📜

ကထာဝတ္ထုပကရဏ-အနုဋီကာ

ဂန္ထာရမ္ဘဝဏ္ဏနာ

သမုဒါယေ ¶ ¶ ဧကဒေသာ အန္တောဂဓာတိ သမုဒါယော တေသံ အဓိဋ္ဌာနဘာဝေန ဝုတ္တော ယထာ ‘‘ရုက္ခေ သာခါ’’တိ ဒဿေတိ ‘‘ကထာသမုဒါယဿာ’’တိအာဒိနာ။ တတ္ထ ကထာနန္တိ တိဿော ကထာ ဝါဒေါ ဇပ္ပော ဝိတဏ္ဍာတိ။ တေသု ယေန ပမာဏတက္ကေဟိ ပက္ခပဋိပက္ခာနံ ပတိဋ္ဌာပနပဋိက္ခေပါ ဟောန္တိ၊ သော ဝါဒေါ။ ဧကာဓိကရဏာ ဟိ အညမညဝိရုဒ္ဓါ ဓမ္မာ ပက္ခပဋိပက္ခာ ယထာ ‘‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ၊ န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ (ဒီ။ နိ။ ၁။၆၅)။ နာနာဓိကရဏာ ပန အညမညဝိရုဒ္ဓါပိ ပက္ခပဋိပက္ခာ နာမ န ဟောန္တိ ယထာ ‘‘အနိစ္စံ ရူပံ၊ နိစ္စံ နိဗ္ဗာန’’န္တိ။ ယေန ဆလဇာတိနိဂ္ဂဟဋ္ဌာနေဟိ ပက္ခပဋိပက္ခာနံ ပတိဋ္ဌာပနံ ပဋိက္ခေပါရမ္ဘော၊ သော ဇပ္ပော။ အာရမ္ဘမတ္တမေဝေတ္ထ၊ န အတ္ထသိဒ္ဓီတိ ဒဿနတ္ထံ အာရမ္ဘဂ္ဂဟဏံ။ ယာယ ပန ဆလဇာတိနိဂ္ဂဟဋ္ဌာနေဟိ ပဋိပက္ခပဋိက္ခေပါယ ဝါယမန္တိ၊ သာ ဝိတဏ္ဍာ။ တတ္ထ အတ္ထဝိကပ္ပုပပတ္တိယာ ဝစနဝိဃာတော ဆလံ ယထာ ‘‘နဝကမ္ဗလောယံ ပုရိသော၊ ရာဇာ နော သက္ခီ’’တိ ဧဝမာဒိ ¶ ။ ဒူသနဘာသာ ဇာတယော၊ ဥတ္တရပတိရူပကာတိ အတ္ထော။ နိဂ္ဂဟဋ္ဌာနာနိ ပရတော အာဝိ ဘဝိဿန္တိ။ ဧဝံ ဝါဒဇပ္ပဝိတဏ္ဍပ္ပဘေဒါသု တီသု ကထာသု ဣဓ ဝါဒကထာ ‘‘ကထာ’’တိ အဓိပ္ပေတာ။ သာ စ ခေါ အဝိပရီတဓမ္မတာယ ပတိဋ္ဌာပနဝသေန၊ န ဝိဂ္ဂါဟိကကထာဘာဝေနာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ မာတိကာဌပနေနေဝါတိ ဥဒ္ဒေသဒေသနာယ ဧဝ။ ဌပိတဿာတိ ဒေသိတဿ။ ဒေသနာ ဟိ ဒေသေတဗ္ဗမတ္ထံ ဝိနေယျသန္တာနေသု ဌပနတော နိက္ခိပနတော ဌပနံ၊ နိက္ခေပေါတိ စ ဝုစ္စတိ။

ဂန္ထာရမ္ဘဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

နိဒါနကထာဝဏ္ဏနာ

ပရိနိဗ္ဗာနမေဝ ¶ …ပေ… ဝုတ္တံ။ အဘိန္နသဘာဝမ္ပိ ဟိ အတ္ထံ တဒညဓမ္မတော ဝိသေသာဝဗောဓနတ္ထံ အညံ ဝိယ ကတွာ ဝေါဟရန္တိ ယထာ ‘‘အတ္တနော သဘာဝံ ဓာရေန္တီတိ ဓမ္မာ’’တိ (ဓ။ သ။ အဋ္ဌ။ ၁)။ သာတိ အသင်္ခတာ ဓာတု။ ကရဏဘာဝေန ဝုတ္တာ ယထာဝုတ္တဿ ဥပသမဿ သာဓကတမဘာဝံ သန္ဓာယ။ ဓမ္မဝါဒီ…ပေ… ဒုဗ္ဗလတာ ဝုတ္တာ တထာရူပါယ ပညာယ ဘာဝေ တာဒိသာနံ ပက္ခဘာဝါဘာဝတော။ လဒ္ဓိယာတိ ‘‘အတ္ထိ ပုဂ္ဂလော သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေန၊ ပရိဟာယတိ အရဟာ အရဟတ္တာ’’တိအာဒိလဒ္ဓိယာ။ သုတ္တန္တေဟီတိ ဒေဝတာသံယုတ္တာဒီဟိ။ လိင်္ဂါကပ္ပဘေဒံ ပရတော သယမေဝ ဝက္ခတိ။

ဘိန္ဒိတွာ မူလသင်္ဂဟန္တိ မူလသင်္ဂီတိံ ဝိနာသေတွာ၊ ဘေဒံ ဝါ ကတွာ ယထာ သာ ဌိတာ၊ တတော အညထာ ကတွာ။ သင်္ဂဟိတတော ဝါ အညတြာတိ မူလသင်္ဂီတိယာ သင်္ဂဟိတတော အညတြ။ တေနာဟ ‘‘အသင်္ဂဟိတံ သုတ္တ’’န္တိ။ နီတတ္ထံ ယထာရုတဝသေန ဝိညေယျတ္ထတ္တာ။ နေယျတ္ထံ ဝိပရိဏာမဒုက္ခတာဒိဝသေန နိဒ္ဓါရေတဗ္ဗတ္ထတ္တာ။ တီဟိ ဌာနေဟီတိ ‘‘သူရာ သတိမန္တော ဣဓ ဗြဟ္မစရိယဝါသော’’တိ (အ။ နိ။ ၉။၂၁) ဧဝံ ဝုတ္တေဟိ တီဟိ ကာရဏေဟိ။ အညံ သန္ဓာယ ဘဏိတန္တိ ဧကံ ပဗ္ဗဇ္ဇာသင်္ခါတံ ဗြဟ္မစရိယဝါသံ သန္ဓာယ ဘဏိတံ။ အညံ အတ္ထံ ဌပယိံသူတိ သဗ္ဗဿပိ ဗြဟ္မစရိယဝါသဿ ဝသေန ‘‘နတ္ထိ ဒေဝေသု ဗြဟ္မစရိယဝါသော’’တိအာဒိကံ (ကထာ။ ၂၆၉) အညံ အတ္ထံ ဌပယိံသု။ သုတ္တဉ္စ အညံ သန္ဓာယ ဘဏိတံ တတော အညံ သန္ဓာယ ဘဏိတံ ကတွာ ¶ ဌပယိံသု၊ တဿ အတ္ထဉ္စ အညံ ဌပယိံသူတိ ဧဝမေတ္ထ ယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ သုညတာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အနိစ္စတာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ။

ဂမ္ဘီရံ ဧကဒေသံ မဟာပဒေသပရိဝါရာဒိံ။ ဧကစ္စေ သကလံ အဘိဓမ္မံ ဝိဿဇ္ဇိံသု ဆဍ္ဍယိံသု သေယျထာပိ သုတ္တန္တိကာ။ တေ ဟိ တံ န ဇိနဝစနန္တိ ဝဒန္တိ။ ကထာဝတ္ထုဿ သဝိဝါဒတ္တေတိအာဒိ ဟေဋ္ဌာ နိဒါနဋ္ဌကထာယ အာဂတနယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ကေစိ ပန ပုဂ္ဂလပညတ္တိယာပိ သဝိဝါဒတ္တံ မညန္တိ။ ‘‘တတိယသင်္ဂီတိတော ပုဗ္ဗေ ပဝတ္တမာနာနံ ဝသေနာ’’တိ ဣဒံ ကသ္မာ ဝုတ္တံ၊ နနု တတိယသင်္ဂီတိတော ပုဗ္ဗေပိ တံ မာတိကာရူပေန ပဝတ္တတေဝ? နိဒ္ဒေသံ ဝါ သန္ဓာယ တထာ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ အညာနီတိ အညာကာရာနိ အဘိဓမ္မပကရဏာဒီနိ အကရိံသု၊ ပဝတ္တန္တာနိပိ တာနိ အညထာ ကတွာ ပဌိံသူတိ အတ္ထော ¶ ။ မဉ္ဇုသိရီတိ ဣဒံ ကသ္မာ ဝုတ္တံ။ န ဟိ တံ နာမံ ပိဋကတ္တယံ အနုဝတ္တန္တေဟိ ဘိက္ခူဟိ ဂယှတိ? ဣတရေဟိ ဂယှမာနမ္ပိ ဝါ သာသနိကပရိညေဟိ န သာသနာဝစရံ ဂယှတီတိ ကတွာ ဝုတ္တံ။ နိကာယနာမန္တိ မဟာသင်္ဃိကာဒိနိကာယနာမံ၊ ဒုတ္တဂုတ္တာဒိဝဂ္ဂနာမဉ္စ။

သင်္ကန္တိကာနံ ဘေဒေါ သုတ္တဝါဒီတိ သင်္ကန္တိကာနံ အနန္တရေ ဧကော နိကာယဘေဒေါ သုတ္တဝါဒီ နာမ ဘိဇ္ဇိတ္ထ။ သဟာတိ ဧကဇ္ဈံ ကတွာ၊ ဂဏိယမာနာတိ အတ္ထော။

ဥပ္ပန္နေ ဝါဒေ သန္ဓာယာတိ တတိယသင်္ဂီတိကာလေ ဥပ္ပန္နေ ဝါဒေ သန္ဓာယ။ ဥပ္ပဇ္ဇနကေတိ တတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ သဒ္ဓမ္မန္တရဓာနာ ဧတ္ထန္တရေ ဥပ္ပဇ္ဇနကေ။ သုတ္တသဟဿာဟရဏဉ္စေတ္ထ ပရဝါဒဘဉ္ဇနတ္ထဉ္စ သကဝါဒပတိဋ္ဌာပနတ္ထဉ္စ။ သုတ္တေကဒေသောပိ ဟိ ‘‘သုတ္တ’’န္တိ ဝုစ္စတိ သမုဒါယဝေါဟာရဿ အဝယဝေသုပိ ဒိဿနတော ယထာ ‘‘ပဋော ဒဍ္ဎော၊ သမုဒ္ဒေါ ဒိဋ္ဌော’’တိ စ။ တေ ပနေတ္ထ သုတ္တပဒေသာ ‘‘အတ္ထိ ပုဂ္ဂလော အတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော’’တိအာဒိနာ အာဂတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။

နိဒါနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

မဟာဝဂ္ဂေါ

၁။ ပုဂ္ဂလကထာ

၁။ သုဒ္ဓသစ္စိကဋ္ဌော

၁။ အနုလောမပစ္စနီကဝဏ္ဏနာ

၁။ သမ္ဗရာဒီဟိ ¶ ¶ ပကပ္ပိတဝိဇ္ဇာ၊ တထာဘိသင်္ခတာနိ ဩသဓာနိ စ ‘‘မာယာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ၊ ဣဓ ပန မာယာယ အာဟိတဝိသေသာ အဘူတညေယျာကာရာ အဓိပ္ပေတာတိ ဒဿေန္တော ‘‘မာယာယ အမဏိအာဒယော မဏိအာဒိအာကာရေန ဒိဿမာနာ မာယာတိ ဝုတ္တာ’’တိ အာဟ။ သစ္စညေဝ သစ္စိကံ၊ သော ဧဝ အတ္ထော အဝိပရီတဿ ဉာဏဿ ဝိသယဘာဝဋ္ဌေနာတိ သစ္စိကဋ္ဌော။ တေနာဟ ‘‘ဘူတဋ္ဌော’’တိ။ အဝိပရီတဘာဝတော ဧဝ ပရမော ပဓာနော အတ္ထောတိ ပရမတ္ထော၊ ဉာဏဿ ပစ္စက္ခဘူတော ဓမ္မာနံ အနိဒ္ဒိသိတဗ္ဗသဘာဝေါ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဥတ္တမတ္ထော’’တိ။

အတ္ထီတိ ဝစနသာမညေနာတိ ‘‘အတ္ထိ ပုဂ္ဂလော အတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော’’တိအာဒီသု (အ။ နိ။ ၄။၉၆၊ ကထာ။ ၂၂) ‘‘အတ္ထီ’’တိ ပဝတ္တဝစနသာမညေန။ အတ္ထဝိကပ္ပုပပတ္တိယာ ဝစနဝိဃာတော ဆလန္တိ ဝဒန္တိ။ ပတိဋ္ဌံ ပစ္ဆိန္ဒန္တောတိ ဟေတုံ ဒူသေန္တော၊ အဟေတုံ ကရောန္တောတိ အတ္ထော။ ဟေတု ဟိ ပဋိညာယ ပတိဋ္ဌာပနတော ပတိဋ္ဌာ၊ တံ ပန ဟေတုံ အတ္ထမတ္တတော ဒဿေန္တော ‘‘ယဒိ သစ္စိကဋ္ဌေနာ’’တိအာဒိမာဟ။ ပယောဂတော ပန ဒူသနေန သဒ္ဓိံ ပရတော အာဝိ ဘဝိဿတိ။ ဩကာသံ အဒဒမာနောတိ ယထာနုရူပံ ယုတ္တိံ ဝတ္တုံ အဝသရံ အဒေန္တော။ အထ ဝါ ပတိဋ္ဌံ ပစ္ဆိန္ဒန္တော၊ ပဋိညံ ဧဝ ပရိဝတ္တေန္တောတိ အတ္ထော။ ဥပလဗ္ဘတိ ပုဂ္ဂလောတိ ဟိ သကဝါဒိံ ဥဒ္ဒိဿ ပရဝါဒိနော ပဋိညာဝ ¶ န ယုတ္တာ အပ္ပသိဒ္ဓတ္တာ ဝိသေသိတဗ္ဗဿ။ တေနေဝါဟ ‘‘အနုပလဗ္ဘနေယျတော န တဝ ဝါဒေါ တိဋ္ဌတီတိ နိဝတ္တေန္တော’’တိ။ ရူပဉ္စ ဥပလဗ္ဘတိ…ပေ… ဒဿေတီတိ ဧတေန ပရဝါဒိနာ အဓိပ္ပေတဟေတုနော ဝိပရီတတ္ထသာဓကတ္တံ ဒဿေတိ။

ဥပလဗ္ဘမာနံ နာမ ဟောတီတိ အာကာရတော တံအာကာရဝန္တာနံ အနညတ္တာတိ အဓိပ္ပာယော။ အညထာတိ အာကာရ၊ အာကာရဝန္တာနံ ဘေဒေ။ ဧတိဿာတိ ‘‘တတော သော ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမဋ္ဌေနာ’’တိ ဧဝံ ¶ ဝုတ္တာယ ဒုတိယပုစ္ဆာယ။ ဧသ ဝိသေသောတိ ယော ယထာဝုတ္တော ဒွိန္နံ ပုစ္ဆာနံ ဝိသယဿ သဘာဝါကာရဘေဒေါ၊ ဧသ ဒွိန္နံ ပုစ္ဆာနံ ဝိသေသော။ သဘာဝဓမ္မာနံ သာမညလက္ခဏေန အဘိန္နာနမ္ပိ သလက္ခဏတော ဘေဒေါယေဝါတိ အညဓမ္မဿ အညေနာကာရေန န ကဒါစိပိ ဥပလဗ္ဘော ဘဝေယျ။ ယဒိ သိယာ၊ အညတ္တမေဝ န သိယာတိ ရုပ္ပနာဒိသပစ္စယာဒိအာကာရေန အနုပလဗ္ဘမာနောပိ ပုဂ္ဂလော အတ္တနော ဘူတသဘာဝဋ္ဌေန ဥပလဗ္ဘတေဝါတိ ဝဒန္တံ ပရဝါဒိနံ ပတိ ‘‘ယော သစ္စိကဋ္ဌော’’တိအာဒိ စောဒနာ အနောကာသာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယထာ ပန…ပေ… နိဂ္ဂဟော စ န ကာတဗ္ဗော’’တိ။ တတ္ထ နိဂ္ဂဟောတိ ‘‘အာဇာနာဟိ နိဂ္ဂဟ’’န္တိ ဧဝံ ဝုတ္တနိဂ္ဂဟော၊ ပရာဇယာရောပနေန ပရဝါဒိနော နိဂ္ဂဏှနန္တိ အတ္ထော။

သွာယံ ပန ယသ္မာ တဿ ဝါဒါပရာဓဟေတုကော၊ တသ္မာ တံ ဒဿေတုံ အဋ္ဌကထာယံ ဒေါသာပရာဓပရိယာယေဟိ ဝိဘာဝိတော။ အဝဇာနနဉှေတ္ထ နိဂ္ဂဟဋ္ဌာနံ။ တထာ ဟိ ပဋိညာဟာနိ၊ ပဋိညာန္တရံ၊ ပဋိညာဝိရောဓော၊ ပဋိညာသညာသော၊ ဟေတွန္တရံ၊ အတ္ထန္တရံ၊ နိရတ္ထကံ၊ အဝိညာတတ္ထံ၊ အသမ္ဗန္ဓတ္ထံ၊ အပ္ပတ္တကာလံ၊ ဦနံ၊ အဓိကံ၊ ပုနရုတ္တံ၊ အနနုဘာသနံ၊ အဝိညာတံ၊ အပ္ပဋိဘာ၊ ဝိက္ခေပေါ၊ မတာနုညာ၊ အနုယုဉ္ဇိတဗ္ဗဿ ဥပေက္ခနံ၊ အနနုယုဉ္ဇိတဗ္ဗဿ အနုယောဂေါ၊ အပသိဒ္ဓန္တရံ၊ ဟေတွာဘာသာ စာတိ ဒွါဝီသတိ နိဂ္ဂဟဋ္ဌာနာနိ ဉာယဝါဒိနော ဝဒန္တိ။

တတ္ထ ဝိသဒိသူဒါဟရဏဓမ္မာနုဇာနနံ ပဌမုဒါဟရဏေ ပဋိညာဟာနိ။ ပဋိညာတတ္ထပဋိသေဓေ တဒညတ္ထနိဒ္ဒေသော ပဋိညာန္တရံ။ ပဋိညာဝိရုဒ္ဓဟေတုကိတ္တနံ ပဋိညာဝိရောဓော။ ပဋိညာတတ္ထာပနယနံ ပဋိညာသညာသော။ အဝိသေသဝုတ္တေ ဟေတုမှိ ပဋိသိဒ္ဓေ ဝိသေသဟေတုကထနံ ဟေတွန္တရံ။ အဓိကတတ္ထာနုပယောဂိအတ္ထကထနံ အတ္ထန္တရံ။ မာတိကာပါဌော ဝိယ အတ္ထဟီနံ နိရတ္ထကံ။ တိက္ခတ္တုံ ဝုတ္တမ္ပိ သက္ခိပဋိဝါဒီဟိ အဝိဒိတံ အဝိညာတတ္ထံ။ ပုဗ္ဗာပရဝသေန သမ္ဗန္ဓရဟိတံ အသမ္ဗန္ဓတ္ထံ။ အဝယဝဝိပလ္လာသဝစနံ အပ္ပတ္တကာလံ။ အဝယဝဝိကလံ ဦနံ။ အဓိကဟေတူဒါဟရဏံ အဓိကံ။ ဌပေတွာ ¶ အနုဝါဒံ သဒ္ဒတ္ထာနံ ပုနပ္ပုနံ ဝစနံ အတ္ထာပန္နဝစနဉ္စ ပုနရုတ္တံ။ ပရိသာယ ဝိဒိတဿ တီဟိ ဝုတ္တဿ အပစ္စုဒါဟာရော အနနုဘာသနံ။ ယံ ဝါဒိနာ ¶ ဝုတ္တံ ပရိသာယ ဝိညာတံ ပဋိဝါဒိနာ ဒုဝိညာတံ၊ တံ အဝိညာတံ။ တံဝါဒိနာ ဝတ္တဗ္ဗေ ဝုတ္တေ ပရဝါဒိနော ပဋိဝစနဿ အနုပဋ္ဌာနံ အပ္ပဋိဘာ။ ကိစ္စန္တရပ္ပသင်္ဂေန ကထာဝိစ္ဆိန္ဒနံ ဝိက္ခေပေါ။ အတ္တနော ဒေါသာနုဇာနနေန ပရပက္ခဿ ဒေါသပ္ပသဉ္ဇနံ ပရမတာနုဇာနနံ မတာနုညာ။ နိဂ္ဂဟပ္ပတ္တဿ နိဂ္ဂဏှနံ အနုယုဉ္ဇိတဗ္ဗဿ ဥပေက္ခနံ။ သမ္ပတ္တနိဂ္ဂဟဿ အနိဂ္ဂဟဋ္ဌာနေ စ နိဂ္ဂဏှနံ အနုယုဉ္ဇိတဗ္ဗဿ အနုယောဂေါ။ ဧကံ သိဒ္ဓန္တမနုဇာနိတွာ အနိယမတော တဒညသိဒ္ဓန္တကထာပ္ပသဉ္ဇနံ အပသိဒ္ဓန္တရံ။ အသိဒ္ဓါ အနေကန္တိကာ ဝိရုဒ္ဓါ စ ဟေတွာဘာသာ၊ ဟေတုပတိရူပကာတိ အတ္ထော။ တေသဉ္စ ကထနံ နိဂ္ဂဟဋ္ဌာနန္တိ။

ဣမေသု ဒွါဝီသတိယာ နိဂ္ဂဟဋ္ဌာနေသု ဣဒံ ပဋိညာယ အပနယနတော သယမေဝ ပစ္စက္ခာနတော ပဋိညာသညာသော နာမ နိဂ္ဂဟဋ္ဌာနံ။ တေနေဝါဟ ‘‘အဝဇာနနေနေဝ နိဂ္ဂဟံ ဒဿေတီ’’တိ။ အသိဒ္ဓတ္တာတိ ဧတေန ပစ္စက္ခတော အနုမာနတော စ ပုဂ္ဂလဿ အနုပလဗ္ဘမာဟ။ န ဟိ သော ပစ္စက္ခတော ဥပလဗ္ဘတိ။ ယဒိ ဥပလဗ္ဘေယျ၊ ဝိဝါဒေါ ဧဝ န သိယာ၊ အနုမာနမ္ပိ တာဒိသံ နတ္ထိ၊ ယေန ပုဂ္ဂလံ အနုမိနေယျုံ။ တထာ ဟိ တံ သာသနိကော ပုဂ္ဂလဝါဒီ ဝဒေယျ ‘‘ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ၊ အတ္ထိ ပုဂ္ဂလော’’တိ ဘဂဝတာ ဝုတ္တတ္တာ ရူပဝေဒနာဒိ ဝိယ။ ယဉှိ ဘဂဝတာ ‘‘အတ္ထီ’’တိ ယဒိ ဝုတ္တံ၊ တံ ပရမတ္ထတော အတ္ထိ ယထာ တံ ရူပံ ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရာ ဝိညာဏံ။ ယံ ပန ပရမတ္ထတော နတ္ထိ၊ န တံ ဘဂဝတာ ‘‘အတ္ထီ’’တိ ဝုတ္တံ ယထာ တံ ပကတိဝါဒိအာဒီနံ ပကတိအာဒီတိ၊ တံ မိစ္ဆာ။ ဧတ္ထ ဟိ ယဒိ ဝေါဟာရတော ပုဂ္ဂလဿ အတ္ထိဘာဝေါ အဓိပ္ပေတော၊ သိဒ္ဓံ သာဓနံ၊ အထ ပရမတ္ထတော၊ အသိဒ္ဓါ ဟေတု တထာ အဝုတ္တတ္တာ။ ဝိရုဒ္ဓါ စ တဿ အနိစ္စသင်္ခတပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာဒိဘာဝါသာဓနတော ရူပဝေဒနာဒီသု တထာ ဒိဋ္ဌတ္တာတိအာဒိနာ တဿ အဟေတုကဘာဝဿေဝ ပါကဋဘာဝတော။

ယံ ပန ဗာဟိရကာ ပုထု အညတိတ္ထိယာ ဝဒန္တိ။ အတ္ထေဝ စ ပရမတ္ထတော အတ္တာ ဉာဏာဘိဓာနဿ ပဝတ္တိယာ နိမိတ္တဘာဝတော ရူပါဒိ ဝိယ။ အထ ဝါ အတ္တာတိရိတ္တပဒတ္ထန္တရော ရူပက္ခန္ဓော ခန္ဓသဘာဝတ္တာ ယထာ တံ ဣတရက္ခန္ဓာ။ ယဉှေတ္ထ ပဒတ္ထန္တရံ၊ သော ပုဂ္ဂလောတိ အဓိပ္ပာယော။

ဧတ္ထ ¶ စ ပုရိမဿ ဟေတုနော ပညတ္တိယာ အနေကန္တိကတာ အသိဒ္ဓတာ စ။ န ဟိ အသတော သကဝါဒိနံ ¶ ပတိ ပရမတ္ထတော ဉာဏာဘိဓာနပ္ပဝတ္တိယာ နိမိတ္တဘာဝေါ သိဇ္ဈတိ။ ဝေါဟာရတော စေ၊ တဒသိဒ္ဓသာဓနတာ ရူပါဒိသဘာဝဝိနိမုတ္တရူပေါပိ ပုဂ္ဂလော န ဟောတီတိ ဧဝမာဒိဝိရုဒ္ဓတ္ထတာ။ ပစ္ဆိမဿ ပန ဟေတုနော သာဓေတဗ္ဗတ္ထသာမညပရိဂ္ဂဟေ သိဒ္ဓသာဓနတာ၊ ရူပက္ခန္ဓတော ပဒတ္ထန္တရတော ပရမတ္ထန္တရဘူတဝေဒနာဒိသမ္ဘဝဿ ဣစ္ဆိတတ္တာ စ။ တဗ္ဗိသေသပရိဂ္ဂဟေ စ သကဝါဒိနံ ပတိ ဥဒါဟရဏာဘာဝေါ ပရပရိကပ္ပိတဇီဝပဒတ္ထဝိရဟတော။ ဣတရက္ခန္ဓာနံ ဝေဒနာဒိဝိနိမုတ္တဥဘယသိဒ္ဓဇီဝပဒတ္ထသဟိတောပိ ရူပက္ခန္ဓော န ဟောတိ ဣတရက္ခန္ဓာ ဝိယာတိ ဝိရုဒ္ဓတ္ထတာ စ။

ယံ ပန ကာဏာဒါ ‘‘သုခါဒီနံ နိဿယဘာဝတော’’တိ အနုမာနံ ဝဒန္တိ၊ တေ ဣဒံ ဝတ္တဗ္ဗာ – ကိံ သုခါဒီနံ အတ္တနိ ပဋိဗဒ္ဓံ ယတော သုခါဒိနိဿယတာယ အတ္တာ အနုမီယတိ။ ယဒိ ဥပ္ပာဒေါ၊ ဧဝံ သန္တေ သဗ္ဗေပိ သုခါဒယော ဧကတော ဧဝ ဘဝေယျုံ ကာရဏဿ သန္နိဟိတဘာဝတော အညနိရပေက္ခတော စ။ အထ အညမ္ပိ ကိဉ္စိ ဣန္ဒြိယာဒိကာရဏန္တရမပေက္ခိတဗ္ဗံ၊ တဒေဝ ဟောတု ကာရဏံ၊ ကိမညေန အဒိဋ္ဌသာမတ္ထိယေန ပရိကပ္ပိတေန ပယောဇနံ။ အထ ပန တေသံ အတ္တာဓီနာ ဝုတ္တီတိ ဝဒေယျုံ၊ ဧဝမ္ပိ န သိဇ္ဈတိ ဥဒါဟရဏာဘာဝတော။ န ဟိ ရူပါဒိဝိနိမုတ္တော တာဒိသော ကောစိ သဘာဝဓမ္မော သုခါဒိသန္နိဿယဘူတော အတ္ထိ၊ ယတော အတ္တနော အတ္တတ္ထသိဒ္ဓိယာ ဥဒါဟရဏံ အပဒိသေယျုံ။ ဣမိနာ နယေန အသမာသပဒါဘိဓေယျတ္တာတိအာဒီနမ္ပိ အယုတ္တတ္တာ နိဝါရေတဗ္ဗာ။ တထာ ‘‘အညဿ သစ္စိကဋ္ဌဿ အသိဒ္ဓတ္တာ’’တိ ဣမိနာ စ ပကတိအဏုအာဒီနမ္ပိ ဗာဟိရပရိကပ္ပိတာနံ အသိဒ္ဓတာ ဝုတ္တာဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ကထံ ပန တေသံ အသိဒ္ဓီတိ? ပမာဏေန အနုပလဗ္ဘနတော။ န ဟိ ပစ္စက္ခတော ပကတိ သိဒ္ဓါ ကပိလဿပိ ဣသိနော တဿ အပစ္စက္ခဘာဝဿ ကာပိလေဟိ အနုညာယမာနတ္တာ။

ယံ ပန ‘‘အတ္ထိ ပဓာနံ ဘေဒါနံ အနွယဒဿနတော သကလကလာပမတ္တံ ဝိယာ’’တိ တေ အနုမာနံ ဝဒန္တိ။ ဣမိနာ ဟိ ဘေဒါနံ သတွာဒီနံ ဝိဇ္ဇမာနပဓာနတာ ပဋိညာတာ။ ဧတ္ထ စ ဝုစ္စတေ – သကလာဒီနံ ပဓာနံ တဗ္ဗိဘာဂေဟိ ကိံ အညတ္တံ၊ ဥဒါဟု အနညန္တိ၊ ကိဉ္စေတ္ထ ယဒိ အညတ္တံ၊ သဗ္ဗော လောကော ပဓာနမယောတိ သမယဝိရောဓော သိယာ၊ သဏ္ဌာနဘေဒေန အညတ္ထ ပဋိဇာနနတော ¶ န ဒေါသောတိ စေ? တံ န၊ ဝလယကဋကာဒိသဏ္ဌာနဘေဒေပိ ကနကာဘေဒဒဿနတော။ န ဟိ သဏ္ဌာနံ ဝတ္ထုဘေဒနိမိတ္တံ တဿ အနုပါဒါနတ္တာ။ ယံ ယဿ ဘေဒနိမိတ္တံ၊ န တံ တဿ အနုပါဒါနံ ယထာ သုဝဏ္ဏမတ္တိကာဒိဃဋာဒီနံ သုဝဏ္ဏဃဋော မတ္တိကာဃဋော ကောသေယျပဋော ကပ္ပာသပဋောတိ စ သာဓေတဗ္ဗဓမ္မရဟိတဉ္စ ဥဒါဟရဏံ။ န ဟိ ပဓာနေကကာရဏပုဗ္ဗကတ္တံ သကလာဒီနံ ပကတိဝါဒိနော ¶ သိဒ္ဓံ၊ နာပိ ကာပိလာနံ ကထဉ္စိ အညတ္တာနုဇာနနတော။ အနညတ္တေ ပန ဥဒါဟရဏာဘာဝေါ။ န ဟိ တဒေဝ သာဓေတဗ္ဗံ တဒေဝ စ ဥဒါဟရဏံ ယုတ္တံ၊ အနွယဒဿနမ္ပိ အသိဒ္ဓံ။ န ဟိ တဒေဝ တေန အနွိတံ ယုဇ္ဇတိ။ ပဓာနေန အနွယဒဿနမ္ပိ အသိဒ္ဓံ ပရဝါဒိနောတိ ဂုဏဿ ပဓာနဿ အနနုဇာနနတော။ အထ ယံ ကိဉ္စိ ကာရဏံ ပဓာနံ ‘‘ပဓီယတိ ဧတ္ထ ဖလ’’န္တိ၊ ဧဝမ္ပိ အသိဒ္ဓမေဝ ကာရဏေ ဖလဿ အတ္ထိဘာဝါနနုဇာနနတော၊ ဟေတုနော စ အသိဒ္ဓနိဿယတာပရာဘိမတဘေဒါနနုဇာနနတော။ အထ ဝိသေသေန ကာရဏာယတ္တဝုတ္တိတာ ဖလဿ သာဓီယတိ၊ န ကိဉ္စိ ဝိရုဒ္ဓံ ဓမ္မာနံ ယထာသကံ ပစ္စယေန ပဋိစ္စသမုပ္ပတ္တိယာ ဣစ္ဆိတတ္တာတိ။

အပိစ ပကတိဝါဒိနော ‘‘သတွရဇတမသင်္ခါတာနံ တိဏ္ဏံ ဂုဏာနံ သမဘာဝေါ ပကတိ၊ သာ စ နိစ္စာ သတွာဒိဝိသမသဘာဝတော အနိစ္စတော မဟတာဒိဝိကာရတော အနညာ’’တိ ပဋိဇာနန္တိ။ သာ တေသံ ဝုတ္တပ္ပကာရာ ပကတိ န သိဇ္ဈတိ တတော ဝိရုဒ္ဓသဘာဝတော ဝိကာရတော အနညတ္တာ။ န ဟိ အဿဿ ဝိသာဏံ ဒီဃံ၊ တဉ္စ ရဿတော ဂေါဝိသာဏတော အနညန္တိ ဝုစ္စမာနံ သိဇ္ဈတိ။ ကိဉ္စ ဘိယျော? တိဏ္ဏံ ဧကဘာဝါဘာဝတော။ သတွာဒိဂုဏတ္တယတော ဟိ ပကတိယာ အနညတ္တံ ဣစ္ဆန္တာနံ တေသံ သတွာဒီနမ္ပိ ပကတိယာ အနညတ္တံ အာပဇ္ဇတိ၊ န စ ယုတ္တံ တိဏ္ဏံ ဧကဘာဝေါတိ။ ဧဝမ္ပိ ပကတိ န သိဇ္ဈတိ။ ကထံ? အနေကဒေါသာပတ္တိတော။ ယဒိ ဟိ ဗျတ္တသဘာဝတော ဝိကာရတော အဗျတ္တသဘာဝါ ပကတိ အနညာ၊ ဧဝံ သန္တေ ဟေတုမန္တတာ အနိစ္စတာ အဗျာပိတာ သကိရိယတာ အနေကတာ နိဿိတတာ လိင်္ဂတာ သာဝယဝတာ ပရတန္တြတာတိ ဧဝမာဒယော အနေကေ ဒေါသာ ပကတိယာ အာပဇ္ဇန္တိ၊ န ဇာတိဝိကာရတော အနညာ ပဋိဇာနိတဗ္ဗာ။ တထာ စ သတိ သမယဝိရောဓောတိ ကပ္ပနာမတ္တံ ပကတီတိ အသိဒ္ဓါ သာတိ နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ။

ပကတိယာ ¶ စ အသိဒ္ဓါယ တံနိမိတ္တကဘာဝေန ဝုစ္စမာနာ မဟတာဒယောပိ အသိဒ္ဓါ ဧဝ။ ယထာ စ ပကတိ မဟတာဒယော စ၊ ဧဝံ ဣဿရပဇာပတိပုရိသကာလသဘာဝနိယတိယဒိစ္ဆာဒယောပိ။ ဧတေသု ဟိ ဣဿရော တာဝ န သိဇ္ဈတိ ဥပကာရဿ အဒဿနတော။ သတ္တာနဉှိ ဇာတိယံ မာတာပိတူနံ ဗီဇခေတ္တဘာဝေန ကမ္မဿ ဟီနတာဒိဝိဘာဂကရဏေန၊ တတော ပရဉ္စ ဥတုအာဟာရာနံ ဗြူဟနုပတ္ထမ္ဘနေန၊ ဣန္ဒြိယာနံ ဒဿနာဒိကိစ္စသာဓနေန ဥပကာရော ဒိဿတိ၊ န၊ ဧဝမိဿရဿ။ ဟီနတာဒိဝိဘာဂကရဏမိဿရဿာတိ စေ? တံ န၊ အသိဒ္ဓတ္တာ။ ယထာဝုတ္တော ဥပကာရဝိသေသော ဣဿရနိမ္မိတော၊ န ကမ္မုနာတိ သာဓနီယမေတံ။ ဣတရတြာပိ သမာနမေတန္တိ စေ? န၊ ကမ္မတော ဖလနိယမသိဒ္ဓတ္တာ ¶ ။ သတိ ဟိ ကတူပစိတေ ကမ္မသ္မိံ တတ္ထ ယံ အကုသလံ၊ တတော ဟီနတာ၊ ယံ ကုသလံ၊ တတော ပဏီတတာတိ သိဒ္ဓမေတံ။ ဣဿရဝါဒိနာပိ ဟိ န သက္ကာ ကမ္မံ ပဋိက္ခိပိတုံ။

အပိစေတဿ လောကဝိစိတ္တဿ ဣဿရနိမ္မာနဘာဝေ ဗဟူ ဒေါသာ သမ္ဘဝန္တိ။ ကထံ? ယဒိ သဗ္ဗမိဒံ လောကဝိစိတ္တံ ဣဿရနိမ္မိတံ၊ သဟေဝ ဝစနေန ပဝတ္တိတဗ္ဗံ၊ န ကမေန။ န ဟိ သန္နိဟိတကာရဏာနံ ဖလာနံ ကမေန ဥပ္ပတ္တိ ယုတ္တာ၊ ကာရဏန္တရာပေက္ခာယ ဣဿရဿ သာမတ္ထိယဟာနိ။ စက္ခာဒီနံ စက္ခုဝိညာဏာဒီသု ကာရဏဘာဝေါ န ယုတ္တော။ ကရောတီတိ ဟိ ကာရဏန္တိ။ ဣဿရော ဧဝ စ ကာရကောတိ သဗ္ဗကာရဏာနံ ကာရဏဘာဝဟာနိ။ ယေဟိ ပုထုဝိသေသေဟိ ဣဿရော ပသီဒေယျ၊ တေသဉ္စ သယံကာရတာ အာပဇ္ဇတိ၊ တထာ သဗ္ဗေသံ ဟေတုကာနံ ကာရဏဘာဝေါ။ ယဉ္ဇေတံ နိမ္မာနံ၊ တဉ္စဿ အတ္တဒတ္ထံ ဝါ သိယာ၊ ပရတ္ထံ ဝါ သိယာ။ အတ္တဒတ္ထတာယံ အတ္တနော ဣဿရဘာဝဟာနိ အကတကိစ္စတာယ ဣသိတာဝသိတာဘာဝတော။ တေန ဝါ နိမ္မိတေန ယံ အတ္တနော ကာတဗ္ဗံ၊ တံ ကသ္မာ သယမေဝ န ကရောတိ။ ပရတ္ထတာယံ ပန ပရော နာမေတ္ထ လောကော ဧဝါတိ ကိမတ္ထိယံ တဿ နိရယာဒိရောဂါဒိဝိသာဒိနိမ္မာနံ။ ယာ စဿ ဣဿရတာ၊ သာ သယံကတာ ဝါ သိယာ ပရံကတာ ဝါ အဟေတုကာ ဝါ။ တတ္ထ သယံကတာ စေ၊ တတော ပုဗ္ဗေ အနိဿရဘာဝါပတ္တိ။ ပရံကတာ စေ၊ ပစ္ဆာပိ အနိဿရဘာဝါပတ္တိ သဥတ္တရတာ စ သိယာ။ အဟေတုကာ စေ၊ န ကဿစိ အနိဿရတာတိ ဧဝမိဿရဿပိ အသိဒ္ဓိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။

ယထာ စ ဣဿရော၊ ဧဝံ ပဇာပတိ ပုရိသော စ။ နာမမတ္တမေဝ ဟေတ္ထ ဝိသေသော။ တေဟိ ဝါဒီဟိ ပကပ္ပိတံ ယဒိဒံ ‘‘ပဇာပတိ ပုရိသော’’တိ။ တံနိမိတ္တကံ ¶ ပန လောကပ္ပဝတ္တိံ ဣစ္ဆန္တာနံ ပဇာပတိဝါဒေ ပုရိသဝါဒေ စ ဣဿရဝါဒေ ဝိယ ဒေါသာ အသိဒ္ဓိ စ ဝိဓာတဗ္ဗာ။ ယထာ စေတေ ဣဿရာဒယော၊ ဧဝံ ကာလောပိ အသိဒ္ဓါ လက္ခဏာဘာဝတော။ ပရမတ္ထတော ဟိ ဝိဇ္ဇမာနာနံ ဓမ္မာနံ သဘာဝသင်္ခါတံ လက္ခဏံ ဥပလဗ္ဘတိ။ ယထာ ပထဝိယာ ကထိနတာ၊ န ဧဝံ ကာလဿ၊ တသ္မာ နတ္ထိ ပရမတ္ထတော ကာလောတိ။ ကာလဝါဒီ ပနာဟ ‘‘ဝတ္တနာလက္ခဏော ကာလော’’တိ။ သော ဝတ္တဗ္ဗော ‘‘ကာ ပနာယံ ဝတ္တနာ’’တိ။ သော အာဟ ‘‘သမယမုဟုတ္တာဒီနံ ပဝတ္တီ’’တိ။ တမ္ပိ န၊ ရူပါဒီဟိ အတ္ထန္တရဘာဝေန အနိဒ္ဓါရိတတ္တာ။ ပရမတ္ထတော ဟိ အနိဒ္ဓါရိတသဘာဝဿ ဝတ္တနာလက္ခဏတာယံ သသဝိသာဏာဒီနမ္ပိ တံလက္ခဏတာ အာပဇ္ဇေယျ။

ယံ ပန ဝဒန္တိ ကာဏာဒါ ‘‘အပရသ္မိံ အပရံ ယုဂပဒိ စိရံ ခိပ္ပမိတိ ကာလလိင်္ဂါနီတိ လိင်္ဂသဗ္ဘာဝတော ¶ အတ္ထိ ကာလော’’တိ၊ တံ အယုတ္တံ လိင်္ဂိနော အနုပလဗ္ဘမာနတ္တာ။ သိဒ္ဓသမ္ဗန္ဓေသု ဟိ လိင်္ဂေသု လိင်္ဂမတ္တဂ္ဂဟဏေန လိင်္ဂိနိ အဝဗောဓော ဘဝေယျ။ န စ ကေနစိ အဝိပရီတစေတသာ တေန လိင်္ဂေန သဟ ကဒါစိ ကာလသင်္ခါတော လိင်္ဂီ ဂဟိတပုဗ္ဗောတိ။ အတော န ယုတ္တံ ‘‘လိင်္ဂသဗ္ဘာဝတော အတ္ထိ ကာလော’’တိ။ ‘‘အပရသ္မိံ အပရ’’န္တိအာဒိကဿ ဝိသေသဿ နိမိတ္တဘာဝတော ယုတ္တန္တိ စေ? န၊ ပဌမဇာတတာဒိနိမိတ္တကတ္တာ တဿ။ န စ ပဌမဇာတတာဒိ နာမ ကောစိ ဓမ္မော အတ္ထိ အညတြ သမညာမတ္တတောတိ နတ္ထေဝ ပရမတ္ထတော ကာလော။ ကိဉ္စ ဘိယျော၊ ဗဟူနံ ဧကဘာဝါပတ္တိတော။ အတီတာဒိဝိဘာဂေန ဟိ လောကသမညာဝသေန ဗဟူ ကာလဘေဒါ။ တွဉ္စေတံ ဧကံ ဝဒသီတိ ဗဟူနံ ဧကဘာဝါဘာဝတော နတ္ထေဝ ပရမတ္ထတော ကာလော။ တထာ ဧကဿ အနေကဘာဝါပတ္တိတော။ ယော ဟိ အယံ အဇ္ဇ ဝတ္တမာနကာလော၊ သော ဟိယျော အနာဂတော အဟောသိ၊ သွေ အတီတော ဘဝိဿတိ။ ဟိယျော စ ဝတ္တမာနော အဇ္ဇ အတီတော အဟောသိ၊ တထာ သွေ ဝတ္တမာနောပိ အပရဇ္ဇ။ န စေကသဘာဝဿ အနေကသဘာဝတာ ယုတ္တာတိ အသိဒ္ဓါ ပရမတ္ထတော ကာလော။ ဓမ္မပ္ပဝတ္တိံ ပန ဥပါဒါယ ကပ္ပနာမတ္တသိဒ္ဓါယ လောကသမညာယ အတီတာဒိဝိဘာဂတော ဝေါဟရီယတီတိ ဝေါဟာရမတ္တကောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော။

သဘာဝနိယတိယဒိစ္ဆာဒယောပိ အသိဒ္ဓါ။ ကိံ ကာရဏာ? လက္ခဏာဘာဝါ။ န ဟိ သဘာဝတော နိယတိယဒိစ္ဆာ သမ္ဘဝတိ။ အညထာ ဧဝံဝိဓော ကောစိ ¶ ဘာဝေါ အတ္ထိ စေ၊ တေသံ သဘာဝသင်္ခါတေန လက္ခဏေန ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ပတိဋ္ဌာပကဟေတုနာ စ န စတ္ထိ။ ကေဝလံ ပနေတေ ဝါဒါ ဝိမဒ္ဒိယမာနာ အဟေတုဝါဒေ ဧဝ တိဋ္ဌန္တိ၊ န စာဟေတုကံ လောကဝိစိတ္တံ ဝိသေသာဘာဝပ္ပသင်္ဂတော။ အဟေတုကဘာဝေ ဟိ ပဝတ္တိယာ ယွာယံ နရသုရနိရယတိရစ္ဆာနာဒီသု ဣန္ဒြိယာဒီနံ ဝိသေသော၊ တဿ အဘာဝေါ အာပဇ္ဇတိ၊ န စာယံ ပဏ္ဍိတေဟိ ဣစ္ဆိတော။ ကိဉ္စ? ဒိဋ္ဌဘာဝတော။ ဒိဋ္ဌာ ဟိ စက္ခာဒိတော စက္ခုဝိညာဏာဒီနံ ဗီဇာဒိတော အင်္ကုရာဒီနံ ပဝတ္တိ၊ တသ္မာပိ ဟေတုတောဝါယံ ပဝတ္တိ။ တထာ ပုရေ ပစ္ဆာ စ အဘာဝတော။ ယတော ယတော ဟိ ပစ္စယသာမဂ္ဂိတော ယံ ယံ ဖလံ နိဗ္ဗတ္တတိ၊ တတော ပုဗ္ဗေ ပစ္ဆာ စ န တဿ နိဗ္ဗတ္တိ သမ္ဘဝတိ၊ ကိဉ္စ ဗဟုနာ။ ယဒိ အဟေတုတော ပဝတ္တိ သိယာ၊ အဟေတုကာ ပဝတ္တီတိ ဣမာပိ ဝါစာ ယထာသကပစ္စယသမဝါယတော ပုရေ ပစ္ဆာ စ ဘဝေယျုံ၊ န စ ဘဝန္တိ အလဒ္ဓပ္ပစ္စယတ္တာ၊ မဇ္ဈေ ဧဝ စ ဘဝန္တိ လဒ္ဓပ္ပစ္စယတ္တာ။ ဧဝံ သဗ္ဗေပိ သင်္ခတာ ဓမ္မာတိ န သိဇ္ဈတိ အဟေတုဝါဒေါ။ တသ္မိဉ္စ အသိဒ္ဓေ ပဝတ္တိယာ အဟေတုဘာဝေါ ဝိယ အဟေတုပရိယာယဝိသေသဘူတာ သဘာဝနိယတိယဒိစ္ဆာဒယောပိ အသိဒ္ဓါ ဧဝ ဟောန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။

ယံ ပန ကာဏာဒါ ‘‘ပရမာဏဝေါ နိစ္စာ၊ တေဟိ ဒွိအဏုကာဒိဖလံ နိဗ္ဗတ္တတိ၊ တဉ္စ အနိစ္စံ ¶ ၊ တဿ ဝသေနေတံ လောကဝိစိတ္တ’’န္တိ ဝဒန္တိ၊ တမ္ပိ မိစ္ဆာပရိကပ္ပမတ္တံ။ န ဟိ ပရမာဏဝေါ နာမ သန္တိ အညတြ ဘူတသင်္ဃာတာ။ သော ပန အနိစ္စောဝ၊ န စ နိစ္စတော အနိစ္စဿ နိဗ္ဗတ္တိ ယုတ္တာ တဿ ကာရဏဘာဝါနုပပတ္တိတော တထာ အဒဿနတော စ။ ယဒိ စ သော ကဿစိ ကာရဏဘာဝံ ဂစ္ဆေယျ၊ အနိစ္စော ဧဝ သိယာ ဝိကာရာပတ္တိတော။ န စာယံ သမ္ဘဝေါ အတ္ထိ၊ ယံ ဝိကာရံ အနာပဇ္ဇန္တမေဝ ကာရဏံ ဖလံ နိဗ္ဗတ္တေယျာတိ။ ဝိကာရဉ္စေ အာပဇ္ဇတိ၊ ကုတဿ နိစ္စတာဝကာသော၊ တသ္မာ ဝုတ္တပ္ပကာရာ ပရမာဏဝေါ သတ္တာ အနိစ္စာ၊ အညေပိ နိစ္စာဒိဘာဝေန ဗာဟိရကေဟိ ပရိကပ္ပိတာ အသိဒ္ဓါ ဧဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဓမ္မပ္ပဘေဒတော ပန အညဿ သစ္စိကဋ္ဌဿ အသိဒ္ဓတ္တာ’’တိ။

ဧတ္ထာဟ ‘‘ယဒိ ပရမတ္ထတော ပုဂ္ဂလော န ဥပလဗ္ဘတိ၊ ဧဝံ ပန ပုဂ္ဂလေ အနုပလဗ္ဘမာနေ အထ ကသ္မာ ဘဂဝါ ‘အတ္ထိ ပုဂ္ဂလော အတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော’တိ (အ။ နိ။ ၄။၉၅၊ ကထာ။ ၂၂)၊ ‘စတ္တာရောမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’န္တိ ¶ (အ။ နိ။ ၄။၉၅၊ ကထာ။ ၂၂) စ တတ္ထ တတ္ထ ပုဂ္ဂလဿ အတ္ထိဘာဝံ ပဝေဒေသီ’’တိ။ ဝိနေယျဇ္ဈာသယဝသေန။ တထာ တထာ ဝိနေတဗ္ဗာနဉှိ ပုဂ္ဂလာနံ အဇ္ဈာသယဝသေန ဝိနေယျဒမနကုသလော သတ္ထာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော လောကသမညာနုရူပံ တတ္ထ တတ္ထ ပုဂ္ဂလဂ္ဂဟဏံ ကရောတိ၊ န ပရမတ္ထတော ပုဂ္ဂလဿ အတ္ထိဘာဝတော။

အပိစ အဋ္ဌဟိ ကာရဏေဟိ ဘဂဝါ ပုဂ္ဂလကထံ ကထေတိ ဟိရောတ္တပ္ပဒီပနတ္ထံ၊ ကမ္မဿကတာဒီပနတ္ထံ၊ ပစ္စတ္တပုရိသကာရဒီပနတ္ထံ၊ အာနန္တရိယဒီပနတ္ထံ၊ ဗြဟ္မဝိဟာရဒီပနတ္ထံ၊ ပုဗ္ဗေနိဝါသဒီပနတ္ထံ၊ ဒက္ခိဏာဝိသုဒ္ဓိဒီပနတ္ထံ၊ လောကသမ္မုတိယာ အပ္ပဟာနတ္ထဉ္စာတိ။ ‘‘ခန္ဓာ ဓာတူ အာယတနာနိ ဟိရီယန္တိ ဩတ္တပ္ပန္တီ’’တိ ဟိ ဝုတ္တေ မဟာဇနော န ဇာနာတိ၊ သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ၊ ပဋိသတ္တု ဝါ ဟောတိ ‘‘ကိမိဒံ ခန္ဓာ ဓာတူ အာယတနာနိ ဟိရီယန္တိ ဩတ္တပ္ပန္တိ နာမာ’’တိ။ ‘‘ဣတ္ထီ ဟိရီယတိ ဩတ္တပ္ပတိ၊ ပုရိသော၊ ခတ္တိယော၊ ဗြာဟ္မဏော’’တိ ပန ဝုတ္တေ ဇာနာတိ၊ န သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ၊ န ပဋိသတ္တု ဟောတိ၊ တသ္မာ ဘဂဝါ ဟိရောတ္တပ္ပဒီပနတ္ထံ ပုဂ္ဂလကထံ ကထေတိ။ ‘‘ခန္ဓာ ကမ္မဿကာ၊ ဓာတုယော အာယတနာနီ’’တိ ဝုတ္တေပိ ဧသေဝ နယော။ တသ္မာ ကမ္မဿကတာဒီပနတ္ထမ္ပိ ပုဂ္ဂလကထံ ကထေတိ။ ‘‘ဝေဠုဝနာဒယော မဟာဝိဟာရာ ခန္ဓေဟိ ကာရာပိတာ၊ ဓာတူဟိ၊ အာယတနေဟီ’’တိ ဝုတ္တေပိ ဧသေဝ နယော။ တထာ ‘‘ခန္ဓာ မာတရံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေန္တိ၊ ပိတရံ၊ အရဟန္တံ၊ ရုဟိရုပ္ပာဒကမ္မံ၊ သင်္ဃဘေဒကမ္မံ ကရောန္တိ၊ ဓာတုယော၊ အာယတနာနီ’’တိ ဝုတ္တေပိ၊ ‘‘ခန္ဓာ မေတ္တာယန္တိ ¶ ၊ ဓာတုယော၊ အာယတနာနီ’’တိ ဝုတ္တေပိ၊ ‘‘ခန္ဓာ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရန္တိ၊ ဓာတုယော၊ အာယတနာနီ’’တိ ဝုတ္တေပိ ဧသေဝ နယော။ တသ္မာ ဘဂဝါ ပစ္စတ္တပုရိသကာရဒီပနတ္ထံ အာနန္တရိယဒီပနတ္ထံ ဗြဟ္မဝိဟာရဒီပနတ္ထံ ပုဗ္ဗေနိဝါသဒီပနတ္ထဉ္စ ပုဂ္ဂလကထံ ကထေတိ။ ‘‘ခန္ဓာ ဒါနံ ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ၊ ဓာတုယော၊ အာယတနာနီ’’တိ ဝုတ္တေပိ မဟာဇနော န ဇာနာတိ၊ သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ၊ ပဋိသတ္တု ဝါ ဟောတိ ‘‘ကိမိဒံ ခန္ဓာ ဓာတူ အာယတနာနိ ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ နာမာ’’တိ။ ‘‘ပုဂ္ဂလော ပဋိဂ္ဂဏှာတီ’’တိ ပန ဝုတ္တေ ဇာနာတိ၊ န သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ၊ န ပဋိသတ္တု ဟောတိ၊ တသ္မာ ဘဂဝါ ဒက္ခိဏာဝိသုဒ္ဓိဒီပနတ္ထံ ပုဂ္ဂလကထံ ကထေတိ။ လောကသမ္မုတိဉ္စ ဗုဒ္ဓါ ဘဂဝန္တော နပ္ပဇဟန္တိ လောကသမညာယ လောကာဘိလာပေ ဌိတာယေဝ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ၊ တသ္မာ ဘဂဝါ လောကသမ္မုတိယာ အပ္ပဟာနတ္ထမ္ပိ ပုဂ္ဂလကထံ ကထေတီတိ ဣမေဟိ အဋ္ဌဟိ ¶ ကာရဏေဟိ ဘဂဝါ ပုဂ္ဂလကထံ ကထေတိ၊ န ပရမတ္ထတော ပုဂ္ဂလဿ အတ္ထိဘာဝတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

ဓမ္မပ္ပဘေဒါကာရေနေဝါတိ ယထာဝုတ္တရူပါဒိဓမ္မပ္ပဘေဒတော အညဿ သစ္စိကဋ္ဌဿ အသိဒ္ဓတ္တာ ရူပါဒိဓမ္မပ္ပဘေဒါကာရေနေဝ ပုဂ္ဂလဿ ဥပလဒ္ဓိယာ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော။ တေန ‘‘ကိံ တဝ ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘမာနော ရုပ္ပနာကာရေန ဥပလဗ္ဘတိ၊ ဥဒါဟု အနုဘဝနသဉ္ဇာနနာဘိသင်္ခရဏဝိဇာနနေသု အညတရာကာရေနာ’’တိ ဒဿေတိ တဗ္ဗိနိမုတ္တဿ သဘာဝဓမ္မဿ လောကေ အဘာဝတော။ အဝိသေသဝိသေသေဟိ ပုဂ္ဂလူပလဗ္ဘဿ ပဋိညာပဋိက္ခေပပက္ခာ အနုဇာနနာဝဇာနနပက္ခာ။ ယဒိပိမေ ဒွေပိ ပက္ခာ အနုလောမပဋိလောမနယေသု လဗ္ဘန္တိ၊ အာဒိတော ပန ပဌမံ ဌပေတွာ ပဝတ္တော ပဌမနယော၊ ဣတရော ဒုတိယန္တိ ဣမံ နေသံ ဝိသေသံ ဒဿေန္တော ‘‘အနုဇာနနာ…ပေ… ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ အာဟ။ ယထာဓိကတာယ လဒ္ဓိယာ အနုလောမနတော စေတ္ထ ပဌမော နယော အနုလောမပက္ခော၊ တဗ္ဗိလောမနတော ဣတရော ပဋိလောမပက္ခောတိ ဝုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ။

တေန ဝတ ရေတိ ဧတ္ထ တေနာတိ ကာရဏဝစနံ။ ယေန ပုဂ္ဂလူပလဗ္ဘော ပတိဋ္ဌပီယတိ၊ တေန ဟေတုနာ။ သွာယံ ဟေတု သာသနိကဿ ဗာဟိရကဿ စ ဝသေန ဟေဋ္ဌာ ဒဿိတော ဧဝ။ ဟေတုပတိရူပကေ စာယံ ဟေတုသမညာ ပရမတ္ထဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ။ ဟေဋ္ဌာ ‘‘အာဇာနာဟိ နိဂ္ဂဟ’’န္တိ နိဂ္ဂဟဿ သညာပနမတ္တံ ကတံ၊ တံ ဣဒါနိ ‘‘ယံ တတ္ထ ဝဒေသီ’’တိအာဒိနာ နိဂမနရူပေန မိစ္ဆာဘာဝဒဿနေန စ ဝိဘာဝိယမာနံ ပါကဋဘာဝကရဏတော အာရောပိတံ ပတိဋ္ဌာပိတံ ဟောတီတိ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘အာရောပိတတ္တာ’’တိ ဝုတ္တံ။

ဧတ္ထ ¶ စ ‘‘ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတီ’’တိ ပဋိညာဝယဝေါ သရူပေနေဝ ဒဿိတော။ ‘‘တေနာ’’တိ ဣမိနာ သာမညတော ဟေတာဝယဝေါ ဒဿိတော။ ယွာယံ ယသ္မာ ပဋိညာဓမ္မော ဟုတွာ သဒိသပက္ခေ ဝိဇ္ဇမာနော၊ ဝိသဒိသပက္ခေ အဝိဇ္ဇမာနောယေဝ ဟေတု လက္ခဏူပပန္နော နာမ ဟောတိ၊ န ဣတရော၊ တသ္မာ ယတ္ထ သော ဝိဇ္ဇတိ န ဝိဇ္ဇတိ စ၊ သော သဒိသာသဒိသဘာဝဘိန္နော ဒုဝိဓော ဒိဋ္ဌန္တာဝယဝေါ။ ယထာ ရူပါဒိ ဥပလဗ္ဘတိ၊ တထာ ပုဂ္ဂလော။ ယထာ စ သသဝိသာဏံ န ဥပလဗ္ဘတိ၊ န တထာ ပုဂ္ဂလောတိ ဥပနယော။ သွာယံ ‘‘ဝတ္တဗ္ဗေ ခေါ ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာ’’တိ ဣမာယ ပါဠိယာ ဒီပိတော၊ ယော အဋ္ဌကထာယံ သဒ္ဓိံ ဟေတုဒါဟရဏေဟိ ‘‘ပါပနာ’’တိ ဝုတ္တော။ နိဂမနံ ပါဠိယံ သရူပေနေဝ အာဂတံ၊ ယာ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ရောပနာ’’တိ ¶ ဝုတ္တာတိ။ ဧဝံ ပေါရာဏေန ဉာယက္ကမေန သာဓနာဝယဝါ နိဒ္ဓါရေတွာ ယောဇေတဗ္ဗာ။

ဣဒါနိ ဝတ္တနေန ပရပက္ခုပလက္ခိတေ ဟေတုဒါဟရဏေ အနွယဗျတိရေကဒဿနဝသေန နိဒ္ဓါရေတွာ သာဓနပယောဂေါ ယောဇေတဗ္ဗော။ ကာရဏံ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ ကိမေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ။ ဟေတုဒါဟရဏေဟိယေဝ ဟိ သပရပက္ခာနံ သာဓနံ ဒူသနံ ဝါ၊ န ပဋိညာယ၊ တဿာ သာဓေတဗ္ဗာဒိဘာဝတော။ တံ ပန ဒွယံ ‘‘တေန ဝတ ရေ’’တိအာဒိပါဠိယာ ဝိဘာဝိတံ။ အဋ္ဌကထာယံ ပါပနာရောပနာသီသေန ဒဿိတံ။ ပဋိညာဌပနာ ပန တေသံ ဝိသယဒဿနံ ကထာယံ တံမူလတာယာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ တေနာဟ ‘‘ယံ ပန ဝက္ခတီ’’တိအာဒိ။ တေနေဝ စ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ဣဒံ အနုလောမ…ပေ… ဧကံ စတုက္ကံ ဝေဒိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝက္ခတိ။ တထာ စာဟ ‘‘ယထာ ပန တတ္ထာ’’တိအာဒိ။ နိဂ္ဂဟောဝ ဝိသုံ ဝုတ္တော၊ န ပဋိကမ္မန္တိ အဓိပ္ပာယော။ ဝိသုံ ဝုတ္တောတိ စ ပါပနာရောပနာဟိ အသမ္မိဿံ ကတွာ ဝိသုံ အင်္ဂဘာဝေန ဝုတ္တော၊ န တဒညတရော ဝိယ တဒန္တောဂဓဘာဝေန ဝုတ္တော၊ နာပိ ဌပနာ ဝိယ အဂဏနုပဂဘာဝေနာတိ အတ္ထော။ ယေ ပနာတိ ပဒကာရေ သန္ဓာယာဟ။ ဒုတိယေ…ပေ… အာပဇ္ဇတိ တတ္ထ နိဂ္ဂဟဿ အယထာဘူတတ္တာ ပဋိကမ္မဿ စ ယထာဘူတဘာဝတောတိ အဓိပ္ပာယော။

၂။ ပရမတ္ထတော ပုဂ္ဂလံ နာနုဇာနာတိ၊ ဝေါဟာရတော ပန အနုဇာနာတီတိ သကဝါဒိမတံ ဇာနန္တေနပိ ပရဝါဒိနာ ဆလဝသေန ဝိဘာဂံ အကတွာ ‘‘ပုဂ္ဂလော နုပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာ’’တိ ပုစ္ဆာယ ကတာယ သကဝါဒီ တတ္ထ အယံ ပုဂ္ဂလဝါဒီ၊ ဣမဿ လဒ္ဓိ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗာတိ ပရမတ္ထသစ္စံ သန္ဓာယာဟ ‘‘အာမန္တာ’’တိ။ ‘‘န ဥပလဗ္ဘတီ’’တိ ဟိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ ပုန ဣတရော သမ္မုတိသစ္စံ သန္ဓာယ ‘‘ယော သစ္စိကဋ္ဌော’’တိအာဒိမာဟ။ တဿတ္ထော – ယော လောကဝေါဟာရသိဒ္ဓါ သစ္စိကဋ္ဌော၊ တတော ဧဝ ကေနစိ အပဋိက္ခိပိတဗ္ဗတော ပရမတ္ထတော တတော သော ပုဂ္ဂလော ¶ နုပလဗ္ဘတီတိ။ ပုန သကဝါဒီ ပုဗ္ဗေ ပရမတ္ထသစ္စဝသေန ပုဂ္ဂလေ ပဋိက္ခိတ္တေ ဣဒါနိ သမ္မုတိသစ္စဝသေနာယံ ပုစ္ဆာတိ မန္တွာ တံ အပ္ပဋိက္ခိပန္တော ‘‘န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ’’တိ အာဟ။ တေနာဟ ‘‘အတ္တနာ အဓိပ္ပေတံ သစ္စိကဋ္ဌမေဝါတိ သမ္မုတိသစ္စံ သန္ဓာယာတိ အဓိပ္ပာယော’’တိ ¶ ။ ဧဝမဝဋ္ဌိတေ ‘‘ယဒိ ပရဝါဒိနာ…ပေ… နာရဘိတဗ္ဗာ’’တိ ဣဒံ န ဝတ္တဗ္ဗံ ပဌမပုစ္ဆာယ ပရမတ္ထသစ္စဿ သစ္စိကဋ္ဌောတိ အဓိပ္ပေတတ္တာ။ ‘‘အထ သကဝါဒိနာ…ပေ… အာပဇ္ဇတီ’’တိ ဣဒမ္ပိ န ဝတ္တဗ္ဗံ ဒုတိယပုစ္ဆာယ သမ္မုတိသစ္စဿ သစ္စိကဋ္ဌောတိ အဓိပ္ပေတတ္တာ။

ယဒိ ဥဘယံ အဓိပ္ပေတန္တိ ဣဒံ ယဒိ ပဌမပုစ္ဆံ သန္ဓာယ၊ တဒယုတ္တံ တဿာ ပရမတ္ထသစ္စဿေဝ ဝသေန ပဝတ္တတ္တာ။ အထ ဒုတိယပုစ္ဆံ သန္ဓာယ၊ တဿာ သမ္မုတိသစ္စဝသေန ပဌမတ္ထံ ဝတွာ ပုန မိဿကဝသေန ဝတ္တုံ ‘‘သမ္မုတိသစ္စပရမတ္ထသစ္စာနိ ဝါ ဧကတော ကတွာပိ ဧဝမာဟာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ တမ္ပိ န ဝတ္တဗ္ဗမေဝ။ ဒွေပိ သစ္စာနီတိ သမ္မုတိပရမတ္ထသစ္စာနိ။ တေသု ပရမတ္ထသစ္စဿေဝ နိပ္ပရိယာယေန သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထဘာဝေါ၊ ဣတရဿ ဥပစာရေန။ တထာ စ ဝုတ္တံ ‘‘မာယာ မရီစိ…ပေ… ဥတ္တမဋ္ဌော’’တိ။ တသ္မာ သမ္မုတိသစ္စဝသေန ဥပလဒ္ဓိံ ဣစ္ဆန္တေနပိ ပရမတ္ထသစ္စဝသေန အနိစ္ဆနတော ‘‘ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာ’’တိအာဒိနာ အနုယောဂေါ ယုတ္တော။ ‘‘ပဓာနပ္ပဓာနေသု ပဓာနေ ကိစ္စသိဒ္ဓီ’’တိ ဧတေနေဝ ‘‘န စ သစ္စိကဋ္ဌေကဒေသေန အနုယောဂေါ’’တိအာဒိ နိဝတ္တိတဉ္စ ဟောတိ သစ္စိကဋ္ဌေကဒေသဘာဝဿေဝ အသိဒ္ဓတ္တာ။ နာဿ ပရမတ္ထသစ္စတာ အနုယုဉ္ဇိတဗ္ဗာတိ အဿ သစ္စိကဋ္ဌဿ ပရမတ္ထသစ္စတာ ပရဝါဒိနာ န အနုယုဉ္ဇိတဗ္ဗာ ‘‘ပုဂ္ဂလော နုပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာ’’တိ သကဝါဒိနောပိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထတော တဿ ဣစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာတိ အဓိပ္ပာယော။ ဝေါဟရိတသစ္စိကဋ္ဌဿ အတ္တနာ အဓိပ္ပေတသစ္စိကဋ္ဌတာပိ ယုတ္တာ တဿ တေန အဓိပ္ပေတတ္တာ။ သွာယမတ္ထော ဟေဋ္ဌာ ဒဿိတောယေဝ။ ဝုတ္တနယောဝ ဒေါသောတိ ‘‘ဒွေပိ သစ္စာနီ’’တိအာဒိနာ အနန္တရမေဝ ဝုတ္တံ သန္ဓာယာဟ။ တဿ ပန အဒေါသဘာဝေါ ဒဿိတောယေဝ။ အထ န ဣတိ အထ န ဘူတသဘာဝတ္ထေန ဥပလဗ္ဘေယျာတိ ယောဇနာ။ ဝတ္တဗ္ဗောတိ ယဒေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တံ ‘‘ယော လောကဝေါဟာရသိဒ္ဓါ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တမေဝ၊ တသ္မာ ဧတ္ထ ‘‘ပရမတ္ထတော ပုဂ္ဂလံ နာနုဇာနာတီ’’တိအာဒိနာ အဓိပ္ပာယမဂ္ဂနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

အနုညေယျမေတံ သိယာတိ ဧတံ အနုပလဗ္ဘနံ ပဌမပုစ္ဆာယံ ဝိယ ဒုတိယပုစ္ဆာယမ္ပိ အနုဇာနိတဗ္ဗံ သိယာ။ န ဝါ ကိဉ္စိ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ အထ ဝါ ကိဉ္စိ န ဝတ္တဗ္ဗံ ဌပနီယတ္တာ ပဉှဿ။ တထာ ဟိဿ ဌပနီယာကာရံ ဒဿေန္တော ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ။ ဧတ္ထ စ ကာမံ သစ္စဒွယာကာရေန ¶ ပုဂ္ဂလော နုပလဗ္ဘတိ၊ သမ္မုတိယာကာရေန ပန နုပလဗ္ဘတီတိ ဥပလဗ္ဘနဘာဝဿ ဝသေန ပဋိက္ခေပေါ ကတောတိ အယမေတ္ထ အဓိပ္ပာယော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ အနုညာတံ ပဋိက္ခိတ္တဉ္စာတိ ¶ ပဌမပုစ္ဆာယံ အနုညာတံ၊ ဒုတိယပုစ္ဆာယံ ပဋိက္ခိတ္တံ။ ဧတံ ဆလဝါဒံ နိဿာယာတိ ဧတံ ဧကံယေဝ ဝတ္ထုံ ဥဒ္ဒိဿ အနုဇာနနပဋိက္ခိပနာကာရံ ဆလဝစနံ နိဿာယ။ တွံ နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ သမ္ဘဝန္တဿ သာမညေနာတိ နိဂ္ဂဟဋ္ဌာနဘာဝေန သမ္ဘဝန္တဿ အနုလောမနယေန အနုဇာနနပဋိက္ခေပဿ သမာနဘာဝေန။ အသမ္ဘဝန္တဿ ကပ္ပနန္တိ ပစ္စနီကနယေန တဿ နိဂ္ဂဟဋ္ဌာနဘာဝေန အသမ္ဘဝန္တဿ တထာ ကပ္ပနံ သံဝိဓာနံ ဆလဝါဒေါ ဘဝိတုံ အရဟတိ။ ‘‘အတ္ထဝိကပ္ပုပပတ္တိယာ ဝစနဝိဃာတော ဆလ’’န္တိ ဝုတ္တောဝါယမတ္ထော။ တေနာတိ ယထာဝုတ္တကပ္ပနံ ဆလဝါဒေါတိ ဝုတ္တတ္တာ။ ဝစနသာမညမတ္တံ ကပ္ပိတံ ဆလံ ဝဒတိ ဧတေနာတိ ဆလဝါဒေါ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဆလဝါဒဿ ကာရဏတ္တာ ဆလဝါဒေါ’’တိ။ ဝစနသာမညမတ္တံ အတ္ထဘူတံ တဒတ္ထံ ဆလဝါဒံ နိဿာယ။ ‘‘ဝိစာရေတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ ကိမေတ္ထ ဝိစာရေတဗ္ဗံ။ ယဒိပိ ပက္ခဿ ဌပနာမူလကံ အနုဇာနနာဝဇာနနာနံ မိစ္ဆာဘာဝဒဿနံ တဗ္ဗိသယတ္တာ၊ ပါပနာရောပနာဟိ ဧဝ ပန သော ဝိဘာဝီယတိ၊ န ဌပနာယာတိ ပါကဋောယမတ္ထော။

၄-၅။ တေနာတိ သကဝါဒိနာ။ တေန နိယာမေနာတိ ယေန နိယာမေန သကဝါဒိနာ စတူဟိ ပါပနာရောပနာဟိဿ နိဂ္ဂဟော ကတော၊ တေန နိယာမေန နယေန။ သော နိဂ္ဂဟော ဒုက္ကဋော အနိဂ္ဂဟောယေဝါတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အနိဂ္ဂဟဘာဝဿ ဝါ ဥပဂမိတတ္တာ’’တိ၊ ပါပိတတ္တာတိ အတ္ထော။ ဧဝမေဝါတိ ယထာ ‘‘တယာ မမ ကတော နိဂ္ဂဟော’’တိအာဒိနာ အနိဂ္ဂဟဘာဝူပနယော ဝုတ္တော၊ ဧဝမေဝ။ ဧတဿာတိ ‘‘တေန ဟီ’’တိအာဒိနာ ဣမာယ ပါဠိယာ ဝုတ္တဿ။

အနုလောမပစ္စနီကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၂။ ပစ္စနီကာနုလောမဝဏ္ဏနာ

၇-၁၀။ အညေနာတိ သမ္မုတိသစ္စဘူတေန။ ပရဿာတိ သကဝါဒိနော။ သော ဟိ ပရဝါဒိနာ ပရော နာမ ဟောတိ။ ပဋိညာပဋိက္ခေပါနံ ဘိန္နဝိသယတ္တာ ‘‘အဝိရောဓိတတ္တာ’’တိ ဝုတ္တံ။ အဘိန္နာဓိကရဏံ ¶ ဝိယ ဟိ အဘိန္နဝိသယမေဝ ဝိရုဒ္ဓံ နာမ သိယာ၊ န ဣတရန္တိ အဓိပ္ပာယော။ တမေဝတ္ထံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘န ဟိ…ပေ… အာပဇ္ဇတီ’’တိ အာဟ။ ယဒိ ဧဝံ ကထမိဒံ နိဂ္ဂဟဋ္ဌာနံ ဇာတန္တိ အာဟ ‘‘အတ္တနော ¶ ပနာ’’တိအာဒိ။ တေန ပဋိညာန္တရံ နာမ အညမေဝေတံ နိဂ္ဂဟဋ္ဌာနန္တိ ဒဿေတိ။

ပစ္စနီကာနုလောမဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

သုဒ္ဓသစ္စိကဋ္ဌဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၂။ ဩကာသသစ္စိကဋ္ဌော

၁။ အနုလောမပစ္စနီကဝဏ္ဏနာ

၁၁။ သာမညေန ဝုတ္တံ ဝိသေသနိဝိဋ္ဌံ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗသ္မိံ သရီရေတိ အယမတ္ထော’’တိ။ သာမညဇောတနာ ဟိ ဝိသေသေ အဝတိဋ္ဌတီတိ ဝိသေသတ္ထိနာ ဝိသေသော အနုပယုဇ္ဇိတဗ္ဗောတိ။ ဧတေနာတိ ဒေသဝသေန သဗ္ဗတ္ထ ပဋိက္ခေပဝစနေန။

၃။ ကာလသစ္စိကဋ္ဌော

၁။ အနုလောမပစ္စနီကဝဏ္ဏနာ

၁၂။ မဇ္ဈိမဇာတိကာလေတိ ပစ္စုပ္ပန္နတ္တဘာဝကာလေ။ အတ္တဘာဝေါ ဟိ ဣဓ ‘‘ဇာတီ’’တိ အဓိပ္ပေတော။ တတော အတီတော ပုရိမဇာတိကာလော၊ အနာဂတော ပစ္ဆိမဇာတိကာလော။ ဣမေသု တီသူတိ သဗ္ဗတ္ထ၊ သဗ္ဗဒါ၊ သဗ္ဗေသူတိ ဣမေသု တီသု နယေသု။ ပါဌဿ သံခိတ္တတာ သုဝိညေယျာတိ တံ ဌပေတွာ အတ္ထဿ သဒိသတံ ဝိဘာဝေန္တော ‘‘ဣဓာပိ ဟိ…ပေ… ယောဇေတဗ္ဗ’’န္တိ အာဟ။ ဧတ္ထာပိ ‘‘န ကေနစိ သဘာဝေန ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတီ’’တိ အယမတ္ထော ဝုတ္တော ဟောတိ။ န ဟိ ကေနစိ သဘာဝေန ဥပလဗ္ဘမာနဿ သကလေကဒေသဝိနိမုတ္တော ပဝတ္တိကာလော နာမ အတ္ထီတိ။

၄။ အဝယဝသစ္စိကဋ္ဌော

၁။ အနုလောမပစ္စနီကဝဏ္ဏနာ

၁၃။ တတိယနယေ ¶ န သဗ္ဗေကဓမ္မဝိနိမုတ္တံ ပဝတ္တိဋ္ဌာနံ နာမ အတ္ထီတိ ယောဇေတဗ္ဗံ။

ဩကာသာဒိသစ္စိကဋ္ဌော

၂။ ပစ္စနီကာနုလောမဝဏ္ဏနာ

၁၄။ အနုလောမပဉ္စကဿာတိအာဒိမှိ ¶ အဋ္ဌကထာဝစနေ။ ပုန တတ္ထာတိ ယထာဝုတ္တေ အဋ္ဌကထာဝစနေ၊ တေသု ဝါ အနုလောမပဉ္စကပစ္စနီကေသု။ သဗ္ဗတ္ထ ပုဂ္ဂလော နုပလဗ္ဘတီတိအာဒိကဿ ပါဌပ္ပဒေသဿ အတ္ထော ‘‘သရီရံ သန္ဓာယာ’’တိအာဒိနာ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗော အတ္ထော။ ပဋိကမ္မာဒိပါဠိန္တိ ပဋိကမ္မနိဂ္ဂဟဥပနယနနိဂမနပါဠိံ။ တီသု မုခေသူတိ ‘‘သဗ္ဗတ္ထာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တေသု တီသု ဝါဒမုခေသု။ ပစ္စနီကဿ ပါဠိ ဝုတ္တာတိ သမ္ဗန္ဓော။ တန္တိ ပါဠိံ။ သင်္ခိပိတွာ အာဂတတ္တာ သရူပေန အဝုတ္တေ။ သုဒ္ဓိက…ပေ… ဝုတ္တံ ဟောတိ တတ္ထ ‘‘သဗ္ဗတ္ထာ’’တိအာဒိနာ သရီရာဒိနော ပရာမသနံ နတ္ထိ၊ ဣဓ အတ္ထီတိ အယမေဝ ဝိသေသော၊ အညံ သမာနန္တိ။

သစ္စိကဋ္ဌဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၅။ သုဒ္ဓိကသံသန္ဒနဝဏ္ဏနာ

၁၇-၂၇။ သစ္စိကဋ္ဌဿ၊ သစ္စိကဋ္ဌေ ဝါ သံသန္ဒနံ သစ္စိကဋ္ဌသံသန္ဒနန္တိ သမာသဒွယံ ဘဝတီတိ ဒဿေန္တော ‘‘သစ္စိကဋ္ဌဿာ’’တိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ သစ္စိကဋ္ဌဿ ပုဂ္ဂလဿာတိ သစ္စိကဋ္ဌသဘာဝဿ ပရမတ္ထတော ဝိဇ္ဇမာနသဘာဝဿ ပုဂ္ဂလဿ။ ရူပါဒီဟိ သဒ္ဓိံ သံသန္ဒနန္တိ သစ္စိကဋ္ဌတာသာမညေန ရူပါဒီဟိ သမီကရဏံ။ သစ္စိကဋ္ဌေတိ သစ္စိကဋ္ဌဟေတု၊ တတ္ထ ဝါ တံ အဓိဋ္ဌာနံ ကတွာ။ ‘‘တုလျယောဂေ သမုစ္စယော’’တိ သမုစ္စယတ္ထတ္တာ ဧဝ စ-ကာရဿ သစ္စိကဋ္ဌေန ဥပလဒ္ဓိသာမညေန ¶ ဣဓ ရူပမာဟဋန္တိ တဿ ဥဒါဟဋဘာဝေါ ယုတ္တောတိ ‘‘ယထာရူပ’’န္တိ နိဒဿနဝသေန အတ္ထော ဝုတ္တော၊ အညထာ ဣဓ ရူပဿ အာဟရဏမေဝ ကိမတ္ထိယံ။ ဧဝံ သေသဓမ္မေသုပိ။ ယာ ပနေတ္ထ အညတ္တပုစ္ဆာ၊ သာပိ နိဒဿနတ္ထံ ဥပဗြူဟေတိ အညတ္တနိဗန္ဓနတ္တာ တဿ။ ဩပမ္မသံသန္ဒနေ ပန နိဒဿနတ္ထော ဂါဟီယတီတိ ဣမသ္မိံ သုဒ္ဓိကသံသန္ဒနေ ကေဝလံ သမုစ္စယဝသေနေဝ အတ္ထဒဿနံ ယုတ္တန္တိ အဓိပ္ပာယော။ ရူပါဒီနိ ဥပါဒါပညတ္တိမတ္တတ္တာ ပုဂ္ဂလဿ သော တေဟိ အညော၊ အနညော စာတိ န ဝတ္တဗ္ဗောတိ အယံ သာသနက္ကမောတိ အာဟ ‘‘ရူပါဒီဟိ…ပေ… သမယော’’တိ။ အနုညာယမာနေတိ တသ္မိံ သမယေ သုတ္တေ စ အပ္ပဋိက္ခိပိယမာနေ။ အယဉ္စ အတ္ထော သာသနိကဿ ပရဝါဒိနော ဝသေန ဝုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

‘‘အာဇာနာဟိ ¶ နိဂ္ဂဟ’’န္တိ ပါဌော ဒိဋ္ဌော ဘဝိဿတိ၊ အညထာ ‘‘ပဋိလောမပဉ္စကာနိ ဒဿိတာနိ၊ ပဋိကမ္မစတုက္ကာဒီနိ သံခိတ္တာနီ’’တိ န သက္ကာ ဝတ္တုန္တိ အဓိပ္ပာယော။ စောဒနာယ ဝိနာ ပရဝါဒိနော ပဋိဇာနာပနံ နတ္ထီတိ ဝုတ္တံ ‘‘ပဋိဇာနာပနတ္ထန္တိ…ပေ… စောဒနတ္ထ’’န္တိ။ စောဒနာပုဗ္ဗကဉှိ တဿ ပဋိဇာနာပနံ။ တေန ဖလဝေါဟာရေန ကာရဏံ ဝုတ္တန္တိ ဒဿေတိ။ အဗျာကတတ္တာတိ အဗျာကရဏီယတ္တာ၊ ဘဂဝတာ ဝါ န ဗျာကတတ္တာ။ ယဒိ ဌပနီယတ္တာ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗန္တိ ဣမသ္မိံ ပစ္စနီကနယေ ဌပနီယတ္တာ ပဉှဿ သကဝါဒိနာ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗံ။ ပရေနပီတိ ပရဝါဒိနာပိ ဌပနီယတ္တာ လဒ္ဓိမေဝ နိဿာယ အနုလောမနယေ ပဋိက္ခေပေါ ကတောတိ အယမေတ္ထ သုဒ္ဓိကသံသန္ဒနာယ အဓိပ္ပာယော ယုတ္တော အနုလောမေပိ ရူပါဒီဟိ အညတ္တစောဒနာယမေဝ ပရဝါဒိနာ ပဋိက္ခေပဿ ကတတ္တာတိ အဓိပ္ပာယော။

သုဒ္ဓိကသံသန္ဒနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၆။ ဩပမ္မသံသန္ဒနဝဏ္ဏနာ

၂၈-၃၆။ ဥပလဒ္ဓိသာမညေန အညတ္တပုစ္ဆာ စာတိ ဣမိနာ ဒွယမ္ပိ ဥဒ္ဓရတိ ဥပလဒ္ဓိသာမညေန အညတ္တပုစ္ဆာ၊ ဥပလဒ္ဓိသာမညေန ပုစ္ဆာ စာတိ။ တတ္ထ ပစ္ဆိမံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ဒွိန္နံ သမာနတာ’’တိအာဒိ။ တဿတ္ထော – ဒွိန္နံ ရူပဝေဒနာနံ ဝိယ ရူပပုဂ္ဂလာနံ သစ္စိကဋ္ဌေန သမာနတာ ¶ တေသံ အညတ္တဿ ကာရဏံ ယုတ္တံ န ဟောတိ။ အထ ခေါ…ပေ… ဥပလဗ္ဘနီယတာတိ ဣဒဉ္စ သံသန္ဒနံ ဝိစာရေတဗ္ဗံ။ အယံ ဟေတ္ထ အဓိပ္ပာယော – ယဒိ သစ္စိကဋ္ဌသာမညေန ရူပပုဂ္ဂလာနံ ဥပလဒ္ဓိသာမညံ ဣစ္ဆိတံ၊ တေနေဝ နေသံ အညတ္တမ္ပိ ဣစ္ဆိတဗ္ဗံ။ အထ ပရမတ္ထဝေါဟာရဘေဒတော တေသံ အညတ္တံ န ဣစ္ဆိတံ၊ တတော ဧဝ ဥပလဒ္ဓိသာမညမ္ပိ န ဣစ္ဆိတဗ္ဗန္တိ။

၃၇-၄၅။ ဥပလဒ္ဓီတိ ပုဂ္ဂလဿ ဥပလဒ္ဓိ ဝိဇ္ဇမာနတာ။ ‘‘ပဋိကမ္မပဉ္စက’’န္တိ ဝိညာယတီတိ ယောဇနာ။

ဩပမ္မသံသန္ဒနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၇။ စတုက္ကနယသံသန္ဒနဝဏ္ဏနာ

၄၆-၅၂။ ဧကဓမ္မတောပီတိ ¶ သတ္တပညာသာယ သစ္စိကဋ္ဌေသု ဧကဓမ္မတောပိ။ ဧတေန တတော သဗ္ဗတောပိ ပုဂ္ဂလဿ အညတ္တာနနုဇာနနံ ဒဿေတိ။ တေနာဟ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘သကလံ ပရမတ္ထသစ္စံ သန္ဓာယာ’’တိ။ ရူပါဒိဧကေကဓမ္မဝသေန နာနုယုဉ္ဇိတဗ္ဗော အဝယဝဗျတိရေကေန သမုဒါယဿ အဘာဝတော။ ယသ္မာ ပန သမုဒါယာဝယဝါ ဘိန္နသဘာဝါ၊ တသ္မာ ‘‘သမုဒါယတော…ပေ… နိဂ္ဂဟာရဟော သိယာ’’တိ ပရဝါဒိနော အာသင်္ကမာဟ။ ဧတံ ဝစနောကာသန္တိ ယဒိပိ သတ္တပညာသဓမ္မသမုဒါယတော ပုဂ္ဂလဿ အညတ္တံ န ဣစ္ဆတိ တဗ္ဗိနိမုတ္တဿ သစ္စိကဋ္ဌဿ အဘာဝတော၊ တဒေကဒေသတော ပနဿ အနညတ္တမ္ပိ န ဣစ္ဆတေဝ။ န ဟိ သမုဒါယော အဝယဝေါ ဟောတီတိ။ တသ္မာ ‘‘တံ ပဋိက္ခိပတော ကိံ နိဂ္ဂဟဋ္ဌာနန္တိ ဝတ္တုံ မာ လဗ္ဘေထာ’’တိ ဒဿေတုံ ‘‘အယဉ္စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ ရူပါဒိဓမ္မပ္ပဘေဒဝိဘာဂမုခေနေဝ အနဝသေသတော ပုဂ္ဂလောတိ ဂဟဏာကာရဒဿနဝသေန ပဝတ္တော ပဌမဝိကပ္ပော၊ ဒုတိယော ပန အဝိဘာဂတော ပရမတ္ထသစ္စဘာဝသာမညေနာတိ အယံ ဣမေသံ ဒွိန္နံ ဝိကပ္ပာနံ ဝိသေသော။ ဣတီတိ ဝုတ္တပ္ပကာရပရာမသနန္တိ အာဟ ‘‘ဧဝ’’န္တိ။

သဘာဝဝိနိဗ္ဘောဂတောတိ သဘာဝေန ဝိနိဗ္ဘုဇ္ဇိတဗ္ဗတော။ သဘာဝဘိန္နော ဟိ ဓမ္မော တဒညဓမ္မတော ဝိနိဗ္ဘောဂံ လဘတိ။ တေနာဟ ‘‘ရူပတော အညသဘာဂတ္တာ’’တိ။ ရူပဝဇ္ဇေတိ ရူပဓမ္မဝဇ္ဇေ ¶ ။ တီသုပီတိ ‘‘ရူပသ္မိံ ပုဂ္ဂလော၊ အညတြ ရူပါ၊ ပုဂ္ဂလသ္မိံ ရူပ’’န္တိ ဣမေသု ဧဝံ ပဝတ္တေသု တီသုပိ အနုယောဂေသု။ သာသနိကော ဧဝါယံ ပုဂ္ဂလဝါဒီတိ ကတွာ အာဟ ‘‘န ဟိ သော သက္ကာယဒိဋ္ဌိံ ဣစ္ဆတီ’’တိ။ ‘‘ရူပဝါ’’တိ ဣမိနာ ရူပေန သကိဉ္စနတာဝ ဉာပီယတိ၊ န ရူပါယတ္တဝုတ္တိတာတိ အာဟ ‘‘အညတြ ရူပါတိ ဧတ္ထ စ ရူပဝါ ပုဂ္ဂလောတိ အယမတ္ထော သင်္ဂဟိတော’’တိ။

စတုက္ကနယသံသန္ဒနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

နိဋ္ဌိတာ စ သံသန္ဒနကထာဝဏ္ဏနာ။

၈။ လက္ခဏယုတ္တိဝဏ္ဏနာ

၅၄။ လက္ခဏယုတ္တိကထာယံ ¶ ‘‘ဆလဝသေန ပန ဝတ္တဗ္ဗံ အာဇာနာဟိ နိဂ္ဂဟ’’န္တိ ပါဌော ဂဟေတဗ္ဗော။

လက္ခဏယုတ္တိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၉။ ဝစနသောဓနဝဏ္ဏနာ

၅၅-၅၉။ ပဒဒွယဿ အတ္ထတော ဧကတ္တေတိ ပဒဒွယဿ ဧကတ္တတ္ထေ သတီတိ အတ္ထော။ ပရိကပ္ပဝစနဉှေတံ ဒေါသဒဿနတ္ထံ ‘‘ဧဝံ သန္တေ အယံ ဒေါသော’’တိ။ တယိဒံ ဧကတ္တံ ဥပလဗ္ဘတိ ဧဝါတိ ပစ္ဆိမပဒါဝဓာရဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ‘‘ကေဟိစိ ပုဂ္ဂလော ကေဟိစိ န ပုဂ္ဂလော’’တိ ဗျဘိစာရဒဿနတော ပရေန န သမ္ပဋိစ္ဆိတန္တိ ကတွာ တမေဝ အသမ္ပဋိစ္ဆိတတ္တံ ဝိဘာဝေန္တော ‘‘ပုဂ္ဂလဿ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ အဝိဘဇိတဗ္ဗတန္တိ ‘‘ဥပလဗ္ဘတိ စာ’’တိ ဧဝံ အဝိဘဇိတဗ္ဗတံ။ ဝိဘဇိတဗ္ဗတန္တိ ‘‘ပုဂ္ဂလော စ တဒညဉ္စ ဥပလဗ္ဘတီ’’တိ ဧဝံ ဝိဘဇိတဗ္ဗတံ။ ဧတေန ‘‘ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ ဧဝါ’’တိ ပစ္ဆိမပဒါဝဓာရဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ န ‘‘ပုဂ္ဂလော ဧဝ ဥပလဗ္ဘတီ’’တိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတိ။ တံ ဝိဘာဂန္တိ ယထာဝုတ္တံ ဝိဘဇိတဗ္ဗာဝိဘဇိတဗ္ဗံ ဝိဘာဂံ ဝဒတော သကဝါဒိနော၊ အညဿ ဝါ ကဿစိ။ ဧတဿာတိ ပရဝါဒိနော ¶ ။ ယထာဝုတ္တဝိဘာဂန္တိ ‘‘ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ…ပေ… ကေဟိစိ န ပုဂ္ဂလော’’တိ ဧဝံ ပါဠိယံ ဝုတ္တပ္ပကာရံ ဝိဘာဂံ။ ယထာအာပါဒိတေနာတိ ‘‘ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတီတိ ပဒဒွယဿ အတ္ထတော ဧကတ္တေ’’တိအာဒိနာ အာပါဒိတပ္ပကာရေန။ န ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ယဒိပိ တေန ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ ဧဝ ဝုစ္စတိ၊ ဥပလဗ္ဘတီတိ ပန ပုဂ္ဂလော ဧဝ န ဝုစ္စတိ၊ အထ ခေါ အညောပိ၊ တသ္မာ ယထာဝုတ္တေန ပသင်္ဂေန န ဘဝိတဗ္ဗံ။ တေနာဟ ‘‘မဂ္ဂိတဗ္ဗော ဧတ္ထ အဓိပ္ပာယော’’တိ။

၆၀။ အတ္ထတော ပုဂ္ဂလော နတ္ထီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ အတ္တသုညတာဒဿနေန အနတ္တလက္ခဏဿ ဝိဟိတတ္တာ။

ဝစနသောဓနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၀။ ပညတ္တာနုယောဂဝဏ္ဏနာ

၆၁-၆၆။ ရူပကာယာဝိရဟံ ¶ သန္ဓာယ အာဟ၊ န ရူပတဏှာသဗ္ဘာဝံ။ တထာ သတိ အနေကန္တိကတ္တာ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗမေဝ သိယာ၊ န အနုဇာနိတဗ္ဗန္တိ။ ‘‘အတ္ထိတာယာ’’တိ အာဟာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ကာမီဘာဝဿ အနေကန္တိကတ္တာ ကဿစိ ကာမဓာတူပပန္နဿ ကာမဓာတုယာ အာယတ္တတ္တာဘာဝတော စ ကဒါစိ ဘာဝဿေဝါတိ ယောဇနာ။

၆၇။ ကာယာနုပဿနာယာတိ ကာယာနုပဿနာဒေသနာယ။ သာ ဟိ ကာယကာယာနုပဿီနံ ဝိဘာဂဂ္ဂဟဏဿ ကာရဏဘူတာ၊ ကာယာနုပဿနာ ဧဝ ဝါ။ ဧဝံလဒ္ဓိကတ္တာတိ အညော ကာယော အညော ပုဂ္ဂလောတိ ဧဝံလဒ္ဓိကတ္တာ။ အာဟစ္စ ဘာသိတန္တိ ဌာနကရဏာနိ အာဟန္တွာ ကထိတံ၊ ဘဂဝတာ သာမံ ဒေသိတန္တိ အတ္ထော။

ပညတ္တာနုယောဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၁။ ဂတိအနုယောဂဝဏ္ဏနာ

၆၉-၇၂။ ယာနိဿ ¶ သုတ္တာနိ နိဿာယ လဒ္ဓိ ဥပ္ပန္နာ၊ တေသံ ဒဿနတော ပရတော ‘‘တေန ဟိ ပုဂ္ဂလော သန္ဓာဝတီ’’တိအာဒိနာ ပါဠိ အာဂတာ၊ ပုရတော ပန ‘‘န ဝတ္တဗ္ဗံ ပုဂ္ဂလော သန္ဓာဝတီ’’တိအာဒိနာ၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ဒဿေန္တော…ပေ… ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ။ ဒဿေတွာတိ ဝါ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ ‘‘ယာနိဿ…ပေ… တာနိ ဒဿေတွာ ‘တေန ဟိ ပုဂ္ဂလော သန္ဓာဝတီ’တိအာဒိမာဟာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ အတ္ထော။ ဒဿေန္တောတိ ဝါ ဣဒံ ဒဿနကိရိယာယ န ဝတ္တမာနတာမတ္တဝစနံ၊ အထ ခေါ တဿာ လက္ခဏတ္ထဝစနံ၊ ဟေတုဘာဝဝစနံ ဝါတိ န ကောစိ ဒေါသော။

၉၁။ သော ဝတ္တဗ္ဗောတိ သော ဇီဝသရီရာနံ အနညတာပဇ္ဇနာကာရော ဝတ္တဗ္ဗော၊ နတ္ထီတိ အဓိပ္ပာယော။ ‘‘ရူပီ အတ္တာ’’တိ ဣမိဿာ လဒ္ဓိယာ ဝသေန ‘‘ယေန ရူပသင်္ခါတေန အတ္တနော သဘာဝဘူတေန သရီရေန သဒ္ဓိံ ဂစ္ဆတီ’’တိ ဧဝံ ပန အတ္ထေ သတိ သော အာကာရော ဝုတ္တော ဧဝ ဟောတိ၊ တထာ စ သတိ ‘‘ရူပံ ပုဂ္ဂလောတိ အနနုညာတတ္တာ’’တိ ဧဝမ္ပိ ဝတ္တုံ န သက္ကာ။ ယသ္မာ ပန ‘‘ဣဓ သရီရနိက္ခေပါ’’တိ အနန္တရံ ဝက္ခတိ၊ တသ္မာ ¶ ‘‘သော ဝတ္တဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တံ။ နိရယူပဂဿ ပုဂ္ဂလဿ အန္တရာဘဝံ န ဣစ္ဆတီတိ ဣဒံ ပုရာတနာနံ အန္တရာဘဝဝါဒီနံ ဝသေန ဝုတ္တံ။ အဓုနာတနာ ပန ‘‘ဥဒ္ဓံပါဒေါ တု နာရကော’’တိ ဝဒန္တာ တဿပိ အန္တရာဘဝံ ဣစ္ဆန္တေဝ၊ ကေစိ ပန အသညူပဂါနံ။ အရူပူပဂါနံ ပန သဗ္ဗေပိ န ဣစ္ဆန္တိ။ တတ္ထ ယေ ‘‘သညုပ္ပာဒါ စ ပန တေ ဒေဝါ တမှာ ကာယာ စဝန္တီ’’တိ သုတ္တဿ အတ္ထံ မိစ္ဆာ ဂဟေတွာ စုတူပပါတကာလေသု အသညီနံ သညာ အတ္ထီတိ အန္တရာဘဝတောဝ အသညူပပတ္တိံ ဣစ္ဆန္တိ၊ တဒညေသံ ဝသေန ‘‘သဝေဒနော…ပေ… ပဋိက္ခိပတီ’’တိ ဒဿေန္တော ‘‘ယေ ပနာ’’တိအာဒိမာဟ။ ကေ ပနေဝံ ဣစ္ဆန္တိ? သဗ္ဗတ္ထိဝါဒီသု ဧကစ္စေ။

၉၂။ နေဝသညာနာသညာယတနေတိ နေဝသညာနာသညာယတနေ ဘဝေ၊ အစိတ္တုပ္ပာဒေ ဝါ သညာ အတ္ထီတိ ဣစ္ဆန္တီတိ န ဝတ္တဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ယတော သော သညာဘဝေန အသင်္ဂဟိတော၊ ဘဝန္တရဘာဝေန စ သင်္ဂဟိတော။

၉၃။ ဣန္ဓနုပါဒါနော အဂ္ဂိ ဝိယ ဣန္ဓနေန ရူပါဒိဥပါဒါနော ပုဂ္ဂလော ရူပါဒိနာ ဝိနာ နတ္ထီတိ ဧတ္ထ အယမဓိပ္ပာယဝိဘာဝနာ – ယထာ န ဝိနာ ဣန္ဓနေန အဂ္ဂိ ပညာပီယတိ၊ န စ တံ အညံ ဣန္ဓနတော သက္ကာ ပဋိဇာနိတုံ၊ နာပိ အနညံ။ ယဒိ ဟိ အညံ သိယာ၊ န ဥဏှံ ဣန္ဓနံ ¶ သိယာ၊ အထ အနညံ၊ နိဒဟိတဗ္ဗံယေဝ ဒါဟကံ သိယာ၊ ဧဝံ န ဝိနာ ရူပါဒီဟိ ပုဂ္ဂလော ပညာပီယတိ၊ န စ တေဟိ အညော၊ နာပိ အနညော သဿတုစ္ဆေဒဘာဝပ္ပသင်္ဂတောတိ ပရဝါဒိနော အဓိပ္ပာယော။ တတ္ထ ယဒိ အဂ္ဂိန္ဓနောပမာ လောကဝေါဟာရေန ဝုတ္တာ၊ အပဠိတ္တံ ကဋ္ဌာဒိဣန္ဓနံ နိဒဟိတဗ္ဗဉ္စ၊ ပဠိတ္တံ ဘာသုရုဏှံ အဂ္ဂိဒါဟကဉ္စ၊ တဉ္စ ဩဇဋ္ဌမကရူပံ ပဗန္ဓဝသေန ပဝတ္တံ အနိစ္စံ သင်္ခတံ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နံ။ ယဒိ ဧဝံ ပုဂ္ဂလော ရူပါဒီဟိ အညော အနိစ္စော စ အာပန္နော၊ အထ ပရမတ္ထတော စ၊ တသ္မိံယေဝ ကဋ္ဌာဒိသညိတေ ရူပသင်္ခါတပဠိတ္တေ ယံ ဥသုမံ သော အဂ္ဂိ တံသဟဇာတာနိ တီဏိဘူတာနိ ဣန္ဓနံ။ ဧဝမ္ပိ သိဒ္ဓံ လက္ခဏဘေဒတော အဂ္ဂိန္ဓနာနံ အညတ္တန္တိ အဂ္ဂိ ဝိယ ဣန္ဓနတော ရူပါဒီဟိ အညော ပုဂ္ဂလော အနိစ္စော စ အာပဇ္ဇတီတိ။

ဂတိအနုယောဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၂။ ဥပါဒါပညတ္တာနုယောဂဝဏ္ဏနာ

၉၇။ နီလဂုဏယောဂတော ¶ နီလော၊ နီလော ဧဝ နီလကော၊ တဿ၊ အယံ ပနဿ နီလပညတ္တိ နီလရူပုပါဒါနာတိ အာဟ ‘‘နီလံ…ပေ… ပညတ္တီ’’တိ။ ဧဝံ ပန ပါဌေ ဌိတေ နီလံ ဥပါဒါယ နီလောတိ ကထမယံ ပဒုဒ္ဓါရောတိ အာဟ ‘‘နီလံ ရူပံ…ပေ… ဧတ္ထ ယော ပုဋ္ဌော နီလံ ဥပါဒါယ နီလော’’တိ။ ဧတ္ထာတိ ဧတသ္မိံ ဝစနေ။ တဒါဒီသူတိ ‘‘ပီတံ ရူပံ ဥပါဒါယာ’’တိအာဒိကံ အဋ္ဌကထာယံ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဂဟိတမေဝ တဒတ္ထဒဿနဝသေန ဂဏှာတိ။

၉၈။ ဝုတ္တန္တိ ‘‘မဂ္ဂကုသလော’’တိအာဒီသု ဆေကဋ္ဌံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ကုသလပညတ္တိံ ကုသလဝေါဟာရံ။

၁၁၂။ ပုဗ္ဗပက္ခံ ဒဿေတွာ ဥတ္တရမာဟာတိ ပရဝါဒီ ပုဗ္ဗပက္ခံ ဒဿေတွာ သကဝါဒိဿ ဥတ္တရမာဟ။

၁၁၅။ ‘‘ရူပံ ရူပဝါ’’တိအာဒိနယပ္ပဝတ္တံ ပရဝါဒိဝါဒံ ဘိန္ဒိတုံ ‘‘ယထာ န နိဂဠော နေဂဠိကော’’တိအာဒိနာ ¶ သကဝါဒိဝါဒေါ အာရဒ္ဓါတိ အာဟ ‘‘ယဿ ရူပံ သော ရူပဝါတိ ဥတ္တရပက္ခေ ဝုတ္တံ ဝစနံ ဥဒ္ဓရိတွာ’’တိ။

၁၁၈။ ဝိညာဏနိဿယဘာဝူပဂမနန္တိ စက္ခုဝိညာဏဿ နိဿယဘာဝူပဂမနံ။ တယိဒံ ဝိသေသနံ စက္ခုဿာတိ ဣမိနာဝ သိဒ္ဓန္တိ န ကတံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

ဥပါဒါပညတ္တာနုယောဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၃။ ပုရိသကာရာနုယောဂဝဏ္ဏနာ

၁၂၃။ ကမ္မာနန္တိ ကုသလာကုသလကမ္မာနံ။ တဂ္ဂဟဏေနေဝ ဟိ တံတံကိစ္စကရဏီယေ ကိရိယာနမ္ပိ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ နိပ္ဖာဒကပ္ပယောဇကဘာဝေနာတိ ကာရကကာရာပကဘာဝေန။

၁၂၅။ ကမ္မကာရကဿ ပုဂ္ဂလဿ ယော အညော ပုဂ္ဂလော ကာရကော။ တေနပီတိ ကာရကကာရကေနပိ။ တဿာတိ ကာရကကာရကဿ။ အညန္တိ အညံ ကမ္မံ။ ဧဝန္တိ ဣမိနာ ဝုတ္တပ္ပကာရေန။ တေဟိ တေဟိ ကာရကေဟိ ပုဂ္ဂလာ ဝိယ အညာနိ ကမ္မာနိ ကရီယန္တီတိ ဒဿေတိ။ တေနာဟ ¶ ‘‘ကမ္မဝဋ္ဋဿ အနုပစ္ဆေဒံ ဝဒန္တီ’’တိ။ ဧဝံ သန္တေ ပုဂ္ဂလဿ ကာရကော၊ ကမ္မဿ ကာရကောတိ အယံ ဝိဘာဂေါ ဣဓ အနာမဋ္ဌော ဟောတိ၊ တထာ စ သတိ ကာရကပရမ္ပရာယ ဝစနံ ဝိရုဇ္ဈေယျာတိ အာဟ ‘‘ပုဂ္ဂလဿ…ပေ… ဝိစာရေတဗ္ဗမေတ’’န္တိ။ တဿ ကာရကန္တိ ပုဂ္ဂလဿ ကာရကံ။ ဣဒဉ္စာတိ န ကေဝလံ ပုဂ္ဂလကာရကဿ ကမ္မကာရကတာပတ္တိယေဝ ဒေါသော၊ အထ ခေါ ဣဒံ ကမ္မကာရကတာယ ကာရကပရမ္ပရာပဇ္ဇနမ္ပိ ဝိစာရေတဗ္ဗံ၊ န ယုဇ္ဇတီတိ အတ္ထော။ ပုဂ္ဂလာနဉှိ ပဋိပါဋိယာ ကာရကဘာဝေါ ကာရကပရမ္ပရာ။

၁၇၀။ ဧကော အန္တောတိ ‘‘ဂါဟော’’တိ သဿတဂါဟသင်္ခါတော အန္တောတိ အတ္ထော။

၁၇၆။ သိယာ အညော၊ သိယာ အနညော၊ သိယာ န ဝတ္တဗ္ဗော ‘‘အညောတိ ဝါ အနညောတိ ဝါ’’တိ ¶ ၊ ဧဝံ ပဝတ္တနိဂဏ္ဌဝါဒသဒိသတ္တာ သော ဧဝ ဧကော နေဝ သော ဟောတိ၊ န အညောတိ လဒ္ဓိမတ္တံ။ တေနာဟ ‘‘ဣဒံ ပန နတ္ထေဝါ’’တိ။ ပရဿ ဣစ္ဆာဝသေနေဝါတိ ပရဝါဒိနော လဒ္ဓိဝသေနေဝ။ ဧကံ အနိစ္ဆန္တဿာတိ ဧကံ ‘‘သော ကရောတိ၊ သော ပဋိသံဝေဒေတီ’’တိ ဂဟဏံ သဿတဒိဋ္ဌိဘယေန ပဋိက္ခိပန္တဿ ဣတရံ ဥစ္ဆေဒဂ္ဂဟဏံ အာပန္နံ။ တဉ္စ ပဋိက္ခိပန္တဿ အညံ မိဿကံ နိစ္စာနိစ္စဂ္ဂဟဏံ၊ ဝိက္ခေပဂ္ဂဟဏဉ္စ အာပန္နံ။ ကာရကဝေဒကိစ္ဆာယ ဌတွာတိ သွေဝ ကာရကော ဝေဒကော စာတိ ဣမသ္မိံ အာဒါယေ ဌတွာ။ တံတံအနိစ္ဆာယာတိ တဿ တဿ ဝါဒဿ အသမ္ပဋိစ္ဆနေန။ အာပန္နဝသေနပီတိ အာပန္နဂါဟဝသေနပိ အယံ အနုယောဂေါ ဝုတ္တောတိ ယောဇနာ။ သဗ္ဗေသံ အာပန္နတ္တာတိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေန သဗ္ဗေသံ ဝိကပ္ပာနံ အနုက္ကမေန အာပန္နတ္တာ နာယမနုယောဂေါ ကတောတိ ယောဇနာ။ ဧကေကဿေဝါတိ တေသု ဝိသုံ ဝိသုံ ဧကေကဿေဝ အာပန္နတ္တာ။ တန္တိဝသေန ပန တေ ဝိကပ္ပာ ဧကဇ္ဈံ ဒဿေတွာတိ အဓိပ္ပာယော။ ဧကတော ယောဇေတဗ္ဗံ စတုန္နမ္ပိ ပဉှာနံ ဧကတော ပုဋ္ဌတ္တာ။

ပုရိသကာရာနုယောဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ကလျာဏဝဂ္ဂေါ နိဋ္ဌိတော။

၁၄။ အဘိညာနုယောဂဝဏ္ဏနာ

၁၉၃။ ဝိကုဗ္ဗတီတိ ¶ ဧတ္ထ ဣတိ-သဒ္ဒေါ အာဒိအတ္ထော၊ ပကာရတ္ထော ဝါ။ တေန ‘‘ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ သဒ္ဒံ သုဏာတီ’’တိအာဒိကံ သင်္ဂဏှာတိ။ အဘိညာနုယောဂေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ တဒဘိညာဝတောတိ အာသဝက္ခယာဘိညာဝတော။ အရဟတော သာဓနန္တိ အရဟတော သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေန ပုဂ္ဂလတ္တာဘာဝသာဓနံ။ တဗ္ဘာဝဿာတိ အရဟတ္တဿ။ အရဟတ္တဓာရာနဉှိ ခန္ဓာ နာမ ပုဂ္ဂလတ္တံ တဿပိ ဟောတီတိ။

အဘိညာနုယောဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၅-၁၈။ ဉာတကာနုယောဂါဒိဝဏ္ဏနာ

၂၀၉။ တတိယကောဋိဘူတဿာတိ ¶ တတိယကောဋိသဘာဝဿ သင်္ခတာသင်္ခတဝိနိမုတ္တသဘာဝဿ။ သဘာဝဿာတိ စ သဘာဝဓမ္မဿ။ လဒ္ဓိံ နိဂူဟိတွာတိ ပုဂ္ဂလော နေဝ သင်္ခတော၊ နာသင်္ခတောတိ လဒ္ဓိံ အဝိဘာဝေတွာ။

ဉာတကာနုယောဂါဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၉။ ပဋိဝေဓာနုယောဂါဒိဝဏ္ဏနာ

၂၁၈။ ပဇာနနံ နာမ န ဟောတိ နိဗ္ဗိဒါဒီနံ အပ္ပစ္စယတ္တာ။ ပရိစ္ဆေဒနသမတ္ထတဉ္စ ဒဿေတီတိ သမ္ဗန္ဓော။

၂၂၈။ သဟရူပဘာဝေါ ရူပေန သမင်္ဂိတာ၊ ဝိနာရူပဘာဝေါ တတော ဝိနိဿဋတာတိ တဒုဘယံ ရူပဿ အဗ္ဘန္တရဂမနံ ဗဟိနိက္ခမနဉ္စ ဟောတိ။ တသ္မာ တံ ဒွယံ သဟရူပဘာဝဝိနာရူပဘာဝါနံ လက္ခဏဝစနန္တိ ဝုတ္တံ။

၂၃၇။ ဩဠာရိကောတိ ထူလော။ အာဟိတော အဟံ မာနော ဧတ္ထာတိ အတ္တာ၊ အတ္တဘာဝေါ။ သော ဧဝ ယထာသကံ ကမ္မုနာ ပဋိလဘိတဗ္ဗတော ပဋိလာဘော။ ပဒဒွယေနပိ ကာမာဝစရတ္တဘာဝေါ ကထိတော။ မနောမယော အတ္တပဋိလာဘော ရူပါဝစရတ္တဘာဝေါ။ သော ဟိ ဈာနမနေန နိဗ္ဗတ္တတ္တာ ¶ မနောမယော။ အရူပေါ အတ္တပဋိလာဘောတိ အရူပါဝစရတ္တဘာဝေါ။ သော ဟိ ရူပေန အမိဿိတတ္တာ အရူပေါတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။ ‘‘အတ္တာ’’တိ ပန ဇီဝေ လောကဝေါဟာရော နိရုဠှော၊ အသတိပိ ဇီဝေ တထာနိရုဠှံ လောကဝေါဟာရံ ဂဟေတွာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါပိ ဝေါဟရန္တီတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဣတိ ဣမာ လောကဿ သမညာ၊ ယာဟိ တထာဂတော ဝေါဟရတီ’’တိ ဝတွာ ဣဒါနိ ယထာ ဝေါဟရန္တိ၊ တံ ပကာရံ ဝိဘာဝေန္တော ‘‘အပရာမသ’’န္တိအာဒိမာဟ။

ပစ္စတ္တသာမညလက္ခဏဝသေနာတိ ကက္ခဠဖုသနာဒိသလက္ခဏဝသေန အနိစ္စတာဒိသာမညလက္ခဏဝသေန စ။ ဣမိနာတိ ‘‘ပစ္စတ္တသာမညလက္ခဏဝသေနာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တေန ပရမတ္ထတော ပုဂ္ဂလာဘာဝဝစနေန ¶ ။ ဣတော ပုရိမာတိ တတ္ထ တတ္ထ သကဝါဒိပဋိက္ခေပါဒိဝိဘာဝနဝသေန ပဝတ္တာ ဣတော အတ္ထသံဝဏ္ဏနတော ပုရိမာ။ ဣမိနာတိ ဝါ ‘‘ယထာ ရူပါဒယော ဓမ္မာ’’တိအာဒိနာ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တဝစနေန။ ယထာ စာတိ ဧတ္ထ စ-သဒ္ဒေါ သမုစ္စယတ္ထော။ တေန သမညာနတိဓာဝနံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ။ ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယထာ ပရာမာသော စ န ဟောတိ ဇနပဒနိရုတ္တိယာ အဘိနိဝိသိတဗ္ဗတော၊ ယထာ စ သမညာတိဓာဝနံ န ဟောတိ၊ ဧဝံ ဣတော ပုရိမာ စ အတ္ထဝဏ္ဏနာ ယောဇေတဗ္ဗာ။ သမညာတိဓာဝနေ ဟိ သတိ သဗ္ဗလောကဝေါဟာရူပစ္ဆေဒေါ သိယာတိ။

တသ္မာ သစ္စန္တိ ယသ္မာ တတ္ထ ပရမတ္ထာကာရံ အနာရောပေတွာ သမညံ နာတိဓာဝန္တော ကေဝလံ လောကသမ္မုတိယာဝ ဝေါဟရတိ၊ တသ္မာ သစ္စံ ပရေသံ အဝိသံဝါဒနတော။ တထကာရဏန္တိ တထော အဝိတထော ဓမ္မသဘာဝေါ ကာရဏံ ပဝတ္တိဟေတု ဧတဿာတိ တထကာရဏံ၊ ပရမတ္ထဝစနံ၊ အဝိပရီတဓမ္မသဘာဝဝိသယန္တိ အတ္ထော။ တေနာဟ ‘‘ဓမ္မာနံ တထတာယ ပဝတ္တ’’န္တိ။

ပဋိဝေဓာနုယောဂါဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ပုဂ္ဂလကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၂။ ပရိဟာနိကထာ

၁။ ဝါဒယုတ္တိပရိဟာနိကထာဝဏ္ဏနာ

၂၃၉။ ဣဒံ ¶ ¶ သုတ္တန္တိ ဣဒံ လက္ခဏမတ္တံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ‘‘ပဉ္စိမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မာ သမယဝိမုတ္တဿ ဘိက္ခုနော ပရိဟာနာယ သံဝတ္တန္တီ’’တိ (အ။ နိ။ ၅။၁၄၉-၁၅၀) ဣဒမ္ပိ ဟိ သုတ္တံ အနာဂါမိအာဒီနံယေဝ ပရိဟာနိနိဿယော၊ န အရဟတော။ သမယဝိမုတ္တောတိ အဋ္ဌသမာပတ္တိလာဘိနော သေက္ခဿေတံ နာမံ။ ယထာဟ –

‘‘ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သမယဝိမုတ္တော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ကာလေန ကာလံ သမယေန သမယံ အဋ္ဌ ဝိမောက္ခေ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ၊ ပညာယ စဿ ဒိသွာ ဧကစ္စေ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ။ အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော သမယဝိမုတ္တော’’တိ (ပု။ ပ။ ၁)။

‘‘ပရိဟာနိဓမ္မော’’တိ စ ပုထုဇ္ဇနော စ ဧကစ္စော စ သေက္ခော အဓိပ္ပေတော၊ န အရဟာတိ။ တသ္မာတိ ယသ္မာ ယထာဒဿိတာနိ သုတ္တာနိ အနာဂါမိအာဒီနံ ပရိဟာနိလဒ္ဓိယာ နိဿယော၊ န အရဟတော၊ တသ္မာ။ တံ နိဿာယ တံ အပေက္ခိတွာ ယသ္မာ ‘‘အရဟတောပီ’’တိ ဧတ္ထ အရဟတောပိ ပရိဟာနိ၊ ကော ပန ဝါဒေါ အနာဂါမိအာဒီနန္တိ အယမတ္ထော လဗ္ဘတိ၊ တသ္မာ ပိ-သဒ္ဒသမ္ပိဏ္ဍိတမတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘အရဟတောပိ…ပေ… ယောဇေတဗ္ဗ’’န္တိ အာဟ။ ယသ္မာ ဝါ ကာမဉ္စေတ္ထ ဒုတိယသုတ္တံ သေက္ခဝသေန အာဂတံ၊ ပဌမတတိယသုတ္တာနိ ပန အသေက္ခဝသေနပိ အာဂတာနီတိ တေသံ လဒ္ဓိ၊ တသ္မာ ‘‘အရဟတောပီ’’တိ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ။ တေနာဟ ‘‘ဣဒံ သုတ္တံ အရဟတော’’တိအာဒိ။

တတိယသ္မိန္တိ ‘‘သဗ္ဗေသညေဝ အရဟန္တာနံ ပရိဟာနီ’’တိ ဧတသ္မိံ ပဉှေ။ သော ဟိ ‘‘သဗ္ဗေဝ အရဟန္တော’’တိအာဒိနာ ¶ အာဂတေသု တတိယော ပဉှော။ တေသန္တိ မုဒိန္ဒြိယာနံ။ တတိယသ္မိမ္ပီတိ ပိ-သဒ္ဒေါ ဝုတ္တတ္ထသမုစ္စယော။ တေန ပဌမပဉှံ သမုစ္စိနောတိ ‘‘တတ္ထပိ တိက္ခိန္ဒြိယာ အဓိပ္ပေတာ’’တိ။

သောယေဝ န ပရိဟာယတီတိ သောတာပန္နောယေဝ သောတာပန္နဘာဝတော န ပရိဟာယတီတိ အတ္ထော။ န စေတ္ထ သကဒါဂါမိဘာဝါပတ္တိယာ သောတာပန္နဘာဝါပဂမော ပရိဟာနိ ဟောတိ ဝိသေသာဓိဂမဘာဝတော။ ပတ္တဝိသေသတော ¶ ဟိ ပရိဟာနီတိ။ ဣတရေတိ သကဒါဂါမိအာဒိကာ။ ဥပရိမဂ္ဂတ္ထာယာတိ ဥပရိမဂ္ဂတ္တယပဋိလာဘတ္ထာယ ‘‘နိယတော’’တိ ဝုတ္တမတ္ထံ အဂ္ဂဟေတွာ။

ဝါဒယုတ္တိပရိဟာနိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၂။ အရိယပုဂ္ဂလသံသန္ဒနပရိဟာနိကထာဝဏ္ဏနာ

၂၄၁။ တတောတိ အရဟတ္တတော။ တတ္ထာတိ ဒဿနမဂ္ဂဖလေ။ ဝါယာမေနာတိ ဝိပဿနုဿာဟနေန။ တဒနန္တရန္တိ သောတာပတ္တိဖလာနန္တရံ။ ပဌမံ ဒဿနမဂ္ဂဖလာနန္တရံ အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ၊ တတော ပရိဟီနော ပုန ဝါယမန္တော တဒနန္တရံ န အရဟတ္တံ ပါပုဏာတီတိ ကာ ဧတ္ထ ယုတ္တီတိ အဓိပ္ပာယော။ ပရဝါဒီ နာမ ယုတ္တမ္ပိ ဝဒတိ အယုတ္တမ္ပီတိ ကိံ တဿ ဝါဒေ ယုတ္တိဂဝေသနာယာတိ ပန ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ အပရိဟာနသဘာဝေါ ဘာဝနာမဂ္ဂေါ အရိယမဂ္ဂတ္တာ ဒဿနာဒဿနမဂ္ဂေါ ဝိယ။ န စေတ္ထ အသိဒ္ဓတာသင်္ကာ လောကုတ္တရမဂ္ဂဿ ပရဿပိ အရိယမဂ္ဂဘာဝဿ သိဒ္ဓတ္တာ၊ နာပိ လောကိယမဂ္ဂေန အနေကန္တိကတာ အရိယသဒ္ဒေန ဝိသေသိတတ္တာ။ တထာ န ဝိရုဒ္ဓတာ ဒုတိယမဂ္ဂါဒီနံ ဘာဝနာမဂ္ဂဘာဝဿ ဩဠာရိကကိလေသပ္ပဟာနာဒီနဉ္စ ပရဿပိ အာဂမတော သိဒ္ဓတ္တာ။

အရိယပုဂ္ဂလသံသန္ဒနပရိဟာနိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၃။ သုတ္တသာဓနပရိဟာနိကထာဝဏ္ဏနာ

၂၆၅။ ပုဂ္ဂလပညတ္တိအဋ္ဌကထာယံ ¶ ‘‘ပတ္တိ၊ ဖုသနာ’’တိ စ ပစ္စက္ခတော အဓိဂမော အဓိပ္ပေတောတိ ဝုတ္တံ ‘‘ပတ္တဗ္ဗံ ဝဒတီတိ အာဟ ဖုသနာရဟ’’န္တိ။

၂၆၇။ ကတသန္နိဋ္ဌာနဿာတိ ဣမသ္မိံ သတ္တာဟေ မာသေ ဥတုမှိ အန္တောဝဿေ ဝါ အညံ အာရာဓေဿာမီတိ ကတနိစ္ဆယဿ။

သုတ္တသာဓနပရိဟာနိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ပရိဟာနိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၃။ ဗြဟ္မစရိယကထာ

၁။ သုဒ္ဓဗြဟ္မစရိယကထာဝဏ္ဏနာ

၂၆၉။ ဟေဋ္ဌာပီတိ ¶ ¶ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တိဒေဝေဟိ ဟေဋ္ဌာပိ။ မဂ္ဂဘာဝနမ္ပိ န ဣစ္ဆန္တီတိ ဝိညာယတိ ‘‘ဣဓ ဗြဟ္မစရိယဝါသော’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဒွေပိ ဗြဟ္မစရိယဝါသာ နတ္ထိ ဒေဝေသူတိ ဥပလဒ္ဓိဝသေနာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ။

၂၇၀။ တဿေဝါတိ ပရဝါဒိနော ဧဝ။ ပုဂ္ဂလဝသေနာတိ ‘‘ဂိဟီနဉ္စေဝ ဧကစ္စာနဉ္စ ဒေဝါန’’န္တိ ဧဝံ ပုဂ္ဂလဝသေန။ တဿာတိ ပရဝါဒိနော။ ပဋိက္ခေပေါ န ယုတ္တောတိ ဧဝံ ပုဂ္ဂလဝသေန အတ္ထယောဇနာ န ယုတ္တာတိ အဓိပ္ပာယော။ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနေန ပန ကတာပိ အတ္ထဝဏ္ဏနာ ဩကာသဝသေန ပရိစ္ဆိဇ္ဇတီတိ နာယံ ဒေါသော။ တဿာယံ အဓိပ္ပာယောတိ အယံ ‘‘ဂိဟီနဉ္စေဝါ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တော တဿ ပရဝါဒိနော ယဒိ အဓိပ္ပာယော၊ ဧဝံ သညာယ ပရဝါဒိနော သကဝါဒိနာ သမာနာဒါယောတိ န နိဂ္ဂဟာရဟော သိယာ။ တေနာဟ ‘‘သက…ပေ… တဗ္ဗော’’တိ။ ပဌမံ ပန အနုဇာနိတွာ ပစ္ဆာ ပဋိက္ခေပေနေဝ နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ကေစိ ‘‘ယတ္ထ နတ္ထိ ပဗ္ဗဇ္ဇာ၊ နတ္ထိ တတ္ထ ဗြဟ္မစရိယဝါသောတိ ပုစ္ဆာယ ဧကစ္စာနံ မနုဿာနံ မဂ္ဂပ္ပဋိဝေဓံ သန္ဓာယ ပရဝါဒိနော ပဋိက္ခေပေါ။ ယဒိပိ သော ဒေဝါနံ မဂ္ဂပ္ပဋိလာဘံ န ဣစ္ဆတိ၊ သမ္ဘဝန္တံ ပန သဗ္ဗံ ဒဿေတုံ အဋ္ဌကထာယံ ‘ဂိဟီန’မိစ္စေဝ အဝတွာ ‘ဧကစ္စာနဉ္စ ဒေဝါန’န္တိ ဝုတ္တ’’န္တိ ဝဒန္တိ၊ တံ န သုန္ဒရံ ‘‘သန္ဓာယာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ၊ ပုရိမောယေဝတ္ထော ယုတ္တော။

သုဒ္ဓဗြဟ္မစရိယကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၂။ သံသန္ဒနဗြဟ္မစရိယကထာဝဏ္ဏနာ

၂၇၃။ ရူပါဝစရမဂ္ဂေနာတိ ¶ ရူပါဝစရဇ္ဈာနေန။ တဉှိ ရူပဘဝူပပတ္တိယာ ဥပါယဘာဝတော မဂ္ဂေါတိ ဝုတ္တော။ ယထာဟ ‘‘ရူပုပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတီ’’တိ (ဓ။ သ။ ၁၆၀)။ ဣဒန္တိ ဣဒံ ရူပါဝစရဇ္ဈာနံ။ ‘‘ဣဓဝိဟာယနိဋ္ဌဟေတုဘူတော ရူပါဝစရမဂ္ဂေါ’’တိအာဒိကံ ဒီပေန္တံ ဝစနံ အနာဂါမိမဂ္ဂဿ တဗ္ဘာဝဒီပကေန ‘‘ဣဓ ဘာဝိတမဂ္ဂေါ’’တိအာဒိကေန ကထံ သမေတီတိ စောဒေတွာ ယထာ သမေတိ ¶ ၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘ပုဗ္ဗေ ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ တတ္ထ ‘‘ပုဗ္ဗေ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဣဓ ဘာဝိတမဂ္ဂေါ’’တိအာဒိကံ ဝဒန္တိ၊ ဣဓာပိ ပန ‘‘ရူပါဝစရမဂ္ဂေနာ’’တိအာဒိကံ။ တတ္ထ အနာဂါမီ ဧဝါတိ အနာဂါမိဖလဋ္ဌော ဧဝ။ ဈာနာနာဂါမီတိ အသမုစ္ဆိန္နဇ္ဈတ္တသံယောဇနောပိ ရူပဘဝေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ အနာဝတ္တိဓမ္မမဂ္ဂံ ဘာဝေတွာ တတ္ထေဝ ပရိနိဗ္ဗာယနတော။ အဓိပ္ပာယောတိ ယထာဝုတ္တော ဒွိန္နံ အဋ္ဌကထာဝစနာနံ အဝိရောဓဒီပကော အဓိပ္ပာယော။

ဣဓာတိ ကာမလောကေ။ တတ္ထာတိ ဗြဟ္မလောကေ။ ဧတ္ထ စ ပရဝါဒီ ဧဝံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗော ‘‘တီဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဌာနေဟီ’’တိ သုတ္တံ ကိံ ယထာရုတဝသေန ဂဟေတဗ္ဗတ္ထံ၊ ဥဒါဟု သန္ဓာယဘာသိတန္တိ? တတ္ထ ဇာနမာနော သန္ဓာယဘာသိတန္တိ ဝဒေယျ။ အညထာ ‘‘ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တိဒေဝေ ဥပါဒါယာ’’တိအာဒိ ဝတ္တုံ န သက္ကာ ‘‘ဒေဝေ စ တာဝတိံသေ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ။ ယထာ ဟိ တဿ ‘‘သေယျထာပိ ဒေဝေဟိ တာဝတိံသေဟိ သဒ္ဓိံ မန္တေတွာ’’တိအာဒီသု ဝိယ သက္ကံ ဒေဝရာဇာနံ ဥပါဒါယ ကာမာဝစရဒေဝေသု တာဝတိံသဒေဝါ ပါကဋာ ပညာတာတိ တေသံ ဂဟဏံ၊ န တေယေဝ အဓိပ္ပေတာတိ သုတ္တပဒဿ သန္ဓာယဘာသိတတ္ထံ သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ ‘‘ဣဓ ဗြဟ္မစရိယဝါသော’’တိ ဧတ္ထာပိ အနဝဇ္ဇသုခအဗျာသေကသုခနေက္ခမ္မသုခါဒိသန္နိဿယဘာဝေန မဟာနိသံသတာယ သာသနေ ပဗ္ဗဇ္ဇာ ‘‘ဣဓ ဗြဟ္မစရိယဝါသော’’တိ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ အဓိပ္ပေတာ။ သာ ဟိ ဥတ္တရကုရုကာနံ ဒေဝါနဉ္စ အနောကာသဘာဝတော ဒုက္ကရာ ဒုလ္လဘာ စ။ တတ္ထ သူရိယပရိဝတ္တာဒီဟိပိ ဒေဝေသု မဂ္ဂပဋိလာဘာယ အတ္ထိတာ ဝိဘာဝေတဗ္ဗာ၊ ဥတ္တရကုရုကာနံ ပန ဝိသေသာနဓိဂမဘာဝေါ ဥဘိန္နမ္ပိ ဣစ္ဆိတော ဧဝါတိ။

သံသန္ဒနဗြဟ္မစရိယကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဗြဟ္မစရိယကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၃။ ဩဓိသောကထာဝဏ္ဏနာ

၂၇၄။ ဩဓိသောတိ ¶ ဘာဂသော၊ ဘာဂေနာတိ အတ္ထော။ ဘာဂေါ နာမ ယသ္မာ ဧကဒေသော ဟောတိ၊ တသ္မာ ‘‘ဧကဒေသေန ဧကဒေသေနာ’’တိ ဝုတ္တံ။ တတ္ထ ယဒိ စတုန္နံ မဂ္ဂါနံ ဝသေန သမုဒယပက္ခိကဿ ကိလေသဂဏဿ စတုဘာဂေဟိ ပဟာနံ ‘‘ဩဓိသော ပဟာန’’န္တိ အဓိပ္ပေတံ၊ ဣစ္ဆိတမေဝေတံ သကဝါဒိဿ ‘‘တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဒိဋ္ဌိဂတာနံ ပဟာနာယာ’’တိ ¶ စ အာဒိဝစနတော။ ယသ္မာ ပန မဂ္ဂေါ စတူသု သစ္စေသု နာနာဘိသမယဝသေန ကိစ္စကရော၊ န ဧကာဘိသမယဝသေနာတိ ပရဝါဒိနော လဒ္ဓိ၊ တသ္မာ ယထာ ‘‘မဂ္ဂေါ ကာလေန ဒုက္ခံ ပရိဇာနာတိ၊ ကာလေန သမုဒယံ ပဇဟတီ’’တိအာဒိနာ နာနက္ခဏဝသေန သစ္စေသု ပဝတ္တတီတိ ဣစ္ဆိတော၊ ဧဝံ ပစ္စေကမ္ပိ နာနက္ခဏဝသေန ပဝတ္တေယျ။ တထာ သတိ ဒုက္ခာဒီနံ ဧကဒေသဧကဒေသမေဝ ပရိဇာနာတိ ပဇဟတီတိ ဒဿေတုံ ပါဠိယံ ‘‘သောတာပတ္တိ…ပေ… ဧကဒေသေ ပဇဟတီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ သတိ ဟိ နာနာဘိသမယေ ပဌမမဂ္ဂါဒီဟိ ပဟာတဗ္ဗာနံ သံယောဇနတ္တယာဒီနံ ဒုက္ခဒဿနာဒီဟိ ဧကဒေသဧကဒေသပ္ပဟာနံ သိယာတိ ဧကဒေသသောတာပတ္တိမဂ္ဂဋ္ဌာဒိတာ၊ တတော ဧဝ ဧကဒေသသောတာပန္နာဒိတာ စ အာပဇ္ဇတိ အနန္တရဖလတ္တာ လောကုတ္တရကုသလာနံ၊ န စ တံ ယုတ္တံ။ န ဟိ ကာလဘေဒေန ဝိနာ သော ဧဝ သောတာပန္နော၊ အသောတာပန္နော စာတိ သက္ကာ ဝိညာတုံ။ တေနာဟ ‘‘ဧကဒေသံ သောတာပန္နော၊ ဧကဒေသံ န သောတာပန္နော’’တိအာဒိ။

အပိစာယံ နာနာဘိသမယဝါဒီ ဧဝံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗော ‘‘မဂ္ဂဉာဏံ သစ္စာနိ ပဋိဝိဇ္ဈန္တံ ကိံ အာရမ္မဏတော ပဋိဝိဇ္ဈတိ၊ ဥဒါဟု ကိစ္စတော’’တိ။ ယဒိ အာရမ္မဏတောတိ ဝဒေယျ၊ တဿ ဝိပဿနာဉာဏဿ ဝိယ ဒုက္ခသမုဒယာနံ အစ္စန္တပရိစ္ဆေဒသမုစ္ဆေဒါ န ယုတ္တာ တတော အနိဿဋတ္တာ၊ တထာ မဂ္ဂဒဿနံ။ န ဟိ သယမေဝ အတ္တာနံ အာရဗ္ဘ ပဝတ္တတီတိ ယုတ္တံ၊ မဂ္ဂန္တရပရိကပ္ပနာယံ အနဝဋ္ဌာနံ အာပဇ္ဇတီတိ၊ တသ္မာ တီဏိ သစ္စာနိ ကိစ္စတော၊ နိရောဓံ ကိစ္စတော အာရမ္မဏတော စ ပဋိဝိဇ္ဈတီတိ ဧဝမသမ္မောဟတော ပဋိဝိဇ္ဈန္တဿ မဂ္ဂဉာဏဿ နတ္ထေဝ နာနာဘိသမယော။ ဝုတ္တဉှေတံ ‘‘ယော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုက္ခံ ပဿတိ၊ ဒုက္ခသမုဒယမ္ပိ သော ပဿတီ’’တိအာဒိ။ န စေတံ ကာလန္တရဒဿနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ‘‘ယော နု ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဒုက္ခံ ပဿတိ၊ ဒုက္ခသမုဒယမ္ပိ သော ပဿတိ၊ ဒုက္ခနိရောဓမ္ပိ…ပေ… ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိပဋိပဒမ္ပိ သော ပဿတီ’’တိ (သံ။ နိ။ ၅။၁၁၀၀) ဧကသစ္စဒဿနသမင်္ဂိနော အညသစ္စဒဿနသမင်္ဂိဘာဝဝိစာရဏာယံ တဒတ္ထသာဓနတ္ထံ အာယသ္မတာ ဂဝံပတိတ္ထေရေန အာဘတတ္တာ ပစ္စေကဉ္စ သစ္စတ္တယဒဿနဿ ယောဇိတတ္တာ။ အညထာ ပုရိမဒိဋ္ဌဿ ပုန အဒဿနတော သမုဒယာဒိဒဿနေ ဒုက္ခာဒိဒဿနမယောဇနီယံ ¶ သိယာ။ န ဟိ လောကုတ္တရမဂ္ဂေါ လောကိယမဂ္ဂေါ ဝိယ ကတကာရိဘာဝေန ပဝတ္တတိ သမုစ္ဆေဒကတ္တာ။ တထာ ယောဇနေ စ သဗ္ဗံ ဒဿနံ ¶ ဒဿနန္တရပရန္တိ ဒဿနာနုပရမော သိယာ။ ဧဝံ အာဂမတော ယုတ္တိတော စ နာနာဘိသမယဿ အသမ္ဘဝတော ပစ္စေကံ မဂ္ဂါနံ ဩဓိသော ပဟာနံ နတ္ထီတိ နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ။

ဩဓိသောကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၄။ ဇဟတိကထာဝဏ္ဏနာ

၁။ နသုတ္တာဟရဏကထာဝဏ္ဏနာ

၂၈၀။ ယဒိပိ ပါဠိယံ ‘‘တယော မဂ္ဂေ ဘာဝေတီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ မဂ္ဂဘာဝနာ ပန ယာဝဒေဝ ကိလေသသမုစ္ဆိန္ဒနတ္ထာတိ ဉတွာ ‘‘ကိစ္စသဗ္ဘာဝန္တိ တီဟိ ပဟာတဗ္ဗဿ ပဟီနတ’’န္တိ အာဟ။ တတ္ထ တီဟီတိ ဟေဋ္ဌိမေဟိ တီဟိ အရိယမဂ္ဂေဟိ ပဟာတဗ္ဗဿ အဇ္ဈတ္တသံယောဇနဿ ပဟီနတံ သမုစ္ဆိန္ဒနန္တိ အတ္ထော။ တံ ပန ကိစ္စန္တိ အဓောဘာဂိယသံယောဇနေသု မဂ္ဂဿ ပဟာနာဘိသမယကိစ္စံ။ တေနေဝ မဂ္ဂေနာတိ အနာဂါမိမဂ္ဂေနေဝ။ ဧတံ န သမေတီတိ ဧဝံ မဂ္ဂုပ္ပာဒတော ပဂေဝ ကာမရာဂဗျာပါဒါ ပဟီယန္တီတိ လဒ္ဓိကိတ္တနံ ဣမိနာ မဂ္ဂဿ ကိစ္စသဗ္ဘာဝကထနေန န သမေတိ န ယုဇ္ဇတိ။ တသ္မာတိ ဣမိနာ ယထာဝုတ္တမေဝ ဝိရောဓံ ပစ္စာမသတိ။ ပဟီနာနန္တိ ဝိက္ခမ္ဘိတာနံ။ ယော ဟိ ဈာနလာဘီ ဈာနေန ယထာဝိက္ခမ္ဘိတေ ကိလေသေ မဂ္ဂေန သမုစ္ဆိန္ဒတိ၊ သော ဣဓာဓိပ္ပေတော။ တေနာဟ ‘‘ဒဿနမဂ္ဂေ…ပေ… အဓိပ္ပာယော’’တိ။

ဇဟတိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၅။ သဗ္ဗမတ္ထီတိကထာဝဏ္ဏနာ

၁။ ဝါဒယုတ္တိဝဏ္ဏနာ

၂၈၂။ သဗ္ဗံ ¶ အတ္ထီတိ ဧတ္ထ ယသ္မာ ပစ္စုပ္ပန္နံ ဝိယ အတီတာနာဂတမ္ပိ ဓရမာနသဘာဝန္တိ ပရဝါဒိနော လဒ္ဓိ၊ တသ္မာ သဗ္ဗန္တိ ကာလဝိဘာဂတော အတီတာဒိဘေဒံ သဗ္ဗံ။ သော ပန ‘‘ယမ္ပိ နတ္ထိ၊ တမ္ပိ အတ္ထီ’’တိ ကာလဝိမုတ္တဿ ဝသေန အနုယောဂေါ၊ တံ အတိပ္ပသင်္ဂဒဿနဝသေန ပရဝါဒိပဋိညာယ ဒေါသာရောပနံ။ နယဒဿနံ ဝါ အတီတာနာဂတာနံ နတ္ထိဘာဝဿ။ အတ္ထီတိ ¶ ပန အယံ အတ္ထိဘာဝေါ ယသ္မာ ဒေသကာလာကာရဓမ္မေဟိ ဝိနာ န ဟောတိ၊ တသ္မာ တံ တာဝ တေဟိ သဒ္ဓိံ ယောဇေတွာ အနုယောဂံ ဒဿေတုံ ‘‘သဗ္ဗတ္ထ သဗ္ဗမတ္ထီ’’တိအာဒိနာ ပါဠိ ပဝတ္တာ။ တတ္ထ ယဒိပိ သဗ္ဗတ္ထာတိ ဣဒံ သာမညဝစနံ၊ တံ ပန ယသ္မာ ဝိသေသနိဝိဋ္ဌံ ဟောတိ၊ ပရတော စ သဗ္ဗေသူတိ ဓမ္မာ ဝိဘာဂတော ဝုစ္စန္တိ၊ တသ္မာ ဩဠာရိကဿ ပါကဋဿ ရူပဓမ္မသမုဒါယဿ ဝသေန အတ္ထံ ဒဿေတုံ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗသ္မိံ သရီရေ’’တိ ဝုတ္တံ၊ နိဒဿနမတ္တံ ဝါ ဧတံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ တထာ စ ကာဏာဒကာပိလေဟိ ပဋိညာယမာနာ အာကာသကာလာဒိသတ္တပကတိပုရိသာ ဝိယ ပရဝါဒိနာ ပဋိညာယမာနံ သဗ္ဗံ သဗ္ဗဗျာပီတိ အာပန္နမေဝ ဟောတီတိ။ ‘‘သဗ္ဗတ္ထ သရီရေ’’တိ စ ‘‘တိလေ တေလ’’န္တိ ဝိယ ဗျာပနေ ဘုမ္မန္တိ သရီရပရိယာပန္နေန သဗ္ဗေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ဝုတ္တံ ‘‘သိရသိ ပါဒါ…ပေ… အတ္ထော’’တိ။

သဗ္ဗသ္မိံ ကာလေ သဗ္ဗမတ္ထီတိ ယောဇနာ။ ဧတသ္မိံ ပက္ခေယေဝဿ အညဝါဒေါ ပရိဒီပိတော သိယာ ‘‘ယံ အတ္ထိ၊ အတ္ထေဝ တံ၊ ယံ နတ္ထိ၊ နတ္ထေဝ တံ၊ အသတော နတ္ထိ သမ္ဘဝေါ၊ သတော နတ္ထိ ဝိနာသော’’တိ။ ဧဝံ သဗ္ဗေနာကာရေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု သဗ္ဗံ အတ္ထီတိ အတ္ထောတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဣမေဟိ ပန ပက္ခေဟိ ‘‘သဗ္ဗံ သဗ္ဗသဘာဝံ၊ အနေကသတ္တိနိစိတာဘာဝါ အသတော နတ္ထိ သမ္ဘဝေါ’’တိ ဝါဒေါ ပရိဒီပိတော သိယာ။ ယောဂရဟိတန္တိ ကေနစိ ယုတ္တာယုတ္တလက္ခဏသံယောဂရဟိတံ။ တံ ပန ဧကသဘာဝန္တိ သံယောဂရဟိတံ နာမ အတ္ထတော ဧကသဘာဝံ၊ ဧကဓမ္မောတိ အတ္ထော။ ဧတေန ဒေဝဝါဒီနံ ဗြဟ္မဒဿနံ အတ္ထေဝါတိဝါဒေါ ပရိဒီပိတော သိယာ။ အတ္ထီတိ ပုစ္ဆတီတိ ယဒိ သဗ္ဗမတ္ထီတိ တဝ ဝါဒေါ၊ ယထာဝုတ္တာယ မမ ဒိဋ္ဌိယာ သမ္မာဒိဋ္ဌိဘာဝေါ အတ္ထီတိ ဧကန္တေန တယာ သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗော၊ တသ္မာ ‘‘ကိံ သော အတ္ထီ’’တိ ပုစ္ဆတီတိ အတ္ထော။

ဝါဒယုတ္တိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၂။ ကာလသံသန္ဒနကထာဝဏ္ဏနာ

၂၈၅။ အတီတာ ¶ …ပေ… ကရိတွာတိ ဧတ္ထာယံ သင်္ခေပတ္ထော – အတီတံ အနာဂတန္တိ ရူပဿ ဣမံ ဝိသေသံ၊ ဧဝံ ဝိသေသံ ဝါ ရူပံ အဂ္ဂဟေတွာ ပစ္စုပ္ပန္နတာဝိသေသဝိသိဋ္ဌရူပမေဝ အပ္ပိယံ ပစ္စုပ္ပန္နရူပဘာဝါနံ သမာနာဓိကရဏတ္တာ ဧတသ္မိံယေဝ ¶ ဝိသယေ အပ္ပေတဗ္ဗံ၊ ဝစီဂေါစရံ ပါပေတဗ္ဗံ သတိပိ နေသံ ဝိသေသနဝိသေသိတဗ္ဗတာသင်္ခါတေ ဝိဘာဂေ တထာပိ အဝိဘဇိတဗ္ဗံ ကတွာတိ။ ယသ္မာ ပန ပါဠိယံ ‘‘ပစ္စုပ္ပန္နန္တိ ဝါ ရူပန္တိ ဝါ’’တိ ပစ္စုပ္ပန္နရူပသဒ္ဒေဟိ တဒတ္ထဿ ဝတ္တဗ္ဗာကာရော ဣတိသဒ္ဒေဟိ ဒဿိတော၊ တသ္မာ ‘‘ပစ္စုပ္ပန္နသဒ္ဒေန…ပေ… ဝုတ္တံ ဟောတီ’’တိ အာဟ။ ရူပပညတ္တီတိ ရူပါယတနပညတ္တိ။ သာ ဟိ သဘာဝဓမ္မုပါဒါနာ တဇ္ဇာပညတ္တိ။ တေနေဝါဟ ‘‘သဘာဝပရိစ္ဆိန္နေ ပဝတ္တာ ဝိဇ္ဇမာနပညတ္တီ’’တိ။ ရူပသမူဟံ ဥပါဒါယာတိ တံတံအတ္တပညတ္တိယာ ဥပါဒါနဘူတာနံ အဘာဝဝိဘာဝနာကာရေန ပဝတ္တမာနာနံ ရူပဓမ္မာနံ သမူဟံ ဥပါဒါယ။ ဥပါဒါနုပါဒါနမ္ပိ ဟိ ဥပါဒါနမေဝါတိ။ တသ္မာတိ သမူဟုပါဒါယာဓီနတာယ အဝိဇ္ဇမာနပညတ္တိဘာဝတော။ ဝိဂမာဝတ္တဗ္ဗတာတိ ဝိဂမဿ ဝတ္ထဘာဝါပဂမဿ အဝတ္တဗ္ဗတာ။ န ဟိ ဩဒါတတာဝိဂမေန အဝတ္ထံ ဟောတိ။ န ပန ယုတ္တာ ရူပဘာဝဿ ဝိဂမာဝတ္တဗ္ဗတာတိ ယောဇနာ။ ရူပဘာဝေါတိ စ ရူပါယတနသဘာဝေါ စက္ခုဝိညာဏဿ ဂေါစရဘာဝေါ။ န ဟိ တဿ ပစ္စုပ္ပန္နဘာဝဝိဂမေ ဝိဂမာဝတ္တဗ္ဗတာ ယုတ္တာ။

ကာလသံသန္ဒနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဝစနသောဓနဝဏ္ဏနာ

၂၈၈။ အနာဂတံ ဝါ ပစ္စုပ္ပန္နံ ဝါတိ ဧတ္ထ ဝါ-သဒ္ဒေါ အနိယမတ္ထော ယထာ ‘‘ခဒိရေ ဝါ ဗန္ဓိတဗ္ဗံ ပလာသေ ဝါ’’တိ။ တသ္မာ ‘‘ဟုတွာ ဟောတီ’’တိ ဧတ္ထ ဟောတိ-သဒ္ဒေါ အနာဂတပစ္စုပ္ပန္နေသု ယံ ကိဉ္စိ ပဓာနံ ကတွာ သမ္ဗန္ဓံ လဘတီတိ ဒဿေန္တော ‘‘အနာဂတံ…ပေ… ဒဋ္ဌဗ္ဗ’’န္တိ အာဟ။ တတ္ထ ပစ္စုပ္ပန္နံ ဟောန္တန္တိ ပစ္စုပ္ပန္နံ ဇာယမာနံ ပစ္စုပ္ပန္နဘာဝံ လဘန္တံ။ တေနာဟ ‘‘တညေဝ အနာဂတံ တံ ပစ္စုပ္ပန္နန္တိ လဒ္ဓိဝသေနာ’’တိ။ တမ္ပိ ဟုတွာ ဟောတီတိ ယံ အနာဂတံ ဟုတွာ ပစ္စုပ္ပန္နဘာဝပ္ပတ္တိယာ ‘‘ဟုတွာ ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ ကိံ တဒပိ ပုန ဟုတွာ ဟောတီတိ ပုစ္ဆတိ။ တဗ္ဘာဝါဝိဂမတောတိ ပစ္စုပ္ပန္နဘာဝတော ဟုတွာဟောတိဘာဝါနုပဂမတော။ ပစ္စုပ္ပန္နာဘာဝတောတိ ပစ္စုပ္ပန္နတာယ အဘာဝတော။

ဝစနံ ¶ ¶ အရဟတီတိ ဣမိနာ ဝစနမတ္တေ န ကောစိ ဒေါသောတိ ဒဿေတိ။ ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယဒိပိ တဿ ပုန ဟုတွာ ဘူတဿ ပုန ဟုတွာဟောတိဘာဝေါ နတ္ထိ၊ ပုနပ္ပုနံ ဉာပေတဗ္ဗတာယ ပန ဒုတိယံ တတော ပရမ္ပိ တထာ ဝတ္တဗ္ဗတံ အရဟတီတိ ‘‘အာမန္တာ’’တိ ပဋိဇာနာတီတိ။ ဓမ္မေတိ သဘာဝဓမ္မေ။ တပ္ပဋိက္ခေပတော အဓမ္မေ အဘာဝဓမ္မေ။ တေနာဟ ‘‘သသဝိသာဏေ’’တိ။

ပဋိက္ခိတ္တနယေနာတိ ‘‘ဟုတွာ ဟောတိ၊ ဟုတွာ ဟောတီ’’တိ ဧတ္ထ ပုဗ္ဗေ ယဒေတံ တယာ ‘‘အနာဂတံ ဟုတွာ ပစ္စုပ္ပန္နံ ဟောတီ’’တိ ဝဒတာ ‘‘တံယေဝ အနာဂတံ တံ ပစ္စုပ္ပန္န’’န္တိ လဒ္ဓိဝသေန ‘‘အနာဂတံ ဝါ ပစ္စုပ္ပန္နံ ဝါ ဟုတွာ ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ ‘‘ကိံ တေ တမ္ပိ ဟုတွာ ဟောတီ’’တိ ပုစ္ဆိတေ ယော ပရဝါဒိနာ ဟုတွာ ဘူတဿ ပုန ဟုတွာအဘာဝတော ‘‘န ဟေဝါ’’တိ ပဋိက္ခေပေါ ကတော၊ တေန ပဋိက္ခိတ္တနယေန။ သွာယံ ယဒေဝ ရူပါဒိ အနာဂတံ၊ တဒေဝ ပစ္စုပ္ပန္နန္တိ သတိပိ အတ္ထာဘေဒေ အနာဂတပစ္စုပ္ပန္နန္တိ ပန အတ္ထေဝ ကာလဘေဒေါတိ တံကာလဘေဒဝိရောဓာယ ပဋိက္ခေပေါ ပဝတ္တောတိ အာဟ ‘‘ပဋိက္ခိတ္တနယေနာတိ ကာလနာနတ္တေနာ’’တိ။ တေန ဟိ သော အယဉ္စ ပဋိက္ခေပေါ နီတော ပဝတ္တိတောတိ။ ပဋိညာတနယေနာတိ ဣဒမ္ပိ ယထာဝုတ္တပဋိက္ခေပါနန္တရံ ယံ ပဋိညာတံ၊ တံ သန္ဓာယာဟ။ ယထာ ဟိ သာ ပဋိညာ အတ္ထာဘေဒေန နီတာ ပဝတ္တိတာ၊ တထာယမ္ပိ။ တေနေဝါဟ ‘‘အတ္ထာနာနတ္တေနာ’’တိ၊ အနာဂတာဒိပ္ပဘေဒါယ ကာလပညတ္တိယာ ဥပါဒါနဘူတဿ အတ္ထဿ အဘေဒေနာတိ အတ္ထော။ ယထာ ဥပါဒါနဘူတရူပါဒိအတ္ထာဘေဒေပိ တေသံ ခဏတ္တယာနာဝတ္တိ တံသမင်္ဂိတာ အနာဂတပစ္စုပ္ပန္နဘာဝါဝတ္တိတာ၊ တထာ တတ္ထ ဝုစ္စမာနာ ဟုတွာဟောတိဘာဝါ ယထာက္ကမံ ပုရိမပစ္ဆိမေသု ပဝတ္တိတာ ပုရိမပစ္ဆိမကိရိယာတိ ကတွာတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘အတ္ထာနာနတ္တံ…ပေ… ပဋိဇာနာတီ’’တိ ဝတွာ ပုန ‘‘အတ္ထာနာနတ္တမေဝ ဟီ’’တိအာဒိနာ တမေဝ အတ္ထံ သမတ္ထေတိ။ ယထာ ပန ‘‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’’န္တိ ပဋိဇာနန္တဿ ဇီဝေါဝ သရီရံ၊ သရီရမေဝ ဇီဝေါတိ ဇီဝသရီရာနံ အနညတ္တံ အာပဇ္ဇတိ၊ ဧဝံ ‘‘တညေဝ အနာဂတံ တံ ပစ္စုပ္ပန္န’’န္တိ စ ပဋိဇာနန္တဿ အနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာနံ အနညတ္တံ အာပန္နန္တိ ပစ္စုပ္ပန္နာနာဂတေသု ဝုတ္တာ ဟောတိဘာဝဟုတွာဘာဝါ အနာဂတပစ္စုပ္ပန္နေသုပိ အာပဇ္ဇေယျုန္တိ ဝုတ္တံ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ဧဝံ သန္တေ အနာဂတမ္ပိ ဟုတွာဟောတိ နာမ၊ ပစ္စုပ္ပန္နမ္ပိ ဟုတွာဟောတိယေဝ နာမာ’’တိ။

အနုညာတပဉှဿာတိ ¶ ‘‘တညေဝ အနာဂတံ တံ ပစ္စုပ္ပန္နန္တိ? အာမန္တာ’’တိ ဧဝံ အတ္ထာနာနတ္တံ သန္ဓာယ အနုညာတဿ အတ္ထဿ။ ဉာတုံ ဣစ္ဆိတော ဟိ အတ္ထော ပဉှော။ ဒေါသော ဝုတ္တောတိ အနာဂတံ ဟုတွာ ပစ္စုပ္ပန္နဘူတဿ ပုန အနာဂတံ ဟုတွာ ပစ္စုပ္ပန္နဘာဝါပတ္တိသင်္ခါတော ဒေါသော ဝုတ္တော ပုရိမနယေ ¶ ။ ပစ္ဆိမနယေ ပန အနာဂတပစ္စုပ္ပန္နေသု ဧကေကဿ ဟုတွာဟောတိဘာဝါပတ္တိသင်္ခါတော ဒေါသော ဝုတ္တောတိ အတ္ထော။ ပဋိက္ခိတ္တပဉှန္တိ ‘‘တံယေဝ အနာဂတံ တံ ပစ္စုပ္ပန္နန္တိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ’’တိ ဧဝံ ကာလနာနတ္တံ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိတ္တပဉှံ။ တေနာတိ အနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာနံ ဟောတိဟုတွာဘာဝပဋိက္ခေပေန။ စောဒေတီတိ အနာဂတံ တေန ဟောတိ နာမ၊ ပစ္စုပ္ပန္နံ တေန ဟုတွာ နာမ၊ ဥဘယမ္ပိ အနညတ္တာ ဥဘယသဘာဝန္တိ စောဒေတိ။ ဧတ္ထာတိ ‘‘ဟုတွာ ဟောတီ’’တိ ဧတသ္မိံ ပဉှေ ကထံ ဟောတိ ဒေါသောတိ စောဒေတီတိ။ ‘‘တဿေဝါ’’တိ ပရိဟရတိ။ ကထံ ကတွာ စောဒနာ၊ ကထဉ္စ ကတွာ ပရိဟာရော? အနုဇာနနပဋိက္ခေပါနံ ဘိန္နဝိသယတာယ စောဒနာ၊ အတ္ထာဘေဒကာလဘေဒဝိသယတ္တာ အဘိန္နာဓာရတာယ တေသံ ပရိဟာရော။ တဿေဝါတိ ဟိ ပရဝါဒိနော ဧဝါတိ အတ္ထော။

တဒုဘယံ ဂဟေတွာတိ ‘‘တံ အနာဂတံ တံ ပစ္စုပ္ပန္န’’န္တိ ဥဘယံ ဧကဇ္ဈံ ဂဟေတွာ။ ဧကေကန္တိ တေသု ဧကေကံ။ ဧကေကမေဝါတိ ဥဘယံ ဧကဇ္ဈံ အဂ္ဂဟေတွာ ဧကေကမေဝ ဝိသုံ ဝိသုံ ဣမသ္မိံ ပက္ခေ တထာ န ယုတ္တန္တိ အတ္ထော။ ဧသ နယောတိ အတိဒေသံ ကတွာ သံခိတ္တတ္တာ တံ ဒုဗ္ဗိညေယျန္တိ ‘‘အနာဂတဿ ဟီ’’တိအာဒိနာ ဝိဝရတိ။ ပဋိဇာနိတဗ္ဗံ သိယာ အနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာနံ ယထာက္ကမံ ဟောတိဟုတွာဘာဝတောတိ အဓိပ္ပာယော။ ‘‘ယဒေတံ တယာ’’တိအာဒိနာ ပဝတ္တော သံဝဏ္ဏနာနယော ပုရိမနယော၊ တတ္ထ ဟိ ‘‘ယဒိ တေ အနာဂတံ ဟုတွာ’’တိအာဒိနာ ဟုတွာဟောတိဘာဝေါ စောဒိတော။ ‘‘အပရော နယော’’တိအာဒိကော ဒုတိယနယော။ တတ္ထ ဟိ ‘‘အနာဂတဿ…ပေ… ဟုတွာဟောတိယေဝ နာမာ’’တိ အနာဂတာဒီသု ဧကေကဿ ဟုတွာဟောတိနာမတာ စောဒိတာ။

ဝစနသောဓနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

အတီတဉာဏာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

၂၉၀။ ကထံ ¶ ဝုစ္စတီတိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ။ တေနာတိ ဟိ ဣမိနာ ဒုတိယပုစ္ဆာယ ‘‘အတီတံ ဉာဏ’’န္တိ ဣဒံ ပစ္စာမဋ္ဌံ၊ တဉ္စ ပစ္စုပ္ပန္နံ ဉာဏံ၊ အတီတဓမ္မာရမ္မဏတာယ အတီတန္တိ ဝုတ္တံ။ တေနာဟ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ပုန ပုဋ္ဌော အတီတာရမ္မဏံ ပစ္စုပ္ပန္နံ ဉာဏ’’န္တိအာဒိ။

အတီတဉာဏာဒိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

အရဟန္တာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

၂၉၁။ ‘‘အရဟံ ¶ ခီဏာသဝေါ’’တိအာဒိနာ သုတ္တဝိရောဓော ပါကဋောတိ ဣဒမေဝ ဒဿေန္တော ‘‘ယုတ္တိဝိရောဓော…ပေ… ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ အာဟ။ တတ္ထ အနာနတ္တန္တိ အဝိသေသော။ ဧဝမာဒိကောတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ကတကိစ္စတာဘာဝေါ အနောဟိတဘာရတာတိ ဧဝမာဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။

အရဟန္တာဒိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ပဒသောဓနကထာဝဏ္ဏနာ

၂၉၅။ ယော အတီတသဒ္ဒါဘိဓေယျော အတ္ထော၊ သော အတ္ထိသဒ္ဒါဘိဓေယျောတိ ဒွေပိ သမာနာဓိကရဏတ္ထာတိ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘အတီတအတ္ထိသဒ္ဒါနံ ဧကတ္ထတ္တာ’’တိ၊ န၊ အတီတသဒ္ဒါဘိဓေယျဿေဝ အတ္ထိသဒ္ဒါဘိဓေယျတ္တာ။ တေနာဟ ‘‘အတ္ထိသဒ္ဒတ္ထဿ စ နွာတီတဘာဝတော’’တိ။ တေန ကိံ သိဒ္ဓန္တိ အာဟ ‘‘အတီတံ နွာတီတံ၊ နွာတီတဉ္စ အတီတံ ဟောတီ’’တိ။ ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယဒိ တဝ မတေန အတီတံ အတ္ထိ၊ အတ္ထိ စ နွာတီတန္တိ အတီတဉ္စ နော အတီတံ သိယာ၊ တထာ အတ္ထိ နော အတီတံ အတီတဉ္စ နော အတီတံ အတီတံ သိယာတိ၊ ယထာ ‘‘အတီတံ အတ္ထီ’’တိ ဧတ္ထ အတီတမေဝ အတ္ထီတိ နာယံ နိယမော ဂဟေတဗ္ဗော အနတီတဿပိ အတ္ထိဘာဝဿ ဣစ္ဆိတတ္တာ။ တေနေဝါဟ ‘‘အတ္ထိ သိယာ အတီတံ၊ သိယာ နွာတီတ’’န္တိ။ ယေန ဟိ အာကာရေန အတီတဿ အတ္ထိဘာဝေါ ပရဝါဒိနာ ဣစ္ဆိတော၊ တေနာကာရေန အနတီတဿ အနာဂတဿ ပစ္စုပ္ပန္နဿ စ သော ဣစ္ဆိတော။ ကေန ပန အာကာရေန ဣစ္ဆိတောတိ ¶ ? သင်္ခတာကာရေန။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘တေနာတီတံ နွာတီတံ၊ နွာတီတံ အတီတ’’န္တိ။ တသ္မာ အတီတံ အတ္ထိယေဝါတိ ဧဝမေတ္ထ နိယမော ဂဟေတဗ္ဗော။ အတ္ထိဘာဝေ ဟိ အတီတံ နိယမိတံ၊ န အတီတေ အတ္ထိဘာဝေါ နိယမိတော၊ ‘‘န ပန နိဗ္ဗာနံ အတ္ထီ’’တိ ဧတ္ထ ပန နိဗ္ဗာနမေဝ အတ္ထီတိ အယမ္ပိ နိယမော သမ္ဘဝတီတိ သော ဧဝ ဂဟေတဗ္ဗော။ ယဒိပိ ဟိ နိဗ္ဗာနံ ပရမတ္ထတော အတ္ထိဘာဝံ ဥပါဒါယ ဥတ္တရပဒါဝဓာရဏံ လဗ္ဘတိ တဒညဿပိ အဘာဝတော၊ တထာပိ အသင်္ခတာကာရေန အညဿ အနုပလဗ္ဘနတော တထာ နိဗ္ဗာနမေဝ အတ္ထီတိ ပုရိမပဒါဝဓာရဏေ အတ္ထေ ဂယှမာနေ ‘‘အတ္ထိ သိယာ နိဗ္ဗာနံ၊ သိယာ နော နိဗ္ဗာန’’န္တိ စောဒနာ အနောကာသာ။ အတီတာဒီသု ပန ပုရိမပဒါဝဓာရဏံ ပရဝါဒိနာ န ဂဟိတန္တိ နတ္ထေတ္ထ အတိပ္ပသင်္ဂေါ။ အဂ္ဂဟဏဉ္စဿ ပါဠိတော ဧဝ ဝိညာယတိ။ ဧဝမေတ္ထ ¶ အတီတာဒီနံ အတ္ထိတံ ဝဒန္တဿ ပရဝါဒိဿေဝါယံ ဣဋ္ဌဝိဃာတဒေါသာပတ္တိ၊ န ပန နိဗ္ဗာနဿ အတ္ထိတံ ဝဒန္တဿ သကဝါဒိဿာတိ။ ပဋိပါဒနာ ပတိဋ္ဌာပနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။

ဧတ္ထာဟ ‘‘အတီတံ အတ္ထီ’’တိအာဒိနာ ကိံ ပနာယံ အတီတာနာဂတာနံ ပရမတ္ထတော အတ္ထိဘာဝေါ အဓိပ္ပေတော၊ ဥဒါဟု န ပရမတ္ထတော။ ကိဉ္စေတ္ထ – ယဒိ တာဝ ပရမတ္ထတော၊ သဗ္ဗကာလံ အတ္ထိဘာဝတော သင်္ခါရာနံ သဿတဘာဝေါ အာပဇ္ဇတိ၊ န စ တံ ယုတ္တံ အာဂမဝိရောဓတော ယုတ္တိဝိရောဓတော စ။ အထ န ပရမတ္ထတော၊ ‘‘သဗ္ဗမတ္ထီ’’တိအာဒိကာ စောဒနာ နိရတ္ထိကာ သိယာ၊ န နိရတ္ထိကာ။ သော ဟိ ပရဝါဒီ ‘‘ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ အတီတာနာဂတ’’န္တိအာဒိနာ အတီတာနာဂတာနမ္ပိ ခန္ဓဘာဝဿ ဝုတ္တတ္တာ အသတိ စ အတီတေ ကုသလာကုသလဿ ကမ္မဿ အာယတိံ ဖလံ ကထံ ဘဝေယျ၊ တတ္ထ စ ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏာဒိ အနာဂတေ စ အနာဂတံသဉာဏာဒိ ကထံ ပဝတ္တေယျ၊ တသ္မာ အတ္ထေဝ ပရမတ္ထတော အတီတာနာဂတန္တိ ယံ ပဋိဇာနာတိ၊ တံ သန္ဓာယ အယံ ကတာတိ။ ဧကန္တေန စေတံ သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗံ။ ယေပိ ‘‘သဗ္ဗံ အတ္ထီ’’တိ ဝဒန္တိ အတီတံ အနာဂတံ ပစ္စုပ္ပန္နဉ္စ၊ တေ သဗ္ဗတ္ထိဝါဒါတိ။

စတုဗ္ဗိဓာ စေတေ တေ သဗ္ဗတ္ထိဝါဒါ။ တတ္ထ ကေစိ ဘာဝညတ္တိကာ။ တေ ဟိ ‘‘ယထာ သုဝဏ္ဏဘာဇနဿ ဘိန္ဒိတွာ အညထာ ကရိယမာနဿ သဏ္ဌာနဿေဝ အညထတ္တံ၊ န ဝဏ္ဏာဒီနံ၊ ယထာ စ ခီရံ ဒဓိဘာဝေန ပရိဏမန္တံ ရသဝီရိယဝိပါကေ ပရိစ္စဇတိ၊ န ဝဏ္ဏံ၊ ဧဝံ ဓမ္မာပိ အနာဂတဒ္ဓုနော ပစ္စုပ္ပန္နဒ္ဓံ သင်္ကမန္တာ အနာဂတဘာဝမေဝ ဇဟန္တိ၊ န အတ္တနော သဘာဝံ။ တထာ ¶ ပစ္စုပ္ပန္နဒ္ဓုနော အတီတဒ္ဓံ သင်္ကမေ’’တိ ဝဒန္တိ။ ကေစိ လက္ခဏညတ္တိကာ၊ တေ ပန ‘‘တီသု အဒ္ဓါသု ပဝတ္တမာနော ဓမ္မော အတီတော အတီတလက္ခဏယုတ္တော၊ ဣတရလက္ခဏေဟိ အယုတ္တော။ တထာ အနာဂတော ပစ္စုပ္ပန္နော စ။ ယထာ ပုရိသော ဧကိဿာ ဣတ္ထိယာ ရတ္တော အညာသု အရတ္တော’’တိ ဝဒန္တိ။ အညေ အဝတ္ထညတ္တိကာ၊ တေ ‘‘တီသု အဒ္ဓါသု ပဝတ္တမာနော ဓမ္မော တံ တံ အဝတ္ထံ ပတွာ အညော အညံ နိဒ္ဒိသီယတိ အဝတ္ထန္တရတော၊ န သဘာဝတော။ ယထာ ဧကံ အက္ခံ ဧကင်္ဂေ နိက္ခိတ္တံ ဧကန္တိ ဝုစ္စတိ၊ သတင်္ဂေ သတန္တိ၊ သဟဿင်္ဂေ သဟဿန္တိ၊ ဧဝံသမ္ပဒမိဒ’’န္တိ။ အပရေ အညထညတ္တိကာ၊ တေ ပန ‘‘တီသု အဒ္ဓါသု ပဝတ္တမာနော ဓမ္မော တံ တံ အပေက္ခိတွာ တဒညသဘာဝေန ဝုစ္စတိ။ ယထာ တံ ဧကာ ဣတ္ထီ မာတာတိ စ ဝုစ္စတိ ဓီတာ’’တိ စ။ ဧဝမေတေ စတ္တာရော သဗ္ဗတ္ထိဝါဒါ။

တေသု ပဌမော ပရိဏာမဝါဒိတာယ ကာပိလပက္ခိကေသု ပက္ခိပိတဗ္ဗောတိ။ ဒုတိယဿပိ ကာလသင်္ကရော အာပဇ္ဇတိ သဗ္ဗဿ သဗ္ဗလက္ခဏယောဂတော။ စတုတ္ထဿပိ သင်္ကရောဝ။ ဧကဿေဝ ဓမ္မဿ ¶ ပဝတ္တိက္ခဏေ တယောပိ ကာလာ သမောဓာနံ ဂစ္ဆန္တိ။ ပုရိမပစ္ဆိမက္ခဏာ ဟိ အတီတာနာဂတာ၊ မဇ္ဈိမော ပစ္စုပ္ပန္နောတိ။ တတိယဿ ပန အဝတ္ထညတ္တိကဿ နတ္ထိ သင်္ကရော ဓမ္မကိစ္စေန ကာလဝဝတ္ထာနတော။ ဓမ္မော ဟိ သကိစ္စက္ခဏေ ပစ္စုပ္ပန္နော၊ တတော ပုဗ္ဗေ အနာဂတော၊ ပစ္ဆာ အတီတောတိ။

တတ္ထ ယဒိ အတီတမ္ပိ ဓရမာနသဘာဝတာယ အတ္ထိ အနာဂတမ္ပိ၊ ကသ္မာ တံ အတီတန္တိ ဝုစ္စတိ အနာဂတန္တိ ဝါ၊ နနု ဝုတ္တံ ‘‘ဓမ္မကိစ္စေန ကာလဝဝတ္ထာနတော’’တိ။ ယဒိ ဧဝံ ပစ္စုပ္ပန္နဿ စက္ခုဿ ကိံ ကိစ္စံ၊ အနဝသေသပစ္စယသမဝါယေ ဖလုပ္ပာဒနံ။ ဧဝံ သတိ အနာဂတဿပိ စဿ တေန ဘဝိတဗ္ဗံ အတ္ထိဘာဝတောတိ လက္ခဏသင်္ကရော သိယာ။ ဣဒဉ္စေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တေနေဝ သဘာဝေန သတော ဓမ္မဿ ကိစ္စံ၊ ကိစ္စကရဏေ ကော ဝိဗန္ဓော၊ ယေန ကဒါစိ ကရောတိ ကဒါစိ န ကရောတိ ပစ္စယသမဝါယဘာဝတော၊ ကိစ္စဿ သမဝါယာဘာဝတောတိ စေ? တံ န၊ နိစ္စံ အတ္ထိဘာဝဿ ဣစ္ဆိတတ္တာ။ တတော ဧဝ စ အဒ္ဓုနံ အဝဝတ္ထာနံ။ ဓမ္မော ဟိ တေနေဝ သဘာဝေန ဝိဇ္ဇမာနော ကသ္မာ ကဒါစိ အတီတောတိ ဝုစ္စတိ ကဒါစိ အနာဂတောတိ ကာလဿ ဝဝတ္ထာနံ န သိယာ။ ယော ဟိ ဓမ္မော အဇာတော၊ သော အနာဂတော။ ယော ဇာတော န စ နိရုဒ္ဓါ၊ သော ပစ္စုပ္ပန္နော။ ယော နိရုဒ္ဓါ၊ သော အတီတော။ ဣဒမေဝေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ။ ယဒိ ယထာ ဝတ္တမာနံ အတ္ထိ ¶ ၊ တထာ အတီတံ အနာဂတဉ္စ အတ္ထိ၊ တဿ တထာ သတော အဇာတတာ နိရုဒ္ဓတာ စ ကေန ဟောတီတိ။ တေနေဝ ဟိ သဘာဝေန သတော ဓမ္မဿ ကထမိဒံ သိဇ္ဈတိ အဇာတောတိ ဝါ နိရုဒ္ဓါတိ ဝါ။ ကိံ တဿ ပုဗ္ဗေ နာဟောသိ၊ ယဿ အဘာဝတော အဇာတောတိ ဝုစ္စတိ၊ ကိဉ္စ ပစ္ဆာ နတ္ထိ၊ ယဿ အဘာဝတော နိရုဒ္ဓါတိ ဝုစ္စတိ။ တသ္မာ သဗ္ဗထာပိ အဒ္ဓတ္တယံ န သိဇ္ဈတိ၊ ယဒိ အဟုတွာ သင်္ဂတိ ဟုတွာ စ ဝိနဿတီတိ န သမ္ပဋိစ္ဆန္တိ။ ယံ ပန ဝုတ္တံ ‘‘သင်္ခတလက္ခဏယောဂတော န သဿတဘာဝပ္ပသင်္ဂေါ’’တိ၊ တယိဒံ ကေဝလံ ဝါစာဝတ္ထုမတ္တံ ဥဒယဝယာသမ္ဘဝတော၊ အတ္ထိ စ နာမ သဗ္ဗဒါ သော ဓမ္မော၊ န စ နိစ္စောတိ ကုတောယံ ဝါစာယုတ္တိ။

သဘာဝေါ သဗ္ဗဒါ အတ္ထိ၊ နိစ္စော ဓမ္မော န ဝုစ္စတိ၊

ဓမ္မော သဘာဝတော နာညော၊ အဟော ဓမ္မေသု ကောသလံ။

ယဉ္စ ¶ ဝုတ္တံ ‘‘ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ အတီတာနာဂတ’’န္တိအာဒိနာ အတီတာနာဂတာနံ ခန္ဓဘာဝဿ ဝုတ္တတ္တာ အတ္ထေဝါတိ၊ ဝဒါမ။ အတီတံ ဘူတပုဗ္ဗံ၊ အနာဂတံ ယံ သတိ ပစ္စယေ ဘဝိဿတိ၊ တဒုဘယဿပိ ရုပ္ပနာဒိသဘာဝါနာတိဝတ္တနတော ရူပက္ခန္ဓာဒိဘာဝေါ ဝုတ္တော။ ယထာဓမ္မသဘာဝါနာတိဝတ္တနတော အတီတာ ဓမ္မာ အနာဂတာ ဓမ္မာတိ၊ န ဓရမာနသဘာဝတာယ။ ကော စ ဧဝမာဟ ‘‘ပစ္စုပ္ပန္နံ ဝိယ တံ အတ္ထီ’’တိ။ ကထံ ပနေတံ အတ္ထီတိ? အတီတာနာဂတသဘာဝေန။ ဣဒံ ပန တဝေဝ ဥပဋ္ဌိတံ၊ ကထံ တံ အတီတံ အနာဂတဉ္စ ဝုစ္စတိ၊ ယဒိ နိစ္စကာလံ အတ္ထီတိ။

ယံ ပန ‘‘န တာဝ ကာလံ ကရောတိ၊ ယာဝ န တံ ပါပံ ဗျန္တီ ဟောတီ’’တိ (မ။ နိ။ ၃။၂၅၀) သုတ္တေ ဝုတ္တံ၊ တံ ယသ္မိဉ္စ သန္တာနေ ကမ္မံ ကတူပစိတံ၊ တတ္ထ တေနာဟိတံ တံဖလုပ္ပာဒနသမတ္ထတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ န အတီတဿ ကမ္မဿ ဓရမာနသဘာဝတ္တာ။ တထာ သတိ သကေန ဘာဝေန ဝိဇ္ဇမာနံ ကထံ တံ အတီတံ နာမ သိယာ။ ဣတ္ထဉ္စေတံ ဧဝံ သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗံ၊ ယံ သင်္ခါရာ အဟုတွာ သမ္ဘဝန္တိ၊ ဟုတွာ ပတိဝေန္တိ တေသံ ဥဒယတော ပုဗ္ဗေ ဝယတော စ ပစ္ဆာ န ကာစိ ဌိတိ နာမ အတ္ထိ၊ ယတော အတီတာနာဂတံ အတ္ထီတိ ဝုစ္စေယျ။ တေန ဝုတ္တံ –

‘‘အနိဓာနဂတာ ဘဂ္ဂါ၊ ပုဉ္ဇော နတ္ထိ အနာဂတေ၊

ဥပ္ပန္နာ ယေပိ တိဋ္ဌန္တိ၊ အာရဂ္ဂေ သာသပူပမာ’’တိ။ (မဟာနိ။ ၁၀၊ ၃၉)၊

ယဒိ ¶ စာနာဂတံ ပရမတ္ထတော သိယာ၊ အဟုတွာ သမ္ဘဝန္တီတိ ဝတ္တုံ န သက္ကာ။ ပစ္စုပ္ပန္နကာလေ အဟုတွာ သမ္ဘဝန္တီတိ စေ? န၊ ဓမ္မပ္ပဝတ္တိမတ္တတ္တာ ကာလဿ။ အထ အတ္တနော သဘာဝေန အဟုတွာ သမ္ဘဝန္တီတိ၊ သိဒ္ဓမေတံ အနာဂတံ ပရမတ္ထတော နတ္ထီတိ။ ယဉ္စ ဝုတ္တံ ‘‘အသတိ အတီတေ ကုသလာကုသလဿ ကမ္မဿ အာယတိံ ဖလံ ကထံ ဘဝေယျာ’’တိ၊ န ခေါ ပနေတ္ထ အတီတကမ္မတော ဖလုပ္ပတ္တိ ဣစ္ဆိတာ၊ အထ ခေါ တဿ ကတတ္တာ တဒါဟိတဝိသေသတော သန္တာနတော။ ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ ‘‘ကာမာဝစရဿ ကုသလဿ ကမ္မဿ ကတတ္တာ ဥပစိတတ္တာ ဝိပါကံ စက္ခုဝိညာဏံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတီ’’တိ (ဓ။ သ။ ၄၃၁)။ ယဿ ပန အတီတာနာဂတံ ပရမတ္ထတော အတ္ထိ၊ တဿ ဖလံ နိစ္စမေဝ အတ္ထီတိ ကိံ တတ္ထ ကမ္မဿ သာမတ္ထိယံ။ ဥပ္ပာဒနေ စေ၊ သိဒ္ဓမိဒံ အဟုတွာ ဘဝတီတိ။ ယံ ပန ဝုတ္တံ ‘‘အသတိ အတီတာနာဂတေ ကထံ တတ္ထ ဉာဏံ ပဝတ္တေယျာ’’တိ၊ ယထာ တံ အာလမ္ဗဏံ၊ တံ တထာ အတ္ထိ၊ ကထဉ္စ တံ အာလမ္ဗဏံ၊ အဟောသိ ဘဝိဿတိ စာတိ။ န ဟိ ကောစိ အတီတံ အနုဿရန္တော အတ္ထီတိ အနုဿရတိ၊ အထ ခေါ အဟောသီတိ။ ယထာ ပန ဝတ္တမာနံ အာရမ္မဏံ အနုဘူတံ၊ တထာ တံ အတီတံ ¶ အနုဿရတိ။ ယထာ စ ဝတ္တမာနံ ဘဝိဿတိ၊ တထာ ဗုဒ္ဓါဒီဟိ ဂယှတိ။ ယဒိ စ တံ တထေဝ အတ္ထိ၊ ဝတ္တမာနမေဝ တံ သိယာ။ အထ နတ္ထိ၊ သိဒ္ဓံ ‘‘အသန္တံ ဉာဏဿ အာရမ္မဏံ ဟောတီ’’တိ။ ဝိဇ္ဇမာနံ ဝါ ဟိ စိတ္တသညာတံ အဝိဇ္ဇမာနံ ဝါ အာရမ္မဏံ ဧတေသံ အတ္ထီတိ အာရမ္မဏာ၊ စိတ္တစေတသိကာ၊ န ဝိဇ္ဇမာနံယေဝ အာရဗ္ဘ ပဝတ္တနတော၊ တသ္မာ ပစ္စုပ္ပန္နမေဝ ဓရမာနသဘာဝံ န အတီတာနာဂတန္တိ န တိဋ္ဌတိ သဗ္ဗတ္ထိဝါဒေါ။ ကေစိ ပန ‘‘န အတီတာဒီနံ အတ္ထိတာပဋိညာယ သဗ္ဗတ္ထိဝါဒါ၊ အထ ခေါ အာယတနသဗ္ဗဿ အတ္ထိတာပဋိညာယာ’’တိ ဝဒန္တိ၊ တေသံ မတေန သဗ္ဗေဝ သာသနိကာ သဗ္ဗတ္ထိဝါဒါ သိယုန္တိ။

ပဒသောဓနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

သဗ္ဗမတ္ထီတိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၆။ အတီတက္ခန္ဓာဒိကထာ

၁။ နသုတ္တသာဓနကထာဝဏ္ဏနာ

၂၉၇။ ‘‘အတီတံ ¶ အနာဂတံ ပစ္စုပ္ပန္န’’န္တိ အယံ ကာလဝိဘာဂပရိစ္ဆိန္နော ဝေါဟာရော ဓမ္မာနံ တံ တံ အဝတ္ထာဝိသေသံ ဥပါဒါယ ပညတ္တော။ ဓမ္မော ဟိ သကိစ္စက္ခဏေ ပစ္စုပ္ပန္နော၊ တတော ပုဗ္ဗေ အနာဂတော၊ ပစ္ဆာ အတီတောတိ ဝုတ္တောဝါယမတ္ထော။ တတ္ထ ယဒိပိ ဓမ္မာ အနိစ္စတာယ အနဝဋ္ဌိတာ၊ အဝတ္ထာ ပန တေသံ ယထာဝုတ္တာ ဝဝတ္ထိတာတိ တဒုပါဒါနာ ကာလပညတ္တိပိ ဝဝတ္ထိတာ ဧဝ။ န ဟိ အတီတာဒိ အနာဂတာဒိဘာဝေန ဝေါဟရီယတိ၊ ခန္ဓာဒိပညတ္တိ ပန အနပေက္ခိတကာလဝိသေသာ။ တီသုပိ ဟိ ကာလေသု ရူပက္ခန္ဓော ရူပက္ခန္ဓောဝ၊ တထာ သေသာ ခန္ဓာ အာယတနဓာတုယော စ။ ဧဝမဝဋ္ဌိတေ ယသ္မာ ပရဝါဒီ ‘‘အတ္ထီ’’တိ ဣမံ ပစ္စုပ္ပန္နနိယတံ ဝေါဟာရံ အတီတာနာဂတေသုပိ အာရောပေတိ၊ တသ္မာ သော အဒ္ဓသင်္ကရံ ကရောတိ။ ပရမတ္ထတော အဝိဇ္ဇမာနေ ဝိဇ္ဇမာနေ ကတွာ ဝေါဟရတီတိ တတော ဝိဝေစေတုံ ‘‘အတီတံ ခန္ဓာ’’တိအာဒိကာ အယံ ကထာ အာရဒ္ဓါ။

ယသ္မာ ပန ရုပ္ပနာဒိသဘာဝေ အတီတာဒိဘေဒဘိန္နေ ဓမ္မေ ဧကဇ္ဈံ ဂဟေတွာ တတ္ထ ရာသဋ္ဌံ ဥပါဒါယ ခန္ဓပညတ္တိ၊ စက္ခုရူပါဒီသု ကာရဏာဒိအတ္ထံ သုညတဋ္ဌဉ္စ ဥပါဒါယ အာယတနပညတ္တိ ဓာတုပညတ္တိ ¶ စ၊ တသ္မာ သာ အဒ္ဓတ္တယသာဓာရဏာ၊ န အတီတာဒိပညတ္တိ ဝိယ အဒ္ဓဝိသေသာဓိဋ္ဌာနာတိ အာဟ ‘‘ခန္ဓာဒိဘာဝါဝိဇဟနတော အတီတာနာဂတာန’’န္တိ။ တေ ပနေတေ အတီတာဒိကေ ခန္ဓာဒိကေ ဝိယ သဘာဝဓမ္မတော သဉ္ဇာနန္တော ပရဝါဒီ ‘‘အတ္ထီ’’တိ ပဋိဇာနာတီတိ အာဟ ‘‘အတီတာနာဂတာနံ အတ္ထိတံ ဣစ္ဆန္တဿာ’’တိ။ သေသမေတ္ထ ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ။

‘‘တယောမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နိရုတ္တိပထာ’’တိ သုတ္တံ နိရုတ္တိပထသုတ္တံ။ တတ္ထ ဟိ ပစ္စုပ္ပန္နဿေဝ အတ္ထိဘာဝေါ ဝုတ္တော၊ န အတီတာနာဂတာနံ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘အတ္ထိတာယ ဝါရိတတ္တာ’’တိ။ ယဒိ ဧဝံ ‘‘အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နိဗ္ဗာန’’န္တိ ဣဒံ ကထန္တိ? တံ သဗ္ဗဒါ ဥပလဒ္ဓိတော ဝုတ္တံ နိစ္စသဘာဝဉာပနတ္ထံ အသင်္ခတဓမ္မဿ၊ ဣဓ ပန သင်္ခတဓမ္မာနံ ခဏတ္တယသမင်္ဂိတာယ အတ္ထိဘာဝေါ န တတော ပုဗ္ဗေ ပစ္ဆာ စာတိ ပညာပနတ္ထံ ‘‘ယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရူပံ…ပေ… န တဿ သင်္ခါ ဘဝိဿတီ’’တိ ဝုတ္တံ။ ဧတေန ‘‘အတ္ထီ’’တိ သမညာယ အနုပါဒါနတော အတီတံ အနာဂတံ ပရမတ္ထတော ¶ နတ္ထီတိ ဒဿိတံ ဟောတိ။ ဣမိနာဝူပါယေနာတိ ‘‘ခန္ဓာဒိဘာဝါဝိဇဟနတော’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တေန ဟေတုနာ။ ဥပပတ္တိသာဓနယုတ္တိ ဟိ ဣဓ ‘‘ဥပါယော’’တိ ဝုတ္တာ။

နသုတ္တသာဓနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၂။ သုတ္တသာဓနကထာဝဏ္ဏနာ

၂၉၈။ ဧတေ ဓမ္မာတိ ဧတေ ခန္ဓအာယတနဓာတုဓမ္မာ။ သုတ္တာဟရဏန္တိ နိရုတ္တိပထသုတ္တာဟရဏံ။ နေသန္တိ အတီတာနာဂတာနံ။

သုတ္တသာဓနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

အတီတက္ခန္ဓာဒိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၇။ ဧကစ္စံအတ္ထီတိကထာ

၁။ အတီတာဒိဧကစ္စကထာဝဏ္ဏနာ

၂၉၉။ ယေ ¶ ကတူပစိတာ ကုသလာကုသလာ ဓမ္မာ ဝိပါကဒါနာယ အကတောကာသာ၊ ကတောကာသာ စ ယေ ‘‘ဩကာသကတုပ္ပန္နာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ။ ယေ စ ဝိပ္ပကတဝိပါကာ၊ တေ သဗ္ဗေပိ ‘‘အဝိပက္ကဝိပါကာ’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ တေသံ ဝိပါကဒါနသာမတ္ထိယံ အနပဂတန္တိ အဓိပ္ပာယေန ပရဝါဒီ အတ္ထိတံ ဣစ္ဆတိ။ ယေ ပန ပရဝါဒီ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ ဝိပက္ကဝိပါကာ ကုသလာကုသလာ ဓမ္မာ၊ တေသံ အပဂတန္တိ နတ္ထိတံ ဣစ္ဆတိ။ တေနာဟ ‘‘အတ္ထီတိ ဧကစ္စံ အတ္ထိ ဧကစ္စံ နတ္ထီ’’တိအာဒိ။ ဧဝံ ဣစ္ဆန္တဿ ပန ပရဝါဒိနော ယထာ အဝိပါကေသုပိ ဧကစ္စံ နတ္ထီတိ အာပဇ္ဇတိ၊ ဧဝံ ဝိပက္ကဝိပါကေသု အဝိပက္ကဝိပါကေသု စ အာပဇ္ဇတေဝါတိ ဒဿေတုံ ‘‘အဝိပက္ကဝိပါကာ ဓမ္မာ ဧကစ္စေ’’တိအာဒိနာ ပါဠိ ပဝတ္တာ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘တိဏ္ဏံ ရာသီနံ ဝသေနာ’’တိအာဒိ။ ဝေါဟာရဝသေနာတိ ဖလဿ အနုပရမဝေါဟာရဝသေန၊ ဟေတုကိစ္စံ ပန အနုပရတံ အနုပစ္ဆိန္နံ အတ္ထီတိ လဒ္ဓိယံ ဌိတတ္တာ စောဒေတဗ္ဗောဝ။ အဝိစ္ဆေဒဝသေန ပဝတ္တမာနဉှိ ဖလဿ ပဗန္ဓဝေါဟာရံ ပရဝါဒီ ဝေါဟာရတော အတ္ထီတိ ဣစ္ဆတိ၊ ဟေတု ပနဿ ကမ္မံ ပရမတ္ထတော စ ကမ္မူပစယဝါဒိဘာဝတော ပတ္တိအပ္ပတ္တိသဘာဝတာဒယော ¶ ဝိယ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တော ကမ္မူပစယော နာမ ဧကော သင်္ခါရဓမ္မော အဝိပန္နော၊ သောပိ တဿေဝ ဝေဝစနန္တိ ပရဝါဒီ။ ယံ သန္ဓာယာဟ –

‘‘နပ္ပစယန္တိ ကမ္မာနိ၊ အပိ ကပ္ပသဟဿတော၊

ပတွာ ပစ္စယသာမဂ္ဂိံ၊ ကာလေ ပစ္စန္တိ ပါဏိန’’န္တိ။

ယဉ္စ သန္ဓာယ ပရတော ပရိဘောဂမယပုညကထာယ ‘‘ပရိဘောဂမယံ ပန စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ လဒ္ဓိယာ ပဋိဇာနာတီ’’တိ ဝက္ခတိ။

ဧကစ္စံအတ္ထီတိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၈။ သတိပဋ္ဌာနကထာဝဏ္ဏနာ

၃၀၁။ ပရမတ္ထသတိပဋ္ဌာနတ္တာတိ ဧတေန လောကုတ္တရာယ ဧဝ သမ္မာသတိယာ တတ္ထာပိ မဂ္ဂဘူတာယ နိပ္ပရိယာယေန ¶ သတိပဋ္ဌာနဘာဝေါ နိယျာနိကတ္တာ ဣတရာယ ပရိယာယေနာတိ ဒဿေတိ။ မဂ္ဂဖလသမ္မာသတိယာ ဓမ္မာနုဿတိဘာဝပရိယာယော အတ္ထီတိ ‘‘လောကိယလောကုတ္တရသတိပဋ္ဌာနသမုဒါယဘူတဿာ’’တိ ဝုတ္တံ။ သတိသမုဒါယဘူတဿ န သတိဂေါစရဘူတဿာတိ အဓိပ္ပာယော။ သတိဂေါစရဿ ဟိ သတိပဋ္ဌာနတံ စောဒေတုံ ပါဠိယံ ‘‘စက္ခာယတနံ သတိပဋ္ဌာန’’န္တိ အာရဒ္ဓံ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘သဗ္ဗဓမ္မာနံ ပဘေဒပုစ္ဆာဝသေန ဝုတ္တ’’န္တိ။ သုတ္တသာဓနာယံ ပန ပဌမံ လောကိယသတိပဋ္ဌာနဝသေန၊ ဒုတိယံ မိဿကဝသေန၊ တတိယံ လောကုတ္တရဝသေန ဒဿိတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

သတိပဋ္ဌာနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၉။ ဟေဝတ္ထိကထာဝဏ္ဏနာ

၃၀၄။ ဟေဝတ္ထိကထာယံ ‘‘သဗ္ဗော ဓမ္မော သကဘာဝေန အတ္ထိ ပရဘာဝေန နတ္ထီ’’တိ ပဝတ္တော ပရဝါဒီဝါဒေါ ယထာ ဝိဘဇ္ဇ ပဋိပုစ္ဆာ ဝါ န ဗျာကာတဗ္ဗော၊ ဧဝံ ဧကံသတော န ဗျာကာတဗ္ဗော ဝိသေသာဘာဝတော၊ ကေဝလံ ဌပနီယပက္ခေ တိဋ္ဌတီတိ အဓိပ္ပာယေနာဟ ‘‘အဝတ္တဗ္ဗုတ္တရေနာ’’တိ။ ယထာ ဟိ သဗ္ဗေ ¶ ဝါဒါ သပ္ပဋိဝါဒါဝါတိ ပဋိညာ ဘူတကထနတ္တာ အဝတ္တဗ္ဗုတ္တရာ ဥပေက္ခိတဗ္ဗာ၊ ဧဝမယမ္ပီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ တေနာဟ ‘‘ဥပေက္ခိတဗ္ဗေနာ’’တိ။ အထ ဝါ အဝတ္တဗ္ဗံ ဥတ္တရံ အဝတ္တဗ္ဗုတ္တရံ။ ယထာ အနိစ္စဝါဒိနံ ပတိ အနိစ္စော သဒ္ဒေါ ပစ္စယာဓီနဝုတ္တိတောတိ၊ ဥတ္တရံ န ဝတ္တဗ္ဗံ သိဒ္ဓသာဓနဘာဝတော၊ ဧဝံ ဣဓာပိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ သိဒ္ဓသာဓနဉှိ ဒဍ္ဎဿ ဍဟနသဒိသတ္တာ နိရတ္ထကမေဝ သိယာ၊ အဋ္ဌကထာယံ ပန ယသ္မာ ပရဝါဒိနာ ယေန သဘာဝေန ယော ဓမ္မော အတ္ထိ၊ တေနေဝ သဘာဝေန သော ဝိနာ ကာလဘေဒါဒိပရာမသနေန နတ္ထီတိ ပတိဋ္ဌာပီယတိ၊ တသ္မာ ‘‘အယောနိသော ပတိဋ္ဌာပိတတ္တာ’’တိ ဝုတ္တံ။

ဧတ္ထ စ ‘‘ဟေဝတ္ထိ၊ ဟေဝံ နတ္ထီ’’တိ ပဋိဇာနန္တေန ပရဝါဒိနာ ယထာ သပရဘာဝေဟိ ရူပါဒီနံ အတ္ထိတာ ပဋိညာတာ၊ ဧဝံ ကာလဒေသာဒိဘေဒေဟိပိ သာ ပဋိညာတာ ဧဝ။ တေနေဝါဟ ‘‘အတီတံ အနာဂတပစ္စုပ္ပန္နဝသေန၊ အနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာနိ ဝါ အတီတာဒိဝသေန နတ္ထီ’’တိ။ ဧဝံ သတိ နိဂဏ္ဌာစေလကဝါဒေါ ပရိဒီပိတော သိယာ။ တေ ဟိ ‘‘သိယာ အတ္ထိ၊ သိယာ နတ္ထိ၊ သိယာ အတ္ထိ စ ¶ နတ္ထိ စာ’’တိအာဒိနာ သဗ္ဗပဒတ္ထေသု ပတ္တဘာဂေ ပဋိဇာနန္တိ။ တတ္ထ ယဒိ ဝတ္ထုနော သဘာဝေနေဝ၊ ဒေသကာလသန္တာနဝသေန ဝါ နတ္ထိတာ အဓိပ္ပေတာ၊ တံ သိဒ္ဓသာဓနံ သကဝါဒိနောပိ ဣစ္ဆိတတ္တာ။ ယဿ ဟိ ဓမ္မဿ ယော သဘာဝေါ၊ န သော တတော အညထာ ဥပလဗ္ဘတိ။ ယဒိ ဥပလဗ္ဘေယျ၊ အညော ဧဝ သော သိယာ။ န စေတ္ထ သာမညလက္ခဏံ နိဒဿေတဗ္ဗံ သလက္ခဏဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ တဿ နတ္ထိဘာဝဿ အဘာဝတော။ ယထာ စ ပရဘာဝေန နတ္ထိတာယ န ဝိဝါဒေါ၊ ဧဝံ ဒေသကာလန္တရေသုပိ ဣတ္တရကာလတ္တာ သင်္ခါရာနံ။ န ဟိ သင်္ခါရာ ဒေသန္တရံ၊ ကာလန္တရံ ဝါ သင်္ကမန္တိ ခဏိကဘာဝတော။ ဧတေနေဝ ပရိယာယန္တရေန နတ္ထိတာပိ ပဋိက္ခိတ္တာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ယထာ စ အတ္ထိတာ၊ နတ္ထိတာ ဝိနာ ကာလဘေဒေန ဧကသ္မိံ ဓမ္မေ ပတိဋ္ဌံ န လဘန္တိ အညမညဝိရုဒ္ဓတ္တာ၊ ဧဝံ သဗ္ဗဒါပိ နိစ္စတ္တာ။

ယံ ပန တေ ဝဒန္တိ ‘‘ယထာ သုဝဏ္ဏံ ကဋကာဒိရူပေန ဌိတံ ရုစကာဒိဘာဝံ အာပဇ္ဇတီတိ နိစ္စာနိစ္စံ။ တဉှိ သုဝဏ္ဏဘာဝါဝိဇဟနတော နိစ္စံ ကဋကာဒိဘာဝဟာနိတော အနိစ္စံ၊ ဧဝံ သဗ္ဗဓမ္မာ’’တိ။ တေ ဣဒံ ဝတ္တဗ္ဗာ ‘‘ကိံ ကဋကဘာဝေါ ကဋကဿ၊ ဥဒါဟု သုဝဏ္ဏဿာ’’တိ။ ယဒိ ကဋကဿ၊ သုဝဏ္ဏနိရပေက္ခော သိယာ တဒညဘာဝေါ ဝိယ။ အထ သုဝဏ္ဏဿ၊ နိစ္စကာလံ တတ္ထ ဥပလဗ္ဘေယျ သုဝဏ္ဏဘာဝေါ ဝိယ။ န စ သက္ကာ ဥဘိန္နံ ဧကဘာဝေါတိ ဝတ္တုံ ကဋကဝိနာသေပိ သုဝဏ္ဏာဝိနာသတော။ အထ မတံ၊ သုဝဏ္ဏကဋကာဒီနံ ပရိယာယီပရိယာယဘာဝတော ¶ နာယံ ဒေါသောတိ။ ယထာ ဟိ ကဋကပရိယာယနိရောဓေန ရုစကပရိယာယုပ္ပာဒေပိ ပရိယာယီ တထေဝ တိဋ္ဌတိ၊ ဧဝံ မနုဿပရိယာယနိရောဓေ ဒေဝပရိယာယုပ္ပာဒေပိ ပရိယာယီ ဇီဝဒြဗျံ တိဋ္ဌတီတိ နိစ္စာနိစ္စံ၊ တထာ သဗ္ဗဒြဗျာနီတိ။ တယိဒံ အမ္ဗံ ပုဋ္ဌဿ လဗုဇဗျာကရဏံ။ ယံ သွေဝ နိစ္စော အနိစ္စောတိ ဝါ ဝဒန္တော အညတ္ထ နိစ္စတံ အညတ္ထ အနိစ္စတံ ပဋိဇာနာတိ၊ အထ ပရိယာယပရိယာယီနံ အနညတာ ဣစ္ဆိတာ၊ ဧဝံ သတိ ပရိယာယောပိ နိစ္စော သိယာ ပရိယာယိနော အနညတ္တာ ပရိယာယသရူပံ ဝိယ၊ ပရိယာယီ ဝါ အနိစ္စော ပရိယာယတော အနညတ္တာ ပရိယာယသရူပံ ဝိယာတိ။ အထ နေသံ အညာ အနညတာ၊ ဧဝဉ္စ သတိ ဝုတ္တဒေါသဒွယာနတိဝတ္တိ။ အပိစ ကောယံ ပရိယာယော နာမ၊ ယဒိ သဏ္ဌာနံ၊ သုဝဏ္ဏော တာဝ ဟောတု၊ ကထံ ဇီဝဒြဗျေ အရူပိဘာဝတော။ ယဒိ တဿပိ သဏ္ဌာနဝန္တံ ဣစ္ဆိတံ၊ တထာ သတိဿ ဧကသ္မိမ္ပိ သတ္တသန္တာနေ ဗဟုတာ အာပဇ္ဇတိ သရူပတာ စ သဏ္ဌာနဝန္တေသုပိ ပီဠကာဒီသု တထာဒဿနတော။ အထ ပဝတ္တိဝိသေသော၊ ဧဝမ္ပိ ဗဟုတာ ခဏိကတာ စ အာပဇ္ဇတိ၊ တသ္မာ ပရိယာယသရူပမေဝ တာဝ ပတိဋ္ဌပေတဗ္ဗံ။

ယံ ပန ဝုတ္တံ ‘‘သုဝဏ္ဏံ ကဋကာဒိရူပေန ဌိတ’’န္တိ၊ တတ္ထ သမ္ပတ္တိယောဂတော ဝိညာယမာနေသု ဝိသိဋ္ဌေသု ¶ ရူပဂန္ဓရသဖောဋ္ဌဗ္ဗေသု ကိံ ဧကံ၊ ဥဒါဟု တေသံ သမုဒါယော၊ တဗ္ဗိနိမုတ္တံ ဝါ ဓမ္မန္တရံ သုဝဏ္ဏန္တိ? တတ္ထ န တာဝ ရူပါဒီသု ဧကေကံ သုဝဏ္ဏံ တေန သုဝဏ္ဏကိစ္စာသိဒ္ဓိတော၊ နာပိ တဗ္ဗိနိမုတ္တံ ဓမ္မန္တရံ တာဒိသဿ အဘာဝတော။ အထ သမုဒါယော၊ တံ ပန ပညတ္တိမတ္တန္တိ န တဿ နိစ္စတာ၊ နာပိ အနိစ္စတာ သမ္ဘဝတိ။ ယထာ စ သုဝဏ္ဏဿ၊ ဧဝံ ကဋကဿပိ ပညတ္တိမတ္တတ္တာတိ။ တယိဒံ နိဒဿနံ ပရဝါဒိနော ဇီဝဒြဗျဿပိ ပညတ္တိမတ္တံ တဿေဝ သာဓေတီတိ ကုတော တဿ နိစ္စာနိစ္စတာတိ အလမတိပ္ပပဉ္စေန။

ဟေဝတ္ထိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

မဟာဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၂။ ဒုတိယဝဂ္ဂေါ

၁။ ပရူပဟာရဝဏ္ဏနာ

၃၀၇။ ဝိက္ခမ္ဘိတရာဂါဝ အဝိက္ခမ္ဘိတရာဂါနံ အဓိမာနိကတာယ အသမ္ဘဝတောတိ ယာဝ အဓိမာနိကံ၊ တာဝ သမ္ပဇာနာ နိဒ္ဒံ ဩက္ကမန္တီတိ အဓိပ္ပာယော။ ‘‘အဓိမာနိကာန’’န္တိ ¶ ဣဒံ ဘူတပုဗ္ဗဂတိယာ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘အဓိမာနိကပုဗ္ဗာ အဓိပ္ပေတာ သိယု’’န္တိ။

၃၀၈။ ယံ ဝိမတိဂါဟကာရဏံ ဝုစ္စမာနံ၊ တံ ‘‘ဟန္ဒ ဟီ’’တိ ပရံ ဇောတေတီတိ အဓိပ္ပာယေနာဟ ‘‘ကာရဏတ္ထေတိ ယုတ္တ’’န္တိ။ ဝိမတိဂါဟဿ ပန နိစ္ဆိတတံ ‘‘ဟန္ဒ ဟီ’’တိ ပရံ ဇောတေတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘ဝစသာယတ္ထေ’’တိ။

ပရူပဟာရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၅။ ဝစီဘေဒကထာဝဏ္ဏနာ

၃၂၆။ သောတိ ¶ ပဌမမဂ္ဂဋ္ဌော။ တသ္မာတိ ယသ္မာ ‘‘ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ ‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ၊ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’’န္တိ သုတ္တဿ အတ္ထံ အညထာ ဂဟေတွာ ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာနိဿန္ဒေန မဂ္ဂက္ခဏေပိ ဒုက္ခန္တိ ဝိပဿနာ ဥပဋ္ဌာတိ၊ တသ္မာ ‘‘သော ဒုက္ခမိစ္စေဝ ဝါစံ ဘာသတီ’’တိ ဝဒန္တိ။

၃၂၈။ ဣစ္ဆိတေတိ ပရဝါဒိနာ သမ္ပဋိစ္ဆိတေ။ အာရောပိတေတိ ယုတ္တိနိဒ္ဓါရဏေန တသ္မိံ အတ္ထေ ပတိဋ္ဌာပိတေ ယုဇ္ဇတိ၊ ဝစီသမုဋ္ဌာပနက္ခဏတော ပန ပစ္ဆာ တံ သဒ္ဒံ သုဏာတီတိ ဣစ္ဆိတေ န ယုဇ္ဇတိ သောတဝိညာဏဿ ပစ္စုပ္ပန္နာရမ္မဏတ္တာတိ အဓိပ္ပာယော။ ယသ္မာ ပန အတ္တနာ နိစ္ဆာရိတံ သဒ္ဒံ အတ္တနာပိ သုဏာတိ၊ တသ္မာ သောတဝိညာဏံ ‘‘ယေန တံ သဒ္ဒံ သုဏာတီ’’တိ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

၃၃၂။ လောကုတ္တရမဂ္ဂက္ခဏေတိ ပဌမဇ္ဈာနိကဿ ပဌမမဂ္ဂဿ ခဏေ။ အဘိဘူသုတ္တာဟရဏေ အဓိပ္ပာယော ဝတ္တဗ္ဗောတိ ဧတေန တဒါဟရဏဿ အသမ္ဗန္ဓတံ ဒဿေတိ။ တေနာဟ ‘‘တသ္မာ အသာဓက’’န္တိ။

ဝစီဘေဒကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၇။ စိတ္တဋ္ဌိတိကထာဝဏ္ဏနာ

၃၃၅။ ဧဝန္တိ ‘‘ဧကစိတ္တံ ယာဝတာယုကံ တိဋ္ဌတီ’’တိ ဝုတ္တာကာရေန။ အညတ္ထာတိ အရူပဘဝတော အညသ္မိံ။ ဧတေနာတိ ‘‘ဧကမေဝ စိတ္တံ အာရုပ္ပေ တိဋ္ဌတိ ¶ ၊ ယာဝတာယုကံ တိဋ္ဌတီ’’တိ ဧဝံဝါဒိနာ ဒုတိယာပိ အဍ္ဎကထာ ပဿိတဗ္ဗာ ပဌမကထာယ စိရကာလာဝဋ္ဌာနဝစနဿ အညဒတ္ထု ဘာဝဝိဘာဝနတောတိ အဓိပ္ပာယော။ ပုရိမာယာတိ ‘‘ယာဝတာယုကံ တိဋ္ဌတီ’’တိ ပဉှတော ပုရိမာယ။ တတ္ထ ဟိ ‘‘ဝဿသတံ တိဋ္ဌတီ’’တိ ပုစ္ဆာယ ‘‘အာမန္တာ’’တိ အနုညာ ကတာ၊ ပစ္ဆိမာယံ ပန ‘‘မနုဿာနံ ဧကံ စိတ္တံ ယာဝတာယုကံ တိဋ္ဌတီ’’တိ ‘‘န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ’’တိ ပဋိက္ခေပေါ ကတော။ အဝိရောဓော ဝိဘာဝေတဗ္ဗော၊ ယတော တတ္ထေဝ အနုညာ ကတာ၊ န ပစ္ဆာတိ အဓိပ္ပာယော ¶ ။ ဝဿသတာဒီတိ စ အာဒိ-သဒ္ဒေန န ကေဝလံ ‘‘ဒွေ ဝဿသတာနီ’’တိ ဧဝမာဒိယေဝ သင်္ဂဟိတံ၊ အထ ခေါ ‘‘ဧကံ စိတ္တံ ဒိဝသံ တိဋ္ဌတီ’’တိ ဧဝမာဒိပီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ‘‘မုဟုတ္တံ မုဟုတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ပဉှော သကဝါဒိနာ ပုစ္ဆိတော ဝိယ ဝုတ္တော’’တိ ဣဒံ ဝိစာရေတဗ္ဗံ။ ‘‘မုဟုတ္တံ မုဟုတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ပဉှော ပရဝါဒိဿ။ ‘‘ဥပ္ပာဒဝယဓမ္မိနော’’တိအာဒိသုတ္တတ္ထဝသေန ပဋိညာ သကဝါဒိဿာတိ ဟိ ဝုတ္တံ။

စိတ္တဋ္ဌိတိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၉။ အနုပုဗ္ဗာဘိသမယကထာဝဏ္ဏနာ

၃၃၉။ ‘‘တာနိ ဝါ စတ္တာရိပိ ဉာဏာနိ ဧကော သောတာပတ္တိမဂ္ဂေါယေဝါတိ ပဋိဇာနာတီ’’တိ ဣမံ သန္ဓာယာဟ ‘‘အထ ဝါ’’တိအာဒိ။ စတုန္နံ ဉာဏာနန္တိ ဒုက္ခေဉာဏာဒီနံ စတုန္နံ ဉာဏာနံ။ ဧကမဂ္ဂဘာဝတောတိ သောတာပတ္တိအာဒိဧကမဂ္ဂဘာဝတော။ ကမေန ပဝတ္တမာနာနိပိ ဟိ တာနိ ဉာဏာနိ တံတံမဂ္ဂကိစ္စဿ သာဓနတော ဧကောယေဝ မဂ္ဂေါ ဟောတီတိ အဓိပ္ပာယော။ တေနာဟ ‘‘ဧကမဂ္ဂဿ…ပေ… ပဋိဇာနာတီ’’တိ။

၃၄၄။ ဒဿနေတိ မဂ္ဂဒဿနေ။

၃၄၅။ ဓမ္မတ္ထာနံ ဟေတုဖလဘာဝတော ဓမ္မတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါနံ သိယာ သောတာပတ္တိဖလဟေတုတာ၊ တဒဘာဝတော န ဣတရပဋိသမ္ဘိဒါနန္တိ အာဟ ‘‘နိရုတ္တိ…ပေ… ဝိစာရေတဗ္ဗ’’န္တိ။ သဗ္ဗာသမ္ပိ ပန ပဋိသမ္ဘိဒါနံ ပဌမဖလသစ္ဆိကိရိယာဟေတုတာ ဝိစာရေတဗ္ဗာ မဂ္ဂါဓိဂမေနေဝ လဒ္ဓဗ္ဗတ္တာ ဖလာနံ ဝိယ၊ တသ္မာ ‘‘အဋ္ဌဟိ ဉာဏေဟီ’’တိ ဧတ္ထ နိက္ခေပကဏ္ဍေ အာဂတနယေန ဒုက္ခာဒိဉာဏာနံ ပုဗ္ဗန္တာဒိဉာဏာနဉ္စ ဝသေန ‘‘အဋ္ဌဟိ ဉာဏေဟီ’’တိ ယုတ္တံ ဝိယ ဒိဿတိ။

အနုပုဗ္ဗာဘိသမယကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၀။ ဝေါဟာရကထာဝဏ္ဏနာ

၃၄၇။ ဝိသယဝိသယီသူတိ ¶ ¶ ရူပစက္ခာဒိကေ သန္ဓာယာဟ။ တေ ဟိ ရူပက္ခန္ဓပရိယာပန္နတ္တာ ဧကန္တေန လောကိယာ။ ဝိသယဿေဝါတိ သဒ္ဒဿေဝ။ သော ဟိ ဝေါဟရိတဗ္ဗတော ဝေါဟာရကရဏတာယ စ ‘‘ဝေါဟာရော’’တိ ပါဠိယံ ဝုတ္တော။ နတ္ထေတ္ထ ကာရဏံ ဝိသယီနံ ဝိသယဿပိ အာသဝါဒိအနာရမ္မဏတာဘာဝတော။ အသိဒ္ဓလောကုတ္တရဘာဝဿ ဧကန္တသာသဝတ္တာ တဿ သဒ္ဒါယတနဿ ယထာ လောကုတ္တရတာ တဝ မတေနာတိ အဓိပ္ပာယော။

ပဋိဟညေယျာတိ ဣဒံ ပရိကပ္ပဝစနံ။ ပရိကပ္ပဝစနဉ္စ အယာထာဝန္တိ အာဟ ‘‘န ဟိ…ပေ… အတ္ထီ’’တိ။ န ဟိ ဇလံ အနလန္တိ ပရိကပ္ပိတံ ဒဟတိ ပစတိ ဝါ။ ကိံ လောကိယေန ဉာဏေန ဇာနိတဗ္ဗတော လောကိယော ရူပါယတနာဒိ ဝိယ၊ ဥဒါဟု လောကုတ္တရော ပစ္စဝေက္ခိယမာနမဂ္ဂါဒိ ဝိယာတိ ဧဝမေတ္ထ ဟေတုဿ အနေကန္တဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော။ တေနာဟ ‘‘လောကိယေ လောကုတ္တရေ စ သမ္ဘဝတော’’တိ။

ဝေါဟာရကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၁။ နိရောဓကထာဝဏ္ဏနာ

၃၅၃။ ယေသံ ဒွိန္နန္တိ ယေသံ ဒွိန္နံ ဒုက္ခသစ္စာနံ။ ဒွီဟိ နိရောဓေဟီတိ အပ္ပဋိသင်္ခါပဋိသင်္ခါသင်္ခါတေဟိ ဒွီဟိ နိရောဓေဟိ။ တတ္ထ ဒုက္ခာဒီနံ ပဋိသင်္ခါတိ ပဋိသင်္ခါ၊ ပညာဝိသေသော။ တေန ဝတ္တဗ္ဗော နိရောဓော ပဋိသင်္ခါနိရောဓော။ ယော သာသဝေဟိ ဓမ္မေဟိ ဝိသံယောဂေါတိ ဝုစ္စတိ၊ ယော ပစ္စယဝေကလ္လေန ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒဿ အစ္စန္တဝိဗန္ဓဘူတော နိရောဓော၊ သော ပဋိသင်္ခါယ နဝတ္တဗ္ဗတော အပ္ပဋိသင်္ခါနိရောဓော နာမာတိ ပရဝါဒိနော လဒ္ဓိ။ ပဋိသင်္ခါယ ဝိနာ နိရုဒ္ဓါတိ ပစ္စယဝေကလ္လေန အနုပ္ပတ္တိံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ တေနာဟ ‘‘န ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဘင်္ဂါ’’တိ။ အနုပ္ပာဒေါပိ ဟိ နိရောဓောတိ ဝုစ္စတိ ယတော ‘‘ဣမဿုပ္ပာဒါ ဣဒံ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ လက္ခဏုဒ္ဒေသဿ ပဋိလောမေ ‘‘ဣမဿ ¶ နိရောဓာ ဣဒံ နိရုဇ္ဈတီ’’တိ ဒဿိတော။ တေနာတိ ပဋိသင်္ခါယ နိရောဓဿ ခဏိကနိရောဓဿ စ ဣဓ နာဓိပ္ပေတတ္တာ။

နိရောဓကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဒုတိယဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၃။ တတိယဝဂ္ဂေါ

၁။ ဗလကထာဝဏ္ဏနာ

၃၅၄။ နိဒ္ဒေသတောတိ ¶ ‘‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော’’တိအာဒိနာ နိဒ္ဒိဋ္ဌပ္ပကာရတော။ သော ပန ယသ္မာ ဝိတ္ထာရော ဟောတိ၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ဝိတ္ထာရတော’’တိ။ သဗ္ဗံ ကိလေသာဝရဏာဒိံ၊ တမေဝ ပစ္စေကံ ပဝတ္တိအာကာရဘေဒတော သဗ္ဗာကာရံ။ ‘‘သဗ္ဗ’’န္တိ ဟိ ဣဒံ သရူပတော ဂဟဏံ၊ ‘‘သဗ္ဗာကာရတော’’တိ ပဝတ္တိအာကာရဘေဒတော။ ဘဂဝါ ဟိ ဓမ္မေ ဇာနန္တော တေသံ အာကာရဘေဒေ အနဝသေသေတွာဝ ဇာနာတိ။ ယထာဟ ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ သဗ္ဗာကာရတော ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ဉာဏမုခေ အာပါထံ အာဂစ္ဆန္တီ’’တိ (မဟာနိ။ ၁၅၆၊ စူဠနိ။ မောဃရာဇမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ ၈၅၊ ပဋိ။ မ။ ၃။၅)။ ဥဒ္ဒေသတောတိ ဧကဒေသတော။ ဧကဒေသော စ ဝိတ္ထာရော န ဟောတီတိ အာဟ ‘‘သင်္ခေပတော’’တိ။ ယထာ ဇာနန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဥဒ္ဒေသမတ္တေနပီတိ ဒိဋ္ဌိဂတယထာဘူတဉာဏာဒိပ္ပဘေဒါနံ အာသယာဒီနံ ဥဒ္ဒေသမတ္တေနပိ။ တေနာဟ ‘‘ဣန္ဒြိယာနံ တိက္ခမုဒုဘာဝဇာနနမတ္တံ သန္ဓာယာ’’တိ။ ထေရေနာတိ အနုရုဒ္ဓတ္ထေရေန။ ဧဝမေဝါတိ ဥဒ္ဒေသတော ဌာနာဒိမတ္တဇာနနာကာရေနေဝ။ သွာယမတ္ထော သကဝါဒိနာပိ ဣစ္ဆိတောယေဝါတိ အာဟ ‘‘ကထမယံ စောဒေတဗ္ဗော သိယာ’’တိ။

၃၅၆။ သေသေသူတိ ဣန္ဒြိယပရောပရိယတ္တဉာဏတော သေသေသု။ ပဋိက္ခေပေါတိ အသာဓာရဏတာပဋိက္ခေပေါ။ နနု စ သေသာနံ အသာဓာရဏတာပိ အတ္ထီတိ စောဒနံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ဌာနာ…ပေ… အဓိပ္ပာယော’’တိ။

ဗလကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၂။ အရိယန္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၃၅၇။ သင်္ခါရေ ¶ သန္ဓာယ ပဋိဇာနန္တဿာတိ ဒိဋ္ဌိယာ ပရိကပ္ပိတေန သတ္တေန သုညေ သင်္ခါရေ သန္ဓာယ ‘‘သုညတဉ္စ မနသိ ကရောတီ’’တိ ပုစ္ဆာယ ‘‘အာမန္တာ’’တိ ပဋိဇာနန္တဿ။ ဒွိန္နံ ဖဿာနံ သမောဓာနံ ကထံ အာပဇ္ဇတိ ဌာနာဌာနဘူတေ သင်္ခါရေ ဝုတ္တနယေန သုညတံ မနသိ ကရောန္တဿာတိ အဓိပ္ပာယော။ ယထာဝုတ္တနယေနာတိ ‘‘ဒိဋ္ဌိယာ ပရိကပ္ပိတေန သတ္တေန သုညာ ¶ ပဉ္စက္ခန္ဓာ’’တိ ပကာရေန နယေန။ အထ ဝါ ယထာဝုတ္တနယေနာတိ ‘‘ဌာနာဌာနမနသိကာရော သင်္ခါရာရမ္မဏော၊ သုညတာမနသိကာရော နိဗ္ဗာနာရမ္မဏော’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တနယေန။ ‘‘သင်္ခါရေ သန္ဓာယ ပဋိဇာနန္တဿာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘ဒွိန္နံ ဖဿာနံ သမောဓာနံ ကထံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ အာဟ။ သတ္တသုညတာယ သုညတ္တေပိ သင်္ခါရာနံ အညောဝ ဌာနာဌာနမနသိကာရော၊ အညော သုညတာမနသိကာရောတိ ယုဇ္ဇတေဝ ဒွိန္နံ ဖဿာနံ သမောဓာနာပတ္တိစောဒနာ၊ သင်္ခါရေ သန္ဓာယ ပဋိဇာနန္တဿ ပန ကထံ အရိယဘာဝသိဒ္ဓိ ဌာနာဌာနဉာဏာဒီနန္တိ ဝိစာရေတဗ္ဗံ။ ကိံ ဝါ ဧတာယ ယုတ္တိစိန္တာယ။ ဥမ္မတ္တကပစ္ဆိသဒိသော ဟိ ပရဝါဒိဝါဒေါ။ အညေသုပိ ဌာနေသု ဤဒိသေသု ဧသေဝ နယော။ အာရောပေတွာတိ ဣတ္ထိပုရိသာဒိအာကာရံ၊ သတ္တာကာရမေဝ ဝါ အသန္တံ ရူပါဒိဥပါဒါနေ အာရောပေတွာ။ အဘူတာရောပနဉှေတ္ထ ပဏိဒဟနန္တိ အဓိပ္ပေတံ။ တေနာဟ ‘‘ပရိကပ္ပနဝသေနာ’’တိ။ သောတိ ယထာဝုတ္တော ပဏိဓိ။ ဧကသ္မိမ္ပိ ခန္ဓေ။

အရိယန္တိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၄။ ဝိမုစ္စမာနကထာဝဏ္ဏနာ

၃၆၆။ မဂ္ဂက္ခဏေ စိတ္တံ ဧကဒေသေန ဝိမုတ္တံ ဧကဒေသေန အဝိမုတ္တန္တိ အယံ ‘‘ဝိမုတ္တံ ဝိမုစ္စမာန’’န္တိ လဒ္ဓိယာ ဒေါသော။ တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ‘‘ဧကဒေသံ ဝိမုတ္တံ၊ ဧကဒေသံ အဝိမုတ္တ’’န္တိ။ အဋ္ဌကထာယဉ္စ ‘‘တဉှိ တဒါ သမုစ္ဆေဒဝိမုတ္တိယာ ဝိမုတ္တေကဒေသေန ဝိမုစ္စမာနန္တိဿ လဒ္ဓီ’’တိ ဒဿိတောဝါယမတ္ထော။ ဝိပ္ပကတနိဒ္ဒေသေတိ ဝိမုစ္စနကိရိယာယ အပရိယောသိတတာနိဒ္ဒေသေ။ ယံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ဝိမုတ္တံ ဝိမုစ္စမာနန္တိ ဝိပ္ပကတဘာဝေန ဝုတ္တတ္တာ’’တိ။ တေနာတိ ပရဝါဒိနာ။ ဝိမုစ္စ…ပေ… ဝုတ္တံ ဝိမုစ္စမာနဿ ဝိမုတ္တဘာဝါဘာဝတော၊ ဝိမုတ္တဘေဒေန ပန တထာ ဝုတ္တန္တိ အဓိပ္ပာယော။ သတိ စ ¶ ဒေါသေ ဝိပ္ပကတနိဒ္ဒေသေတိ အာနေတွာ ယောဇေတဗ္ဗံ။ ဧကဒေသော ဝိသေသနံ ဟောတိ နိပ္ပဒေသဝိမုတ္တိယာ အဝိစ္ဆိန္နတော။ ဖလစိတ္တေနာတိ ပဌမဖလစိတ္တေန ဥပ္ပန္နေန။

ဝိမုစ္စမာနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၅။ အဋ္ဌမကကထာဝဏ္ဏနာ

၃၆၈။ ပဟီနာ ¶ နာမ ဘဝေယျုံ၊ န ပဟိယျမာနာတိ အဓိပ္ပာယော။

အဋ္ဌမကကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၆။ အဋ္ဌမကဿ ဣန္ဒြိယကထာဝဏ္ဏနာ

၃၇၁။ လောကုတ္တရာနံယေဝ သဒ္ဓါဒီနံ ဣန္ဒြိယဘာဝေါ၊ န လောကိယာနန္တိ ပရဝါဒိနော အဓိပ္ပာယဝသေနာဟ ‘‘အပ္ပဋိလဒ္ဓိန္ဒြိယတ္တာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ နိယျာနိကာနိ ဘာဝေန္တောတိ ယထာ နိယျာနိကာ ဟောန္တိ၊ ဧဝံ ဥပ္ပာဒေန္တော ဗြူဟေန္တော ဝါ။ ဣန္ဒြိယဘာဝံ ပန ပတ္တေသု တေသု ပုန ဘာဝနာကိစ္စံ နတ္ထီတိ တဿ အဓိပ္ပာယောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘န ပန ဣန္ဒြိယာနိ ဘာဝေန္တော’’တိ။

အဋ္ဌမကဿ ဣန္ဒြိယကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၇။ ဒိဗ္ဗစက္ခုကထာဝဏ္ဏနာ

၃၇၃။ ဝိသိနောတိ ဝိသေသေန ဗန္ဓတိ ဝိသယီနံ အတ္တပဋိဗန္ဓံ ကရောတီတိ ဝိသယော၊ အာရမ္မဏံ ¶ ၊ အနုဘဝတိ ဧတေနာတိ အာနုဘာဝေါ၊ သာမတ္ထိယံ၊ ဗလန္တိ အတ္ထော၊ ဂေါစရကရဏံ ဂေါစရော၊ ဝိသယေ အာနုဘာဝဂေါစရာ ဝိသယ…ပေ… စရာတိ။ တေဟိ ယထာ ဝိသိဋ္ဌံ ဝိသေသံ ဟောတိ၊ တထာ ပစ္စယဘူတေန ဈာနဓမ္မေန အာဟိတဗလံ ကတဗလာဓာနံ။ ဝိသယဂ္ဂဟဏဉ္စေတ္ထ အာနုဘာဝဂေါစရကရဏာနံ ပဝတ္တိဋ္ဌာနဒဿနံ ယတ္ထဿ တေဟိ ဥပတ္ထဒ္ဓတ္တာ ဗလာဓာနံ ပါကဋံ ဟောတိ။ တေနာဟ ‘‘ယာဒိသေ ဝိသယေ’’တိအာဒိ။ ဗလာဓာနဉ္စ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မတော မဟဂ္ဂတဓမ္မဝိသေသတော ဥပ္ပန္နေဟိ ပဏီတေဟိ စိတ္တဇရူပေဟိ ဝိသေသာပတ္တိ။ ယံ နိဿာယ ပရာဝုတ္တီတိ ဧကေ ဝဒန္တိ။ ပုရိမံ မံသစက္ခုမတ္တမေဝါတိ ယထာဝုတ္တဗလာဓာနတော ပုရိမံ မံသစက္ခုမတ္တမေဝ။ ဝဒန္တော သင်္ဂဟကာရော။ ဝိသယဂ္ဂဟဏံ ပါဠိယံ ကတံ။ န ဝိသယဝိသေသဒဿနတ္ထန္တိ န ဝိသယဿ ဝိသေသဒဿနတ္ထံ။ ယတော ဥဘိန္နမ္ပိ ရူပါယတနမေဝ ဝိသယောတိ ဝိသယဿ သဒိသတံ အဝိသေသံ အာဟ၊ သဒိသဿ ဝါ ဝိသေသံ ဒီပေတီတိ ယောဇနာ။

ဓမ္မုပတ္ထဒ္ဓ ¶ …ပေ… အဓိပ္ပာယော၊ အညထာ လဒ္ဓိယေဝ န သိယာတိ ဘာဝေါ။ မဂ္ဂေါတိ ဥပါယော၊ ကာရဏန္တိ အတ္ထော။ ပကတိစက္ခုမတော ဧဝ ဟိ ဒိဗ္ဗစက္ခု ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ ကသ္မာ? ကသိဏာလောကံ ဝဍ္ဎေတွာ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏဿ ဥပ္ပာဒနံ၊ သော စ ကသိဏမဏ္ဍလေ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တေန ဝိနာ နတ္ထိ၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘မံသစက္ခုပစ္စယတာဒဿနတ္ထမေဝ ဝုတ္တ’’န္တိ။ တေနာတိ ‘‘မဂ္ဂေါ’’တိ ဝစနေန။ ရူပါဝစရဇ္ဈာနပစ္စယေနာတိ ရူပါဝစရဇ္ဈာနေန ပစ္စယဘူတေန ဥပ္ပန္နာနိ ရူပါဝစရဇ္ဈာနစိတ္တသမုဋ္ဌိတာနိ။ ဈာနကမ္မသမုဋ္ဌိတေသု ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ။ တဿ ဟေသာ လဒ္ဓိ။

၃၇၄။ ယေန ဒိဗ္ဗစက္ခုနော ပညာစက္ခုဘာဝဿ ဣစ္ဆနေန ပဋိဇာနနေန။ တီဏိ စက္ခူနိ မံသဒိဗ္ဗပညာစက္ခူနိ စက္ခုန္တရဘာဝံ ဝဒတော ဘဝေယျုံ၊ တသ္မာ တံ န ဣစ္ဆတီတိ အတ္ထော။

ဒိဗ္ဗစက္ခုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၉။ ယထာကမ္မူပဂတဉာဏကထာဝဏ္ဏနာ

၃၇၇။ ဒိဗ္ဗစက္ခုပါဒကတ္တာ ‘‘ယထာကမ္မူပဂတဉာဏဿ ဥပနိဿယေ ဒိဗ္ဗစက္ခုမှီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ န ယထာကမ္မူပဂတဇာနနကိစ္စကေ ဒိဗ္ဗစက္ခုမှိ တဿ တံကိစ္စကတာဘာဝတော။ ယတော ယံ အနညံ၊ တမ္ပိ ¶ တတော အနညမေဝါတိ အာဟ ‘‘ဣမိနာ…ပေ… ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ။ တတ္ထ အတ္ထန္တရဘာဝံ နိဝါရေတီတိ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏဿ ပက္ခိကတ္တာ ယထာကမ္မူပဂတဉာဏဿ တတော အတ္ထန္တရဘာဝံ နိဝါရေတိ။ တဿ ဟိ တံ ပရိဘဏ္ဍဉာဏံ။ ဒိဗ္ဗစက္ခုဿ ယထာကမ္မူပဂတဉာဏတော အတ္ထန္တရဘာဝံ န နိဝါရေတိ အတပ္ပက္ခိကတ္တာတိ အဓိပ္ပာယော။ ဒိဗ္ဗစက္ခုဿ ယထာကမ္မူပဂတဉာဏကိစ္စတာ ပရဝါဒိနာ ဣစ္ဆိတာ၊ န ယထာကမ္မူပဂတဉာဏဿ ဒိဗ္ဗစက္ခုကိစ္စတာတိ တမတ္ထံ ‘‘ယထာကမ္မူပဂတဉာဏမေဝ ဒိဗ္ဗစက္ခု’’န္တိ ဧတ္ထ ယောဇေတွာ ဒဿေန္တော ‘‘ဧဝ-သဒ္ဒေါ စာ’’တိအာဒိမာဟ။

ယထာကမ္မူပဂတဉာဏကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၀။ သံဝရကထာဝဏ္ဏနာ

၃၇၉။ အာဋာနာဋိယသုတ္တေ ¶ ‘‘သန္တိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယက္ခာ ယေဘုယျေန ပါဏာတိပါတာ အပ္ပဋိဝိရတာ’’တိ (ဒီ။ နိ။ ၃။၂၇၆၊ ၂၈၆) အာဂတတ္တာ စာတုမဟာရာဇိကာနံ သံဝရာသံဝရသဗ္ဘာဝေါ အဝိဝါဒသိဒ္ဓါ။ ယတ္ထ ပန ဝိဝါဒေါ၊ တမေဝ ဒဿေန္တေန တာဝတိံသာဒယော ဂဟိတာတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘စာတုမဟာရာဇိကာန’’န္တိ ဝုတ္တံ။ ဧဝံ သတီတိ ယဒိ တာဝတိံသေသု သံဝရာသံဝရော နတ္ထိ၊ ဧဝံ သန္တေ။ သုရာပါနန္တိ ဧတ္ထာပိ ‘‘သုယျတီ’’တိ ပဒံ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ။ ကထံ သုယျတီတိ? ဝုတ္တဉှေတံ ကုမ္ဘဇာတကေ –

‘‘ယံ ဝေ ပိဝိတွာ ပုဗ္ဗဒေဝါ ပမတ္တာ၊

တိဒိဝါ စုတာ သဿတိယာ သမာယာ၊

တံ တာဒိသံ မဇ္ဇမိမံ နိရတ္ထံ၊

ဇာနံ မဟာရာဇ ကထံ ပိဝေယျာ’’တိ။ (ဇာ။ ၁။၁၆။၅၈)၊

တတ္ထ ပုဗ္ဗဒေဝါ နာမ အသုရာ။ တေ ဟိ တာဝတိံသာနံ ဥပ္ပတ္တိတော ပုဗ္ဗဒေဝါတိ ပညာယိံသု။ ပမတ္တာတိ သုရာပါနေန ပမာဒံ အာပန္နာ။ တိဒိဝါတိ မနုဿစာတုမဟာရာဇိကလောကေ ဥပါဒါယ တတိယလောကဘူတာ ဒေဝဋ္ဌာနာ၊ နာမမေဝ ဝါ ဧတံ တဿ ဒေဝဋ္ဌာနဿ။ သဿတိယာတိ ကေဝလံ ဒီဃာယုကတံ ¶ သန္ဓာယ ဝဒတိ။ သမာယာ သဟ အတ္တနော အသုရမာယာယ၊ အသုရမန္တေဟိ သဒ္ဓိံ စုတာတိ အတ္ထော။ အဋ္ဌကထာယဉ္စ ဝုတ္တံ ‘‘အာဂန္တုကဒေဝပုတ္တာ အာဂတာတိ နေဝါသိကာ ဂန္ဓပါနံ သဇ္ဇယိံသု။ သက္ကော သကပရိသာယ သညမဒါသီ’’တိ။ တေနာဟ ‘‘တေသံ သုရာပါနံ အသံဝရော န ဟောတီတိ ဝတ္တဗ္ဗံ ဟောတီ’’တိ။ ဧတ္ထ စ တာဝတိံသာနံ ပါတုဘာဝတော ပဋ္ဌာယ သုရာပါနမ္ပိ တတ္ထ နာဟောသိ၊ ပဂေဝ ပါဏာတိပါတာဒယောတိ ဝိရမိတဗ္ဗာဘာဝတော ဧဝ တာဝတိံသတော ပဋ္ဌာယ ဥပရိ ဒေဝလောကေသု သမာဒါနသမ္ပတ္တဝိရတိဝသေန ပုရေတဗ္ဗာ သံဝရာ န သန္တိ၊ လောကုတ္တရာ ပန သန္တိယေဝ။ တထာ တေဟိ ပဟာတဗ္ဗာ အသံဝရာ။ န ဟိ အပ္ပဟီနာနုသယာနံ မဂ္ဂဝဇ္ဈာ ကိလေသာ န သန္တီတိ။

သံဝရကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

တတိယဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၄။ စတုတ္ထဝဂ္ဂေါ

၁။ ဂိဟိဿ အရဟာတိကထာဝဏ္ဏနာ

၃၈၇။ ဂိဟိဆန္ဒရာဂသမ္ပယုတ္တတာယာတိ ¶ ဂိဟိဘာဝေ ကာမဘောဂိဘာဝေ ဆန္ဒရာဂသဟိတတာယ။

ဂိဟိဿ အရဟာတိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၄။ သမန္နာဂတကထာဝဏ္ဏနာ

၃၉၃။ ပတ္တိန္တိ အဓိဂမော။ အဓိဂမော နာမ သမန္နာဂမော ဟောတီတိ ပါဠိယံ စတူဟိ ဖဿာဒီဟိ သမန္နာဂမော စောဒိတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

သမန္နာဂတကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၅။ ဥပေက္ခာသမန္နာဂတကထာဝဏ္ဏနာ

၃၉၇။ သဗ္ဗံ ¶ ယောဇေတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ယဒိ တေ အရဟာ စတူဟိ ခန္ဓေဟိ ဝိယ ဆဟိ ဥပေက္ခာဟိ သမန္နာဂတော၊ ဧဝံ သန္တေ ဆ ဥပေက္ခာ ပစ္စေကံ ဖဿာဒိသဟိတာတိ ‘‘ဆဟိ ဖဿာဒီဟိ သမန္နာဂတော’’တိအာဒိနာ ယောဇေတဗ္ဗံ။

ဥပေက္ခာသမန္နာဂတကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၆။ ဗောဓိယာဗုဒ္ဓါတိကထာဝဏ္ဏနာ

၃၉၈။ ပတ္တိဓမ္မဝသေနာတိ ‘‘ပတ္တိဓမ္မော နာမာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တဿ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တဿ သင်္ခါရဿ ဝသေန။ ‘‘ဗောဓိယာ ဗုဒ္ဓါ’’တိ ပုစ္ဆာ။ ‘‘ဗောဓိယာ နိရုဒ္ဓါယ ဝိဂတာယ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါယ အဗုဒ္ဓါ ဟောတီ’’တိ အနုယောဂေါ။ ဧဝမညတ္ထာပိ ပုစ္ဆာနုယောဂါ ဝေဒိတဗ္ဗာ။

ဗောဓိယာဗုဒ္ဓါတိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၇။ လက္ခဏကထာဝဏ္ဏနာ

၄၀၂။ တသ္မာတိ ¶ ယသ္မာ အဗောဓိသတ္တဿပိ စက္ကဝတ္တိနော လက္ခဏေဟိ သမန္နာဂမော ဗောဓိသတ္တဿပိ စရိမဘဝတော အညတ္ထ အသမန္နာဂမော ဟောတိ၊ တသ္မာ လက္ခဏသမန္နာဂတော ဗောဓိသတ္တောဝါတိ ဣမဿတ္ထဿ အသာဓကံ။ တေနာဟ ‘‘အာဘတမ္ပိ အနာဘတသဒိသမေဝါ’’တိ။

လက္ခဏကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၈။ နိယာမောက္ကန္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၄၀၃။ ပါရမီပူရဏန္တိ ¶ ဣဒံ ဗောဓိစရိယာယ ဥပလက္ခဏံ၊ န ပါရမီနံ ပုဏ္ဏဘာဝဒဿနံ။ တေန တေသံ အာရမ္ဘသမာဒါနာဒီနမ္ပိ သင်္ဂဟော ကတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ မဟာဘိနီဟာရတော ပဋ္ဌာယ ဟိ မဟာသတ္တာ နိယတာတိ ဝုစ္စန္တိ။ ယထာဟ – ‘‘ဧဝံ သဗ္ဗင်္ဂသမ္ပန္နာ၊ ဗောဓိယာ နိယတာ နရာ’’တိ၊ ‘‘ဓုဝံ ဗုဒ္ဓါ ဘဝိဿတီ’’တိ စ၊ န နိယာမဿ နာမ ကဿစိ ဓမ္မဿ ဥပ္ပန္နတ္တာ ဗျာကရောန္တိ၊ အထ ခေါ ဧကံသေနာယံ ပါရမိယော ပူရေတွာ ဗုဒ္ဓါ ဘဝိဿတီတိ ကတွာ ဗျာကရောန္တီတိ ပရဝါဒီပရိကပ္ပိတံ ဓမ္မန္တရံ ပဋိသေဓေတိ၊ န ဗောဓိယာ နိယတတ္တံ။ တေနာဟ ‘‘ကေဝလဉှိ န’’န္တိအာဒိ။

နိယာမောက္ကန္တိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၀။ သဗ္ဗသံယောဇနပ္ပဟာနကထာဝဏ္ဏနာ

၄၁၃။ သတိပိ ကေသဉ္စိ သံယောဇနာနံ ဟေဋ္ဌိမမဂ္ဂေဟိ ပဟီနတ္တေ ‘‘ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ’’တိအာဒီသု ဝိယ ဝဏ္ဏဘဏနမုခေန အနဝသေသတဉ္စ သန္ဓာယ သဗ္ဗသံယောဇနပ္ပဟာနကိတ္တနံ ပရိယာယဝစနန္တိ အာဟ ‘‘ဣမံ ပရိယာယံ အဂ္ဂဟေတွာ’’တိ။ အရဟတ္တမဂ္ဂေန ပဇဟနတော ဧဝါတိ ဂဏှာတီတိ အဂ္ဂမဂ္ဂေါ ဧဝ သဗ္ဗသံယောဇနာနိ ပဇဟတီတိ လဒ္ဓိံ ဂဏှာတီတိ ဝဒန္တိ ပဒကာရာ။ ဧဝံ သတီတိ ယဒိ အနဝသေသတာမတ္တေန တထာ ပဋိဇာနာတိ။

သဗ္ဗသံယောဇနပ္ပဟာနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

စတုတ္ထဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၅။ ပဉ္စမဝဂ္ဂေါ

၁။ ဝိမုတ္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၄၁၈။ ဖလဉာဏံ ¶ ¶ န ဟောတိ၊ သေသာနိ ဝိပဿနာမဂ္ဂပစ္စဝေက္ခဏဉာဏာနိ ဝိမုတ္တာနီတိ န ဝတ္တဗ္ဗာနီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧတ္ထာတိ ဧတေသု စတူသု ဉာဏေသု။ ဝိပဿနာဂ္ဂဟဏေန ဂဟိတံ မဂ္ဂါဒိကိစ္စဝိဒူရကိစ္စတ္တာ ဝိပဿနာပရိယောသာနတ္တာ စ။

ဝိမုတ္တိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၂။ အသေခဉာဏကထာဝဏ္ဏနာ

၄၂၁။ အသေခေ အာရဗ္ဘ ပဝတ္တတ္တာ အသေခဉာဏန္တိ ပရဿ လဒ္ဓိ၊ န အသေခေ အသေခဓမ္မေ ပရိယာပန္နန္တိ ဣမမတ္ထမာဟ ‘‘ဧတေန…ပေ… ဒဿေတီ’’တိ။

အသေခဉာဏကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၃။ ဝိပရီတကထာဝဏ္ဏနာ

၄၂၄။ အသိဝေ သိဝါတိ ဝေါဟာရံ ဝိယ အညာဏေ…ပေ… ဝဒတိ။

ဝိပရီတကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၄။ နိယာမကထာဝဏ္ဏနာ

၄၂၈-၄၃၁။ ယန္တိ ¶ ယံ ဉာဏံ။ သစ္စာနုလောမန္တိ သစ္စပ္ပဋိဝေဓာနုကူလံ။ ဝိပရီတာနုယောဂတော ပဘုတိ ဂဏေတွာ ‘‘စတုတ္ထ’’န္တိ အာဟ န အနိယတဿ နိယာမဂမနာယာတိ အဝိပရီတာနုယောဂတော ပဘုတိ ဂဏေတွာ၊ တထာ သတိ ပဉ္စမဘာဝတော ဝိသေသဘာဝတော စ။

နိယာမကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၅။ ပဋိသမ္ဘိဒါကထာဝဏ္ဏနာ

၄၃၂-၄၃၃။ သဗ္ဗံ ¶ ဉာဏန္တိ ဣဒံ ‘‘အရိယာန’’န္တိ ဣမိနာ န ဝိသေသိတန္တိ အဓိပ္ပာယေနာဟ ‘‘အနရိယာနမ္ပိ ဟိ ဉာဏံ ဉာဏမေဝါ’’တိ။ အထ ဝါ ပါဠိယံ အဝိသေသေန သဗ္ဗံ ဉာဏန္တိ ဝုတ္တံ ဂဟေတွာ ဧဝမာဟ။ အရိယဿ စေ ဉာဏန္တိ၊ သော ပန ပဋိက္ခေပေယျာတိ အာဟ ‘‘အနရိယဿ ဧတံ ဉာဏံ သန္ဓာယာ’’တိ။

ပဋိသမ္ဘိဒါကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၇။ စိတ္တာရမ္မဏကထာဝဏ္ဏနာ

၄၃၆-၄၃၈။ ဝတ္တဗ္ဗပဋိညာတိ ဖဿာရမ္မဏေ ဉာဏံ ဝတ္တဗ္ဗံ စေတောပရိယဉာဏန္တိ ဧဝံ ပဝတ္တာ ပဋိညာ။

စိတ္တာရမ္မဏကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၈။ အနာဂတဉာဏကထာဝဏ္ဏနာ

၄၃၉-၄၄၀။ အနန္တရာနာဂတေပိ ¶ စိတ္တေ ဉာဏံ ဣစ္ဆန္တိ၊ တတ္ထ ပန ခဏပစ္စုပ္ပန္နေ ဝိယ တာဒိသေန ပရိကမ္မေန ကဒါစိ ဉာဏံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ။ တေနာဟ ‘‘အနန္တရေ ဧကန္တေနေဝ ဉာဏံ နတ္ထီ’’တိ။

အနာဂတဉာဏကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၉။ ပဋုပ္ပန္နဉာဏကထာဝဏ္ဏနာ

၄၄၁-၄၄၂။ ‘‘သဗ္ဗသင်္ခါရေသု အနိစ္စတော ဒိဋ္ဌေသူ’’တိ ဝုတ္တေ ယံ ဒဿနဘူတံ ဉာဏံ၊ တမ္ပိ သင်္ခါရသဘာဝတ္တာ တထာဒိဋ္ဌံ သိယာတိ အတ္ထတော အာပဇ္ဇတိ၊ ဧဝံဘူတံ ဝစနံ သန္ဓာယာဟ ‘‘အတ္ထတော အာပန္နံ ဝစန’’န္တိ။ တံ ပန ယသ္မာ ‘‘တမ္ပိ ဉာဏံ အနိစ္စတော ဒိဋ္ဌံ ဟောတီ’’တိ ပဋိဇာနနဝသေန ပဝတ္တံ၊ တသ္မာ ‘‘အနုဇာနနဝစန’’န္တိ ဝုတ္တံ။ ဘင်္ဂါနုပဿနာနံ ပဗန္ဓဝသေန ပဝတ္တမာနာနံ။

ပဋုပ္ပန္နဉာဏကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၀။ ဖလဉာဏကထာဝဏ္ဏနာ

၄၄၃-၄၄၄။ ဖလပရောပရိယတ္တံ ¶ ဖလဿ ဥစ္စာဝစတာ။ ဗလေနာတိ ဉာဏဗလေန။

ဖလဉာဏကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ပဉ္စမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

မဟာပဏ္ဏာသကော သမတ္တော။

၆။ ဆဋ္ဌဝဂ္ဂေါ

၁။ နိယာမကထာဝဏ္ဏနာ

၄၄၅-၄၄၇။ ဧတဿ ¶ အရိယဿ ပုဂ္ဂလဿ။

နိယာမကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၂။ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒကထာဝဏ္ဏနာ

၄၅၁။ ကာရဏဋ္ဌေန ဌိတတာတိ ကာရဏဘာဝေန ဗျဘိစရဏာဘာဝမာဟ။ ယော ဟိ ဓမ္မော ယဿ ဓမ္မဿ ယဒါ ကာရဏံ ဟောတိ၊ န တဿ တဒါ အညထာဘာဝေါ အတ္ထိ၊ သာ စ အတ္ထတော ကာရဏဘာဝေါယေဝါတိ ‘‘ကာရဏဘာဝေါယေဝါ’’တိ အာဟ။

ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၅။ နိရောဓသမာပတ္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၄၅၇-၄၅၉။ သဘာဝဓမ္မတံ ပဋိသေဓေတိ တဒုဘယလက္ခဏရဟိတဿ သဘာဝဓမ္မဿ အဘာဝါ။ ‘‘ဝေါဒါနမ္ပိ ဝုဋ္ဌာန’’န္တိ ဝစနတော ‘‘ဝေါဒါနဉ္စ ဝုဋ္ဌာနပရိယာယောဝါ’’တိ အာဟ။ သဘာဝဓမ္မတ္တေ သိဒ္ဓေ သင်္ခတဝိဒူရတာယ အသင်္ခတံ သိယာတိ အာဟ ‘‘သဘာဝဓမ္မတ္တာသာဓကတ္တာ’’တိ။

နိရောဓသမာပတ္တိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဆဋ္ဌဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၇။ သတ္တမဝဂ္ဂေါ

၁။ သင်္ဂဟိတကထာဝဏ္ဏနာ

၄၇၁-၄၇၂။ သင်္ဂဟိတာတိ ¶ ¶ သင်္ဂဟဏာဒိဝသေန သဒ္ဓိံ ဂဟိတာ။ တေ ပန ယသ္မာ ဧကဝိဓတာဒိသာမညေန ဗန္ဓာ ဝိယ ဟောန္တိ၊ တသ္မာ အာဟ ‘‘သမ္ဗန္ဓာ’’တိ။

သင်္ဂဟိတကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၂။ သမ္ပယုတ္တကထာဝဏ္ဏနာ

၄၇၃-၄၇၄။ အနုပ္ပဝိသိတဗ္ဗာနုပ္ပဝိသနဘာဝေါ တေသံ ဘေဒေ သတိ ယုဇ္ဇေယျ၊ နာညထာတိ ဥပမာဘိန္ဒနေန ဥပမေယျဿ ဘိန္နတံ ဒဿေန္တော ‘‘နာနတ္တဝဝတ္ထာ…ပေ… ဒဿေတီ’’တိ အာဟ။

သမ္ပယုတ္တကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၃။ စေတသိကကထာဝဏ္ဏနာ

၄၇၅-၄၇၇။ ဖဿိကာဒယောတိ ဧတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေါ ဝဝတ္ထာဝါစီ။ တေန စိတ္တုပ္ပာဒဒေသနာယံ ဒဿိတပ္ပဘေဒါ ဝေဒနာဒယော ဂယှန္တိ၊ န တံသမုဋ္ဌာနာ ရူပဓမ္မာတိ အာဟ ‘‘ဧကုပ္ပာဒတာဒိဝိရဟိတာ သဟဇာတတာ နတ္ထီ’’တိ။

စေတသိကကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၄။ ဒါနကထာဝဏ္ဏနာ

၄၇၉။ ဖလဒါနဘာဝဒီပနတ္ထန္တိ ¶ ဖလဒါနသဗ္ဘာဝဒီပနတ္ထံ။ ဖလဒါနံ ဝုတ္တံ ဝိယ ဟောတီတိ စိတ္တေန ဖလဒါနံ ပဓာနဘာဝေ ဝုတ္တံ ဝိယ ဟောတီတိ အတ္ထော။ အညထာ ဒါနဘာဝေါတိ န သက္ကာ ဝတ္တုံ။ ဒါနဘာဝေါပိ ဟိ ‘‘ဒါနံ အနိဋ္ဌဖလ’’န္တိအာဒိနာ ဝုတ္တောယေဝါတိ။ တန္နိဝါရဏတ္ထန္တိ ဖလဒါနနိဝါရဏတ္ထံ။ ဧတန္တိ ‘‘ဒါနံ အနိဋ္ဌဖလ’’န္တိအာဒိဝစနံ။ ဘေသဇ္ဇာဒိဝသေန အာဗာဓာနိဋ္ဌတာ ဒေယျဓမ္မဿ အနိဋ္ဌဖလတာပရိယာယော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။

ကထံ ¶ တထေဝ သုတ္တံ သကဝါဒိပရဝါဒိဝါဒေသု ယုဇ္ဇတီတိ စောဒနာယ ‘‘န ပန ဧကေနတ္ထေနာ’’တိ ဝုတ္တံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ဒေယျဓမ္မောဝ ဒါန’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ တတ္ထ နိဝတ္တနပက္ခေယေဝ ဧဝ-ကာရော ယုတ္တော၊ န သာဓနပက္ခေ ဒွိန္နမ္ပိ ဒါနဘာဝဿ ဣစ္ဆိတတ္တာ။ တေနာဟ ‘‘စေတသိကောဝါတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ဒေယျဓမ္မောဝါ’’တိ စ။ တေနေဝါဟ ‘‘ဒွိန္နဉှိ ဒါနာနန္တိအာဒိ။ သင်္ကရဘာဝမောစနတ္ထန္တိ သတိပိ ဒါနဘာဝေ သဘာဝသင်္ကရမောစနတ္ထံ။ တေနာဟ ‘‘စေတသိကဿာ’’တိအာဒိ။

ဒါနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၅။ ပရိဘောဂမယပုညကထာဝဏ္ဏနာ

၄၈၅။ တဿာ လဒ္ဓိယာတိ ပဉ္စန္နံ ဝိညာဏာနံ သမောဓာနံ ဟောတီတိ လဒ္ဓိယာ။ ဧတေသန္တိ ဝတ္တမာနစိတ္တပရိဘောဂမယပုညာနံ။

၄၈၆။ အယံ ဝါဒေါ ဟီယတိ ပရိဘောဂဿေဝ အဘာဝတော။ စာဂစေတနာယ ဧဝ ပုညဘာဝေါ၊ န စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တဿ။ ဧဝန္တိ ဣမိနာ ပကာရေန၊ အပရိဘုတ္တေ ဒေယျဓမ္မေ ပုညဘာဝေနာတိ အတ္ထော။ အပရိဘုတ္တေ ဒေယျဓမ္မေ ပုညဘာဝတော ဧဝ ဟိ ပုထုဇ္ဇနကာလေ ဒိန္နံ အရဟာ ဟုတွာ ပရိဘုဉ္ဇန္တေ တမ္ပိ ပုထုဇ္ဇနေ ဒါနမေဝါတိ နိစ္ဆိတံ။ ပရဝါဒီပဋိက္ခေပမုခေန သကဝါဒံ ပတိဋ္ဌာပေတိ ပဌမော အတ္ထဝိကပ္ပော၊ ဒုတိယော ပန ဥဇုကမေဝ သကဝါဒံ ပတိဋ္ဌာပေတီတိ အယမေတေသံ ဝိသေသော။

ပရိဘောဂမယပုညကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၆။ ဣတောဒိန္နကထာဝဏ္ဏနာ

၄၈၈-၄၉၁။ တေနေဝ ¶ စီဝရာဒိဒါနေနာတိ အနုမောဒနံ ဝိနာ ဒါယကေန ပဝတ္တိတစီဝရာဒိဒါနေန။ တေနာဟ ‘‘သယံကတေန ကမ္မုနာ ဝိနာပီ’’တိ။ ဣမိနာ ကာရဏေနာတိ အနုမောဒိတတ္တာဝ တေသံ တတ္ထ ဘောဂါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ ဧတေန ကာရဏေန။ ယဒိ ယန္တိအာဒိ ပရဝါဒိနော လဒ္ဓိပတိဋ္ဌာပနာကာရဒဿနံ။ တတ္ထ ယဒိ န ယာပေယျုံ၊ ကထံ အနုမောဒေယျုံ၊ စိတ္တံ ပသာဒေယျုံ ¶ ၊ ပီတိံ ဥပ္ပာဒေယျုံ၊ သောမနဿံ ပဋိလဘေယျုန္တိ ဧကစ္စေ အညေ ပေတေ အနုမောဒနာဒီနိ ကတွာ ယာပေန္တေ ဒိသွာ အနုမောဒနာဒီနိ ကရောန္တိ၊ တသ္မာ တေ ဣတော ဒိန္နေန ယာပေန္တီတိ အဓိပ္ပာယော။

ဣတောဒိန္နကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၇။ ပထဝီကမ္မဝိပါကောတိကထာဝဏ္ဏနာ

၄၉၂။ အတ္တဝဇ္ဇေဟီတိ ဖဿဝဇ္ဇေဟိ။ န ဟိ သော ဧဝ တေန သမ္ပယုတ္တော ဟောတိ။ သောတိ ဖဿမေဝ ပစ္စာမသတိ။ သာဝဇ္ဇနေတိ အာဝဇ္ဇနသဟိတေ၊ အာဝဇ္ဇနံ ပုရေစာရိကံ ကတွာ ဧဝ ပဝတ္တနကေတိ အတ္ထော။ ကမ္မူပနိဿယဘူတမေဝါတိ ယေန ကမ္မုနာ ယထာဝုတ္တာ ဖဿာဒယော နိဗ္ဗတ္တိတာ၊ တဿ ကမ္မဿ ဥပနိဿယဘူတမေဝ။ ဒုက္ခဿာတိ အာယတိံ ဥပ္ပဇ္ဇနကဒုက္ခဿ။ ‘‘မူလတဏှာ’’တိ ဒဿေတီတိ ယောဇနာ၊ တထာ ‘‘ဥပနိဿယဘူတ’’န္တိ ဧတ္ထာပိ။ ကမ္မာယူဟနဿ ကာရဏဘူတာ ပုရိမသိဒ္ဓါ တဏှာ ကမ္မဿ ဥပနိဿယော၊ ကတူပစိတေ ကမ္မေ ဘဝါဒီသု နမနဝသေန ပဝတ္တာ ဟိ ဝိပါကဿ ဥပနိဿယော။

၄၉၃။ ဩကာသကတုပ္ပန္နံ အခေပေတွာ ပရိနိဗ္ဗာနဘာဝေါ သကသမယဝသေန စောဒနာယ ယုဇ္ဇမာနတာ။

၄၉၄။ ကမ္မေ သတီတိ ဣမိနာ ကမ္မဿ ပထဝီအာဒီနံ ပစ္စယတာမတ္တမာဟ၊ န ဇနကတ္တံ။ တေနာဟ ‘‘တံသံဝတ္တနိကံ နာမ ဟောတီ’’တိ။

ပထဝီကမ္မဝိပါကောတိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၈။ ဇရာမရဏံဝိပါကောတိကထာဝဏ္ဏနာ

၄၉၅။ ဧကာရမ္မဏာတိ ¶ ဣဒံ အနာရမ္မဏတာသာဓနဝသေန သမ္ပယောဂလက္ခဏာဘာဝဿ ဥဒ္ဓဋတ္တာ ဝုတ္တံ၊ န တဿေဝ သမ္ပယောဂလက္ခဏတ္တာ။

၄၉၆။ အဗျာကတာနန္တိ ဝိပါကာဗျာကတာနံ။ ဣတရတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ။

၄၉၇။ တန္တိ ‘‘အပရိသုဒ္ဓဝဏ္ဏတာ ဇရာယေဝါ’’တိ ဝစနံ။

ဇရာမရဏံဝိပါကောတိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၀။ ဝိပါကောဝိပါကဓမ္မဓမ္မောတိကထာဝဏ္ဏနာ

၅၀၁။ ဝိပါကော ¶ ဝိပါကဿ ပစ္စယော ဟောန္တော အညမညပစ္စယော ဟောတီတိ အဓိပ္ပာယေနာဟ ‘‘ယဿ ဝိပါကဿ ဝိပါကော အညမညပစ္စယော ဟောတီ’’တိ။ ‘‘တပ္ပစ္စယာပိ အညဿ ဝိပါကဿ ဥပ္ပတ္တိံ သန္ဓာယာ’’တိအာဒိဝစနတော ပန ဇာတိဇရာမရဏာဒီနံ ဥပနိဿယပစ္စယောတိ သက္ကာ ဝိညာတုံ။ ပုရိမပဋိညာယာတိ ‘‘ဝိပါကော ဝိပါကဓမ္မဓမ္မော’’တိ ပဋိညာယ။ ဣမဿ စောဒနဿာတိ ‘‘ဝိပါကော စ ဝိပါကဓမ္မဓမ္မော စာ’’တိအာဒိနာ ပဝတ္တဿ စောဒနဿ။

ဝိပါကောဝိပါကဓမ္မဓမ္မောတိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

သတ္တမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၈။ အဋ္ဌမဝဂ္ဂေါ

၁။ ဆဂတိကထာဝဏ္ဏနာ

၅၀၃-၅၀၄။ ဝဏ္ဏာ ¶ ဧဝ နီလာဒိဝသေန နိဘာတီတိ ဝဏ္ဏနိဘာ၊ ဝဏ္ဏာယတနန္တိ အတ္ထော။ သဏ္ဌာနံ ဒီဃာဒိ။

ဆဂတိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၂။ အန္တရာဘဝကထာဝဏ္ဏနာ

၅၀၅။ အန္တရဋ္ဌာနာနီတိ အန္တရိကဋ္ဌာနာနိ။ နိဝါရကဋ္ဌာနာနိ ဘိန္ဒိတွာ စ အာကာသေန စ ဂမနတော။ ယဒိ သော ဘဝါနံ အန္တရာ န သိယာတိ သော အန္တရာဘဝေါ ကာမဘဝါဒီနံ ဘဝါနံ အန္တရေ ယဒိ န ဘဝေယျ။ န နာမ အန္တရာဘဝေါတိ ‘‘သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ နတ္ထိ နာမ အန္တရာဘဝေါ’’တိ ဧဝံ ပဝတ္တဿ သကဝါဒိဝစနဿ ပဋိက္ခေပေ ကာရဏံ နတ္ထိ၊ တဿ ပဋိက္ခေပေ ကာရဏံ ဟဒယေ ဌပေတွာ န ပဋိက္ခိပတိ၊ အထ ခေါ တထာ အနိစ္ဆန္တော ကေဝလံ လဒ္ဓိယာ ပဋိက္ခိပတီတိ အတ္ထော။

၅၀၆။ ဇာတီတိ န ဣစ္ဆတီတိ သမ္ဗန္ဓော။

၅၀၇။ ဧဝံ ¶ တံ တတ္ထ န ဣစ္ဆတီတိ ကာမဘဝါဒီသု ဝိယ တံ စုတိပဋိသန္ဓိပရမ္ပရံ တတ္ထ အန္တရာဘဝါဝတ္ထာယ န ဣစ္ဆတိ။ သော ဟိ တဿ ဘာဝိဘဝနိဗ္ဗတ္တကကမ္မတော ဧဝ ပဝတ္တိံ ဣစ္ဆတိ၊ တသ္မာ ဇာတိဇရာမရဏာနိ အနိစ္စတော ကုတော စုတိပဋိသန္ဓိပရမ္ပရာ။ အယဉ္စ ဝါဒေါ အန္တရာဘဝဝါဒီနံ ဧကစ္စာနံ ဝုတ္တော။ ယေ ‘‘အပ္ပကေန ကာလေန သတ္တာဟေနေဝ ဝါ ပဋိသန္ဓိံ ပါပုဏာတီ’’တိ ဝဒန္တိ၊ ယေ ပန ‘‘တတ္ထေဝ စဝိတွာ အာယာတီတိ သတ္တသတ္တာဟာနီ’’တိ ဝဒန္တိ၊ တေဟိ အနုညာတာဝ စုတိပဋိသန္ဓိပရမ္ပရာတိ တေ အဓုနာတနာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ ပါဠိယံ ‘‘အန္တရာဘဝေ သတ္တာ ဇာယန္တိ ဇီယန္တိ မီယန္တိ စဝန္တိ ဥပပဇ္ဇန္တီတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ’’တိ အာဂတတ္တာ။ ယထာ စေတံ၊ ဧဝံ နိရယူပဂါဒိဘာဝမ္ပိဿ အဓုနာတနာ ပဋိဇာနန္တိ။ တထာ ဟိ တေ ဝဒန္တိ ‘‘ဥဒ္ဓံပါဒေါ တု ¶ နာရကော’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ယံ နိဿာယ ပရဝါဒီ အန္တရာဘဝံ နာမ ပရိကပ္ပေတိ၊ တံ ဒဿေတုံ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီတိ သုတ္တပဒံ အယောနိသော ဂဟေတွာ’’တိ ဝုတ္တံ။ ဣမဿ ဟိ ‘‘အဝိဟာဒီသု တတ္ထ တတ္ထ အာယုဝေမဇ္ဈံ အနတိက္ကမိတွာ အန္တရာ အဂ္ဂမဂ္ဂါဓိဂမေန အနဝသေသကိလေသပရိနိဗ္ဗာနေန ပရိနိဗ္ဗာယတိ၊ အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ’’တိ သုတ္တပဒဿ အယမတ္ထော၊ န အန္တရာဘဝဘူတောတိ။ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီတိ သုတ္တပဒံ အယောနိသော ဂဟေတွာ’’တိ။

ယေ ပန ‘‘သမ္ဘဝေသီတိ ဝစနတော အတ္ထေဝ အန္တရာဘဝေါ။ သော ဟိ သမ္ဘဝံ ဥပပတ္တိံ ဧသတီတိ သမ္ဘဝေသီ’’တိ ဝဒန္တိ၊ တေပိ ယေ ဘူတာဝ န ပုန ဘဝိဿန္တိ၊ တေ ခီဏာသဝါ ‘‘ဘူတာနံ ဝါ သတ္တာနံ ဌိတိယာ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘ဘူတာ’’တိ ဝုတ္တာ။ တဗ္ဗိဓုရတာယ သမ္ဘဝမေသန္တီတိ သမ္ဘဝေသိနော၊ အပ္ပဟီနဘဝသံယောဇနတ္တာ သေက္ခာ ပုထုဇ္ဇနာ။ စတူသု ဝါ ယောနီသု အဏ္ဍဇဇလာဗုဇာ သတ္တာ ယာဝ အဏ္ဍကောသံ ဝတ္ထိကောသဉ္စ န ဘိန္ဒန္တိ၊ တာဝ သမ္ဘဝေသီ နာမ၊ အဏ္ဍကောသတော ဝတ္ထိကောသတော စ နိက္ခန္တာ ဘူတာ နာမ။ သံသေဒဇဩပပါတိကာ စ ပဌမစိတ္တက္ခဏေ သမ္ဘဝေသီ နာမ၊ ဒုတိယစိတ္တက္ခဏတော ပဋ္ဌာယ ဘူတာ နာမ။ ယေန ဝါ ဣရိယာပထေန ဇာယန္တိ၊ ယာဝ တတော အညံ န ပါပုဏန္တိ၊ တာဝ သမ္ဘဝေသီ နာမ၊ တတော ပရံ ဘူတာ နာမာတိ ဧဝံ ဥဇုကေ ပါဠိအနုဂတေ အတ္ထေ သတိ ကိံ အနိဒ္ဓါရိတဿ ပတ္ထိယေန အန္တရာဘဝေန အတ္တဘာဝေန ပရိကပ္ပိတေန ပယောဇနန္တိ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗာ။

ယံ ¶ ပနေကေ ‘‘သန္တာနဝသေန ပဝတ္တမာနာနံ ဓမ္မာနံ အဝိစ္ဆေဒေန ဒေသန္တရေသု ပါတုဘာဝေါ ဒိဋ္ဌော။ ယထာ တံ ဝီဟိအာဒိအဝိညာဏကသန္တာနေ၊ ဧဝံ သဝိညာဏကသန္တာနေပိ အဝိစ္ဆေဒေန ဒေသန္တရေ ပါတုဘာဝေန ဘဝိတဗ္ဗံ။ အယဉ္စ နယော သတိ အန္တရာဘဝေ ယုဇ္ဇတိ၊ နာညထာ’’တိ ယုတ္တိံ ဝဒန္တိ၊ တေဟိ ဣဒ္ဓိမတော စေတောဝသိပ္ပတ္တဿ စိတ္တာနုဂတိကံ ကာယံ အဓိဋ္ဌဟန္တဿ ခဏေန ဗြဟ္မလောကတော ဣဓူပသင်္ကမနေ ဣတော ဝါ ဗြဟ္မလောကူပဂမနေ ယုတ္တိ ဝတ္တဗ္ဗာ။ ယဒိ သဗ္ဗတ္ထေဝ ဝိစ္ဆိန္နဒေသေ ဓမ္မာနံ ပဝတ္တိ န ဣစ္ဆိတာ၊ ယဒိပိ သိယာ ‘‘ဣဒ္ဓိမန္တာနံ ဣဒ္ဓိဝိသယော အစိန္တေယျော’’တိ၊ တံ ဣဓာပိ သမာနံ ‘‘ကမ္မဝိပါကော အစိန္တေယျော’’တိ ဝစနတော၊ တသ္မာ တံ တေသံ မတိမတ္တမေဝ။ အစိန္တေယျသဘာဝါ ဟိ သဘာဝဓမ္မာ၊ တေ ကတ္ထစိ ပစ္စယဝသေန ဝိစ္ဆိန္နဒေသေ ပါတုဘဝန္တိ၊ ကတ္ထစိ အဝိစ္ဆိန္နဒေသေ စ။ တထာ ဟိ မုခဃောသာဒီဟိ ပစ္စယေဟိ အညသ္မိံ ဒေသေ အာဒါသပဗ္ဗတပဒေသာဒိကေ ပဋိဗိမ္ဗပဋိဃောသာဒိကံ နိဗ္ဗတ္တမာနံ ဒိဋ္ဌန္တိ။

ဧတ္ထာဟ ¶ – ပဋိဗိမ္ဗံ တာဝ အသိဒ္ဓတ္တာ အသဒိသတ္တာ စ န နိဒဿနံ။ ပဋိဗိမ္ဗဉှိ နာမ အညဒေဝ ရူပန္တရံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ အသိဒ္ဓမေတံ။ သိဒ္ဓိယမ္ပိ အသဒိသတ္တာ န နိဒဿနံ သိယာ ဧကသ္မိံ ဌာနေ ဒွိန္နံ သဟဌာနာဘာဝတော။ ယတ္ထေဝ ဟိ အာဒါသရူပံ ပဋိဗိမ္ဗရူပဉ္စ ဒိဿတိ၊ န စ ဧကသ္မိံ ဒေသေ ရူပဒွယဿ သဟဘာဝေါ ယုတ္တော နိဿယဘူတဒေသတော၊ အသဒိသဉ္စေတံ သန္ဓာနတော။ န ဟိ မုခဿ ပဋိဗိမ္ဗသန္ဓာနဘူတံ အာဒါသသန္ဓာနသမ္ဗန္ဓတ္တာ သန္ဓာနံ ဥဒ္ဒိဿ အဝိစ္ဆေဒေန ဒေသန္တရေ ပါတုဘာဝေါ ဝုစ္စတိ၊ န အသန္တာနန္တိ အသမာနမေဝ တန္တိ။

တတ္ထ ယံ ဝုတ္တံ ‘‘ပဋိဗိမ္ဗံ နာမ အညဒေဝ ရူပန္တရံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ အသိဒ္ဓံ ဧကသ္မိံ ဌာနေ ဒွိန္နံ သဟဌာနဘာဝတော’’တိ၊ တယိဒံ အသန္တာနမေဝ သဟဌာနံ စောဒိတံ ဘိန္နနိဿယတ္တာ။ န ဟိ ဘိန္နနိဿယာနံ သဟဌာနံ အတ္ထိ။ ယထာ အနေကေသံ မဏိဒီပါဒီနံ ပဘာရူပံ ဧကသ္မိံ ပဒေသေ ပဝတ္တမာနံ အစ္ဆိတမာနတာယ နိရန္တရတာယ စ အဘိန္နဋ္ဌာနံ ဝိယ ပညာယတိ၊ ဘိန္နနိဿယတ္တာ ပန ဘိန္နဋ္ဌာနမေဝ တံ၊ ဂဟဏဝိသေသေန တထာအဘိန္နဋ္ဌာနမတ္တံ၊ ဧဝံ အာဒါသရူပပဋိဗိမ္ဗရူပေသုပိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ တာဒိသပစ္စယသမဝါယေန ဟိ တတ္ထ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စေဝ ဝိဂစ္ဆတိ စ၊ ဧဝဉ္စေတံ သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗံ စက္ခုဝိညာဏဿ ဂေါစရဘာဝူပဂမနတော။ အညထာ အာလောကေန ဝိနာပိ ပညာယေယျ၊ စက္ခုဝိညာဏဿ ဝါ န ဂေါစရော ဝိယ သိယာ။ တဿ ပန သာမဂ္ဂိယာ ¶ သော အာနုဘာဝေါ၊ ယံ တထာ ဒဿနံ ဟောတီတိ။ အစိန္တေယျော ဟိ ဓမ္မာနံ သာမတ္ထိယဘေဒေါတိ ဝဒန္တေနပိ အယမေဝတ္ထော သာဓိတော ဘိန္နနိဿယဿပိ အဘိန္နဋ္ဌာနဿ ဝိယ ဥပဋ္ဌာနတော။ ဧတေနေဝ ဥဒကာဒီသု ပဋိဗိမ္ဗရူပါဘာဝစောဒနာ ပဋိက္ခိတ္တာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။

သိဒ္ဓေ စ ပဋိဗိမ္ဗရူပေ တဿ နိဒဿနဘာဝေါ သိဒ္ဓါယေဝ ဟောတိ ဟေတုဖလာနံ ဝိစ္ဆိန္နဒေသတာဝိဘာဝနတော။ ယံ ပန ဝုတ္တံ ‘‘အသဒိသတ္တာ န နိဒဿန’’န္တိ၊ တဒယုတ္တံ။ ကသ္မာ? န ဟိ နိဒဿနံ နာမ နိဒဿိတဗ္ဗေန သဗ္ဗဒါ သဒိသမေဝ ဟောတိ။ စုတိက္ခန္ဓာဓာနတော ဝိစ္ဆိန္နဒေသေ ဥပပတ္တိက္ခန္ဓာ ပါတုဘဝန္တီတိ ဧတဿ အတ္ထဿ သာဓနတ္ထံ မုခရူပတော ဝိစ္ဆိန္နေ ဌာနေ တဿ ဖလဘူတံ ပဋိဗိမ္ဗရူပံ နိဗ္ဗတ္တတီတိ ဧတ္ထ တဿ နိဒဿနတ္ထဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ။ ဧတေန အသန္တာနစောဒနာ ပဋိက္ခိတ္တာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။

ယသ္မာ ဝါ မုခပဋိဗိမ္ဗရူပါနံ ဟေတုဖလဘာဝေါ သိဒ္ဓါ၊ တသ္မာပိ သာ ပဋိက္ခိတ္တာဝ ဟောတိ။ ဟေတုဖလဘာဝသမ္ဗန္ဓေသု ဟိ သန္တာနဝေါဟာရော။ ယထာဝုတ္တဒွီဟိကာရဏေဟိ ပဋိဗိမ္ဗံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဗိမ္ဗတော ¶ အာဒါသတော စ၊ န စေဝံ ဥပပတ္တိက္ခန္ဓာနံ ဝိစ္ဆိန္နဒေသုပ္ပတ္တိ။ ယထာ စေတ္ထ ပဋိဗိမ္ဗရူပံ နိဒဿိတံ၊ ဧဝံ ပဋိဃောသဒီပမုဒ္ဒါဒယောပိ နိဒဿိတဗ္ဗာ။ ယထာ ဟိ ပဋိဃောသဒီပမုဒ္ဒါဒယော သဒ္ဒါဒိဟေတုကာ ဟောန္တိ၊ အညတြ အဂန္တွာ ဟောန္တိ၊ ဧဝမေဝ ဣဒံ စိတ္တန္တိ။

အပိစာယံ အန္တရာဘဝဝါဒီ ဧဝံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗော – ယဒိ ‘‘ဓမ္မာနံ ဝိစ္ဆိန္နဒေသုပ္ပတ္တိ န ယုတ္တာ’’တိ အန္တရာဘဝေါ ပရိကပ္ပိတော၊ ရာဟုအာဒီနံ သရီရေ ကထမနေကယောဇနသဟဿန္တရိကေသု ပါဒဋ္ဌာနဟဒယဋ္ဌာနေသု ကာယဝိညာဏမနောဝိညာဏုပ္ပတ္တိ ဝိစ္ဆိန္နဒေသေ ယုတ္တာ။ ယဒိ ဧကသန္တာနဘာဝတော၊ ဣဓာပိ တံသမာနံ။ န စေတ္ထ အရူပဓမ္မဘာဝတော အလံ ပရိဟာရာယ ပဉ္စဝေါကာရေ ရူပါရူပဓမ္မာနံ အညမညံ သမ္ဗန္ဓတ္တာ။ ဝတ္တမာနေဟိ တာဝ ပစ္စယေဟိ ဝိစ္ဆိန္နဒေသေ ဖလဿ ဥပ္ပတ္တိ သိဒ္ဓါ၊ ကိမင်္ဂံ ပန အတီတေဟိ ပဉ္စဝေါကာရဘဝေဟိ။ ယတ္ထ ဝိပါကဝိညာဏဿ ပစ္စယော၊ တတ္ထဿ နိဿယဘူတဿ ဝတ္ထုဿ သဟဘာဝီနဉ္စ ခန္ဓာနံ သမ္ဘဝေါတိ လဒ္ဓါကာသေန ကမ္မုနာ နိဗ္ဗတ္တိယမာနဿ အဝသေသပစ္စယန္တရသဟိတဿ ဝိပါကဝိညာဏဿ ဥပ္ပတ္တိယံ နာလံ ဝိစ္ဆိန္နဒေသတာ ဝိဗန္ဓာယ။ ယထာ စ အနေကကပ္ပသဟဿန္တရိကာပိ စုတိက္ခန္ဓာ ဥပပတ္တိက္ခန္ဓာနံ အနန္တရပစ္စယောတိ န ကာလဒူရတာ၊ ဧဝံ အနေကယောဇနသဟဿန္တရိကာပိ တေ တေသံ အနန္တရပစ္စယော ဟောန္တီတိ န ဒေသဒူရတာ။ ဧဝံ ¶ စုတိက္ခန္ဓနိရောဓာနန္တရံ ဥပပတ္တိဋ္ဌာနေ ပစ္စယန္တရသမဝါယေန ပဋိသန္ဓိက္ခန္ဓာ ပါတုဘဝန္တီတိ နတ္ထေဝ အန္တရာဘဝေါ။ အသတိ စ တသ္မိံ ယံ တဿ ကေစိ ‘‘ဘာဝိဘဝနိဗ္ဗတ္တကကမ္မုနော တတော ဧဝ ဘာဝိပုရိမကာလဘဝါကာရော သဇာတိသုဒ္ဓဒိဗ္ဗစက္ခုဂေါစရော အဟီနိန္ဒြိယော ကေနစိ အပ္ပဋိဟတဂမနော ဂန္ဓာဟာရော’’တိ ဧဝမာဒိကာရဏာကာရာဒိံ ဝဏ္ဏေန္တိ၊ တံ ဝဉ္ဈာတနယဿ ရဿဒီဃသာမတာဒိဝိဝါဒသဒိသန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

အန္တရာဘဝကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၃။ ကာမဂုဏကထာဝဏ္ဏနာ

၅၁၀။ သဗ္ဗေပီတိ ကုသလာကုသလက္ခန္ဓာဒယောပိ။ တေသမ္ပိ ဟိ အာလမ္ဗနတ္ထိကတာလက္ခဏဿ ကတ္တုကမျတာဆန္ဒဿ ဝသေန သိယာ ကမနဋ္ဌတာတိ အဓိပ္ပာယော။ ဓာတုကထာယံ ‘‘ကာမဘဝေါ ပဉ္စဟိ ခန္ဓေဟိ ဧကာဒသဟိ အာယတနေဟိ သတ္တရသဟိ ဓာတူဟိ သင်္ဂဟိတော။ ကတိဟိ အသင်္ဂဟိတော? န ကေဟိစိ ¶ ခန္ဓေဟိ ဧကေနာယတနေန ဧကာယ ဓာတုယာ အသင်္ဂဟိတော’’တိ အာဂတတ္တာ အာဟ ‘‘ဥပါဒိန္နက္ခန္ဓာနမေဝ ကာမဘဝဘာဝေါ ဓာတုကထာယံ ဒဿိတော’’တိ။ ပဉ္စာတိ ဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ၊ တဒညဂဏနနိဝတ္တနတ္ထောတိ ‘‘ပဉ္စ ကာမဂုဏာ’’တိ ဝစနံ တတော အညေသံ တဗ္ဘာဝံ နိဝတ္တေတီတိ အာဟ ‘‘ပဉ္စေဝ ကာမကောဋ္ဌာသာ ကာမောတိ ဝုတ္တာ’’တိ။ တတော ဧဝ ကာမဓာတူတိ ဝစနံ န အညဿ နာမံ၊ တေသံယေဝ နာမန္တိ အတ္ထော။ တယိဒံ ပရဝါဒိနော မတိမတ္တန္တိ ဝုတ္တံ ‘‘ဣမိနာ အဓိပ္ပာယေနာ’’တိ။ ဧဝံ ဝစနမတ္တန္တိ ဧဝံ ‘‘ပဉ္စိမေ ကာမဂုဏာ’’တိ ဝစနမတ္တံ နိဿာယ၊ န ပနတ္ထဿ အဝိပရီတံ အတ္ထန္တိ အတ္ထော။

ကာမဂုဏကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၅။ ရူပဓာတုကထာဝဏ္ဏနာ

၅၁၅-၅၁၆။ ရူပဓာတူတိ ဝစနတောတိ ‘‘ကာမဓာတုရူပဓာတုအရူပဓာတူ’’တိ ဧတ္ထ ရူပဓာတူတိ ဝုတ္တတ္တာ။ ရူပီဓမ္မေဟေဝါတိ ရုပ္ပနသဘာဝေဟိယေဝ ဓမ္မေဟိ။ ‘‘တယောမေ ဘဝါ’’တိအာဒိနာ ပရိစ္ဆိန္နာတိ တယောမေ ဘဝါ ¶ ၊ တိဿော ဓာတုယောတိ စ ဧဝံ ပရိစ္ဆိန္နာ။ ‘‘ဓာတုယာ အာဂတဋ္ဌာနေ ဘဝေန ပရိစ္ဆိန္ဒိတဗ္ဗံ၊ ဘဝဿ အာဂတဋ္ဌာနေ ဓာတုယာ ပရိစ္ဆိန္ဒိတဗ္ဗ’’န္တိ ဟိ ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ ကာမရူပါရူပါဝစရဓမ္မာဝ တံတံဘုမ္မဘာဝေန ပရိစ္ဆိန္နာ ဧဝံ ဝုတ္တာ။

ရူပဓာတုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၆။ အရူပဓာတုကထာဝဏ္ဏနာ

၅၁၇-၅၁၈။ ပုရိမကထာယန္တိ ရူပဓာတုကထာယံ။ အဝိသေသေနာတိ ပဝတ္တိဋ္ဌာနဝသေန ဝိသေသံ အကတွာ။

အရူပဓာတုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၇။ ရူပဓာတုယာအာယတနကထာဝဏ္ဏနာ

၅၁၉။ ဩကာသဘာဝေနာတိ ¶ ဝတ္ထုဘာဝေန။ တထာဝိဓန္တိ ဃာနာဒိအာကာရံ။

ရူပဓာတုယာအာယတနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၈။ အရူပေရူပကထာဝဏ္ဏနာ

၅၂၄-၅၂၆။ နိဿရဏံ နာမ နိဿရိတဗ္ဗေ သတိ ဟောတိ၊ န အသတိ၊ တသ္မာ ‘‘အရူပဘဝေ သုခုမရူပံ အတ္ထိ၊ ယတော နိဿရဏံ တံ အာရုပ္ပ’’န္တိ အာဟ။

အရူပေရူပကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၉။ ရူပံကမ္မန္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၅၂၇-၅၃၇။ ပကပ္ပယမာနာတိ ပကာရေဟိ ကပ္ပယမာနာ အတ္တနော သမ္ပယုတ္တာနဉ္စ ကိစ္စံ သမတ္ထယမာနာ။ တေနာဟ ‘‘သမ္ပယုတ္တေသု အဓိကံ ဗျာပါရံ ကုရုမာနာ’’တိ။

ရူပံကမ္မန္တိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၀။ ဇီဝိတိန္ဒြိယကထာဝဏ္ဏနာ

၅၄၀။ အန္တံ ¶ ဂဟေတွာ ဝဒတီတိ ‘‘အတ္ထိ အရူပဓမ္မာနံ အာယု ဌိတိ ယပနာ ယာပနာ ဣရိယနာ ¶ ဝတ္တနာ ပါလနာ၊ အတ္ထိ အရူပဇီဝိတိန္ဒြိယ’’န္တိ တသ္မိံ ပဉှေ ‘‘အတ္ထိ အရူပဇီဝိတိန္ဒြိယ’’န္တိ ဣမံ အန္တံ ပရိယောသာနံ ဂဟေတွာ ဝဒတိ။ ဝတ္တုံ ယုတ္တော သမုဒါယဿ ဣစ္ဆန္တော တဒဝယဝဿ ဣစ္ဆတီတိ။ န ဟိ အဝယဝေဟိ ဝိနာ သမုဒါယော နာမ အတ္ထိ။

၅၄၁။ တမေဝါတိ အရူပံ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တမေဝ။

၅၄၂။ တဒါပီတိ သမာပဇ္ဇနဝုဋ္ဌာနကာလေပိ။

၅၄၄-၅၄၅။ သော ယုတ္တော ဒွိန္နံ ရူပါရူပဇီဝိတိန္ဒြိယာနံ သကသမယေ ဣစ္ဆိတတ္တာ။

ဇီဝိတိန္ဒြိယကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၁။ ကမ္မဟေတုကထာဝဏ္ဏနာ

၅၄၆။ ‘‘ပါဏာတိပါတကမ္မဿ ဟေတူ’’တိအာဒိကဿ ပရိဟာနိကထာယံ အနာဂတတ္တာ ယော တတ္ထ အာဂတနယော၊ တမေဝ ဒဿေန္တော ‘‘သေသန္တိ…ပေ… ဝဒတီ’’တိ အာဟ။ သမ္ပဋိစ္ဆနဝစနန္တိ သမ္ပဋိစ္ဆာပနဝစနံ။ တံ ပရဝါဒိံ။ တံတံလဒ္ဓိသမ္ပဋိစ္ဆာပနံ ဝါ ဂါဟာပနန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘ပက္ခ’’န္တိအာဒိမာဟ။

ကမ္မဟေတုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

အဋ္ဌမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၉။ နဝမဝဂ္ဂေါ

၁။ အာနိသံသဒဿာဝီကထာဝဏ္ဏနာ

၅၄၇။ ဒဋ္ဌဗ္ဗဿ အာဒီနဝတော အာနိသံသတော စ ယဒိပိ ပရဝါဒိနာ ပစ္ဆာ နာနာစိတ္တဝသေန ¶ ပဋိညာတံ၊ ပုဗ္ဗေ ပန ဧကတော ကတွာ ပဋိဇာနိ၊ န စ ¶ တံ လဒ္ဓိံ ပရိစ္စဇိ။ တေနဿ အဓိပ္ပာယမဒ္ဒနံ ယုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ တေနေဝါဟ ‘‘အနိစ္စ…ပေ… ပဋိညာတတ္တာ’’တိ။ အာရမ္မဏဝသေနာတိ အာရမ္မဏကရဏဝသေန၊ န ကိစ္စနိပ္ဖတ္တိဝသေနာတိ အဓိပ္ပာယော။ ဣဒံ အာနိသံသကထာနုယုဉ္ဇနံ အာနိသံသဒဿနဉ္စ။ ဉာဏံ ဝိပဿနာ ပဋိဝေဓဉာဏဿ ဝိယ အနုဗောဓဉာဏဿပိ ယထာရဟံ ပဝတ္တိနိဝတ္တီသု ကိစ္စကရဏံ ယုတ္တန္တိ အဓိပ္ပာယော။

အာနိသံသဒဿာဝီကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၂။ အမတာရမ္မဏကထာဝဏ္ဏနာ

၅၄၉။ ဧဝမာဒိနာ သုတ္တဘယေနာတိ ဧတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေန ‘‘အနာသဝဉ္စ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမိ အနာသဝဂါမိနိဉ္စ ပဋိပဒ’’န္တိအာဒီနိ သုတ္တပဒါနိ သင်္ဂဏှာတိ။

အမတာရမ္မဏကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၃။ ရူပံသာရမ္မဏန္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၅၅၂-၅၅၃။ ‘‘တဒပ္ပတိဋ္ဌံ အနာရမ္မဏ’’န္တိအာဒီသု ပစ္စယတ္ထော အာရမ္မဏ-သဒ္ဒေါ။ ‘‘ရူပါယတနံ စက္ခုဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိအာဒီသု ဩလုဗ္ဘဋ္ဌောတိ အာဟ ‘‘ပစ္စယဋ္ဌော ဩလုဗ္ဘဋ္ဌော’’တိ။ ဧဝံ ဝိဘာဂေ ဝိဇ္ဇမာနေတိ တတ္ထ ပစ္စယာယတ္တဝုတ္တိတာ ပစ္စယဋ္ဌော၊ ဒဏ္ဍရဇ္ဇုအာဒိ ဝိယ ဒုဗ္ဗလဿ စိတ္တစေတသိကာနံ အာလမ္ဗိတဗ္ဗတာယ ဥပတ္ထမ္ဘနဋ္ဌော ဩလုဗ္ဘဋ္ဌော။ ဝိသေသာဘာဝံ ပစ္စယဘာဝသာမညေန ကပ္ပေတွာ ဝါ။

ရူပံသာရမ္မဏန္တိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၄။ အနုသယာအနာရမ္မဏာတိကထာဝဏ္ဏနာ

၅၅၄-၅၅၆။ ‘‘ဣမသ္မိံ ¶ သတီ’’တိ ဣမိနာ မဂ္ဂေန အနိရုဒ္ဓတာပိ သင်္ဂဟိတာတိ အာဟ ‘‘အပ္ပဟီနတ္တာဝ အတ္ထီတိ ဝုစ္စတီ’’တိ။ န ပန ဝိဇ္ဇမာနတ္တာတိ အဝဓာရဏေန ¶ နိဝတ္တိတံ ဒဿေတိ၊ ဝိဇ္ဇမာနတ္တာ ဓရမာနတ္တာ ခဏတ္တယသမင်္ဂိဘာဝတောတိ အတ္ထော။

အနုသယာအနာရမ္မဏာတိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၅။ ဉာဏံအနာရမ္မဏန္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၅၅၇-၅၅၈။ ယဿ အဓိဂတတ္တာ အရဟတော ပရိညေယျာဒီသု အနဝသေသတော သမ္မောဟော ဝိဂတော၊ တံ အဂ္ဂမဂ္ဂဉာဏံ သန္ဓာယ ‘‘မဂ္ဂဉာဏဿာ’’တိ ဝဒန္တိ။ ယသ္မာ တဿ သဗ္ဗဿ သတောကာရိတာ ဝိယ သမ္ပဇာနကာရိတာ၊ တသ္မာ တေန ဉာဏေန သော ဉာဏီ။ သတိပညာဝေပုလ္လပ္ပတ္တော ဟိ သော ဥတ္တမပုရိသော။

ဉာဏံအနာရမ္မဏန္တိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၇။ ဝိတက္ကာနုပတိတကထာဝဏ္ဏနာ

၅၆၂။ ဒွီဟိပီတိ ဒွီဟိ ဝိသေသေဟိ၊ ဝိသေသေန ဝိသေသံ အကတွာတိ အတ္ထော။

ဝိတက္ကာနုပတိတကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၈။ ဝိတက္ကဝိပ္ဖာရသဒ္ဒကထာဝဏ္ဏနာ

၅၆၃။ သဗ္ဗသောတိ ¶ သဗ္ဗပ္ပကာရတော၊ သော ပန ပကာရော ပဝတ္တိဋ္ဌာနကာလဝသေန ဂဟေတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘သဗ္ဗတ္ထ သဗ္ဗဒါ ဝါ’’တိ။ တေ စ ဌာနကာလာ ‘‘ဝိတက္ကယတော’’တိအာဒိဝစနတော စိတ္တဝိသေသဝသေန ဂဟေတဗ္ဗာတိ ဝုတ္တံ ‘‘သဝိတက္ကစိတ္တေသူ’’တိ။ ‘‘ဝိတက္ကေတွာ ဝါစံ ဘိန္ဒတီ’’တိ သုတ္တပဒံ အယောနိသော ဂဟေတွာ ‘‘ဝိတက္ကဝိပ္ဖာရမတ္တံ သဒ္ဒေါ’’တိ အာဟ။

ဝိတက္ကဝိပ္ဖာရသဒ္ဒကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၉။ နယထာစိတ္တဿဝါစာတိကထာဝဏ္ဏနာ

၅၆၅။ မုသာဝါဒေါ ¶ န ဟောတီတိ ဝုတ္တံ အနာပတ္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။

နယထာစိတ္တဿဝါစာတိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၁။ အတီတာနာဂတသမန္နာဂတကထာဝဏ္ဏနာ

၅၆၈-၅၇၀။ သမန္နာဂတပညတ္တိယာတိ သမင်္ဂိဘာဝပညတ္တိယာ။ တေနေဝါဟ ‘‘ပစ္စုပ္ပန္နဓမ္မသမင်္ဂီ သမန္နာဂတောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ။ ပဋိလာဘပညတ္တိယာတိ အဓိဂမနပညတ္တိယာ။ အယန္တိ ‘‘သမန္နာဂတော’’တိ ဝုစ္စမာနပုဂ္ဂလဿ ယော တထာ ဝတ္တဗ္ဗာကာရော၊ အယံ သမန္နာဂတပညတ္တိ နာမ။ ဧသ နယော သေသေသုပိ။

အတီတာနာဂတသမန္နာဂတကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

နဝမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၀။ ဒသမဝဂ္ဂေါ

၁။ နိရောဓကထာဝဏ္ဏနာ

၅၇၁-၅၇၂။ သကသမယေ ¶ ‘‘ပုရိမစိတ္တဿ နိရောဓာနန္တရံ ပစ္ဆိမစိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ဣစ္ဆိတံ၊ ပရဝါဒီ ပန ‘‘ယသ္မိံ ခဏေ ဘဝင်္ဂစိတ္တံ၊ တသ္မိံယေဝ ခဏေ ကိရိယမယစိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ဝဒတိ။ ဧဝံ သတိ ပုရိမပစ္ဆိမစိတ္တာနံ သဟဘာဝေါပိ အနုညာတော ဟောတိ။ တေနာဟ ‘‘ဘင်္ဂက္ခဏေန သဟေဝါ’’တိ။ တထာ စ သတိ ဝိပါကကိရိယက္ခန္ဓာနံ ဝိယ ကိရိယဝိပါကက္ခန္ဓာနံ ဝိပါကဝိပါကက္ခန္ဓာနံ ကိရိယကိရိယက္ခန္ဓာနဉ္စ ဝုတ္တနယေန သဟဘာဝေါ ဝတ္တဗ္ဗောတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘ဘဝင်္ဂစိတ္တဿာ’’တိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ ဥပပတ္တိဘဝဘာဝေန ဧသိယာ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာတိ ဥပပတ္တေသိယာ ဝိပါကက္ခန္ဓာ၊ တေ စ ယေဘုယျေန ဘဝင်္ဂပရိယာယကာတိ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ ‘‘ဥပပတ္တေသိယန္တိ သင်္ခံ ဂတဿ ဘဝင်္ဂစိတ္တဿာ’’တိ။ အာဒိပရိယောသာနမတ္တဉှိ တဿ ပဋိသန္ဓိစုတိစိတ္တံ၊ တဒါရမ္မဏံ ဘဝင်္ဂန္တွေဝ ဝုစ္စတီတိ။ စက္ခုဝိညာဏာဒီနံ ကိရိယာဝေမဇ္ဈေ ¶ ပတိတတ္တာ ကိရိယာစတုက္ခန္ဓဂ္ဂဟဏေန ဂဟဏံ ယုတ္တန္တိ ဝုတ္တံ။ စက္ခုဝိညာဏာဒီနန္တိ ဟိ အာဒိ-သဒ္ဒေန န သောတဝိညာဏာဒီနံယေဝ ဂဟဏံ၊ အထ ခေါ သမ္ပဋိစ္ဆနသန္တီရဏာနမ္ပီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

နိရောဓကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၃။ ပဉ္စဝိညာဏသမင်္ဂိဿမဂ္ဂကထာဝဏ္ဏနာ

၅၇၆။ လက္ခဏန္တိ ပဉ္စဝိညာဏာနံ ဥပ္ပန္နာရမ္မဏတာဒိအဝိတထေကပ္ပကာရတာလက္ခဏံ။ ကာမံ မနောဝိညာဏံ အဝတ္ထုကမ္ပိ ဟောတိ၊ သဝတ္ထုကတ္တေ ပန တမ္ပိ ဥပ္ပန္နဝတ္ထုကမေဝ။ တထာ ဟိ ပါဠိယံ ဌပနာယံ ‘‘ဟဉ္စိ ပဉ္စဝိညာဏာ ဥပ္ပန္နာရမ္မဏာ’’တွေဝ ဝုတ္တံ။ မနောဝိညာဏဿပိ ဥပ္ပန္နဝတ္ထုကတာပရိယာယော အတ္ထီတိ ‘‘ပဉ္စ ဝိညာဏာ’’တိ အဝတွာ ‘‘ဆ ဝိညာဏာ ဥပ္ပန္နဝတ္ထုကာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘နော စ ဝတ ရေ ဝတ္တဗ္ဗေ ပဉ္စဝိညာဏသမင်္ဂိဿ အတ္ထိ မဂ္ဂဘာဝနာ’’တိ ဝတ္တုံ န သက္ကာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဆ ဝိညာဏာ…ပေ… အဓိပ္ပေတ’’န္တိ။

၅၇၇။ ‘‘အနိမိတ္တံ ¶ သုညတံ အပ္ပဏိဟိတ’’န္တိ နိဗ္ဗာနဿ တေ ပရိယာယာ။ စက္ခုဝိညာဏဿ အနိမိတ္တဂါဟိဘာဝေ သုညတာရမ္မဏတာပိ သိယာတိ ဝုတ္တံ ‘‘တဒေဝ သုညတန္တိ အဓိပ္ပာယော’’တိ။

ပဉ္စဝိညာဏသမင်္ဂိဿမဂ္ဂကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၅။ ပဉ္စဝိညာဏာသာဘောဂါတိကထာဝဏ္ဏနာ

၅၈၄-၅၈၆။ သာ ပန နမိတွာ ပဝတ္တိ။ အာရမ္မဏပ္ပကာရဂ္ဂဟဏန္တိ အာရမ္မဏဿ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌပ္ပကာရဿ ဂဟဏံ။ ယေန အာရမ္မဏပ္ပကာရဂ္ဂဟဏေန ကုသလစိတ္တဿ အလောဘာဒီဟိ သမ္ပယောဂေါ အကုသလစိတ္တဿ လောဘာဒီဟိ သမ္ပယောဂေါ ဟောတိ၊ သော အာဘောဂေါတိ ဒဿေတိ။

ပဉ္စဝိညာဏာသာဘောဂါတိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၆။ ဒွီဟိသီလေဟီတိကထာဝဏ္ဏနာ

၅၈၇-၅၈၉။ အပ္ပဝတ္တိနိရောဓန္တိ ¶ အနုပ္ပာဒနိရောဓံ။ သီလဿ ဝီတိက္ကမောယေဝ နိရောဓော သီလဝီတိက္ကမနိရောဓော။ နိန္နာနံ ခဏိကနိရောဓံ သလ္လက္ခေန္တော။

ဒွီဟိသီလေဟီတိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၇။ သီလံအစေတသိကန္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၅၉၀-၅၉၄။ ဌိတေန အဝိနဋ္ဌေန။ ဥပစယေနာတိ သီလဘူတေန ကမ္မူပစယေန။ ‘‘ဒါနံ အစေတသိက’’န္တိ ¶ ကထာယံ ဝုတ္တနယေနာတိ ယထာ ‘‘န ဝတ္တဗ္ဗံ စေတသိကော ဓမ္မော ဒါနန္တိ? အာမန္တာ။ ဒါနံ အနိဋ္ဌဖလန္တိ…ပေ… တေန ဟိ စေတသိကော ဓမ္မော ဒါန’’န္တိ ပါဠိ ပဝတ္တာ၊ ဧဝံ တဒနုသာရေန ‘‘န ဝတ္တဗ္ဗံ စေတသိကံ သီလန္တိ? အာမန္တာ။ သီလံ အနိဋ္ဌဖလ’’န္တိအာဒိနာ သီလဿ စေတသိကဘာဝသာဓကာနိ သုတ္တပဒါနိ စ အာနေတွာ တဒတ္ထဒဿနဝသေန အစေတသိကော ရူပါဒိဓမ္မော အာယတိံ ဝိပါကံ ဒေတိ။ ယဒိ သော သီလံ ဘဝေယျ၊ ဝိနာ သံဝရသမာဒါနေန ဝိနာ ဝိရတိယာ သီလဝါ နာမ သိယာ။ ယသ္မာ ပန သမာဒါနစေတနာ ဝိရတိ သံဝရော သီလံ၊ တသ္မာ ‘‘သီလံ ဣဋ္ဌဖလံ ကန္တဖလ’’န္တိအာဒိနာ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာတိ ဣမမတ္ထံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ဝုတ္တနယေနာ’’တိ၊ ဝုတ္တနယာနုသာရေနာတိ အတ္ထော။ ယသ္မာ ပန ပါဠိယံ ယထာ ‘‘သီလံ အစေတသိက’’န္တိ ကထာ အာဂတာ၊ တထာ ‘‘ဒါနံ အစေတသိက’’န္တိ ဝိသုံ အာဂတာ ကထာ နတ္ထိ၊ တသ္မာ ‘‘သာ ပန ကထာ မဂ္ဂိတဗ္ဗာ’’တိ ဝုတ္တံ။

သီလံအစေတသိကန္တိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၉။ သမာဒါနဟေတုကထာဝဏ္ဏနာ

၅၉၈-၆၀၀။ သမာဒါနဟေတုကထာယံ ‘‘ဖဿော ဒေတီ’’တိ အာရဘိတွာ ယာဝ ကဏှသုက္ကသပ္ပဋိဘာဂါ ဓမ္မာ သမ္မုခီဘာဝံ အာဂစ္ဆန္တီတိ အာရာမရောပါဒိသုတ္တာဟရဏဉ္စာတိ ဧတ္တကမေဝ ပရိဘောဂကထာယ သဒိသန္တိ အာဟ ‘‘သမာဒါန…ပေ… ဒဋ္ဌဗ္ဗာ’’တိ။

သမာဒါနဟေတုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၁။ အဝိညတ္တိဒုဿီလျန္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၆၀၃-၆၀၄။ မဟာဘူတာနိ ¶ ဥပါဒါယ ပဝတ္တော အညစိတ္တက္ခဏေပိ လဗ္ဘမာနော ကုသလာကုသလာနုဗန္ဓော အဝိညတ္တီတိ အယံ ဝါဒေါ ‘‘စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တော အပုညူပစယော’’တိ ဣမိနာ သင်္ဂဟိတောတိ ¶ တတော အညာနုဗန္ဓာယံ ‘‘အာဏတ္တိယာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တန္တိ တံ ဒဿေတုံ ‘‘အာဏတ္တိယာ…ပေ… အဓိပ္ပာယော’’တိ ဝုတ္တံ။ တတ္ထ အာဏတ္တော ယဒါ အာဏတ္တဘာဝေန ဝိဟိံသာဒိကိရိယံ သာဓေတိ၊ တဒါ အာဏတ္တိယာ ပါဏာတိပါတာဒီသု အင်္ဂဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော။ သာ ပနာဏတ္တိ ပါရိဝါသိကဘာဝေန ဝိညတ္တိရဟိတာ နာမ ဟောတီတိ ပရဝါဒိနော အဓိပ္ပာယော၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘ဧကသ္မိံ ဒိဝသေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။

အဝိညတ္တိဒုဿီလျန္တိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဒသမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဒုတိယော ပဏ္ဏာသကော သမတ္တော။

၁၁။ ဧကာဒသမဝဂ္ဂေါ

၄။ ဉာဏကထာဝဏ္ဏနာ

၆၁၄-၆၁၅။ ‘‘အန္ဓကာ’’တိ ဝုတ္တာ ပုဗ္ဗသေလိယအပရသေလိယရာဇဂိရိကသိဒ္ဓတ္ထိကာပိ ယေဘုယျေန မဟာသင်္ဃိကာ ဧဝါတိ ဝုတ္တံ ‘‘ပုဗ္ဗေ…ပေ… ဘဝေယျု’’န္တိ။ တတ္ထ အညေတိ ဝစနံ ဒွိန္နံ ကထာနံ ဥဇုဝိပစ္စနီကဘာဝတော။ ပုရိမကာနဉှိ စက္ခုဝိညာဏာဒိသမင်္ဂီ ‘‘ဉာဏီ’’တိ ဝုစ္စတိ၊ ဣမေသံ သော ဧဝ ‘‘ဉာဏီ’’တိ န ဝတ္တဗ္ဗောတိ ဝုတ္တော။ ရာဂဝိဂမော ရာဂဿ သမုစ္ဆိန္ဒနံ၊ တထာ အညာဏဝိဂမော။ ယထာ သမုစ္ဆိန္နာဝိဇ္ဇော ‘‘ဉာဏီ’’တိ၊ ပဋိပက္ခတော ‘‘အညာဏီ’’တိ၊ ဧဝံ အသမုစ္ဆိန္နာဝိဇ္ဇော ‘‘အညာဏီ’’တိ၊ ပဋိပက္ခတော ‘‘ဉာဏီ’’တိ ဝုတ္တော။ အညာဏဿ ဝိဂတတ္တာ သော ‘‘ဉာဏီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတံ အာပဇ္ဇတိ၊ န ပန သတတံ သမိတံ ဉာဏဿ ပဝတ္တနတောတိ အဓိပ္ပာယော။

ဉာဏကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၇။ ဣဒ္ဓိဗလကထာဝဏ္ဏနာ

၆၂၁-၆၂၄။ ယသ္မိံ ¶ ¶ အာယုကပ္ပေ ကမ္မက္ခယေန မရဏံ ဟောတိ၊ တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ကမ္မဿ ဝိပါကဝသေနာ’’တိ၊ ယသ္မိံ ပန အာယုက္ခယေန မရဏံ ဟောတိ၊ တံ သန္ဓာယ ‘‘ဝဿဂဏနာယာ’’တိ။ တတ္ထ ‘‘န စ တာဝ ကာလံ ကရောတိ၊ ယာဝ န တံ ပါပကမ္မံ ဗျန္တီ ဟောတီ’’တိ (မ။ နိ။ ၃။၂၅၀၊ အ။ နိ။ ၃။၃၆) ဝစနတော ယေဘုယျေန နိရယေ ကမ္မက္ခယေန မရဏံ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ကမ္မဿ ဝိပါကဝသေန ဝါတိ နိရယံဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တ’’န္တိ။ ‘‘ဝဿသတံ ဝဿသဟဿံ ဝဿသတသဟဿာနီ’’တိအာဒိနာ မနုဿာနံ ဒေဝါနဉ္စ အာယုပရိစ္ဆေဒဝစနတော ယေဘုယျေန တေသံ အာယုက္ခယေန မရဏံ ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘ဝဿဂဏနာယ ဝါတိ မနုဿေ စာတုမဟာရာဇိကာဒိဒေဝေ စ သန္ဓာယာ’’တိ။ ‘‘ဝုတ္တ’’န္တိ အာနေတွာ ယောဇေတဗ္ဗံ။

ဣဒ္ဓိဗလကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၈။ သမာဓိကထာဝဏ္ဏနာ

၆၂၅-၆၂၆။ သမံ ဌပနဋ္ဌေနာတိ သမံ ဝိသမံ လီနုဒ္ဓစ္စာဒိံ ပဋိဗာဟိတွာ၊ ဝိက္ခေပမေဝ ဝါ ဝိဒ္ဓံသေတွာ ဌပနဋ္ဌေန။ ‘‘စိတ္တသန္တတိ သမာဓီ’’တိ ဝဒန္တေန တဿ စေတသိကဘာဝေါ ပဋိက္ခိတ္တော ဟောတီတိ အာဟ ‘‘စေတသိကန္တရံ အတ္ထီတိ အဂ္ဂဟေတွာ’’တိ။ ဘာဝနာယ အာဟိတဝိသေသာယ ဧကဂ္ဂတာယ ဝိဇ္ဇမာနဝိသေသပဋိက္ခေပေါ ဆလံ၊ သော ပနဿ အနာဟိတဝိသေသာယ ဧကဂ္ဂတာယ သာမညေနာတိ အာဟ ‘‘သာမညမတ္တေနာ’’တိ။

သမာဓိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၉။ ဓမ္မဋ္ဌိတတာကထာဝဏ္ဏနာ

၆၂၇။ အဝိဇ္ဇာယ ¶ ယာ ဌိတတာတိ အဝိဇ္ဇာယ သင်္ခါရာနံ အနန္တရပစ္စယဘာဝေ ယာ နိယတတာ ဓမ္မနိယာမတာသင်္ခါတာ၊ ယာ ဌိတသဘာဝတာ နိပ္ဖန္နာ ¶ ၊ န ဓမ္မမတ္တတာဋ္ဌိတတာယ နိပ္ဖန္နာယ ဝသေန၊ အနန္တရပစ္စယဘာဝသင်္ခါတာ ဌိတတာ ပစ္စယတာ ဟောတီတိ အတ္ထော။ အညမညပစ္စယဘာဝရဟိတဿာတိ ဣဒံ သဟဇာတနိဿယာဒိပစ္စယာနံ ပဋိက္ခေပပဒံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ န အညမညပစ္စယတာမတ္တဿ။ သဗ္ဗော တာဒိသောတိ ဣမိနာ သမနန္တရအနန္တရူပနိဿယနတ္ထိဝိဂတာသေဝနာဒိကံ သင်္ဂဏှာတိ။ အညမညပစ္စယတဉ္စာတိ ဧတ္ထာပိ ဝုတ္တနယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။ ဧတ္ထ ပန ပစ္စယုပ္ပန္နဿပိ ပစ္စယဘာဝတော သင်္ခါရာနမ္ပိ ဝသေန ယောဇေတဗ္ဗံ။ တေနာဟ ‘‘တဿာ စ ဣတရာ’’တိ။

ဓမ္မဋ္ဌိတတာကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၀။ အနိစ္စတာကထာဝဏ္ဏနာ

၆၂၈။ ရူပါဒီနံ အနိစ္စတာ ရူပါဒိကေ သတိ ဟောတိ၊ အသတိ န ဟောတီတိ ဣမိနာ ပရိယာယေန တဿာ တေဟိ သဟ ဥပ္ပာဒနိရောဓော ဝုတ္တော၊ ဥပ္ပာဒါဒီသု တီသု လက္ခဏေသု အနိစ္စတာဝေါဟာရော ဟောတီတိ ယထာ တယော ဒဏ္ဍေ ဥပါဒါယ ပဝတ္တော တိဒဏ္ဍဝေါဟာရော တေသု သဗ္ဗေသု ဟောတိ၊ ဧဝံ ဇာတိဇရာမရဏဓမ္မော န နိစ္စော အနိစ္စော၊ တဿ ဇာတိအာဒိပကတိတာ အနိစ္စတာသဒ္ဒေန ဝုစ္စတီတိ ဥပ္ပာဒါဒီသု လက္ခဏေသု အနိစ္စတာဝေါဟာရော သမ္ဘဝတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘တီသု…ပေ… ဟောတီ’’တိ။ ဝိဘာဂါနုယုဉ္ဇနဝသေနာတိ ပဘေဒါနုယုဉ္ဇနဝသေန။ တတ္ထ ယထာ ဇရာဘင်္ဂဝသေန အနိစ္စတာ ပါကဋာ ဟောတိ၊ န တထာ ဇာတိဝသေနာတိ ပါဠိယံ ဇရာမရဏဝသေနေဝ အနိစ္စတာဝိဘာဂေါ ဒဿိတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

အနိစ္စတာကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဧကာဒသမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၂။ ဒွါဒသမဝဂ္ဂေါ

၁။ သံဝရောကမ္မန္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၆၃၀-၆၃၂။ သဗ္ဗဿပိ ¶ မနသော မနောဒွါရဘာဝတော ‘‘ဝိပါကဒွါရန္တိ ဘဝင်္ဂမနံ ဝဒတီ’’တိ အာဟ။

သံဝရောကမ္မန္တိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၂။ ကမ္မကထာဝဏ္ဏနာ

၆၃၃-၆၃၅။ သဝိပါကာပိ ¶ ဒဿိတာယေဝ နာမ ဟောတိ ဝုတ္တာဝသိဋ္ဌာ သဝိပါကာတိ အတ္ထသိဒ္ဓတ္တာ။

ကမ္မကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၄။ သဠာယတနကထာဝဏ္ဏနာ

၆၃၈-၆၄၀။ မနာယတနေကဒေသဿ ဝိပါကဿ အတ္ထိတာယ ‘‘အဝိသေသေနာ’’တိ ဝုတ္တံ။

သဠာယတနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၅။ သတ္တက္ခတ္တုပရမကထာဝဏ္ဏနာ

၆၄၁-၆၄၅။ အဿာတိ ဣမဿ သတ္တက္ခတ္တုပရမဿ။ တေနာဟ ‘‘သတ္တက္ခတ္တုပရမဘာဝေ စ နိယာမံ ¶ ဣစ္ဆသီ’’တိ။ ယေန အာနန္တရိယကမ္မေန။ အန္တရာတိ သတ္တ ဘဝေ အနိဗ္ဗတ္တေတွာ တေသံ အန္တရေယေဝ။ ကေစီတိ အဘယဂိရိဝါသိနော။ အပရေတိ ပဒကာရာ။ တဿာတိ ယော သတ္တက္ခတ္တုပရမောတိ ဝါ၊ ကောလံကောလောတိ ဝါ၊ ဧကဗီဇီတိ ဝါ ဘဂဝတာ ဉာဏေန ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဗျာကတော၊ တဿ ယထာဝုတ္တပရိစ္ဆေဒါ အန္တရာ ဥပရိမဂ္ဂါဓိဂမော နတ္ထိ အဝိတထဒေသနတ္တာ။ ယထာပရိစ္ဆေဒမေဝ တဿ အဘိသမယော၊ သွာယံ ဝိဘာဂေါ တေသံယေဝ ပုဂ္ဂလာနံ ဣန္ဒြိယပရောပရိယတ္တေန ဝေဒိတဗ္ဗော ဘဝနိယာမေန တာဒိသဿ ကဿစိ အဘာဝတော။ ယသ္မာ ကဿစိ မုဒုကာနိပိ ဣန္ဒြိယာနိ ပစ္စယဝိသေသေန တိက္ခဘာဝံ အာပဇ္ဇေယျုံ၊ တသ္မာ တာဒိသံ သန္ဓာယ ‘‘ဘဗ္ဗောတိ ဝုစ္စတိ၊ န သော အဘဗ္ဗော နာမာ’’တိ စ ဝုတ္တံ။ ယသ္မာ ပန ဘဂဝါ န တာဒိသံ ‘‘သတ္တက္ခတ္တုပရမော’’တိအာဒိနာ နိယမေတွာ ဗျာကရောတိ၊ တသ္မာ အာဟ ‘‘န ပန အန္တရာ အဘိသမေတုံ ဘဗ္ဗတာ ဝုတ္တာ’’တိ။ အယဉ္စ နယော ဧကန္တေန ဣစ္ဆိတဗ္ဗော။ အညထာ ပုဂ္ဂလဿ သင်္ကရော သိယာတိ ဒဿေန္တော ‘‘ယဒိ စာ’’တိအာဒိမာဟ။

သတ္တက္ခတ္တုပရမကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဒွါဒသမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၃။ တေရသမဝဂ္ဂေါ

၁။ ကပ္ပဋ္ဌကထာဝဏ္ဏနာ

၆၅၄-၆၅၇။ ‘‘ဟေဋ္ဌာ ¶ ဝုတ္တာဓိပ္ပာယမေဝါ’’တိ ဣဒံ ဣဒ္ဓိဗလကထာယံ ယံ ဝုတ္တံ ‘‘အတီတံ အနာဂတန္တိ ဣဒံ အဝိသေသေန ကပ္ပံ တိဋ္ဌေယျာတိ ပဋိညာတတ္တာ စောဒေတီ’’တိအာဒိ၊ တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဟေဋ္ဌာတိ ဣဒ္ဓိဗလကထာယ’’န္တိ။ တတ္ထ ‘‘ဒွေ ကပ္ပေ’’တိအာဒိအာယုပရိစ္ဆေဒါတိက္ကမသမတ္ထတာစောဒနာဝသေန အာဂတာ၊ ဣဓ ပန သင်္ဃဘေဒကော အာယုကပ္ပမေဝ အဋ္ဌတွာ ယဒိ ဧကံ မဟာကပ္ပံ တိဋ္ဌေယျ၊ ယထာ ဧကံ၊ ဧဝံ အနေကေပိ ကပ္ပေ တိဋ္ဌေယျာတိ စောဒနာ ကာတဗ္ဗာ။

ကပ္ပဋ္ဌကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၄။ နိယတဿနိယာမကထာဝဏ္ဏနာ

၆၆၃-၆၆၄။ အပ္ပတ္တနိယာမာနန္တိ ¶ ယေ အနုပ္ပန္နမိစ္ဆတ္တသမ္မတ္တနိယတဓမ္မာ ပုဂ္ဂလာ၊ တေသံ ဓမ္မေ။ ကေ ပန တေ? ယထာဝုတ္တပုဂ္ဂလသန္တာနပရိယာပန္နာ ဓမ္မာ။ တေ ဟိ ဘူမိတ္တယပရိယာပန္နတာယ ‘‘တေဘူမကာ’’တိ ဝုတ္တာ။ ယေ ပန ပတ္တနိယာမာနံ သန္တာနေ ပဝတ္တာ အနိယတဓမ္မာ၊ န တေသမေတ္ထ သင်္ဂဟော ကတော။ န ဟိ တေဟိ သမန္နာဂမေန အနိယတတာ အတ္ထိ။ တေနေဝါဟ ‘‘တေဟိ သမန္နာဂတောပိ အနိယတောယေဝါ’’တိ။ ဣမံ ဝေါဟာရမတ္တန္တိ ဣမိနာ နိယာမော နာမ ကောစိ ဓမ္မော နတ္ထိ၊ ဥပစိတသမ္ဘာရတာယ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိတုံ ဘဗ္ဗတာဝ တထာ ဝုစ္စတီတိ ဒဿေတိ။ နိယတောတိ ဝစနဿ ကာရဏဘာဝေန ဝုတ္တောတိ ယောဇနာ။ ဥဘယဿပီတိ နိယတော နိယာမံ ဩက္ကမတီတိ ဝစနဒွယဿ။

နိယတဿနိယာမကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၈။ အသာတရာဂကထာဝဏ္ဏနာ

၆၇၄။ ဧဝံ ပဝတ္တမာနောတိ ‘‘အဟော ဝတ မေ ဘဝေယျာ’’တိ ဧဝံ ပတ္ထနာကာရေန ပဝတ္တမာနော။ အညထာတိ နန္ဒနာဒိအာကာရေန။

အသာတရာဂကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၉။ ဓမ္မတဏှာအဗျာကတာတိကထာဝဏ္ဏနာ

၆၇၆-၆၈၀။ ဂဟေတွာတိ ¶ ဧတေန ဂဟဏမတ္တမေဝ တံ၊ န ပန သာ တာဒိသီ အတ္ထီတိ ဒဿေတိ။ န ဟိ လောကုတ္တရာရမ္မဏာ အဗျာကတာ ဝါ တဏှာ အတ္ထီတိ။ တီဟိ ကောဋ္ဌာသေဟီတိ ကာမဘဝဝိဘဝတဏှာကောဋ္ဌာသေဟိ။ ရူပတဏှာဒိဘေဒါ ဆပိ တဏှာ။

ဓမ္မတဏှာအဗျာကတာတိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

တေရသမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၄။ စုဒ္ဒသမဝဂ္ဂေါ

၁။ ကုသလာကုသလပဋိသန္ဒဟနကထာဝဏ္ဏနာ

၆၈၆-၆၉၀။ အနန္တရပစ္စယဘာဝေါယေဝေတ္ထ ¶ ပဋိသန္ဓာနံ ဃဋနဉ္စာတိ အာဟ ‘‘အနန္တရံ ဥပ္ပာဒေတီ’’တိ။

ကုသလာကုသလပဋိသန္ဒဟနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၂။ သဠာယတနုပ္ပတ္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၆၉၁-၆၉၂။ ကေစိ ဝါဒိနောတိ ကာပိလေ သန္ဓာယာဟ။ တေ ဟိ အဘိဗျတ္တဝါဒိနော ဝိဇ္ဇမာနမေဝ ကာရဏေ ဖလံ အနဘိဗျတ္တံ ဟုတွာ ဌိတံ ပစ္ဆာ အဘိဗျတ္တိံ ဂစ္ဆတီတိ ဝဒန္တာ ဗီဇာဝတ္ထာယ ဝိဇ္ဇမာနာပိ ရုက္ခာဒီနံ န အင်္ကုရာဒယော အာဝိဘဝန္တိ၊ ဗီဇမတ္တံ အာဝိဘာဝံ ဂစ္ဆတီတိ ကထေန္တိ။

သဠာယတနုပ္ပတ္တိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၃။ အနန္တရပစ္စယကထာဝဏ္ဏနာ

၆၉၃-၆၉၇။ အနန္တရုပ္ပတ္တိံ သလ္လက္ခေန္တောတိ စက္ခုဝိညာဏာနန္တရံ သောတဝိညာဏုပ္ပတ္တိံ မညမာနော။ သောတဝိညာဏန္တိ ဝစနေနေဝ တဿ စက္ခုသန္နိဿယတာ ¶ ရူပါရမ္မဏတာ စ ပဋိက္ခိတ္တာ၊ ပဋိညာတာ စ သောတသန္နိဿယတာ သဒ္ဒါရမ္မဏတာ စာတိ အာဟ ‘‘န သော စက္ခုမှိ သဒ္ဒါရမ္မဏ’’န္တိ။ တတ္ထ သဒ္ဒါရမ္မဏန္တိ ‘‘သောတဝိညာဏံ ဣစ္ဆတီ’’တိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ။ တယိဒံ စက္ခုဝိညာဏဿ အနန္တရံ သောတဝိညာဏံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ လဒ္ဓိယာ ဧဝံ ဉာယတီတိ အာဟ ‘‘အနန္တရူပလဒ္ဓိဝသေန အာပန္နတ္တာ’’တိ။

အနန္တရပစ္စယကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၄။ အရိယရူပကထာဝဏ္ဏနာ

၆၉၈-၆၉၉။ သမ္မာဝါစာဒီတိ ¶ သမ္မာဝါစာကမ္မန္တာ။ တတ္ထ သမ္မာဝါစာ သဒ္ဒသဘာဝါ၊ ဣတရော စ ကာယဝိညတ္တိသဘာဝေါ၊ ဥဘယမ္ပိ ဝါ ဝိညတ္တီတိ အဓိပ္ပာယေန ရူပန္တိဿ လဒ္ဓိ။

အရိယရူပကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၅။ အညောအနုသယောတိကထာဝဏ္ဏနာ

၇၀၀-၇၀၁။ တသ္မိံ သမယေတိ ကုသလာဗျာကတစိတ္တက္ခဏေ။ သော ဟီတိ ပစ္ဆိမပါဌော။

အညောအနုသယောတိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၆။ ပရိယုဋ္ဌာနံစိတ္တဝိပ္ပယုတ္တန္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၇၀၂။ တေတိ ရာဂါဒယော။ တသ္မာတိ ယသ္မာ ဝိပဿန္တဿပိ ရာဂါဒယော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ တသ္မာ။

ပရိယုဋ္ဌာနံစိတ္တဝိပ္ပယုတ္တန္တိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၇။ ပရိယာပန္နကထာဝဏ္ဏနာ

၇၀၃-၇၀၅။ ကိလေသဝတ္ထုဩကာသဝသေနာတိ ¶ ကိလေသကာမဝတ္ထုကာမဘူမိဝသေန။ ရူပဓာတုသဟဂတဝသေန အနုသေတီတိ ကာမရာဂေါ ယထာ ကာမဝိတက္ကသင်္ခါတာယ ကာမဓာတုယာ သဟ ပစ္စယသမဝါယေ ¶ ဥပ္ပဇ္ဇနာရဟော၊ တမေဝ ရူပဓာတုယာပီတိ အတ္ထော။ ရာဂါဒိကာရဏလာဘေ ဥပ္ပတ္တိအရဟတာ ဟိ အနုသယနံ။

ပရိယာပန္နကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၈။ အဗျာကတကထာဝဏ္ဏနာ

၇၀၆-၆၀၈။ သဗ္ဗထာပီတိ အဝိပါကဘာဝေနပိ သဿတာဒိဘာဝေနပိ။

အဗျာကတကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၉။ အပရိယာပန္နကထာဝဏ္ဏနာ

၇၀၉-၇၁၀။ တသ္မာ ဒိဋ္ဌိ လောကိယပရိယာပန္နာ န ဟောတီတိ အတ္ထံ ဝဒန္တိ၊ ဧဝံ သတိ အတိပ္ပသင်္ဂေါ ဟောတိ ဝီတဒေါသာဒိဝေါဟာရဘာဝတောတိ။ တတော အညထာ အတ္ထံ ဝဒန္တော ‘‘ရူပဒိဋ္ဌိယာ’’တိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေန အရူပဒိဋ္ဌိအာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ။ ပရဝါဒိအဓိပ္ပာယဝသေန အယမတ္ထဝိဘာဝနာတိ အာဟ ‘‘ယဒိ စ ပရိယာပန္နာ သိယာ’’တိ။ တထာ စ သတီတိ ဒိဋ္ဌိယာ ကာမဓာတုပရိယာပန္နတ္တေ သတီတိ အတ္ထော။ တသ္မာတိ ‘‘ဝီတဒိဋ္ဌိကော’’တိ ဧဝံ ဝေါဟာရာဘာဝတော။ န ဟိ သာ တဿ အဝိဂတာ ဒိဋ္ဌိ၊ ယတော သော ဝီတဒိဋ္ဌိကောတိ န ဝုစ္စတိ။ ယေနာတိ ကာမဒိဋ္ဌိဘာဝေန။

အပရိယာပန္နကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

စုဒ္ဒသမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၅။ ပန္နရသမဝဂ္ဂေါ

၁။ ပစ္စယတာကထာဝဏ္ဏနာ

၇၁၁-၇၁၇။ ဝဝတ္ထိတောတိ ¶ ¶ အသံကိဏ္ဏော။ ယော ဟိ ဓမ္မော ယေန ပစ္စယဘာဝေန ပစ္စယော ဟောတိ၊ တဿ တတော အညေနပိ ပစ္စယဘာဝေ သတိ ပစ္စယတာ သံကိဏ္ဏာ နာမ ဘဝေယျ။ ဝိရုဒ္ဓါသမ္ဘဝီနံ ဝိယ တဗ္ဗိဓုရာနံ ပစ္စယဘာဝါနံ သဟဘာဝံ ပဋိက္ခိပတိ။

ပစ္စယတာကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၂။ အညမညပစ္စယကထာဝဏ္ဏနာ

၇၁၈-၇၁၉။ သဟဇာတာတိ ဝုတ္တတ္တာ န သင်္ခါရပစ္စယာ စ အဝိဇ္ဇာတိ ဝုတ္တတ္တာတိ အဓိပ္ပာယော။ အနန္တရာဒိနာပိ ဟိ သင်္ခါရာ အဝိဇ္ဇာယ ပစ္စယာ ဟောန္တိယေဝ။ အညမညာနန္တရံ အဝတွာ အဝိဂတာနန္တရံ သမ္ပယုတ္တဿ ဝစနံ ကမဘေဒေါ၊ အတ္ထိဂ္ဂဟဏေနေဝ ဂဟိတော အတ္ထိပစ္စယဘူတောယေဝ ဓမ္မော နိဿယပစ္စယော ဟောတီတိ။ အသာဓာရဏတာယာတိ ပဒန္တရာသာဓာရဏတာယ။ တေနာဟ ‘‘ဝက္ခတိ ဟီ’’တိအာဒိ။

အညမညပစ္စယကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၉။ တတိယသညာဝေဒယိတကထာဝဏ္ဏနာ

၇၃၂။ ယဒိပိ သေသံ နာမ ဂဟိတတော အညံ၊ တထာပိ ပကရဏပရိစ္ဆိန္နမေဝေတ္ထ တံ ဂယှတီတိ ဒဿေန္တော ‘‘ယေသံ…ပေ… အဓိပ္ပာယော’’တိ ဝတွာ ပုန အနဝသေသမေဝ သင်္ဂဏှန္တော ‘‘အသညသတ္တာနမ္ပိ ¶ စာ’’တိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ သဗ္ဗသတ္တေ သန္ဓာယာတိ အဓိပ္ပာယောတိ ယောဇနာ။ ပါဏိသမ္ဖဿာပိ ကမန္တီတိအာဒိကံ သရီရပကတီတိ သမ္ဗန္ဓော။

၇၃၃-၇၃၄။ ပဉ္စဟိ ဝိညာဏေဟိ န စဝတိ၊ န ဥပပဇ္ဇတီတိ ဝါဒံ ပရဝါဒီ နာနုဇာနာတီတိ အာဟ ‘‘သုတ္တ…ပေ… ဝတ္တဗ္ဗ’’န္တိ။

တတိယသညာဝေဒယိတကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၀။ အသညသတ္တုပိကာကထာဝဏ္ဏနာ

၇၃၅။ ယထာ ¶ ဝိတက္ကဝိစာရပီတိသုခဝိရာဂဝသေန ပဝတ္တာ သမာပတ္တိ ဝိတက္ကာဒိရဟိတာ ဟောတိ၊ ဧဝံ သညာဝိရာဂဝသေန ပဝတ္တာပိ သညာရဟိတာဝ သိယာတိ တဿ လဒ္ဓီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သာပိ အသညိတာ…ပေ… ဒဿေတီ’’တိ။

၇၃၆။ ယဒိ စတုတ္ထဇ္ဈာနသမာပတ္တိ ကထံ အသညသမာပတ္တီတိ စောဒနံ သန္ဓာယာဟ ‘‘သညာဝိရာဂဝသေန သမာပန္နတ္တာ အသညိတာ၊ န သညာယ အဘာဝတော’’တိ။

အသညသတ္တုပိကာကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၁။ ကမ္မူပစယကထာဝဏ္ဏနာ

၇၃၈-၇၃၉။ ‘‘ကမ္မူပစယော ကမ္မေန သဟဇာတော’’တိ ပုဋ္ဌော သမ္ပယုတ္တသဟဇာတတံ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ၊ ဝိပ္ပယုတ္တသဟဇာတတံ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတီတိ။ ဝိပ္ပယုတ္တဿပိ ဟိ အတ္ထိ သဟဇာတတာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပဿ ဝိယာတိ အဓိပ္ပာယော။

၇၄၁။ တိဏ္ဏန္တိ ¶ ကမ္မကမ္မူပစယကမ္မဝိပါကာနံ။

ကမ္မူပစယကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ပန္နရသမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

တတိယော ပဏ္ဏာသကော သမတ္တော။

၁၆။ သောဠသမဝဂ္ဂေါ

၃။ သုခါနုပ္ပဒါနကထာဝဏ္ဏနာ

၇၄၇-၇၄၈။ န တဿာတိ ယဿ တံ အနုပ္ပဒိဿတိ၊ န တဿ။ ယော ဟိ အနုပ္ပဒေတိ၊ ယဿ စ အနုပ္ပဒေတိ၊ တဒုဘယဝိနိမုတ္တာ ဣဓ ပရေတိ အဓိပ္ပေတာ။

သုခါနုပ္ပဒါနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၄။ အဓိဂယှမနသိကာရကထာဝဏ္ဏနာ

၇၄၉-၇၅၃။ တံစိတ္တတာယာတိ ¶ ဧတ္ထ မနသိကရောန္တော ယဒိ သဗ္ဗသင်္ခါရေ ဧကတော မနသိ ကရောတိ၊ ယေန စိတ္တေန မနသိ ကရောတိ၊ သဗ္ဗသင်္ခါရန္တောဂဓတ္တာ တသ္မိံယေဝ ခဏေ တံ စိတ္တံ မနသိ ကာတဗ္ဗံ ဧတဿာတိ တံစိတ္တတာ နာမ ဒေါသော အာပဇ္ဇတီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တဒေဝ အာရမ္မဏဘူတ’’န္တိအာဒိ။ ဧတေန တဿေဝ တေန မနသိကရဏာသမ္ဘဝမာဟ၊ တံ ဝါတိအာဒိနာ ပန သသံဝေဒနာဝါဒါပတ္တိန္တိ အယမေတေသံ ဝိသေသော။

အဓိဂယှမနသိကာရကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

သောဠသမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၇။ သတ္တရသမဝဂ္ဂေါ

၁။ အတ္ထိအရဟတောပုညူပစယကထာဝဏ္ဏနာ

၇၇၆-၇၇၉။ ကိရိယစိတ္တံ ¶ အဗျာကတံ အနာဒိယိတွာတိ ‘‘ကိရိယစိတ္တံ အဗျာကတ’’န္တိ အဂ္ဂဟေတွာ၊ ဒါနာဒိပဝတ္တနေန ဒါနမယာဒိပုညတ္တေန စ ဂဟေတွာတိ အတ္ထော။

အတ္ထိအရဟတောပုညူပစယကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၂။ နတ္ထိအရဟတောအကာလမစ္စူတိကထာဝဏ္ဏနာ

၇၈၀။ အလဒ္ဓဝိပါကဝါရာနန္တိ ဝိပါကဒါနံ ပတိ အလဒ္ဓါကာသာနံ။ ဗျန္တီဘာဝန္တိ ဝိဂတန္တတံ၊ ဝိဂမံ အဝိပါကန္တိ အတ္ထော။

၇၈၁။ တတော ပရန္တိ ဗျတိရေကေန အတ္ထသိဒ္ဓိ၊ န ကေဝလေန အနွယေနာတိ အာဟ ‘‘တာဝ န ကမတိ၊ တတော ပရံ ကမတီတိ လဒ္ဓိယာ ပဋိက္ခိပတီ’’တိ။ တတ္ထ တတော ပရန္တိ ပုဗ္ဗေ ကတဿ ကမ္မဿ ပရိက္ခယဂမနတော ပရံ။ နတ္ထိ ပါဏာတိပါတော ပါဏာတိပါတလက္ခဏာဘာဝတောတိ အဓိပ္ပာယော။ တမေဝ လက္ခဏာဘာဝံ ဒဿေတုံ ‘‘ပါဏောပါဏသညိတာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ တတ္ထ န တေနာတိ ယော ပရေန ဥပက္ကမော ကတော ¶ ၊ တေန ဥပက္ကမေန န မတော၊ ဓမ္မတာမရဏေနေဝ မတောတိ ဒုဗ္ဗိညေယျံ အဝိသေသဝိဒူဟိ၊ ဒုဗ္ဗိညေယျံ ဝါ ဟောတု သုဝိညေယျံ ဝါ၊ အင်္ဂပါရိပူရိယာဝ ပါဏာတိပါတော။

နတ္ထိအရဟတောအကာလမစ္စူတိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၃။ သဗ္ဗမိဒံကမ္မတောတိကထာဝဏ္ဏနာ

၇၈၄။ အဗီဇတောတိ ¶ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ အဗီဇတော အညဗီဇတော စ။ တန္တိ ဒေယျဓမ္မံ၊ ဂိလာနပစ္စယန္တိ အတ္ထော။

သဗ္ဗမိဒံကမ္မတောတိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၄။ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓကထာဝဏ္ဏနာ

၇၈၈။ ဝိနာပိ အနိစ္စဋ္ဌေနာတိ အနိစ္စဋ္ဌံ ဌပေတွာပိ အဋ္ဌပေတွာပီတိ အတ္ထော၊ န အနိစ္စဋ္ဌဝိရဟေနာတိ။ န ဟိ အနိစ္စဋ္ဌဝိရဟိတံ အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓံ အတ္ထိ။

ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၇။ နဝတ္တဗ္ဗံသင်္ဃောဒက္ခိဏံဝိသောဓေတီတိကထာဝဏ္ဏနာ

၇၉၃-၇၉၄။ အပ္ပဋိဂ္ဂဟဏတောတိ ပဋိဂ္ဂါဟကတ္တာဘာဝတော။

နဝတ္တဗ္ဗံသင်္ဃောဒက္ခိဏံဝိသောဓေတီတိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၁။ ဒက္ခိဏာဝိသုဒ္ဓိကထာဝဏ္ဏနာ

၈၀၀-၈၀၁။ ပဋိဂ္ဂါဟကနိရပေက္ခာတိ ပဋိဂ္ဂါဟကဿ ဂုဏဝိသေသနိရပေက္ခာ၊ တဿ ဒက္ခိဏေယျဘာဝေန ဝိနာတိ အတ္ထော။ တေနာဟ ‘‘ပဋိဂ္ဂါဟကေန ¶ ပစ္စယဘူတေန ဝိနာ’’တိ။ သစ္စမေတန္တိ ¶ လဒ္ဓိကိတ္တနေန ဝုတ္တဘာဝမေဝ ပဋိဇာနာတိ။ ပဋိဂ္ဂါဟကဿ ဝိပါကနိဗ္ဗတ္တနံ ဒါနစေတနာယ မဟာဖလတာ။ ပစ္စယဘာဝေါယေဝ ဟိ တဿ၊ န တဿာ ကာရဏတ္တံ။ တေနာဟ ‘‘ဒါနစေတနာနိဗ္ဗတ္တနေန ယဒိ ဘဝေယျာ’’တိအာဒိ။

ဒက္ခိဏာဝိသုဒ္ဓိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

သတ္တရသမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၈။ အဋ္ဌာရသမဝဂ္ဂေါ

၁။ မနုဿလောကကထာဝဏ္ဏနာ

၈၀၂-၈၀၃။ ဂဟဏန္တိ မိစ္ဆာဂဟဏံ။

မနုဿလောကကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၂။ ဓမ္မဒေသနာကထာဝဏ္ဏနာ

၈၀၄-၈၀၆။ တဿ စ နိမ္မိတဗုဒ္ဓဿ ဒေသနံ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန သယမေဝ စ ဒေသိတော။

ဓမ္မဒေသနာကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၆။ ဈာနသင်္ကန္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၈၁၃-၈၁၆။ ဝိတက္ကဝိစာရေသု ဝိရတ္တစိတ္တတာ တတ္ထ အာဒီနဝမနသိကာရော၊ တဒါကာရော စ ဒုတိယဇ္ဈာနူပစာရောတိ အာဟ ‘‘ဝိတက္ကဝိစာရာ အာဒီနဝတော မနသိ ကာတဗ္ဗာ၊ တတော ဒုတိယဇ္ဈာနေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ။

ဈာနသင်္ကန္တိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၇။ ဈာနန္တရိကကထာဝဏ္ဏနာ

၈၁၇-၈၁၉။ န ¶ ¶ ပဌမဇ္ဈာနံ ဝိတက္ကာဘာဝတော၊ နာပိ ဒုတိယဇ္ဈာနံ ဝိစာရသဗ္ဘာဝတောတိ ဈာနမေတံ န ဟောတီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပဌမဇ္ဈာနာဒီသု အညတရဘာဝါဘာဝတော န ဈာန’’န္တိ။

ဈာနန္တရိကကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၉။ စက္ခုနာရူပံပဿတီတိကထာဝဏ္ဏနာ

၈၂၆-၈၂၇။ ‘‘စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ’’တိ ဣမိနာ စက္ခုဝိညာဏေန ပဋိဇာနနဿ အဂ္ဂဟဏေ အရုစိံ သူစေန္တော အာဟ ‘‘မနောဝိညာဏပဋိဇာနနံ ကိရ သန္ဓာယာ’’တိ။ တေနေဝါဟ ‘‘မနောဝိညာဏပဋိဇာနနံ ပနာ’’တိအာဒိ။ တသ္မာတိ မနောဝိညာဏပဋိဇာနနဿေဝ အဓိပ္ပေတတ္တာတိ အတ္ထော။ ဧဝံ သန္တေတိ ယဒိ ရူပေန ရူပံ ပဋိဝိဇာနာတိ၊ ရူပံ ပဋိဝိဇာနန္တမ္ပိ မနောဝိညာဏံ ရူပဝိဇာနနံ ဟောတိ၊ န ရူပဒဿနန္တိ အာဟ ‘‘မနောဝိညာဏပဋိဇာနနံ ပန ရူပဒဿနံ ကထံ ဟောတီ’’တိ။

စက္ခုနာရူပံပဿတီတိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

အဋ္ဌာရသမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၉။ ဧကူနဝီသတိမဝဂ္ဂေါ

၁။ ကိလေသပဇဟနကထာဝဏ္ဏနာ

၈၂၈-၈၃၁။ တေ ပနာတိ ယေ အရိယမဂ္ဂေန ပဟီနာ ကိလေသာ၊ တေ ပန။ ကာမဉ္စေတ္ထ မဂ္ဂေန ပဟာတဗ္ဗကိလေသာ မဂ္ဂဘာဝနာယ အသတိ ဥပ္ပဇ္ဇနာရဟာ ခဏတ္တယံ န အာဂတာတိ စ အနာဂတာ နာမ ¶ သိယုံ၊ ယသ္မာ ပန တေ န ဥပ္ပဇ္ဇိဿန္တိ၊ တသ္မာ တထာ န ဝုစ္စန္တီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ တေနေဝါဟ ‘‘နာပိ ဘဝိဿန္တီ’’တိ။

ကိလေသပဇဟနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၂။ သုညတကထာဝဏ္ဏနာ

၈၃၂။ ယေန ¶ အဝသဝတ္တနဋ္ဌေန ပရပရိကပ္ပိတော နတ္ထိ ဧတေသံ အတ္တနော ဝိသယန္တိ အနတ္တာတိ ဝုစ္စန္တိ သဘာဝဓမ္မာ၊ သွာယံ အနတ္တတာတိ အာဟ ‘‘အဝသဝတ္တနာကာရော အနတ္တတာ’’တိ။ သာ ပနာယံ ယသ္မာ အတ္ထတော အသာရကတာဝ ဟောတိ၊ တသ္မာ တဒေကဒေသေန တံ ဒဿေတုံ ‘‘အတ္ထတော ဇရာမရဏမေဝါ’’တိ အာဟ။ ဧဝံ သတိ လက္ခဏသင်္ကရော သိယာ၊ တေသံ ပနိဒံ အဓိပ္ပာယကိတ္တနန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ အရူပဓမ္မာနံ အဝသဝတ္တနာကာရတာယ ဧဝ ဟိ အနတ္တလက္ခဏဿ သင်္ခါရက္ခန္ဓပရိယာပန္နတာ။

သုညတကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၃။ သာမညဖလကထာဝဏ္ဏနာ

၈၃၅-၈၃၆။ ပတ္တိဓမ္မန္တိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တံ သမန္နာဂမမာဟ။

သာမညဖလကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၅။ တထတာကထာဝဏ္ဏနာ

၈၄၁-၈၄၃။ ရူပါဒီနံ သဘာဝတာတိ ဧတေန ရူပါဒယော ဧဝ သဘာဝတာတိ ဣမမတ္ထံ ပဋိက္ခိပတိ ¶ ။ ယတော တံ ပရဝါဒီ ရူပါဒီသု အပရိယာပန္နံ ဣစ္ဆတိ။ တေနာဟ ‘‘ဘာဝံ ဟေသ တထတာတိ ဝဒတိ၊ န ဘာဝယောဂ’’န္တိ။ တတ္ထ ဘာဝန္တိ ဓမ္မမတ္တံ၊ ပကတီတိ အတ္ထော ‘‘ဇာတိဓမ္မ’’န္တိအာဒီသု ဝိယ။ ရူပါဒီနဉှိ ရုပ္ပနာဒိပကတိ တထာ အသင်္ခတာတိ စ ပရဝါဒိနော လဒ္ဓိ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘န ဘာဝယောဂ’’န္တိ။ ယေန ဟိ ဘာဝေါ သဘာဝဓမ္မော ယုဇ္ဇတိ၊ ဧကီဘာဝမေဝ ဂစ္ဆတိ၊ တံ ရုပ္ပနာဒိလက္ခဏံ ဘာဝယောဂေါ။ တံ ပန ရူပါဒိတော အနညံ၊ တတော ဧဝ သင်္ခတံ၊ အဝိပရီတဋ္ဌေန ပန ‘‘တထ’’န္တိ ဝုစ္စတိ။

တထတာကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၆။ ကုသလကထာဝဏ္ဏနာ

၈၄၄-၈၄၆။ အနဝဇ္ဇဘာဝမတ္တေနေဝ ¶ ကုသလန္တိ ယောဇနာ။ တသ္မာတိ ယသ္မာ အဝဇ္ဇရဟိတံ အနဝဇ္ဇံ၊ အနဝဇ္ဇဘာဝမတ္တေနေဝ စ ကုသလံ၊ တသ္မာ နိဗ္ဗာနံ ကုသလန္တိ။

ကုသလကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၇။ အစ္စန္တနိယာမကထာဝဏ္ဏနာ

၈၄၇။ ယံ ‘‘ဧကဝါရံ နိမုဂ္ဂေါ တထာ နိမုဂ္ဂေါဝ ဟောတိ၊ ဧတဿ ပုန ဘဝတော ဝုဋ္ဌာနံ နာမ နတ္ထီ’’တိ အဋ္ဌကထာယံ အာဂတံ၊ သော ပန အာစရိယဝါဒေါ၊ န အဋ္ဌကထာနယောတိ ဒဿေန္တော ‘‘တာယ ဇာတိယာ…ပေ… မညမာနော’’တိ အာဟ။ တတ္ထ တာယ ဇာတိယာတိ ယဿံ ဇာတိယံ ပုဂ္ဂလော ကမ္မာဝရဏာဒိအာဝရဏေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ၊ တာယ ဇာတိယာ။ သံသာရခါဏုကဘာဝေါ ဝဿဘညာဒီနံ ဝိယ မက္ခလိအာဒီနံ ဝိယ စ ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ သော စ အဟေတုကာဒိမိစ္ဆာဒဿနဿ ဖလဘာဝေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ န အစ္စန္တနိယာမဿ နာမ ကဿစိ အတ္ထိဘာဝတော။ ယထာ ဟိ ဝိမုစ္စန္တဿ ကောစိ နိယာမော နာမ နတ္ထိ ဌပေတွာ မဂ္ဂေန ဘဝပရိစ္ဆေဒံ၊ ဧဝံ အဝိမုစ္စန္တဿပိ ကောစိ သံသာရနိယာမော နာမ ¶ နတ္ထိ။ တာဒိသဿ ပန မိစ္ဆာဒဿနဿ ဗလဝဘာဝေ အပရိမိတကပ္ပပရိစ္ဆေဒေ စိရတရံ သံသာရပ္ပဗန္ဓော ဟောတိ၊ အပါယူပပတ္တိ စ ယတ္ထ သံသာရခါဏုသမညာ။

ယံ ပနေကေ ဝဒန္တိ ‘‘အတ္ထေဝ အစ္စန္တံ သံသရိတာ အနန္တတ္တာ သတ္တနိကာယဿာ’’တိ၊ တမ္ပိ အပုညဗဟုလံ သတ္တသန္တာနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ သိယာ။ န ဟိ မာတုဃာတကာဒီနံ တေနတ္တဘာဝေန သမ္မတ္တနိယာမောက္ကမနန္တရာယဘူတော မိစ္ဆတ္တနိယာမော ဝိယ သတ္တာနံ ဝိမုတ္တန္တရာယကရော သံသာရနိယာမော နာမ နတ္ထိ။ ယာဝ ပန န မဂ္ဂဖလဿ ဥပနိဿယော ဥပလဗ္ဘတိ၊ တာဝ သံသာရော အပရိစ္ဆိန္နော။ ယဒါ စ သော ဥပလဒ္ဓါ၊ တဒါ သော ပရိစ္ဆိန္နော ဧဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

ယထာ နိယတသမ္မာဒဿနံ၊ ဧဝံ နိယတမိစ္ဆာဒဿနေနပိ သဝိသယေ ဧကံသဂါဟဝသေန ဥက္ကံသဂတေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ တေန သမန္နာဂတဿ ပုဂ္ဂလဿ သတိ အစ္စန္တနိယာမေ ကထံ တသ္မိံ အဘိနိဝေသဝိသယေ အနေကံသဂါဟော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ၊ အဘိနိဝေသန္တရံ ဝါ ဝိရုဒ္ဓံ ယဒိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ၊ အစ္စန္တနိယာမော ဧဝ န ¶ သိယာတိ ပါဠိယံ ဝိစိကိစ္ဆုပ္ပတ္တိနိယာမန္တရုပ္ပတ္တိစောဒနာ ကတာ။ န ဟိ ဝိစိကိစ္ဆာ ဝိယ သမ္မတ္တနိယတပုဂ္ဂလာနံ ယထာက္ကမံ မိစ္ဆတ္တသမ္မတ္တနိယတပုဂ္ဂလာနံ သမ္မတ္တမိစ္ဆတ္တနိယတာ ဓမ္မာ ကဒါစိပိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ အဝိရုဒ္ဓံ ပန နိယာမန္တရမေဝ ဟောတီတိ အာနန္တရိကန္တရံ ဝိယ မိစ္ဆာဒဿနန္တရံ သမာနဇာတိကံ န နိဝတ္တေတီတိ ဝိရုဒ္ဓံယေဝ ဒဿေတုံ ပါဠိယံ ဝိစိကိစ္ဆာ ဝိယ သဿတုစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိယော ဧဝ ဥဒ္ဓဋာ။ ဧဝမေတ္ထ ဝိစိကိစ္ဆုပ္ပတ္တိနိယာမန္တရုပ္ပတ္တီနံ နိယာမန္တရုပ္ပတ္တိနိဝတ္တကဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ အစ္စန္တနိယာမော စ နိဝတ္တိဿတီတိ စ ဝိရုဒ္ဓမေတန္တိ ပန ‘‘ဝိစာရေတွာဝ ဂဟေတဗ္ဗာ’’တိ ဝုတ္တံ သိယာ။

အစ္စန္တနိယာမကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၈။ ဣန္ဒြိယကထာဝဏ္ဏနာ

၈၅၃-၈၅၆။ ယထာ လောကုတ္တရာ သဒ္ဓါဒယော ဧဝ သဒ္ဓိန္ဒြိယာဒီနိ၊ ဧဝံ လောကိယာပိ။ ကသ္မာ ¶ ? တတ္ထာပိ အဓိမောက္ခလက္ခဏာဒိနာ ဣန္ဒဋ္ဌသဗ္ဘာဝတော။ သဒ္ဓေယျာဒိဝတ္ထူသု သဒ္ဒဟနာဒိမတ္တမေဝ ဟိ တန္တိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘လောကုတ္တရာနံ…ပေ… ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ။

ဣန္ဒြိယကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဧကူနဝီသတိမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၂၀။ ဝီသတိမဝဂ္ဂေါ

၂။ ဉာဏကထာဝဏ္ဏနာ

၈၆၃-၈၆၅။ ကာမံ ပုဗ္ဗဘာဂေပိ အတ္ထေဝ ဒုက္ခပရိညာ၊ အတ္ထသာဓိကာ ပန သာ မဂ္ဂက္ခဏိကာ ဧဝါတိ ဥက္ကံသဂတံ ဒုက္ခပရိညံ သန္ဓာယ အဝဓာရေန္တော အာဟ ‘‘ဒုက္ခံ…ပေ… မဂ္ဂဉာဏမေဝ ဒီပေတီ’’တိ။ တံ ပန အဝဓာရဏံ န ဉာဏန္တရနိဝတ္တနံ၊ အထ ခေါ ဉာဏန္တရဿ ယထာဓိဂတကိစ္စနိဝတ္တနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ တေနာဟ ‘‘န တဿေဝ ဉာဏဘာဝ’’န္တိအာဒိ။

ဉာဏကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၃။ နိရယပါလကထာဝဏ္ဏနာ

၈၆၆-၈၆၈။ နေရယိကေ ¶ နိရယေ ပါလေန္တိ၊ တတော နိဂ္ဂန္တုံ အပ္ပဒါနဝသေန ရက္ခန္တီတိ နိရယပါလာ။ နိရယပါလတာယ ဝါ နေရယိကာနံ နရကဒုက္ခေန ပရိယောနဒ္ဓါယ အလံ သမတ္ထာတိ နိရယပါလာ။ ကိံ ပနေတေ နိရယပါလာ နေရယိကာ၊ ဥဒါဟု အနေရယိကာတိ။ ကိဉ္စေတ္ထ – ယဒိ တာဝ နေရယိကာ၊ နိရယသံဝတ္တနိယေန ကမ္မေန နိဗ္ဗတ္တာတိ သယမ္ပိ နိရယဒုက္ခံ ပစ္စနုဘဝေယျုံ၊ တထာ သတိ အညေသံ နေရယိကာနံ ယာတနာယ အသမတ္ထာ သိယုံ၊ ‘‘ဣမေ နေရယိကာ၊ ဣမေ နိရယပါလာ’’တိ ဝဝတ္ထာနဉ္စ န သိယာ။ ယေ စ ယေ ယာတေန္တိ၊ တေဟိ သမာနရူပဗလပ္ပမာဏေဟိ ဣတရေသံ ဘယသန္တာသာ န ¶ သိယုံ။ အထ အနေရယိကာ၊ တေသံ တတ္ထ ကထံ သမ္ဘဝေါတိ? ဝုစ္စတေ – အနေရယိကာ နိရယပါလာ အနိရယဂတိသံဝတ္တနိယကမ္မနိဗ္ဗတ္တာ။ နိရယူပပတ္တိသံဝတ္တနိယကမ္မတော ဟိ အညေနေဝ ကမ္မုနာ တေ နိဗ္ဗတ္တန္တိ ရက္ခသဇာတိကတ္တာ။ တထာ ဟိ ဝဒန္တိ –

‘‘ကောဓနာ ကုရူရကမ္မန္တာ၊ ပါပါဘိရုစိနော တထာ၊

ဒုက္ခိတေသု စ နန္ဒန္တိ၊ ဇာယန္တိ ယမရက္ခသာ’’တိ။

တတ္ထ ယဒေကေ ဝဒန္တိ ‘‘ယာတနာဒုက္ခဿ အပ္ပဋိသံဝေဒနတော၊ အညထာ ပုန အညမညံ ယာတေယျု’’န္တိ စ ဧဝမာဒိ၊ တယိဒံ အာကာသရောမဋ္ဌနံ နိရယပါလာနံ နေရယိကဘာဝဿေဝ အဘာဝတော။ ယေ ပန ဝဒေယျုံ – ယဒိပိ အနေရယိကာ နိရယပါလာ၊ အယောမယာယ ပန အာဒိတ္တာယ သမ္ပဇ္ဇလိတာယ သဇောတိဘူတာယ နိရယဘူမိယာ ပရိဝတ္တမာနာ ကထံ နာမ ဒုက္ခံ နာနုဘဝန္တီတိ? ကမ္မာနုဘာဝတော။ ယထာ ဟိ ဣဒ္ဓိမန္တော စေတောဝသိပ္ပတ္တာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနာဒယော နေရယိကေ အနုကမ္ပန္တာ ဣဒ္ဓိဗလေန နိရယဘူမိံ ဥပဂတာ တတ္ထ ဒါဟဒုက္ခေန န ဗာဓီယန္တိ၊ ဧဝံ သမ္ပဒမိဒံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

တံ ဣဒ္ဓိဝိသယဿ အစိန္တေယျဘာဝတောတိ စေ? ဣဒမ္ပိ တံသမာနံ ကမ္မဝိပါကဿ အစိန္တေယျဘာဝတော။ တထာရူပေန ဟိ ကမ္မုနာ တေ နိဗ္ဗတ္တာ ယထာ နိရယဒုက္ခေန အဗာဓိတာ ဧဝ ဟုတွာ နေရယိကေ ယာတေန္တိ၊ န စေတ္တကေန ဗာဟိရဝိသယာဘာဝေါ ဝိဇ္ဇတိ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌတာယ ပစ္စေကံ ဒွါရပုရိသေသု ဝိဘတ္တသဘာဝတ္တာ။ တထာ ဟိ ဧကစ္စဿ ဒွါရဿ ပုရိသဿ ဣဋ္ဌံ ¶ ဧကစ္စဿ အနိဋ္ဌံ၊ ဧကစ္စဿ စ အနိဋ္ဌံ ဧကစ္စဿ ဣဋ္ဌံ ဟောတိ။ ဧဝဉ္စ ကတွာ ယဒေကေ ဝဒန္တိ ‘‘နတ္ထိ ကမ္မဝသေန တေဇသာ ပရူပတာပန’’န္တိအာဒိ၊ တဒပါဟတံ ဟောတိ။ ယံ ပန ဝဒန္တိ ‘‘အနေရယိကာနံ တေသံ ကထံ တတ္ထ သမ္ဘဝေါ’’တိ နေရယိကာနံ ယာတကဘာဝတော။ နေရယိကသတ္တယာတနာယောဂ္ဂဉှိ အတ္တဘာဝံ နိဗ္ဗတ္တေန္တံ ကမ္မံ တာဒိသနိကန္တိဝိနာမိတံ နိရယဋ္ဌာနေယေဝ နိဗ္ဗတ္တေတိ။ တေ စ နေရယိကေဟိ အဓိကတရဗလာရောဟပရိဏာဟာ အတိဝိယ ဘယာနကသန္တာသကုရူရတရပယောဂါ စ ဟောန္တိ။ ဧတေနေဝ တတ္ထ ကာကသုနခါဒီနမ္ပိ နိဗ္ဗတ္တိ သံဝဏ္ဏိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

ကထမညဂတိကေဟိ အညဂတိကဗာဓနန္တိ စ န ဝတ္တဗ္ဗံ အညတ္ထာပိ တထာ ဒဿနတော။ ယံ ပနေကေ ဝဒန္တိ ‘‘အသတ္တသဘာဝါ နိရယပါလာ နိရယသုနခါဒယော စာ’’တိ၊ တံ တေသံ မတိမတ္တံ အညတ္ထ ¶ တထာ အဒဿနတော။ န ဟိ ကာစိ အတ္ထိ တာဒိသီ ဓမ္မပ္ပဝတ္တိ၊ ယာ အသတ္တသဘာဝါ၊ သမ္ပတိသတ္တေဟိ အပ္ပယောဇိတာ စ အတ္ထကိစ္စံ သာဓေန္တီ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာ။ ပေတာနံ ပါနီယနိဝါရကာနံ ဒဏ္ဍာဒိဟတ္ထပုရိသာနမ္ပိ အသတ္တဘာဝေ ဝိသေသကာရဏံ နတ္ထိ။ သုပိနူပဃာတောပိ အတ္ထကိစ္စသမတ္ထတာယ အပ္ပမာဏံ ဒဿနာဒိမတ္တေနပိ တဒတ္ထသိဒ္ဓိတော။ တထာ ဟိ သုပိနေ အာဟာရူပဘောဂါဒိနာ န အတ္ထသိဒ္ဓိ အတ္ထိ၊ နိမ္မာနရူပံ ပနေတ္ထ လဒ္ဓပရိဟာရံ ဣဒ္ဓိဝိသယဿ အစိန္တေယျဘာဝတော။ ဣဓာပိ ကမ္မဝိပါကဿ အစိန္တေယျဘာဝတောတိ စေ? တံ န၊ အသိဒ္ဓတ္တာ။ နေရယိကာနံ ကမ္မဝိပါကော နိရယပါလာတိ အသိဒ္ဓမေတံ၊ ဝုတ္တနယေန ပန နေသံ သတ္တဘာဝေါ ဧဝ သိဒ္ဓါ။ သက္ကာ ဟိ ဝတ္တုံ သတ္တသင်္ခါတာ နိရယပါလသညိတာ ဓမ္မပ္ပဝတ္တိ သာဘိသန္ဓိကာ ပရူပဃာတိ အတ္ထကိစ္စသဗ္ဘာဝတော ဩဇာဟာရာဒိရက္ခသသန္တတိ ဝိယာတိ။ အဘိသန္ဓိပုဗ္ဗကတာ စေတ္ထ န သက္ကာ ပဋိက္ခိပိတုံ တထာ တထာ အဘိသန္ဓိယာ ယာတနတော၊ တတော ဧဝ န သင်္ဃာဋပဗ္ဗတာဒီဟိ အနေကန္တိကတာ။ ယေ ပန ဝဒန္တိ ‘‘ဘူတဝိသေသာ ဧဝ တေ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနာဒိဝိသေသဝန္တော ဘေရဝါကာရာ နရကပါလာတိ သမညံ လဘန္တီ’’တိ၊ တဒသိဒ္ဓံ။ ဥဇုကမေဝ ပါဠိယံ ‘‘အတ္ထိ နိရယေ နိရယပါလာ’’တိ ဝါဒဿ ပတိဋ္ဌာပိတတ္တာ။

အပိစ ယထာ အရိယဝိနယေ နရကပါလာနံ ဘူတမတ္တတာ အသိဒ္ဓါ၊ တထာ ပညတ္တိမတ္တဝါဒိနောပိ တေသံ ဘူတမတ္တတာ အသိဒ္ဓါဝ။ န ဟိ တဿ ဘူတာနိ နာမ သန္တိ။ ယဒိ ပရမတ္ထံ ဂဟေတွာ ဝေါဟရတိ၊ အထ ကသ္မာ ဝေဒနာဒိကေ ¶ ဧဝ ပဋိက္ခိပတီတိ? တိဋ္ဌတေသာ အနဝဋ္ဌိတတက္ကာနံ အပ္ပဟီနသမ္မောဟဝိပလ္လာသာနံ ဝါဒဝီမံသာ၊ ဧဝံ အတ္ထေဝ နိရယပါလာတိ နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ။ သတိ စ နေသံ သဗ္ဘာဝေ၊ အသတိပိ ဗာဟိရေ ဝိသယေ နရကေ ဝိယ ဒေသာဒိနိယမော ဟောတီတိ ဝါဒေါ န သိဇ္ဈတိ ဧဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

နိရယပါလကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၄။ တိရစ္ဆာနကထာဝဏ္ဏနာ

၈၆၉-၈၇၁။ တဿာတိ ဧရာဝဏနာမကဿ ဒေဝပုတ္တဿ။ တဟိံ ကီဠနကာလေ ဟတ္ထိဝဏ္ဏေန ဝိကုဗ္ဗနံ ¶ သန္ဓာယ ‘‘ဟတ္ထိနာဂဿာ’’တိ ဝုတ္တံ။ ဒိဗ္ဗယာနဿာတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော။ န ဟိ ဧကန္တသုခပ္ပစ္စယဋ္ဌာနေ သဂ္ဂေ ဒုက္ခာဓိဋ္ဌာနဿ အကုသလကမ္မသမုဋ္ဌာနဿ အတ္တဘာဝဿ သမ္ဘဝေါ ယုတ္တော။ တေနာဟ ‘‘န တိရစ္ဆာနဂတဿာ’’တိ။

တိရစ္ဆာနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၆။ ဉာဏကထာဝဏ္ဏနာ

၈၇၆-၈၇၇။ ‘‘ဒွါဒသဝတ္ထုကံ ဉာဏံ လောကုတ္တရ’’န္တိ ဧတ္ထ ဒွါဒသဝတ္ထုကဿ ဉာဏဿ လောကုတ္တရတာ ပတိဋ္ဌာပီယတီတိ ဒဿေန္တော ပဌမဝိကပ္ပံ ဝတွာ ပုန လောကုတ္တရဉာဏဿ ဒွါဒသဝတ္ထုကတာ ပတိဋ္ဌာပီယတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘တံ ဝါ…ပေ… အတ္ထော’’တိ အာဟ။ ပရိညေယျန္တိ ဧတ္ထ ဣတိ-သဒ္ဒေါ အာဒိအတ္ထော၊ ပကာရတ္ထော ဝါ။ တေန ‘‘ပဟာတဗ္ဗ’’န္တိ ဧဝမာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ။ ပရိညာတန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော။ ‘‘ပရိညေယျံ ပရိညာတ’’န္တိအာဒိနာ ပရိဇာနနာဒိကိရိယာယ နိဗ္ဗတ္တေတဗ္ဗတာ နိဗ္ဗတ္တိတတာ စ ဒဿိတာ၊ န နိဗ္ဗတ္တိယမာနတာတိ။ ယေန ပန သာ ဟောတိ၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘သစ္စဉာဏံ ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ တတ္ထ သစ္စဉာဏန္တိ ဒုက္ခာဒိသစ္စသဘာဝါဝဗောဓကံ ဉာဏံ၊ ယံ သန္ဓာယ ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ မဂ္ဂက္ခဏေပီတိ အပိ-သဒ္ဒေန တတော ¶ ပုဗ္ဗာပရဘာဂေပီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ပရိဇာနနာဒိကိစ္စသာဓနဝသေန ဟောတိ အသမ္မောဟတော ဝိသယတော စာတိ အဓိပ္ပာယော။

ဉာဏကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဝီသတိမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

စတုတ္ထော ပဏ္ဏာသကော သမတ္တော။

၂၁။ ဧကဝီသတိမဝဂ္ဂေါ

၁။ သာသနကထာဝဏ္ဏနာ

၈၇၈။ သမုဒါယာတိ ¶ ‘‘သာသနံ နဝံ ကတ’’န္တိအာဒိနာ ပုစ္ဆာဝသေန ပဝတ္တာ ဝစနသမုဒါယာ။ ဧကဒေသာနန္တိ တဒဝယဝါနံ။ ‘‘တီသုပိ ပုစ္ဆာသူ’’တိ ဧဝံ အဓိကရဏဘာဝေန ဝုတ္တာ။

သာသနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၄။ ဣဒ္ဓိကထာဝဏ္ဏနာ

၈၈၃-၈၈၄။ အဓိပ္ပာယဝသေနာတိ တထာ တထာ အဓိမုစ္စနာဓိပ္ပာယဝသေန။

ဣဒ္ဓိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၇။ ဓမ္မကထာဝဏ္ဏနာ

၈၈၇-၈၈၈။ ရူပသဘာဝေါ ရူပဋ္ဌောတိ အာဟ ‘‘ရူပဋ္ဌော နာမ ကောစိ ရူပတော အညော နတ္ထီ’’တိ။ ယံ ပန ယတော အညံ၊ န တံ တံသဘာဝန္တိ အာဟ ‘‘ရူပဋ္ဌတော အညံ ရူပဉ္စ န ဟောတီ’’တိ၊ ရူပမေဝ န ဟောတီတိ အတ္ထော။ ဧတေန ဗျတိရေကတော တမတ္ထံ သာဓေတိ။ တသ္မာတိ ယသ္မာ ရူပတော အညော ရူပဋ္ဌော နတ္ထိ၊ ရူပဋ္ဌတော စ အညံ ရူပံ၊ တသ္မာ ရူပံ ရူပမေဝ ရူပသဘာဝမေဝါတိ ¶ ဧဝ-ကာရေန နိဝတ္တိတံ ဒဿေတိ ‘‘န ဝေဒနာဒိသဘာဝ’’န္တိ။ အဓိပ္ပာယေနာတိ ရူပရူပဋ္ဌာနံ အနညတ္တာဓိပ္ပာယေန။ အညထာတိ တေသံ အညတ္တေ ရူပဋ္ဌေန နိယမေန ရူပံ နိယတန္တိ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ။ ဒဿိတောယေဝ ဟောတိ အတ္ထတော အာပန္နတ္တာ။ န ဟိ အဘိန္နေ ဝတ္ထုသ္မိံ ပရိယာယန္တရဘေဒံ ကရောတိ။ အညတ္တန္တိ ရူပသဘာဝါနံ ရူပရူပဋ္ဌာနဉ္စ။ သသာမိနိဒ္ဒေသသိဒ္ဓါဘေဒါ ‘‘သိလာပုတ္တကဿ သရီရ’’န္တိ ¶ ဝိယ၊ ကပ္ပနာမတ္တတော စာယံ ဘေဒေါ၊ န ပရမတ္ထတောတိ အာဟ ‘‘ဂဟေတွာ ဝိယ ပဝတ္တော’’တိ။ ဝေဒနာဒီဟိ နာနတ္တမေဝါတိ ဝေဒနာဒီဟိ အညတ္တမေဝ။ သော သဘာဝေါတိ သော ရူပသဘာဝေါ။ နာနတ္တသညာပနတ္ထန္တိ ရူပဿ သဘာဝေါ၊ န ဝေဒနာဒီနန္တိ ဧဝံ ဘေဒဿ ဉာပနတ္ထံ။ တဉ္စ ဝစနန္တိ ‘‘ရူပံ ရူပဋ္ဌေန န နိယတ’’န္တိ ဝစနံ။ ဝုတ္တပ္ပကာရေနာတိ ‘‘ရူပဋ္ဌတော အညဿ ရူပဿ အဘာဝါ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တာကာရေန။ ယဒိ သဒေါသံ၊ အထ ကသ္မာ ပဋိဇာနာတီတိ ယောဇနာ။

ဝုတ္တမေဝ ကာရဏန္တိ ‘‘ရူပံ ရူပမေဝ၊ န ဝေဒနာဒိသဘာဝ’’န္တိ ဧဝံ ဝုတ္တမေဝ ယုတ္တိံ။ ပရေန စောဒိတန္တိ ‘‘န ဝတ္တဗ္ဗံ ရူပံ ရူပဋ္ဌေန နိယတ’’န္တိအာဒိနာ ပရဝါဒိနော စောဒနံ သန္ဓာယာဟ။ တမေဝ ကာရဏံ ဒဿေတွာတိ တမေဝ ယထာဝုတ္တံ ယုတ္တိံ ‘‘ဧတ္ထ ဟီ’’တိအာဒိနာ ဒဿေတွာ။ စောဒနံ နိဝတ္တေတီတိ ‘‘အထ ကသ္မာ ပဋိဇာနာတီ’’တိ ဝုတ္တံ စောဒနံ နိဝတ္တေတိ။ ယမတ္ထံ သန္ဓာယ ‘‘ဣတော အညထာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘ရူပါဒီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။

ဓမ္မကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဧကဝီသတိမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၂၂။ ဗာဝီသတိမဝဂ္ဂေါ

၂။ ကုသလစိတ္တကထာဝဏ္ဏနာ

၈၉၄-၈၉၅။ ပုရိမဇဝနက္ခဏေတိ ပရိနိဗ္ဗာနစိတ္တတော အနန္တရာတီတပုရိမဇဝနဝါရက္ခဏေ။

ကုသလစိတ္တကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၃။ အာနေဉ္ဇကထာဝဏ္ဏနာ

၈၉၆။ ဟေတုသရူပါရမ္မဏသမ္ပယုတ္တဓမ္မာရမ္မဏာဒိတော ¶ ¶ ဘဝင်္ဂသဒိသတ္တာ စုတိစိတ္တံ ‘‘ဘဝင်္ဂစိတ္တ’’န္တိ အာဟ။

အာနေဉ္ဇကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၅-၇။ တိဿောပိကထာဝဏ္ဏနာ

၈၉၈-၉၀၀။ အရဟတ္တပ္ပတ္တိပိ ဂဗ္ဘေယေဝ အတ္ထီတိ မညတိ။ သတ္တဝဿိကာ ဟိ သောပါကသာမဏေရာဒယော အရဟတ္တံ ပတ္တာ။ သတ္တဝဿိကောပိ ဂဗ္ဘော အတ္ထီတိ ပရဝါဒိနော အဓိပ္ပာယော။ အာကာသေန ဂစ္ဆန္တော ဝိယ သုပိနံ အာကာသသုပိနံ။ တံ အဘိညာနိဗ္ဗတ္တံ မညတီတိ နိဒဿနံ ကတွာ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အာကာသဂမနာဒိအဘိညာ ဝိယာ’’တိ။ ဟေဋ္ဌိမာနံ စတုန္နံ ဝါ မဂ္ဂါနံ အဓိဂမေန ဓမ္မာဘိသမယော အဂ္ဂဖလာဓိဂမေန အရဟတ္တပ္ပတ္တိ စ သုပိနေ အတ္ထီတိ မညတီတိ ယောဇနာ။

တိဿောပိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၉။ အာသေဝနပစ္စယကထာဝဏ္ဏနာ

၉၀၃-၉၀၅။ ဗီဇံ စတုမဓုရဘာဝံ န ဂဏှာတီတိ ဣဒံ သကသမယဝသေန ဝုတ္တံ၊ ပရသမယေ ပန ရူပဓမ္မာပိ အရူပဓမ္မေဟိ သမာနက္ခဏာ ဧဝ ဣစ္ဆိတာ။ တေနေဝါဟ ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ ခဏိကာ’’တိ။ ခဏိကတ္တေပိ ဝါ အစေတနေသုပိ အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓရူပေသု ဘာဝနာဝိသေသော လဗ္ဘတိ၊ ကိမင်္ဂံ ပန သစေတနေသူတိ ဒဿေတုံ ‘‘ယထာ ဗီဇံ စတုမဓုရဘာဝံ န ဂဏှာတီ’’တိ နိဒဿနန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ အာသေဝေန္တော နာမ ကောစိ ဓမ္မော နတ္ထိ ဣတ္တရတာယ အနဝဋ္ဌာနတောတိ အဓိပ္ပာယော။ ဣတ္တရခဏတာယ ဧဝ ပန အာသေဝနံ လဗ္ဘတိ။ ကုသလာဒိဘာဝေန ဟိ အတ္တသဒိသဿ ပယောဂေန ကရဏီယဿ ¶ ပုနပ္ပုနံ ကရဏပ္ပဝတ္တနံ အတ္တသဒိသတာပါဒနံ ဝါသနံ ဝါ အာသေဝနံ ပုရေ ပရိစိတဂန္ထော ဝိယ ပစ္ဆိမဿာတိ။

အာသေဝနပစ္စယကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၀။ ခဏိကကထာဝဏ္ဏနာ

၉၀၆-၉၀၇။ ပထဝိယာဒိရူပေသူတိ ¶ အနေကကလာပသမုဒါယဘူတေသု သသမ္ဘာရပထဝီအာဒိရူပေသု။ တတ္ထ ဟိ ကေသုစိ ပုရိမုပ္ပန္နေသု ဌိတေသု ကေသဉ္စိ တဒညေသံ ဥပ္ပာဒေါ၊ တတော ပုရိမန္တရုပ္ပန္နာနံ ကေသဉ္စိ နိရောဓော ဟောတိ ဧကေကကလာပရူပေသု သမာနုပ္ပာဒနိရောဓတ္တာ တေသံ။ ဧဝံ ပတိဋ္ဌာနန္တိ ဧဝံ ဝုတ္တပ္ပကာရေန အသမာနုပ္ပာဒနိရောဓေန ပဗန္ဓေန ပတိဋ္ဌာနပဝတ္တီတိ အတ္ထော။ သာ ပနာယံ ယထာဝုတ္တာ ပဝတ္တိ ကသ္မာ ရူပသန္တတိယာ ဧဝါတိ အာဟ ‘‘န ဟိ ရူပါန’’န္တိအာဒိ။ တဿတ္ထော – ယဒိ သဗ္ဗေ သင်္ခတဓမ္မာ သမာနက္ခဏာ၊ တထာ သတိ အရူပသန္တတိယာ ဝိယ ရူပသန္တတိယာပိ အနန္တရာဒိပစ္စယေန ဝိဓိနာ ပဝတ္တိ သိယာ၊ န စေတံ အတ္ထိ။ ယဒိ သိယာ၊ စိတ္တက္ခဏေ စိတ္တက္ခဏေ ပထဝီအာဒီနံ ဥပ္ပာဒနိရောဓေဟိ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ။

ခဏိကကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဗာဝီသတိမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၂၃။ တေဝီသတိမဝဂ္ဂေါ

၁။ ဧကာဓိပ္ပာယကထာဝဏ္ဏနာ

၉၀၈။ ဧက-သဒ္ဒေါ အညတ္ထောပိ ဟောတိ ‘‘ဣတ္ထေကေ အဘိဝဒန္တီ’’တိအာဒီသု ဝိယ၊ အညတ္တဉ္စေတ္ထ ¶ ရာဂါဓိပ္ပာယတော ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ပုထုဇ္ဇနဿ ပန သဆန္ဒရာဂပရိဘောဂဘာဝတော အာဟ ‘‘ရာဂါဓိပ္ပာယတော အညာဓိပ္ပာယောဝါတိ ဝုတ္တံ ဟောတီ’’တိ။ ကော ပန သော အညာဓိပ္ပာယောတိ? ကရုဏာဓိပ္ပာယော။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ကရုဏာဓိပ္ပာယေန ဧကာဓိပ္ပာယော’’တိ။ အယဉ္စ နယော ဣတ္ထိယာ ဇီဝိတရက္ခဏတ္ထံ ကာရုညေန မနောရထံ ပူရေန္တဿ ဗောဓိသတ္တဿ သံဝရဝိနာသော န ဟောတီတိ ဧဝံဝါဒိနံ ပရဝါဒိံ သန္ဓာယ ဝုတ္တော၊ ပဏိဓာနာဓိပ္ပာယဝါဒိနံ ပန သန္ဓာယ ‘‘ဧကော အဓိပ္ပာယောတိ ဧတ္ထာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ ပုတ္တမုခဒဿနာဓိပ္ပာယောပိ ဧတ္ထေဝ သင်္ဂဟံ ဂတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ဧကတောဘာဝေတိ သဟဘာဝေ။

ဧကာဓိပ္ပာယကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၃-၇။ ဣဿရိယကာမကာရိကာကထာဝဏ္ဏနာ

၉၁၀-၉၁၄။ ဣဿရိယေနာတိ ¶ စိတ္တိဿရိယေန၊ န စေတောဝသိဘာဝေနာတိ အတ္ထော။ ကာမကာရိကံ ယထိစ္ဆိတနိပ္ဖာဒနံ။ ဣဿရိယကာမကာရိကာဟေတူတိ ဣဿရိယကာမကာရိဘာဝနိမိတ္တံ၊ တဿ နိဗ္ဗတ္တနတ္ထန္တိ အတ္ထော။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ ကရီယတီတိ မိစ္ဆာဘိနိဝေသေနေဝ ယာ ကာစိ ဒုက္ကရကာရိကာ ကရီယတီတိ အတ္ထော။

ဣဿရိယကာမကာရိကာကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၈။ ပတိရူပကထာဝဏ္ဏနာ

၉၁၅-၉၁၆။ မေတ္တာဒယော ဝိယာတိ ယထာ မေတ္တာ ကရုဏာ မုဒိတာ စ သိနေဟသဘာဝါပိ အရဉ္ဇနသဘာဝတ္တာ အသံကိလိဋ္ဌတ္တာ စ န ရာဂေါ၊ ဧဝံ ရာဂပတိရူပကော ကောစိ ဓမ္မော နတ္ထိ ဌပေတွာ မေတ္တာဒယော၊ အညစိတ္တဿ သိနိယှနာကာရော ရာဂဿေဝ ပဝတ္တိအာကာရောတိ အတ္ထော။ တေနေဝါဟ ‘‘ရာဂမေဝ ဂဏှာတီ’’တိ။ ဧဝံ ဒေါသေပီတိ ဧတ္ထ ဣဿာဒယော ဝိယ န ဒေါသော ဒေါသပတိရူပကော ကောစိ အတ္ထီတိ ဒေါသမေဝ ဂဏှာတီတိ ယောဇေတဗ္ဗံ။ ဌပေတွာ ဟိ ဣဿာဒယော အညစိတ္တဿ ဒုဿနာကာရော ဒေါသဿေဝ ပဝတ္တိအာကာရောတိ။

ပတိရူပကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၉။ အပရိနိပ္ဖန္နကထာဝဏ္ဏနာ

၉၁၇-၉၁၈။ အနိစ္စာဒိကော ¶ ဘာဝေါတိ အနိစ္စသင်္ခါရပဋိစ္စသမုပ္ပန္နတာဒိကော ဘာဝေါ ဓမ္မော ပကတိ ဧတဿာတိ အတ္ထော။ ဒုက္ခညေဝ ပရိနိပ္ဖန္နန္တိ ‘‘ဒုက္ခသစ္စံ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ ကတာ၊ န ဒုက္ခတာမတ္တ’’န္တိ အယမတ္ထော ဝိညာယတိ ‘‘န ကေဝလဉှိ ပဌမသစ္စမေဝ ဒုက္ခ’’န္တိ ဝစနေန။ တထာ သတိ ပရဝါဒိနာ စက္ခာယတနာဒီနံ အညေသဉ္စ တံသရိက္ခကာနံ ဓမ္မာနံ ပရိနိပ္ဖန္နတာ နာနုဇာနိတဗ္ဗာ သိယာ။ ကသ္မာ? တေသမ္ပိ ဟိ ဒုက္ခသစ္စေန သင်္ဂဟော၊ န ဣတရသစ္စေဟိ။ ယဉှိ သမုဒယသစ္စတော နိဗ္ဗတ္တံ၊ တံ နိပ္ပရိယာယတော ဒုက္ခသစ္စံ ¶ ၊ ဣတရံ သင်္ခါရဒုက္ခတာယ ဒုက္ခန္တိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘န ကေဝလဉှီ’’တိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ န ဟိ အနုပါဒိန္နာနီတိ ဣမိနာ စက္ခာယတနာဒီနံ သမုဒယသစ္စေန သင်္ဂဟာဘာဝမာဟ။ လောကုတ္တရာနီတိ ဣမိနာ နိရောဓမဂ္ဂသစ္စေဟိ။ ယဒိ ဧဝမေတ္ထ ယုတ္တိ ဝတ္တဗ္ဗာ၊ ကိမေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ? သဘာဝေါ ဟေသ ပရဝါဒိဝါဒဿ၊ ယဒိဒံ ပုဗ္ဗေနာပရမသံသန္ဒနံ။ တထာ ဟိ သော ဝိညူဟိ ပဋိက္ခိတ္တော။ တထာ စေဝ တံ အမှေဟိ တတ္ထ တတ္ထ ဝိဘာဝိတံ။ ဧတန္တိ ‘‘ရူပံ အပရိနိပ္ဖန္နံ၊ ဒုက္ခညေဝ ပရိနိပ္ဖန္န’’န္တိ ယဒေတံ တယာ ဝုတ္တံ၊ ဧတံ နော ဝတ ရေ ဝတ္တဗ္ဗေ။ ကသ္မာ? ရူပဿ စ ဒုက္ခတ္တာ။ ရူပဉှိ အနိစ္စံ ဒုက္ခာဓိဋ္ဌာနဉ္စ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ။ သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ’’တိ စ။

အပရိနိပ္ဖန္နကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

တေဝီသတိမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ကထာဝတ္ထုပကရဏ-အနုဋီကာ သမတ္တာ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ