེཝཾ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, ཨེཀཱདསཧི དྷམྨེཧི སམནྣཱགཏོ བྷིཀྑུ ཨབྷབྦོ ཙཀྑུསྨིཾ ཨནིཙྩཱནུཔསྶཱི ཝིཧརིཏུཾ…པེ… ཨབྷབྦོ ཙཀྑུསྨིཾ དུཀྑཱནུཔསྶཱི ཝིཧརིཏུཾ… ཨབྷབྦོ ཙཀྑུསྨིཾ ཨནཏྟཱནུཔསྶཱི ཝིཧརིཏུཾ… ཨབྷབྦོ ཙཀྑུསྨིཾ ཁཡཱནུཔསྶཱི ཝིཧརིཏུཾ… ཨབྷབྦོ ཙཀྑུསྨིཾ ཝཡཱནུཔསྶཱི ཝིཧརིཏུཾ… ཨབྷབྦོ ཙཀྑུསྨིཾ ཝིརཱགཱནུཔསྶཱི ཝིཧརིཏུཾ… ཨབྷབྦོ ཙཀྑུསྨིཾ ནིརོདྷཱནུཔསྶཱི ཝིཧརིཏུཾ… ཨབྷབྦོ ཙཀྑུསྨིཾ པཊིནིསྶགྒཱནུཔསྶཱི ཝིཧརིཏུཾ’’.

༣༠-༦༩. …སོཏསྨིཾ… གྷཱནསྨིཾ… ཛིཝ྄ཧཱཡ… ཀཱཡསྨིཾ… མནསྨིཾ….

༧༠-༡༡༧. …རཱུཔེསུ… སདྡེསུ… གནྡྷེསུ… རསེསུ… ཕོཊྛབྦེསུ… དྷམྨེསུ….

༡༡༨-༡༦༥. …ཙཀྑུཝིཉྙཱཎེ… སོཏཝིཉྙཱཎེ… གྷཱནཝིཉྙཱཎེ… ཛིཝ྄ཧཱཝིཉྙཱཎེ… ཀཱཡཝིཉྙཱཎེ… མནོཝིཉྙཱཎེ….

༡༦༦-༢༡༣. …ཙཀྑུསམྥསྶེ… སོཏསམྥསྶེ… གྷཱནསམྥསྶེ… ཛིཝ྄ཧཱསམྥསྶེ ¶ … ཀཱཡསམྥསྶེ… མནོསམྥསྶེ….

༢༡༤-༢༦༡. …ཙཀྑུསམྥསྶཛཱཡ ¶ ¶ ཝེདནཱཡ… སོཏསམྥསྶཛཱཡ ཝེདནཱཡ… གྷཱནསམྥསྶཛཱཡ ཝེདནཱཡ… ཛིཝ྄ཧཱསམྥསྶཛཱཡ ཝེདནཱཡ… ཀཱཡསམྥསྶཛཱཡ ཝེདནཱཡ… མནོསམྥསྶཛཱཡ ཝེདནཱཡ….

༢༦༢-༣༠༩. …རཱུཔསཉྙཱཡ… སདྡསཉྙཱཡ… གནྡྷསཉྙཱཡ… རསསཉྙཱཡ… ཕོཊྛབྦསཉྙཱཡ ¶ … དྷམྨསཉྙཱཡ….

༣༡༠-༣༥༧. …རཱུཔསཉྩེཏནཱཡ… སདྡསཉྩེཏནཱཡ… གནྡྷསཉྩེཏནཱཡ… རསསཉྩེཏནཱཡ… ཕོཊྛབྦསཉྩེཏནཱཡ… དྷམྨསཉྩེཏནཱཡ….

༣༥༨-༤༠༥. …རཱུཔཏཎྷཱཡ… སདྡཏཎྷཱཡ… གནྡྷཏཎྷཱཡ… རསཏཎྷཱཡ… ཕོཊྛབྦཏཎྷཱཡ… དྷམྨཏཎྷཱཡ….

༤༠༦-༤༥༣. …རཱུཔཝིཏཀྐེ… སདྡཝིཏཀྐེ… གནྡྷཝིཏཀྐེ… རསཝིཏཀྐེ… ཕོཊྛབྦཝིཏཀྐེ… དྷམྨཝིཏཀྐེ….

༤༥༤-༥༠༡. …རཱུཔཝིཙཱརེ… སདྡཝིཙཱརེ… གནྡྷཝིཙཱརེ… རསཝིཙཱརེ… ཕོཊྛབྦཝིཙཱརེ… དྷམྨཝིཙཱརེ ཨནིཙྩཱནུཔསྶཱི ཝིཧརིཏུཾ… དུཀྑཱནུཔསྶཱི ཝིཧརིཏུཾ… ཨནཏྟཱནུཔསྶཱི ཝིཧརིཏུཾ… ཁཡཱནུཔསྶཱི ཝིཧརིཏུཾ… ཝཡཱནུཔསྶཱི ཝིཧརིཏུཾ… ཝིརཱགཱནུཔསྶཱི ཝིཧརིཏུཾ… ནིརོདྷཱནུཔསྶཱི ཝིཧརིཏུཾ… པཊིནིསྶགྒཱནུཔསྶཱི ཝིཧརིཏུཾ…པེ….

༤. རཱགཔེཡྻཱལཾ

༥༠༢. ‘‘རཱགསྶ ¶ , བྷིཀྑཝེ, ཨབྷིཉྙཱཡ ཨེཀཱདས དྷམྨཱ བྷཱཝེཏབྦཱ. ཀཏམེ ཨེཀཱདས? པཋམཾ ཛྷཱནཾ, དུཏིཡཾ ཛྷཱནཾ, ཏཏིཡཾ ¶ ཛྷཱནཾ, ཙཏུཏྠཾ ཛྷཱནཾ, མེཏྟཱཙེཏོཝིམུཏྟི, ཀརུཎཱཙེཏོཝིམུཏྟི, མུདིཏཱཙེཏོཝིམུཏྟི, ཨུཔེཀྑཱཙེཏོཝིམུཏྟི, ཨཱཀཱསཱནཉྩཱཡཏནཾ, ཝིཉྙཱཎཉྩཱཡཏནཾ, ཨཱཀིཉྩཉྙཱཡཏནཾ – རཱགསྶ, བྷིཀྑཝེ, ཨབྷིཉྙཱཡ ཨིམེ ཨེཀཱདས དྷམྨཱ བྷཱཝེཏབྦཱ.

༥༠༣-༥༡༡. ‘‘རཱགསྶ, བྷིཀྑཝེ, པརིཉྙཱཡ… པརིཀྑཡཱཡ… པཧཱནཱཡ… ཁཡཱཡ… ཝཡཱཡ… ཝིརཱགཱཡ… ནིརོདྷཱཡ… ཙཱགཱཡ… པཊིནིསྶགྒཱཡ… ཨིམེ ཨེཀཱདས དྷམྨཱ བྷཱཝེཏབྦཱ.

༥༡༢-༦༧༡. ‘‘དོསསྶ ¶ ¶ …པེ… མོཧསྶ… ཀོདྷསྶ… ཨུཔནཱཧསྶ… མཀྑསྶ… པལཱ༹སསྶ… ཨིསྶཱཡ… མཙྪརིཡསྶ… མཱཡཱཡ… སཱཋེཡྻསྶ… ཐམྦྷསྶ… སཱརམྦྷསྶ… མཱནསྶ… ཨཏིམཱནསྶ… མདསྶ… པམཱདསྶ ཨབྷིཉྙཱཡ…པེ… པརིཉྙཱཡ… པརིཀྑཡཱཡ… པཧཱནཱཡ… ཁཡཱཡ… ཝཡཱཡ… ཝིརཱགཱཡ… ནིརོདྷཱཡ… ཙཱགཱཡ… པཊིནིསྶགྒཱཡ ཨིམེ ཨེཀཱདས དྷམྨཱ བྷཱཝེཏབྦཱ’’ཏི.

ཨིདམཝོཙ བྷགཝཱ. ཨཏྟམནཱ ཏེ བྷིཀྑཱུ བྷགཝཏོ བྷཱསིཏཾ ཨབྷིནནྡུནྟི.

རཱགཔེཡྻཱལཾ ནིཊྛིཏཾ.

ནཝ སུཏྟསཧསྶཱནི, བྷིཡྻོ པཉྩསཏཱནི ཙ [པཉྩ སུཏྟསཏཱནི ཙ (ཨཊྛ.)];

སཏྟཔཉྙཱས སུཏྟནྟཱ [སུཏྟཱནི (ཨཊྛ.)], ཨངྒུཏྟརསམཱཡུཏཱ [ཧོནྟི ཨངྒུཏྟརཱགམེ (ཨཊྛ.)] ཏི.

ཨེཀཱདསཀནིཔཱཏཔཱལི༹ ནིཊྛིཏཱ.

ཨངྒུཏྟརནིཀཱཡོ སམཏྟོ.